Full text of "Q. Horatii Flacci... omnia poemata : cum ratione carminum, & argumentis ubique insertis"

See other formats

i.»*

M-lltlli
!ll

, ^ '«jw^njtuoiui
,^*33puoj |eanb]«
^ pa3Boj.:ojnoDnj
«pBLUB pejMqj'3
Bjniuaiifsimu»
usu ]d SB{dZBl{X
tnijcodAduiou
3df;9]Bamoji;^
jnq SB[ o«|pi[?q
OASe[o3ip{BtK
idtirsrm snB E[

I usjsndjXoiuy
^ eanj^ei o(o jB X

) U3 3)UdUI^C{B
|Euj3jui omo3

opucaj[j3p oniA
'nbsBjpn*'] seui
.ane ap spndjap

unjjoj |Bi Byo e
liy (Boprznp»'^
unjfndaj sBpp
M30J so:|nq soj

3I[ V^pUBJUPi
PljtwBj oipaif

oeiqnj>{j3nd
BlOJItUdiqoj
)pnoi^

%\x

ne * ' . loi

4 J

i f i H 5 ^

i^pjaa

•Zix^hzt\a\ /ti>I uaruPH aj ou

*u/n4 zanbzBja^ siuauicii
'sapepa ;iiu sop ap sBuSip
'sapniuann( sbjSoj |Biii saTij
•aSEUj j UA opoj jpqB jb
apanb ou jopB^uaA anbaod
'apjKqoa sa ajJay JopXcJi ua b
ojoaatuaiouijinb SBUi
‘juiJTqeaBap jBxap Bacd
ouAja aaa^apauHBxap
•auiBjui 3na|B^Bppiuioq
'o^nfui aopXBJi SBjajpnd

•aJBii SBjnBaajaif ap sand
'oiui \9 ouioD ofBqeai Xn oii
'sapuBaS UBJ sciDuajaaxa auaii
aaay oaaujnu ja sand X
laqeae anb iiczea sa cpiA bj
soaaanui uoiaXcaj c X aaay aa a
• oaped UAB Bqeas BpuaptdB|
ojoj 6nquA oaaatiui aaApig
•sa|B»‘i ijiu ap jouaj sa
c^aaiqnaua aopXea) ua anbaod
'aaueaa {PauaauiaaA X soaaA
sofiq sopBuiB eaurdja aui ou

SOI •)uyjpnp{po

TloresdelVarnAfa

agua les da defus o;os
y re< ibe en cambio fangrc.
tl vicjo Gon5ah> Buftos
conias jnfias masnotables
que Iian caufado fentimicntos
ni ban engcndrado defaftrcsj
no habla palabraalguna
que no es bicn embara^arfc
cn pucrta do falen muchos
de fuertc que nadie fale.

A Dios pidc mil vengan^ay,
con mas de dos mil fenales,
con mas paufas que palabras
les dize razones tales.

Bicn parece que es vn Rcy
cl que a fu rnefa me trae,
pucsquelas frutas depoRre
tan grande interelTc valen,
porque los cftecmo s cuciite
y los medios dexe a psrte,
cs clpor ficte hijosnmertos,
y vna gran trayeion cl ante:
IVlucho fe ha alargado el Rey,
mas que mucho que le alar^ue
pues quiere mi dcfuer.tura°
que el combidc y que yo gafles

-cd X .

^«sojoiu

•BUat^cM u»

\ uatfl f
:BU0^ii :
BpiA|bBy(
'cjana vii4
saJO]jucDXVuo4
Bqoatj oX\aun^
BUBjAAjy .
»cy3nd soutuAji

BjoaoioBpiW |uit
exapBU’ sjfu

oSau[Bncl ^
‘senanusemi ii t

S340|J3p0l(

swrjcnXci -p
aiuoAoi
(cajant tf b
‘ zcd Bl^Xi
^Bpjanac om a) U3

qraiqauio ;
•sbSusj: ouBt
.((.•^oqaaq uoja
' SOI ornat

SoijaqBJ S| 1
‘epuajate j,j|
eJpUAP^ppsiAOJ^yl

OSiaua pam.

y para defcnfa
quintaron Ia gente
en toda h ticrra,

y porque mi cuye
cenia mucha fucr^ a,
todo el regimiento
le dio la vandera,
fueconlos foldados
aeflarcnfrontcra,
y foylo yo aora
de quateo mil penas,
en cal ocafion
fi fucra Condefa
diera cien foldados
porque me Ic dicran.
Bien aya la paz
mal ayala guetra.
Pues quando las otras
fus contentos fueiian,
yo fuenocuytada
armas y pclcas,
ellas van alares
abaylarlaf^fia,
quedorneyo triflc
allorar aufencias,
alaprocefsioii

I ^

•, r

fuc

J ^ rpuini/eoii«iis
fuej9 so(osop(iu^
etnjenj^tpiAnj
"W StuJiaeuAj^cpP

opdj ejdippd anb

'cpu»jd93|np euA
' a^inoXpnezoS

*i;ai9nbsoicj30))9X
so)}nSepci{9nb!e9n^
'rjJsnSe^cXtitiu

X ea]{e |9’9uinei{f

ItJBl) SOIUITjSb S9iqUJ91 Q
*o^e9 X 3Tvb ap[op ]»
9JIT1U9J9 BliOmotU JO^
<0)ej)3j IUI dp s9id $o| f
<fijoyiiii!(Bpp39pqy
■ 'OiSBijuipp Biqp)ei.X
uoyutiiui 9psojjuS $p|
*sope(oiu sopti] 9 A 9 Jiua
]du]3] pp S33u<.>^a ajBSjo)
;oyBp uu 9 p Biaanj t\ U 09
rjioiaoXtui oijaaq ueqanb
•iufj PftPj^Q

flores dclP^rv.*!^

Jayer Madalcpa ’
Ilafay4v^rde
|oUarde perlas,
/ndremcleyo
[lagrimasiicrnaj,

.icnayalapaz

Ma/ahj»uefr,

/anopucdovcr
^faya doniingueraj'
.nipufios labrados*

«igorguerabuena.
f « cofij uic ofcndc,

’ '0*?arcilIqspcfan,
‘oscorales maran.
tanralapatc^j

^‘cn ticnc conteutp
2“*«0'ftimadbien

«^Imalnoprucu,

llorando

l Ou^

'soie^9jsaj eiijnoi nj
feinS{Bpy nj^uopeu ny
'*ejjoi)nj9(Bncqe|C
*«iupu9 encp 91 oiupd ua'
apiuisnb tieA rpts z
tfjiA npuijai| n} ap ]0j [c
$ anSnup^ ja opiiaijsp

:c3idspo]i4 X ypuc|0 9p

ppje^UA 9)9ni|p[e apuejS sd b
'eu^ Xnim iu'cj{Ej Xnui lu
efp sepji;net|9n9j9
esE^utj sEjoaouie snj
oiuoaappaeaeuA
?jiaie9 9p spdjana BjB<f
pen^ 9ipp4aipu9A anb
BjpqeuA 9p
£ Dp6dj9 9p4ntuqjOUlBU9 9J
ppiA nj ua BJp/pj 9[ PU anb
BqauBuiBjapjBgniuAu»
*sepc^9nb pujauseui X
uipio-y anb atuaipA seui
*®inU®D « opmqA qapaa
S9nSn]J0(j0433U9^ N A

'niirFM

{frutr^ppsuo}^

Q04U4p4ft(. Joy
flJnejordicliocnfufarfa ■
felplandeciepte iitrtnofura
parcdpordcfntralbJanca ’

pauos fi Hinchays vaaas plumas
^'“^“'“«daslunchadas
Plta triftc morta ja

foladcImundpSaladinofaca
P-«t.cnelabrcucvida
limiK Ia fuettc humana
y vn mar q amenaza al ciclo
arenalctjcnea raya.

ynapcquciiueUpiedra'

2K;;S;s;ir“

«'Babnonia la eftatua

forias vcnturofascaUjs

«'leruralcmlafanta

dlqucloprouolodize

Ma'"^” 'a Uuf,

“"amUmonaja •

^ “‘''windoSaladinofaca.

'■'"«bc^as

infames

lgU(

«"P»U»io,^'^ '

'tp«BIu»aiJuaa«t

onsnumio,,,

"oJ!J)odi(no|v

©pjeaSjuiztnqjp

«n9>loXoij)oq{

'OpOlOiIDJJopj?t)

•SBqanttiuzjyiiijp

O]9A|aV0J9ipu»
^uBtqjrouasoydsnli
soppp^njsojoiqnjij
l flCJn9j9Bopexapueqan
soiep itip siuo)
^BanpwiwoiSX
, ©dtuaii japyriurp^JY

-pjUi^U9})l0jtiQ

-iurbmjQ

Floresdelfmtfo

pucscabelafofa

«‘oBdeniefcpultan.

Ptro RswdWf'

A Spmaoj humano en^ano
Jas ventan^sdeia/oja
?br5)das biciique«J entiwto
«Jej gran Saladinopa^^®*
ypor rica hcrencia dexa,

Jo que cn vida alegre y iarga

dcfpuesdeaucllasfufljado

inorjtaroij yitorias tan«*

delroxomarcncadcfia ,

d«l roto orgulio 4® F^^oci*

4c la/aqueada Bgyp*°»
dc tanta prefa y
Efta triftemortaja . f

fola dei mundo Saladinowca-

Ay a uarientos dc/Teo^

que bufea ys dudofaS^S”^ ’
yviuososcntcrray* .
bufeando ej ofo y
potencia y glerias dd
^ucno y modorra pebda» ^
Rcyesquecnlatierrahi?*^) j

<PP

r inedf ; ur e o?(e jex9p 10«
'sejapueA icioj styanbe
sotodjap jod mbe a9n5|>n^

•e3u9imo} Jjzap e o39n( X

«uuiauo cSjbi tuAOiiu
se^jand soueui se( 0)[e ua A
opuenua ua ajonipojjc
<*r[aA snj uoa acjie (a eytif
opuBiuea saSuooi to| uba X
‘Euaj r{ oip Z9i9}[t ti; e
pi^uanq p opuaizjpo^^
^/cqaajap st[ e ouejiayo

seaj uea sejoa rjed setu
• 'roycjyaeoijepeiaipnduaiq
'sea^janA se{ ap sXsqaa aui bune
seitti sciJaa jep ojainb so aab
sejajuojj 71U1 X oii Xaj oji ^
opeueS QoXeji so mbe sXaA
• seojao sei^an.v opueqauejua
vpee^» |m ua sa^mni anb
ejua^ap e( sXeSed (eiu uenb
souefiayej) sojoipmuiQ
"eqaadjoj ap Xo^ luf e anbej
o{[ejje.v[ca{ouioa sa)ue
sr^fap oiund ua fpaaxa ou anb
cjvusrjpp S3io^

OBaU4p4rte

Otro Romanct.

Y haze prueua de amot
vn zagalejo dei Tajjj
que de fu zagala parte
poref^remo cnamorado,
yaunqestan breuc ciaufencii
que en ios akores cercauos
delapazible Xarama
bolueran a verfc entramboSj
fjcn te elapartarfc dclla,
como tanto quiere^tanto,
que los ardientes fupiros

altcranclayremanfo
Gloria demi vida dize.

y cielo demi'defcanfo,

comoviuirefin ti
liviuocomotehablo?
a pelar dc mi fortuna
contare al lienipo lospafTcfS
porque en breue nos gozemos
con reciprocos abra^fus

al menos queda fcgur;|
que de tuprefenciaparo
cop el cucrpoqnenielJcua
'•nalniayfin tiforjado^

I 3 y qnc

oaj^N

'ueu^\i

■<^*»

tJ'*»

''•S 5

nniw.p*!’?

::r^

»! 9 '®n»Di!iil

»op(pfonj,|^,j

;»»tf(j!)piiii|,ii

wriJitipsmw
dnpn»ijo]§i(
fl BltittpiJ^
'UII^IUIQ

'HwUq

*I*P

finii I tu e oSje jexap xo4
'srJ»pueA seioi seuanbe
SotoJjap iod inbe uani [an^
•r3ua[UJ0) itzap c o3an| i
'uoiauQ u3jei cua os(if
se^and soueui se[ oi^c ua a
opueuua ua ajofiipojie
<«pAsnj uoaacjie p cyeif
opueiuea saSuoox so| uca X
‘euaj pj otp zaiajp nj e
pt3 uanq ja opuaizip o^jg;
*5eqaajap se{ c aue^p^e^
4cprA ap oSjjpo-^ Xoj
seaj up) sejoa ejcd setu
■ 'xoupajjacojjcpeaaipnduaiq
'SPjyanA sej ap sXaqDa aui bune
sertu scjjau xep ojainb so artb
sejajiiojj ;iui XouXaj oji<)
opBueS oSXbjj so inBe sXaA
•*seaj33 sei^an.v opueqaciejua
epcdja [(u ua sa^inni anb
ejuafap b( sXeSed [etii uenb
souefiaye^ sojoipmutQ
^eqaadjoj ap Xa^ lui eanbej
ojiB^e V [caj otuoa saluc
StQap oiund ua jpaaxa ou anb
ejvmpjpp suoj^

epMg J I
■«diuou (n>nu U03 s/upni 9ti|
pixe<]UAuaope|ieau 9
'euoiiA im ap saieyaj
JUvjaiA aj stua^ua se] ua X
^eijo e jfepue ap iptexap
;ii]3ip im Qfib ajuad oputnb
‘eaotj efrenSe puoaX
eiueSjeS t\ z oz?{ ]a uoa
vjouaj pmauauaii aiu

'xau^ZEjuy se^antH scjyaA A.

yjJUVtUO^^OMQ

.ve$janj sej Xa*^ {e aeSajiua e
VIA e[ soSing ap uatuo»
yuanquapjouaanb epueiusar
j04a[]enBD snj v oya ua A
;ejjaiyap anb soSiepii] so|
'eill^e^ eaA anb vied
*seyand ejjouiaiu ua uepanb
pnianc] scjxau situ e bunc apop
^^seuauije snj ua opu?|oiuaj3
seiui sv] ajdiuay4)puvxap
'sv|[ap aucS ejiL>ne^ e X
* soioui SO] V aucS sa] se}ia p
'e^ana aui anb ajSuej v] ap
IPl -JUviptlV^Q

Iran.

la/iocng»^®
j dcl

•cl catic^ro
apafls,
ia dc^^i
g„yW

staiJtx.*
idena ^

. pianci»

rpto»

zjfia*

:of

'pUta

fadai

OBaitd^me
Otro ^omnnc!.

Q Y hazc prueua de amat
vn zagalcjo dcl Tajo
qucdefuzagalaparte
por cftremo cnamorado,
y aunq es tan Breue el aufencu
que enJosalcorcs cercanos
dclapazsble Xarama
bolueran a vcrfc ciitramLos,
uente elaparrarfc della,
como tanto quierc,tanto,
quelosardientcsfupiros

alteran ej ayre manCo
Gloria de mi vidadize-
ycielodemrdefcanfo,
comoviuircfinij ^

fiviuocomotchablof
apefardemifortuna
contarcal tiempolospaflos
porque en breue nos gozemos
conrcciprocos abfa^n*
almenosqueda fcgura
que e m prefencia par>o
n°"f' '“''P^qnenicllcu»

'■"•Imayfintiforjado,

^3 y que

Bores dei Pitrndfi

^aequain fuededesMufa
Iiazeys que vomite copias,
pena que Hgue al pecadq
es aquefta ciencia io^a
que flempre fe antja tras mi,
que-cs de ml pobreza fombra.
no os efpanteys que de bozes
y quelqs fordosnqsoygan
y qne en Us placas al vulgo
cuente mi afligida hifloria
qneeda nueua impobeion,
y eftar condenado en collas
Die bazen pafTar deraya
y mirufrimientoagpian
mas quiero tenerpaciencia
pues no ay orden de otra cofa,
que (i afolas no pudiere
alHn judare en la folia.

Qtro Kom^^cc*

y? N el caudalofo rlo
■*^dondc el muro dc mi patria
fe mira Ia gran corona .
y el aniiguo pie fe vana

(l«rde fu barca Alclou

faC,

•«O

*v]an3p V
*e]au;i
9]opXn7^
'E]andy»auj4SJ^
ojnirodoii ou'
*e|pp cjqui
aapeiu {uiaui<
■e]an>j9 b( e .
fepua]3 »p o5odu1|
sauopqeap jeiu C
«senanuseipupvtK
scyue senanu ]iur'
^pajeuanqr >
aouivppqioj]]^'

•B13n3J3r]Bf

'e|3nqanbu(V ,
SBjtsnjau ;
•ejjanj z epiS ]

*epBJB4E«

‘ejaSnjE, L
0]9nquA»p; f
»C[3n3J3BlEi '
V]3; qsnb joiuf
*ej}3| B^a oiuea X oj’
B]]ijaEitn3eUAa|^^-
pJpUJiP^Jip S3don

0(?4«4 p 4 rte.

fufpiros y reda lan^a,
los fufpiros por el tielo,
y las redes por cl i-gua,
y fin tener inanzilla
rniraualoruamcrderdelaj '■

En vn mefniO lifmpo falei ^
de las manos y dei alma, ^
los furpiros,)* las rides ’ }>
hazia cl fuego, y hazia el i y
ambos fe van afu centro,
do fu naturalios Hama,
defde el coracon los vnos,
los otrosdefdela barca.

Y fin tenermanzilla v

miraualo fu amor defde U orilU'
Elpefcador en tre tanto,
viendo tan cerca U caufa,

y que tanlexos cO^a
de fu libertad palTada,
hazia ta orilla IcHega
adondecon ygual paufa
hieren (il agualos remo3
y los ojos della el alma,
y fin tenermanzilla ,

miraualo fu amordefde Uo;ill

Y aunque cl delTco de Vctla

par

'ej?oj3p /«ynuiop
soijq uosajopuonui} X
*scj}a{ X sducd snj sepo)
Bj ouctibuAap souaiuuaX
'cwoaoj cuA ojjaauoa %o\
, sopncaoj sopun^aj so| e
:c()3adj cuiu aiqod cf
Cjo5|a iiaoaoj cmoa X

'S7(3iui»q SEytfseqonui uo)
spptjop saiuajed snj oia
: tJ3i]dg t\ «poi auan anb
lopvsS sctu uoa jcSiij [b outa
SB lsnaja sb] opuBJcsp anb
U3no( uA U3 o)nd so(o so[
*c33m| opuBJcd ucA cj anb
opuvjcjoa joiuaip sonanu

*BA0« j( ap BiiBinji ua oip
oipioj ajt^ojoiASJoiuoa
‘Brpa[-iXEi[in«3uldEi{5C
ojJBUjpjo ojfUBdtS ap

Bjoinap ou anf) sajpcd snj
BliHiicjar) BuojaioAS
'^OUPmJ'^OMQ

•sep

t iv \0 A ^csuaiA |S oniaiA jBp
i VJ/4J P^P^Q

FloresdelPArnaf0

raaprcfuratlearira
ottias reraos la barquilla
sl coragon de otras afas
>iqucla ninfa no huya
>Ilcga mas quea diftancla
* doncfftan folamentc
cudieaqueftoque canta
jladalcielo fufpiros
mirad quien os leuanta
’ vn pecho que cs tan humildc
panes qucfontanaltasj
i^ofotrasredcs mias
iaos cn lasondas claras,
'iiiclcos vifitare

n mis lagrirnas canfadas.
'C.^admttrilUafolas rolae

oni^>II9p«h„X,
tnb 13 anb jn9«...

rrjaninb |a anb jo^tj

«UlUOj

oiuaiuejnfiaiibntiiQ,

•J»P - ,

«svjoqop e ciUjrsuvqd oipa^
^xo{aj ouioa opruur
tuqqe} ap epanj cua anb
'fOianq sciu oprp oq b sandjap
^Boqsi'} ua X Bipnat; tia
seipii] se| UBajcquiajap anb
«rSojp seu) opjuinjuoa aij
loudjajso}jod anbsandjap
'sBjodjo saiqujnjuj uw
souBiiisa4qi[suue jcpiu 1
'Ejoa C}iq3jrui ja^oa X !
1 ajUi» 3Bpuc ojainb oii I

*ElOJ EUA ap JEZE la U03 ^

opEinpuEdiita jrpuE eaed
'lEUIoSX ‘BppfJ^UBXBJJE ajjua

aui4duaidJ3U90pua)ajdou t
<SEuoduJE3 opuniu j? ayti anb
^03cd so2aY Ejcd o§[ea X
'B30 j inboq EjjEJmu ap
E]aA3aj caEdojEUi Xoj .
'sdoan^ ap so||EncD anbscm ;
soynS soj ojamb sojaSrj
:pyod Epodo-uoa anbjod
^o3na[sjE 3p SEjqa ap o/nq
‘srpoq uc«ua apuop opoSau
oqaipajjua iiUEaEd epuay
yJpMv^pp s}joj^

OBm* fdrte. 161

defpu ES ejue alniaciga tine
efte color dc Etiopia,
y fujetemi cabe^a
a tocadores y cofias,
defpucs que el huniornie falta
que daua a mis ramas bojas,
pues fuy ftes para mi tronco
qualyedra confumidora:
defpucs que me aucys cbupado
qualfangulfuelaoefponja
de micucrpolafaiud,
ylafangrcdemibolfa,
quereys eftrechar mi alma
y abaxalla de fu pompa,
ecbando a fu ceruizftaca
coyunda tanenfadofj?

Si al principio yo encendiera

eftasicycsrigurofas

no vicra vueftros vmbralcs,

mas foys como lima forda, *
atalpuntofoyvcnido
Vicndo OSCO mi haziend.i poca,

'»oyporccharlafc,na,
'“'uvnconfuclc ^

‘‘«''Etnie tanen

«ptoeiueji..r||„„|, I

'ojuojivX^MlJanio,,,.

•.euaSr.e|u,o|„5„JJ

ajJUijiAeoeijjo,;,^^

Hjj.iiUjapop„„

OJUCJ

'cjotitmtpjpox; I

. toiieuise|ueuopu)d|)oilo)

qiisicJUHipiiinti
‘o||cntj [jpijojji

SBtranqEjoua|jtupi^^Ej

SOI(JL'SE5UBqS[CopUtp

'E3jand EicapiqajjjB
UajEj saSuoui Apgqy ja
Bjaineq apsoqjmpisq
sopo3 3J3uad)opue|ty)j
*ESa{i anbojinErrpiQd
OpUECtOj UCA SBJ3dlU033$e[
E|auijaq zn39E{ ap^anbtap
oiuiqapsEjopuwyEJre
ocnaii SBunj scip3u/sr[ao3
sd3Jcpucuasopiau3Aso{

BT 3 ua]c^ ap sojoui soj uoa

001 •iuvjnP{^o

Flores dei Parnafo

y que no.ve.ran mis ojos
en Ia aldca ni’eh los campos

cofa quealcgrardospucda

faltando los tu/os claros,
fipucdoviuirzagala
es porque tu nonii.-re ballo ^
que va eferito en mi memona
y enmi alma m retrato.
alla paflarecontigo
dulces yfabrofos ratos:

que baftan a hazellos dulcM

memoria de los paflados,'

azelcratupartida

queeomotedigoagu-'^

lleno deerpetantapu^*

porque viuirc efp*™ ’

y cntrelagrimas y qrie

partio delalucrgueamado

cercado de ^''^'‘“"Imorados.
que cs propio de enam

q-"horAtii flacci

POETAE VENVSINI,

OMNIA POEMATA CVM RATIONE CARMINVM,
& Argumentis vbique infertis , Interpretibus Aerone , Porphyrione , lano
Parrhalio , Antonio Mancinello, necnon lodoco Badio
Afcenfio viris cruditisfimis .

S C HO LI I S'Q^yE ^T^CELI TOLITl^T^I, M. UT^TOT^II Sa-
bellici , Lodouici Cdlij Rodigini , BaptiSt^ Tij , Vetri Criniti , ^Aldi Mnnutij , Matthxi
Bonjinis , & lacobi Bononienfis nuper adiunSlis ■

HIS NOS PRAETEREA ANN OT A T I ON E S D OC TI S S I MO R VM
Antoni) Thylefi) Confentini, Frandfci Robortelli Vtineniis, atque Henrici
Glareani apprime vtiles addidimus .

KICOL^I fEROtri SlPONtlNI L J B E L L K S DE MEtRlS
odurtim "Vifrf ex Peno Crinito Florentino . Ojiu omma longe poUtiuo , ac diligent im ,

quambaClenus excuja in lucem piodcunt.

Index copiofisfimus omnium vocabulorum , qus in toto opere *

animadueriione digna vifa funt .

OMNIA

V E N E T I I S,

APVD lOANNEM MARIAM

bonellvm.

Mb- D>. L X i !►

Q.. HORATII FLACCI VITA,

PBR PEPRVM CR.[NITVM

fLORENTlNVM.

ViNTvs Horatius Flaccus
in Vcnulio Apiili^ oppido na
tus cft : patrem habuit Liber-
tini generis. V nde illud : Que
rodunt omnes Libertino pa-
tre natum . Pro certo habetur
cius natalem fuifle duobus cir
citer annis ante coniuratione
L. Sergi) Catilini%tjUo tempo
re celebres erant in ciuitate , cx poetis : V alerius Catul-
lus, Licinius Caiuus,& Hduius Cinna, ex oratoribus M.
Cicero , Q_. Hortenlius . & Catulus . «x philofophis
Varro Terentius,& Figulus Nigidius . Orbilium iiene-
ucnunum (vt conftai) a puero audiuit.quem appellat ali

cabi plagofum, ac mirum quam breui tempore in bonis

literis prolecerit. Ingenio tnira facili, dcauidislimo fuif-
fetrad'turincapicndisopcimis difciplinis. Vbi autem
latis vifus efi: nauaffe operam Latinis lludijs, Athenas fe
contulit vt Philofophorum praeceptis liberius incumbe
ret.raaximeq. Lpictireorum placita videtur prcbalTc, vt
illudvrbanumdidtum tcllatur;

Me pinguem , & nitidum bene curata cute reuifes ,

Cum ridere voles Epicuri de grege porcum .

Moribus dicitur tuilFefubobfccenis ,& ad bilem inter-
dum paullo excitatior adeo erga amicos gratus , atque
ofHciofus.vt nobiliorum etiam ftudijs, & gratia clarior
in dies, ac nobilior effet. Nam primo dignitatem Tri-
bunttiainhoneftisfuffragijseft adeptus, & Romana! le-
gioni prjepofitus.quod ipfe dcfefcribil . Amicos vero
lubuicex poetis Albium Tibulum. Quintilium Varu,
cuius obitum officiofe deplorat : Valgium confularem ,
Virgiliumq. ipfum.-ex prima nobilitate lulium Floru,
Maximum Lollium, & Mcucenatem, cum quo fupra fc-
peem annos fumma familiaritate vixit , quod cum locis
inultis, tum maxime his verhbus apparet.

Septimus oHauo propior iam fugerit annus ,

Ex quo Mcecenus me capit habere f torum
Innumero .

Namcumipfo quidem Horatio iocari liberius Moece-
nas , atque agere cc nfueuit , eidemq. concrcdtrc fua Lu-
dia. inrvbusciuilibui cum ipfaciuitas magnis factio-
nibus teneretur, varijsq. fcditionibu'. ceiluartt , fecucus
primo elt Bruti & Caslij parces , quod a multis alijs , &
d bidonio Apollinare traditum cll, qui ad luium Maio-
ranuinlicrekrt.

Et tibi Flacce acies BrutiyCasfiq fecuio
carminis e§i auFior , qui fuit •iir veniae.

Mox vero accidit, vt fauore Meeeenatis non dignitates
tantum afltquerctur,fedipli quoque Octauio mp<i'a-
tori torct inlinuatub,cu libere fic amice ad ilium Ici ibat ;
illas tamen cpiLoLs, quae referuntur a quibuldam Augu
l\i ad Flaccum , magis confidta» opinamur, quam dignas
tanto pnneipe, ciusq.fumma eruditione. Quod iplum

cum alia multa, tum t lotutio in primis probat . Compo-
fuic per plura, quai vulgo ; liaiu Uuit iuitislinu,no$ qu^m
bioubliinc repetemus . Ijbroscirmu.mn qu.ituor. Lpo
don,& ^ccularecarmcn.qulbu^ Augu(ium,ac Mceceiui-
tcin miris laudibus celebrit. in Icr.beiidi'' iambicis nnrc
cHicax habiuAeft . quod Cc l abius Qumiiluiiiis tilia-
iLir . InctT Lvricos vero, inquit, Iblus fere dignus c{t h.gi
Horatius rquoniamdcinfuigit aliquando, & plenus dt
iiicunditJth ik gratia: , varijsq verbis & hguris fclkhii-
meaudax. Exquo illud peruulgatum.

Hit inter Lyricos fublimi vertice vates
Sidera fitrnma ferit :feu dulcia furta puellx
Cantat amicitias , comiiuia ,pralia^paces :

Siue Lycambaiis lacerat latratibus hoFiem ,

Impetit aut vario corruptos carmine mores ■
Apollinaris quoquchcad f onantium dc Horatio.

SedUt per Calabri tramitis aggerem
f^is vt ncftra dehinc curfifct orbita,

Qjia Flacius Lyricos vindaricum admelos
Frenis flexit equos ple^ri potentibus
Dum metro quatitur corda Giiconio ,
iqecnonMlcaico vel Vherecratio
lun^o ^ Lesbiaco ,fiue MnapaLlko
Vernans per varij carminis Eclogrvs
Verborum violis multi coloribus .

Diomedes Grammaticus, &; ali) veteres, vndeuiginti car
minum modos ab Horatio decantatos afferunt: quorum
rationes in tertia de Grammatice libro a Diomede de ip
fo referuntur . Scripfit de Poetica librum ad Pifones,vo
lumina duo Satyrarum, ac totidem Epillolarum. InSa
lyra vero Lucilium Ecutus eft, &li eum vt luculentum
accufac. Fabius certe Quintilianus praecipuum in Saty-
ra dicit hunc ipfum Horatium , ac purum in primis , &
terfum . Quin hoc illi proprium, & peculiare fuit, vt
ridentifimilis.&qiiafi dishmulans, improbitatem, ac
vitia hominum accufaiet : quod co magis vrgeant, atque
efficiant , quae fenfim irrepunt , quam qu 2 aperta fronte
inuadunt.quod ipfum & Poeta PcriiusdemonLrat.

Omne vafer vitium ridenti Flaccus amico

Tangit, admisfus cir cum pr acor dia ludit :

Callidus excusfo populum fufpenderenafo.

Sed& Poeta Ouidingenue fatetur magnopere fe Hora
tianis verlibus delectatum , & cius carmen diligenter au
diffe.veluti Propertium, Macrun),Ponticum,& Baffum,
qui Iambicus lulic.

Et tenuit noFtras numerofus Horatius aureis ,

D *m ferit Mufonia carmina culta lyra .
Pcr!i''iIc'»sv.-roenumer.iC Horatius, quorum &’ Ludium
& iudicium percoluit, vt Plotium, fVla:cenate,V arium ,
V ngiliuni,Fufcum,vifcos, Valgium, Pollionem, Mella
hni > & :(li ss. “iccutustL cum in componendis Lyricis
Pauim 1 'aslienus, qui, vteL auctor Plinius, mirifice illu
expiTm;bac. Sratur.i Kiilie traditur baui, corpore obefo,
oculis lippis , que vel ex carmine illius vai'i)s locis colli
guiuur . tVloritur autem Horatius anno astatis fuaefepti
nio,& quinqu.igciiino, vt in l.ulebianis annalibus relatu
eL Alijiupralcptuagelimumannum vixiffe feribunt;
quod ego tamen ialfumtxiLimo, VI alibi obL.uatucft .

^ '1

ALIA

AUA VITA HORATII VEN« 1 -

«mTONIVM man

IMIPERANTU'^

c INE lEVM edita.

L tK

patre

Vintvs Horatius Flaccm

natus eft. libertino &

pvecone.fextaeniin Satyra

lib.j.fic ait. Nunc ad me re-
deo libertino patre natum.

Et primo cpiftolarumvota-

mine ad librum fuum . Me
libertino natum
tenui re

' aa^a ^ I , j

Maiores penas niQO

extendiffe loqueris . V t quantum

busaddas. Ems patria Venul.a fuit quod pimabatyn

bus addas. Eius patria ,

lib.ij oftendithoc modo, Lucanus appu Jf „

Venulinus arat finem fub vtruque colonu Puc^^
in vrbem duftus eft difcend. gratia.cums
cum feruauit ab omni faflo turpi atque opprobr o i^e

&cnimvi-Sat libriprimiinquit.itdpueium

KolmponaredoLdum:ipfemducuftosm

ptisiimui. omnes Circum doftores aderat qmd rouita .

pudicum. primus virtutis honor) feruamt ab om-

ni Non folnm facto; verum opprobrio quoque turpi .
Komx nuuitus & do6tos Iliada ; poftea Athenas i]t ;
vbi philofophiE operam dabat ; inde tamen amotas pro
pter bella ciuiliciuttr Auguttum& M . Bmcum , bruti
partes fecutus eft,a quo & tribunus militu taftus, led ha-
bita el ide in Philippis paupertate coaidius ad caf inina fe-
fc contulit. Hincepiftola vltimaad lulium Florum ait.
Koina; nutriti mihi contigit ; atquedoceri. Iratus graqs
quantum nociiilTa Acbill. Adiecere bonepauUo plusar
tis A ihtn* . Ncilicet vt pofTcm cuiuo dignofetre redtu .
Atrjue inter liluas academi quaircrc verum . Dura fed a-
niouerc loco me tempora grato Ciuilisq. rudem belli
tiilititliusinarma.Csefans Aug. non refponfuta lacer
tis. V'ndc limul primum me dimiferc Philippi. Deci-
lis {lumilcm pennis inopemq. paterni . bt laris & fundi
p.iuptrras Impulit audax. Vt verius facerem. Idem
vj. duem rotundit omnes libertino patre natum*.
Nunc quia fim tibi Meeeenas conuidor,acolim . Q.uod
nnlu pareret legio iloinano tribuno. Polf Augulfi vi-
dtonam Horat a Virgiliodc Varro, Mcecenaticommen
datih in amicorum numerum ab illo rcccptus elf ; quod
qindem eadem Sat. vj. iic iple probat . NuiU & enim mi-
lii tc fors obtulit, optimus olim Virgiliuspoil hunc Va
rus dixcrc.quid ellem, V t veni coram . fniguiti pauca lo
CUIUS. (Inbiis nanque pudor prohibebat plura prohri.)

Non egameclaro natum paire.non ego circum Mc la-
turcianoveLtarirura caballo. Sed quod eram narro.

e poiides vt tuiis clf aios Pauca , Abeo •. & rcuocas
nono pi)U incnlVpubesq. ciVc in amorum numero . ma-
.h tibi, qui turpi feccr-

imro ^^'^\P'‘^'^h''^''^*“'^°if^dvita&ped£ore

""‘Mei Mcccuiatis non folum ferua-
•“«"^‘tiam traditum . quod Ik-

recusfuKfcipr^^^Olorat.indicac. Karnlii,.;.

dc vcvoad Pompilium fodalcm & commiliton,^’ ^
u. parmula . Cum frafta yrtus & -Tunaenturn,, ?

folum tetigere mento . Sed me per hofl«Mttcu,i„,

Icr Denfo patientem fuftulit atire. 1 crurfusinbc|i„j,j^
fotbens V nda fretis tulit iftuolis . A duertendum ptij,
rea Mercurium viarum atque itmcrum ducem , Vtfcti.

bit Csfar liber.de bcl.Cial hinc ait I lorat.Scdmep{t|j|j

ftes Mercurius celer . vel etiam propter alias «ufo
Odcilla oftendemus . Amicis erat c.uifsimu.Sjhincprjdi
fta Satyra, inquit . Si & viuo carus amicis : Caufifuitpj^
tcrhisiqui macto pauper agello &c. Amicorum
fummi erant Plocius Varius,& Virgilius. VndeSity,,

5 ait • Poftera lux oritur multo gratilsima,nanqut Pio.
ti'us& Varius Sinue{r*,Virgiliusque Occurrunt animi,

quales neque candidiores , Terra tulit . neque quis mefit
deuinaior altero , qui complexus & gaudia quanta fue-
runt . Erat praeterea inopis & pulilli animi, & rato ac pau
ca loquentis . Cibi quoque parcifsimi erat . quod Satyra
fexta fic pandit . inde domum me ad porti & ciceris refe
ro laganiq. catinum ; pranfus non auide &c. Recitare [o
lebat amicis tantum, & coadus. Hinc ait Satyra iiij.Nec

recitocuiquamnifi amicis. idque coadus. Non vbiuis

coram ue quibuslibet . in medio qui feripta loro recitent
funt multi S;c Eius oculi lippi erant . V nde Saiyr. (,
fcribitur. Hic oculis ego nigra meis collyria lippus Illi-
nere. Htpaulloinferms. Luftimit iVJcecenas. dormi-
tum ego, Virgiliusq. Nanque pila lippis inimicum & lu-
dere crudis . Corporis erat exigui, 6c canus,irafcebatur fa
cile . facile etiam placabatur . hinc in epiftolis ad libium
ait Corporis exigui.pi aecanumfolibus aptum irafcicde
rem tAiceri.vt placabilis effem . Obijt audore Eufebio
astatis anno 57. vt autem Acronferibit annoyy nuilin
men annorum certitudo habetur. Alij enim alia kii-
bunt Quid denique Horat. IcripHrit in promptu cfto-
mnibus. Parios iambos !a tinorum primos olfendit iatio.
ait enim lib. i . Epiftola ad Mcecenatem . Ibirios ego pri
mus iambos Oilendi latio , numeros animosque fecutus,
Archilochi, non res & agentia verba lycanibcm . Pario*
autem Archilochios inteliigit. Namin Paro inlula natus
eft Archilochus poeta vtlcribit Strabo lib. 1 1. de quo
in arte Horat. idem, inquit . Archilochum proprio ra-
bies aiTiiauit lambo . Fabius Quintilianus lib.io. Iciibit
iambum a Romanisnon eelcbratum tflevt proprium
opus.aquibufdamintcrpolitum . Cuius accrbiiasiiiC»-
tullo Bibaculo Horatio. Atlyricorum Horatius fere fo
itis legi dignus , nara & inlurgit aliquando , Ai plenus elt
iucunditatisA; gratiae, & varqs figuris & verbis Iclicdsi-
nie audax. Sed nouem lyricorum gra-coruni videlicet
longe Pindarus princeps, Ipiricus magnificentia fenteo-
tijs , figuris , beatifsima rerum verborumque copia , vel-
Ut quodam doquentiae flumine . Propterque Horatius
eum merito crediderit memini imitabilem . Ed “O'®
mutatus Alcamm.qui in parte operis aureo pledtro meii
to donatur, qma tyrannos irifectatus,multum etiam mo-
ribus conlert.in eloquendo quoque breuis & magnificus

6 diiigens,& plurimum Homero fimiiis,fed in iulus &
in amores delceudit maioribus tamen aptior .

R ERVM

R E

V M ET

VER

0 R V

I N S

GNIVM IN COMMENTA

R. I I s 0

P E

R V M

HORATII

L V

D E X t E K 1

1. 1 T E R A R

1 A.

BlatiVI amoris fedes

armi

bichynia

• 3 ?

CaRlj virtus

in e

io 8 amores Sapphus

arma

‘4

bitumen

loS

Cafpium mare

Abvl

Sc Amphiteonrex

1 1

armenia

bandufia

cafus pretij

iSS

Calpetfo Amphion

arpi

bombycina

caRalia fons

6 z

AcaU

66 Amphiaraus

artos

z 3

bombarda

119

cathillua

Achelous

amvHis

3«

anhemifium

botex vis

«I

Cacus

Achillis mors lo.i! Anacreon zi-9f

arthemis

1 17

fios locutus

Cathonis mori 17.1 eg

Achillis

if ancile

Afinius Pollio

bofphorus

Catones

Achxmeoet

48 anguicia

alfuria

boufs Apollinis Mer-

Caco prifcui

Acinacis

Z9 angiportus

aAforum curfus

curius abegie

caucams 26.

lOt

Accia

73 animalium genus

after

breuicaaapta

126

cecilius

acroceraunia

7 ariio

aftutus

H 7

briareus

y.?

celrx

acrihus

74 aner

Attalus Aliji rex

Britania

Cepheus

aero 5 c Acron

iz 5 animus

actali corona

brifeis

4»

Cerberus

accumbere

li annius Milo

%6i

attellanx

140

brontes

Cerbalus Ruuiui

accufaciuo teporis

i6^ anconomaiia

Athenx

1 1

Brutus

ceruicem

iiS

adorea

antium

athciiarum laudes

1 1

Brutus ad milirei

ceres

Adfiacicum mare

zi Antiochus

Attilius Regulus

Bruti fuga

cerebro fut

adria

47 Antonij libido

tii

acalas

Bruti mors

cerites

adycum

2z antiquitas heroici

cac-

Atre &Thyeftes zi.if7

Bruti auxilia

cefpes

^CUI

49 miiiis

auaricix htis

Bruti genus

cethegi

31 antiphates

13 «?

auarus

if 9

Bruti dodriaa

chaldei

mare

z anticyra

i8r

audoricas pythag.

291

Bruti laus

chalybes

* 5 y<Ja

17 <^

aucupuni eafus

>y 3

Brundulium

chelys

regyptij

iiz annus

119

au^otitas fecuada

^63

Bulla

107

cheriJlus

sgeria

i6i apeliotes

auernus

107

/^Aducei dracones 17

chimxra 20.68.230

senus

16 apelles

217

auhdus

'^Cadmus

chimaros

^Eueai

zoo appium

4«

Auguftufi pacer pfiae 7

Cxfaris exdem prodi-

chloris

Asneat equi

2 1 Apollinis fauor in Ro>

Auguhus 19. 27.106

gia fecuca

cholera

Aeolicareeio

40 manos

auguni bella

Cxcubum

choriambus

sreus

200 Apollo cur ausur, medi

augufti laus

4<5

Cxfar in vrbem

chorus

sreavox

200 cusqite

auguftifomnus

y 7

C« 39 sy

chorus

Aes Cyprum

86 Apollinis Delphici

tem

auguRi libri

Czo. J9 9f

chryfeis

aelias

8 plutn

1 1

auguRi pacer

Cxlebs fi .63

cicoreum

sefchilus

50 Apollo Liber

auguRi honores

9 '

cxmenia

cicatrix

xthalidei

30 Apollinis arcus & Gra-

auloccenc

Cxfar pater patrix 84

Cicero pater patrix 8®

«rates quacuor

auritus

Ccelius Gallus

Cicuta

«tatis fuga

70 Apollinares

auHer

Calenum

Cilices

«acus

40, 7^ Apollinis templum jz

aufpicor

218

Cales

Circus, Maximus

Africus

2 Apollinis cythara

aufpiciuin

203

Calos

Circus Baminius

Aphroditui

7 Apollo

autumnus 47

'03

Calandx

104

cythara

AgJtharchis

^z Apollonia

13 Abylon

Cala

t6o

ciuilisbelli initium

aglaia

s Apollo Palatinus

izz

■^Bacchus

Calones

i6o

ciuilis belli caufx

3 »

agonis olimpici auftor aquarius

Bacchus in giaantes f

Campus

ciuilisbelli modus

Hercules

1 aquilo

z-69

Bacchi cornua

Camoen*

claRis

160

agon

I aquicanius

Badra

«4

Camillus

claRium tribuni

lOt

agnculturx laudes

10? aquila

Baix

118

Cambifes

clare nunciarc

aguntur fabulx ae refe- arabia

3 *

balanus

Csmpui Martiui

deos

runiur quzdam

140 araxes

barbitos

camelopardalis

217

Cleopatra

agyicus

92 araDianx

barbita

canes

cleopacre mors

ahenea

arbiter

barino

canities

clio

aiax Oileus

21 arbutus

baris

4 y

canicula 2?-72

cliens

atax 1 helamonius

ZI archilochui

* 3 S

bcllarcus

cantharus

2f 29

clytemneftra

»y 7

aluunra

11 archos

battus

cantabri 43-73

Cnxus Ducnius

albuix aquae

1)2 arAos

battina

cantica

140

enydus

207

Alceui

11. iz

16. archicas

3°

beatus

9.40

Cappadocum rex 204

coavcRis

„ 5 * .

ar^urus

bellaria

9 *

capicis diminutio

cocycus

allegoria

19 arca

i 4

bellcrephon

Capricornus

codrus

Alexander

20 Argos iz.zio

bellum punicumfecun

Capra Rclla

<57

colchi

alcgo

zo argiplurcs

dum

capriRcus

*34

Colles Romani

121

algidum

z6 argus

belhipunicu prim

u 48

carina

colores

allium

lof argilla

bellides

capaihos

3 y

collegiuoi

alpes

loi argonautx

TOy

bcllcrophonccs 74.64.

Carpathium mare jy

comoedia 79. 80. i?o

Amata

6 argumentum

128

68 .

carminum ftas

amindo

ij Anilotclisxcas

benignus

101

cades

atnhubaix

179 arifto

benedico

Z16

CaRor & pollux

ex 0 -

Bnitcuia vulgi

^7 aries

y 3

berecynthes

183

amicus

s6 ariadnx corona

beroaldus

Caftor& Pollux

amices

1»^ aricia

8 j

bilis

amor

7 armilla;

biRonides

y 3

Cairimors

»9

coniurare

conftan

index V

CABVLOR.VM

conlmtti

con.inentia

f 9

conciua

' 3 S

conuniarum numerus

coninlhs

103

conchylia

»03

Coii<)peum

1 12

confuetudo

129

confulo

conuiuarum tibix

100

copula

corax

corona

Corinthus

Corybantes

Cornu copix

Delphi

Delphicus Apollo 40
Delos

Delphinus '‘u

Decnoclis prandium ;7
Democritus J'7

Detioois fugiendis 1-9
Deorum culeus if
Dcfignare lof

Defideror iOf

Deucalion S

DeusquLs

De vetuftis fugiendis

coronz in conuiuio

CorAnium
cornix
coHum
Cos & Coi
cothurnus
cocirton
Cralfui
Cratis

Cratis fliiuius
Cragiu 3 d,Gragus iS.

Cradi clades d

Creta 30

crcpidi \ 6 %

cnms monentium jo

ctoionisicc ij

crocodilli liercora iif
Ctcfi.is 31

Cuh.>reinmcnra ig
«ululli
culeus
culullus
cum

1Z9

Dederunt

Diana luna

Diadema

Diadeo

Diana

Dibapha

Dicere

Dielpitet

Diereflioapt

Didius faxa

Diluuium

Dimetri

Dindymene

Dindyma

loi

16,107

ibid.

'99

EpOl

Equarum libido
Erro
Erat

Erymanthus
firythrea
Elfe

Eudoxui
Euhyus
Euhyas
Eumenides
Euos
Euphrofin*

Euphrorbus
Eurus ibi-

Eucerp» ^

exemplaria 1 a9

explanatio textus 15^
expedio
explodo
equilinuB

F Abularom

Gaudert

Gaudium

Gaxa

Geloni

Gemmae

Genae

Genius

Geniiiuorum EgniEca
169
40 , yo

181

lOf

initia

tiones
Geryonei
Geruli
Get* Nomades
Gcta
Gigantes

104

GnoEj calami zi

Graciles pueri
(irando y

Grajcorom vicia ij

Grxeorum forciflimi
noutm 21

Graeus,& Cragus ay

Grattai 50

Gr«ci iiz

Cupido

cupidines

luprelfus

lyz

ifi

11. u8

7 -^i 7
24

cupicirutn feis fiinula
re iiy

cun ig^

curnculum i

curiu» ly

Currus Veneris 83

euiule certamen ij8

tylicle

Dionyfius

Dione

Dionyfijinuenta

Dionyti) forvna

Dionyti) enfii

Diomedes

Difeus

Difcumbere

Dithyrambi

Diftyma

Diuiuz

Diuerbia

Dolia hdtilia

Doltiidiilecor

Dolia veltaha

Dorus

Drufus

Dnililia

Duelhus

Dyoia

Dyrrhachium

cybira
cycoples
cyclades
Cynthus
Cyprus
' cyrui
Cythera
cyiheron
p.Ac.
-*-^Di< 5 lyma
D-ilmatii
D.tma
Danae
Ddiinia
Daiius

119

— ittj

Fabritius

Graecis permiiTumdl

Fabula

128

hngerc

J50

ifo

Facetus

if9

Gr.itiarum nomina

Falcrnuoa vinum

zy.

Gratiarum habitus

ibi.

io5

Glyceros

fis 6

Fafees

»7

Griphes

Fati»

Gyges

F.Tcum

U.ffi,di fiellae

Fauni

9.7y

li HceJus

Fauonius

8.57

Halyatres

ib.

Fauarin

Hannibalis mores

S 7

benaur

1 1 1

Hafdiubal

Ferencum

Hebrus 28 81

ferix

Hecuba? fomniam

feritas hominis

1 10

Hecatheus

feronia

Hedera

p 6

i 6

frondes in hxmo

Hedera vnde

Fidtcia prxaiunietida

Hedera cur Bacchi

140

fune

1:9

Hedera cur poetis

fides 23, 34

. 67

Helena

iy7

fide pro fidei

C...I

Hcheon

111 hnis.feu intentio poci*

81
Z04
8

'9
16.61

z
40

ys
10
17
10 193

'“Sontate nuat/
"''bis imitar.Ja
(u

D' confiircatnc vti/
'i'ri'smoni, ,1,.

“'«""TOtnnU,

jg^Iinctatis prasmium

Ecdiluna ciuitas
Eclio
Echion
bcliuius
Egregii

Elcgiim metum

EJ^aigro
Eiegus

eicgia iji

Elegi ICI feriptores ihi,
Elyii) fanipi 9^

Emancip.uui uj

bmolphijs ,03

Kn..i'l,idu» A,

E.,,,,,..

Rnselfeiiiia nj

Ephelui ,,

Epiltola

tpitol.um ii,|j

Epicuri voluptas .4.

cpicurus j

El’> 5 '"csallrotu„,

Epodi

rum
hc

Flauus color

fl.igellum

Focus

farnus

fceneratoc

formiae

fornices

fortuna

fortis vir

147

‘57

lo5

103
'59

104

160

3 S

187
57
67

Ii.1z.34
ly

furcunacjcinfulas 04

Fieta

frutex y|

Fucuf g,

fulojtn

fulgetra ^

fuliDirta 22

fulminum senerj ja

funebre ^07

funereum 104

fnoeitum 107

^Ades 43

'-JGaliica ora 13

C.aluiiEC^Ul ihij.

0.al.uu ,,

Galli
Gallus
Ganymedes

Garganui

Galpium mare

Hf licoonis fons 29
Helleborum
Hsmonia
Heniochus
Hercules
Heros

Hera.ideftiuno
Heroes zy. 154
Hercules Heracleus 16
Hercules Altidcs »5
Herollracus 8

Heroicumcarmen 134
Hermes jy

Hermion* 13^

Hclperia jo

Hecruria? fines 6
Hexametrum 131
Hexametri heroici de.

If.2

135

ib.

eorum

Hexametri

Hiberia

Hic

Hinnulus
Hippium
Hfcu»
Hifpania
H ilioria
Homo

13Z

»4?

3»

ti5

»59

Ji- f6
I5t

fff.fio

Honiiftui

Horcoo Jo

Hyadei

Hybernui 7

Hydafpes

Hydrops

Hydra

Hyemi

mon. A„i.

Hymetui
Hyppins
Hiperborei

Hirpini ^

I Aculari
Iambicum

Iambicum carmen n

IJZ.

lambu.

Iambicus verfus lo^
Iambici pedes
Iambici verfus gene.

« 143

Iambici carminis dreo
rum 14,

lafon ,o|

Iberta jg

Ibcria Hifpania
Icarium mare j
Icaros 2

fda mons jo

Idus
lecori
Ignes, jdeflftelliB 17
Ilia 6 i£i

Ilias & OdyiTea iS
Ilion if

Iliona lU

miris jo

Im.igo 17

Imber 4^

Impotens >7

Impiorum pan« 7°
Impedio r7f

Inius 'i'7

Inachus

\ ndocilis *

Indodlus ^

Index ‘7

India
Indifin

Indorum rex Porus

164

Hominum vidui 103
Homerus ,0

Homeri pattu 10

Hormos jy

139.

Tnft) lie
Ingenus

Ino

Infolens

Intercifi dies *

Interlunium
Inrercus 4 ^"

Intemperantia
Inuidia

Inuoratio quibus fa^-^
da fu »?9

Tnuidjofus
locus 745

Iones

louis olympici tem-
plum '

louis officia ^

Ira* vis **

Ira? locas

Ira 4®

IrisadPriamu quiatf**
ad

INDEX'VOCABVLORVM

j(i? '\dul!em if
tfihmos 11.92.

1 uba

lubc mors 39

luguiclitoiibcUum iii
lugoU 30

jugerum lof

luIiusCarfar 17
Iuli) fidus ib.

lulius Antonius S7
Iulus 100

lunonis teplu Argis iz
luno foror &c6iux Io
uis. Oo

■ luno Lucina loti
lupiteracr a

lupiterp^ter *7
lupiccrrex ibid.
^iupiiet

iuuenum exercitia in
- ^(^uis 13

iuuenta 31

iuuencus ibi.

iuuenr.is ibi.

-KoiniOnos 125

L Abicnus 67

Lacedsmon 12
hconica f4

lacunar ibid.

lacus Albanus S 6

lacon 109

Ixcari 41

latcitia ibi.

lalage 3(7

Jaleo ib.

lalos ib.

hmiirum familia 29
lamna 40

laniuium 81

lapirhj! 24

lanlfi 12

larifiusflu. ibid.

lar 17

lares ib. 103

htium duplex 3^

lauere 71.92

laurus Sf

lautus 178

Izus 12

Legi
lemnifci
leonis ira
Iconis natura
ksbos
lesbiiim
Icllrigones 13^

Icucothoc 17

leucothea ib.

Icuia 116

lex RoTciiOthonisioo
Libcrpatcr 21.77

libya 40

libra 73

libitina 97

liburni.a loi

liburnsnaues 101

hburni 37. »ot

librorii numerus 174
liftorcs 1 7

limata 92

lipiO ,2

liptote 3

liceraruminutneor i7
• lituus 2

liuia 73

Locri 29

105

• 37

107

loric.! 3*

loculi

Lucina 78.910

luccria

lti(^.icius 43

lucui 12?

lucrinus lacus 129

ludibrium 19

ludere 33

ludicrum 199

ludi 139

luna 78

lunz natura 28

luns colorei 47

lupus J2

lupiroftera 79

lupatum frenum »?
luporumomen 82
lullrum iii

Lyombes *2

lycidaf 9

lycurgi leges 12

lycsus 2i

lycurgusTrax 5?

iycjj 7>

lydia >5

lydus 204

lymphati 37

lympholepti ibid.

lynces 49

lyo

lyp.ira 71

lyr® inuentor ly

lyra Apollinis 17.70
lyr® inuencio 16
lyris 3^-77

lyr® repertor 3?
lyraMcrcurij 70
lyra 77

lyrici carmiscornu 131
,yrAchina 8

jVlMafte i 6 o

madidus, &vuidus 10
magna Gr®cia 27
magnefia 87

magus 19

m3l3,ideftfamofa 187

mal® 29

malua 31

malacio ibid.

malacos 32 1 79

malobathrum 43

malum 163

manubi* 7

manni io5

manumifius 112

marfis «08

marica 77

marficum bellum 73
Marcus Agrippa »o
Marcus Curius dcnc.a-
tus 200

Marfi 2

Marlia ibid.

Mars 7

Marcis comites 6
martsmonllta 7

Marcellus 17

Marcus Antonius 41
mariafulminaia 24
Marcus Herennius 34
Mareotis 37

marmorum patri* 1 1 2
M.ircia Reguli 63
marti*c.ilciid* 67
nuUicus mons 2
mafiicavina 2

malfaget* 37

matiita

rnatinum 30

nvuena triplex 1 28
matrona 137
mauii 13.73

Meccenas 3

media i44<5

medicin.t »7

mediocres 4'’

mclpomcne 27

mcmiion 30

memphis 81

mcbracornoedia?! 140
menfurKpondus ^ 17
Menelaus in Troia 20
Menedemus 23

menfzfccund* 3^
menies 78

menfis 9^

meniium nomina &eo
riim natur® 17^
mecc.uura }f

mercaturis abegit ib.
mercurius abegit ib.24
mercurius Termonis
auCtor <5

mercurius cur alatus 7
meriones n

mercuriiiuucnta 17
mercurius deorum in-
terpres 17

mercurij quinque ib.
mercurij virga ib.
merula i^5

merx 1*^0

meta currendi 1

mcttuafclepiadcii ib.
metrum S7

metaurus 89

Miles ‘177

mimos >40

mimermnui 204

minos 49

minturna 37

Mola 78

moloffi loo

molle 11^

monltrum, & porten-
tum z 6

monometri 143

mors varia 7

morofi *4

mos,& Lex 92

Muli 27

munefei Cy

munero loj

muneror 103

mundus 123

murex 72

muf® Nympha dicun-
tur 4

muftacondita 27

muf® Cii Dionyfio 35
Mycen® ' 3

mygdonia 7 7

myrtoum amare 2
myrtus cur veneris 8
myriha 3 1

mytUena 1 1

myllcs 4^

N"a',du.

natandi vTus 13

natura dux vicx 138
nauis inuentio 2
nauis 7

nftufngorum vota 9
Nectar 19

nemut 6

nenia 39 83. ijt
neobole 71

neptun^ur maris dc® 7
nepiunus

nrptunus illhmius 194
nepoi 101. »8j

nepa 101

neiones 89

neretis lo

nehor 18

ncltoiis anni 4^

nellus >44

Nihauflui ^o-

niobe 9^-

nireus 77

nix 7

NonnadeiScytIiJ! 79
nomi 9

n6ficf£adcspuer7>>J7
none 204

norici 2.0

notus

noucdialcfacrificiu 119
noosverba 133

Nume regia ^

numerorum repertor
Mercurius 1 7

numa Pompilius ic5

nupetinus

numerus impar 30

numeruspar 3 ^

numantia 48

numidia 74

nux

Nympha 4

nymphatei 4^

Oobfokre 'tl

obfonium 197

Occafio 2*7

odauius 73

odlauia 73

oculi 9^

Odi 177

Oeconomatn 123
oenos 27

Oftedere &dcfederei3
officina 8

Oleaviuax 207

olea viao?i Athenis n
olei natura >3

olores 83

olympia >

olympici louis fimula-
crumexebore *
Oneratus * • *

onyx 97

Operofus 7*

opuntij 29

Orchomenos 8

orCUS 30.220

ornyx 14

orades 217

orion 30.62

oricum 67

orni 14

ornithi* 97

orodes 67

orpheui i7

Oftrea 103

Otho loS

otium 72

Oues loj

P Achorui ^7

Poitus

p.igui 49

pjllaJis mucnta 7*

p.illadis g.ilca 20

pjlladiih.bU 20

pailakaimita 20

pallas * *

palzllra >7

pale >r

palpcbr® *9

pallcn® 48

palinurus <^1

palliat* 24*

palleo, & timeo
palmaatbor ^

pan *7

pandarus 26

panxeius 3*

pandion 9^

pannofus 272

paphlagonia 30

paphos 32

parra auw 82

p.irdus

patethera 77

parihi i7.2?-37-39
paris

pacidis deliti» 20
paridis mors ibid.
parnaffus 21

paros infula 27

parcarum Itamina 41

parrhafius 94

pafithea 8

pahillus 1^®

palier >97

patara

patiendum effe 28

patroclus '9

pauperies 28

paulius ^Emiliua 16

paullo

Pecunia 204

pedes 87

pegafus 29 71

peierare 96

pclops 177

peloponnefoi li

pclcus S8. 13

pelicum odium 69

peligni 7^

pemmata SH

penetrale 49

pentheus 77

pentametri decorui32
pentrameiri 143

perlia 26

perf® 37

perfxvita 4»

perfeus 74

percundlor »79

percuntor 179

pecrimors 39

Phalifci 14

pharmacopola 172

phereclus nauiutn pari
dis fabricator z»

phcrecydei 23

phidias 1

philofophia 34

philyria 8 a

phillippus Macedo 74

phonos 68

phoneo 68

phraaies 4».67

OCAI5VLORVM

ph'.!v*

pieros

ptftJS

'iade*

ibid>

S 7

62,

pitnp'
pimple
pimpUo
pmdu
Pindarus
Pimplcidci
Pirithous
Pirene
pidnus
Pittacus
plag*

Plaufut
Placani
piatos
Platyno
plautus
Planipedes
plenilunium
plciro
Pluton
poeticae
poema
poclis

poeta falutor zoi

poeciczlaus 149

poeta nafeitur 140.151
poli 30

polyhymnia 6

polymncia ibid.

pomum

pontus ic6

ponete ng

populus iji

populus arbor p

portentu, &m6flru 2^
porta eburna 39

poHhtc
poHridie
przlijjum
pra-lligiator
prjctcxta
prccordia
prajtextat.T
prfrrptinfit breuisi47
proreiti dies
prodigere
promethcui
protion
prod'ciis
profulcius
pratus
Progne
prodigtaliter
prolepfi* vitiofa ni(i
purgetur ,5.
prf)tnet!iei ignis 7
JTiapus loj. ,73
Priami regina 41. ,48
pnmici* ,0

i7S

Pimna g

piig'llarej triplicet ,, 8

pulllj?

puluinar
pupiiU
puppiut
Purpureum
purpura
pylos
Pyirlvi

Pydvichius
Pytrhu»

Pyr-Mmdet

«"'m* ApeUo

ibi.

r‘

femelcay

J
1

f»
ibi.
ibi.
1^0
140
28
30
10

123. 170
ibid.
ibid.

176

36. 145

105

140

pytho
Pythagoras
pythium carmen
pythtx

a Vadigi»

. Qualitas catmis
113. tf4*

Qnnouis vti liceat ii9
Quatinus 79 --

Quatenus 79 fenum mala

Quatenus philofophan feptentrio

dum ‘ '

Quintilius
Quinquatres
Quirites
Quirinus

Quis ry7 ficambri

Quifqueinranus 177 filuia
Quodlibct ii4 Simoisfluuius

Quodautem 130 Bmonides
Q Acemus 43 fimuUre

JK.i<apta Helena zo linuelfa

r~ tfulla iif.

4J.111 tuba*„„ 39

I0(S,I19.J04 Tu,ci,m„ 1

tufculum M

I N D E X V

t! fcorta 47 feorpiu'

,0 fcop.« 'y"i‘

’■ fcr/bcre ■>+ fp™*

feribes intctio iyrma

rcuucai68 fcurrain 'y^bern.! 8 »yljcriscrefccn, -.i,-''»

r 1,.^ 20. na llabernan» 140 fui '*

&Erc“ Teh .«5 Tvberiut, «

fecundaemenf* ‘*R tybtul'

fenedustq Tanais 84 TanusiyS tydeus /««ly

47 Tarquinius Prifeus 16 tyndaridarum

^9 Tarentum 30.6} typhon

S>9 feres «7.?> Taurus ij typhoeu,

17 fermo »^4 Thelegonus 84 typhos

ai fefquipedale >^4 Thelzphui ixo.t3j tyrrhenummare

3 featus popeius 10. tu Tempe
7. nJ fextus cafus Grate. 145 Temperantias
87 Teosciuiias
fi Teres
10 Terminus

S9 9f

tzo

Terentius metro con-

Sifyphus
82 lithon
ap lipia;

^3 S licera
33 foccus
6s fociusc6es,& amic* iz
ty Socrates 31

‘6 fociale bellum
304 Socrates

104
ifi
zz
23. 72

97. r^9
12fi

Rates

rauus color
tecumbete
regulus
religio

remiaugurum
rerum nomina
retia

rexparaliti
rhadamanchui
rhea

Rhenus fluuius
thenum
rhodos
Rhodanus

rhodope si tolmi

ihombu! ,0, focaSe

thythmu! 87 fomnium

Ripheimonies i6. forcacvnde
Kobcriui .00 rotcfmo!

Romulus ,(3

Rom^naealis ibi.

Romuli anni ff. ibi.

Romuli augurium 6; r„ ,„,

Romfimr.,.m ;u,

fparta puert
fpartacus
47 fparrum
5y fpado
*°7 fpadones

ftac

Terminalia
tereus

cetrachordium
tetrametri
iheucer

eeucerfalannitts

thalia

Thaliarchus
73 theb*
fiy Theopraflus

*43

142

139

'43

IfO

tyrtius
V Vi

Vafccda Vallis
Vappa

Varus & Tucca
Varius '*

Vaticanuscollis
veaes 8. „lia sl
Venafrum ,

venus erycina \

Venens rifus ^

Veneris quinta pars m
Venus ergo parim z\

Zd. Jo

vcnalc f

venufia
venutium
venus 21
vendibile
Vertumnus
ver

veris initium
vetbena
verberare
verris

lor

zoo

•03

Rom£ initium

tofa;

rofxfuccus
rubrum mare
rubeta
rudis

S Aba
5abxi
Sabelli
fxcuJum
fecula pyrrhar

fecularesludi

fagum

fagax

fagire

fagaces

fdlij

laiuresccen*
faluuitn
famnites
fangarius
fappho 1 1
farcuium
Sardinia
Saturnus
fatyrus 6
fatyta
fejuri

fcamaderfli

49 fodales 29 tbeopompps 32

ii. 7<5 folispotcftas 6 Thelfalia jy

20 SolinCapricornu 5^ Themiftoclcs yfi

7 ' Sol in aquarium yj ihelfalus y8. loy
folidus 162. ThelJali beneficij 10

fjS folftitium brumale 55 ihracesferi 9^

70 thracia 94

jo thusmafculum verba rebus apeada 151

82 thus thuriufi9. IJ4 verba propria & tranf-

14 thyeJtes 12.134 lata up

Jzj thymum 2, Verba antiqua 129

146 ihyoneuf ij vernas 103 vctna i5i

iy8 thyoi^.yfi thynosfiy velije templum 6

3fi iibia yerta

13 Tibiae inueniio 6 veftx ignis

u tibuhcarmen ,^2 velialiumfurta

4^ vetus vinum
tofi Tigres jy.ij,

122 tigellms 159 tilia^S vi* praedar*

■s» Ipondiu, in fecundo & llmemelc!!! ^

.J*9 quartoloco u, 1 19 vinicalor

65 S.P CVLainnk. 8z lilyn?”’’"" Vicgilij vocatious n

^ ... fiJ. 108 vlmus

8-91 ooa

9? 1,0 ^ , ‘“S""'* >40 Vl.lfis gefta in Ttoia-

loL™ ° nos ao.rs

65 59 Ttnbilicumvfqucpenlu

41 - a- 'onCores

ib/d. tn^aiont 1,6 trao„d„

5 67
iy
76
78

6 . ]$

)ii

io6

106

Steli*

. ^ fteropes
* *' ftefichorus
^ 7 ' Ithelenus
fthenobeea

ibid.

ftylum vertere
^ fubdion
fubdium
fublaqueum

r . fub

'^P‘'"MO fnb(ol.„„c
^ fubutrj 107
fummum

fatyriss

■ 4 = frr"“

'figcedia
tragus
i 8 i tragemata
i- 24 translatio.
* Tragoedi*

'■''•34 ccre

73 vnguenca 3® ®

39‘i4f vngueeum perficuni ^y

4»
i?

fueui 87

39 voluptas
9' vortices
“pw 119 sftica

■™egiRasr‘’"^c'f’

'!! rrieiericafscra .n

3» Trimetri Iambi

tripos

ulpinafraus
49 vxor

•-.•aaernuuiu,,c.„y POplcs

Scaidonaio, rc,,i,„, Pybjris

fcspiluniKjji, Sybaris Buuiui

■ytnmeitia

99 triumuiri Y''"''PP“'

'«7 triumphus -^Xanilius

'“Pj^i-aocumcalcr-

>77

»3
>3
11»

rarneum

trime, ri „

trochus So Tloia Id

— u.. **oia 41 zonnion

4^ zonnifeo
5^ zone pecuniofe

FINIS.

trophsa
Troia: m«nia

lyi

«y»

isy

J»

zil

3f Me -

ccencts,

legit

Smdoiy

contra.

'Attigi

morem-

* nohi-
lium

Cl> HORATII FLACCI

CARMINVM LIBERI.

ARGVMENTVM.

Alios atijs rebus Juci : fe lyricorum versuum ftuJio teneri .

ode prtma Monocolos . Sunt emm oes “yerjuc choriambici
t^fclepiadei tetrametri acatale^i, ejui conjiant e j^ondeo,et
duobw chortambu.z^ pyrrhichio "Ve/ iambo , hoc modo •
Mxce—nas atltiis-ov-edite re -vKi-gtbiis w
o et — prastdiifn et -<j\j- dulce decus -<ju^meiim uy

— -uu- -yy- yy

AD MOECENATEM.

OECENASJf atauis edite re
gibus ,

O & praefidium , & dulce de-
cus meum.

Sunt quos curriculo puluerem
Olympicum

Collegifle iuuat ; metaq. ter-
uidis

Euicata rotis, palmaq. nobi-
lis

Terrarum dominos euehit ad deos.

Hunc, fi mobilium turba Quiritium
Certat tergeminis tollere honoribus 5
J Ilum, fi proprio condidit horreo
Quicquidde Libycis verritur areis ,

Gaudentem patrios findere farculo
Agros, Attalicis conditionibus
Nunquam dimoueas : vt trabe Cypria
Myrtoum pauidus nauta fecet mare .

Lu^lantem Icarijs fluctibus Africum
Mercator metuens , ocium , Sc oppidi
Laudat rura fui : mox reficit rateis
Quaffas indocilis pauperiem pati .

Efl qui nec veteris pocula Masfici ,

Ncc partem folido demere de dic
Spernit, nunc viridi membra fub arbuto
Stratus , nunc ad aqux lene caput facrae ,

Miiltoscallra luuaiit , & lituo tuba:

1’crir.iftus fomeus, bellaq. matribus

Dctcflata . manet fub louc frigido
Venator tenerx' coiiiugis iminemor:
Scuvifa efl catulis cerua fidelibus;

Seu I upit teretes Marfiis aper plagas.
Medoiflarumcder.x prxmia frontium
Dismifeent fuperis; nie gelidum nemus,
Nyropharumq. icues cum faryrischon
Secernunt populo ; ii neque tibias
Euterpe cohibet : ntc Polyhymnia
Lesboum refugit tendere Barbiton
Quodli me lyricis vatibus inferis;

Sublimi feriam fidera vertice .

Oecf. NAS atauis edite regibus.) Pri- AKTO.
maOde Mecanacem alloquitur, ollen-
ditque hoies ipfos vel honoris , vel volu-
ptatis, vel lucri caufa diuerfa exercere mi
nilieria. Aliqui. n. currendi Itudio obledta
tur,fungi aliqui magidratibus , & irape-
rijs , quidam agricultura , quid.im nauali
comercio gaudent, aliqui vero ocio, ac ge
nio dediti, multos callras iuuant, venatio
quofdatn.fe autem inter deos relatum iri, fi lyricis vatibus annu
meretur. [McBcenasat3uis)Metrum elt Afclepiadeumab inuen- Wetrsfw
tore Afclepiade nominatum. Corrtat aut Spondeo, Dadlylo,caJ
fura,iS: duobus DadyliSjVt Moscenas atauis edi te regibus aiijve
ro etiam (ic fcandunt Diomede tefte, Miccenas acauis edire regi
bus . O & prsfidium,& dulce decus meum . Eli enim Spondeus, Choriam
t-horiambici duo, inde Pyrrhichius vel Iambus . Conftac autem but
Choriambicus ex primaJonga, duabus breuibus,& vlt- longa,vt Vyrrhi #
verificas . Pyrrhichius vero ex duabus hrcuib.vt pius,[Moecenas chim
atauis)Bencuolentiam captat euma generibus vetuibtelaudan Viectxau
<Io,officiaque in fe prsebica recenfendo. appellat.n.& prsfidium,

& decus fuum. [Atauis edite regibus. )Prop. etiam lib.ii). ad Mce
cenatem,inquic , Mecoenas eques Hetrufeo de fanguine regum,

Intra fortunam qui cupis elTe tuim . Horat. item Jib. ii), Carm.
Tyrrhena regum progenies . Marc.quoquc lib.xj.ad Prifcum fic
ait,r^od Fl.iccOjVarioqiic fuit, fummoqiie Maroni Mcecenas
atauis regibus ortus eques &c. [O &) Legitur 6, & in omnibus
antiquis horum carminum textibus, quos vidimus , & ita legen-
dum e(t . Eritque ordo . O Mcecenas edite atauis regibus . O &
pr^efidium & dulce decus mecum &rc. fic.n. repetendo plus vehe-
mentis,& Veneris habet .[Prarfidium) Id quidem ad eiusfalu-
fcm,& faculc-aies, aeque di uitias refeteur . lib.enim iij. Ode vero
XV). fic ait . Nec fi plura velim, tu dare deneges . Ecepift.j.Tu me
f cciHi locupletem . In prima etiam Ode Epodon, inquit, Satis fu
j^erque me benignitas cua ditauit . Prxeerea Maecenatis benefi-
cio non (o!um feruatus.fed etiam in amicitiam Cxfari Aug.tra-
ditus . Prxfidium vero eIi,quod pro vtiJitate,& falute alicuius au
xilij gratia prxponitur. Sublidium quod pottpoficum eft,adfub- SubfidiS
ueniendum laborantibus vt Pomp.Fellus docuir.[Decus) Id cer Dtcut
te ad honorem, & gloriam referendum . Secudo etenim,lib.Ode
vero xvj. inquit , Necdijs amicum cft, nec mihi Teprius obire
Mcecenas mearum Grandedeciis,columeqiie rerum .Virg. quo-
que lib.ij.Geor. Decus fuum appellat, cum ait,Tuqueades,incce
ptumque vna decurre laborem, O decus’.6 famx merito pars ma
xima noftrx Mcecenas, pelagoque volans da vela patenti. [Sunt
quos curriculo)Suntal!qui,ait,quos curule certamen oblcdat,
palmaque nobilis ad deos euchir.i diuinis honoribus confecrat .

Trop etiam lib.iij. ad Maecenatem ait, Sunt quibus Elex concut
rit palma qu.idrigx . .^unt quibus in celeres gloria nata pedes .
[Curnculo)Curriculus dimin.cft a curru, vt Fcft.etiadocet.Po-
nttur Item pro curfu,& loco,feu (tadio, in quo currendi certame
exercetur. Nonnunq pro curru, vt hic,rcu pro Itadio malis.PuI-

ucrem Olympicum, hoc ait, quia in 0!ympia,que in Pifea regio

ne ftt, Olympicorum ludorum cpi r.impn

Str.

. 1 , Olympicorum ludo, um cc, tamen feraper aeiiabatur "In

1 .ero icllurcneremcl quidem Cbodquiiemlib.viii.edocuit

louis nem Olympi] templum 11, agro Pifano erat, ab El.de
lladi]. minus CCC.abrens. Ante illud vero lucus agrefli velltiits

olea furgebat.ru quo Hadium erat ineratq. tc'plo folidum ex au-

«"rabanrinT" Plu""'*,raitabilesque mon

A e pra-tcrta Olympieum Herculem

Ale menijlouisquefiliuminfliiuifle quidam aflerueie, qiicmet

a piimum

Gurricif

Ium

Olympia

louii

Olympij

templum

Agonis

Olympi^

c» au^or

Hercules

primum ibi cermlTr & olympTcum

f„fenus,inq.,.dcm btrab», b ph

PeLpis

K:;V,cum Hercules e.us mltaurauir

carderar. fcdinrerm,«um ipta™

L Herod.vcfoUb.viiJ.lcnbit . nl<>ai>inam coronam.

u„od vcfol»b.viiJ.‘criDii^*rT " .i.gpjnam coronam.

Zlu. ruadonarenrur;Nonr,.p«unurumce™

— - turis Dio-eiuoriue lil^r* _ ,, tmii natridedicauitco'

luLia „.o.quoque „oj [oui pattl dedicauit SU'

dehomtumgne>fquepn,,oenec

j:'„™s,qm8?,pfequoqueaehom,nu^^^^^^^^

Koc ab Hercule p''^ gleiit ait clariffimuro, atq.'

jb optimo viro jj cc^tamina.concutfusq. ho

opnmumGtpciilocumad beum flumen (itos.

minum celebrandos. Camp ■ ’ „ nnncj

I N ’

cOJi 'u.ii co.idu' «'ra ico.iU,^^^^^^

tu mu.conJ.li vellet cis m.nc gerere, lejaturosiliip,
ralemq. ineiccde.n.ipla vero aetepu conJitionem.i.p,

rum.n.pop.ilo' Afla'"btlU. c,.pu Attalo ce», niuneri,locop,r )

lidcndam tribt.it . bed is pol, eu te lumeto eandem l',R.lega; ' **'
Ouodqtiide Vai.lll ,.4 bt f-lc'>b't lull.ll -.jS.narrat. l.crpSm,;
infulcit, Attalicas guras lit ,edicai l..,s 1 . k naiilbus impoliu,
Romam dcportalle luerat , .lUt diiilliinus . Vnde lib.j. de bel|„
Uluced.Lui Icr Legatos abtege Attalocoionamaiireamccxl,,
pondo in Capitol,opoluille,giatiasq.fenatiiicgin'c,q,A„„„; *■

chubleoatoll, Romano» auctoritate motus limbus Anali ex„
citum d°eduJiHet. [Trabe Cyptia).i.njui . pce metonymiam.i’
tranfnoiinnationeni.poluli.n.quod continet pto eo quodeonfl

minum ccleoranaos.e-a...r» flmulacium noncit

Haic cx 1,10 . *™"‘‘rterb ^ ^<1

busflmLaeeis.fi.

Olympi- autofuiatjvtex

f» loHM /» cxebore.l m. i [ jQ-Qjjjjj|;aiaeU,anccoescamen

fSrArmtnfls loue Olympico fadto ex ebore quldem.fed
,„i.re. 1 bidias At" ,, „riner louem Olympicum.quem nemo.T-
pWi« ' S- : j,jjebure*queMineiuamAihenisSiC. [Meta)

"" ferendi tcrminus.[Fctuldls)Motucalentibus.[Euiiatarotls)

Declinata arte.n.opus erat.ite.cuitus ad metam offenderentur ,
cattum quarequ, ciitrebit. Stat.Flcaete (i poffet circum copen
dia meti Vii glb.y. Hic viridem lEneas frondent, ex illce me-
tam Conlliiun, lignum nautis pater, vnde reuerri .Scirenc, & Ion
Cire’ ma gos vbi circunflefterc cuifus . Varro etiam inquit : Circus niaxl
”L Lsdiaus.» circum rpcdaculisiedlficatus ,vbi ludi hunc,6tip
cire^eU ibi circum metas f ertur pompa, & equi currunt . Et paullo infc-

mnm. rtusfic,drcus,Flamimusdiftus,qui^dificaiuseltcjrcumI-lami~

nium campum, & q-. ibi quoque ludis tauncis equi circum metas
currunt . [Palmaque nobilis) Corona ipfa vifturix, nec ell om-
phibologia, vt aiunt. Dij .n. per fe nobiles funt. Vnde nobihs

Valma palmadicciidum,vtmaximamielligatur. [Palma) Palma arboc
arbor ettsCuiuslignum ponderi fiippofuumnun^d€orfumcedir,fed
aduerfus pondus tefurgit . Propierea, inquit Plutar.in cettami-
nib, p.ilmam lignum ellc placuit viftorise, qm ingenium eiulmo-
di Iigni tlt,vtvrgciuib.prxmeniibusq, non cedat. H 2 C, & plura
Geli lib.n).c.vi.[Tcn-ai}i daos)Virg.uem lib.iiij. 1 ple deum tibi
nic claro dimittit Olympo Regnator , ccelum , & terras qui nu-
inin.i torqnet.De triiipho ad Capitolium hic intelligere non pia
cet.fHiincfi mobilium) Senfus ell, Si quis ad maximos honores
a (Vin-icib. tolleretur, Nun^profefto regis opib. dimoueretur,
vtnamgarct. Elt aiicordo , bi turba nobilium Qiiiritium certae
hunc tollere tergeminis honoribus . Nunquam Attalicis condi
tionibus dimoHe.is,vt trabe Cypria nauta pauidosfecet Myr-
loiMii mare. Pncerca textum pars maxima . Nobilium hcc,in
vnico tm, Mobilium, legi, quod perplacet. Mobilis -n. cft popu-
lus, vnde & Scn. in Hcrculc ait , illum populi fauor attonitum ,
fruAuque m gis mobile vulgus Aura tumidum tollit mani &c.
[Quiritium)Komani Quirites a Cuiib.oppido Sabino^ appel
liitijvc Sabinis aliquid d.)rctur,qtii inter Romulum, & Tatiu fce-
dus idtum elhqui ciuitatem vnam ex duabus fecerunr, quod qui
demLiu.inpnnc.rermdfcribir.fCercat) SulFragijs Ifudet,& niti
tur. Tollere, eleuare addignitacemhonorib. maximis, vel reci-
pere in theatro cii plaufu . Nam ira principes rectpiebanf,qiios
plaufus tergeminos hohores appellat, qu® fnia placere debet.

Maroeniniiib.ij.Georg.aitde vrbanisciuib. Hicllupetatroni-
Xiaujm tus rolfris,liunc plaufus hiante per cuneos geminatus, n.plebisq.
partiimq.cornpuic.Mart.ltb.vj.ad Diadumenitm.Quxq, fonant

Dlenn I/hi-pki in mnpA rk...., I r 7^ . _ .

T.ir- .■ ' T ris.n. (vt aiunt') pro fupla

tiuo Grirc,,& Latmi vnbantur, hinc Mctc„tiu!,.e-»i<>„e..iJ 5
;*« • p mapnius St ITiiii.m Aiil.Non fur.fed trifur vylt.ter.Jf . rll-

"bltftarctur.St tniicum fer

S ■r'’"’"' ‘‘r ""»ig=ndum gfa qui

r, coni.d , ' r"" B^ilvnte farculo findere patri, ^

nS°?»t.[C6':^rMrer W

enim Pl.n l.U .. , 1 Refcruauit triticum.f.Libvcis aer

re patrios agros,
' ' cis areis.

■"V"! jo.v.i xt a„ Vat ^ i f "Bncultura, a farrio

"'"‘■‘‘Ixtv.ui.b., Di.ni.6W "4°- “-"O

ju^iur

aer

StA

netur. [TiabcCypna) Hoc ait qni Cyprusvirtutccratnulla.a c.k

c . ...... A/ /X 1 C. . . ._ . J[m|

fubrum inferior, nam & vino abundabat, & olcojfrumemt que,
que Utia habebat, jcris metalla apud Themefrum vrbem abunda

ban£.Claajunicta:dificaiioiner.n.AuiflorettStr.lib.i4.Vnde5c

Jibj aicidenihorat. Non elJ meum fi mugiat Afncij

Malus procellis ad mifcras preces Decurrere & votis pacifei ,

Ne CyprisB 1 yrieq. merces Add.int auaro diuitias mari. At

Rlin.lib.f fiCjPaphilum mare ignobiles infulas h.ibctJCilidum
exquinq- maximis,Cypri'i ad ortum, occafuraq. Cilici^, ac Sy-
n^obietta quondam noucregnol^ifedcm.Str.vero lib.j. fic.inll
nuaiicIfiico&Pamphilio Cyprum iaccre contingit, qu^pdago
coliguaeLl Aegyptio- Dc Cypro a meminit Pcol.lib.y.Myttoii
niatc)ld iacet inter Creta & Argiam, Atiicamq. , habetq. latiiu- non
dine maximi, inquo funi inful^ Cythera, Caburia & qu^ .Sgi-
nam cingunt & Salamincm.Et ex Cycladib.plcr^quc Quod veto
contiguum ell iam .^gsiimcxilht.Hzcex l5rr.l!b.iij.[.';ccet ni,} mort >
Hic haeperiotius, fusiori. n.fni® iungi cur. Nec te decipiat Aero-
nis ordo indiieftus.[Lu(ftaniem lcarijs)Scnfus elf, tpmercator
dum metuit tempeltaiis piculum laudat rullica vira. Adrbieva
feric.nauestehcit ^aieuh oblitus, ne pauperie paiijfor,pqd'on»
ditur quenq. o^an artem, quam norit,nec pofie ab illa diduci, &
fcparati.[Luftante)Pugnanitm.[Icarijsfl.) Ic.nriumm3tedf,qd' Uarim
elt inter l>amura,6£ Myconcm,vt rcr.PIin.lib.iiij c.xj.Sol.vttofic mare
ait, De Strophadibus eft & Icaros , q Icario man nomen deduf luroi
Hxc inter Samum, & Myconeni ,p currentib. raxisinliofpiia,ac
nullis finib. porcuoli,ob inhumana litiora infamis elt. Vult ego
Varro Icalfe Cretsibi naufragio interi)ire,& de exitu nois tmpo
fituin nomen loco . H®c Soiin. Haud ab re igitur Icarijs flutti»
bus.mcjuit Horat.Str.ee multa lib.xiiij,[ Africum) Ab occafubru
mali Africus cff,qiii & Libs noLnur aGr^cis,& humiduscll Au Afrltw
dforPiin lib.ij. [Rates) Vocati aces ligna col!igatJ,q peraquem Rtfi»
aeuntur,quo vocabulo cc interdum naues lignantur. Hic Feli.

Nauem ucro primus in Grscia ex Cypro Danuus aduexit.ante

raubus vauigabatur inuctis in mari Rubro ab rege E rythra . Plu k'”’'» ,
raet Plin.lib.vij. [Indocilis) Is df qui nihil difeere poi. Indoftus if
uero q nondum diducit, & th difeere uale. [Pauperiem) Pro piu 1»^^“
pertaceporuit,paupies.n.danumdf,qd’quadrupes facit, ut Peft;
ait. [Eli q nec ueceris) Elt aliqs, inquit, no [pernens oprimiuini n»
pocula.i.conuiuiaiprd,necfperncns demere parte de dic folido
.i.iiuegro nego tijs, nunc fub umbra arbo^jiacens.nuc apudfou*
tes&Humma4)q(fuoluptati,& genio uacat. [Veteris Mafiici)

Optimi uim . Mafficus.n. cipniiia: mos efl.Plln.lib.xiii| de ulnis
gnoGs 1 cali^-inquil, Cenant Maffica ^q. ex monte Gautano Pu »•“.
teolos.Balasq ,f rpeflaniia . [Sclido) Integto ncgotijs agendis M*f‘

llltellioir.n .. r.n ' ® _ D. tina

lAarfi

angi

Tt» '"^^sfl-^Eexiro ; Cum populus fubiti . 'Cifaris

numimsdiutni.utdocetPomp.Macr.etii lib.i SatTcr. ptofeffos

hoiffob adminifltanda tem pttuatffpublicamqtie conceflcs.tn-
"fl" • Na (ut Var.etiani docet)

intercilii dies funt

■P mane,& uefpari eft nefas, medio tpein

ter Eulli" c^fam,& exta .pteSa fas, uidelicet ptortn. fart irl.i uec
ba , Do.dico,addlco , [Nec fpernit) Liptotc^cH fiatin.i. defefli
ua.a xei,r„,„uod elt deficio . „ ,„..,1° . . “ Vf

jnier4

dtef

•.quod elt deficio . Plus.n.^tefligVtVr cum n.Tnus dicji-

[V,t.d,atbuto).i.atboteammn:j3;ri”Zn;ib.

Iit, ni.o;; ja. :j ' cunuiuiis apt^..1tOUto.ll.>^•

^xv P?""" frag..s Liha.De qua Pim,

Lene cato tttatus)Strata hnt pe, fynecdochen.
Lene caput dulce,ac fuaueobmurmur.f. aque facte que obea»

^ul tubl)lneam tubam Pi-

l!,o ‘"“""".""aote PItn. Iib, vti. Er

aupiimmU I , 1 “•». Iib. VM. Er.it autem litiJUS

r tubam, & lituum diferepare . Lituus .n.t^tum

juha a*
nta.

eft

a < SH

liber. primvs.

incuruus : Tuba lutem pcdicum , & divc-Sa • Litui acutus
Jbnus cU, l uhs grauis. Gcll.pr^ccrca fcnbu y» cuba a fomcu It-
tuus appellata dt . Vitgxc ait,Ei Utuo pugtias iniigiiis obibat, iJc
halU. bc Nafolib.j.Mei.Ndn tuba direCti, non xnis cornua fle-
xi bcc. Q_iubus quidoni auiloncatibus apparet tcrnic Aeronis
dfiani conllaic . [Detdtata) Hxcerata 8d nulcdtCta, ob hliorum
obitus . [Manefub loucfngtdo &c.)Sunt,iiK]iiic,&qui vcuatio
ni incumbunt fub dio manentes obliti coniiigumluaruin . Cic.
item lib.ij. Tufc.aitjconruecudinis magna ns dl,pcrno£lant ve*
natores in niue viri fe patiuntur &c.[bub louc frigido). i. acce .
lapitef Iupiter.n.(vt dixit Enn.)is clf,c|uem Grjci vocant aerem.DiCtus
aer tiut Iupiter,quia mortales, atque atbotes, herbasque omneis iu-
Subdi» uat. Nam ineo & fub eo otis .lupi ter item coelum dicitur. Au-
ftorinhis ellVar.Dicimus item fub dioiacenc.i.fub ccelo.Nam
ccelura Grsci to*vcM« dhc,vt fer. Afc. [Catulis fiJelibus,)Hoc aic
quia (vc refert Plin.lib.viij.) hdeliltimi ante omnia animalia ho-
G 4 »ef mini canes, atque equi. Pugnaffe alterius latrones cane pro dno
accepimus . foli dhm nouere, & ignotum quoque fi repente ue-
niaCjintelligunt. Sed in venatu folertia,& fagacicas prxeipua ell,
fcrutaturvdiigia, atque profequicur. Val. etiam lib.ix.de cufto-
dia vit£ fer. quod Maflinilfa rex parum fidei in pedoribus horni
num reponens , falutem fuam cultodia canum valluit . [Marfus
A!4ry» aper)M,arfiruncItaIix populi . Str.lib.v.fcr. Albamclfe Marfis
finitimam, in excelfo locatam faxo, prope Fucinus ett lacus, lon-
gitudine par pelago, qui Marfis & vicinis maximo omnibus vfui
eli.DeMarfisprscerea SiUib.viij.ficaic,Hscbellare acies no
rantjacKlarfia pubes, Et bellare manu,& chelydris cantare fopo
rem,Vipercumque herbis hebetare, & carmine dentem . JEeix
anguitia ptolem anguinam mala gramina primam Monftrauiflc ferunt
taduque domare venena , £t Lunam excufllffe polo, Htidoribus
oes Frenantem, ac liluis montes vndafle vocatis, Sed populis no
men pofuit metuentior hofpes . Cumfugerec Phrygios trans
tequora, Marfia Crenos Mygdoniam Pha-bi fuperaius pedine
Loton. Cremi autem Jocus, & vallis erat Phrygix, vbi vidus cft
Marjla Marfia. Plin.verohb.xvij.c.lxj. refert in regione Aulocrene, per
Auloire- quam ab apamca in Phrygiam itur, platanum oftendi,ex qua pe
fta pend;cMar(i.i vidus ab Apolline. Plura tn de Marlia diximus

TerM Sac.ix.luuen.[Teretes)Tcrc.s rotundus in logitudinedf,vcFeft.

ait.[Plagas)Proprie plagx funes diir, quibus retia tenduntur cic
ca imam & fummam partem, vc fcr.Seru.lib.iiij.^n. Qimd q,de
vc^t effe Plin.etiam lib.xj.c.xxxiij.vf ollendere his verbis , de ara
neo loquensjCum vero captura incidit, qui vigilans , & paratus
ad curfum licet excrema lixrcat plaga, femperin medium emrit,
ex quo fic maxime torum concutiendo implicet . Pofiunc etiam
dici maculat ipfae in recib. Inuenies autem plagas vt plurimum
accip; pro fcralfe retibus, vt hoc loco & apud Maronem l;b. iiij.
iS.n.Recia rara plag£,& apud Cic. lib-iij.Off.vbi fic aic , Sunt ne
igitur infidia: tendere plag,is,etiam G excitaturus non fis, nec agi
taturus . Ipfr enim fera: nullo infequente fepe incidunt. [Me
dodatum) Offendit poeta Tuperius diuerfos diuerfis fliidijs ob-
Icdarijfe vero, inquit, immortalem fore carminibus .i. fccerni a
populo & gloriam confequi rcceffu,& mufica,fi Euterpe , Poly-
mniaquefauebunt.At fi Mcecenas inter lyricos eum vaces infe-
rcr,ad corium fama tolletur . [Edera:)Pcr ederas carmina ipfa in
telligit, quibus quidem corona acquiritur . Nam illis poecs co-
ronabantur . Virg. in Buc.Paltores edera crefceniem ornate poe
tam.& Plin. fcnbit, Poetas coronari edera hnci crocen femen.
E.im DionyfioGraici conrecrauerunt,vtfcr. Diod. Ouid. eclib.
iij.Fafi.ait , Cur edera cinda ett ? edera gratiflima Baccho , Hoc
quoque cur ita fit dicere nulla mora eft.Nyfidias nymphas pue^i
quaerente nouerca: Hanc frondem cunis oppofuifleferuc.Vtque
Pett.inquic, Edera dida cfl q? hsreac, quae in tutela Liberi puta-
batur eirc,quia vc ille iiuienis remper,ica ha:c virens. Vel quia ita
omnia licuc ille mentes hominum, alligat.Ec Prob-lib.iij. Geor.
Ideo poetis ex edetacoronam dari , quia exifiimatur Liber effe
cum miifis.[Pra:mia) AppofitioelK [Dijsmifcentrupcris) Fa-
ciunt !mmurcalem,ob gloriam. Ouid.icem lib.ii). de Ar. inquit.
Eit Deusin nobisjfunc &c6merciaca;li.[<jclidum) Amoenum.
[Nemus) id dGrxco dr . illi .n, vc/t®- dicunt, vtMt*, vel diltri

buOjpafco.Vcque Felf.ait,Ncn»ora ligfiant filuas amcenjs,Car-
imn .1 fcccirum fcribcmis, & ocia quxrunc , inquit Ouid. libro j.
Trilt.Per nemus ego fccelfum iiuelligii. Vndeidcm Horat. iib.
ij.spilf.ad Aug.inquit,Scripcori$ chorus omnis am.ac nemus , &
fugit vrbem. [Nymplui^) Nympha propriefponfadf. Peneio

E c ad Vlyirem.Grata ierunt nymph^pro faluis dona maritis Mu
eeciamnyntphxdnr,uthtc&mfiuc. Nymphx nofieramorii
bcrcides . [Leues).i.raltaiucs.[Satyri$)Sacyrus animal efi,quod

tcUc Sol.) de vltimis Libye centib. dehominib. nihil aliud pr«
ert,qu.'ini figuram Diod.lcr.lili.]. & v.Satyiorii nlu acioco inu-
larutuqiic choro Dion, oblcdacum . itaque fetum diixific quo-
cunqiie iret . [Chori) Chorus ,vt aiunt, mulritiuio elt in facrii
collt dj. Didus .autem a cor(*nj,co<p initio in modum coronor,
circum jr.is Uarcnc , & ita pfalki cnt . Corona autem olim .ifpi
rabatur, vt fer. I-ab4[.Scccrnuiu populo) Ab vulgo frparant,huic
cgrcgij appellantur, viri infigne.s,quafi extra gregem. [Si neque
tibijs Hoterpe cohibet) Hoc elt, fi mihi lyiicos verfus feribenti ,
faucbunt Euterpe, atque Poiyhymni.a,nunc cibijs, nunc Barbito
perfoiiancev,nondenegantc.s inihifludium cantus fui . [Euter-
pe) Id Muf» nomen , fed Jclcdans,vehucundainterprctaiur 4 >p
voluptatem. f.qux ab aiioientibus ex Iionelti eruditione percipi-
tur . De qua Diod. Iib.v. Latiilime tamen de mufis omnibus le-
gito noltrum carmen de florib. Sunt & qui dicunt Euterpen in-
ueniffe tibias . Diod.autem lib.vj.fcr.Palladem tibiam , ciusque
catum inuenifle.[Ncc Polybymnia)Siclegitur in antique textu
bibliothccxfummijPocificis, videlicet Polyhymnia,quodnome
dicitur a 7rcxv,quod eft multum,& laus,uVvca, nam laudo
proprie deos . Polyhymnia ergo quafi multx laudis. Na (vt fer.

Diod lib.y.) cantus fuauitace poeta reddicgloria immortales .
bunc & quilegant , Nec Polymneia, vbi ei,diphchongusdiuifa
ell,& y,fequcntibus m,& n,more grxeo corripitur,dici turq. ver
5i.v,& t^veua , memoria. Sunt vero qui dnt fynxrelin elTe quoties
Polymnia inuenitur,pro Polyhymnia . [Lesboum Barbiton . )

Lesbos (vt Mela fer.) in infula Troade, vbi Mityienx vrbs ,ex
qua oriundi Sappho, & Alexus lyrici vaces . propter Alexu ergo
Lesboum Barbiton ait poeta, vnde ad Barbiton inferius fcribic.

Age dic latinum Barbite carmen Lesbio primum modula te ci-
ui, Lesbos didaett a Lesbo rege Iapeti filio, vtDiod.lib.iJ.edo»
cec. Barbitos autem mafculini &foeminini generis legitur, &

Barbitum netitri. Eftq. (vc Porph.fcr.) organi genus ad modum
lyrx. lulkus vero Pollux fcribic effe inllrumentum muficum.
quod pulfatur plectro vel calamo . Plurium chordarum fuille dc
monftrac 1 heoentus . Efichius grxeus auftor docet cfTe genus
cyrharxjvel ipfam lyram, in Suida vero legi efle organum mufi-
cum . [ 1 endere Barbiton) Dion.etiam lib.5. fic inquit ; Cycha
rcediq. lytas fepticordes eburneas . & qux Barbita dnt tenden-
tes, quorum vfus obfoleuitxtate mea, hxc ille. [Sublimi feriam
fidera vcrttce).i.ero fama& gloria fupcrxthera notus,

Oecenasacauis edite regib.) Hominum fcribic officia j\,CR*
pragmauce,monocolos.l n coinemoratione parentum
&laudatio inuenititr,vcVii g.Q.ui tanti tale genuere pa
rentcs,& vituperatio, vt 1 fmarius, aut Rhodope, aut extremi Ga
ramates.['-dite rcgib.)Qmdfduxifle originem ab Hetrufcis,&
contempfifle fenatoriam dignitatem .manfilfc autem femper in
equeltri ordine. [O & prxfidiu) Qm eum a cxdeliberauit, Bru-
to a Cxfare fuper3to,vel quia per ipfum liberatus eft, indulgete
fibi Augufio ,& mulca etiam illidonauit. [Meteenas) Amicus
Augulti Cxraris.[Decus)Quia magna laus eft placere meliori .

[Sunt quos)Sunt qui deleftantur inire curule certamen. Expo*
nit autem varia hominum ingeni3,& non vnas voluntates, ne fic
arrogantix,^ fibi poeticam videatur vendicare doftrinam, cum
fingulos quofqiie rerum aliarum diuerfus habcat'amor.[Pulue-
rem Olympicum) Agonalem etiam h-rbere puluerem in curru
fuo.Circenfes agonici inhonorem louis Olympici funt inuen-
ti apud Elidem, vnde Virg. Hic & ad Elxi metas . [Feruidis) Ver
tigine ipfa calentibus. [Euitaca rotis) Circunduda, ne offenda-
tur . [Palmaq. nobilis) Alios palma nobilis. i. viftoria terrx dor
minos facit, & diuinis honoribus confecrac.vtpote viftores , ac
per hoc neque aurigx, neque viro forti aliud placet. [Terrarum
dnos) Amphibologicos didlum ett ,vtrum dominos terra^t ele»
uec,anad deos qui funedni ccrrarum.[ Addeos) Ad Capitolium,
ac fi diceret cum triumpho, [Turba Qiiiritium) Ad vulgi leuita-
te refert, quia funt faciles animi, & facile mouetur vulgus.[Ter-
geminis) Finitus numeru.s pro infinito, vel etiam aut quxttura ,
autprxfeAura,autconfulatu. [Honoribus)ZeugmaaD inferio
ribus . [Nunquam dimoucas) Sicut, inquit, illi cui femel agricul
tura placuit, &ccepitde agris fuis frumentum , nullis prxniijs
perruadeas,vcnaiitafit,ficnccipficuilyrica profclTio placuit,
aliud perfundere pofte fcias,iuxta illud : Tot fententix quot ho
mines , Quicquidde Lybicis,fpecies pro genere.[Vertitur)Col
ligitur, trahitur . Scindere, colere, fodere . [Sarculo) Genus fer-
ramenti ruftici,quod Grxei to’ oiiatpHov vocanc.[ Attalicis) Atta-
lus rex Pergameno?! ditiflimus fuit, cui ppopum magnitudine
P.R.tcftamento fiicceflit. [Nunquam dimoucas).i.cti3m fi diui
tix regis Attal» proponantur, nunquam dimoucas illum . [Cy-
Hoiac. a ij pi^^O

pria) Abufiut poni^P j cf, dcpiin

[oii;AMyr..loaur.6al.uev.rt,nar,o^l«^P^^

fecqd^axcs fuos cortupac in ^‘PP jcccpit, feua Vene

tu pcipitauit.ex cuius ‘“PP*^ diceret. [I?auidus),ppriu

,cppmyr.u.noamyrd o. . y ^

'f:S"r?cSniga=lancVi*f^-Pl««^

j M V M

talium4 mottalium, fcd [kipuc vnSoR iuxtj illud in An. n
Mufa dcdii Hdib.diuoiypucroMiuc dcuif . Hi pugiloin vi

eqiiii certamine primum, vnde lyncoly opa, Grane Qjj '“'c, 8:
pralmi.Latme cantus, carmina.c.icileni.l'eu cantica.lauj‘'>i

caniur.icipoeta.ne contra prcri|icuniluufaciai.hacpri„,, fi'
dpeemi) munerelungit,Ma-cen.itc,cuiopu>ipinnuncui>aH '

dat,& leipm tacite comend.lt. Laudat aut ipfuin quadriiulin, '
nr;,noacrie.dlccnseumtditu.itam.s remb.vbi lino,.l, T. ,

&nofne

lutisqicerailligatasarteprisldmplerat Primo a gne, dicens eum ed, tu a, au, .s regib.vbi lingula

impolunmati m '^naui^io poHea no dus fuii hnt,prlino .p copell.it eu llatim in principio, p f.'*

im Icarus 1. opus Imi dicat,,.! m princ.epdt.l-rima difte “'A i

Tdib ‘1"” oc i.Stfppidi fui rura laudat, mox reficit quaflas
fladlb.Alc.CdjOcl pp mare.[Indocl

lea«conuiuijs apparatis, vtcolinuate die vellt.[MafficOLocus

efimSmvbi optima vina nafcunf. [Nec p.) Dui abnegati

uilpamcuT5te,fv..aponunt.[Solido)Integro.[Demere)d.ut

no ftei miitlt,rciljtinuet l^titia totius diel.Spermt.liptote.dlcit

alios lautiore vita deledari. [V.rldn Amcena,& conuiuljs apta .

rStratus)Figura elt,vt oculos fuflufa niceces, pro hns mebra Itra
M fub viridi arbore. [Sacr* aqus) Ois.n.fons i origine fua facet
eit & fonitu fuo fuadet ec fomnos. [Multos caf.) Mulcos cxerci-
tm’ militare deleaativtjuuaccusiifle totvrbes. [Licuo) Litui
acutus eil fonus,mb«grauis. Inter licuu&tubahocdiltarciuc
ni, lituus e^tum elt,& incuruus,tutba vero peditu eU,& direfta .
[Detcltata}Execraia.pp morte Hliogt.qa in bello pueri & adole
Tceies aiofitate incauti lunt,vt Virg. Vota metu duplic.it matres.
[Sub Ioue)Ioue ponit aere Scnofturnucps, quo feris tedic,acp
h.d.alijs venatione placere, ita vt no capiant aiTetSu coiugum, dii
cligiic voluptates ven5di-[Venatorten.)Aucdelicat^,aut nu^in
raacrimonui copular^. [Fidelib.)Sagacib. vel lilctm inucltigado
feruacib’. Virg. Et odora canii vis . [ Teretes) No teretes plagas,
fed tereti fune fadasjideo.n.ita pofuic qa illi debemus rubltacia,
vn rumimus.[Marfus)Sabellus.Spem ,pgnepofuit,vt Virg.De-
tf sq. Sabellicus exacuit fus.maiores.n.fotma, & ferociores elie
dfir. [Trsmia) Toetaif.f.qa poetas ederaimfolebant coronari .
Virg.Fatlorcs edera crefeente ornare poeta. Diuinii ergo fe ho»
nore dici p poema adeptu, ait ergo alios venatione fe mufica de-
leftari. [(jclidii neni.)Matcria ipfam carminis pro laude pofuit.
nemus aut,p3rnafli motis dicatu nymphis. [Nympharuq, l.)Sa-
tyrus.n.& Bacchs ideo leues.qa fe in falfido,& ludendo veloci#
ter rotat. [Secernunt pop.).i.dac mihi meritu, vc a vulgo feparer.
[Tibias).i. poema meuni non moratur, nec mufe impediunt.*
HacOdeMcecenatealloquitur,in

iVldicans alm alio ftudio teneri eo% q appetant lucri cupidua
te vclgloriK,re putare ait inter deos relatii iri, fi numero lyrico
ru poccali afcnpcus fuerit.Mcecenateait arauis reeib edir, . no
nobilis Terra» daos'eieb.
^ d.) Ambiguu.vtrum nobilis deos, an palma nobilis. [Mobiles
Qiiir..iiOKefercs ad vulgi leuitate. Loquitur aut de eo, afauo-

re vulgi c.iptans opter cu jngrettus fii theatri , plaufurn libi edi a
popu o.Sic.n.excipiebant m Theatrum, principes deabus bene

popuusfe,.t,ebat.Hos.n.plaurus tergeminos h^otes appella,
CActalicisc.).i rcgijsopib.AiealusaatrcxPcrgameno!l,fSit cu

IUS li;rcdltate 1 .R locupletatus fuerai.EK auifenlus Quiciaue

corueuct,cagr„mruucolere,„un5rolici,afaduauiSl’fr
Ii regias opes ,pm,tcas,vt hocfaciac.rCvDria tr 1 Pr„r ■/

roabud.,„re.Cypri,s.mcIauisnaue;figJS rMircato^r "

&opp. Lauda, rura fui, mox reficit rLs SrasTwu.".!!"

Mercator cu remprltatem in mari n ,xi, ' o'nlus eft ,
prat la rulticam vna & in parr "fulr ira „ «n,ga,e,&o-

pcnculii, eandem vita repetit Per oiTeohr
.igere,ptera quod pfueucrit rPKo^ nemine polTeahqd

qiii nc'cfp^,.lr &aS;S ai '

.1 Opus luii uicatjVu 111 piiin..cpiu.ri una uiac mihi (umma,! •

decamoenaM®cen3s.vbi((i lupuacaricu no elt)annocarepofl^''

mus in crib.pcipuis opib.Mttcenari.s nome iitu m trib.loci$ Sj-
in primo, vc m pnti ponitur in prin. I n i.vt in o^c fermonumla
mcdiu,vbi df,Uui hc Mflecenas &c. Et in vc um citaui ad fin'
claufuIs.Stcundo no fmc pondere df cdicus.i.in luce datus vtn
no offuderit maionb.fuis nebulas, qJ Sal.obijcit Cic. fed luce ^

adiecerit.Sumaautlaus,qjeditusrcgib.quodctplus elt quap

regalib.dixerir, Ortus aiit elt xij Httruria; Lucumombus . Muj
10 aiic maxima q>atauis. Nam q primi 'fi^uognemagifitatuali
qucgeirerantjCumdiminutione honoris noui dicebantur hoies
cocra quolk genus antiquum erat, gaudebant logo ftemaie. vnde
luuen.Sicmaca qd faciunt, q ,f delt Poticc longo Saguineceferi
Atauusauceit tertius auus . Na afcendit a filio,adpfem,adaufi*

adjf3uu,ab.iuu,atauii,& tricauum,poltquedhrmaiorcs*fine j)’

pna denoiatione . Defceditur ant ad nepote, ,pncpofc,atnepot^*
& trinepotem. Proauus Oc ^pnepos dhr a pro,^p eo qd" elt prope*
Sed vcad rem redea . Secundo laudat Maecenatem a bcnericecL*
vocans eum pfidium,& dulce decus fuum. In qua te,qa ponderis
plurimum inclt , & memori aio recenferi debet vtuuc monorvU
labis & dilfylUbis,q florem qdera carminis impedium,fed morj
ipfa,3tq. difficultate pondus fnis augent.Notum elt auigrama-
ticis 0,& deiera monofyliaba n vocalem finita, no facere fyna,
lephe fequente vocali, vh fpondeus eft.[0 &_) Tertio laudat eum
tacite qdem a modeltia,B: continentia ai- Na cum ceteri morta-
les aliquo Audio efferatur, Mcecenas in equeltri ptr.aruorc/ine,
luxtailiud Trop.Intra fortuna q cupis effe tua.vhi pnnCiSerm,
abeo tanq ab incorrupto ccnloredilquiric. Qui fit Mcectnjs vj
nemo, qua libi iortem.Seu ro dederit, feu fors obieceritjilUCo-
lentus viuat? laudat diuerrafequentes?Quarto laudat ciimape-
ricia lyrici carminis. Alioq.n.no tanti faceret eius ludicium.qui
ti nunc facit, dicens, Q^ fi me lyricis vatib.inferis &c. quod mti.
ne ponitur, ad qj refpicit hic vocatiuus,vt fit ordo. [O Moec.edU
te).un lucem dacc& progenice.[Atauis).i,maiorib. tuis. [Re-

rPrJra Hetruria.O inq Moecenas&d.fimul

[Prafidmm.i.pres,adMutcra,St<,pcsmMs,&.i.fimiliter.[Dc-

iluo’ limi. quos).j. funtjqui vitio

m in fin^n ras doaaif &c g, fi tu j nferis mc ta.

niiX K “ r”""’ « Puinme oblefle.l ,

quanto^ ad ^ dilucide .ffequitlr . ad q«5

laba brents aSSZ f Dloniede.fifyl

trumelepiacum vrt' aucpenulc. fieri Pentame-

tametrum erit nobilib.Pc

ris.[Suntquos?urr1C6me™'’ ''*“‘™“='uuiseditcrceptrlfe-
ciuntiir.vt nouiflime felvrirn r/ a'

teiu non line delcaii recLre dicot- Vf au-

ad diuinos honores vn TacX‘^'“’ P'™”"' P''"' afficlunnir

risnouiffimaexuinir rv ^'^^‘^^''^'^^'Jpiencib.cupidoplo-.
ria titiUat,v“fcde 's '1““ ™ 8'“

do poluercrti,quo nihil vMhl’ ' "l certamine coiligen

tledla.v, cumSl^e ''/“'■P?'™ “l>''ueanc . Verba .iiit fnne
'‘ofi.[Qjios luuatLi.delcTnX” n' ' V“"' Pup pluti™ ambi
rujautcurfu.auc foirinv-n’' paruo aut cur-

in «ttaininXil! [P“'“«en. Ol.) .,. q rpargitnc

aucltipes,

, & cauta, ne
ncercurreii*
illulires efficiens *

S»'“defcrib.t.Uj,N.s__:yr.- •■Hexiterpt^L

facra:aq»,e.[Mane[fubIoLfrUc u ^

i»osrtudiovenadiplerun<i.inf;i..;„ Dicitauta-

)Me

tasait,qahispocca;cornn,k,..i ^ . '^?‘”‘^‘^‘^‘^‘’?ifrociumerl<»

■ <lwe ^®cundis*vo det,norit leflor poetas ftu-

:xfcnfus elici poc, qui ois
tunc

LIBER. PlirMVS.

tunc ampleftcndiiSjatq. admittcdus cH,qu loco & ceteris poet*
didii congr itc.Hoc aut loco, quia diduruselt dele, McdoCtaiJe
eden pmia fontium Dij< mi fccnt lupis, tenca primam expone,
vt fedeos piuentjfi palme obtineat. AiaduertenJum aiic elt poe-
tam, vt velicincnte ambitionem talium lignee rc extenuare . Na
vciiurdiminuciuo curriculo, .p paruo curru, autcurlu , aut fpa-
tio,auttpe currendi, dicicq. tp uniat colIegiire,quod tn laborio-
fumeltjOo tn au)f,aucgemas,redpuluercm,quo njliil vilius, fed
tnvitlonb.liueinpugiia,(ineincurrudecoruscll. Vt autem cc
pueri intelligancquo colligatur puluis,& meta euitecur,& occa
lione exercendi eiufmodi certaminis, qd’’ a curru curule dr , vni-
eor,qa prima corcipic,etdum fella curulis,auc:Bdilis df norinc ,
veteres non ex equOjfed de curru pugnare Iblitos , vnde infignes
fune Achillis, & Heifloris aurigi, ideoq.vcaurigadieffent mul-
ti periti , agebatur curule certamen intra palos,(cu ftipites acu-
tos, quos q^pximelinelelione rotali ter primus circumit, pal-
ma obtinuit. Ideo aue,pxime vt repitu retorquendi currus do-
ceat, & latiflimu fpatium eode tpe pliciat , na in fpatio circulari
quo remotius fis a centro.taio maiorem ex curfum feceris.Pro-
pter celeritate aut curlus dicit feruidis rotis accipies feruidii ,p
ferueci.Na rotKj^a no femp ferueCjfed tpe , vtpote du agitat ,
no feruidXjfed feruetes diccdje funt. [Huc fi mob.) Sedo loco fi»
gnificat aftediones ad honores Romanol^ . Tertio circa qecas
polTefllones . Quarto circa lucra ex ncgociatione. Dicit ergo
quofda fic affici applauru,& honore maximo, a R. P. (quo nihil
incertius autincoltantius) collato,vc nolint eum commutare di
uicijs Attali. Alios fic pofleffionib. ,pprijs,& quietis, vc^ eifdem
Attali fortunis nolint nauigare. Alios contra ficnauigacionide
ditoSjVt c.imetfi ad tps,vtpoce poli naufragia, laudet ocia,& rufii
catione.tn paullo poli reficiant rates laceras iterumq.nauigenr,
cum in Mimis fic Publij, Improbe Neptunum accufatjqui iteru
naufragia facit, Verba hic quoq. jppria,& fele^la funt. Ordo aut
ell.fSi tucba).i.carbida & confufa mulcirudo.[Quiricium).i.Ro
mario^. [Mobilium). f.a piopofico,hoc ell incertopt, & Jnconfia
tium,vn no eft legendum Nobilium. Notandum aut,Qi!iricium
hicdici^quis eciadic.afurQuiritum.MobiIes3ut elTedocec auft.
nf i.Serm.& Perf.Sac.j. No fi qd turbida Roma Eleuec, accedas,
examenq. improbu in illa C alliges trutina, nec te qfiueris extra.'
Na Romxeffios non?[Si ergo turba Quiriciu mobiliu Certat)
.i.certatim corendfc.[Toiiere).i.extoJlere.[Huc).i.queuis viru .
[Honorib''' cer.p.fummis.vipote appiaufu in theatro aut trium
honjtnif. pho,aut (vt Bofini placet) totius P.R.q tergeminus ctt & terge-
mini ordinis, renarij,equellris,&p!ebeij. [Tu nunqdim.).i.ne»
mo vnqcudimoueat alludio caiiu bono9e.[Coditionib.).i.for»
tunis,& diuicijs Attalicis. i. quas Acc.ilus rex Pergami ditiffimus
pofiedic.i.licecpolliceariscidmitias, Attali nunq efficias, vtipfe
nauta.i.efiedus nauta, pauidus,q3 nauigandi infuetus, & imperi
ius.fSecet).i.rulcer,& rcindatnauigiido.[Tcabe Cyp.).i.naui in
Cypro fadla,aiit ad Cyprii, tendete. [Mare Myr.).iiin quo fub-
merfus Myrtilus. Et tu nunq di moneas illu.i.qucuis ali ii, quieta
polfeflione gaude.ice.[Sicoii.).i.abfc6dit. [Horreo pro.). i. non
c6du(fiicio.[Quidqd ver.).i.uerrendo colligit. [De areis Lib.).i.
totu frumentum, qd-' poli trituratione colligitur in Libya. [lilii
dico gaudencefiri.).i,jprcindcre.[Sarculo).i.illo rufiicano inllfo.
[Agros pat.).i.p3cei7ios,feuex p.icrimonio.[Auc patrios). i, i pa
tria, hoc ell in folo nariuo pofitlfos, Nunq. dico dimoueas illii .
vtipfe nauta pauidusfecct trabe, Cypria m.are Myrcoii. [Ecotra
rio Mcrcator).i.neGoci.itor,rolitus nauigare. [Metues).i. paullo
poft naufragin. [Afri_cu).Sup.vcntum ab Occafu brumali flante .
[Et Luftacem). i certarem. [Fludibus I c.).i.maris,in quo Icarus
fubmerfus efi.[Laudat).r.pro tpe.[Ociu).i.ceiracione a negotio
[Et rura fui oppidi). i. vici na oppido fuo. fed idem Mox.i.paullo
poli. [Reficit rateis QualTas),! laceras & cocuflas exillcs. [Indo
cilis pati pau.).i.bono 9 i paucitate, aut imminutionem, na paupe
nes et pro damno accipit, vt fi quadrupes pauperie fecifle dicat .
[Ecq &c.),pfcqcur poli bonu, Ijonellii, & vtilc bonu voluptuo-
lu^ diccs-iEtt lup.aliqs) (Dicit aiic fingularitcr innues rariores
ede voluptatis, q belluaife ell, qua honoris, aut rc^t lludio»

fos.) [Qiurpcrnic).i.no vult [Ocmeredcfolido).i.inccgtodie
nec pocula vctens)Sup. vini, qiT Jefecatius & laud.itiuvell.[Mar-
iici) A Maflico mote difti . [Ncc partc).i.q toro dic vult potare
& ociari.(fm alios, Ordo cli.Eft q nec fpernit.i.p lipcoielibcter
vult pocula veteris Maffici.nccfpcrnit.i.no vult demere partem,
fed nojpccditordo cu renru)eM'u. [Stratus mcbra).i.[iin mebra
liram. [Nuc fub arb. viridi, nuc adcjp.lene).! leniter murmiuan
tis,ik fluentis. [ Aqur faerx) i. foiuis.auc fluminis alicui numini
jfecrati. [Multus dcc.) Erofiqtur Uudia coiji qbus no cfl^japofitii

.aliquod certii bonum, .aut quod offiiis tBlevidc.ir, fed ex fol i opi
niuiie . viidcviii Marti] oblcCtant bellis, quos inulicte.s dcteitj-
tur . Alij oblettant venatu dtc. Ordo ell . | Callr.i).(:n»ilitariJ.».
res bcllicx.[Ei(oiiicii,s tul)x).f.graui».[lfi iinillu» luuo).i.tubx
claiilonx&mciirux. [Vtlic.).i.bacuiusaugur.ilis.t|;pro.i.bel-
ladetcUata.i.cii deiettatioiie,& execr.iciftne prtilctiita . [Mani-
bus). fquolfe tilij tiucrepti funt. aut qiixlilijs fuis timcnt.[luu.it)
.i.dcleftanc, multos, qa Romx multi (unt Marti; viri. [Venator)

.i.lludio vciiadi deditus. [Manet), i. pcrlcuer.it, & diu durat, [iub
Ioue).i dio hoc cfi aere frigido quia tpe niuiuin,& .algoris ; cxi»
llens.[lmmeriior).i.penicus nulla memori.iin Ims . [Confugis) ,
.i.vxoris.[ J eiierx).i.adhuciiuicculr, & in flore xtatts cxiltctis .
[iieu),idiue.[Cerua).r,anlmal lilud fugax. [Vira).i.pccpta . [Elt
catul.).i.cacellis. [Fidelibus). f.dno, & certa ac fideli odorandi vi
pditis. [Seu 3pcr).i,filucller.[Marrus). i. qualis frequens cfi apud
Mariam gente in Italia. [Rupit). i.dilTecuit decibus aut impetu»
[Plagas), i. chordasjfeu funes extremas retiu.[Terctes).i.oblon
gas cu rocunditace. [Med.&c.) Tddem eo puenie quo maxime
voluit, vt videlicet fignificec fe maxime inclinari ftudio lyrico,&
ita ad id naeu.Nam (vt dicit Prop.)Natur 5 feqcur femina quifq.
fux.Ordo efi.[Ederx).i.coronxcderacex. [Pfsmia),i.quxfunc
pmia & mercedes. [Froiium do(a.).i.viro?i dofto^-jquolji frotes
edera decorant . [Mifcent me).i.conrorte faciunt . [Dis fupis).i.
cotlellib®. [Et nemus gel.).i.opaco frigore teperatum,feu fit Par
naffi,feu Heliconis,feu Tcpe.[Et leucs).i.3giles.[Chori).i.cho
reas ducetium coecus.[Chori dico ny.).t,dealk,dignatu, qux fpo
fx fine [Cu rae.).i.illis dijs filuefirib. [Secernuc).i.reparar,egre»
gium facietes. [Me populo). i.popularibus yiris.[Si neque Euter
pe,mufaiIlacohibet).i.arcecame. [Tibias).i.fiftulas,qux olim
ex tibijs fiebat. [Nec Polyhymnia) Qux etiam ell mufa i multa
laude di(5la.[Refugit).i.recufac . [Mihi tendere). i, difponere, vt
pulfecur.[Barbiton).i.plei5lrum fic diftum,[Lesbou).i.quo, aut
quali Alexus poeta lyricus ex Lesbo vti folebat .Bonfinislegit. Zonfinit.
Ncue Polhymnia , vt per collifionem dicatur pro Polyhymnia.

[Quod fi).i.qnimmo,6 Mcecenas fi tu inferis me vatibus lyricis
.i.li alcribis me numero Jyricolji. [Ego feriam). i. percuriam ,&
violeccr contingam fidera,crafta metaphora abhis.q altiores re,
fub qua ingrediunt,eam vertice feriunt.[Vcriice).i.ruprema par
te C3pieis,a qua obuertunt capilli . [Sublimi). i. furfum a fimo in
altum deduflojhoc eft nihil mihi optatius co tingere poflec, qua
vt lyricis afcribatur,qa canti mihi ell bonus lyricus haberi , ac ^

Deo coli . non.n.non per arrogantiam ceniet fe Deum poiTe fie
rj,red le lyricum munus tanti facere, vt fibi Deus videatur.

r» ix l K./

Orati 1 VenufiniPoetxpocmata.eqbusipfe
in vellra vtilitatem, volupeatemq. explicada fufee
pi carmina, lic.n.ipfefuasOdar appellat. Quid
ego nuc vobis opus hoc laudib. exorne ?puc3tene
mus aliqd' ingredi amoenilTimu latiflimumq. vbi
prer cotli nitorem, falubntatemq. , terra fit herbis ac floribus co
uellica , ^pcer.x ac frugiferx arbores . hic fub collibus .igricolaru
folertia cultis vmbrofx i aceant coualles . Illic fpeluncxpenKus
caux fontes effanda'cvberes,frigidosq. , atque aliaijt rc^k fic co-
pia qux oculis afFeruc,ac auribus voluptate; Sic in hac Horatia
na poefi quafi filtia quxda viret variaif re^ideiedaris adulefcetu
le fabella? qua grauiflimus auflor Arirt.carminiscireaiam,inqf,
plurima percipies hinc,& fuauiffima. mauult alius hilloria audi
rcjoccurri t illa,nec domettica tm,verumetia peregrina . ficce hic
de grege Epicureo voluptatem appetit, aliqs Democr.ridicula a-
mar. Heraclitus aliqs flebilia . fac aut Phxdru,aut Clinia, aut Ni
ceratu amatoria velle, Pollucem, aut Erycem,aut Herculem ipm
robu(liora,cc alium Orphei fimile hymnis.&caticis deledarifqs
hoc couiuia hilarius parat f aut fiultos ridet vrbanius ? aut mife
rabiiiuslamenc.at,vel acerbos iuuenu interitus, vel alias morta-
liu calamitates ? Virtutes & gefia Herou canit hic folusjac qbus
carminibu.s ? Di)imortales,Dexq. . louis filix Pierides erudite
Parnafi calli flimx culcrices.Scnrctix modo graues dulces, modo
magis hunc orner, an verba felefta, an ipfolfe verbo?! rurfus teres
& modu .itj (Irudura Grxeo?! lumiiub.paflim illullrata, dubiu
cfi. Qmd plura ? Pmdalfe ipm, Alc?um,aIiosq . poetas Lyricos pe
neiiminerabiles.qbusfeGr^ciaiaaatjne qd magnificentius di-
ca,^quaim hic folus, nam nn vbi tanta carminis excellentia au»

daTLit,noauf' funt .de tenure, q <js cxj.ri voluit.repudiatus

ab Oibu. & conteptus lacmt.ncc cius fcripfa ad pulleros pucnc-

runtadcxiccmuvn.cusc(i.Hor.RornaMfidkeLyra,qu£plena

lUCuduaHs.quc plenum grar.qucm folum fere legi digna.Fabius
Horae. a iij autumac

C A R-

um elfe P'*'‘'“‘’"'"^‘l'”| & numecofu 4'?
*qujl.s Ooid.UM „uc dica de PetI.o dotur-

(lufonij; cacmma , ^„„“„ 1 ,, fcriptl! acerrimo , adeo

fimo line «Ito, ScinduaJ^P^.[,^„j,sjtrermones Itudiofe
vt ne opiiino ade '1*'!^ > P iocolumq. & fagace poetam,

imitacetut.Vatiu eupd.cat c id f,.,,,,

& alius lucerna clamat huc catmiuum gnlb. q

,3eetet in tenebris ■8"2Td“uilfelvn illa difceremus.eflet pr^
nilinrhic Romanos P ijscarerecquam,nu

terea nihil oino.dcq P_ jijmilludquantum ell? qifnotl

da,8tiuops_.acetet,qsno^detaj^.nu^q^^_^_j_^_^^j^^^

„,6 ““d 'e fontlb.haulta philofophoSi.qul fruSus

aeviuedi P«P.“ -i jH. & „fcao fatis meo iudicio ,f fc

i laborib.nris mcudiffim ftruare, pietate, atq.

c.Mlle,qelr.smodelK^^^^

hiimanikgnis

quid licii-

g„.ii., pudotende, am tmded^x^^ter^

ueilos eotumq .telt.n eum eruditu ex.rti-

mf^rneZLille in opto Muralf, audeat permaner^

meaaouis filias caitiiTimas oculis, lingua, & manu iiiceli

infra oes .mpurps.vettlq. 6t |ul* deditos partitos

me, quis
meat loi

Iones oS.aTq.^adeo pecudes, I molita ipfa' deiead eflb ccnreara.
DaqJttrntu%orieiuelt>quilfas virtutem genuticei trafta-
re copicjre,loq,& facere turpiilima. Vt.n.oshois naturxarcih-
cio in pi 6p tu poiitfijli oculis eft piierfis, ii buccis plus nimio tu-
mefaetis.li deformi labori riflu,ii demque foeda aliqua nota de-
turpatu,in:uecium oculos oftendit,fic vir ifa^i Itudiofus, vitioif
macula rcfperfus squo no p6t aio videri, no pot audiri . Sed iptn
lande poeta & viuedi magiltru audiamus, de cuius vuaaliqd di-
cere, qii ea nomflima elt & paflim quotidie ab oibus denatatur ,
abfurdu,& elfet lioc loco,iataq. doCtiflimotji hoium frequentia
indignii. Audite igitur qb. verbis, quem honorificis Mcecenatem
fuum alloqtur Calaber poeta, no Bnnium dico, fuit, n. ille mul»
to anciqor,q in eade Calabria natus, vt fuit, ac nunc et eU, genus
hoium non mo in oi literal}! ghe pltanti (limum, (ed bnficij nun-
qua iinmemor, Scipionis, L^lij,Haminij,ahcrumq. Reip.Rom.
principii virtutes,& iriuphos immortali carmine celcbrauitjfed
hunc, hunc ecnollrate dico Horat.vt intente audiatis, eriit huius
verba loge iucundiota,q fuerunt nottra, q cn . vt eft veftra oium
humanitas, & in me beneuolecia, benigne haftenus audiftis,vn
vobis oibus gratiam femp habebo fumma Videte q egregie non
iminprimocarmineMajcenatisruinomepofuitjfed illud ide
voluit primii elfe ordine oium verbo vt legentiu oculis peimu
ftacim occurreret, pritnumq. velut aliqd'felix,fauftuniq. omen ,
Maecenatis nomen pronunciarecur eiusq. imago in aios hoium
incurreret . faucic linguis, duos iifi, polliceor, verficulos in prs-
fcncia exponam .rprro,aliquod erit operspretium audire.

MacetiM atauiitdiie rcgtbm :

O O* pr^effdiumyCf dulce decm meum .

Enumerat hic Horai.diucrfa hoium (ludia in eo?! ais natura pe-
nitus infuajtnde edeitatis in curfum eqs aliqui gaudet Olympi-
ci ftadij metas ambire, magittratus, alij potius ambiunt, hic aut ,
vt vbcres e terra fruges pcipiat, agros vomerib.fulcac duriter &
laboriofc .Ille pau^catis «runam modo adijciat,rollris idc facie
p maris vndas pauide & piculofe.Ett q vtriufq. duritie deteftatus
molliter viuuipfe in voluptate, ia vero plurimi libentius tubae
clagorcs audiunt, hilariusq. geftiuncin cofertas holliu cateruas
penetrare, q mter virgines choros agitare, atque fumptis armis
ica ad morte feltinanc, tanq vitam inde fint relaturi . quinecia ve
nationes (ludiofi vxores lucundas ceteris vt feras exhorret, feras
riirfus formidolofas alijs litus vident q vxores , fe vero fuapie
natura ad mufas ^ppenfum elfe fignat modefte . O Mcecenas,ca.
fus ell, que veteres nq modo vocatiuum,aut appcllatiuii dixerur,
vcrucciam falutatoriu, hoc.n.cafu vtimur vbi lubemus aliq ue fal
deliti* decusq, iLe &
^udComia, (nam fic honoris gfa a multis Terent, didus eR^

nirtimennuncixbat r i “! , c coruis pia-

'*'c«HVt,ncsuus iWe gva(naiicu^& m " n Anconi.vt viercunq.

"^«'-.vrdietueR,fa,uta„'irfl,ratn"^^^

I N V M

larunc. Fuit aut Mtrccnas,vt_ncmofcrcin primis U„ria ,W ‘
/uorat, natione hcru(a.s,q ges it ant.qtatc & »1 miluaru '

rftia « augurali dilciplma jacis (c prifcis ti>ib. nobihcaucru
qLs pclaras virtutes acccl erunt opes imeiilx.acccircrunt o/n'
reta.prrus Rcg.a,q;pfc F-K-gcmi v.aor vfurpauu.ijsq.a,

Ls magtliratus decorauit.noftr.1 aut tepcftate , vt miirusS

fermobtruV,qvcolim Atticus lelicisOi^isiucu^

alienigeni c 6 piuresftudiolcdifccbac,ica hic (talo?! aures Icpot

re quobi & fuauitaic demulcet , vt li qs ab co ,prl us abhorreat

aErcltisquoddmoJo,& quali barbarus cxiftimetur,qUusnonlJ

uTs clt . fed vt eum hlccio pr«cerca,ncq. aliqddicade amanica '

te & cultura agroife,deq.viiljilim,ignihcctia pene inimmerabi,

liumjpfaem eadem Ecrurix regiones vrbes plunmx fune, &celc
bcrrimi, inter quas vclut Regina quxda erigitur Floretia, oim,

auot vfpia fune vrbium,coi cofenfu, & ludicio pulcherrima, vbi

Queadmodum eruditis leculis ofm in iniuia Khodigicllum, auc
Athenis . aut m magna illa Grxcia.aiu byracufis Grxes faculta
tis Itudium floruit, fic in vna tm vrbe Florctia no vnus modo L*
tinus, fed Graius quoq. fermo noltra lam memoria domiciliiitn
habuic.e qb. alter cum Balbus pene lam obmutuiflet , alter veto
iampride ica ellec inauditus, quafi nusq fuilfet vnq, coepic vterq.
hmulquodamodo renafccs diferre loq,ac poetice, nec nofapie-
ter multa mortahb.prxcipere.idq. vnq im auttore oium ciuiutn
quot vnq ibi fuerut,clariHimo,q patrimoniu fuucopiofiflimum
benigne & cu magna, & in pniia & apud poljeros laude eftundci
Latinis, Grscisque voluminib.quo]^ vej noia ipfa iandiu inter-
ierant, p multos conqfitis,atq. vndiq. coportarisjcondudis etia
vtriufq. lingux fpeCtati (limis ^pfefforib. quospmijs auftos ingl
tib.in (ummo femp habuit honore, patria fua & tpa ppecuo or-
nauit . Qux cum mecum ipfc cogito 6 Laurenti, tu.n.Laurenii
Medices opulcntiffima &illuftrifs.familianatus,tuinq tuo (lu-
dio, & regia liberalitaie tot,taiaq. bona nobis pepilli cii hrc co-
gito, te vnu optime oium de humano gne meritu clfeexiltimo,
nam cum oratione, pfertim erudita maxime differamus a brutis,
eaq. diu perierit, cfi illa p te fuerit nobis rcftituc.i ,re/ii£urapte
nobis fuit ipfa humanitas . nunq tanti benefici] memoria cx ajj
hoium excidat, tuiq facratiflimi manes fine vlla perturbatione
^uofruant fempiterno inter aias cceleftes, vir deo?! cofuetudine
dignior.qmortaliu . Quamuisin eadCjpgenie no illud imfidu*
emicuttjied aliquotpolt annis, quafi lux qda exortus eftLeoX.
P 6 t.Max.nunq fine fummo honore, atq. ec veneratione noian-
duSjqcu aiiquadiu virtutib.fuis cuilailluftrafiec, fato nobis ad-
uerfo mortifera quada nube ante dic preptus oia reliqfleti tene
bris,nifi Dijs ipfis euerfione feculi miferatibus ex eade Medicea
domo aherfeleoftendiirecSolclariflimusClemes vij.eodefum
mo pontificatu ornatosjq quis,vt Atiaijoiafolus fultineat,eiq.
Xpianx religionis incremencu, fit cur«,& re?! oium tranqllitas,
no tn obluus eft bonaif artium, ratus in ijs fica efle refte viuendi
ronem. Itaquenegotiu dedit <£gidio Cardinali ampliflimoelo
quentia,ac varij Termonis multiplici doftrina ornato, q qui fuit
vnq maxime,meoq.tc lo.Matthxo Gyberto Datario Opt.& f»
pientifs.cuius tata eft modeftia, ingenuus pudor tatus, venonvi
dea eius polTe vlla, ne verbo qde, attingere virtuic q multa , ma-
gnaq. meo elucet, qn grauitcroflendatur. tanta rurfus eltuls,
taraq. yana,& in me 110 vniufmodi merita femp p me, qdiu vixe
rOjfereda, atque et pdicanda,vt cum nullo pafto poifem, nifi alio
feftinaretofo, tacitus pcerire.His igitur duobus atq. huius Aca-
demiae aliaru oium floretiflim« prude£;fiimo,ac dodifs.RediO-
ri datu cft,vt dixi,negociu,ne huic loco eruditi defint, facundiae
modefti^pfeifores,neueij rurfus honore defraudentur, & pmio.
q^tainligne beneficium memoria debemus femp^prequi gra-

tifnma.Redeonuncad Mcccenace Tyrrhenu , pacua Aretinutn,
Aug.Cifari cum quo bellis oibus al. co oellls,ut Pedo fer. Albi

nouanus.fociusimerfuit.acccptirilmil.a^ueaiicointiiiiiiiulq'

non hde tm,prudetia,& vfu rerii, verumetia poeticas Rudio, qua
princeps ille manimc dclcdabatur. Id aiit genu.s doariM tanto

pere coluit Moecenas, ut inter fui tpis poetas bfetiir inlifriis.

lamq. nonulla monumetis tradidit, ut Elegias cAplures, ut Pro-
metheu tragoedia.Laudauit & Oaauii Augufll fororis ueiiulia
te luculetis carmmib.e qbus eft illud. Pexifti capillu natura; mu-
neribus gratu. Et de lJcrccyntlii.a,ades inqt,o Cybele montium
dea - ades, Et fonante tympano quate flexibile caput ; Latushot
reat ttagello , comitum chorus vlulet . idemq. de fuo fepukro ,

Nec tumulum curo, lepelic Natura l eliaos.Quifl au'™ ''" 8 “'
Itus ipfe,& Neronis magifter Seneca de huius feriptis fenfcrint,
nihil attinet nucoftedere. Illud vero latidandii eft in eodem Moe
«enate , qifno queadmodu pulilU & minutuli hoies infcicia: fu*

«on-

LIBER. PRIMVS.

cofci) «0 Tcmp pauido excubat foi-midares,ne bolus , que mor-
dicum rc(incnc,cx ore enpiac famelico dk acircu maledictis, & Ia
tracib» eruditos ,pbacosq' virosafuis Pnncipib.fugat, vc inglu-
uicloli cxpleanthoies teternmi.Tacaleis digni fupplicijs, fcciis
agebat illcjVt.u.quiiq. jngenio(iHimuserac,dodi(limusq. ita eu
OCta>iio fuo iibccinimec6ciiiabac,iamq. noniilh tanti Principis
familiaritate vni referebat accepta Moecen.iti, quo^ in numero
fmc Virg.Marojdc quo noeft niic pdicadi locus . & nf hic Hora,
cuicii multa ille largitus eflct,ociuq. ad Poeticae Ifudiii cocelfif
fctjqd piifi habuit fummUjpfoiuit hic,na «genij, & doftrinx fuae
monuineta Mcecenati coniecrauit,& pter epilt.fii: Termones, fue
runt h«ccarminj,Odas dico.enimuero egregia retulit gratiam,
multoq. plus^ acceperat,hic illi reddidit, fed fatis in vno Moecc-
nate imorati fumus, q fuerit ne ille, q crieniii vniucrfuin , anteq
die obi)iret,ne punftii qdc cpis fomno fopitus fuit,dubiu elt. Di-
cet aliqs, nihil ne deturn loqris Moecenatica,vh cois hoium pe-
llis Nero vrbis incendiu cum cantu rpeftab3t,& voluptate, dcq.
eiufdcdomo,vbi sger folicus erat, Augullus curari, aut de hor*
tis,quo,vt alij fufpicatur PoecaBj flos vecitabat,ibiq. lufit Horto
carmina digna no libello.? qdoianenunefunt inculcada?immo
fentio me logius aliquatOjCj, minus meii reqrit^greirum.itaque
reliqua celeriter pltringa.O Mcecenas,'inqc Horat. edite regib.
atauiSjCuiusantiquucft genus, & Regiiiatauisjp maiorib. poe-
tice dixit, vt Virg. Turnus aiiis,atauisquepoten‘^. elt aut atauus
quartus ab auo.lic.n.ltema getihtiu & domeflicum ramos diffun
ditfuos,vc poli parente (ic anus, deinceps requatur,ab auusque,
& de quo didum elt araujs,nomlIimo loco fit critauus.vitra ma-
iores dhr.eadeq. rone Auia d[',& pauia, nepos, pronepos, neptis,
,pneptis,q oia gradus hht eordcm,quos auus . explicat hic locus
a lurecoiultis abudet.De regib. niliil opus ell hic aliqd comemo
rarc,qs.n.nercit Regii ptaceelle fumma,ciq. fanecitateminefle,
& incer hoics pluriniu pollere, adeo vt,li qs opib. ^flucter abun
det Rex dicaf,quali inter alios excelles, inde elt illud, Regem me
elTe oporruit.Si Cic.cdufaii!,& ludicio?! Rex dnftus fuit publico
oium elogio.qa ceteris Oratonb.anceibat.qn & colluderes pue
riiRege conltituebaot,nec eo carebat couiuia,aut facerdoces . et
ronis ex ptia rege hhc,necau£smodo,autrerpetes,fed apes ipfie
Mufa^j volucres. Regem mulco magis obferuanc,q,/£gyptij,auc
Medi, qd opus tft verbis ? luppiter Opt. Max & honore & noie
Regis gaudet, & Rexdf hoium & deo^c , eiq. mortaliu Reges cu
r* lunt.No potuit igitur Horat.aut maiori, aut fandiori, verbo
McECcnatis fui familia exornare, qua dupliciter laudat , ab anti-
quitate &maioi> dignitate. Na aliqua domus vetulla elt,& tn-
taui p6t,vt ita loquar, atauujn, ac domellicte Itirpis ramu millefi-
mu ohtare in ea th,vc de antlqv Roin. honorib, dicam, nulla fuit
praetura, Cenfura nulla aut Cofulatos, aut et Triuphus . itaque
nullo rejf gelta^i fpledore jllullrata fp lacuic obfcura . Cotra alij
clari fuerucpfe,cum nihil luminis afuis accepiUent,vtSiculov
Rex Agathocles natus e flgulo,vcSeru. Tullius ancillae, & Vul-
cani, vt fama fuit tilius,cutus amore capt.i relji humanari arbitra
fortuna, (fic in Romanis fabulis legitur, f.ibulas aut Rom.dico ,
Romuli nicunabula,eiusq. ad fuperos afcenrum, Numae & itge
tix colloqutu in rpeliica,Apice 1 arqnio ab aqla impolitu,aliaq.
no multa, qb.abundat Graecia)c claculii fc p fenellra inferes ado
lefcetis coCuetudine frucbatur.cumq. adeo dilexit , vt no tm Pi-
leo.i.libertacefcruu donaret, fcd eius maiiii fceptro , caput aure
diadem.Ke ornaret eadeq. hera(illa.n,ab Ennio df Fortuna)mu-
hontscofulatib. decorauit. Qui oes e Paiccib. nati ignoti feip
nas nobilitarut veijj illa demil in honore fummo hf ^pgenies, cu-
ius vecultas m.aiol^ virtute fpledefcit , vt de Moecenatis ghe non
femcl hjc pdicat, multique cu eo pterca.O & plidiu,& dulce de-
cus mcu.O particula qpdudo vocis Tono ,pn{iciada elt & gemi
nis Profereda tpib.Qj^iidaut (it tps m ryllaba,nemo ita indodus
elt,qn intelligac,iugit vero cu redo cafu,vt,6 ego felix virum na
dus in ol virtutu ghe pltatilfimii . cu accufatiuo 6 me nunq qe-
tii,danecicolumts redeat meus. na qs nefeit appcllaiiuo freque-
tillime herere ? certe trib his modis uno , atque altero verliculo
vfus cft Prop.O mc felice, nox 6 mihi cadida,& 6 tu Ledulc de-
liujs fade beate mcis.Et plidiu,tutamc,& patrociniu.vt.n.praili-
diu in Vrbc,oppido,aut l arce collocatu ab holtib.locu dtfendic,
liccummulta Moecenas largitus effe Horat. paupertate hodem
inortalib.accrrima,ab eo procul fugiuit. Et decus rneii dulce or
namentu.vn prjter laude, glonamq voluptas manat Tuamllima,
Elt aut honoriKca appellatio, mi. n.tih dixit 6 McecciiaSjfed plu-
f ib.vt fuutn ornaretjvfus elt verbis .faditat hoc Virg.fed a mul-
tis exemplis illud non occurrit, quo folo erimus comenti .

TroiMgtaa i»nrpr«i dit4um , ijhi numina Sheebi ,

QuitripodiUf Clar^laHruSftjHt Jldtra fontii y
l't yulHcrun/lin^UMy O" {'rmiHltt omnia ptnna ,

* Porro cii aqu.iJji inhmta: piopcmodii viiliuces linr.gratiinm^q.
qfacerdotia genit monb. oltcndut res i>innci* c li-

quoris potclt.necoliUcrc.ltaqufCu liydtia ,kI temphi c.dia reli-
gione deferrur,tLic m terram ^peumbetes, manibus ad ca-)u fubla
tis diuin.e gfas agunt bonitati . Ex ij.s elli’ arbitror quod beneca
fcribit. Magnnljdftumimi capit.! veneramur . .Subita Hi abdita va
Iti amnis eiupctoarashcc. Coluntur aqua;^ calcntiti fontes &
ltagiia,q vel opacitas vel immcnfa altitudo fatrauit.Hc Tacit fer.
bacra <:k lucos 6t aras patris amnibus dicari confuclil-» Hinc &
Horatianum illud ex {• Carm. Nunc adaqiijtr lene caput faerx .

E Vterpecohibtt,neijue Volymnia . Sicin ommbttf It^t exemplaribut :
fed non flat yerfus^quia pro choriambo paon ijuartw efi .

Nc^ue Folywvo

Legendum luitur ^yel iluterpe cohtbet,nec Polyymnia jW, Euterpe cohi*
bet.nec Polymneta . St Polyymnia fcandatur ftc ,

£urer—pe cohtbet -ol/- nec pUyy-vu-mntX ou

Vt componatur i u ^uaft Multicinam Latme dixerit , id

' nudetur fenfijps Phornutut in ltb.de N4t Deor.ybi ait : ricM/Vv/a As fs'v
7roxJjuv<r@- (Xfm' it* i^itwcvii vowouf uavovactiiiuoaa tuv
fiCeTUV UUVfiTOU TNI tKTi TXV TTOlX/tflCTaV , KOI TiSV UWftO

avyyfctuadTii]/ hc^iaitviuiMua^in . Sinautem Polymneia ,Jic :

£uter — pe coht^it -uu- nec Polymne -uo- ta ow
Nec objlat & ly cempi fequenUbm **, cum faciant fyllabam , qua

pracedtt,indijferentem,ficuti muta hquida , rtapudGracos Cratinue:

A’xXo7^(o}'VoVott itriMiOMuai a^iMOViMia/ .

Mauuai dallylm • uu. CaUimacHi,yt citat Bpbejiion , Prifeian.

Tut fi»' p‘ uvnadf )(fi& tfnlulQ- .

Tttt M» d daSlyliu ■ tuc copomtur ex sroxu.et uvdXjquod fit multa
memvria^na louu,zy memoria fiiiateffe . Mufat tesiatur Hef.in Jheog.
Mouaeu oKUh-irieiJ^if mu^ou ^idt ouy<<S^ois .

T«5 « Tr/tflAn TCIIt TOTf'

MrfaoaMVHMooi/m. htdiJJolutadipbtbungOTroWuvfietirunttavWtt&uty
Kfld tiKtvrtfct TTownvHiXyynde Polymneia, ficut tlegeia,difi dv luyxias yfo
<undum lonaa • Ouid

Flebilid indignos Eleget a Jolue capillos.

Quanquam Grad tam profa oratione, quam carmine,ncKuavitt rio^ei*
oi/wdjic^SyCumaccentu tn antcpen.dcuntyvel altero y^ex Volymn^a^yel
t,exclufo,ex si,dipbihongo . He/iod. m Tbeog.

Ttf4/X® tparaTS ttckiSuvix T*ouf«K«Tt .

Sed de hu abunde multa diximm m quarto injiitutionum nojlrarum .

H Vnc limobiliii turba Qytritiu,) Etli vix credibile videri
pot aliqd pcermiirum Ode pfercim prima, qd' videat aut
necelfarm, aut comodum, viris doftifs. qnfm had. Hor.
funt interpretati, & illos in fual}? interpretationumve{tibulo,vbi
diligecia folet & debet maior, q in reliqs adhiberi, non oia execu
tos fuifle &pfcrucatos,q ad vera auctoris metem ac fniamperti
neat 4 th,cu & aliqd hoclocodeliderari polle ludicauerim, ac cu-
piaeos potius imitari, q ex paruis initijs ad maiora deueniut,q
q magna elTi opinione de fe coceptam tueri no pofli tjhaud ab
ce duxi elle,li pro Annotat.j.tanqadrcadmodii parua & annota
cu vix digna ad ruprafcriptoRverluu ordine defeendero, qcu fa-
tis viden polHc adolefcetib.pfertimjqbus h^c feribunt & annota
tur,ditHciiis & implicitus, alijs ptermiHuSjd Mancin.vero mutila
cus,& (vt ipfe fentio) inuerfe elt traditus,& ad declaradum pter-
ea ineiufde verfib’(quxij. erit Annotat.) q lint honores 1 erge
mini, quos alij (ni fallor) rto vhrintellexiH'e.Solus.n.L.!d.ita re
attigit inter duas explodedas (vt fentio) opiniones fniasq. fuas,
VI cafuquoda & quafi rioles fecundam, q optima vf efle mihi, n5
fecus addideric,ac fi qs no dircerncs die a nodle dicat, auc dies elt,
aut nox. ex eius 1'criptis latius viden pot. Quo in loco dicet
aliqs nimis m alienis fortalfe reb’ curiofus ac fupftitiofus & cri
ticus.ex aliena indultria laude fibi vedicat Bonfinis,qppe q ea di
cit,q Maiicin.& Lad.attigere.Cu illud ipm Mancin.&Land.non
ipfi referri debeat acceptii. Ego vero licetis lim, apud que veritas
& ratio loge magis valeat, q qiioruuis opiniones, &q nunq vo-
luerim ex alieno labore laudis mihi aliqd tribuere, in vniuerfum
tfi nuncpfatum aedidii velim, & mhis & alijs nonullis locis vti
litatis me alioif potius, q glorix mex Itudiofum ad aliopi fniam
adicdu^ efle,q vifafucrint opportuna, in varijs vero alio^j fente
tijs illi,q mihi^babif,aftipulatu9{,n6 idquide,vc videri velim do

dhUimolimterprecuiudex&ceTor.fedvtdubiosadolefcentum
aios.ancipitesq. &alio^,qmihi fidei aliqd habebutdocea,qua-
tu encin me,&admonea quam feq debeat opinione.Qd^ non vi
deo cur polTujaut debeat dari mihi vitio, (i paucis i locis fececo ,
Hocac. a iiij &

ALDVS
MANV .

M ATT.
ionfnie .

C A ^ ^

& i J quU™ meo ipnu! “yj?
dijerc.eadedixilie

„„ ali^l’'*' i''.'". .’,? t " xfolo ett lioc .pfo in loco, dc quo

iradidule,& hci cc voluiirc.vt '«pl» ^ lerficminol^ hono?!

.g,maa,Mancin.(« al.os Pf— ex Land. feri

cxp5nedaas,pwli:lnias.al[c _ ‘eritordo.Nunqdimo-

pt;aad,etbuc«ep.a_s.Sedh,somdha.«^^^

ueas hunc Actalicis cod , ' c.ji^Quiriciu cercal tollere. lup

toum trabe CyP^J ‘ t„geminis tonotib.ac turfus repere ,

mss^m

fvt LiLus, & Ladinii fecutus Micn.) no pro

J A n.r.rvtideLainfcd p olbus hononb. ^ a turba Quirutu

pue2bar;Lergemimord.m^^
fen on hoibufgradatim midabant : Quat qde faa fmc media

u a ». dixi) nuaf rradldit Lad.ira qde dubie.vr ipfcmet ignora-

Ir vifos fuerkq vera fit& fbada. tc in,rt ahqdhaud dictu ah)!,

& hoc loco dica (q^ & id qde paru. entinomcnci) cu ccrcac, &
certe vane habeat lib.ob lo certat legedu effe ccleo, qd condidit
no c6 liderit, dixit Hotat.cu vtruq. a verbo dimoueas, hc retere
du.rMc dofta?! tder{ pmia frotiu) Sentiat (vt libet) hoc lo loco
queeiiq. volui, ah) . Eqdenihil arbitror minus voluitle Hot, qua
Allino ‘ lihi holiores vedicate . feq. deis mircete,ac i pt.ma pier.

tim.Ope arrogatis ctirDcfubire,nc temeritatis dixerim, &; lUiO
leoj, VruscLt aiuJiuinus plane Poeta eiurmodi verbis (vrmea
ferif.u.i)ii6 strroginx vitio, led vt aptius & clarius Ius tuetis co
CfptCi expri meret. Solcc.n.q te aliqimodice appetiit, eo tiuendi
gnc frcqoent(-r vti.vt li dicat cupidus niinis.&: uiucnis,& amans,
li amica piniar.beatits Ium, non qcT re vera fit, fed <\y (ibijpfi btus
Vi-!e u.Quale elt ct illud in fupiorib.q) in huc locii ob id tranliu-
limus vteiufdem ghis Annouu.vno cheiu Joco. [Sunt quos cuc
ricuio pi.luorc Olyinpicu &c.)Dica: ite & fentut & hoc in loco
q vclifu,alij-5crus th verus cli, P.iima & viftoria in ludis Olym*»,
picis It; quordadekifl.arc,vtfibiiplis illi videatur ad deos <inos
ieri-.i(k clori.iipra& aiolii fuoi;; elatione eucdi.Elt aut verfuu tJ
lis oiilo,runc,{'.3ljqui,quosiuuaccollegifl'e puluerem Oivmpicu
curriculo , & quos nu ta cuitaca feruidis rotis , & palma nobilis
ciichit .iddcosdhos terr.i^ & verbuiimai femp eh reperediido
ncc ad carme in princ.annoratii pueneris. [Hunc fi mobiliu tur*
ba Qniriciij.In qua Periodo dimoueas verbu(vtordinaui) fiip-
plcdi) cli.Qjlfupuacaneu fuerat admonuilTcnifiqda oblati fuif-
fent. liqii mihi viri alioq.no rpernedi,qobHiiuullimo affirma-
re auli fucrtncaiohunc ac illqexiuuacvttbo pcedentidepcdere
(q^ jbrurdiffimu oino mihi vf)no ex verbo fequenti dimoueas.
Dicit igf Horar.(vt iedeavndiuertera)EderK prnia dodal^rron
tiu milcccmedijs fuperis.i.videbormihi ipfi niifceri deis li ede-
ra fuero coronatus, ii5 id aut, q? re vera lic deis mitius , &deinde

nofuo.Dicerc&hocipmfcnfiireLand.nedebitahocepsalia q

fequiint Hcic aiit fniam elfe veriffima, vitimi Odes verius , quos
fubijcia.aptifiimcdeclaranc . Quod, fi me Lyricis vatib. inferis
[Sublimi tena vertice fidcra).i.videbor mihi ipfi ad ccelu vfq o.’
tingere, (i hebis mei numero Lyrico^i poetari. Ondit.n.hisVr-
lib.ex alieno fcipm metiri iudicio minaaudefiaudare',nifiaptir

fimecx eius colligeret feriptis, fi dihgecer illa ^pedas,re fibi tpm

pmultis)no cothtiHe,q ita mo negauic, vt neu-
tr.i^ (llu tirHe p.^tiu n5 imerico dicas . Cu difcernereno poffis
qd kn.cm,jui_affiimauem.[Si neq. tibias &c.)Decrciicrd cqui.

dc locn hunc no atti ngere.vcpotc q bn(vt mea fert rnia)haberct .

Std.qra mulli fiinthb qhnt.neq, Eolhymnia pneue, illud obi-
K.mmit.ind,,,u,tl, retium claudicare, (ilegamus neq cuius di

ftioni! pnor fylUba mque ac polterior breuis elt.Na^cii conflet

u:6:i?.etTc'^H'b&ueieil'"^

duob.cht)ri,imbis,&pVrhichio fpondeo

'hyn,.ua,vtcahiqucb7eui! eflet fvll Po.
afyia i» Ptiote tvrodo fcaJaiup jffi longa. nili forte ueJic

fvUx\ni,r, pri.KSrpedU a*" «t bre!

nos quoque in nto gram.iiires C« acndio rtv ,,bh,nca„„i
,0 abude lloctiimns, ac oHendimus.leJ qra lyl aba,de qua a» '
n,-, ell tinahs dicflionis qi) niem,c quoq. lyllabl candeferS

l™tt..i.nri.viOuid.i.vi.hlct.Viumq.,atebo,.Acce,*

hi Vitidcdctitls ,n vndis.l u.,u,s elle Ji.co yt .idue legam» J '
eiufmodi reqi>.i.nur alniflis. Eam _at:t fyll.il.,i elfe longi fatit
Pbarc cx verfu rcquc-ris Odes, que luhl)cl,,m 8, q trothxu hab
fn feJe prin..i.Nc tc nns viti)s ii.lqun . bed illud quoquenon p!
termittedum duxi.vi tcllcr co tjre, quo has Odas publice inte?,
oretabat,hoc ell xv.abhinc (ve alias dixi) anno.Antoniu Beniu,
Lfam Anconitalm optimi virum ludici) maximicxpericew, j;
no mediocris eruditionis olUdilIc mihi lib.qui hret.Nc Polhy,
mnia Qua> quidc Icftto qij non dilplicuit qa m meus.&alh L
mulci libTNcue hnr, & id quide refte vt fum ipfe quidem ratut
nihil immutandum tunc duxi nunc autem cum vitaque reaafit
kaio, liberum omnibus, reliquendum vtram probare malint .

ad AVGVSTVM Ci^SAREM.

C. Cxfarii C4de deos yoluiffe yldfci , mulf « prodigijs territa

&oppsJowaacnte ne iterum dtluuium vt fub Deucalione .ymuerfui

mortalium genus ,aoforbeat . ...

ode J I. Dtcolos Muifirofhos . Pnmi epuique tres -Ver..
fw pmt hendecafyllali fupphict pentametri acataleSli^pi

conjiant e trochao yj^ondto , dactylo y duobnitrochais^
'yelj^ondeo~)ltimo , Sic-

Jdm sd‘- tis ter — ris muh -uo atque -o dlrd —

Grandi - v nis mt — iit pater -vo et ru -o bente -i>
Dexte-v rd sd — crds popd -uu Idtus -u arces —

Quartw autem qHtfque eji t^donm dimeter catdeHi»
cos ex daitylo <cr Jfondeo ^el trochao fjic .

Terruit -vviirbem-v

«y .... .yu .y ..

-y -yu -u -u

-y .. -yy -y ..
-yy -y

A M fatis terris niuis , atque dira
Grandinis inifit pater : & rubente
Dextra facraiaculatus arceis,
Terruit vrbem;

u, T erruit genteis . grauene rediret'
Seculum Py rrh$ noua monftra queftj.
Omne cum Proteus pecus egit altos
V ifere monteis ;

Pifeium & fumma genus haefit vlmo ;

Nota qu$ fedes fuerat columbis :

Et fuperiedlo pauidae natarunt
Aequore dams.

Vidimus flauum Tiberim retortis
Lictore Etrufeo violenter vndis,

Ire deiedtum monimenta regis ,

Templaq. Veli®:

Ili® dum fe nimium querenti
laaat vitorem; vagus &Iiniftra
Labi cur ripa , loue non probante
Vxorius amnis.

Audiet ciues acuilfeferrum,

Q.UO graues Perf® melius perirent .

Audiet pugnas , vitio parentum
Rara iuuentus.

Quem vocet diuum populus ruentis
Impeti rebus ? prece qua fatigent
Virgines fana® , minus audientem
Garmina Veftaml

Cni

AUtO.

Uuh cffi
cia

htt.

Vdtftrii

prtdizi*

JecHta

LIBBR PRIMVS.

Cui dalMt partcis fcelus expiandi
iupiccr? tandem venias precamur V

Nube candenteis humeros amittus
Augur Apollo.

Siue tumauis hrycina ridens,

Quam locus circum uolat, Se Cupido •

Siue negledlum genus , & nepotes

Refpicis auftor, v

Heu nimis longo faciate ludo ;

Quem iuuat clamor, galesq.Ieues,

Acer & Mauri peditis cruentum

Vultus in hoftem. v

Siuemutata iuuenem figura.

Ales in terris imitaris , almae
Filius Mais , patiens vocari
Cjefaris vitor :

Serus in coelum redeas : diuq .

Lstus interfis populo Quirini:

Neuetenoftris vicijs iniquum

Ocyoraura *•,

Tollat . hic magnos potius triumphos ,

Hic ames dici pater , atque princeps :

Neu finas Medos equitare inultps.

Te duceCaefar,

A M fatis) Hxc i.Odeeftin C*f. Auguflt lau-
de.Scribitui-.n.poltcxdc C*f.niuismultu &.gra-
dinis louc tni/iife terris, tenuiffeq. vrbe taftis de
ccelo tepiisjterruilfeecgetes, nefeculi Pynh.vdi
luuiu rediret, Tyberim quocjiie maxime exudaf-
fc,in Cacf-videliccc vltione.t^ua; prodsgia oia por
tediffeciuiliabcll.ijq Augultusiii Csf.pcuUbtcs egit poeta oKe
dir.Itaquccu dij oes irati elfentjnullii poterat popuios rueei im-
perio in»ocare,no et fanft^ virgines Velia exorare.Ipfe demum
Apolline inuoc3c,& Venere, ac Marce, ad expiandujtollendumq.
ca:di3{celLis.inde AuguftuqucMercuriueUevultjVtdeu oftedar,
orat vc patiatur folu vocari Csf vlcor, & ferus incmlum redear,
vt diutius R.P. Ircus incerfir,3metq. dici pf & princeps, nec iinac
Medos, & Parthos multos eife.Per qd’ innuit dfc eum Romano
imperio bellis ciuihbus tocies afflifto fuccurrerc, & in hoHes co
uerti potius, q in fuos [Niuis)Grado coglaciaro imbri gignitur
& nixeode humore mollius coado.qdMib.ij. PJin. fer. Apulejus
vero in lib demiidofic ait, Niues colligi iadlacionedenfarunu-
biLs cqllat.na priusq in aqua defluat, fradrae ac difcifli fpumas a-
^itationib»sfuisfaciuc,& mox gelatus humor rigore frigoris
jnhorrefcitjhic vidtis nubibus crebror ad terra venit. [Pf) lupi-
ter intelliguur p antonom aliam , q dici pot pronoie.i. vice nois
pofitiOjiicSaiurni.i^p lunone.eli. n. pater omm.Virg.lib.x. Tu pf
ops, rerum cui fumma ptas,infic&c.Apul.in hb.de mudo refert;
Orpheum de loue illa dixilfe, lupirer ops ell primus, & vltimus
idc. lupicereitc.iput&mediu.Iouis oia munus, lupucrelt
fundamchumi.acllellirisOlympt lupiter&mas elt.&nefcia
focmina mortis . Spus eltcunftij validi vis lupitcr ignis : Ec
pelagi radix, Sol, Luna eft lupicer ipfe. Ops rex ert,rei ois lu-
piter ortus. [Rubete Dextera) Ad rubore, fpledoremq. fulminis
retulit. Acron fcr.qpmanubix albx & nigr? elfednr.fouis rubea,
& fangutnea.Seiu.aiulib.^n.ait, in libris HetrufcoIJdeau elfc

iaftus fulmini manubias dici.[Sacras arccs)Dcolj! repla, feu Im
pcratoljt regias ppq» publica malaportcndebatur.Euf.inlib.te-
poi^ fer. poli Ca:f.mortt' Roma: tres limul Soles exortos, q paul
lattm in eunde orbe coieruc. Ec inter cetera portcta,q toto orbe
f.afta funt, bos ifuburb.ino quoda Romae ad Ar.inte locutus ell,
fru'lra fc vrgeri,n6.c».fiumctj,red hoies breiii diffuturos.Plutar.
addit,g' Sohs lume caligine obrellum fuic, toto ndq, illius annis
/patio Palles globus, & fine fplcdore ories imbecille, ac tenue ex

lec.nlorc emirtehat. Per qd^ igrat.t minimeq, deis coplacita Cif.

necedecIarab.itur.App.lib.ii!|-rcr. Mulc.i ^digi3,figna perhorre
da Rom-truifa clfc poli morte Itilij CuCC-mcslupoit vice viula
tusedidcre.Liipietpfonidifcuirere. Kos vncc emifit humana
Et infans tcce genitus locutus elt.Ex limulacris cc nonulla fudo*

rcjcmircre ali.a /anguine. Hoiuni immanes uoces,armor> flrepi-
tusjCquoni curfus infpedhitc ncruinc audKbacur.Circ.i /oJ<' por
roinfolita.ipparucrc (igna,& imbres l.ipidtis d calo ini/Ii, coti
nuaq, fulmina in tepIisUjtuisq.decidcnif.QjiolVc.-iulalcnjtus
vates, 6t hanirpiccs ab Etruria lullic acciri. Vng. ctiii hnclib.j.

Gcoig dc .Sole au : Ille et cxtindlomiferarus (Ja:/.irc Roma ,

Cii c.iputobrcuranititki ferrugine texit, Impi.iq. sterna tiniuc
tiit fecula node. Tpeqq ilJo tellus quoq., Sexquora ponti,
Ob/c^mq. canes imporcunxq. uoliicres Signa d.ibat, quoties
Cyclopu efferuerc ia agros Vidimus vndamc ruptis fornaci-
bus Atna;^ Flamarumq, globos liqutfaftaq. volucre fax.i, Ar
fonitu tota Germania conio Audijtinfoluis tremuerunt
motibus aipes, Vox quoq.pJucosvulgoexauditaliietcs Ira»
ges & fimuLicra modis pallccia miris Vifa fub obfcuru noftis,
pecudesq. locutx JnfaiidufiUut amnes, terrxq.dchifcut. Ec
mtcllu ilhacrymat teplis,ebiir,^raq. fudat. Proluit infano cotor
ques vortice filuas Fluuio^jrex Eridanu$,caposq.^oes . Cu
/tabulis armeca tulit, nec tpe eode Triltibusaut extis fibr® ap-
parere minaces; Aut puteis manare eruor ceflauif,&altx Per
nofte refonarelupis vlulaiibus vrbes. No alias coelo cccideruc
plura fereno Fufgura.ncc diri toties arferecometx. Ergo in»
ter fefe paribus cucurrere telis Romanas acies ite^i videre Phi
lippi . QuKqde ora,qa vifa funt huic loco couenire,haud pi

guit fcribere,& fi poiuilTem leftote ipm ad Maronis opus remic
lere.SeculuPyrrhx. DeucaIionis,&Pyrrhxtpibus,vtccnarrac Sft»U
Ouid.Iib.j.Mcc.aiutdiluuiii p vniuerfam terra fuifle. Veritas m pyrrhd,
alia eIt.Na(vc Iuft.lib.ij.fcr.)Amphiteonis AthenaJfc regis tpib% oduuiii
aqua^iilluuies maiore Gr^cix partem abfumpfit,rupfucre,quos Dfwc«»
refugia niotium ceperunt, aut ad rege Theflali^ Deuc.dione rati hon .
bus euefti run,t,a quo ppea genus humanu conditum df . [Sccu- Scculum.
Ju)Spatium anno^ cetum feculum vocaruc. diftii a rfne,quodld
gi/Timu fpatium fenercedo^j hoitim id putant. Auftor ctt Varro .

[Noua m.)Diluuiu & interitum humani gn!s,vcl quod feqtur ,

cotranain diluuiocotigiflcdicic. [l>roceus)Marinusdeus,&pa Vrottm.
Uor,vatesq.oianorcens,quxfint,qfuerint,qu^moxvetura tra-
hantur . Quippe ita Neptuno vifurn eft,i'mania cuius Armenta ,

& turpes pafeit fub gurgite phocas, vt inqt Virg.lib.4.Geor<>. Ac
Diodorus lib.2.rcribic,cuiEgyptus rege careret.ex dignionbus
quida inregem aiiumpeus eft que ^Egyptij Cecea, Grxei proceii
appellant, qui iliaci belli rpe exci tic . hunc artium peritum fuifle
tradtic&in v.arias fe formas vertere fotitu,vcnuc animal, qnque
arbor,autignis,autqdaliudvidetec.Confuetudo autregib*Gr«
cis caufam hmoi tranfmucationis fingendi pbuic. NamAeoy-
ptijs mos erat regibus, autjeonis, aut tauri, aut draconis priore
parre in capite ferre infigniaprincipacus, qnque vero arborem ,
aliqn ignem, qnque redoletia fupra caput vnguera, hxc tu ad de-
corem {pedfabat,3tque ornatum, tum ftuporcm,ac fuper/iitione
quanda afpicientibus inijeiebant &c. [Pecus) Marina monUra.
[Pircium)Et Ouid.item lib.j.llle fuper fegetes aut merfx culmi
na vi lix Nauigat.hic fumma pifcem deprehendit in vlmo.[Quaj
fedes).f.vlmi.[Superiefto)Siiper terras iado.[Damx) Damage Ddm4l
nus elt caprx fiIuefiris,manruefcitq*r3ro,cum fera dici iure non
poffit,vt fcr.Plin.Iib.viij. Natarunt contraria fuifie oftendit, pi»
fces enim hxfere vlmis : Damx vero natarunt . [Vidimus flauu)

Dicit vidilTe Tyberim maris Tyrrheni uiolentiarepulfum, Nu-
mx regiam, Veftxq. teplii iui/Te deiedu ,dum extra ripas efFufus
yxori llixquerenti Cxfaris obitu fc iaftabat ultorem. Plin.lib.
iij.fcr. Tyberim fubicis incremecis, & nusq magis ftagnantibus Tjherm
aqs.qinipfa urbeexcrefcere.quodquc uates intelligitur potius creient
ac monitor, afturernpreligiofus ucriusqfxuus.RcJigiolusauc relirig,
.i.cuitadus Macr.n.in cap.de Idibus lib.j. Saturn. fic ait, Nec hoc /«i* ‘

pretermiferiiTi,qi nuptijs copuIandis,Cal.Non. & Idus religio-
fas.i.deuitandas cenruerunc.[Flauu Tvber.) Id eius epitheto ell

Virg.hb.vij.Vorticib.rapidis.&multaflauusharenajinmarepro color

riipir.Fiauus aut color uidecur ex uiridi,rufo,& albo cocretus vt
fcr.GclI.ex ucrbis.[Fronconis lib.ij. [Retortis un.)N5 pp turbi
nes.ucl quia ripas exibat , Retortis ait , fed intdlige retortis ab
»quore,na& poeta ipfe id aperit. [Lictore Hecrufco).i. a mari H«r..
TyrriKna . Scribit.n, .Strabo, q; Hetrurix fines ad Tybridis ripa rUfiun

cx enduncur.PnmuueroHecrurixoppidiiabligufticis finibus ^ ‘

Lun.i elt portu nobile, ut rcr.Plin.[Monumenca regis. [Teplaq.
c Ii.)Numx regia Vellxtemplumfuerat ut Ouid. lib vi Falt Kkim

ncr,,ntelu.ire.Dicitur,& formica jjbandafubeft.Veftaeadem fliurr.

inagna Numi.Formatu templi, qui nunc ma fti t/t».
citur,& formi ca jrbanda fubelt. Vefta eadem i
r r. ’8”'*»''f''*9uefignificac fedem terra. fo-
cusque fuam.Etpaullo inferius aujparfacics tepli,imUus jcur-

C A ^ ^

,it in illo Angnlui._i ^^P-

habitalPc pno' J" ‘^olle ’i. niij, ju fc niimu q cti &c.)

q,& 'P' j’,fKomulimf. demorte CUIUS vana iH

llia.Uhea.&SyUiailiaaeltR IHX

l';"- didEte fctipiorcs. fjj fa alios neca.i ilico,

’ aliud . Dion.vero virgis «^1! , fuiHi moriuo A-

■ vel mcatcerediu ?i’Ventit addens ab Romulo debicos

mulio, qd' quidem Sil lutat • faud-BonOin amne Ty

mfirellnutosfui&honotcs.P I ,„„m,Acron edocet,

betim iullu Amulij tegis ^b ^ P P fluuil, qui in Tybe

MottuHliamrepulta.fuilTead

2EHSSEpS|s:

bfidus &dircutrens.[SiniBra)ln vrbe vetla.na ea tipa •

q in vtbem vcrgit.fNon ,pbace) Eu.f.labi linlBra ripa & ne deie
ttu icpla VeHatirVxotius) Vxon fetoieiis,ac deditus.Scande aut

cd rupenonlic, labi, lurti.pa loue.non pro, batvxotius, amnis

alitcr.ii.Vxonus amnis verius Adonicus no coltaret.LfluJiei ci

ucsWulrniues,eradmes,fiilminacaq ceplaj& itnbriu copia, 1 y-
beruq.incremeca portcdiirebellaciuilia ab Augufto in Cjlaris

vltionc ficlta contra illius interfeftores.fGraues pf?) .nte ti Ko.

P pif.l^criia.n.iunCta ert Airyrii,vt Str.doceilib.xvj V tq-lib.xv.
aicTl^erfx pilis, fagitcis.Sc fundis vtuntur.Per Perfas deniiiue Me
dos,& Parthos intelligu.Vh inferius aic.Nec Imas Medos cqui
tare multos Te duce Cxfar. [Vitio parento) Plures.n.penennc

bellis ciuilibusinterC^r.&Popeiumgehis.&ficrefertur ad pns

tps.si vero ad fuiiiru & ad poetx poHeros referre volueris, dices
Vitio parencu i illo^iqCxfatc occiderunt dedere Tedin caufam
bello tfeciuiliCi cocrafeipfos. [Qtie vocet Diuii) Senfus eft.Que
deo^i populus inuocare potent futujx rihns Rom.imperi)? q.d.
nullu irati.n.funt ob Cxfaris orte .Quam et pce Velb exorabit
in auxiliii metis impenjfcuina deo^t lupiterexpiandu czdis fce
Ilis comiteet? l‘oet.i demit Apolline, inuocat,&Venerem, ac Mar
tt ad expiandi! illud ,dcledumq. maluCxfaris esede comilfum .
Polkavcro Augultu,qtie Mcrcuriu clfevulc, orat, vt patiatur fo
lu vocari C^f.vlior 3 & leruus in cael ti redtac,uc diutius R.P.l^cus
interiit, A mett^ dici pr& principes, nec linat Medos, & Parthos
inultos eHe,p qii' oUendit eum debete R imperio toties bellis
ciuilibus affliCto ruccurrere,& i holtes couerii potius,^ m fuos.
[Ruetis)Ob immineniia,& futura bella inteUige.[Patigec) Ko
Vella gitent. [Virgines Sandx)trat Vella vrbis Rom® cultos, qvirgi
^ ‘ nes feruabant perpetuo igni.[Oux vero Deam colebant virgi-
nes, qua tuor a principio ciat.polteriusaiu pp minillerioi;?; mul-
titudine fex fadx,apudde.i vit.l agentes, quo quidenigiedi inter
diu ncmOjphibebatur,nodi| aut mari nerrini immorari licebat .
Triginta vero annos ntcefle erat manere eas innuptas, fit calias,
cerimoniasque peragentcs,quo in ipe opus erat eas decem an-
nis difeere, decem racrapticere,decc vitimis alias edocere. Exple
to aut anno xxx. nihil ^phibeb.u eas q vellenCjnubere vittas depo
nentes, q rem facere paucilTimsqbusct inoptabiles vit® fines
accideriitjEas au: virgines in minonbns delidis verberibus affi-
ciebai pocifices, corruptas vero in monumeto fub terra pripara
to deponebat, prius tn ab amicis,& confanguineis tanq mortuae
deplorabatur, & viuxinLibici^^aportats.IgnispiereaextinAio
ne fupgrauia oia Romani timeb.I:; iVritus vrbis fignu id afiume
• ces qu.icunq. acciderit ca multisque ipfum pcur3tionibus,mul-
tisq. placaces cultibus adducebant iteljt in tcplu. H®c ex Diony.
ij.Gelli.iOt lib.j.fcr.Virginc maiore fex annis, maiore decem capi
Amata . ^oJicuUle.qttq. Ain.atainterc.apiendua potifice naxhnoappel
labatur, qm q prima capta elt, hoc fuilTe noie traditur . [Minus

aud.)Propier CaTins csdem oftenfam.[C3rmina)Preces& hy

[ExpiaJONe.r.iiiti de, R.tmpcrioobfiiu.[Tade ve.) Apolline
A|t.IliBii expiajii fcelus eumq. venire pcatur, qiii eius Dei

nn Wliis SS , Vst,r.ci.rmineq. Sibyllino, repenti

"“bei r» Jittai, 11? aductrnr'^” excitara holli occurrit , coq. t De
Rntnmo, ad Ipeaacuta dei*fofi!'t"l''*‘ viflotesq.

lib.pbar.Di ue UpqUo dr ““aor ett Macr.

Apiaco fauifle.Virg,

I N V M

1 , 1 , vili Actius Inee Denii, „;

^ errore Ols Arabs, oes verrebat re,

r°., nnJ ?nlt IbSd dllpend'd,& adu. na [Nube cande,!,,) ■ ‘“n.

^ 'LVNlmibus.n.diuiua nubes elt.LCanJciuei>humetos)Nui f'.«i,

Ufit rvliabei'l>-’.« ■“'« arma.

A,nlCtils)Ainittuslinshuinerci,.LAugur Apisl o)Olumqc„. ,,,,

L\as KCtu"»!'. Solli .luaurf elie t.iicrur . & qidiuerli vntum, '

“ L noi , dils dede, ut.VlttuiC- njitur .■,ulis,q diuinationi, cura. ■
noi id lini Apolline vocauerur.vir!.cleri.,o.iisaua.clt.Me,c„ H,„,

ino.nLi,cepK,Mtt.ilt Macr.llb.j.batur.Lbrycina) In hrycin,

Siclia tniiie excello Vencris le-plun> locaiii erat.qd' lingular, „

q„e colebatur. antiqtusinuliel),tiequcnil.i rcfettiiUm, hi.

minilleiio dicaial). quas & e Mcil,a.& cycriiis repoiiibus mul.
tilocarar.fcrar & Konneaiite port-i t-olbiia UeaihiiiuSEdibriu.
nd' Velleris Eryciilx lepiu dieticaLi.at . Cu, cii ede (aera inli.^iiii Vn^

Li icebar pottlcus.Au,teU.str.bb vj.Meiiiinu er Ould.ml.alt, e')i„
rRide.jVenctlsepiilietoeK.ct ab Hoin.traditii Jixit.n.(vcPot.

ohv ttadidii) tixwJxvs «rfeAiw.i.araans nfum Venus.[l(icusj h.
loia ,d accipimus, luqe bao.qct' elt contrariu (■erio. NaetBnge, afi,„j
re & terrere, tSc pmittcreiiuernn locus elt,& Catul. ait, Verbo- li»
i ! pauJtt Venus loquell.i.Cantus demu,nfus,S: laluiioncs,& fi
iiu1® Venere comitaiur. [Cupido) buitis Veneris Mnrtisq.fi. tnpj,
lius Deus amoris a poetis diitus.Eltaiit amor vis magna metis,
bl iiidusq. animi calor q luxu , di o:io nutritus inter Istafoctu.
n® bona attinet, na palfus erat Roma-

nos fuos bellis ciuil.bus pdi RefpiciSjdij.n.afpicietes fauere dnc
Vnde Anchifes lib.ij.iEn.ait, 1 upiter ops, pcibiis li flederis vllis
Alpice nos,hoctm,Sili pietate meremur, Oa deinde auxiliii pf,
atque bxc omina brma. [Audor) Mars inrelligicut Romulipf, 144 ».
aquo vibs Roma conltriida. [Logo ludo:) Longis bellis ciuiii-
bus;Marcis.n.ludusmplijseliMac.lib.j.Satur.fcr.Etfcdulolis,
de quo feruor aio^i.de qiio calor fangutnis excitatur, Marte vo-
cat i.VuIt.n. Martem eunde, ac Sole tfle.[Iuuac) Deledat. [Cia»
mor)Bellicus.f.Martis.n, comites funt, Bellona, Furor, Ira, Pa- ^

uor,& Fama,vt Sut.fcr. [Leues)Splendetes. [Mauri peditisjpro V

quocuquebelhcofo Maurupofuii, Mauri aut in Lybiafutitocci
dente verfus,iuxia quos elt colCina^frecumjquicii vberc regio-
nem habitaret, magna mex pane palloraliter viiiebat,pugriibat
frequetius ab equo h3ltati,eqs nudis vietes,& iunceis ir®nis,Dc
rcbant et gladios. Ac pedites elephaniu pellibus ,p clypeisfe^pte
gebac.leonii & pardaliii,S: vrfol^ pelles induebat, & dormienti-
bus Iternebat.Aud.clt Str.hb*xvij.[Siue mutata) Ordo clt.Siue
tu ales.i.Mer. unus filius alm® Mai® mutata figura in tertis imt
taris luuene patiens vocari Cxfans ultor , Serus in ccelum &c.

[Mutata ngura,)CGeleUi.r.in humana. Vult.n poeta Augulhief-
fe Mercuviu.[Ales)Metcurij (imulacra penatis alis adornacurjq Merm*
resmodeae Solis velocitate, Nam qa rneniis potente Mercunu nm c»
credimus, & fol mundi mens elt, fumma aiic ett velocitas mccis, aUim,
ideo penis Mercurius, quali ipfa natura Solis, ornat, Audoreft
Mac. lib.j.Sac. Vult.n, eunde eile Sole, 8d Mercuriu.[In ccelumrc
deas:) Hoc aic,qm dixerat cuefle Mercunu , & mutata, figuram
terris umenc imitari. [L®tus)lnnocens,&,ppitius.[Q^uirini).i.
Romu!i,qpolleaQiiirinusdidus eliVn legitur lib.ij. Faft.jfxi ^
ma lux vacua elt, ac tertia dida Quinno,Qui tenet hoc nomen,
Romulus an fuit.Siue qd' halia qris prifcis etl dida Sabinis, Bel
licus a telo venit in altra Deus Siue fuo regi nome pofucre
riteSjScu qa Romanis uixerai ille C ures. [i niquu) Acerbu,alpc
ru,indign3ntc.Ocyoraura(valde ocys,& ueioxjclt.n.coparaciuu
^p pofitiuo.Virg.lib.iiij. ait. Vade age nate voca zephyros, & labe
re penis. [Triiiplios) AAigultus bis ouas ingrelJus clt i. rhcm,polt
Philippenfe plium,& rurfus poli Siculu, Curules triiiphos ttei»
egit Dalmaticu Adiacu.Alexadriniicocinuo triduo, vt fcr.Suet.
[l-’atcr,atqiJeprincep-s:)Augullo n.pns i-f ® cognomen vniuerfi
repctino,maximoq.c6fenlu,detuleriit. Icfc aiicpcatus clt fupos,

VI hunc cefenfum ad viiimiivic® fine fibimferre liceret, aud. elt
Tratiqml. [Medos inoltcis) Parthos et incelhgit, a quibus qde. «
M.Crairus,& filius enis P.Craflus occifi. de q^uibus Lucan. ait : ^ j
Vmbraq. erraret Crafifis inulta . Efi aut Media duplex maior &
minor.Maioris Metropolis elt Ecbatana magna ciuitas, & Mf-
dici imperij caput, qua Parthi regia vtebantur- Na reges ibt '**
tem agebant, frigida.n. efi: Media. Media ipfa maior olim toti A*
fi® dominata elt, ut Str.lib.xj.fcnbit Appianus autem edocet glo
na. belli gerendi elatum CralTiim , vt T. ad Indicum penetraret
Oceanum & aurum Parthorum raperet , bellum iniulte in I^ar-
thos mouille ; cumeoq. ad viginti milia hominum interijUede-
cem milia in poteftatem redada efle. Suetonius veto feribit ..
quod Parthi Augullo etiam Armeniam vendicanci, facile celFe- *

runc»

AC &

LIBER PRIMVS.

ruiitjfign j inilitaria.que M.CrA(To,& M. Ant. ademcranr.repo-
fceiui reddidrrunt , oblide^ q. Kiiiipcr obcu Ierunt , poUca fcnbic
idem de Tyberiolic, RcccpicSt ligna qu« NhCrallo ademerant
Parthi . ollcndtcc|. tunc rubiitum tniiitutn fuiile.

I Am facis terris niuis, atque dir-c) Metrum Sapphicum hen-
derafyllabum tribus vcr(ibus,quod conitar Trocheo, Spon-
deo, Dai^ylo , & du.)bus trochxis ica : lam fatis terns niuis,
atquedira;. t^uarcus adonius dimeter, ex dadtyio,& fpodeojita :
Terru CjVrbetn. fiam facis rcrris niuis, aeque dirx) C. Cxfaris
mortem iighar,quu in fenacu occifo,plurim^ ccinpcltaces,niues,
& grandines fuerunt, quo tpe,& inundatione Tybci-is dr Roma
Jaborafle . quod pp C«raiem,m honorem Augulti Ctefaris vl-
toriseiusvulcfadum videri. Namdeipfo & Virg. Excindum
nymphs crudeli funere Daphnin Flebant &c.& alibi, Ille etiam
excindo miferatus Cafare Romam. H*c ec omnia. i. fulmina,
grandinem , diluuij metum,intclligi vult vindidam Cxfaris fuif
fe.fDirx)A furi/s tradum clt,qn3: dirx dnr.vc & dirx vicrices,&
dirarum verbera nofeo Scc. [Rubente Dextera) Omnes mahu-
bi*,albx& nigrxclTednr . louis rubra &fanguinea. [Sacras). i,
ad facras arces.i. templa deorum, vel imperatorum, vel etiam fa-
cras arces Capitolium dicit. [Terruit genteis) Ergo timere fe-
cit gentes. [Ne rediret feculum Pyrrhx) Pyrrhx vxoris Deuca-
lionis, fub quibus fuit diluuium . [ Nouamonllra) Nouamon-
ftra dicit fuilfe diluuium , pp hoc quod fcquitur, Genus pifcium
hxntfumma vimo &c.[Omnecum Proteus) Proteus beluarum
marinarum paRor . Hunc dicit marina armenta in montibus di-
luuio paui(re,de quo Virg.Immaniacums Armeta,& turpes pa-
feit fub gurgite phocas : [Pecus egit altos Vifere monteis:)Oc
animal prxeer hoiem antiqui pecus dicebant.[Hxlit vlmo)Con
trana 111 diluuio contigillc dicit, vt in arboribus h^rerenr pifees,
lilueRresq damx in aquis innaiarenr,quas Virg.inmafculino ge
nere pofuitcu canibus timidi venient ad pocula dam*. Diluuio
fado,cum tiii Parnaflus emineret, Deucalion & Pyrtha.quo re-
pararetur genus humanum, Apollinem c6luluerunt,qui dum re
rponddfeCjUt iacularentur oll.i mfis , tunc cognouerunc terram
eflemfem didam.Vnde iaculante mox Pyrrha lapides puelis, &
Deucalione mares naii funr. [Vidimus fiauu) Aut turbidum aut
colore limi fljuum, aut Vorticibus rapidis, & multa flauus hare
jia.[Retortis)Autpp turbines dixit retortis, autppea ^ inca*
pos exibat non folito aiueo in maria.Conftac aut violentia ma*
ris repullum Tyberim inundaire.Hccrufco .i.Tyrrheno quo in-
6uit Tyberis. Monumenta regiadixit.locus eft ergo in quo Nu
ma Popilius habicauit veltc hns regiam.Cic.de eodem loco, Nu
per me ad regiam penec6fccu.[Regis,) Numx Pomp.q feditio
nem abttulit,& religionis cultu adhibuit. [Tcplaq.VeHx:)Quia
dicebatur Tyberis p roftra antehabuilfe meaui.q teplo Vel&iu
guncur. [Ihx) Matri Romuli vxori fux. [Quxrenti) Quert las
.npud fe deponenti de morre Cxiaris, hominis fux originis. [Va
gus)N6rcao meatu fluens, q extra alueum erraret.[Eifinillra)
Aucinfel{a,aut ibi qua magis prona eflciuitas,^ redundate cu-
piebac.[louen6,pbante)tNonpmittcnte.[Vxorius amnis.) Di
uerfe de Ili i poetari opiniones funtjna llia mf fuit Romuli, que
cx Marte fufcepit,q mortua fepulta ad ripam Anienis fluuijdf,
^i in Tyberim cadit, &qa abundans aquis Anio cineres Ilixin
Tyberim deduxit, ita diiSa clt Hia Tyberi nupfijTc , & ideo dix.c
vxoTius amnis, qfe ad eiu\ qrela iadtaret ultore.Alijdnt, Q> ipfa
llia Anieni nuplerit.Na poetat multi hoc fentiuncjfed Horat. vt
Tybendct caufas irafcendi. Tyberis magis dixicvxore. Vxorius
m.dr vxon deditus, vt Virg.Pulchramq. , vxorius vrbe Excruis .
[Audiet pugnas.) Pugnas ex morte Cxfaris in poileros dedicas
drcit.pp bella ciuilia. Na AuguR. pcuflbreseius ufquead dEey-
ptum perfccutus eR.[Qiievocetdiuu)Aduer/os dicit fuperos »

taiilcclerevotahumanignisfprcuiire.[Fatigent)InRirer&irn
pcnlerogentjVtjDiuosq.in vot.ifatigenc.[Minusaudierem)Hy
mnos,&pces non audientem pro fupplicatium impietate. [Cui
dabit parteis) .i. dcoJfc dabit lupiter ptatem delendi malum, qd*
patrauit pars Romanofb,non.n.ocs confenferunc in morte Cx-
larts. [Iupiter)louis mite nomen cR nec alicjd p fc Ixdens. Luc.
Na mttis inalto lupicer.fNubxcandcntciv) Melius candeti nu
be,^candcntci$ humeros.[Ainiftus)Candidrs nubibus velatus,

& rj. videri non poc,amidi.n.di| nequeunt cofpici. [ A iigur Apol
Jo)AuguRu q, fc Apollinis Klium volebat videri , aut pn Troia*
nu genus dc Veneris Rirpc.vt eR,Hunc cu olitn c«!o (polijs oric
cis onuRu Accipies. [Erwina ndcns)Erycina Venus ab Eryce, in
quo maxime colitur, difta. Virg. Erycino in vertice fedes. Fun-
datur Veneri Idalix, fed Veneris numen non ufque adeo mite ef
fc foiet,ni irata Solis hlias perfccuta cR . [Siuc neglectum) Siue

q..i Cxiarc occuli p.alfus cR,(iue qa poRe,i in ultione cius bellum

CIU, [B,ncp,.a.)Romai.o.di«iti,|.K,„miluin.

. 111 «, >rp llia, nij Kijinulli.Vli-u. Vertice
criU.L-. ht pi iplc luo liipilk ij,„ limiore. [Ludol Ludum
Maim dixit b, I j cumIi.i, cuius ludus in plijs «i . [(.Jiiem luiiat)
Miitciii.ii & Itcllicus thiiior dt Iplcodeiiti., tela ilcleClant.rtlu-
uJ!ire6ti)otlacjlti.a, Dclettosi] videre locos. [Et M.auri)M 3 lt

rti abuliur polu,t,f ,iuo,ii,,. holtc, [Siue inuoiia luiiene fisura,)
Mercurium dicic,Miit q,i in diuerfis pcdte.s transligurari confuc
mt,liuc ^a vuic eu AiiguRo per Troianos parentem videri. Virg.

Ac Mium auditis b quicsj credimus Atlas. Ec Vernas peamurfa
fupcrioribusvbMuelubaudis. [Almx) NealmxHlius Cupido
pucarccur,icleodixic filius- Maix , vt Mercurni.oRendcret. Virg,
Hxcau,& M ji , genitum dcmiccic ab alto. [Seras in ca-iii) Aeli
diceret, diu Viuas Homanis,& tarde diuus fias. Iniquum iratum,
indign-mtem peccatis noRris&pphocnos fugientem. [Prin-
ccp$)Iuxca morem principumqmpfespfixdnr. [Medos) Par*

thos, a quibus Crallus occifus eR, quo pereunte ortum eR bellii
cimle.Luc.de eodem: Vmbraq. erraret Cralfusinulta.

I Am latis terns niuis, atque dirx Grandinis mifit pateri PoR p ni?
occifumC.Cxfarem que Cairius,& Brutus, aliiq. coniuraci

interfecerunt, multa portenta funtvifa.Tybcns.n.creuinvc

prodigij loco haberetur. Hxc aut oia vult videri in vicionem oc-
cib prmcipis,& poenam eo9j,qui bella ciuilia agere non deline-
bant. ^ua iniidatione Tyberis ad periculii ruinaif alio duxit fo
Ium. [ieculu Py rrhx noua moRra qRx) Pyrrha qlta cR noua mo
lira accidille mudo interitu gnis humani. Omne cu Proteus pe-
cus egitahos Proteus Deus erat mannus, vatesq.elfedicebatiir
oianolcens . [Pifciu &fumma genus hxfitvlmo:) Leuiter in re
taatmci,& pifciu,& paliibo?. meminit, nifi ahi exceflus lyricis
coceffi funt.fEtfu^icdopauidxnatarut/Equoredame^Super-
lefto xquore-i/up terras iadio,.lla.f.diluuij inudatione.irFlauri

Tybenm)Sic ec Virg.Vonicibus rapidis & mulca flauus harena.

[Ire deieitumonimeca regis,) Monumentuno tm fepulcru df,
fed ocijcqd mcmotiS teBatot.Regia ergo Numi Popil.i fignat.
[Littote Etrufeo vloleier vodixJC 51lat violitia maris repulfum
Tyberim redudare,6t foliifi eSundi p ripas fuas . Qd' hic nunc
moUrofe faflu dicit. Littus aut Eirulcii Tyrrheni .i.Thufci ma.
ris.tepuRum Tybenm in littus accipit, in qtf Tyberis exit, flo
ueno pbanteJQuod terreri IupitctiuD'erit populn.non perire,
[ilixdule nimium qrcnti laCiit vitore: vagus) llia,aud. Enn.
in amne l ybetim iuUit Amulij regis AlbanoJ, peipitata eft . An.
tea.n.Anieninirimonio luniSa, atque hicloquitiir quali Tyberi
pottusnupfetit, Q.ueretiautlliacadc'Cairaris intelligendum.
[Audiet ciues acuifle fcrtii)»Si,wiT© trafit.fie iiuellisindu ita.
que audiet rara luiicntus maiores ruosacuifleferrumTOiie vo-
cet diuii populus ruentis Imperi)Itcrii dauviij& cranfit, & fera

more hunc habet line coniunftionibus iranfeiidi.Cctei u fubau-
oicridahic eRconiundio ergo,fic.n. fit pleriique, Ergo que vocec
diuu populus. [Non pugnas parentum, fed vino parentum Ra-
ra iuucntus)Qjiiain bellis ciuilibus fub Cxrare,& Pomp.dejii-

de fub AuguRo,& CalTio,atque Bruto Romani feipii cofecerut .

[Mmus audjcie Carmina VeRa>)Oflcnfam.f.fceJere eo^ijO Ce-
faieocciderut.[Tandc venias pcamur Nubecandeteis humero*
amiftus)Conuerfus ad Apolline, q AAiaco bello Antoniu op-
pKflit.[Siucruniauis Erycina rides, Qua lorus circii iio]at,&

Cupido ) PoteR & rides locus, & Erycina, rides accipi .i, Hom.

Erycina rides . ^m illud atpfnA/ws , [Siue neglcftu ge

nus,& nepotes) Ad Marcehoc ptinet que inuidiofe arguit genu*
fuu.i.Rom.nnos neglexiire,q<}' p.i(lus fit eos bello ciuilis vaRari
[Heu nimis longo fanate ludo ;) Pro bello pofuic ludu.hic.n.vf
ludus elfe Martis . [Acer & Mauri peditis cruentu Vultus iniio
ftem.)Mauri pro cuiuslibet accipe bellicofx gecis. Speciem.n p

gnepofuic.[Siuemutac3iuMcne'figura) Adulatur AuguRoMcr. '

curium eum elTe dicens . [ Serus iu coelu redeas ) Suauitcr optac
AuguRo vt diu viuat.[Nc ue ce noRris vitijs iniquum Ocyor au
ra)Bene hxcdnr,quia ad Mercurium videtur loqui, qui uolucer
Dc usjiiniul eleganter & illud oblique optat vt poft exceffum D
Aug. faftus recipiatur m c«luni.[Noftris vitijs) Id utrii ad bcU
laciuilia referens ait, an latius cx hoc intelligitur. fOcyoraura
Tollat.) Pro,Ocytustollaiox*>«vWx*yii.^ • ['-'cyor aura

1 Am latis terris) ir.Odeincomendationemlulij Cxfarisfe
laudem AuguRi comodefcribitur. Na poRScu CUI opu d^

. ^«*«"'»laudauit,meritoCxrarevtmnqVquoXl^

IUS viderit Roma, excollit.FacitautidargmiinL£^^

^ eius vitionem d diis ifatii

iilata,nequc pro cis placandis aptiorem repetiti Cxfatc Aucu-

c A R M

ar«s,terruit,vtbem,tetiullg ^ jfp„c fo-

aut bis hnt '.V“ Z''!" aa“reS^^^ & alU in hoc hymno

nans.vcGianiiorupcr P jica.Hicautoriloett,pat«'P-

ti ipfum ‘*'P‘"8'“f per excellentiam ineelligliot, du pa

deorum ac h°‘“"’ *, P“'-f P gaticos dianm quod pater, cuius

ter per fe , Pj- mifir iam fatis niuis, licet non

elt auxilio efl'c.«lamiuccmcu I

amplius mittat, terris.iinipta ,e,„-Tnifitfatisarandinis di-

e™r^.soonexit,um_.err,genarurn qu mto

«d.execrabi ls,nona,ur . e d o

dititur.Et ipfe = ; •■“‘Sublimes deoru.aut ipfum Ca-

fulgore Igneo arces facras. . . „ terruit vrbcm,videli

pltSl,um,& ira -‘X.rXbstcI ?E h prte.erea em hafis,
Lr Virriu Georg. Et iam arbuta faerte .

vbldicitfacras,licii P V S

^^^SarVlaculor aut cum proprie iacuio conueni.ac, propter
‘ Smm“etiam (fm4iintilunum)Ad aha transfertur.

P'SpidOT,Ume,haHi & fimilia etiam lacidamur. rEn.j, Ipfa
lou^s rLidum iaculata a nubibus ignem &c. Terruit inq vrbern
i «rbanos retentes, ne graue.i.molelium,& exitiale (eculu Pyr
'tbl i guo Pyttha Deucalionis vxor vixit, quelte.l. qrenils noua
monlira.i.ptodigia prius in cognita, autnoua . 1 . magna, rediret
f ad Romanos. I. ne iterum fieret dtluummficut tepore lyrrhs
erae cum.i.qfiaucquofeculo, Proteus Deus marinus ,& cultos
pecoris Neptuni egic.i.coegit,omne pecus.f.marinu, vt phocas,

fcu vitulos marinos, canes, lupos, delphinas & fimiles .vifere .i.

ire vifum altos montes, & cum genus pifcium h^ht . 1 . fixum clt ,
vlmo.i.ea avborcjfumma.i.valde fublimi , quai fedes . 1 . quod re-

poricoiiuinvlrao,fuerac.f.prius,nota.i.rolita&frequentata,co

liiiiis.i.auibusjvc lic fpes pro genere. Et fup.cii damE.i.aialia illa
de genere caprearum.pauidx.f.enatura . Vnde Maro, Cum cani
bus timidi venient ad pocula damje. vbi notandii illum in mafeu
lino hunc mfoeminino enunciare natarunt.i. nacauerunt,& hoc
squore.i.mariru^iefto.f.fupfacieterrs. [Vidimus fiauu &c.)
pifequuurreliquaportenta,dicens Vidimus, q> plus elt ^fidi
catjdiftum elt nobis, qa (vt Cic.in Epilt. alTerit) plus moucnt vi
fa4 audita quinetia certiora funt. vnde Plautus, Plus ualet ocu-
latus tfltis unus, q auriti decem, Ordo elt, Nos uidimus Tybe-
ritn.f.fluuium illum Roma inteifluente fiauu.i. flaui coloris (im
de prtus Albula dicebatur) iredeieaum.i.(ut dnt) ad deijcicnda
(elt.n.rupinum)nionLimenca regis .i. regia Numa; tegis maxime
pij,q pro. i. templa V€fl3e,quiamonunienta.i. qu^NuniaPomp.
monumenta fui reliquit, erat templa Vclt.^Deaijiuxta quse tiic
Tyberjs cum mearum habcret,pcrrollra fluxerat , ire dico deie
dtum undis.i.undofis fludibus, retortis .i. repulfis uiolenter , Iit
tore Hetiufco.i.maris Tyrrheni in quod defluit, incrementa au
tem flitulorum fere fiunt, qh aut uento , aut ui aquarum impedi
tur defluxus Vidimus inq ire dcieflii teitipla Vclti, dum ipfe ua
gus.i.extra aluciim uagatus iaftae i.iatfianter promittit . lli$ .i,
Rhc^ matri Romulijunde originem duxit C^far.qiicrenti.i. c6
qucreiiti nimium, qa cum Pernicie ceterorum ,fcd is mulierum
mos cfl,utdiivniHudent, reliquos opprimare negliganc quere
baturaucdecxdelulijCasraris iaSatergo fe ulcorKubaudi fo
re, & ipfe amnis uxorius, i.nimium deditus uxori, labitur ripa fi
nillra.i.iii ea panem vbi potior pars Roma!cfl,& hoc loue non
probatc.i.no approbante.no tn vetante. Pulchre aiit prim.i fylla
b.i huius vocis vxorius adh.tret fini procedentis carminis, vt de-
pingatur animus viri vxori nimis inhorentis.Ideo aiic Rheajfeu
llu dicitur niiplifle Tyberi,quiaiuxt3cu dicitur viuadcfoirafii
obruta, quo circa credii tur cineres eius tande in Tyberim delati
per Anicncm.Et qa talis mundatio, ixitium protendit, fubdit, Iu
uentus.i.coileaio luucnum Romano pubis, rara pp bella intefti

na.fcuciuilia.audiensciucsacuillcferrum.i.armaferrea.r.inco.
cmes.quo f.ferro.l etfo.i.Patth.,& Medi,graues.unfelH Rom^^

, Romanis abllulcrant, periren?

ri ^ ■■ecensius.A^die,

«...o paS “ ^ ruolt.

' “ 1“' in Ca:fatcni pro

I N V M

«niem deorum comiflum.doacliifitat quem deorum inuotet
Dopulus ad plac.icionem obtinendam venmrus tadem, quod ptj
Scendit d Catraris Augultr laudes, dofturusq. cu
Maendu efl-e intercellorcOrdo elf. Q.uem d.uum.i.d.uo?, i,„,
mortalium,lic Ain.tiii. Vna dolo d.uum h foemm, v,eh d„„ru„,

S populus voccr.i.inuocec,rcbus ... ad res, &n, rublousmc i„,,

t;fpro imperi], ruentis . 1 . labentis, & tendcnr.s ad ruma ,Q^,
Ccf.itigent.i.vrqueadfatigat,oneraiogtcnr,d,pcen,ur,^;gi
fanal i racrata;Velta;,vtrano‘iimom.ilrs nos dicimus, Ve.

!I'am i Deam puritatis per ignem Iignara_m,audicnecm minus, j.
non exaudientem, carmin.i.i.hymnos, & pccs carrn, ne conltdtcs.
l^^Unnorandum quod Ouid.dicit i Carmine d.j rupe,, placcu.
rVr carmine manes .Cui.f.dcotum, aut hominum dabit lupi, et
i iuuans pater,& fummus deorum, partes .i. munus & ofiiciuu,
'exuiandl i.purgand, fcelus.f.in Cxfarcm commilTum . O ApoJ.
lo Lur .i. qui es augurijSc omnium futurorum peritus &
fcienLuo & per quem lupiter placandus r.t,non pc,,mur fup.rt
,u »emas,rup.in auxilium nolirum.tandcm.i.poU long.i mala 8c
onuam expeflationem^amiaus huracros.i. habens humeros a.
miaos,reu veliitos,nube candenti.i.fugida.aur candida, q puri,,

tem mdris in hoie,in Deo afitfauoiehgnar.Auc legamus,,, Bo6
nis amldus humeros cddentis.l.hns humeros candeteis amiflos
nube.f.qua videri poflts,na dij puri viden no pnc. [Mue tu 6 Er.)
i Venus in Erycino monte pcipueculra,ndens.f.frcquenrer.vn
ab Hom.Philomides .i. amans r!rum,dr,aut nunc ridens.i.bene.
uola maiiis.i.magis vis fup.venire,q ut Apollo . veniat, qLam.f.
Venerem Erycinam circuuolac locus, ^ Cupidos.i.fihj fic ab ef-
fedlu diai . Siue 6 audor gnis Romani.i. Mars,vc recitat in pri,
mo & ftatim in prologo tangit Liuiu^audor dicit, fatiate.i.fatu

rate ludo.r.armorum, hoc ell bello, ^ Marti pro ludo eftludodi

cit heu,qu 2 inter dolentis iiox elt,mmjs longo.i.nimiuni duran
te, quem clamor. f.bellicusjiuuat .}• dcledat,Cc quem galeileues
.i.polita;,8d fplendentes iuuant,& quem vultus Mauri pediri^-
cer.i.flrenuitatem pr^ fe ferens, in hoftem oruentum.i.cruorep-
fufum fup.iuuat refpicis.i.miferanter afpicis genus.i.progenit-tn
tua,negledu.f.a te,& nepotes negledos/iip. venias tandem &c,
Siuemutata, uenit tandem ad iniliiutum , quo CasfarcmAugii#
ftum laudare conftituit, ex eo quod is folus Deos placare, Stma
la propellere poflet , fungendo nidelicet officio caduceawm.u
intercefToris pacis inter deum &Romanos,quod quia Mercutia
le officium efl. (fs.n.deorum interpres, ac nuncius fingituryideo
pulcherrima inuentione rogat, vt velit vocari Romano^ Mercu
rius.i.interceflbr, atque diutius manere in terris, egregios duftii
rus triumphos . Pulchre et veitur longo contextu , ut pote in re
graui. atque ubi haereat, quibus uerbis rem confequatur . Signat
.n.hmoi infinuacio quendam pudorem ac verecundiam ex obfec
uantia natam, Ideo aut dubitare pocan uclir inducere perfonam
Mercuri, cum fe pro Apolline aliqn geflerit,quod Suet, dicit, Sc
Maro tangit dicens : Tuus iam regnat Apollo, de Auguflo nimi
rum loquens. Eft ergo ordo . Siueb Csfar Augufle,tu ales.i.a-
latus,mutata figura. f.humana in diuina, aut Apollinari in Mer-
curialem, exiflens filius almx Maiar .f. Mercurius, cuius officio
fungens et nome alTumas, imitaris in terris iuucne.f.Mercurium
.i.fungaris eius officio in terris, quo ipfe fungitur in ccelis,& per
hoc patiens. i. patienter ferensjvocari .i. vt voceris, ultor Cscfa-
ris,redeas.i.eas,aut redeas, quia fenfum a cselefli demiHiim traxi
mus arce,& quia Igneus elt ollis vigor, & cslellis origo,ferus .i.
non citus, nec cito in coelum . Potell etiapri ordo e{re,q & magis
pIacct,Siue tu 6 Ccefar ultor C$faris,id eft qui a dijs deleftus es
h.auddubie,ut fis ultor Ca:raris,nam,ucSuet.docet, nihil illi tam
erat propolitiim,q ut necem eius ulcifcacur,& afta racificet, pa-
tiens uocari filius alm$ Mais exiflens ales imitans in terris iu-
uenem.r.Mercurium.Redeas feruis in ccelum & interfis, diu po
pulo.Quirinj.i.Romuli,hoc eft Populo Romano neue.i.uel au-
ra ocyor.i.ventus celerior ficut tollitur Mercurius . qui (ut dicit
iiij..<En.) Aenea medio Termone reliqt, iniquu .1. iniquaie & ita
infenfum noftris uitijs,q.d.quod de Enoch legitur, qui pp pecca
ta hominum raptus eft in paradifum , & quod de multis Apofto
los,Qiiibus dignus non erat mudus,Auguftu nolle amplius iter
Iceleratos conuerfari , Non ergo te tollat , fed ames potius hic
.i.inter nos, magnos triumphos.f.dicere, & ames hic dici pater,
atque princeps , fic enim didtus eft , hoc eft pater patri» . Neu
. 1 . ncue, finas. i. permittas, Medos.i. Parthos,qui figna Romanis
^tigufto refticuerunt, equitare , quia equitando , & fimu
^ndo fugam adoriuntur fequentes, & incautos occidunt. Vndc:
Maro, Fidentemque fuga Parthum ne finas ergo te duce .i. exi.
ente ductore, aut fub tuo dudtq^equitare inultos,.!, impunitos, i

ANTO.

liber

INVIRG. ATHENAS NAVIGANTEM.

ode JIJ, dIcoIos diSfrophos , Pnmue tjuifejuelxrfUt
efi chonamldcM clicontm trimeter ac.it. tle^lm , conjians e
^ondeo, chonamLo, cr pyrrhichio ^'\eljamLo,ftc .

Sicte — dia.i potent Cypri V-

SecHndus ')'eroipitiJcjt4e,chortam^iCMf.tJclepiadew tetra-
meter acatale^lne^e j^ondeo, duol/m chortamhisy CT* pyrrhi^
chiothel Jambo ,Jtc .

Sicfrd — trh iieleni‘\j\j-luctda sy -\j\j-derd wi/

— -yy- y-
-- -yy- -yy- yy

I c te diua potens Cypri ,

Sic fi-atres Helena lucida fidera,
Ventorumq. regat pater,
Obftrudisalijs.prjEter lapyga; •
Nauis , qucE tibi creditum
Dtbes Virgilium: finibus Atticis
Reddas incolumen precor :

Etferues animae dimidium mes.

Illi robur ,& $s triplex
Circa peplus erat , qui fragilem truci
Commilic pelago ratem

Primus , nec timuit prxcipitem Africum
Decertantem aquilonibus ,

Nec trifteisHyadas, nec rabiem Noti:

Quo non arbiter Adrice

Maior: tollere, feu ponere vult freta.

Quem mortis timuit gradum l
Quiliccis oculis monfira natantia,

Qui vidit mare turgidum , &

1 nfameis fcopulos Acroceraunia ?

Nequicquam deus abfcidic
Prudens Oceano dilTociabili
T erras : li tamen impise

Non tangenda rates tranfiliunt vada.

Audax omnia perpeti
Gens humana ruit per vetitum nefas ,

Audax Iapeti genus

Ignem fraude mala gentibus intulit .

Poft ignem astheria domo

Subdudlum , macies , & noua febrium
Terris incubuit cohors;

Semotiq. prius tarda necesfitas

Leti corripuit gradum.

Expertus vacuum Daedalus aera
Pennis non homini datis .

Perrupit Acheronta Herculeus labor.

Nil mortalibusarduum eft .

Coelum ipfum petimus ftultitia; neque
Per noltrum patimur fcclus

iracunda louem ponere fulmina .

' Nauimprecatur, vc

virg. hiiibus Aiticis incolume reddacjjs.n. Athe-
nas nauig.ibat.txccracurportea illum, qui primus

I r.ucm pelago c6milir,(preto oi terrore ventosi, &

I liJerum,marisq diuerlis periculis gratia lucri.Nc
Lr j ^ dfi prudentia. Oceano terras

ablcidit.fi n mes impus cialilium vada no tangeda. Hoium dem
de audacu carpit, ruunt.n.per venca.hinc Prometheus fraude ab
aiiUcre igne detulit gentibus , polt <juc fubdudu macies & noua

P R I M V S. y

febrili cohors incubuit terris. Morsq prini fe mora & tarda cor-
ripuit gradum. Dffdalus ct pennis volareaufiis vitra humanam

lortem.Herculcs inferos pcii/t.Nildemqucmorialibus arduum
dicjc,n.i coelu quoque llultituipetirmis, nec patimur fcclere nfo
Ioucir.acundaponcrefulminj.[DiiyipoiensCyprO Penpbra-

lis elt Veneris, cius n.plura icpla in Cypro erant, de quibus Str.
Jib.xiiij.meminit.Elt aut falutare nauibus Venetis (idu,s,hinc Sap
pho ad Phaonem ait, .Solue ratem, Venus orta mati marcpllat
eunti. Macr.lib.iij.''at.rcr , Cypri e(le Veneris lignum barbatum
corpore, fcd velle muliebri, cum fceptro ac (latura viri, putanto,
eunde marem, ac foeminaelfe.f lorus fcr.Cyprum ueteribus diiii
tijs abundante &ob hoc Veneri facram.Laft.autfcr.lib.i.c.xv/i.
qd Venus, vc inhilloriafacra cotinetur prima arte meretricia in
lticuit,au^lorq. mulieribus in Cypro fuit vti vulgo corpol^qilii

facerenc.Qiiod iccirco imperauit, ne folapter alias mulieres im

pudica, & appetens viroljj videretur. Vtq. IuHin.lib.viii.fcr.mos
erac Cyprijs virgmes ante nuptias ftatutis diebus dotalem pecu
ni3 qhturas in qltum ad littus maris mittere, pro reliqua pudici-
tia libamenra Veneri foluturas.fFrcs Helen* lucida fiderOCa*
ftore,& Polluce deos m mari inuocant,vrct Plin.lib.ij.meminic.
Neptunus(vtrcr.Hyg.)Callori& Polluci deditptaremnaufra-
sis faluti eire,corumq. fidera alternis lucere aiunt. Alterius vero
lidus het ftellas viij.alterius x.Videto tn laiius Ode xij.f Venio»
pr).i.rex itolius,q in Strogylc dtolla?? vna regnauit.Cuius fu*
mo qna Hatun eflenr veti,in triduu pdicere incol* dicebatur . Vn
Aolo ventos pariiilTe exiftimatu.aud.eft Pljn. lib.iij. Ec nos in
1 uu. plura de ^olo,q, quidem apud nos incerpeatur varius, & do
iolus.Diod.Iib.v.fcr.qj^olus velis vti nautas docuit & obferua-
tione ignis, q venti futuri elFcnt pdicebai.Vn & illum fabulae ven
to^ potente dixere,ob eximiamq.eiusq pt.item deo?, amicus elt
noiaEus.[Iapyga) Iapygia (qua & MclfapiaGrsci vocanOregio
dt lunaa Calabrne & SalStmis.ui fcr.Str. lib.v). d.da ait ab Ia-
pyge Dxdal. 6lio . Iapyx vero «mus cilex Apuli* ora profici-

rcens ,oe eunde Cauri Gell.l,b.i).exiBiinat,ni&eltocc.dema.
hs.Eltautviihs Gr*c,a peietibus ex Italia.CAI* dimidii me*.)

■ I' 'pI^.Si aqualis *quale dcleflar, VI hf in Ethi-

cis.[l lli robur) lllu exeeratur , rj primus rare' cimifit pelago, oi
fpreto terrore gra lucr, . [Robur) Durities ingens anUi [dEs
triplex,) Maxima *ris,& pecunii cupiditas.Vnde Proper lib.?

de Peti naufragio au,Ergo folliciry tu caufa pecunia vite es,Pcr

te immacu?! mortis adimus iter. Natura inlidians pontu rubllra
uit auaris,vc tibi fuccedat.vix femel efle poteft. Vel potius *s tri
plex.i. circa cor intrepidum multiplex ss &c.rQui primus VsJa-
utmCvtdiximus)inGrrcii ex ^gypto Danaus primus inuexir,
ante ratibus nauigabacunnuetis in mari Rubro inter infulas ab
regebrythra. Longanaui lafonepnmunauigafrePhiloftepha-
nusauft.ert.ut fer. Plin. lib.vij.Diod. vero lib. vj.ait, Neptunii, fm

"auigadi arte iuue'ta,cla(rem inftituilTe.eiasq.
pteau efle a Saturno faau,quapp traditu eft poHerius Neptunu
jmperalTe mari.facraq.ei ab nauigatibus fada. Addunt & Neptu
nu equos primudomuiire,artemq. equitandi ab illo tradit.i ex
quo Hippius fit appelbtus.|:Africum)De hoc vento fuperius ui
deto,[Hyada$)Scribit Hyg.tn Tauri capite feptem efle Hellas, q
Hyades nucupantur, Hyades aut, vtinqt TyroCic. libertus, ab
hyo.i.pluo.nam & cum oriuntur , & cum occidunt tempellates
pluuias largnsq.imbres cient.uc Gcll.Iib.xij edocet. [Rabie no *
ti) Ad meridie Aufter qui Notus df uenit.EH auc humidus. vc'wf
.n.humiditaSjhumorq.df.Eftec Notusarftuofusjnam Auflroma
lores fludus eduntur, q Aquilone,qm ille infernus eximo maris
fpirat,hic fummo,nodu Aulleiyncerdiu Aquilo vehementior,vt
fer. PJin.lib.ij. [Quo non)Ordo eft, Quo noto non maior arbi-
ter Adris &c. [Arbiter Adri*) .1. dns Adriatici maris, dnatur .n.

uel ad extollendos fludus cum fa:nic,vel ad placandos, cum flare

definit. Arbiter Item ille dr cui plena ptas eft. Audore.n.Fefto
Arbiter dr iudex q totius rei het arbitrium.&facultatem. [Mor’

I' M t'”’'’"* I>rc,<l.lr.vr paffim ,f.Gcll,l,b.

XIJ.& Macr libj.de fom.rcribunt Mortem e(re& natura, & fato

feu fatalis’

lummitas

VecuttU.

Neptun*
cur ma»
rtidetu.

Hypp»«i

tiyadet.

Aufltr .'
Uctut

Aycilu,

Arhiter

Mors

ri4t

fnoflr^ ,
Atroce •
raHa$« .

ACK.

C A R W

(ummiias fluminibus infcflaiiir.Dicunwquoq^^^^

)ib.uii. 9”“"’“ " irfcopuli fune muibus ‘"f'**'""*

fcop.) Propse«uinfamcs.qulaftopu

infames Aeroceraun|a fl*’»'-')™ ,erras,quo tutius vtuc

nuidquam)Difcteuerat Deus ‘'^ti^^^nitat , frultta

rent homines, illorum tamen audac 3j,gj.nda) periculo*

igttur faSaclt ab ' “'j {.^ufogioSte «tes curui,

fa Ptopetttus * ^•■'/■rifta Lbumana mors vemt afla ma

SbiranKfobi don..iM «"tbtbpb"» J"’

Lnuto,»: in ferulam conieao.hoies poHea ^ fl“

hxcA P>“tu Higinius-Reautem vera . Prometheus

ferula aireruare,*t Plin.rcr.lib.vlj. & Diod.lib.vj.att.
Prometheum natum, quem nonnulli tradunt Ignem ab dqs fur-
to fublaium hominibus dedilfe- [Prius tardo) Longius .n. antea

viuebaiiihommes.rAudax omnia perpeti)Hommtim audaciam
carpit, atuuni .n. per vetita lucri caufa.[Iapell genus) 1 eriphra
fis ert Promethei . Nam cum lupi ter iratus quidem mortalibus
igne eripullFec, Prometheus relh tuere cogitans, ceteris remotis
deuenit ad Ionis ignem, quo diminuto, & in ferulam conieao,
hominespofieavfirunt. Dequibushic& plura Higmius.Re
autem vera, Prometheus docuit ignem ferula alTeruare , vt Plin.
fcr.lib.viij.&Diod.lib.vj.ait:Exlapeto Prometheum natum,
quem nonullirraduntignemabdijs furto fublatum hominibus
dcdille. [Prius tarda)Longius.n. antea viucbachomines.[Cor-
ripuit)Accelerauic propter maciem videlicet & morbos . Quod
autem Hor.fcr.Heliodi ell.[Dydaius) Is a Pafiphae abfcoditus,
ctmi nauibus nullo modo cuadere Minois iram polfer, libi ac fi*
lio Icaro f.ibricauit alas de quo quidem mulca Diod.lib.vj.&Na
fo.lib.il. de Arte. Eos autem volalfe fidum cU . Nam (telie Plin.
lib. vij.) vela Icarus, malum & antennam Dxdalus inuenit. At
Dtod.lib.vj.fcr./Eolumdocuiire nautas velis vti.[Achev6ca &c.)
£11 Acheron fluuiusinCalabriaintusinpeninfula quadam iu-
xca Confentiam,a quo oppidani Acherontini,ut Plin.lib.iij.fcri
bit.Poers inferorum fluuium cfle dicunt, cceno turbidum &«-
ftuantem,& in Cocytum arenam erudantem.Qu^ flumina Cha
ron horrendus portitor terribilis qualorc feruac, Conto Cym
bam fubigens.qua mortuorum animas in alteram ripam tranf-
fert . Qua etiam Thefeum Sc Perithoum poliea Herculem , vi-
nos quidem cranflulit territus Str.lib.viij. fcribir,^) Acheron am
nis fluens prope Pylum vrbem Achaiae Alpheum intrat, Ache-
rontiq propter inferorum proprietatem inditum ell vocabulu ,
quoniam ea in ora Cereris , & Proferpinx , ac Plutonis templa
magno in honore fune. [Herculeus labor) Herculi .n. ab Eury-
fteq prxeeptum elf,vt ab inferis Cerberum ad fuperos educeret.
Vbi Thcfea ex vinculiscum Pyrithoo folitu fauence forore Pro
ferpinafuperis reflituic. Cerberum infupervindum adhominu
confpedum deduxi c, audor cft Diod. lib. vj. Sc, Virg. lib. vj. ait :
Tartareum ille manu cuflodem in vincla pcciuit Ipfius a Solio
regis, traxitq. trementem . Lib. autem v. lliad. Hom.fcr. Hercu-
lem tunc Plutonem etiam vulnerafle in humero, quem & ma-
dalfct , li dij necem paterentur.

S Ictediua) Metrum primo verfu Clyconicum. conflat cx
rpondco,& dadylis duobus ita. [Sic tediua potens Cypri.)
Secundo Afclepiadeum,[Sic te diua potens Cypri, )Pnnci-
pium deprecationis, ut nauis beneficis fideribus comendatur. Sa
lutare.n.Vener,s (idus efl.Sic autem aduerb.adiurantis cft. [Fra-

'■>' motu Oceani na

fenau, [ 111 , 'iob,,, s, l , ,p Jfl 'emeriiaie nauigjdi de.

•‘•vt.Plumocomriiiatftiaocccalii.

rNcc rubiem Noti .) Notum fupra omnes ventos extulit „ .

cardinalisclt ideo arbiter, quia prxcipuc folce pafe,
nutriri fulminibus. [AdnxjAdnatici maris proquouu n,u '

fTollere) Commoucrc. [Ponere) Muigarc. [(^.ctnmor J
timuit gradum.) Genus morm. Tres gradus mortisdiffi,,,,, *
lur • Fato , Cafu, Genitura : Fato vt Uat fua cuique dies . Cafu
vt Scdmirfra.inccdicm. Genitura, vtllcrnuunnfclix J''

vulnere, vnde Stoici Cafu dicunt : Epicurei fato.Pyilugotjjj.';

niturahomincmmori.[Qiiihc)Prxtcrlacryn)as. Lucan. n^:

ficco lumine campos Viocrit .Emathios . [ Mare tuigidurn"^

Tumens fludibusfuis. [Infames) Autfamofos multorum po’e^
tarum carmine , aur propter afpcri wtem littons nauftagijj tih
uium. [ Actoceraunia)Sunt montes Epiri, ideo didi grxeo voca

bulocpfui altiiiulinefrcqucntcr fulminentur, de his Virg.PrQue

himur pelago vicina Ceraunia luxta. [Nequidquam Deusab,
fcidit) Ac li diceret. Nunquidline ratione Icparatum cft mace
terris,cum illud elementum periculis, hoc voluptatibiisplenum
fic . [Abfcidit) Autem feparauic . [Prudens) Prouidens . [Non
tangenda) Pcricolofa nauigijs,nondebcrencv.adaaccufan,cuin

nauis ipfa,necfieri,necvruieHe debuerit, hoc cft non tangi. Ni
&Virgihus: llliditq. vadis, atqueaggcrecingitharenx. Ideo
enim ?ada dida funt quod breuuace lua uadari,hoc efl ambula-
ri poflint. [Audax). i.mencuomni.i patiens lucri cupiditate.

[Iapeti genus) Patronymicum efl Prometheum dicit filium Ia-
peti, qui dum ignem luperis furatus eflet: numinum indigna-
tionefebres hominibusdat* funcjuelutcalor quem defidera»

runt . [Subdudum) Subreptum, furatum . [Terns incubuic)In.
flitiijVt non m fuo elemento quieti viucrenc , qui aliena temaf,
feni . [Cohors) Ac fi diceret tniulra genera morborum adnn»
didam temeritatis terris immilfa funi . [Semotiq. prius) Tar- .
deuenicntis. Tarda enim vcnjcntis propter necelfitacem fe, |
brium accelerante morte, qux bardior hominibus fucracconlii* ■

tuta. [Corripuit gradum) Accelerauitpericulo inuentonouo 1
exitio , vt, Corripuere viam interea, qua fcmica mon/irac. [Va- l
cuum) Apertum, quodnonexperiendihominibuscauras fuc- \

rat. Virgil. Lan. u.l. c. 1. dcalibi: Pispetibuspennisaufus /e /
credere coelo. ^

S ic te diua potens Cypri,) Ad nauem loquitur, qiiaVitg.A- ?oR>
thenas petierat adorans eam , ut eum incolumem pedent.

[bic fratres Helenx lucida fidera)ex^»M«£»r£fi5y«jfs.quiifta-
tres Helenx lucida fiderafunc . Conflat autem hodie inrecnsu-
tas Cafloris , & Pollucis ttellas plerunquc nauibus infeltasefle.
[lapyga) Iapyx dventofa regione, vnde flat,df,qux nunc Apulia
appellatur. Dicit ergo optime hocuento ex Italu Athenas naui
gari,& iccirco optat ne alius flet,q ipfe nauigati Virgiiio.[Qu£
tibi credes Debitu Virgilium ; ) Ambiguu, vtrum debes finibus
Atticis, an finibus Attici reddas, accipienda fic. [Et fetu es anims
dimidium mex) Suauiter hoc didum fecundu illam amicitis dif
finitionem, qua plurimum vtuntur nia 4vx''' “ «Ah » • [Ali
tobur,&xs triplex Circa pedus erat) Exeeratur eu qui primus
aufus fic nauigare,dicicq. eum duriffimo corde ac pedore fuilTc,
qma tanta pericula non tiinueric , habet autem hic quidam Ho-
mericum j(«xi(sov tA.£ M<}o>ia@-.i.fert'eiim pedus. [Nec rabiem no-
li, quo non arbiter Adnx maior) Arbitrium pro redore pofuit.
Significat autem in Adriatico hnu neminem magis Noto fsui-
re per quod videtur dominationem exercere, vel ad extollendos
nudus cum fxuic,vcl ad placandos cum flare definit . Qiie mor-
tis iimuu gradum ? [Qui ficcis oculis monflra narantia)Quam

mortem,inquitabhorrefepocefl,quimonftra inans & afperth

ma (axa (me lacrymis uidere potuit. [Infames fcopulos) Aitpp
atrocitatem naufragiorum, qux ibi multi patiuntur. [Ceraunia)
Montes ^nt Epfli . [ Ne quidquam Deus abfcidit Prudens 0'
ceano di(jbci. [Terras) ProfpexeraCjinquic natura, omnibus ut
terrj,quibus fine periculo utimur a man dircernerentui-,red hoc
Irultra, cum lam audeat humana temeritas etiam mari fecom-
f^i V r Prometheum fi 2 nat,de quo no-
u' ^ ^ •r§ncm eumfurcimaccelo hominibus attulilTe, &
inuex^lc ictris mu cas caUmirates . [ PoK ignem stheria floitio
rubduaum) Hc(;oclusaic: Cum ignis e ccclo furio Promethei
lubduaus eflee , Pandoram imraiffam terris poena: caufa . Nam
peream mulierem patefaao dolio erupilTe omnium pellium ge

h*cd’icumur'"°"'''''* . fttunflum eam opinionem

S ic tediua &c.)Tertia Ode licet ad ordine forte no rcfpexe-
ni poeta cogrue fcribitiirin gfam &tomendationc. Virgil*
r\r & Mcecen3te,& fe(vt diximus) comenda

u a Auguftu principe, cofeques efl,vc in tercia amici fum-

LIBER PRIMVS.

mi Is auc erat ei Virg. & propter ftudiorum mo

vumq confitinuCjEcm.&ppcoiuuhcrujlnn iiccetntudiuc.vjuie
tle eo dicit II) ^crln,l’locul^,& Vjmus Sinnellc Virgjliusif|ue. Oc
currunt ;u'tqu.iies,nc<iuc c.mdidiores. Terra tulit, neque (js me
fitdcuiiiAoraltcr.O imcoplexus, & gaudia quaca fuerunt, Nil
ego lUCundo conferre anus amico.Vnde hic bona pricationc vti
iiirineius raluce3lloquen’;(vt Mancmel. latis prorequitiir)iuue
qu® Virg.in Atticam tranfuebendum fufccperat . Ceterum licec
fabul®,& bilton® a Manc.diligcnter eu;uT.)i)tur,tn multa ad v-e-
nuIUtcvocabulo^! pertinentia in alium locu recepit. Non.n.oia
vno loco explicanda funt. Eli au t particula. Sic, .ipcilTima precan
tibuSjVC in bucolis,Sic tibi cum fluftus fubter labere Sicanos,Do
ris amaram fuam non intermifceac vnd.im Verum vc ordine con
cexa,hic e(l,0 nauis,qu® debes Hnibus Atticis Virg.creditum ci
bi.i.tu® Gdei.i.qu® e,a,c6.1itione,eoq. pafto recepifti, vt eum red.
das finibus Atticis, ego precor, vt reddas cum Gmbus Atticis in«
colume, cum(dicit per appofitione)dimidium ai® mcx.Sic fupp.
precor vt queadmodum cum reddas, regat. i. dirigat & gubernet
tc,diua.r. Venus , potens Cypri.i.Dea,& regina in Cypro &fra
tresHelen®.r.Callor,& Pollux, appolicione lucida Gdera.i. qui
translati fune in Gdera, videlicet in Geminos, qux Gdera dum lu«
eida, & bina apparent, bonum creduntur & nautis & militibus
portendere & lic regat te pacer ventorum. f.^olus . Sed attende
vbi ab Aeolo exigitur venco^ imperium in alicuius pernitiem ,
ipfum ventorum regem dici.vt j . /En. vbi vero amica retentio ,
patrem, vt hoc loco.£ll.n.patercaric3ti$,&beneuolentis nome.
Regat dico te,a]ii fupp. Ventis obllri^us .i. occlulis in cateeri-
bus ventorum, prster lapygafup. ventu fl.aniem ab Apulia, & ita
proBcifcencibus illinc Athenas a tergo, quo circa fecudam facie
nauiga;ione.[Norint ergo pueri pulchre diftum, Qu® tibi cre-
ditum debes, quali nauis lic depoluaria depolitio, qu® fufeeperie
Virg.Pinibus auc.i.oris,quia Attica regio terminacurniari,inco
lumen a noiatiuo incolumis,nec repentur fccund® inflexionis ,
vt imperitiores pr®ctpiunt,nec ffribitur per n , vt imperitiflimi
etiam faciunt decepci,qiii3 columen columinis reperiunt. Ser-
iies,norit etiam latinis vfu no elTe faiuo verbum , fed feruo & co
feruo.[llli robur,) Quia piunmiim amico timet, progreditur in
deteflationem temeritatis eius,qtii primus nauigauic,dicens,Ro
bor.i.robullitas & duri cies, & triplex ®s .i. m.ixima cupido ®ris,
erat illi circa pedus.i.in pr®c()rdijs,hoc ell multum cupidus erae
qui voluit, & multum robuihis & durus qui aufus eft primus na-
uigare.Bene aut dicit circa pedus,quia(vt dicit S A L V ATOR)
vbi Thefaurus tuus, illic & eor tufi. Habuit ergo xs circa peffus,
quia peftus.i.cor,inajre.i.pecuni®acquillcionc. [Pollet etiam in
terpretari fic , Triplex xs .i. maxima armatura , hoc ell maxima
confidenti 3, er.ic illi circa peftus,qui primus nullo .f. f.afto peri-
culo c5miric, i, credidit, vt ui Eun.Ter.Oucm lupo commifilli,pe
lago.i.roarijtruci.i. truculento & immiti, nulli.n. tempeftas par-
cit. Vnde monltrum vocatur a Palinuro in fine v./En. ratem.i.co
nexionem trabium quia nondum nauis extrufta erat, fragilem
.i.cito diirolubilem,nec timuit Africum. f. ventum procellofum,
decertantem. i.colluflantem, Aquilonibus. i. eum illis ventis ve
hemcntibus , nec timuit Hyades.i.pluuiales ftellas triftes.i.noci
uas mari & terris, nec rabiem Noti. f.venti, qui & Aufter dicitur,
quo.f.vento,non eft maior arbiter Adrix.i.qui magis ex arbitrio
regat Adriam.i.mare Adcianum,feu Adriaticum, feu .i. (iue,uult
ponere.i.fedare.fcu tollere .i. excitare, freta .i. maria feruentia .
Qiiem gradum mortis timuit ? q.d.nul)um,is fup. qui vidit deu
lis ficcis.i.non lacrymantibus.rnonftra.f.marina natantia, & ma
re turbidum. i. turbatum & commotum, & vidit Acroceraunia .i.
montes illos Epiri alfidue fulminatos, appofitoricfcopulos in-
fames. f.nunc propter frequentia naufragia poftmodum illic fa-
d<i.[Ne quicquam Deus &c.)Ex temeritate nauigandi progredi
lur ad reliquos hominii aufus temerarios . Won.n.contenti fune
graftari per terras, quia Deus tetram dedit filijs hominum verum
& inntia tranfiliunt,nec illis c6tenti,D®dalus cum filio aera ten-
tauit volando, & Prometheus ignem furripi endo. Sed neque his
elementis contenti, Hercules infernum fpoliauic, &nosc<Eluni
ipfum petimus ftuUitia , quia temerario aufu gig.ances louem e
coelo propellere conati fune , vnde petere fere in m-ilam partem
accipitur, & propter hos aufus immilDe funt niortaiibds vari®
pellcs,& Phyftca ratione & Anagogica. Phyfica quidem ratio-
ne.quia poftquam igne cirpta clt fieri varia decoflio ,cueperunc
& morbi . Anagogica autem, quia Deus iratis patlus noftris va-
rias demittit peenas . Quicquid .n. patimur pafta noftra merue
runt,& qui.apernoflrum fcelus non petimur iracunda loue po-
nere fulmina, ideo tacite monet fi volumus habere finem malo-

rum impon.imus & modum culpa*, vnde m.il3 proueniunt, atque
ii.i plurimum rcip.comliicu coliuttaris ad bonos mores f abul.im
Promeclici latius profequitur Landinus q M.incjncl]uK,vride
quia r®pe occurrit, voiui eam Ius annex.im, dicit ergo fici l•llle
Pioinctliciis filius fapcti regis 'I hcHali® cx Afia puella, aqua
tertia orbis pars Aliu nominat.i eft. Hunc dicunt auxilio Miner
11 ® Citium .ilcendifle , & fti nila ad currum Solis appofita ignem
furripuiiri,& in terras dctuhHe,& fiinulacruni quod ex liinofin
xei JCjill.i animairc . Hic Ouid.de terra loquens : Quam fa-
f lusljpetoiniitamfluiiialibusvndis. Finxitin rffigiemmo-
derancum cundta deorum. Volunt autem nonniiili huic ho-
mini lic formaro Pandoram nomen fuifti.*. At Hcfiod.fuilfe
' Pandoram nomen pueli®, qu® deorum dona port3uic,dequa
paullo infra. Irati igitur dij propter huiuftemodi furtum, Pro-
metheum pei Mercurium in Caucafo monte vccius lecur ab aq
la fiue vulture corroderetur, deligandu curarunt.Hoc fabuJ®.Ex
hiftoria autem referunt, hunc rclifto fratri Epimetheo regno in
AlJyriam abiiffe . Chaldiorumq. difciplinam dislicifle. Sed polt
hsc in Caucafi vertice diu moratus , liberum ctcli profpedii
aftrorum cutfus obferuare potuit & cum fulminum rerumq.plu
rimarum naturam caufasq. cognouifletjad Aflyrios reuerlus il-
los aftrologiam,& fulminum, vim docuit, & quos oino ignora-
bam, ciuilibus moribus inftituit. C^® res occafionem fabul® p-
buit|vt hoiem exlutocopolituviuiScaueric. Nec aliud fibi vufr,
qeiusiecurab aquila corroderetur, nifi vtiloicnturdiuturn®cu
r® circa res altas contemplandas . Vir omnino infignis ab Aug.
hf. Vixitq. regnante A rgo.Laft.fcr.illum primum e terra huma
num fimulacriim finxifle.Plin.primum ex filice ignem excudifle,
& ferula feruandum docuifle. Addunt prsterea deos Pandoram
cum vafe mifiire.in quo inclufi eflent oes morbi, fed illud Prome
theus fraudem pr®uidens non recepic. Subdola autem pu( lia ite
rum abfente Prometheo redijt,fratriq, Epim theo obtulit. Acce
pic fiultus aperuitq. , vnde omnes ttatim morbi euoiarunt pr®*
ter fpem , qu® fundo vafis adhslic . Quod iccirco fingitur , quia
nullum quamuis in extrema miferia conftitutus (u,vnquam de-
ferit fpes . Longaq. inter doftos viros difputatio fuit, mali plus
an boni mortalibus fpes afferat , vnde ilJi nomen Epimetheus .i.
cui confilium non nili poft rem fuerint . Nam Prometheus eum
fignac,qui ance rem bene cofulcre poffi t. H®c ille. Ordo aut eft.
Deus prudens i. quamuis prudens.i.prouidens,& sterna proui-
dentia eunda prognofcens.abfcidit.i.diirecuitj&fegregauic.ne
quidq.i.frultra terras.quia & arida fecerunt manus eius, & Gea.
j. dixit Deus, Congrege'air aqu®,q fub coelo funt in locu vnum,
& appare. 1 t arida . Qu® ideo cito, non quid ea viderit poeta, fed
vt ortendam poetica f®pe cum facris literis conuenire. Qu®ras
aurem fi Deus prudens quomodo nequidquam aridam fecerit.
At ego rurfus , fi prudens quomodadixeric . Poenitet mefeciffe
hominem? Sed certum eft Deum & naturam nihil facere frultra,
nec omnipotentem & omnia prxuideniem quauis duci poeni-
tentia. Verumqui fciuithoministranfgrefllionemnonminus
vetuic,quia (Pm Auguftiuum) tam potens eft ut malo noftio vta
tur ad bonum abfeidit ergo nequidquam quo ad effedum , quia
nihilominus iranfiluerunt mortales, fed non nequidquam quan
tum ad dodrinam.Perhoc enim docuit nos non debere tranfili*
re, noluit tamen cogere arbitrium , ut iufta fit in tranfigrelfores
animaduerfio. Tuncautem& poenitentia duci dicitur.quando
nos meruimus ut ducatur, ficut & irafci,fcd hsc Theologis relin
quamus . Abfeidit erg^o Oceano, id eft magno mari, orbem ter-
rarum circundant diliociabili, id eft quod diflbeiabile fecit, cum
naturalirer terr® coh®reat,& fuperficiem eius perfundat . Si ta-
men, id eft fi nihilominus, rates, id eft naues,aut reuera rates, im
pi®,id eft contra inftitutum diuinum facientes amore lucri, tran
filiunr,id eft temerarie fine cumftatione traducuntur,uada.r.ma-
rina , non tangenda .i. qu® non debuerant a terrigenis tangi .
[Gens humana audax perpeti) .i. ad finem ufque pati omina .f.
dua,& uettta , ruit per nefas uetitum .f. a Deo & lege humana.
Gens,id eft progenies , hoc eft filius Iapeti .f. Prometheus au-
dax,id eft temerarius intulit gentibus, id ctt ad gentes , ignem .f.
xthcrcum fraude mala .i. nociua mortalibus quia poft igne fub-
duftum.t. furto fubtraaum,domo®theria.i. fphsraclccnentari
Ignis, aut curru Solis, feu Iouis,vt fingitur, macies, & noua.i.non
pr.u.v,fa, cohors... mule, cudo quaG uc cohors contra nos arma
ta, febrium . 1 . nanorum morborum, incubuit .i. ur incubairix &
abcn* tcgioms occupatrix inCluit terris .i. in terrigenas . que ,
pro &,nectffitas tarda, id eft qua; tarda tunc fuit, leti, id efl mor-
t.s,prius remot.,id eft longe politi ab homine, quia hoies priuf-
quam naturam ^ uariam decoctionem obruerunt, diu uixetant.

Tvf «8.SMScr6.a .,. fluu.uo. .M .nfan»^;^'"j '™
Ss cltbe?,ad luce irux.t. [N.l arduu) ...fat.c diffide ell &
fncelfablle,morcallbus.l hoibus.qui quauls

teneat &conaiur.Nospetimus.i.inuadereconamur,ltultitJa.i.te

merario 3 uru,ficutGigaces in fabulis,& Babylonij

tiaicoelu ipfum.f.quo nihil aliius.neq. magis inacceffiblle.deoS

videlicet regnu ad qcF nemo p5t venire, nili pr cmleltis traxit il-

I N

lani Cytiiii ca clioros ducit venus imminente I u«
Alterno tcnainciuatiunt pedv ■■ dum graueis Cydon

V ulcanub ardens vrit oHlcinas .

Nunc decet aut viridi nitidum caput impedire my,
Autflore,tciTxqu,m ferunt folutx. ^ ‘“i
Nunc & in vnibrolis Fauno dccct immolare lucij
Seu polcat_agna j (iuc malit hado ,

Pallida mors xquojrulfatpcdc pauperum tabern^
„ , . ... Regiimq. ttirreis . 6 beate bexti -■

fScrdtearmTurfpXrefd7prS^^

•I.PPj»*'** __ . ‘i-,.. I. ra nrtv fl hll iT-n. mi n#.c ' ^

inwairacunda.i.q Tunc indicia iracundis. Habet aut lupitcr^p te
lo fulme triiruiuita, triplice eius pratem (ignans. Ettq-eius ppriu
tonare(vndeTheutonesdiem lomsdiem tonatis vocant) & fui
minare vn Pallas no fuu fed louis igne iaculata dr dEn.j.Ipfa lo-
uis rapidu iaculata e nubibus igne. Vulcanus aut df fabricare lo-
ui fulmina, qtFfingitur, <ja lupirer mediam regione aeris lignar,
in qua tales(vrdnt)impreffiones gnantur Pallas fiimmum.VuU
canus infimu.immo in antris fulphures incJurum,q,a nimi^j ful-
mini maceriam (ufficit.Pulchreaucqd' louis efiet fulminibus de
dic,& dices fulmina iracudajquafi louis iracundijVt Land, inter-
pretatur, pro eo g) irati. N.i iracundus is df, qui natura ad ira ^p-
ciiuis elf,et Ii tunc nonmoueaturXra. Iratus autiselt qui aliqua
caufa ira parcuus elt,et li natura non Iit iracundus.Qu^ elegaii»
liiE verx quide funt, fed no ab re vi dixiUe poeta fulmina iracun
dajfunt.n.Ioui dupliciafuimina,qdam naturalia, q amica funt &
aerem purgat qdam vero ad vlcionc parata, vh /tn.]. Et fulmine
lerres.lEceiufdclib.iiij. lupicer ops . &paullo poit : Ante geni-
tor cum fulmina torques Nequid^ horremus , ciciq . in nubi-
bus ignes Terrificant aios,& inania murmura mifcenc.^ &c. Vc
ergodiferime ponat fulminum , dide iracunda, & id potius qua
irata.Quia.n.(vi Anlt,docet)conruetudo eft altera natura vhrp
fantafiam quanda ipfa fulmina ex multa confuetudinepira tor-
quenti iracundia effeCta. Quin adeo D. Auguft. argutiliime do-
cet , hoiem p confuetudinem longa peccandi reddi imbecilliore
ad relirtendum.Na felis aut bilis agitatio frcquens(q m ira acci-
dic)reddit ipm auaius,q<}' quo mams eft,eo magis ad iram pcli-
uc,e(I,& frequens in coitu lecoris exulceratio & prurigo, reddit
ipfum ad Venerem pronius,qd' de ceteris quoque aiTeCtiombus
demonltrari poteHjfed nos faris fuperq. philofophati fumus .

(Jam te premet nox, faBuIa-q. manes,

Et domus exilis Plutonia, quo limul mearis:

Nec regna vini Ibrtiere talis ;

Nec tenerum Lycidam miiabcre: quo calet iuuentus
N unc omnis : & mox virgines tepebunt .

OiviTVR acris hyems) Quarta OdeSeliium ..r
verum coniularcm ad voluptatem hortatur. '
enim Veris aduecu & Pauonij hyemem cedere na,
iiesq.squor repetere nauigandi gratia, pecoraej
ire Itabuiis, prata, carere pruinis, Venerem immi,
nente Luna nympharum, graiiaruniq. chorum dij
cere,ill.isq. fimiil ludere, dum Vulcanus in antro Cyclopasfau.
gat Nuncicaq. aic decere myrto, vel floribus ornare caput Fau,
noq. , & runculis dijs honore praebere, vel agna, vel hxdis. Mors I

enim aeque pauperum &diuitum domos adit, vitxq breuitasp. I
hibetnosdiu iperare . Quo circa irrferos fubiens , loi conuiuys
vacarenon potent, nec tenerum Lycidam puerumfuummira-

buur.[Solui tur)Reroluicur, molefcic, laxatur, nam pniisaftriAa

fuerat frigorum caufa. Vnde & Virg.lib.ij.Gcorg. deVerea/f,ze
phynq. tepentibus auris Laxant arua finus. Gracaviccomniii
rerum viciflitudoeltaiccomicus . Ver autem hyemilkcedens
eflgratrtiimum. Nam hyems humida parti te & frigidadVtt
autem callidum 8i humectuni , ztUas (icca & calida: Autumnus
I 1 CCUS& frigidus, vtMacrob.Jib vii.fcr. f Veris, & FauoniOPto

PiM/xr.. r -> AkIKRK

Faaoni. Ver autem mcipic fecundum Varr.lib.j.deReRuli.vii,

AD P.SEXTIVM QV IRENVM CONS

VLEM.

Idus Febr. quo etiam die (vt Colum, refert) Fauonius fufpiiate
incipit. Et (tefle Plin. Jib.ij.) Graice zephyrus dicitur.quiabOc
calu equinoctiali flat, tepidus quidam & ficcus aperiens terram,
teuui Ingore laluber . Dequo eti.nm latius lib.xviij.traflauit.
L "’^*'^-^-"3uigandi gratiafugatahyeme.[Machi-

yMachma dicitur conatus, cogitatio,inuentio,M>'y«r««Mtt‘«

n"‘' ■ : ) ttt carina pars vliinianauis 0-

rini ' mea puppis erat validafundataca-

na fv'r ''Cllcs currert.primus eras. [l)ruinis.)Prai-

temuorpr "■ ‘■“‘■c gelido gignitur. Ell .n. malimM

E* yniiifmflwmtccafiimtfumfU^mHlMad Ticluftaltm leUium
‘«w Id temfam gratia, o-dmealiaimiMur omnes ,&■ iaYintritn

frof,ndM,c»m mors ■. tx atjao orrntis manui , &■ -Ma breuttas d,u ms
Jfirart w,t,,jaa ex«ts,,aM mhtljHfereft,ai,t nihil yolnflalis jmtmao

r Prmmamfaue-n,.

Jturft DadyhciK ,^rMt)chius heftameter ,^caule£liii

confians e

^ondeo ‘yltimo yfic.

f>lmtur-t,t,acrhhy.t,ts emsgri-ti yne -tst,
et fd - \j ubnt -

Secunda, efl ,yt,ehil<,ch,«a conjtam ex pen-

f^tmimereiumhcafideH ex -> - ‘ •'

Jyliaba . Deinde e trihna Troch,

^ruhhntv-d^ue iicv-cas^mdchi " “

-ona ca - urinas —

- -w -w

infti!amp{n.io r n enoo. 5tr. lib.viii. Jcr. Cyiii»-»

modis inltruSaVom '''“Mem nominis, cora-

Mam iffe ,n mari Mvr.oo '‘'™ ‘1“°‘1“' l'b.iij.aic: CyihOTi”-
enim loca illa .nr..,. / ^ ° vero nos ellc putemus, funt “

Laco„rcolXc^;K‘TcT‘"-“^^^

maha cunfta ,n .L ^ r ' ducu) Veris lempore sn

etiam mulieres qu.iram^"^"'"? ‘"'''"'‘"'“‘■.nec folum bruia.fed
humida, fed agemeVens temn P'"''™"'") frigida
exciiancur.rimminenfeM ^ Venete aenus

tir) Harii nomina tria lLt”pTh'“‘^“a''';’""’‘'PP‘'""‘''*-r‘'‘T

fillitjVenerisq famul» > PjihiheajAglaia Eupbroline louis

Palili, ea htoda™ '^"■'i'‘■'^The.,b,.f. Noii hoc

minatur, Aglaia Th,^, n "‘■nt“cn,ahOrpheoinI,ymnisno-

. , - du dijquipus 1

fplend.dusVcl^r^usXtr"'^ dicitur, &\iitia,«V“^

Trahunfq. iiccas i

1 , ..w,., ipifiiuor 0

ornor; honoro,

A'ncqueiam-iii,S'St?“ =

arator igni- Sinuet pecus, aut

^«1'v-canisalb.c'ant pruinis.

isricia,<aWv \setuo i /

s*^J«c6umium ferrnm

.? . ’ Pallthpi nmni t Ipm rnra Dea» .

rumrex nhmne,,. “''''•‘^•tneocles autOrchomemo- g,,

^ ^"^^‘^'^«mphimex£ruxit,vcdocetStr.lib.S?-

F-flautdrrhnmfv, “'"“^'•'P“«mex£ruxit,vcdocetS(r.iiuv

bb.hii fcrihunrfir°* htm-

amnj ffe „ i'" '•''"'■1 Phn.docet Orchcnienu »'<*■

in Theffalia.Dnt ah, grattas nudas incedere, quia (ine

fuco

yfulsan*

Cjelf

fes.

Brmtes

Steropes

tyracr

mon

officina
Taberna
Myrtist
(ur Ve»
neris.

tauni.

Beatiu .

tluhn.

Lycida

AC R

liber P r [ M V s.

fuco fflV (Ic1’fnr Dtu & (imul conexas, quis infolubiles cilr gra-
II. K liroor vn.i aiicriH inifdfr<',aJ'a:(iii*‘nosr{'^picprc(lnr,

f|m protrCta .i nobi^firjti.i duplex reucrii folec. Hom.lib.v.ll.
rcr.GMnveiaborairc Veneti Anibrolium peplum , quod a Dio-
mede vulnerat.! reliquit , ^rautrer concull,i dolore . [Grau^*?:) .i.
inolclKis ob operi .'5 laborem. f Vulcanus) Diod in princ.rcr.ViiU
cainimi^nis inuenrorcmfuillb.ipud ^gyptios , vbi primus re-
pnauit.ln v|.vero vol.air, Vulcanum fcrri,a!ris, auri, argenti, & o-
jnnium s^ui igne fabricatur, arte inucniife, eamq. ceteros docuif
fe>qnapp ha^i rclfc opifices oes vota, facraq, huic deo maxima fa
cientes, iguem in stcrn.im memoriam fiifcepti beneficij Vulca-
num vocanc.Eum poette Veneris maritum dixere. Quodquidem
flftuni puto, quia fine calore Venus ipfe languet: Dixere item in
antro fub :^,olis infulis m3nence,hfe officinas, Cyclopasei qb-
fequentes, fabrumq. louis effie . Quod fiftum elt, quia loca illa
ignepleniflima funt, fine quo nihil artificiofum fieri polTet, nec
metalli genus vUum fundi, extendiq. valeret. [Cyclopum) Bron
tcs,Steropes,& Pyracmon Cyclopes infignes fuere. Hos aucar-
tificiofos fuifie hoies conft,at,quos Vulcano ignis, deo, attribu-
tos, fub eo louis conficere fulmina volunt.Deijs Mar.lib.viij-in
quitjBrontesq. jSteropesq. , & nudus membra Pyracmon, ftfov
Tti' conit'uum df i^ovTdo» cono ysi^cir» fulgur, corrufcacio
df,ar^d-ntiii fulguco . Pyramor» quafi ignita incus, jriTf .n.ignis df,
«n>i«v meus. Difti autem Cyclopes aHwKX&jquodeltorbuscir
culus ue,& oculus, quafi circularis oculus, vnicum .n. in fron
te maximum h3buifl'ednr.[Officinas)Eft officina vbiopecafiut.
T.iberna vero vbi venduntur. [Nitidum) Vnguenco Tparfum.
[Myrco)[d aicad volupcatem.Veneri.n. dicata ell,myrtus,qu«
odorifera eif ,& Venus odoribus obledatur. Semen cius odore
ons c6mendat,vel pridie comanduca tu, vt fer. PJin. Myrtea aiic
corona ouantes coronabantur.vcfcr.Gel.acidem Plin.Otiid.ve
rode Myrto Veneris, ita inquitlib.iiij. Fatt. Littoreficcabacfu#
dantes rore capillos . Viderunt Satyri turba pro terua Deam. Sc-
lic & oppofita texit fuatjja myrto : Tuta fuit fafto, vosq, refer-
re lubet. f Soluta:) Mollificaci,& refolutsfauonio . [Nunc & in
vmbrofis) Virg. ctiamlib. j. Georg. imminente Vere fic ait : In
primis venerare dcos,atque annua magn^ Sacra refer Cereri,
istis operatus in herbi s; Exrrcmsfut) cafu hyemi,iam Vere
fereno . Tunc agni pingues, & tunc molliffima vina: Tum
fomni dulces, denfeq. in montibus vmbrs . [Fauno) Fauni didti
funt a fando. i.vaticinando. Vnde & fatuos dicimus inconfidera-
te loquences . Traditum verocftin filucftribus locis. faci foli-
tosjVt fer. Var.erantq. Laci.iorum dij . [^quo pulfac pede) Ide
quoque Hor. Sac. vj. ait : Neque vlla ell : Aut magno,aucparuo
leti fuga, quo bene circa Dum licet in rebus iucundis.viue bea
tus, Viuc memorqfis sui bteuis. [Beate Sexti)Beaiusdf,qui
multa habens line malo aliquo degit, vt Cic.in Tufc-fcr. Nos ve
ro latius in nollro carmine dc floribus . [Nox) Mors ipfa tene-
brofa. [Fabuls) Illa qus de inferis fabulantur poeis feu fic : Ec
inanes, appofiiio fabuls .i. de quibus poets, fabulatur. [Manes)
Dij inferi incelliguntur hoc loco, de quibus latius in luu. iam di-
ximus ibi.l.Efie aliquos manes, & fubcerranea regna etc. [Et do
mus exilis Piutonia)Virg.itemait. Perquem domos Ditis va-
cuas & inania regna. Cic.autem in lib.de Nat deor.fcr. q' terre-
na vis omnis, atque natura Diti. pacri,dedicataefl: qui didlus elt
apudGrxcos Plucon,quia& recidant omnia in terras, & orian-
tur e terris . ttxout®' autem diuitias fignificat , irKovaiQ- diues df,
jrxoi/Ti» dicor, dito . Diod. prarcerea lib.vj. fer. Plutone
fepulcrorum,funerumq. , atque donorum qu* mortuis impen-
duntur, vfum introdoxine, cum antea nullam earum rerum apud
homines eflet confuctudojqua caufa exticit.vt vita fumflis domi
nari exilUmareiur. [Regna vini)Talorum iada,& forte bibebac
. viftores.f.[Lycidam) Allufio elt ad Lycidam puerum in Buc.Ma
ro. &Theocriti,quideiUo Egl.vij.ait : O dulcis Lycida calamis
emittere doftis, Et c6flarenouos,magna dulcedine cantus Di-
ceris ac tenon alter pnlimtior ore Vocibus & numeris mef-
fores inter & ipfos Pallores tenero qui tangunt fidera cantu •
Verfibus ipfe tuis nimium dcleftor amice .

S Oluitur aens hycms)Mecrum quod Phaletium dicitur fi-
ue Archilochium, quia frequentervfus etl Archilociis.co-
ttac prior verfus ex parte heroici, quae dicitur bucolici , qa
necefle cll vt qii.ittus fit Daftylus , & tribus T rochxis termina-
tur ita : Soluitur,acris hyems grata vice, veris, & F.iuoiii, feques
verfus trimeter IabicuscacaIeClicusell,cui vna ryllabadeell ita:
Traluintq. fic,c.3s ma.chinr cari, nas ,’quod fi dixrris cannulas ,
erit integer trimeter . Ecalitcr , primus verfusconllat ex qiia-
tuor pedibus hcroictS}& cnbus ctochxis^fecundus Avchiiochius

df,& conllarex I entlirmiim i i i.ini|*ic.3 , & trihn» frr>flirfs,ira.
'1 rahuntq. (ic,cas machi.n.r i.',rin,is. [^oluitnr) Molir/cit. [A-
cris) Nomen cll nentr.ilea inafr. grn ah cu qtiial .3ccr,vf.dceii5
in mafe. gcn. in is delinit , uleo coc & ot' nomen f.icit , ut, Arris
hyems, fSt .icris fin.ipi. [Tialnnnq. liccjs) Dc nju.-ilil)us,aut pro
rcparatione,auc hyemc rubdii^!.is,cnmpcrcnti tpc ad nauig-itio
nem in maria reui>cant.[Ar,itor'l Mutari vfuni et vitK,Hicic muta
tione t|)is.VM'g. Antefocu fi frigus crit,(i melfis in vmbra. [Ca-
nis)Caniicncihus, [I.im Cytln rc.3 thoro.s ducit)Clementi j tpis
dicii cc aios inuit.iri ad ludum, ira vt noflem faltationibus vacet,
voluptate faciente . [Imminente) Appropinquante. [Iund*q.
nymphis) Per nymphas mulieres incelligi volui t,p gfas virgines,
llta.n.canq Epicureus exponit fuadens voluptuolevmendujpro
fragilitate vir.T,nec prermittenda Venere ardete Ixtitia . [Alter-
no terra quatiunt pede:) Pro fono cantilenae ad rhythmum, pede
ferienti. [Grauii) Pro operis I.ibnre.[Nitidu caput) Vnguentis
delibutu. [Impcdire)Coron.ire.[Terra; que ferunt rolutae.)Solii
cas terras dixit liberas, hoceft incultas. Na Virg.du de Agric.lo
queretur aic,Exercetg. freques tellure, acq. imparat aruis.Tde ;
Inculto iniufla virefeut Gramina : Pot & fohita terras aperto ia
Vere illic intelligi.na pro tpibxs & patefeit, & clauditur Virgil.
Vere tumet tcrr®:&de hyeme. Rura gelu tunc &c. [Nunc &in
vmbrofis)Quafi expleto annojnouo redeunte redeunda funt vo
ta,dijs agrethbus . Pallida mors epitheton mortis, q pallidos fa-
cit. [Regumq. turres) Pro altioribus domibus pofuit, vt taber-
nas pro humilioribus- [Vit® rimma)-Supputario . breuiu an-
noif numero pofuit, vt Virg-Sed fugit interea, fugit irreparabile
tps.Fabulxq. & manes dij boni dicebatur, vn & mane traftii pu-
tatur, aut certe fomnus pnrius. [Manes,) Inferi. Qjji funt fabulo
ii.vn Virg-Perq. domos Ditis v.:fuas,& inania regna. [Nec regna
'vinifortiere talis;)N6 accipies |> forte regnavini.[Tcne^)Dc-
licatu. [Lycida) Puerum a teHupr3tum.[Qiio calet)‘Qucm im-
patienter amat. [Tepebunt) Ardebunt uci amabunt .

Oluitur acris hyems grara vice veris,& Fauoni:) Haec Ode
^l^ad P. Sextili cofularem (cnbitiir, quafi defcribens uerni rpis
gratiam, cohortatur ad Ixtiore indulgentioremq. vitam ad-
monens morte aequaliter oibus imminere. [Grata vice veris, &
Fauoni:) Fauoniu ventum q Zephyrus grsce appell.ihatur, veris
tpe incipere fl.!re. Virg.teflis ell,q fic air, Vere nouo gelidus ca-
niscummontibushumor Liquicur,&Zcphyro putris fe gleba
refoluic. [Terras folucx) Veru libera», cultui non inferuientes in-
celligendUjVt prat.i fignare videatur, an teperiK,& sHu veris folu
tar,q paullo ante frigore hyemis liriA® erant.Sic & Virgilianum
jllud: Et Zephyro putris le gleba refoluit.[Nuc &m vmbrofis)
Fauno decet immolare lucis,) fic & Virg. Veris rps,3ptu ruUicis
ad facrificandu dicit, qa tiic foinni dulces, & moJ.vi. [Seu pofcat)
Attende f. g, agna maluifledicere.q agnum, fm illud Viig.Et ca;
fa.i.f.p.Ncfcio qi'io,n.qd.im elocutiones perfoe.g.gr.itiorcs fiiic.
[Pallida mors aequo pulfat pedepauperu tabernas,) Per taber-
nas vulgares domos fignacp turres, altiores. [Nec regna viri for
tiere ialis:)Hoc ad magilleria couiuio^j ptincc, q taloif iaftibus*
fortiri folitos & Plaur. fignificat in Capriuis, item in Afin.

S Oluitur acris hyems) Quia varietas plurimii ad ornatu poe
matum facit, inuitat hoc loco P.Sextium amicu ad uoiupca
te,nonimemorprofeffionis fu*(erat.n.Epicureus)doceiq.
oia naturalia ipfum inuirarc ad volup[ate,cu fit verna terr pellas.
Pratereafortuna cu fitbeatus.i.vt hic fentitbh .i. ampliter hhs
diuitias, alibi aiit feuerius dicet : Ne ue putes aliu fapiente , bo-
noq.bim. Et state cu fit iam instatis flore,q cito periturus ell,
vnde monet, vtjDu datur uoluptate fruatur . Ordo eft. Hyems.i.
tempelt.hyemalis.i.pluuiofa & frigida, qualis ell hyberno rpe,a-
cris.f.haftenus,roIuitur.i.diflbluitur,nuc vicc.i.viciflitudine,gra
t3.i.utili,& accepta mortalibus, veris.i.verni, tpis quod hyemem
pmit,& Fauoni pro Fauonij.i. Zephyri quo flante putris fe gle-
ba refoIuit.Machinas.i.inflrumenra nautica, trahunt,aut(vt Bof.
placet) dufunt quafi uolentes.f.in mare, carinas .i.naues(a parte
toium)ficcas, quas in lictus pp intermiffam n.3uigationc fubdu-
ftas. [Ac neque pecus, )Sedouile.[Gaudetiam).i.amplius ftabu
lis, quia in Aprili ad pafcua emittuturcu mfibus agni.aut arator
no gaudet amplius igni vt in lanuario.Efl.n.atadum tpe calido .
vndeMaroj Nudus ara, ferenudu.s, hyems ignauacolonis.Nec
prata albica c.i.fiuc alba, pruinis canis.i.fubcandidi$.[Venus Cy-
therea) .i. q in cyihcris colitur, ducit iam choros puellari, Luna
imminente. i. paullo ante nodlcm.qus humida, & ita frigida eft.
Ec graciz.i.Charites decentes, qui a nihil decentius Gratijs gra-
tum & decentem facientibus, vede decenter funt in comitatu Ve
neris , vt Cupido & locus eius filij , nam nifi locijBc geftus fint
Horae. b grati

ascem.

C A R. M

Iii2=figs^2=

PlSiHSiSSS

florcnn, quia odor.fera ell, & m lu.e

aTnX <1“™

per zephytuin,ferunc.i.producunt,vnde vulgo violas ^

Lnc fEt decet nuQC immolare inlucis).i.filuis inceduis . [hau-
nol.ifdco illi latino 9 !,in filuis rnfa dare folito/eu.i.fiuc polcac.f.
ic-mdmina,aut facriticium fibi fieri agna mattata,
ime malic...magii velic.hcedo.i.fcecu caprino. [Palhda m.) Vt p-
fet.ci voluptate taiuilperCda liceOfruatur admonet eum mortis
iofiancis.qus vetat extendere Ipeni in res loge poli futuras. Vbi
annotandum, & eos qui uoluptatem vitandam, & qui amplexan-
dam praedicant mortis meminiire, illos quidem vt non ametur, q
tam Cito tran(itura,& talongam poenitudine paritura ell, hos ve
ro vt non pariantur tam breuem conditione manibus elabi . Sed
ad ordine rcucrtamur.O Sexti beate i benehnsjqu» ad felicita-
tem pntis vicsfaciant.Mors pallidaabeffedtu.quia paliidosfa-
cic exangues puirataequo.i.aequalipede,qaodfpeciole diftueli,
quafi uiaconcineat fub pedibus fuis,& conculcet quse vcl!t,c3bcr
nas pauperum.i. tuguria confeCia ex tabulis, in quibus reculas
fuas venundant, & curres. (.magnificas, & turritas aides regum, .i.
pdtiiitum.Et ica fumma.i.fumriius numerus dieru,hocelt peno*
dus,& terminus qptei iri non pot.vitsbreuis.l.oibus, qui; (vedi
cic poeta) Breucjficirreuocabile tps Oibus clivus. Et lob: M6
natus dc muliere breui viuehs t^c &c. vetat nos inchoare Ipc io-
gam.i.rei diu duratur® autdiii expeftad® . Nox.i. caligo mortis,
lam.t. ppediempmec.i.opprimec te,&f3bul® manes.i.q funt de
rebus incognitis, & muUoljj iudicio vanis & inanibus vtpote de
inferis . dc quibus luuen.ElTe aliquos manes, & fubterranea re-
gna &c. Nec pueri crcdutSdC. q Inia cogruit poet® Epicureo, !i~
wt no lioi catholico, eamq. ,pb3t, &ingeniofeexcogitauit Bof.
annot.viij.Ailjleguc : Et fabu]®,& manes hoc efteoputaberis in
ter m.ines,ho,c ell inferos de quibus fabulatur multa poec®. Le-
gendum elfet aut, manesq. quia q vult in fine poni, & abi urnicur
pe Tequens, velit Manesq. jfcd lega inanes. [Et domus exilis) .i.
obllrudta,& modica rcfpLdtu huius mudi,Pluconia.i.iplius l^lu-
tonis fup.pinet i.mi te (iinul fup.ac.i. immediate poftq mearis
ineauensjhoc ell migraucns.nec forciere .i. p forte, & talo^; la-
ftu atq p,s,rfgria vini. i. aut primas partes in bibendo, aut potius
officium mov.liporatoriSj& regis in conuiuio,de quare fiodllfe-
ric CxI-lib.xv.Ccvj.lnoIeuerac & Grscis mos alius,uc talis fo-rti*
r?ruur,q i.diiiuio pfideiis, leges decubencibus dicerer, q vocaban
tur Nomi, hic vero teliimonio Varronis Modiperarovlatine nii
cuparurjutluci modii bibediplcnberet.Rcx ctdf a Mac.arbitror
qaGr®ciflxj/xc« appellat. Hor-Nec rc.ui.f.c.l-iscilietalis.i.p ta
los , vndv p diminutione dicimus taxillos, nec mirabere Lyudk
pueli illum teneli.Maro tn dicit.Cur® non ipfa in morte relin-
quuc.Vcii illic mites funt cur® q hic llulds amatoribus dulces'

quo puero.i.cuius amore, ois iuuentus.i.tota multitudo luuenii*

c.i!et.i.ardec nLic,& virgines, cu ipfe pubcfcetjCepibut.i. tepidius
jnUamabunturqa frigidior ejl niulier,qmas:mox.i.pau]lo pott
cu lam q patitur facere poterit . Speciofe ergo re minus fpecio-
lam,immo fummopcrcdetcliadacomcmorac . vitio nimifc illius
fcculi.& religionis mmusc.itl®.Notabutaucerimatic® lludio-
li. quoli ergo hanc opera nauamus. apud idoneos per q raro lu-

uenedcpuelUdpi.aur virgine de puero, ve^tdefiemellabniuue

cu am legimus, q virgo,eo qd' vigeat, & vireat p scacemdf , et fi
in lam tnum , aut plurium matre dr

MAXT. ^ ni ^•"'“■8o>;]f<;l«x,qM2tedementiacQ:pit.

B ^7^’ C “«is,& Fauoni.Trahumo

^ L 1 ^: fi o« ,quos uidere mihi edtigit'

w '^8-Mmerpre,«, .fl q, Zl

Spondeum Knt, quem recipere Iambici funt,

>•). & V , diKunt p“ornhu ' r r/I"' «mpanbus, primo .f!

pru deducunt Cum pfertim ^ >vt fit Ducunt

... Virg.in j.

totonai/ei,»4t4t ynSlM C4rm4,

Um t( premet j & M^ntt

Sic hut u.uUl lib.pcrmulH vc-to ahj l-abulx^ue Manti v, ,
vero prior Icaio ob iri non prob.itur.rioo(i(vc alia, r6act'„„
,am>crrus non Uarce.qui haberet in Icdepcnul. Spodeum!'"
Troclifo, quorum remporum rjtio cll diucrras.Pottctiot
quod labula: & manes lubliantiu .1 fub nomina. St eorum vn° '
queeopuiam rcquirit.Ncc Utinc locutus videretur Hor, ea?"
termilla.nili per appofinonein. Cuius rei infinita funt «enici
ita tnvticqucns verius ineipiat a vocali, vt in primo Vlrg. ^

Bl tjuojul’ calo laudem, qvifcro orha m orn
linemur doccui ,tinari homini

lailemur doccM,fgnari hominum<i ; , locorum^;
i.Tr4mt4f, vento huc vafln & jiutUbm a[\i .

Itaque dicendu fuiliet Horatio, Fabulrquc, M-mesque, cum
(vt dixi)fequatur verfus a vocali incipies. [fccdo.cxc.l>lu,jQ.j
Icdionc ipfequide no improbare, nifi vtfa fiiiirct,q^f:
in huius Annotationis line fubijcia. Ad hxc h Libul® appolifiuc
Manes legamus, abfurda (nifi fallor) videri potent appofuio cii
fabui® no lint Manes, immo potius Manes lini fabul^, & app^g
tio ipla lu declaratio qu®da prxccdentis non fulifi-qircntis no.
minis ad quod r€fertur,vt virtus bonorumprsfidium.i.quibo.
norum tll pralidium . Et propterea(vt dicam t.indcm quod fen,
tio)Fabuleque manes legendum affirmo, & ita fcripium luratim
reliquilfc Vlaccom,& impreflbrum imperitia, ac negligtntiacii
duabus licens j,&n,fadumeirevnam m. Quod quidem ipfum
(vt alias rationes omittam) videtur etiam fenfilfe Virg. vj, dtn.
cuua dixit, perque domos Ditis vacuas, & inania regna .

f -tAbulam fieri eleganter dofteq. vfurpamus pro eo quod ell r-.
f munijs vitalibus perfungi, & 3bire(vt I-*aLl.inquit)Inc6cin ,
locum, Perlij fatyrici poec^ id audorit.itis comprobate
Indulge gemOyCarpamm dulcia, nosirum
QHod ytuii cinU Qr manti 0 - fatulafies .

Hvc “verp ex illo Horatiana apparet projluxijp: :
lam te premet nox, fabula^; manet ,

Quin facete lulifle putatur quidam ri 5 omnino malas nccin
peritus. Viuentes etiamnum fabulam tfle. Qua? fententia.mitii
cll q graphice nofiris nos pingat coloribus.qrii vei fabul® necvi
ta 111 funt,, nec ventimiha, compari modo vita nofira,nec venta*
tis quicquam nec certitudinis habet, nili illud quo certius nihil.
Hominem bullam efle,fcd mulco magis fenem , uc M.Varroait,
ex quo redliffime videretur Eurip.

Oku tr/ avHTwv , psij rfeTrlraTca ,

■rtuii OM, ^icy ntwcvauv Rfi/fcotTflu.

Quodnoiiris verbis fonat, Morcal

lum nemo cft.qui craftinum

libi audeat pollicen . Et quod grauius aliquanto cll .

O^u e fil©- c jli©,ttxx« fw/t^cfau.

Hocclt,uitanonuereuicatll,redcalamitas. Sicuti Eurip.idcm

fubnotauit fcnientlahtcr . Vnde & Pallaifjs fciie. '

l-S'»V»v,iua rfkiif vVkv aVoStSoM .

AV vtjLiorv ro'» Bi», iff „
fi yJ» «'.Sfdir»,

i»fc,»o» nnid V»! ,««i A/aivoV»»» .

Lacry m jns fuin natus, fcd & lacryraans morior in lacrymis vni-
rabde" Sm t ’‘'«y'n°runi,debile, mife

mt te n„hi?H ? op-nioniim illedi ua.

n m oni^??' ^ Tpes inanes oino confoue

d ^ pralencem attinet, viti Uatiim.nec nhijorophu au»

Spes effe uigilal.

AD PYRRHAM, QVO FRVATVR IVVENE*

qutbui adltkfnu^^ ^uafimplici munditia infidior tegeret ,

i ii ‘i yeiut e tempeJlate,non fine naufragio eiiajerit.

oder nicolostetraSirophos. Primi amaHe duo 1/erfm
Junt epta et, i^ualid ille,M txcenoi atauis edite refihut»
Scanduntur entm Jie . °

ta gracitis te puerin-w- rosa u-
yerfu^.sus Uqutdis-UKj.urgh oVo'-uu- rUh vv
, f «f tft Pherecratius Heroicus trim~

cata € us^confians c^ondeOfda^jilo ^Qndeo,jtc .

L I B E K

Q^itrtw yero ijuifjtte tji Gltconius^t^ttalis tll(,sic tc dtH4
foKns cypri . Scanditur enim hoc modo ,

Cui fla-^Mdm rHi^as^-w- comam

u- -uu- uy

-uw- --

-uy- uv

ANTO»

Vi s multa gracilis tc puerinrofa
Perfufus liquidis vrget odoribus
Grato Pyrrha fub antro?

Cui flauam religas comam?
Simplexmundiii]s,heu quoticsfidem,
Mutatosq. deos flebit : & afpera
Nigris aequora uentis
Emirabitur infolens:

Qui nunc te fluitur credulus aurea ;

Qui femper vacuam, femper amabilem
Sperat, nefciusaur»

Fallacis. miferi quibus

Intentata nites . me tabula facer V

Votiua paries indicat vuida
Sufpendifle potenti
Veftimenta maris deo.

V I s multa) V. Ode in Pyrrham meretricem
inuehicur,poilulasaqm puero fub antro te-
neatur, cui lefe comai munditijs,& ornatu Gm
plex,3C animofallax, Heu quoties.flebit illi fi
dem, mutatosq. deos,mirabiturq. xquora vcn
tis afpera q. quide ea nunc pulchra,cuita,& mi
ti fruitur credulus, qui femper amabile fperat,
& fibi indulgece,nercius fallacis aurx.hoc elt fallacis amoris me
retricij.Mifcros effe illos qbus intentata nitet, & lucet ut eos al
liciat . Ait tandeg> facer l-'arics votiua tabula indicat fehumida
veltimenta matis Deo fufpendifl'e,vbi certe metaphorice loqtuc
oltendens meretricis amore olim implici(u,& denudatu libera-
tum efieperadis vocis, vt naufragi faciuc, qui reduces piftas nau

p R I M V S.

quo amatore nuncfruatunuucnc,& munditiai eiuj vel blandi-
tias l.iudat,fcd quadam adhucaiiiaiuis muidia , cum fe dicat vc-
luti cu dolore cius ilUxc'bras,<iuibus capit ignauorum adolcJtc-

iiuma)OS,caiui naufragium cualiile per d.mjiia. [Gracilis) Dele
dans, tenuis, vnde . Et vmbrx ibant tenues . [l^crfuli liquidis vr-
getodorib.) Pro fluxu femiii.ili,j.coicu St libidine. [Sub aniro)
Quod loci grati a, & vnguentorum muctur,nam in antris proUa
recpnfueuciuc.vnde & fornices didi. [Cui flauam rcli.co.) Cui
cometrs ? [Simplex roundilijO Simplicc munditijs dicu animo
faSiofam-tMuialosq. deos) Sibi iiatos.cum pcimircmll lllu m
foueacadcte meretriciam. [Plebit) Vtmutaia felicitate fua dum
quxricur.ipfa in nigredine nudet amatorem. hoc aut iuxta opi-
nione hoium dixit, q iratis, aut propitijs dijs lucra liue dijendu
fua applicant, vt Luc.O faciles dare fumma d.e.que.t. Difhciles .
[Et af.Ni.3;.u.) flciie allegoricos afpera xquor.i,& auram falla-
cem meretrice vocauit,hoc cfl inconltantem,nam dum blandien
flo inGpiencem trahit captum crudelicet nudat inconllantixma
ris fimilisjvnde Virg.Mene huic c.m.Etidf.f. Idedeperfidiamu

iierum,eiaage.r.m.u.&m.f.Fcemina.[Inrolens)Nonconfuerus,

& inexpertus amore meretricum . [Aurea) Pulchram , aut certe
fliuitc.fiuefimplicem fignificar.[Vacuam)Sibi vacantem, fine do
lo alijs contemptis fuo amori deferuientem .[ Aurx) Mutabilis
foeminx.[Mireri)Mira yarietate,dicendo.n.eos miferos, quibus
fulgebat intentata, quali beatum fe profitetur, qui iam ab ca eua-
fjt ,ficiitinrequentibus dicit. [Me tabula) Aeli diceret , Adhuc
non probata ignoranti nites, & places. Paries,met3phoraanau
fragis quieuadentes pidas cladibus fuis tabulas prxferunt,&
cum quibus euaferinc veflibus eas ad Neptuni teplu fufpenduc,
vt luuen.Et pifta fe cempeftate tuetur, &Virg. Seruatiex vndis
vbi figere dona folebant hocp allegoriam onditpoU nuditatem
fuam°a meretricis fe amore hberacu . [Vuida) Madida,m3.didus
autem extcinfecus,vuidus inirinfecus . [Deo) Neptuno melius,
^ Vis mulca gracilis te puer in rofa pfufus liquidis vrget odo
ribus)Pyrrlu meretricem alloquitur, cuius caliditate igno
rans,ait fe quoque in amore eius implicitum fufeeptis votis can
flem euafiHe.[Gracilis)Gracilem Pro tenero pofuii. Teneri auc
adhuc graciles folent efle puelli, & adolefcentes. [Hcu.q.H.Mu.
xjue.d.fl.) Per allegoriam hic dicuntur,qbus fignat tempeltatum
modo mobiles eflemetetricis huius blanditias . [Miferi quibus
Iniecata)Mireros eos ait,qbus ignota, & inexperta fit huius me
retricis frauduletia,fe auc more eo^i, qui euaferunt maris pericii
lajvotafoluiirejqi amore huius liberatus Iit, Videmus auc hodie
quoq. pingere i tabulis quofdacafus quoti maripafli fint,atq. i
phanis marino^ deo-4 ponere.Sunt et q veliem quoq. ibi fufpen
fluntjdijs ea confccrantes . [Me tabula facer Votiua paries) Pet
labulavotiuam indicat mans poteii Deo veHirocta furpendifle.
Vis multa) Graphice admodu,atquedi(ertein feflepm-

Graciles fraeii tabulas, temphs affigunc;&liumid3'veliimeu,[Quis mul- f } git poeta minas, & imprecationes mifereamantm . vbl

taeracilis)Gracilis tenuis delicatus.tenellus, teneri .n.&gract- ^‘—4 abamicaalioreceproexclufifunt. Naquod ipli paHi

^ . - . . fune, alios itidepaffuroscaufantur , fe vero miferis amoribus li-

mulatfolutoSjCum maxime fint irretiti. Id ergo hoc Joco facie
poeta, vt Mancin.narrat . Elt aut ordo : O Pyrrha, qs puer graci
iis.i. adhuc tener, & imperitus reru , vrget.i.auide ampleiltitur te
pfufus odoribus liquidis.i.vnguetls,quo9i vfus abufus.l.abfum-
peio eft in multa rofa fub antro grato,q.d,quicuqueis eft, perdi-
tus eft ac mifcr . Cui.i.ad cuius deceptione religas. i.ineiftis : co-
ma flauam.i.fldui coloris exiftens fimplex munditijs ; fed fup.fub
dolamente,quiaformaneg!eda,&fimplex cultus interdii plus
placet. Heu : condolentis vox : quocies,quafi dicat frequencilfi»
ine,flebit ille fidem. f.mutata,& deos mutatos. i quoscredetmu-
latos, quia prius fauere, polterius aduerfari vili funt , & quoties
ipfe infolens.i.infuetus,& inexpertus, emirabicur.i.exprdlfc mi-
rabitur, iquora afpera nigris.i.caliginofis ventis. i.aduerfa fibi
fafta amorum iquora : qui vt macia dum tranquilla videntur
ad perniciem fpe<ftant, quia Quifquis amores . Aut metuet dul^
ceis,3uc experietur amaros. Qui.r.pucrinrolens,credulus.i.fide
tibi plus iquo habens : fruitur te nunc aurea.i.tanquam aurea. i.
pulchra , & bona qui fperat te ; fupple fore femper vacuam. i . fibi
vacantem, & femper amabilem. i.comem & benignam, nefeius au
ri fallacis. i.fauoris muliebris , quo nihil inflabilius . Quia va-
rium, & mutabile femper Foemina . Miferi fupple funt, vel intcl-
liged,quodnonexprimic,quian6excandefcic,fed compatitur,
quibus tu nites.i vidctis nitida : intencata.i.non experta , quod
non dico imulus , quia paries facer.i.qui efl in facello Veneris :
indicat me fufpendiifc. Deo potenti maris.i.Neptuno :in tabu
la votiua. i. quam periclitans voui.veflimcta humida, quibus ena
taui non amplius nauigacurus,id efl amaturus .

Horat. b ij AD

tagracilis)Gracilis tenuis dejicatus, tenellus, teneri .n. & graci-
les adhuc funt pueri,& puelli. Plut.i vita Lycurgi fcnbitjita Gra
ciles qdein infantes fiunt & venufli , & afpeftu grati ob leuitate
macerii.[Vrget)Tenet,amplei 3 ;itur. [Odoribus) vnguecis.Cui
uoluptati cuius & gratii. [Simplex munditijs) Animo fallax es
cultu tn,& ornatu (implcx3benigna,& pura uideri6,[Heu quoti-
es)Mireraiuis interieftioergaaman.iem pueru. [Mutatos) ira-
tos, cum fe deceptum 3 dueriet,& denudatum ab illa . efl aut me
taphora fumpta anautis,quibusdijmutari vnr,cum tempeflas
fupuenit . vnde .ait, Et afpera iquora mirabitur. [Nigris uentis)
Hoc efl tenebrofis ob tepeflate,& nubila.[/tquora afpera)Hoc
«tt ipfam Pyrrham exafperata.Infolens iiifuetus a meretricibus
decipi. [Tc aurea)Culta ornata, formofa, miti & fimplici . nam
eam auro comparat metallorum optimo. [Vacuam)Otiofam &
fibi indulgentem. [Auri fallacis) Perflat in metaphora, nam ut
uenti fallaces funt nautis, ita meretrices amantibus. Auri ergo
fallacis. i.fallacis amotis meretrici), qui blandiendo attrahit,ac-
tradum nudat,ut mare nautas. [Miferi) Adde funt. [Nites) Lu
iiaufra^ ccs,& fplendcns alliciendi eos gratia. [Tabula uoiiua)Naufra-
gio reduces uota perfoluentes naufragi) pidas tabulas affigunt,
ta . & humida uertimcnta, ut diximus . hinc Maro.lib. xi|. ait : Forte

facer Fauno folqs oleafler amaris . Hicflcterat naucis olim ue-
nerabilc lignum : Setuati ex vndis ubi figere dona folcbanc Lau
renti diuo,& notas fufpendere uefles .

Vis multa)Metru duobus uerfibus Afclepiadcu . tertius

Q Pherecratius, qui conflat fp6deo,dadylo,& fpodeo, ita
Grato Pyrrh.i fub antro . Quartus Glycontcus.q coflat
„<'pondeo , £c duobus dadyits ita : Cui Haua religas co-
ma. [C^is multa) Percolatur Pyrrha, cum qua olim cofucueracy

MatJidut
\Hidut
P O R»

AlGEK.

C A

ad AGRIPPA

M™,«f)'>«/t"f‘“™’”““f"'““”J ’

>«tfm pro3Ct'f>^ accedat.

od,rJ. Dicclos u,r4roph. ■ Primq-h"’

q»fil!eMeco:»d^dUU« cd,le

riiiu . scanduntur tmm hoc modo .
iriki- rlt — M; 'f i5

ridir - Miinti -vu- carmtms a -uu- Me m ^ _

%».«« .««m Gltconm, qualtt , Sic te dma fotens Cy.
jiri. Scanditur pc.

Miles — te ditce gef-vv- serit vu

-UU- ~VK)r- U\J
-yy- -yy- UU

-- -yy- UV

C R 1 B E R I s vario fortis.& hoftium
Viflor, msonijcarminis alite,

Qua re cuque ferox nauibui>,auc equis
Miles te duce gelTcrit .

Nos Agrippa, neque h$c dicere, nec
graucm

Peleide llomachura cedere nefcij ,

Neccurfus duplicis per mare VlylTei ,

Nec feuam Pelopis domum ,

Conamur, tenues grandia; dum pudor,

Imbcllisq. lyr^mufa potens vetat
Laudes egregij Ca-laris , & tuas
Culpa deterere ingeni.

Quis Martem tunica teftum adamantina
Digne feri pferi t ? aut puluere Tro ico

Nigrum Merionem* aut ope Palladis ■

Tydiden fuperis parem?

Nosconuiuii, nos prorlia virginum
Seftis in iuuenes vnguibns acrium
Cantamus, vacui, liuet|uid vrimur ;

Non prxter Iblitum Icucs.

Tc nollra: Vare mirici : Tc nemuj omne canet 8tc, Su„,

^ui vchne Varum. St Vanum eodem ijsc podu, '«i

6uintil. uratiereade Vano memmie . LPonis) Magnam,;'
^ute valens, [Alite) . 1 . aulpicio, & omine optimo, „„aii o*

■us vitis elt in operibus fuis.[M?oiiijcarniinis),i.Homt,,
liioCic.pto Arch. poeta lic ait: Homerum Colgpbonijc,-

mer

dcqi

fuum cHe dicuiu Cliij iuum uendicantjhalsmnnij rcpJiunTC!’*

* ii idti

nij vero fuum cHcconfitnianc. Hau: ille. Hlt autem Smycnj,

Meoni 4 regioi.e Phryg'X vrbs , qua; a multis Homen patria R
aa ett,vc fcnbic birab. lib.xij. Arittotdcs vero (vc Hutarch. re'
fcrOfcriplicM^oncm Lydorum regem Homerum pro fuona* ^

tucducauiUe. Cum itaque Masonidt-s a potitis appeilerurpute,

C R i H 11 B 1 s S;c.) V I . Ode Agrippam alloqui-
■K\.W '“'■^‘^'“^■‘^'“^“"'abrtbusgflh.sjcumquo & Va-

IiVCaoI ^ carminum dignitate . Dicit .n. n> Homeri-
c«c«irniineab Vano fci ibctur fortis , & hollium
g rrr< SHi )l''^'’'‘-'”ibetur ct quicqd nauibus.aur cquts ecf.

Icrit fodiiccniiles . I ple vero tr nuis, hoc elllyri-

e«n7ri viT'"’' Achilles
eger ,,s„i Vlylhtrrrores.Necriuam l'rloplsdomum,vtpuia

iL l n , & odmm A,re,,& Thye

& 1 s; ^ «"lhv,itcm pinn „|i lurorem . Nam grandia fuL

u A , U, n';' ' JrlMhsJyrie po.ens ingem, culpa ve^

Rne^ .Cen,',,"’' ''“‘‘r’*' ''8''PP^ "''nuere. Omsdi

g’' xn.iuJ ciitulp ciit. r Menon® magnanimi pu-

dem lupe,,, p „„„ ..i.,d,o’paUajf

. : ''""'frmpct. Pueruu. s"i'r, tclcigiauic

m ; ' : \^"S'lmv8t tlm"m,o“'7 i*”

“ “ ■ I u , T' P"l>'a ""e,,.!’, °n P”"''

mus v.el ab Maeonia ob bniyrnanijvel ab M®one rege didtu. An!
tipater cpigrainmarum fcnptor , in Homerum epigramma tale
compofuit.vti Plut.referc . diceris ab multis Colophonis alum,
nus Homere : Hic le Smyrn®iim crcdic.ac ille Chium . Qu,,^ ^

Ion quidam , quidam Salamina fuperbam , Thelfaliam multm
genuilfe ferunt . Sunt & qui memorent alijs te fcdibus otcii, Sic
varijs natiis crederL efle locis . Dicere fi liceat mihi Phttbi ora,
cula,ccelum Cerea tibi patria eli, Calliopea parens . Homerum
pr®terea Pindarus, tum Chium, cum Smyrneum fuiHe ait. Simo
nides Chium, Anltarchus Colophonium, Ephorum Cumeum,
quidam etiam Salaminium quidam Argiuum fuilfe dixerunt,,
Dionyfius Thrax Aihertienfem putaurt,ti!ius vero a qiiibuldani
M 2 onis,ab aliquibus Neleci? fluminis exiftimacus poemata
duo, Iliada & Odyiream,ambo non ab ipfo poeta, fed ab Ariltar
cho grammatico in numerum vcrfuurn diuifa, atque diltindta
Ilias quidem geftaGr®corum,&-Barbaro)^p|> Helen® raptum^
fed pr®dpue Achillis prsclara in eo bello facinora coniinec.O-
dylfea vero Vlyflis ex Trotano bello in patriam reditu, quotq.il
le labores errando perculerit, atque vc reuerfus vltus fuencini.
micos,oltendit.H®c ex Plucarcho . [Quam rem cunque) Acjo. \
nis & quorundam ordo hic minime conuenit , ita^’ (ic ordiiiadi ;
verborum feries, Scribecuntem ab Vano res illa,quamcuqufre \

ferox miles tc duce gelfent nauibus.aut equis, potes etiamcon
Aruere fine fcnbetur vefit talis loquendi modus. [Agcippa)Mar ^
cus Agripp.i hic mcclligitiir Cifari.s AuguUi gener, nam ciiuna * '
tam luliam habuit . A quibus Csfar ipfe fortitus nepotes wis,

Caium & Lucium, & Agrippam . Neptes duas,Iuli3m,& Agt\^
pinam Marci Agripp® Auguflus offenfis interuenientibus defi* ^
derauit nonun^ patientiam, & Meccenacis taciturnitatem. Aud. f'

in his Suet. Appianus vero lib.v.fcribicqjM. Agrippa e Celtis, q Cilu
Aquitani dicuntur viftoriam per iHuttre habuetit,fcribicicemin AfU'
SicihaSext. Pompeium Cn. Pompei) filium iuniorem naualip-
lio ab eodem Agrippa deuiftum,]ille .n. mana otnnia dc prsda*
tionibus infelt.ibat • ua Romam maxima fame angebamur.

H®c ex App. Suet, autem addic , ^ Auguflus Agrippam ipfum
poit naualem viiSonam in Sicilia csruieo vexillo donauic.Virg.
etiam lib.viij. de eodem, inquit: Parte aha ventis, & dijs AgrippJ
lecundis ; Arduus agtiien agens, cui belli infignefuperbum : Te-
pora nauaii fulgent roflrata corona. Vndeaut dicatur Agripp^^i
noltrum carmen de floribus te docebit. [H®c diccre)Tua vidcii-
cetgelta. [Pelid® flom.ichum)Indign3tionem,& iram Achillis aW»
Pelei filij, Patroclus. n Ncflorilib. xj. lliad.ait: Ptobe.n.ipfc «"«»'
cognouiUi, qualis ille fir, qua moro litare, quam ftibito incurric
inculpatione, et culpa vacantium . Horat, item in Arte ait, Scri-
ptor honoratum li forte, reponis Achillem ; Impiger, iracudus,
nat.i, nihil non arroget armis .
[Cedere nefci)) i inuifti ferocis, inexorabilis acris [Curfus du»
plicis)I[us & reditus . [S®uam Pelopis domum,)! dtalus ioms
& 1 loccs,reu Plotidis,nymph® filius fuic,vt fcr.LaCt.lib.ij. The.
tuicq. Phrygi® rex .and. Eufeb. qu. (vc habetur lib.vj.Mcc.Uom
Ueos hofpuio fufcepifietjfiliumfuum Pelopem eis comedenda
appofuit, merintus ali.is eife came*, a quibus epulis Di) omnes»
excepn Cerere .iblhnuerunt . Ceres .n. illius humerum edit,ob
quodtacinus I upiter illum in inferna detrufit . Colleftis autem
putri membri V, illum m formam pnflmam reduxere , fed cudy-

cllct humeru. ab Cerere fola confumi.tus.tx eboic Dii fccnii.
Pelop" ‘S"'.''*- ‘ ' . .

3ps deinde regnauit in Peloponnefo, a fe dixit, genuicquc
Thyeilem Peloponcli pnos , poliea Myc^oarum rc-

ges,inMycenas.n.regnumtranslacumefl,vc fer. Euf. 1 ) vero (‘t

icr.LaCt lib.iii).Thc.)alcernisvicibus regnabant. Veiu Tbiefies
penes eum fataliter man furum, qui Arietem vel- .

rum Atreus regiam ingreflus plunrr.u cu-

ridfc

ji , , niicus rcgiai

tran^f ''‘^•'^otrumpens Europam fratris vxorem, imperium a
<ic ppne iuJicauitjhinc ab Atreo eft regno pulfus . deiq-
gtatia reconciliationis, Atreus fratreii> reuocauir, cuifi-

Uos

LIBER. PRIMVS.

lio^ Tue** .ippo^ulc epulandos. Exouculo policaThycftcs cum
filMlua Pelopeia coinubuii. VuiicnatU!.cUili,gyUii.s,qu> Atreu
occidit, & Agamemnone eius hlium Orcllcspoliea Agamemno
nis natus , matrem Clytemneliram in patris vltionem occidit.
Propter hxc igitur tot, & tanta fcclera. Horat. Sxuam Pelopis
domum ate . De quibus quidem Seneca poltea Tragoedias fecic.
[Tenues) Humiles ,& ingenio imbecilles arrogantiam vitat.
[Grandia) .f. funt pridicla omnia, & tragico digna boatu, quali
Varius vtitur. [Imbellis lyrx)Ncqiieiintis,acnercicncis bcllica,
& 3 ltadercriberc.[Cxraris,& tUas)Auguftus .n. & Agrippa con
traSex. Pompeium in Sicilia (vc diximus) Pugnarunt, Agrippx
tandem vitiinabelli proutneia tradita.[Detcrrcre) Minuere, qu^
enimdPteruncur,c6minuuntur.[Ingeni)Pro ingenij per apoco-
pen. [Tunica adamantina) Infrangili loricatum intelligit Mar-
tem & pugnantem, quem apre tunc deferibere difficilius e(t.[Di
gne fcnbic) .f. imbelli lyra . [Merionem) Sic legendum eft,non
Memnonem vt quidam legunt. Verfus.n. non llaret.nec bene di-
ceretur.Menonem nigrum Troico puluere.cum per Te niger cf-
fet. Antiqui etiam textus Merionem hiit.Fuii autem Meriones,
feu Myriones, Idomenei comes,& patruelis , quod polt Hom.

• oftenditlib.xiiij.vbi contra Deiphobum pugnet, & lib.xxiij. in
ludis Patroclo exhibitis, ait.n. in certamen agit.currusq. rotasq.
volucres Myrionesjterrxdefcendunc protinus omnes . Ec poli-
ea, Erigitur pedibus fublatus ad xthera puluis . Item , Atque in
puluereo volitantes xquore currus. Propter hxc igitur ait . In
puluere Troico nigrum Merionem per quem fane intelligit cu-
rule certamen ab Hom dercripcum. Diod. prrterea lib.v. feribie
Minois fui fle filios Deucalionem & Molu. ex Deucalione Ido-
meneum, ex Molo My tione genitos, cu nambus xc. ad Ilium cu
Agamemnone profeftos , euerfoq. poflea in patna die fuu ob-
ijflejhonorificeq. fepultos Deorum honores fuiffe affecucos. ho-
rum fepulcrain Gnofo hac oftendebaiicur inferiptione, Gnofl
Idomenei fcpuJcrum afpiccpn quo ego Myrion Moli filius pro
pin.^uusiaceo. hos, vt nobiles heroas Cretenfes colebant fa-
cnsjin bellorum diferimine eorum prxfidium inuocantes . [Ty-
didem) Da Diomede Tydei filio lib.v. 11. fic hf : Hiciam Tydid^
Diomedi Pallas ahena Fulgorem , viresq. dedit , quo maior in
omnes Surgerec Argolicos afpeiSuilluftrat honoro . [Superi-
parem) Hoc ait,qm 11. lib.v. dum cum /“Enea pugnaret Diome-
des : Venerem filio auxiliantempercuflit in dextra, hinc aitip-
fa Marti conquerens; Saucia conficior : Tytides impulit in nos.
Mortalis ferrum qui cum Ione fortius ipfo confereret dextras
Eodem libro pcrcuflit etiam Martem extrema vteri parte, qua. f.
lamina ferre.! pendet. [Scftis.i.elFraiSis vcl acutis, & prxparatis
contra iuuenes, [Vacui). f.amore,& fecurljvel ab negotijs liberi.
[Siue quid yrimur).i.fiue aliquid amamus . amantes^.n. vruntur.
hinc Sappho ait: Vrorvt indomitis &c. Virg.item lib.iiij.de Di-
done : Et csco carpitur igni. I tem : Elt mollis flamma medullas.
Sxpe aut poetxpafliuo verbo figurate iunguntaccufatiimm,qd'
etiam Prife admonuit. hinc Statius ait in Syl lib. v. Carpi turex-
imum fato Prifciila decorcm.Ec Sil.lib j. Horrida labenti pfun-
ditur arma cruorc.Lucan.lib.ix. Pluribus ille notis variaram pin
gitur .iluum . Ouid. in Ibin : Belides aflidua colla prcmuniura-
qu3.[Nonprxtcrfolitum).i.exconfuetudine. Leues inflabi-
les, inconflantes, vani, vt amatoribus euenic. Concludicautem
vel amans , uel liber de amoribus potiufquam de bellis fe velle
fcribercjctim fua mufa imbellis lyrx fit potens.

AC R. ^ Cnberis Vario fortis ,& hoflium) Metrum tribus verfibus
^Afclepiadeum, quartus Glyconicus. [Scriberis) Dicit Agrip
J,»^px,Naualcs feu tcrreflres viftorix tux feribentur a Vano ,
perfefto oratore. Ceterum ingenium fuum impar metrorum Iu
do deditu laudes bellicas canere. [M^onij)Homerici,q d^^o-
nia fuit i. in tali carmine feriberis a Vario , qualis vfus eiftiom.
[Alite) AuPpiciCjliue bono omine. [Ferox) Fortis . Nos Wgrip-

f ia vocatiuus cafus. Ordo talis efl. Quamcunque rem ferox mi-
es gefletit te duce nauibus, aut equis, nos tenues, nec conamur
dicere hxc, nec conamur dicere grauem flomachiim Pelidx. [Ce
dere nefeij). i. inuifti, ferocis ; vt, Rumpantur nefeia vinci PeiSo-
ra. Necconamur dicere duplices curIus Vlyifei per niare,necco
namur dicere fruam domum Pelopis, dum pudor. & mufa potes
lyr^ vetat deterrere laudes egcegij C 5 raris,& tuas, culpa ingenij.
[Pelidxllomachii)Synecdochicos a p.irte totum . [Nec curfus
duplicis) Duplicis autpp errores diftum, aut qui.! fetturdolo-
fus , aut certe duplicis pp .innos xx . Namdumalij duces capta
Troia polt X. annos reuerii fnnt, Vlyffes folus po(t xx. .innos re-
uerfus ad patriam df,[Ncc f^uam Pelopis) Atreum, in Thyefle,
a qbus dijs humanx epulx carnis appofitx funt, vnde Si Trag®-

di.im V.irrusrcripfit,qiiem& Virp.Iaud.it. Nam neque adhuc
Varro videor ne diccre C 111.1 D gii i.| C<»ii.iiiiui, tenues; 1 emi.it
vires ftias,ac Ii diceret, Nos irnutsnnn ,iud.-miis grandia. [Ini-
bellis) Ci^ind nefiiat rrs bellicas, .St .di^s deit.rjhtrc vcltnflei.
[Adain.mtin.i tumca) Lonca.alliilupp cluiiiicni,nani btllii m
quibuldain infiipcrabilccll.l Nigrnni; InU.imijrtrt.iminrs vi*
rum forrem pugnando rqualiciitvin liic fonifei pngnauit in bel
lo Troiano.[ f ydidcm) Diomedem, [No« coninuiaj i.tantu <x
voluptatibus fcribimtis , ordo efl . N*’s vacui cantamus conui-
uia.[PrtKlia virginum) luuenibiisreliflencium.[S(rtis iniuuc-
nes) In osiuucmirn ad repugnandum acutis unguibus,& prxpa
ratis. [V.icui.)Amore,uacui ). non .iniantes,& lcciin,[siufquid
urimur).i. amamus, qui. n. amat iititur.Virg.Vntur infelix Dido,
traxitq. per olla furorem, feu forte amantes, & oitendit fc omni
tempore feu amantem, id fludij habere. Ordo efl; Scu non prx-
terfolitumlcuesquodurimur,non.n, prxtcr foluum leuisell
dum omni temporefitinconflans.[Lcues)Nihilconflamixha#
bentes qux efl confuetudo amatoribus .

S Criberis Vario fortis, & hoflium Viiflor Maonumcarmi PoR«
nis) Agrippam alloquitur , cuius rebus geflis negat lyrico
carmine fatisfacere pofle , ideoq. i Vario ea Icribi debere.

Fuit aut L. Varius & ipfe carminis T ragoediatum, & Elegorum
auftor,Virgilij contubernalis.[Mxonij carminis alite, )Vt fi di-
ceret, Homericis aurpicijs,ac per hoc Homerica rubJimirate,no
tum autem inter opiniones qux de natalibus Homeri feruntur.

& hanc eflequafi Mxonis filius fuerit.fQuam rem cunque fe-
rox nauibus,aucequis Miles teducegeirefit.)Figurata elocutio.

Nam cu dixiflet , Scriberis intulit q rem ciique miles gclferit te
duce. Simplex aut elocutio erat, feribentur res quafcuque miles
gefleric te duce. [Nec curfus duplicis p mare Viyfld,) Amphibo
lu. Na & duplicis Viyflei pot,qd' fignat callidt.Poceft & duplicis
curfus per accufatiuum pluralem accipi. i. itus ac reditus . [Nec
fxuam Pelopis domum) Notxhifloiix funt de Tantali genertj
ex quo Pelops ortus, deinde Atreus & Thyefles, deinde Uit-
ftes.de quoljf fcelenbus Tragcedias compotitas (cimus, quarum
ftilus non nifi fublimitace fertur, cui fe negat hic poeta fufficere.
[Culpadeterereingeni) Bclleculpa ingeni;. humanum vitium
autem non aliud quam humilitatem vult intelligi. Deterrere auc
minuere fignat, & ex confequentijquia qux deteiunturjCommi»
nuuntur.[Quis Martem tunica t(ttumadamaimna).i.qux per-
rumpi non poflit . Adamas enim lapis dunlTimus, figurate auc
negat fe pofle res bellicas fcnbere, verum Vanum potius qui fic
Homerico fpiricu.[Nos prcelia virginum Sedis vnguibus canta
mus yacui) V trum cum vacui fumus, an ideo hxc cantamus quia
vacui fumus.i.a negotijs liberi? quod magis videtur fenfiHe,cu
fubijciat : Non prxter folitum leues.i.ex confuetudineleues.

S Criberis Vario &c.) Hac ode laudat M. Agrippam a rebus A5GEN.
fortiter geflis, & Varium poetam, aeque Homerum abalti-
fonamufa,feautmodefte extenuat confites imbelli lyra no
pofle gradia, & horrentia Martis arma confequi.quod du fe pof
le negat, miro artificio aflt qtur. Scriberis efl hic futuri indicaci-
ui modi,qa fecundam producir. Varij etiam memini in Sermoni
bus vbi dicit, Plautius & Varius Sinueflx,VirgiIiusq. occurrunt.

Et Satyra X.Forte equos acer vt nemo Varius ducit &c.vnde ere
da alium quam Variu fuifle.Ordo efl,0 Marce Agrippa tu fcri-
beris.f.aliqn : licet ego non fcripfero, Vario.i.a Vario poeta alti
fono, fortis & vidor hoflium. Scriberis dico ali te.i.aufpicio, &
dexceritate,qaqux aufpicaco fiuntjdexrre.i.profpere fiunt, car-
minis McBonij.i.Homerici.i.quocarme Homericum feriptu efl,
quacunque re miles feros gefleric. i. re duce.i.fub tuo dudu,naui
busjautequis.Efl enim,inqcBonf.vfitatiirimushicloquedi mo-
dus, Quicquid egerit exercitus te duce vcl honorem vel infamia
aflequeris.i.adfcnbitur tibi quxeunque exercitus egerit te duce.

Et addit. Quale efl Horatianum quoque illud Epifl.jj, C[uicquid
delirant reges , pleduntur Achiui &c. Quod mihi qui^m nihil
ad rem, imino contra facere vf . Nam li luit peccata regg exerci
tus,vt Dauidis populus IfraeJ, non regi fafta populi adferibunt ,
led populo peccata regum imputantur, [Nos aut 6 Agrippa te-
nues, nec conamur dicere grandia).f hoc quod diftum eltjvideli-
cet quacunque rem miles te duce gelferi t , nec flomachum Peli-

dx.i.hlij.Pelej.f Achillis :graue.i.implacabilem,vtpaterlliad.i.

vbi patm Brifcideplacari non potuit, vnde addic, nefcij cedcre.i.
qiiincmim,ne Agamemnoni, quidcmcederefciuit.i.noncona-
mur dicere Iliada Homeri, nec duplices curfus Vlyflei.i.iDfius
VlyflTs hoc elt Odyfrc3m,red quia gra.'ce Odyffcus luuus Odyf.

)ei aut Odylleos dicitur ad imitationem dixit VlyHii, pro Odvf
fej,duphccs aut, quia in Odyflea Hom. eius profcdiooe, & red-
Horat. b iij ditum

II) fupf

rttretn

oden

M A TT.

I N V M

adnvmativm plancvm.
C^fularim, quii ryburtiiurepeneprtcipmddiDttm

conceirat vetat deterere.i.d minue^ ^ ^ ^ juHylo, CT Spondeo tndiffcrmn ommi

pa.i.vitio,ingeniproing J laJe fatea ^ / . ... in numto iiUau.tndo Ihondetu hanit,j^

Lu a.iec .nep'ft<>l^.N■' .oniunftiones copulare dl-

qoU dicet copulare
tesA tuas.r.ljudes . V exigat, vt hic,qa n—

„erfus cafut . „.L impetit, artifices dedecus

liceret dicere tui- Alexander magnus dicitur publl

aefetre tci quam tta«ant, rnu n pin»eret.Detcrerc au-

co ediAo e“'®'"A2“p tem bonam minus bonam effi»

rem aptum elt 'j ibono quafi minus boni , vt res

eere , Vnde deterius diclin q ^^^q ^ |-Qp,s

m'"' m &riTangTt a qiite p® teclare & magnifice dlda Gb. im,
Martem «tc ) 1 ang j V / jp .tcunque imitatur, atque af
t.ib.ha "esu.,& tn vt d.xu ^ g ^ (b^.beee

fcquiturc ptoximo.O ^ belli, teaG.i. pro

facta, Viivtnuiijv '^.n, adamas non vi , fed hircino

ode ri J ■ nicolos dijlrolihos . Tnppue^^trfuafi

rxameter Cat.ilv{licm ia cii»^„„,

^fix pedibm n-ittylo, a- Speadeo indifferenter m

locii,qu.inqii.tm in qmnto nhepu.mdoff ndeiuponttnr.ty,,
fexto daaytM,'ybt etUmfepeproJfondeo trechtm admitti
m. Sed de ter fu Heroico multa diximm m injiitutioiid^
nofirts grammatica . Scanditur autem fic
Lauda — hunt ali -ou ; cla — rdm iiliddon -oo aut juiij
-uu lenen —

faCta, Vii

S'":^S;"a;"^^--ori^fiebat,.dGall.ex
Iisferfis effinxere. Martis aCit tunicam pulchre adamantinam,

- ; „ -..r u.u^ anntr Aiir nuid reriDferit Menonem Jdome-

1 bel-

fenguine

'd^fiinfragib.Temfingit^Aut quid feripferit Merionem
nei coii.item,nigrom .1. offurcatum.puluere iroico , quo in bel-
)o ance Troiam confperrus ea,auc Tydiden S. Diomedem Ty-

dei (ilium.VndcTytidcn pro Tydiden dixlbparem fuperls, quia

cum Marte & d^nea pugnauit , & Venere vulnerauit . vnde ^n.

X Credo equidem mea vulnera relhnt,ope.i. auxilio , Palladis ,
bea;fjpienri*&beUi,quiabellumnonfcaefine rapientia ge-
ticur . NamCvt dicit Salu{lius)priurquam incipias cofulto,& vbi
confuluens.macure fafto opus eft.Nos.f. lynci , quibus ett mu-
fi imbelhs.i.non canens bella virilia , cantamus vacui .f. curis &
fi>llicitudinibusconuiuia,& nos cantamus proelia virginum .n,
puellarum adhuc forma & tccaie vigentium, acrium .1. afpecaru ,
in iuiiene,s.ramatorcs,dum ab eis deferuntur, aut percutiuntur ,
& hoc vnguibus fedis,ob vehemetem imperium dum vnguibus
omnia dilrumpere tentat,fiue cantamus fi quid. i. in aliquo vri-
mur .f ardore animorum , exiftentes leues .n. inconltantes non
pr.rtcrfoJmim, quia nihil inconftancius amante. vnde inEu-
nuchn ,

l n amore hrc omnia infunt vitia &c.

S Criberjs Vano fortis & hollium ViAor, Maeoni carminis
aluc , Quam rem cunque ferox nauibus,aut equis Miles
tc duce gellerir.) In his verfibus ctfi non minus fuperfluutn
videri potcll aliquid mediceretanquam inre,qus videri po-
tcil tlanllima & aperiiffima ,qu3m temerarium , vbi clari (Ti mi,
interpretes ftiam quifquc fentcntiam dixerunt, th, quia nullius
extituhaftenus, qui ea mihi tn re fatisfecerit , & vero fimile du-
co fieri polle , vt permulti alijmea: (int opinionis , videri poterit
(ni f.itlor) non ab re, fi ad ordinationem quoque eorum carmi-
num & hoc in loco defcenderimus,& nollram cum aliorum fen-
tcnrijs contulerimus . Periodi huius igitur, qux folis quacuor
bis vcrlibus clauditur, quos fupra rcripli,ncc , quantum ad ordine
pectinet , commune habet aliquid cum fequcntibus (vc quidam ,
quorum vidrn poffum feripta, voluerunt) ordo talis erit , O A-
gripp.ifcrjbcns Vano fortis & viator hollium alite Mceonij car-
minis, quacunque rem ferox miles nauibus aut equis gefletit te
duce,idelt erithoc Van)poct.e onus,& prou ncia ,vc laudet
alite Mifoni) carminis ,& appellet fortem & hollium vidorcm
quacunque rem exercitus gclfcnt teduce nauibus ,aut equis.
Qin quidem ordo , quo explicatior & apertior videri potcll , eo
nv.f.friiut;isclari(nmos tot interpretes tantum putafle illic elTe
dimcultatis & la''oris,& rem iplam obfcuriorem potius & im-
pu. inm , quam apertiorem interpretatione fua reddidilTe . Eft
tnim vlii ,tinimin li,c lonutiiili miidui , Qulcquid cgtritfxtr-

-uu/ewew —

Secundua autem quifcjue eft Dallyllcu).Hlemanlui utra
meter catale^icui, habens quatuortlcimos pedes Htniti
terfm.fic . ^ ,

.ytfstephe -oosumbimd-ou risue Co-uurinthi—

_UU — -uu -uu —

-uu -uu -uu —

Avdabvnt alij claram Rhodon,
aut Mitylenen ,

Aut Ephefum,bimarisueConntlii
Mccnia, vel Baccho Thebas, vdApol
line Delphos

Infigneis,aut ThtfTala tempe.

Sunt quibus vnum opus eft ,inta6lE Palladis vrbem \
Carmine perpetuo celebrare; &

Vndique decerptam fronti proponere oliuam.

Plurimus in Junonis honorem
Aptum dicctcquis Argos, ditesq. Mycenas.

Me nec tam patiens Lacedaemon,

Nec tam Lariflae percusfit campus opimae ,

Quam domus Albunese refonantis ,

Et prxeeps Anio , & Tiburni lucus , & vda
Mobilibus pomaria riuis.

Albus vt obfcuro deterget nubila ccelo
Sape notus : neque parturit itnbreis
Perpetuos : fte tu fapiens finire memento
T riftitiara , vitiq. labores
Molli Plance mero ; feu te fulgentia lignis
Caftra tenent ifeudenfa tenebit
Tiburis vmbra tui ; Teucer Salamina , patremq.

Cum fugeret ; tamen vda lyaeo
Tempora populea fertur vinxifle corona,

Sic trifteis affatur amicos .

Quo nos cunque feret melior fortuna parente
Ibimus 6 focij, comitesque.

Nildefperandum Teucroduce, & aufpiceTeucio*
Certusenim promiGt Apollo,

Ambiguam tellure noua Salamina futuram .

O fortes , peioraq. pasfi
Mecumfarpe viri, nunc vino pellite curas;

Cras ingens iterabimus arquor .

Avdabvnt &c.) Odevij Plancum virum con *
fularem alloquitur laudans, pra-ponensq.Tybu-
risainceniiaiem cunftis locis ametnis , aitq- puH
qj vti Notus fipe nubila pellit , neque imbres

parturit femper, (ic fipicns ipfe finire debet tri-

f finiam , viteque labores conuiuijs & molli mf-

> itue in caltris erit , fiuc* m den/a fui Tyburis vmbra Teucri

inde

fjttdos

Mityle *

J*e.

Ale^ut

Sappho

Tittacits

Spht/ut.

Corimw

liber

inJc excmplu aPirr.qui licet patriam, patremqiic fugeret, genio
tamen vacabat,' nltu amicos hortans , vc vino pellerent curas .
[Claram Rho lon) EU Rlio Jos in Lycia infula, vt Mela fer. SoK
addic cpnunq jamccclumita nubilum , ell vtin Sole Rhodos no
lic . Stiab.lil’ .xiiij. docet q’ Rhodorum vrbs portubus, & vijs, &
moenibus e teraq. fabrica cantum alias excellit vt nullum ei *-
qualem nr dum praiUanciorem proferre valeamus. [Mity lenem)

EU Micyl.mein Lesbo infula oppidum, ve docet Mela, inde ve-
to (vt a' ane) oriundi fuere Alca:us,& Sappho lyrici vatcs,ac Pie
cacus V' .us ex feptem fapietibus. [Ephefum) Erae Ephefus in A-
fia lor um regia clariflima quidem,ut Str. lib. xiiij. fer. Erat ibi
Dlan : templum pulcherrimum . de quo Plin.lib.xxxj.cap.v.Iu-
llinu > Ub.ij. fer. Amazones in Afia Ephefum condidilfe. [Bima-
ris f.orintUi)Ephyre antea poUea Corinthus appellata cU. Co-
lor la colli applicata medio intcruallo qtf lUhmi appellauimus ,
in (uit Plin.fib.iiij.de Peloponnefo loquens . De Corintho etia
S r.plutimalib.viij.meminit, aeque inter alia g» ciuiias ipfa Co-
1 .nthiorum amplilfima ufque fuit,& opulentiflima,feu viros in
•lumerabilcs adciuilc regimen penciflimosjfiue eximias opifi-
cum artes animo vertis. Eraritq. in ea plurima opera iere labo-
taca.Bimaris autem Coiinthi ai t, quoniam lUhmos Peloponefi
prom6torium,vbi lita eU,ab altero latere Ionium, ab altero M-
geum marehabet,de quo etiam Solin.cap.vij.Ifthmos autem di*
citur terra anguUa inter duo mana. [Baccho Thebas) Theb*
vrbs Bceoti£,nec cedentes Athenis claricate, duorum numinum
Liberi atque Herculi (vt volunt) patria. Auftor Plin.libro iiij.
Diod. vero Lb.j.fic ait; Qui Deum hunc tradunt Thebis Bceo-
tis ex Semele & loue fuille genitum, aberrare videntur.Orpheii
enim cum ad lEgyptios traliifecjpercepiflccq. ab eis facra, & niy
fteria Dionyfia,cllct autem amicus Thebanis, a quibus plurimo
in honore habebaturjretuliflc ad eos tradunt huius Dei origine.

] ‘elphf . £Delphos)Bratit Dclphiin Parnalfo monte Phocidis clariflima
* * V. .-..i«Ui-iG nrnnt.pc .4i3r.i|inls Pytliij icmplum, & ocaculum

“:o Sir, lib.j, lufl. vero xliiij. ile ait:
'clphici . politum efl in monte Par
ci , ibi & ciuicacem hominum fre*
Ihe maieliatis vndique concurrentes
ica templum, & ciuicatem non muri,

I, fed naturalia prsfidia defendunt
prorfus.vt incertum fit verum munimentum loci , an Dei maie-
Itas pius hicadmiracionis habeat . Media faxi rupes informam
theatri, quamobrem & hominum clamor, & fiquando accidit,
turbarum fonus perfonantibus,& refonantibus inter fe rupibus
multiplex auduur-^Thelfala tempe.)Locaamcena acceli tempe
ramento difta funt cempe,uti Lad.hb.j.inquic. Sunt autem pro-
prie loca 10 Theflaiia quique millium pafluum longitudine, &
ferme lex latitudine vitra vfum hominis attollentibus fe dextra,
laiuaq. leniter connexis lugis , intus fua luce viridante allabituc
Peneus , qui inter Ollam & Olympum nemorofa conualle de-
fluit, vt Plin.hb.iiij. edocuit . Intadx Palladis vrbem . lufl.lib.ij.
fcr.quod Amphiitionqui poflGrsccum regem Athenarum re-
gnauit : primus Minerux urbem facra ait , St nomen ciuitatij A-
thenas dedit. Vcq. alij dicunt, Minerua ipfaab grxeis Achena di
citur. Referunt etiam poecie litem fuilfe inter Neptunum & Mi
neruam de impolitione nominis Athenarum , quod quidem la-
tius lib.j.Georg.iam diximus . Carmine pcrpetuo,iugi & conti-
nuo nunquam intermiflb. Celebrare, Cic.pro L. Flacco ait ; Ac
fune Athcnienfesjvnde humanitas, doiff tina, religio, fruges, iura,
leges orta:, atque in omnes terras diflribut^ putantur. liifl.ctiam
Jib.ij. lic aic : Primi Aihenienfes !anificij,& olei, 64 vini vfum do-
cuere, arare quoque & fercre frumenta glande vefccntibus mon
flrauere,luerxccrce,acfacudia,S4hicciuilis difciplinxordo vel-
uci templum Athenas habet.Vndiquedecerptam, ex quocunque
loco, non folumindc.vbi Athenicnfeslegebanc,cum viStores o-
Ica coronabantur.Pim.enim lib.x v.fcribit,g> Athcn^ viftores o-
lea coronabant. Poet* vero (vt dicit Hor.) fcribentesde Athe-
AiI)eB4- laudibus olea fe coronabant decerpta vndique utputa fi

rum lau l^oma:compof«iflcnc,opus Romae oleam decerpebant. Videtur
etiam lic pofle intelligi,St forte melius, ut dicat illos prxponere
oliuam vndique dccciptain fronti .i. ad frontem vidorumin Iu
dis Athcnienlibus,per quod quidem oflendit poctus ipfos oliua
Oltayi» ■••Aihenienfes ludos prxponere omnibus alijs. Nam Athen*
florum vidores olea coronabant, vc Plin. fer. [Vndiquc)6x quocunque
AiI«rjM Athcnicnfi certamine decerptam ad frontes vidorum . [ Pluri-
■ mus) Addeferiptor. [Dicu) Deicnbit. [Aptum equis Argos)
Pltn.hb.iii). de Achaia loquens ait. Inter amnes Inachum, & £-
ralinum elTe Argos Hippiuca cognominatum . SicJib.viij.etiam

Bacch u,
Theb : .
Her u *
Us

vrbs etcelebrisproj
vetulfaceJnfignc
APtUialt Templumauici
DtWnti in rape mi

umfluni qiientia fecit, qe
. jn eo laxo confe
fedprxcipitia

Tempe

Amphi •
tton rex
Atheitit.

P R I M V S.

de Achaia loquens fcribit.qi Argos, & Myccnrvrbsambarprin- Mycma
cip.itiicmineiucs, minus tt.idijs qumquagmt.i inter fclinitimx lui/onn
erant. Btdicatum lunonis templum luxta Mycena ambabus templum
fuiHc comuiie , in quo flolycicci limuljcr.1 artis laude omnium
pr®ltjntillima,fumpiu,& magnitudine 1’hidi* l.inc imaginibus
cedentia . Argos quidem a primordio magis ac magis exutu po
tcncia primarium, fubinde Mycen^ ampliora fufccpcrunt incre*
menta , poflerion tempore eas Argiui (olo sequatas dclcuerunt
adeo, vt xtacc Scrab. Mycenxi oppidi ne vefligium quidem repe

riretur.Hom. vocat Argos interdum prifeum, alias Iafium,E- Argiplu
queliic quandoque ucl Fdafgicum vel equorum alumnum.Co res
gnominationcm igitur per epitheta diliinguit. Equeflrc vcro,&
equorum alumnum communi quadam proprictatcdicit . H*c felopon*
ex Strabone,quieciamaddit,g'Peloponnefos per multos prius

annos Argos uocata elt.caq. lempcflate Argos Achaicum nomi Lactdx*
nati captum. Per Argos denique hic Hor. Agamemnonis proe* mon
liaintelligu. [Patiens Laced2mon)Eavrbscllin Laconiaetia sparta
Sparta appellata.Cuius lufl.lib.iij.meminit.Hom.lib.iJ.Iliad.di Lyeur^i
uerfas elfe vrbes ottendit . Lycurgi prscerea leges (vt Cic. lib.ij. leges.
Tufc.edocet)Laboribus erudiebant iuuentutem venando , cur- sparta
rendo,efuricndo,fiti'endo, algendo, xftuando. Sparta: uero pueri pueri .
ad aram lic uerberibus accipiebantur, vt multus e vifceribus fan
guis exiret , nonnunquam etiam ad necem , quorum non modo
nemo exclamabat vnquam , fed ne ingemebat quidam . Hxc ex
illo . Propter id igitur patiens ait Hor.84 fi in eundis agendis pa
tienciflimi erant, vt large in Lycurgi uitaaPlut.oflendicur.[La*
rilTse campas opimae.)Sir.lib.ix.vbi de Theffalia loquitur, Icr. La
riflam vrbem efieiuxta Peneum fluuium.elt 64 alia, vt inquit, in
Creta ciuitas a qua fubiedus, campus Lariflius uocatur, Latifia

Argpi.
ilipptU .

quoque Olfe locus ell quK penlilis.aut obliqua dicitur a plerif- ^

que. elt 64 in Peloponnefo Argluorum arx Larifla. Elcoiu quo-
que agrum Dimamq. difterminans Larilfus fluuius cfl . elt 64 in
Alia Larifla Phriconia . In agro item Attico Larifla ell . Trahi- ^ ^

bus quoque elt vicus. Plura etiam Scr.in dido volumine.[Albu- ^
neae reronantis)iDe hac poeta lib.vij.ita fer. Ac rex folicuus mo-
ftris oracula Fauni Fatidici genitoris adicjlucosq. fub alta
Conlulit Albunsajnemorum qu£ maxima facro Fonte fonac,
faeuamq. exhalat opaca Mephitim,vbi quidem Seru.aic,vnum cf
fe fontis nomen etfilus.alieritq.in lyburtinis elfe akiffimis
montibus, elfe uero didam ab aquae qualitate . Acron dicit non
accepifle ab Albunea nympha, cui nemus confecratum ell. Por-
phyrio etiam fer. Albuneam Deam in regione Tyburtina fontis
prxfidem . Strab.lib.v. refert, in planicie Tyburtina fluere . quas

nuncupabant Albulas aquasfngidas multisefontibus edentes ^

varios ad morbos falutares. Lad.prieterealib.j.cap. vj.fcr.de-
cimam Sybillam Tyburtem nomine Albuneam, qus Tyburi co
licur ut Dea iuxta npas amnis Anienis, cuius in gurgite fimula-
cruminuentumefle dicitur, tenens in manu librum. [Prxeeps
Anio) In Rom* confpedu Tybur quidem Herculeum elt, 84 Ca Tybur,
tarada -i. defcenfus.q facit Anio, vbi nauigabilis elTe incipit , cu a»w.
e fublimi profundam in vallem prsceps defertur, & per urbi ipfi
vicin.a nemora . Hoc ex loco mira fruduum abundantia pra?cer
lapidis eftolfiones qui Tyburcinus dicitur, in hic planicie Anio
fluit quoufque Tyberim intret, hiec ex Strab.lib.v. Qui Anio ex
AlbaMecutrens prxter Latinam Marfotum vrbem , & propin-
quum illi campum per Tybur. defeendit in Tyberim, vt idem aic,
Plimitem lib.iij. feribit quod Anio in monte Trebianorum or-
tus. lacus eris amcenicate nobiles, qui nomen dedere Sublaqueo Subla»
defert in Tyberim. [Tyburti lucus) Sextius Grafcushiltoricus
lib.vj. antiquitatum fcribit , g- Cathyllus Amphiarai filius poft
prodigialem patris interitum apud Thebas ,iulfu Oeclei aui fui
cum omni fa;tu,& facris milfus itis liberos in Italia procreauit.
Tyburcum, Coracem, 64 Cathyllu, qui dcpullis cx oppido haud Tyfiurt*
loge ab Roma polito veteribus Sicanis,ab nomine Tyburti ma- C#r43e.
ximinatorumfilijoppidumvocauecuncVirg.etiamlib.vij. aic, CatyUtt»
Fratris Tyburtididam cognominegentem. Solinusquoque
de hoc meminit fm Sextium , qui quidem vitra prsdida ; Non
dclunc, inquit, qui dicant Angulum fratrem ciuiiaccm fingulam
condidilfe . Teflis efl mons qui adhuc Cathyllus dicitur, 64 Co
ra oppidum inter Volfcos.fAlbus notus) Permutaneduo uenci
naturam. Cum lic Aufler Afriesferenus, Aquilo nobilis, ut in-
quit Plin.lib.i). Vbi etiam aic, g Aufler Italia: humidus efl dtc.va
t'c, inquit Gell.humor dicitur, hinc notus Aufler didus . [Molli
mero) Dulci.fuauiq. vino .[ Teucer Salamina, patremq.) Poft fi
nem Troiam belli Teucer morte Aiacisfratris inuifus patri Ta
lamoni.cum non reciperetur in regnum Cyprum concelTiCjatq.
ibi urbem nomine antiquo pacrix Salamina condidit. Audor eft
Hout. b iii) luft»

A R-

SalaminAtncxrcgionUdtoi"''"'?

quidem ftadiocumlxj^ 10 o S P r j,quamuis n.ini

?*xx. '.L pro quamuis rrperitur. Cie.

(i„*eoineffcnim«i-.a, exilii

fcquitur «inen .Sxpe autem cum pro
ad Cxlium epiliola vltima,lib. b Bj„hi nomen

raaui tamenfaciendum effe diffol-

ab X.'. , quod efr foluo, eo 3. mentem & oluit

„ar,vndefcquirurparJyCs.Pn^

SrSSsssNfet;;;;

tem . [Certua Apollo) Non fallax, fed veridicus . [Nunc vino
pellite curas:) Plln.etiam llb.xlii). fer. nimio potu gigni fere re-
fum omnium obliuionem.mortemq. raemorlj.furoremq. ccia.

AudabuSjclmm Rhodon , aut Mitylenen) Metrum

I hcroicum.PtimusverfusHexamctcreli.fcquensvcrotc

I J Iramcier cli,qui & Phalifcus appellatur.co 3. ex quaiuor
pedibus vltimisconUacverfus heroici . Nuniatium Plancum al-
loquitur, confularem virum Tyburc oriiidum, in cuius gratiam
dicit, cum diuerfis poetis Itudium Iit diuerfas infulas oppidaque
certorum numinum gratia celebrare carminibus,hbi i ybur el-
fc laudandum, CUIUS voluptateC3piaiur,veI amoenitate, ftd Albu
nex nymphs eiufdcm nemoris vicini, ac Tyburis , de quo Virg.
Lucosq.fubalta Confulit Albunea. Tybur autem Tyburius
condidit, a quo nomen ciuitatiell,hic fuit filius Carhylli filij
Amphiarai . Vt Cathyliusq. acerq. Corax , fed hac Ode Plan-
cum hortatur, VI curas voluptatibus relaxet exeplo Teucri Tc-
lamunij . Claram Rhodo,3uc Mitylenen, maniimx Grscia: ci
uitJtes funt . [Bimaris ue Corinthi Moenia) Quia & ionio , &
JEgxo mari abluitur. [Vel Baccho Thebas,) Ordo ett ; Vel The
bas mligncs Baccho . vcl Delphos infignes Apolline . fic enim
apud flicbas Dionyfius,ficut Delphis Apollo, colitur a quibus
honorem patrix fortiutur. [Thefiala tcmpe.)Amcenitates 1 hef
falli’. Tempe enim tribus cafibus declinatut:nominatiuo,vo-
catiuo.&accufatiuo, [Sunt quibus vnum opus eh) Ac fi diceret,
vnum Hudium clt laudibus dicendis operam dare certos , & ex-
inde gloriam quxretc laudando tantum Athenas , quas vocauit
vrbem Minetur, vclui proprium ciuitatis nome. [Carmine per-
petuo) Aut vno metro , aut non aliorum laudibus mixtis . [Vn-
tliquc deceiptam) Ex omnibus ColleAamjOrdo efi . Prxponere
fronti ohuam vndique decerptam . [Aptum dicit equis Argos)
Aptum aurem cqiiis Argos genere ncutroabfolutedicit. [Di-
Athenas in Minerux honorem, ita
Argos i Mycenaslaudariinhoiioiem lunonis . [Nec tam p.)
Quia in agoneis verberibus immobiles cxdebancur . [Lacedx-
mon) Pdit matticidiiim Oreltes cum fureret, adijt oraculum de
lamtaie oriculum refpoiidir, fic cum polfe fanari , fi Dianx Scy
chicide lauMcafimuIacrumaufcrrctiprofeSus itaqueelt,ibi
ent (oror ciut facerdos ,qus aduenas immolabat, acnouit fra-
trem, pepercit illi,interrogauitq. cur venilfei , ille indicauit abf-

clt, delati fune ad

itaiiam & collocauerunt jii nemore Aricino fimuljcrum.& co-
eeraueiunr nemus . pod hxc Italis immite numen vifum eit , &
^pcrum rmifcrunrq.adOricmcm fimulacrum quod Laccdx.
«rem U n''’""":- =‘-'crudelitatem,aut?acrileg.umft
ret maniM '‘iVtiutienisaras arcenderet,& fuper impone
Buirde h’^

>> Wu.) s.lu, luxu ciu^ucrmfdcm' "P'‘‘“'-[Tvbur.
l>'fcmrennbu,. rDeeero.. L . • [Mobilibus^

OtdocI».

..muui cu,* . ‘'“'•X'» fuxui. nam

■ fuganmt , [Seme

fulgentia lignis) Ac fi dictrec , Seu fignit , r.u . „

iiiilcearis.LScutlenlatciiebii).Scufisdomi.[Salaminj^ci ""

Telauio.iis,liichlijvruisTeucto,& Auci ad Troia„„„T)'

lura ptolicilicniibus, legem poluit.vtalicr fine alttro„„„
dirci . Aiace ii.iquc Ic perimemc , quo J pci dolum Vlvin^''
dicio armorum viclus litctimiprc corpus Achilli, lib,rair'“'
Teucer memor impcrij paterni, patrem, & patriam fugien,',’
fponfo Apollinis, cum locijs alibl condidit ciuitatcm. Hu„
eWcra, dicit hortando comites fuos ad pocula confuUeum t
vinotriUitiam mitigafle. [ Tamcnvda lyro) Madidavino*
ro focij) Ordo efi . O locij,o coinices , ibimus qiiocunqucf!
ret nos fortuna, meliorparcntc. [Aufpicc) Fautore, vcl fpo'

fote. [Apollo) Apollinem dicic,cuiusrcfponla, vcl ptomilfaf,

quebatur . [Certus) Non fallax, veridicus . [Ambiguam) Du'
plicem,vcl quod vna in Cypro, alicra m Thracia regtoneelTcdi
cicur , vcl quod vna pulfus ell : alteram condidit . Virg. fimilii„
ambiguam duplicem pofuit: Agnouit prolem ambiguam,.,,
minosq. parentes. [ Noua,) Id clt incognita, peregrina. [iV
iocaq p.iiii.)Virg. O palTi geaulora. [ Iterabimus) , i,

nauigabimus .

L Audabunt alij claram Rhodon) Hac Ode Numatium lii
Plancumconlularemalloquitur,quia indicat fept^ipu^
Tyburtina reoione deleftari,oninibusq. cam fua fenten,
tiaprxponendain affirm.ac. [Claram Rhodon) Propterea cla»
ram,qudd foli fic oppofita dicit, de qua & Tucilius lic ait. Rho.
dos Carpathium in pelagus inclinat apertum . [Bimaris ue Co,
rinthi ) Bimarem Corinthum appellat , quod ilthmo oppofiu
Ionio, &d^.gcofinu abluitur. [Aptum dicu equis) Homeri-
cum, fic enim de hoc ille. a^Y& WTroiZoTov, [Me ncc tam patieni
Lacedxmon, Qjam domus Albunex) Albuneam deam in re-
gione Tyburtina fontis prxfiJcm . & Virg. tefiis ell, qui in lcp:i
moait; Lucosq. fubalta. Confulit Albunea nemorum, qua
maxima. [Tyburtt lucus) Tyburtus conditor Tyburis eft, cuius
frater Cathy Ilus, & Corax quorum Virg. meminit, Cathyllusij.
acerq. Corax argiua iuuentus . [Vda Mobilibus pomaria riuis)
Irrigua incdligi vult. [Albus vt obfci^^ tergi t nubila calo,
Sxpe Notus ) Hanc Oden quidam p^j^flnm elle,fcd eadroi
clt. Nam & hic Plancum alioquiturVjft^Sp honore &rii^.
riore parte Tybur laudauic . Plancus eK^|Plryburcifuic oriuii<
dus , Album autem Notum dixit, v: grxei xrfliceVoTcve, quodfeit
num faciat. [VdaLyxoTempor.i) «‘TrtxxftyjlJpfum.n. vnum
Lyxoiniclligi oportet .i. vino. [Populea fertur) Bene non qua
Jibec , fed populeam coronam propter fortitudinciD animi. Na
hec arbor m tutela Herculis. [Ambiguam Salamina) Nunedu-
pliccm incclligamus , quoniam aheram Teucer in Cypro infula
condidit, patria a Telamone patre eic^us • [O fortes , peioraq.
pafli) Vt Virg. O pafii grauiora dabit Deus. [Nunc vino pelli-
tccuras: Cras ingens iterabimus xquor.) Quidam Hultc ab
itinere verbum fidtum putant , fed nequaquam fic accipiendum
cum fimplicior elocutio magis rationem habeat. Teucer mati
venerat, quia a patria ciedus ell errans . [Ingens itcrabimus)Vt
iicrencnauigationem focios hortatur.

L Audabunt alij) Hoc carmine celebrat poetaTybar(fino
fallor)vc fe gratum Mcicenati ofiendat , abs quo ilhc lo-
cum amoenillimum dono acceperat, in quo cu oiufis fuit
jucunde & quiete tunc viuebatvnde omnibus locis laudatis ip-
lum prxfcrt. Hortatur autem Plancum amicum, ut exem-
plo fuo exemplo naturx ,& Teucri aliquando curas ,& folici»
tudincsdeponat,& vino ampliter indulgeat. Exemplofuo,
diligere & laudare non ob aliam caufam , quam
quod ibi tranquille & fecure viuat. Exemplo naturx,qui*
non femper nubilofum elt coelum , fed interdum fudum , & Se-
renum. Exemplo Teucri, qui iiurifiilhmo exilio etiam cu-
Icuabac . Ordo eli , Alij , fcilicec feriptores lauda-
DuntRhcidon infulam Lycix, claram quia illic nunquam coe-
Jumnubilumelf. Phanum autem Phexbi clariflimum eft . &
vrbs ipla portubus, & ceteris xdihcijs incomparabilis , aut Mi-
ty ^nen oppidum Lesbi, Alexi & Sapphus patriam. Aut Ephe-
um 1« vrbem ab Amazonibus condaam,ubi clariflimum Dia
nx templum , aut Moenia Corinthibimaris.i. inter mare Io-
nium & iEgxum fitx, a quibus alluitur ;vnde propter Empo.-

niim opuleiuiffimaolimfuitprius Ephyre diaa.vdlautlabune

anebas inB(iotiainfignesBaccho,T illic genitus ell ex Seroe-
riirf F>dphos vtbem m ParnalTo.inlienes Apolline.qui illic cla
ca a 'r"”P' ThelTalia .i.Tlieflalica, lo-

Dc cetera omnia fingulariter amoena tem-

«r . Sunt .f. pociaejquibus cft vnum opus ,i, fola cura Sc

Rudium

L I B E K

ftuiiiii .ic operatio, celebrare carmine perpetuo .i. nulla alia ma-
teria mcetci(ij,vrocm Palladis intadj! . 1 . fcinper vuymis vjddi
cec Athenas a Pallade, qua; rfsi<va,dicicur,didtas,& prjeponcre .1*.
alijs arboribus ,lroiici.i.ad ornamentum frontis viftncis (hic
ordo placet Bonfini adnoc. vij.) oliuam . f. paciferam decerptam
vndiq..i.cx quouis loco, aut quouis pafto.i.fune pacis Sclieerati
oci) vfq> adeo ltudioli,vt nihil aliud celebrent qua Athenas ^bus
Utcrarumliudu.PaltasoIiuiferaprscipueplacuic. Non.n.
fancpace vigere poiruntlitcrx,& ideo vnicc laudant Athenas,
[Plurimus tii lunonis &c.)-Prorequitur alia loca celebria , vt il-
lis omnibus vnum pr«fcrat Tybur , quia viAoris pretium ex vi-
do dependet. Elt ergo ordo.Plurimus.r.fcriptor , dicit .i. deferi-
bit & laudat, iicuc in principio epidola^. Prima dide mihi fum-
ma dicende Camtsna Mcecenas, Argus.f.Hippium, quod elt in-
ter Inacliuis & EraGnum amnes, vnde addic, Aptum equis, & di-
cit Mycenas vcbem etiam in Achaia iladijs minus quinquaginta
ab Argis dilhntem,di tes,quia opulenta admodum fuit,, dicit au-
tem in honorem lunonis, qu* ab Argis prateipue culta, eos ctia
plurimum dilexerac.Vnde ^neid.i. Vecerisq. memor Saturnia
belli. Prima qd' ad Troiam pro caris gelTerac Argis . Laudabunt
ergo dida loca ali), verum nec Lacedaemon vrbs Lacedaemonio-
rum, qui Laconica regione diu leru potiti funt 6c legibus di im-
perio clarillima,paciens.r,laborum etiam legibus Lycurgi id cu
rantibus, nec campus LariiTf vrbis Theirahe pacnx Achillis, o-
pim£.i.pinguis,& fcecundx percuGit.i.afFecit me amore fui tam
.j.tancuai,^.i.quancum, domus Albunex.f.nymphx aut fontis in
Albunea lilua,reronancis.r.dum per Gluas, & fontes deriuacur .
EU aut non longe f ybure.Et Anio,r.fluuiu$,prxceps.i. prxcipi-
tancer,& cum dulci murmure fe in Tyberim illic pr^cipicans. Ea
cicautem ingenitiuohuius Anienis,red antiquus nominaciuus
erae Anicn.ac lucus Tyburci.i.iuxta Tyburtum, fcu Tybur, op-
pidum non longe a Roma abs Tybur.condicum,& pomaria vda
.i.irrigua,riuis mobiiius.i. in diuerfas parces dudilibus . [Albus
vt obfcuro) Facit quoddixi.quia.n.in fuperioribus (vtlam vidi-
fnus) prx ceteris locis amoenis Tybur, propter amcciium fecef-
fum extullc,coliorcacur Plancum, vt frontem exporrigat , & cu-
ras merodem3t,recucus naturam, & principem virum . vnde di-
cit , Vm. quemadmodum, Notus ventus ex natura humidus,qui
& auGer dicitur . d^Ds.i.fubluUcis faciens nubes minus denfas ,
quia denfs nigra: runt,detergic.i.fugando amouec fxpe coelo ob
rcuro.r.prius,q ilare incipiat nubila.i.nubes, neque parturit im-
bres perpetuos.i continue durantes Gc tu Plance fapiens,vel me
mento fapiens.i.vc fapiente decet , finire triUitiam & labores vi-
t*,molli.i.maturo,& non nimis vehementi mcro,reu caftra ful-
gentia tenent te feudenfa vmbra Tyburis tui.i. patris tus, tene-
bit te.f.perada militia, hoc elt tam nunc quando in cafttis degis
q potimodum dum domi ocia Ista duces.ld aut in callris facien-
dum docet exemplo Teucri, diccn$,Tcucer, cum. i. quis fugeret
' Salamina .f. patriam fuam , hoc eli vrbem Talamonis patris fui
(Declinatur aut hsc .Salamin,vei Salamis, huius Salaminos &c.
accufatiuo hanc Salamina)& patrcm.f. Telamonem filiu ^aci ,
qui eum ex Ifione Priami forore genuit.mulcum aut ett,quoddi
cit fugeret, ficut in Buc. Mar.Nos patriam fugimus, &c. quam-
uis auc fugeret , th fertur vinxifle .i. ligalTe corona populea .i. ex
populo fai^a,qua & Hercules coronatus inferos pecijc, tempora
•f.capitis fui, vda .i. vaporata, Lyso. i. Baccho, hoceft vino curas
foluente, Afiatus amicos. (.comites & focios fugs,triGes.r.pro-
pter exilium eius.Gc.i.in hsc verba. O focij,& 6 comites, nos ibi
mus quocunque(eit aut Tmefis.i.incifiodiftionis qiisab impe»
ritis Temefis dicitur) fortuna melior parente .f, Telamone qui
nobis, quibus fortuna belli pepercit, exitium minatur, fcrec.i.tra
het nos . Maro, Quo fata trahunc,recrahuncque fequamur . Nil
defpcrandum elt fup. vobis Teu.hoc eU me . (Sed mons eft , vbi
quis fe laudare vult, potius nomen proprium , quam pronomen
ponere, prefcriim cum illullre fu,vt /€neid.v.Qus munera Ni-
fo Digna dabis, primam merui, qui laude coronam) duce .i. vos
ducente, & Teucro aufpice .i. au (pici j dofio ,& peritos & ita ad
^fe^tione,coUortante.cm,,p quia, Apollo certus. j. infallibilis,&
qui certo fcit.Sed non voluit .aperte locum dcGgnare, ne diligen-
tiam inquirendi auferat. Non enim licet nobis omnia feire, vt
^n.iifi Prohibet, nam cetera parce Scire Helenum, farique iubec
Saturnia Iuno.& io Apollo licet certiisTecundiim Ethnicos, fal-
lacie Dsmoniorum dcccpcos, dubie th fspe rcfpondit, quod ne
faceret peccatur Aeneas ibidcin dicens, Da pacer augunu, atque
animis ilUbere noltns promific ergo certus, & eft aniitheto cer-
tus & ambiguum, Salamina ambiguam .i. incertam mihi futu-
tam, tellure aoua. i. in qua prius non fuit Salamin.hacc autem

P R I M V S. 15

eratCypru',0 viri fortes & palTi priora, ficut/Tinciifj. f J palli
gr.iuioiM d.ibit Deus Ius quoque hiicm . Paili dicit lufi lUD.nc (c
expertem laboris innuat, pellite iiuiic curas vwio , ijiiia nos iccra
bimus.Mtcrum n iuig.ibimus cras, ingens .Tquor,i.m.irc.

Vnt,'juibus vnuin opus eft iritaCt^ Palladis vrbem Carmine M A TT.
^^pc-rpecuo celebrare &.[Vndiquc decerptam fronti pponeie QonJinH,
iw'olin.'im)Dicam & hoc loco qui mihi placear ordo, cum J ujs
cuique Gt palatus, contr.i aliorum non folum ordinem, icd 0. (en
tentiam. Is igitur talis eft,runc.r.aliqut,()uibus ctl vntin. opus cc
lebrare perpetuo carmine vrbem intad s Palladis, ('•<. prspoiicre
alijs.f.arbonbus & fcbus,oliuam vndique decerptam. i.oliu^ lau
des vndique collcttas , fronti. i.ad frontis decus & bonorcni , ca
enim viiftores coronabantur . Nam cfto vt frontem pro capite
accipiamus,& polfiepars pro toto accipi, imponere, ch vd appo'
nere dicemus coronarn.uon prsponerc,yt a!ij voluerunt .

f Egimusquippcpaupercuhmquandam intenogacam qd COEL.
nam marito durata dotis forer, reipondifte . Patiiam pu- Kaoo*
> dicici.im. Aiiera,vrrocum qusrereturex ca,an cum uro
coillcc; Minime, inqt, fed ille mecum . Qusdarn porro cu fuif^
fcc clam topreirijfcetumq. perdi Jifletfic nulla ernilfa voce kco
ftantem ac tolerantem pftirit,vt elifo conceptu rcicdoq. , paren
tes aliosq. latuerit proximos,qtiippcdoJo^ magnitudinem, qui
bus(vtaHolec) lancinabatur fubinde conueJIebatur qus, vicit
ignominix timor . Tantu erat vel in muliebri ingenio toleran-
tis robur, vt non immerito videatur Horatius cecinifte Carmi-
num primo. [Me nec tam patiens Lacedxmcn , Nec tam larilTe
pcrculfic campus opims.)Nam,vt inquit Aemylius Probus, La-
cedsmonioilt moribus fumma virtus in patientia ftatuebacur .

Seneca fetibie, LacedimoniosconfueUe libero^ fuo^ indolem
ex periri publice verberibus adraotis,illos fubinde adhortando ,
vt flagellorum idus fortiter perferrent ; item laceros, aefemia-
mines, rogando, vt petfeueranier vulneraprsbercnt vulueribus.

Quam rem copiofius exequitiir Lucianus in fermonc qui eft dc
gyinnafijs,& Ggnificat Thebaidos iiij, Papinius .

£t oliHifen EurotK
Dura man'*s .

ExpofuieSi Laftantius grammaticus, gentis in eo crudelitate
taxata . Laconi bus hoc item fuit peculiare, omnia impenlius cas
lare . Propcere.a id innuens hiftorla quinta Thucydides : to iifi#-
'jTieVjinquiCjfyrcflTo . cum Lacedscnonijs loqueretur. Apud eun
dem obferuatum quoque . Nomos dici polemicos citilenas La
cedsmonijs inhoftibus congrediendis concini fuetas. Degym-
ropoedijs,quas nudi certantes concelebrabant ijdem mentio
Thucydidi etiam fit, w?Ha-«vTK,inquit , rdi yu/«»ojrcu<\J«« .

AD LYDIAM.

KtueUm fuum Sibarim oblique notat qui fit deperiret Lydiam yt Ji
neque dijeo, neque latulit^ nonequu, nonarmis, nen natando exerceret ^
fedapudeam yilut Achilles inter Lycomedis yirgsnes lautaret,

ode VI j I. Dicoios di^tro^hos . Primw tjui/^ue yerjw
eSi i^riHophaniui Dimeter l/ 4 cataLe£ttts , con^ans e
r iambo, CT' Bacchio ,Jiue t^mphimacro , hoc modo»
lydtd dic - uu- per omnes u —

Secundus autem ejiti/que eft choriambicus t^lcaicus Te-
trameter Ky 4 catale£lus,conjians ex Epitrito jecundoy duobue
choriambi, eyr Bacchio, fine ,^mphibracho^ hoc modo .

Te deos 0-0— ro Sybdrim -yjti-civf properes ‘W- amdH»
do 0-- *

-wu- o~

-o— -ow- -vo-

Ydia dieperomneis
Tedeosoro:Sybarin cur properes
amando

Perdere : cur apricum
Oderit campum patiens pulueris ^
atque folis.

Cur

;v * SE-XSib*

anto.

YniA dic&c.) oaaua Ode in Lydiam mere-

=sSIBSsiS:f

dn,latmire fermr, matre lubente, ne

rcPap.n,u“d"a:Ue;e“d?:A^^

«*■ r£;S5i;sSf =-»sS:

rh!;'nt"n ab7/p^^

^rT,7amfd“S£t:en^

pamam . Cui. fluiiio proprium iliud mclie traditur , vt in eiu a-
qua dcmilfa virgulta faxificcntur, forma tamen, colotcq.lerua-
fo. Audorelt Str.lib.f.Plin.vero llb j.dicit: Inter duos amnes,

CratmASybannvrbemfuiflc.codcmnomjne.uceciam btrab.

lib.6.ait addens ca ciujtas tanta excellentia, & felicitate excre
ucrar, vt qu.itcrnas proximas rexerit gentes & quinque ac vigm
ti vrJes , luo fubdidciit imperio . Totam amem felicitatem in-
CrotonU ita dies Ixx. Crotoniats illis interceperunt adeo deliiijs , & Iti-
14 xuru intemperantes defluebant . V rbe enim potiti, inducto flu-

s-ibMrit uiOjCunfta demerferunt . Qiii de Sybari biberint ftcrnutanien-
fluwu . tisaguari conflat. Cratis autem homines ineoioio5,Ca:faric
CrdtM candidor, & flauos efficit, ac, multis medetur morbis . [Amando
Artidtii» perdere.) fler antiphrafin efl,nam qui amar,vel qui amatur, faue
re debet, non obcllc . Prxtere.i . amando hic potefl aftiuc & paf
huc accipi Ita vt Lydia amet Sybarin,¥el vt ametur a Sybari. [A-
pricum) Soli expolitum . [Patiens pulucris) Atque Solis , cum
alluetus (it pati , & puluerein & Solem .[Cur neque militans)
jaHtnH luuenum exercitia narrat . Nam vt Vegetius fcnbit iuniores in
«<rein4 cquis hgncis exercebantur, laniaq. cura erat vt non folum ade-
xcris,rcdetinm aliniflns partibus, & inlilirc &deiiliredircerenc,
euaginatos cci am g].idios vcl contos tenentes. [Gallica ora)Gal
Itcorum equorum . Str.iib.4.ait ita . Vaiiierfa vero natio, quam
hxc xtas Gallicam , vel GalJaticam nominat : martis Audio , &
animorum ardet impetu, conferendx pugns alacritate impigra.
Hcpiullo infertus lic: Ephorus tam late Gallis magnitudinem
excedre tradit , vt quam nunc vocamus Iberiam : plurima illiur
rpatu,<>3llisurque Cades attribuat, luflinus autem lib.ulc.fcri
bu,q’ tanti m G.illttia ac Lulitania, fictam pernices uifuntur equi
ut non immerito uento ipfo concepti uidcantur 1'lm.ctiamhb.
8 .dc equis fer. (p m Hifpania G.illica gens , Sc Afluna elt equini
genens ficc. [Lupatis frxnis).i.3(perjs a lupinis dentibus , qui
inxqu.ilct funt ut inquit Seruius . Lupus autem Sc lupatum ttx
Im^dtum numdicitnr. Ouid. iii Tnfl. Et placidoduros accipit ore iupos.
fitHum HuMar. Mordent auiea ,q’ lup.ua cerui. [Tybenm tangerc).i.
NaunJi naiire . Natandi tilum, iiujuii Vcg. xfliuis menfibus omnis x-
qualiter debet tyro condifcerc . Non enim pontibus femper flu

• tnma iranfc iintur, iJenq. Kom.ucteres campum Martium uici-
^ num yben delegerunt, in quo luuenius pofl exercitium armo

* r^Wremq. dilueret. [Cur oliuum)01^^
tum

ultiorum omnium genitore

Iib.ij.Viq. Liiiius docet. Haqni
tebiam oleo mollierunt artus,

in ttjMU

G«0iri4

it^ut

AXiari*

tupm

Ol<t «4*
tur»

Qfdttri

>ai4

b.b.mdut..,, " Lmius

m" i';,", 7“’'’

i-.i. .ut

, pet

innibaW .hic autem dc ciromaic

nt.mWc “i'!?. Tu

'.p.At,v ' T' • alau-

' “ “ f '"'ICltliuu, . VcBctin’ caufa.coi-

& ttv **^»*dlap»dcjuccouel

I N V M

manibu., vel fundi» ««iendoi . exctccti diligenter coni,eai,i„.

... Dradcdircusauvloimviaccte. [laculo) rytonesT
Tltfiis palum, tanti aduetfus homines iacicb.ini.Atmotuml “Jli

‘ vt vcl in palum, vel luxta dirigerent miflilc . Qj,„d ,
Cetmv edocet Thet.d.s) fn man Aeg*o v^Cyti

Im e IScytoslongitudinis.xxv. millium pafluura antea bh»

“ eii o I i)ii,lib.iii),ait . In ca vero Lycomedes rex etai
"T eSmicaq. (nam filias habebat) Achillem puellari habitu

tC. d7pofui=Sud.erutenimaProteo vate apu Troia™ pj
riturum Achillem.hinc mater eum exlare Achiuos (vtdixiiu„^t)
loluit ab Vlylle tandem recognitus ell.&ad Troiamduau,.
rSubi i. ante:Virg.in Geor. Sub lucem exportant calathi» ,pto
aSu d.LLycias catetoas)Lyciorum rex Sarpedon louis 61™,
Tro lanis fami vbi a Patroclo oecifus ell.Horat. Lycios proTio
itni.oibus illorumquefocijsporuic.de Sarpedonis mottclib,

”rih la ehabetu?.[Prot.perec)Traher«

^ Ydia dic per omncs)Metrum Choriabicum,quod conftj, .

I ex Choriibo & Bacchio ita.Lydia dic per oes . Secundus '

Ld ex Epitrito fcefido, & duobus Coriambis & Bacchio iia,
f^ios ori Sybdtim,cur ,ppctas,amddo [Lydia dic pet oes) I„
fydiam dicit vulgaris form* muherem,& fibi aliquando dilrS;,
curita Svbarim diligit iuuenem vt eum ab omnibus ofticijsamo
re fui delillcte fecerit , intermiffa etiam exercitationem campe.

Ilri & fic apud eum lateat , fic vt apud virgines Lycomedis Athil
Icm ferunt , quod per hillcronproteronin riualcm dirit.oitlo
elt TLydia dic oro.) Hoc elt interrogo.per omnes deos cur pro
peras amando perdere. [Perdere)n<«T> declamat.[Aii,a

So perdere) Amore perdere vnde elt , Vt vi^.vt perij Apticum

cum) Amcenum,voluptuorum. [Patiens) Cunipolht .amfet-

re militares labores. [Planum) Turbidum. [Tyberim tange,
rei Naiarc.o. adolefcentibus inter fumma erat vircuium exeici-
tationis fiudia . [Cur oliuum Sanguine viperino Cautio vitat,)
Dicit cut non exercet palcftram,quani craftantes oleo vngeban.
tur? magis vitae oleum , t fanguinem viperinum venenomm.[Li
uida Brachia) Afliduo vfu & pondere ai-morum.[Dirco,)Dilcus
oenus ludi efl, certi ponderis dicit Difeum, quo luuenes m ago-
Se contendebant . fortior elt indicandus, qui vitra delignati If 1.
tii finem, eum iecillcr.ita vt miffilibus certabatur ordo elt. Neq,
iam nobihs gellat liuida brachia armis, fqpe expedito DifcOiiHS
finem fxpe iaculo trans finem. [Filium dicunt) Lacumc fubau-
dis . Achillem dicunt a Thetide abfcondicum metu belli Troia-
ni . [Ne virilis cultus) Lycij populi fuerunt Troianis fercrues
auxilium. Vnde ett,Vnam qux Lycios, fidumque vehebat Oron
tem . [Proriperet)Raptim vel incaute iret .

L Ydia dic per oes Te deos oro)H?c Lydia amica, fuit Syba j
ns noie adolcfcentis,cui imputat 9» amore fui implicitum
relidem fecerit, exercitationum capeUrium. Cur apricum
Oderit campum cum patiens pulueris, atque Solis fit aut fuerit*
[Gallica nec lupatis temperet ora fr^enis,) Gallica ora, pro gal-
licoif ora equorum . Lupata autemfrxna funt afpcra . de qui-
bus fit Virg.fic aitjEt duris parere lupatis. [Cur ti.flau.Tyb.tan-)
Qui in campo Martio exercebantur, & natabant polt exercitu ,
quia fic hoc Videtur neceffai ium militix elfe. [Sxpcdifco , Sspe
trans finem iaculo nobilis) Ad excipiendum trans finem expedi
to nobilis fxpc iaculo. dicit autem eum gloriofc&dtrcumfic w-
culum mififle . Quid latet , vt mannx Filium dicunt Thetidis
4u'xxn4f},quia ex eo quod latet, latuifle accipiendum eft.[Lycus
pcor.cac.)Manifefle hic, Lycias pro Troianis pofuit.

L Ydia ficc.) Obiurgac meretricem perdente Sybatim aman
do, no fine amara irrifione pueri ea ita perdice redamans ,
vt oefludium militare pj? eam prxccrmictat,5c cu eadeli-
teat eam fouens . Ordo autem cfl, Lydia dic , quod qui.i impc*
riofum.fic odiofum cfl . vt in Buco.Dic mihi Damceca ficc. min-
gat dicens, D ic oro te per omnes deos, cur properas. i.fcflmas .1.
antextatem Veneri maturam, perdere i.deflrucre.amando.i.p*^
amorem, aut quia nimis ipfum amas, quod fignanter fic difevee •
diftum, quia meretrices , quos amant , maxime perdunt. illis-O;
obleftatx, cogunt eos fibi moreni gerere , Sybarim puerum illi*
tacitum,fic ita minus repugnantem, fic traitabilem , ac delicatum
vnde nomen impofitum d re ipfa. Et dic cur oderit campu^.ap^^
cum.t.Solicxpofitum,patiens.i.cum fit patiens pulueris, atq. l®
lis. Et dic cur neq.militaris.i.cum fit militatis, equita .f. amplia*
inter xquales.i.coxuos fuos , nec temperat .i. domitat, fic rcgn>
ora gallica.i. equorum gallicorum,frxnis lupatis, d lupinis den-
tibus , ad quorum fimihtudinem fafta funtjhcdiftis . Et cur t*"
met ungere Tybctim flauum (Vnde Albula prius dicebatur) -J*

liber

cur non audet amplius natare, & cur vitat oliuum. i oleum , quo
vnctus tutiUN nacet , & lutlteiur cauuus fan^uine viperino. i. qui
vitare debeat ia tguincm vinenolilllini leipciuis, qualis ell vipe
ra . Nec gcliat lam.i amplius ,biacliialiuida.i. plumbei coloris ,
in armis. 1 . quem colorem inducunt .irma,cxi(lens nobilis.i.infi*
gnis & multis notus, difeo, Hi i.iculo expedito.i.cxpcdico ladto ,
aut iacul.acu, trans iiuem i mccam iuuenibus conltitucam,vc dif-
cum,aut reptem proijciendo, vires f.'cerceant*[Quid).i.ad quid,
latet.r.Sybaris apud te,vc.i.quemadniodu : dicunt (quod & Stat,
poliea in Achill. dixit) filium Thetidis marinx.fDea: Achillem
fuper, latuille in aula Lycomedis regis Scyri rvbi cx Deidamia
cius filia Pyrrhum genuit, fub.i.paullo ante, tempora, cum tem-
pora tenderent in funera lacrymofa Troi^.i.ance excidium Tro
lanum, dicunt inquam lacuille . ne cultus. i.veltitus vitilis prori-
-pecet ipfum in cxdem.St Lycias cateruas,pro eo quod ell,in
• dem Lyciarum caceruarum,qu3B Xroianis fuppetias tulerant du
cc Oronte, & Sarpedone ,

MAtt. t Ydiadieper omnes Te deosoro, Sybarim cur properas ama
Bpw/m 0 . ^do Petdere,) Exponit Mancin.amandoaiffiue hic, &pjiTiue
pofle accipi.i.dum amas , vel amaris . Landinum (vc arbitror) in
expofitionibus imitatus, cum pro more fuo exponit, hoc eft aut
illud. Ego vero itafentio ,vt quicunque eiufdein Ode verba re-
fte penlitauerit & intellexerit , amando fit aftiue omnino acce-
pturus,nullo autem modo pafliue,& Lydiam ipfam vehementi
ptofecutam amore Sybaciin ince]ligat,fuifleq. illum perditura
obidipfumj^eumapudferetincret ad explendam libidinem
fuanijiion ^ Sybaris illa amori aduerfaretur vc noftra* tempelia-
tis fcorca faciunt, quae quantum ad amorem pertinet & libidine,
ad'^lefcentes & iuuenes exquirunt pulcherrimos & Veneris po^
tei-alimos,acfimphces &ryroncs,vc facilius irretire illos queat»
Quodvbi funrfuis blanditijs Stillecebris confecutx, eoufque •
miferos apud le captmos retinenr, donec penitus iuuentcC illo^t
florem, & omnem fuccum emunxerint, & exprefferint, ac poftea
emittunt pali idos, macilentos, efFcerosjenerues moI!es,&omnis
denique virtutis & fortitudinis expertes . Sed, fi quos ex eo ge-
nere fbrtiuncur,przcer formam etiam diuites, poit exafiam ado
lcrccnci3m,pa:nmoni]s quoque exhauftos,vel,fi id puduerit, fu-
ratumdemumfe perditum ire compellunt. Et propeerea dixic
' Horat. Perdere amando, quod potius dicendum fuerat odio ha
bendo. Id autem apertiiTiine demonfleant vltimi Odes, quos
fubijciam , verfus .

QKrd latet, tt marin*

Tilium dicunt ihetydiifub lacrymofa Troia *

funera ? ne ytrilit

Cultas la eadem , & Lycias proriperet cateruas .

» ADTHALIARCHVM.Q^VEM HORTATVR.

AD hilariorem vitam.

ode I X. Tncolos tetrafirophos . Primi qut^tte duo Ter-
Jiss funt Dafiylici .yilcdici ,^cataleffi, cjut confiant ex Pen
themimere Iambica, id eji ex iambo Te/ Spondeo , iambo ,
Crfyliaba^qua dicitur cafura ydeinde e duobnf Daflyln ,
"yel^yltimo i^mphimacro^hoc modo,
vides V- utdlv- td -Jietniue^vv candidum -w
Sora V- Bcy nec u- idm - sufine - uu dnt onus - vu

Tertius autem qutfque eji Iambicus ^/trchilochiui Dime
ter Hypercataleftus confians quatuor pedibsu primo CT' ter-
tio I ambo , hei Spondeo, fecundo quarto iambo dunta-
xat . deinde yfsperefi fyllaba , hoc modo .

Sylud— Idbou- rdntes — gHuv- que u

iluartus autem quijque efi Daflylicui ,_Alcaicw ,^ca-
tale£iw,conjlans ex Dimetro Heroico, ^ Dimetro Trochai
to ,td eji e duobus Daflylis , ct' duobus Trochais ,hel hlti-
mo Spondeo , hoc modo ,

Vlimind ■ wu conjiite -ou rint X-u cuto - -

U- U- - -fU -wu

— U- -- U- U
-wu -yu -u —

P R I M V s.

Ides, v£ .ilra flet niuccaiidiilum
Sorade : nec laiii rullincaiit onus
Silu.i; laboraiuc.sj^ciutjuc -jc 4c Vide

Pluminacoiiliici-nntatuto^ i^nn.

Difloluc frigus, ligna fuper fbco fr.Rok

Large reponens ;atcjuc benignius jisperi-
Depromequadrimum Sabina fto loco.

O ThaliaRhemmimdyoca.

Permitte diuis cetera, qui (imu!

SiraucTc ventos iquorc feruido
Deprceliantes : nec cupresfi ,

Nec veteres agitantur orni .

Quid iit futurum cras, fuge quaerere .* &

Quem fons dierum cunque dabit , lucro
Appone :hecdulceis amores
Sperne puer .* neque tu choreas ;

Donec virenti canities abeft

Morofa. nunc & campus, & are$,

Lenesq. fub nodem fufurri ,

Compofita repetantur hora.

Nunc & latentisproditor intimo
Gratus puellae rifus ab angulo ;

Pignusq. direptum lacertis,

Aut digito male pertinaci ,

I D 6 s vc alta) Nona Ode Thaliarchum pue^t ANTO»
ad voluptatem, larioremque vitam hortatur . Di-
cit enim cum maxima vigeant frigora, lignis fo-
co repolitis diflbluendafibi metumque optimum
exhibendo, craflma curet minime, nec item dul-
ces fpernat amores , aui choreas dum iuueni (ibi
canities abefi,Qui vero dicunt poetam hic loqui ex Epicuri fen«
tentia, minime veri elTe videntur. Epicurus. n. epiflola Herodo- P-pUuri
to milTa hxc ait,Cu itaq. dicamus voluptate finem eire.noluxu- uoluptas
riofo^j voluptates, eas ue q in gulfu funt pofitae, vc quidam igno
rantes,autab nfjfnia diifentientesjaut rn.ile accipientes, arbi-
trantur, fed no dolore corpore,aniiTioq. tranquillum efie,& per-
turbatione vacare dicimus, non.n. couiuia & comeifationes non .

pueroif ,mu]ierumq. congreffus non pifemm vfus,&: ceterorum,
qu£ aftercprxciofiormenfajfuaue gignitvita, verum ro fobria,
caufasq. perfcrutans.cur quxq. vel eligenda, vel fugienda funt,
opinionesq. expellens, per quas animos vtplurimu occupat tu
multus. Horu oium jnitiu,maximumq. bonu prudentia elf.Hxc
ille.Thaliarchus aut nomen e(i a poeta fidii. N.im dici pot con- T«jli4rc*
uiuijtfeu fel)iuitaci.s princeps,^axi«nanq. dicitur couiuium, fer- Thalia
lum fe(tiuitas,«fp^cf pfinceps.[Stet).i.c6fiftat,plcnu elfe hic non Arcbos
conuenit,nam alta niue candidum dicic.[Sorade)Scr. iol.qi per Phalifei,
paucsfamilixcrant in agro Phalifeo?! , quos Hyrpos vocabant Tlyrpt
qui facrificiu annuum ad monte Sotade faciebant, idq. oper.ates Sora^U
gefliculationibus rehgiofi impune infultabant ardentibus ligno
riiflruibusjin honore diuinx rei flammis parcentibus Strab.ctia
lib.v.ottendit, Soradein Phalifcisc/reiuxta Flaminiam via, Sub
quomonte(vtait)vrbs erat Feronia, quo nomine, & Dea qus- Vrhs Ve
dam nuncupabatur, qua finitimi miro dign.ahantui- honore, quo roma
in loco ipfius templum erat mirificum facri genus habens Nam
qui eius numine affl.ibaniur, nudis pedibus prunas, & copiofum
cinerem inambulab.it nulla Ixfioiic fub hoc Dxmonc , id .autem
quotannis celebrabatur. Horat, iicro hic in Sabinia Soradeefle
oltenditjuel potius prope.nam prope cfl,iu uidimus. Didaq. ab
urbe Roma, millibus paf.ultra xx.Df aut Sorade(ur puto)a e«-
quod ell congeries . Vel a cafo'? quod eft acernus , cumulus
ue. eft enim mons altiflimiis . [Gelu acuto) Acutum dixit, quo
niam gelu ipfum acutum fit aqu.apaulatim ftillanie , uel acutum
aic,quoniafji fuo innato frigore tum tangiiur.pungere uidctur,
a^tque urere . [Dyota) Putandi uafculum a eA-i/o , quod eft duo,&
«T7u,pluT.ili numero aures, quafi duas aures. i.anfas h.ibcns.[Ce-
tcra) .i. omnes alias curas. Tu nero uohiptari incumbe, & quie
tr uitXjfutuToriim minime folicitus . Dij .n. pott .iduerfa per
feipfos quietem tribuunt hominibus, & iucund 3 ,hinc ait. [Qui
iimul Straucre &c.) Strauere,quicrcere, fecere , atque fubfidere .

[Fer

Ortu.

Ormf>

A R M I N V M

"" „ fl*.n>iunaismanibuir.il'ciur,[Virfnti)Tibi.r,iuu, ■

rFcruifol-Sftuanti. [Onii)Arbofcs bint albo ^ y.r.dis itaiii hoT.i.ni. [Moiof.. canipu,) Quod ffiorofL, ^

£alt3;Ji£W»tputo>b«V.I^S‘i''‘‘’"‘^“,'’S°>'"‘‘'°’£ T:plira- deliberatione fauat [Campus it arci) l'lanui ad ludumt^

jtaque(ineeorni,nec eliaeuptelli graciles quoque & al Ii ,1, mlcriotibus funaudia . TLcncsA m,., '"«i

"Z.ns agitantur, quoddaa^» --e a is ^tobuOtt .

SeneBfU

aorofi

Ared

Camptu

l'^u':rq»7erOHoeL"“anim.pertinetttanqu.Ilita.^^^

fumma voluptas redundat. [Lucro appone) Quia

ner vnde die quoque accidere potefl . [Quemcunque) Vel bo-
num vel malum. [Virenti)Tibi iuueni.[Camties moror3)Scne
ausdifficilis,& querula, hinc luuen.ait. vrqueadeogtauis uao

ri natisq fibiqi.VtcaptatorimoueatfaftldiaCoffo.Moroliaut
fvt Porph.inquit)dnr multorum moruni inter fc contrattorura.

Canities vero generatur (vt edocet Philofopus) ex putredine.
Cum itaque in Icnediute defit calor naturalis,qul caula clt dlge-
ftionis , neccllario pilorum materia non bene digcHa puttefcit ,
hinc poRea fenes canefeunt . Macr . etiam lib. vij. fer. Canitiem
cx nimio humore fieri, quod phlegma vocatur . Nam ideo albt
funi cani , quia colorem humoris , quo nutriuntur, imitantur .
[Campus) Martius .f.vbiiuniorcsexerceb.antur,vt fuperiori
Ode ollendimus . [Area;) Platei,nam loca in rirbe pura ares di
cuntur.ut Varro aic, ad fimilitudincm area; vbi frumenta fedta
teruntur, & arefeunt. Feftus etiam Pcmp.inquit.qi area proprie
dicitur locus vacuus.quali exaruerit, nec pofiir quicquam gene-
rare . Aduerte tamen campos ampliores cfle , areas vero mino-
res.hinc poeta limu! coni unxit. [Lenes) Voluptuofi.fuaues.diiL
ccs.gratifiimi. [Subnodem) Pernoftem . [Compofita hora)
Conttituta tibi ab amica, [fiufurri) ConLrbuiationcs . Catuli.
Veibofa gaudet Venus loquela. [Nunc & latentis) OrdoeR.
Et nunc repetatur gratus rifus prodicor puelli latenrisab an-
gulo , tum .n. nlus auditurpuellamlarcreoliendir 3 quod quid.i
ad voiuptJtem,& Jufum fiert [olet, hinc iilud eft in huc. Malo me
G.ilarcaptnr lalcioapuella , Ft fugit ad fahees , ai fc cupit ante
vidcci.[PigiiU‘qucdircptum lacertis)Hic locus per anriphrafim
intelledus a quibufdam fuit, debemus .n. intelligere pignus di-
reptum a puella c lacertis amatoris, & annulum a digito ciufdc .
Sic nant|uccogumuramatores repetendi gratia, quod relique-
rant vi fere ablatum, puella ; reuifcre . Nam iccirco illi id fcce-

& repetantur ab inferioribus fuluiudis . [Lcnciq.) Vol,
[Suliirri)Conf.ibulatioiits. Ordo cft . Nunc dtgran,
prodrtor puella; latentis ab iniiiiio.angulo repetatur ab,', '"i'i
icnris) Virg. Ht fugit ad falites , & fc tupit ante videti. [p

ior) Manilcltaior. Virg. 'l'cedusc|. rcculat Prodere voce fu,
ponere morti . [Gratus puelli) Puellam Cbij

quam, aut opp. - - - - „ -

dicit.qua; fipc meretricio ritu nranibus ludit amatorii, b,5j"

temd/cit impetendam. [Pignusij. direptum laccttis)Pig,iu"‘f

aut Atroilla dc brachio aut annufus de digilu datus caufa

diadconllitutura locum & fubdole . Nam fingunt (c tetij*
quod volunt (ibi adimi.vt li.ibeant iuHam caufam veniendi, [iI'
le pertinaci) Male in tenendo perreuei ante . 'i

Ides vtaltallctniuecandidu Sorafic) Thaliarchum,)’
lf>.rin'rr vitam hortatur.VC lufibus adolcffpnri*

V lftioVc vitam hortatur, vtlufibusadoiefccnciff^quanilh

^tas pmittii vtatur.Notandum aut quod neucrogiiesj

ArmiHa. rant ■ [hignusdirrptum lacerfs,) Armillas inteiligit direpras c

Arm

Arm4

A C R

brachijsamitoris a puella, n.im(vt FeOus edocet) Armillas ab a*
mo (quib. viri militares ab imperacorib. do.nari) didas effe exi-
flimam,q’ antiqui humeros cii brachns vocabant armos, vnde ar
ma ab his dependentia funt vocata.[Aut dig.) Annulu hic incel-

ligit.direptu da puella ex digito iplius amatoris. [Male pt.)Fi-
dc, &dcbilittr tenaci, na fingutTc amatores retinere, q/opcanc
fibi adinu .( pu<llis,& illud di, quo lultiorcs habeb.at rcdciidicas

rade dixerit, cu vulgo Sorax dicatur. E(t aut hinc mons in pu
fcis.[Stcc)Autem picnu fit fignat. vc Ennius : Stant pulucrecm
pi.& Virg. lam puluere coelu. Stare vides. & in Buc.Stant &iun;
peri , & caltaiiex hirfutje . [Flumina conftiterint acuto) Vtrun
ad fenfum frigoris pertinet, quod velut vitrum pungit , an auoi
frigus velut vitrum acutum fit. [Super foco) Super focum vi(i^
tur dicere debuiife,fed frequens in h.inc figuram . Horat. vr Di.
llridus enfis,cni foper impia ceruice pendet . [Atque bcnioniuj
Deprome quadrimum Sabina O Thaliarche merum dyota.)
Dyot.im amphoram dicit,qj anfareius velut aures fint,ergogrs
ca appellatione hoc dici tur. [Quem fors dierum cunque dabit
lucro Appone,) Ordo elt . Quemcunque dierum fors dabitlul
cro Appone, per quod dicit vnuqiienque diem vitae nofir® noi
de lucro computare debete, coq? mors quotidie poffit accidere
[Nec dulceis amores Sperne puer ,) Pro dum puer es noli fper

nere. [Donec vireti canities abeii Morora).i.rcnedus difficilis,

nam morqfi dnr multo^e inter fe cotrario^e. [Compofita)
Pro conhituta. [Nunc & latentis prodirorintimo Gratuspuel-
Ik rifus ab angulo ,) Gratus dicit, fic.n. puellae folent verecua
diam fexus cum libidine niifcences abfeondere fequentibus 3«
matoribus,& rurfus vtinuenianturjrirufe prodere. Talcillud
yirg.Etfugicadfalices&fecupitancevideri.fMalepertinaci,)
Be.le male pertinaci , quia fingunt fe retinere , quod volunt fibi
adimi,vt lufias habeant caufas per quas veniant •

V Jdcs vt alf.i llcc niue candidum) Metrum duobus verfib.

;

nitinft Thaliarchum IC

Ak.iitu,quod condat cx renthemimeri i,ibica & cef ca

*''“‘''i“'/''ii«ylisii.,,ViJcsvtaltaltctniuccandrdum!

Tcriiu! dimeter ubicus Hygercatalcdicus .i.ex duob,Dijambis
vel ex quatuoe ubi<,& cilhra iia,Jilui,l.ibo,rantes, gelu, que

quah principe fefliuitatis,& conuiuioh! , vtieni, & vino
n ^ curas .ppellat.vt Mancin.latius exeo tur. Ordo

firePa^^i IU vides.vt.i.qualiter , Sorafte mfiGllein Eht
llfcis Apolhni racer,flet,,.rigcat,Sora(ae inquj candidum .i.albi
cans 3lta.l.denra mue_,nec,i.& non. hoc eft vides vt filui laboran
tcs.f.onere niumm.no ruftinc.ant u.i.amplius onus.i. pondus ni

fsnekW M™ [Cunilidum) Candidum n.X"’

[Virartc) M„n, Apuli, r.in quo Apollo colebatur vt SummJ’

. magnitudine . [Hum.na conll.teeint aTuTo) nT"^, 1,“7':
g concreta a curfii ftm (♦•..n- j:-:- ro

ib oluefeigusrepjnensyi,,.?^:;;":;-^'

^eS miTdeim & iib n6 fauente)

"Sina -i- -Phora binas aure,

q I" Sabinis rcc6ditacl(,auiqSabinfi vinu conti

folito . [Deprome) H.;

'• [O tlJalnirche) N^md

.,r.a« ■ -•■«'«Scaura; reperie,c-fdi

*quorcferuido,i.freinurfcro1dnT‘''n''“?7''f''^'"’'^^'’''”'’

neccuprefli nec emi ’ mulcu comoto,

mt.oni "■■''ii'iu"daiVr?eTru‘Zi£'iirm[h^

lcrci.,p„.nmr orni) Nec com,„^ ? .P''5''''"’"*'[Ncc ve
[Quem f„, , dierum) Buentus dier7m'l'"^ Pldato fluau vcntoll, .
‘"'••"II l™.l.™.nei
«»Cl

re.[V.dfiefutM)Peore' ugitationes fedddascr-

""“'“»)Pi'>reaiureadcmaeeri.i. Oma.n. fol.c.tudo

. „ qrere.i.difqrere,

.^deputatode lucro queeunq.

no fperne amores dnrrpc71^!.‘j-^ adhuc puer,

bilis, & Eiturerraf,tdK£l“i7"''f’",P“> ’’

2'i?nd,.fpv;;;eS;;e;:x;:^"";:]:Se?

.'""I im.nec amores omh,- rTT"’,)'

. qurtnnnTfu,ue'oR ’ ff"'”' ^

lNTucrcZ7a:)t^-«“'^n™^ fuZrs^R^e^roTr^''"’*' P-Veau7 fuCn^

^'-horc, achoro dl- datus i nn- u' .f^iqiiiiur.amici eonoruir. Rifus puelli .i.

J?ltus

" c5tenta,abefi tibi vireti , S
loca exercitii in vrbe Roni.Sf areae.i.aha

ample,& fufurri.i confabuirt? ^ ^

t-xa7epetantur rSnnA - • ° n® amica, lenes .i. fua^es fine
ad hoc cofiitutaVoffVr f ^ ante nofte,hora copofita

‘l«>»ipuellaaban„„ir“’‘“'; ,amjcaB congruit. Rifus puella .i
>ngulo , proditor jpfius puelli latentis , gw

LIBER. PRIMVS.

ttis .n tlh? , iTpfffattir, fitp. nunc .i. compnfira hor.i.f.antc no-
ftern.aiu ifucrdiu,& pignus direptum. fa puell.i,vc lic occ.ilio re
deuti, l.iccifus. 1 . ab humeris tuis hocrh arinillx,aut a digiio tuo
i>i.rlc.i.non fitis, pertinaci i.annulum no femper renenti, rfd'pcr
ditrimulacionem dimittenti vt repeti poflir, repetatur hunc.

M ATT. I — ^Illolue frigus Jigna fuperfoco &c.) Exponit Acron,& id

Henjims^ I |quide(vtreor)non retle.benignum.i.remifitiiis cum libe

.Ji ^^ralius & abud.miius exponi debeat, no remi Ilius & par-

<ius,q’ maxime abhorret a mente & voluntate auftoris, li vtrba
cetera pcnfes,&refte intelligas, Dicimus. n. alique relaxare ani-
mum cum libere alicui rei indulget , remittere vero , cum volu-
mus alfedum animi huic contrarium oltcndere .

IN MfiRCVRIVM.

Hymnus ab Alcaumutuo fumatus, c^uo laudat Mercurium^a genere y
ah tloi^Henlia,& fermonh^mHficajpalaftra^O' f>*rti inuentiont.

ode JC. Dicolos Tetraflrophos : ht ,
/am Jacis cerris niuis .

--UU-U-U

--uu-u-u

Mrrc«r^'
inuenta
Siertt no
tntna .
Litera •
Tum 14»
uenior.
t)eorHm

<ultU4

Ajlrorli
turfut
Medier •
'na

Lira in»
nentor
Hermei
■ MrnyMr«
fendu» .
MtrcaiH

Ercyri facunde, nepos Atlantis,
Qui feros cultus hominum recentum
Voce formafti catus , 5c decor»

More palsftr» :

Tecanam magni Jouis , & deorum ,
Nuricium,curu»q. lyi» parentem.
Callidum quicquid pLicuic iocofo
Condere furto .

Te , boueis olim nifi reddidiffes
Per dolum amotas , puemm minaci
V oce dum terret ; viduus pharetra ,

Rifit Apollo.

Quin & Atreidas duce te fuperbos
3 lio diues Priamus relido ,

ThefTalosq. igneis, & iniqua Troi»

Caftra fefellit.

Tu pias IsEtis animas reponis
Sedibus .■ virgaq. leuem coerces
Aurea turbam , fuperis deorum
Gratus, & imis.

Brcvri facunde &c.) Decima Ode Mercu-
rium laudat ab genere, ab eloquenti a,3b officio,
ab muentis,ab adu.a potentia . Eli autem hym-
nus ab Alc^o Aimptusjvc fetibit l orphyrio Vo-
lunt prxterea Mercurium repertorem reru pluri
marum, quibus vits hominum confulereturjfuif
fe hunc enim primum & verba in ordinem rcdegiire,& multis in
didiffc rebus nomina ,fmflc quoque luerarum inuentorem a-
lunt : inlticuiflcque quo honore , quibus ue facris colerentur dij.
In primis obferuator allrorum cutfus fuit , & vocum harmo-
nias admucnic. Palceltrx, nuinerorumquc ik ad corpora ciiran
da media n* artis , lyr® infuper ex neruis crium<hord.iriim,in-
liar trium anni temporum, tepertorem tradunt. Tris enim initi
tuit voces, ,icut,iivi, grduein,& mediam . Acutam ab arllate, Gra-
ucm ab hyeme, Mediam a vi te lumcns,hic & Grxeos docuit ver
borum intcrpi'et.itione . Vnde & ipfc Herinis.i.intcrpres appcl
l.itur , hrc omni. a ex lib.j. Diod. Qui etiam bb.v). lic ait ; Tri-
buuntur prxtere.i Mercuiio pr£tonia,difTidia, ;ic fccdera qur
inhcllrs fiunt : pr.eroiics quoque adtjciunrnr qui inrernnnci;,
effe folcntobeamq. rem ib h. (te mti . Vnde & ipfum commu»
nem vtriurpiedicuot.cum ambobus vtihcain coinmiinis,ac pa-
cis mutua interpres exiU.n. Mcofuram inTupcr , ac pondus &
mercaturi quiUum cepenfle atfirmanc octuliequc inuicem pe-

culandi modum . Pr.Fco etiam dconim traditur, nnnciust^iic o-
ptimn'., quoniam iniindara diligenter prrluiat. Vous li iiut rpre
tis noinrii airuni(>lir,n<iii q. OMiinniim.aut <iratKJiii-s (vt cjiiid.tm
tradunt) fucne tnucntnr, iid qui.i «liligentiin qii. tn uteri in.in.
d.ua rcfcr.it. Palidtrain eutn introdiixiHe,& t x ftliu iini'. loiina
lyram adinuenillc aiunt. Mxc itlc. [Mcrcuri)Hic vocandi calus Mereu»
media correpta pi'ofcitiii',i If n. 1 rofhios,dctndc Spondi us fc- nm deo»
quitur,do huiuimodi autrm voranuii l-itinis meminit Orll. Iib. r«wj m»
ij.cap.xxiiij.mcminir item l’iilc Iib. vij.Cic.pr^trrea tu libro de terpres
Nar.deo.fcribic Unlle quinque Mercurios. 1 ertiuin tamen Jo- Mercur^
ue tertio natum & M.tm.Ex quo & Penelope Pamanacu ferunt, qumepte
Quartum vero argentum inuentllr, & Argum interemifle dicut Vana
ob eamque cautam i£gypto prxfuille, atque A'^g)pti)s leges ,& Arguo
lucras tradidiflV.Macr.Iibq.Sat. docet.optima: Argum proco&Io
accipi, ffc Mercurium pro Sole. Cui Mercurio T cirachordium
feribit attribui, quippe fignificat is numeros, vel totidem plagas
mundi vel quaiuoc vices temporum, quibus annus includitur .

Vel qiduobus squinodis,duobusquc folllicijs zodiaci ratio di-
Itindtaelf.Vr lyra Apollinis chordarum vij. cot coeleliium fphs- LyraK»
rarum motus prsilat intelligi, quibus Solem moderatorem na- peQink
turiconrtituit.[Voceformalij) Cic.tnlib.de Nat. deo . Siciam
vero domina rerum (vt vos foletis dicere) eloquendi vis , quam
ett pr 2 clara,quamquediuina,qu*primu efficit, vt ea qus igno-
ramus difcercj&eaqusrcimus alios docere pollimus , deinde
hac cohortamur, hac perfuademusjhacconfolamus afflidos,
hac dicimus perterritos abiimore,hac geltienies comprimi-
mus, hac cupiditates, iracundiasque re{linguimus,h£C nos luris,
legum vtbium fociecate deuinxit,hic ab vita immani, & fera fe-
greganit. [Catus) Acutus propriedicitur (tefte Varr.) non fa- Catus
piens. Catus jngeniofus, inquit Seru.lib j. itn. & Tuli. lib. j. de
Lcg.ait , Quis igitur prudentem, & (vt ita dicam) catum , no ex
jpfius habitu, fed ex aliqua re externa iudicaret? [Palxllrac) Pa- Palajira
Ilftra dicitur ludus, & locus. 7rt.'xn,lufta.7mxouci>,lu£tor.7n:xflcisits, Pale .
luftator . [Iocofo furto) Non auariciiccaura commiffo , verum
iocaodojludedo ue.[Te, boueis) Ordo elt, Apollo dum minaci
voce terret te puerum nili reddidiffes boueis olim per doIii amo Bom«A»
tas, viduus pharetra rifit . [Te,boueis)Quo tepore pafior Apol. pollinis
•Io Admecri regis p.auit armenta, dum amori vacabat demulcete
uurque fiilula , eius boueis inculloditas Meicur. m filuis abfeon Menu »
Idit. id autem folus Battus pallor, & fenex aduerterai, itaque rius ab»
Ifibi filcncij gratia vaccam donauit hme ille, inquit, Tutus eas la- egit Bat
jpis ille prius tua furta loquetur. Simuhuic Mercurius abire, tus
/Nbxredijtverfa figura cum voce , pecijtqiic a Batto vt ei aperi-
rer, an boueis aliquas vidiflet, nam & vacc.am, & Taurum tribue
ret ipfi,inquitilie,Sub ilUs montibus erranr, rifit Mercurius di-
cens, Me perfide mihi prodis ? hinc periurum in filicem vcrtic
qui nunc quoq. dicitur Index, hxc lib.ij.Met. Addunt alii Apoi-
linem.vbi omnia prxdidla cognouit,fumpto arcu voluiffe Mer-
curium fagittis offendere , ille tamen caftu clam pharetram ei
ablliilerat , qua recognita , rifit Apollo , cum prius irafceretur .

[Quin & Acridas) Lib.ll.vltimologo carmine fcnbiturab Ho
mero , Irim ab loue miffam Priamo fignificaffe, Achillem cum iris ai
donis peterer folo comitatus auriga, nec formidaret, Mercu- tnamS
rms.n.duAurus er.nt eum incohimcn in illius tentoria . Itaque uiit
fiimpto curru, & ideo auriga iter arripuit, occurriiquc fibi Mer- Achillem
Curius ilico , dicens fe Achillis,.aurig.im effe tunc per aperta va- Mercu»
gantem . inde Priami currum, afeendic, immiffoque fomno ca- rtus
lirorum cullodibus.Grscisque omnibus infcijs .ad Achille per- vnami
uenic Priamus nulli vifus , abs quo Heftoris recepto cadauere, du^or
muneribus prius exhibitis , eodem Mercurio duce in Troiam ad acIkL
reuerfus eIl.[Thcffalos ignes) Et per hos cudodes intelligic , qui lem.
ante Achillis claufum tentorium erant Achille ccen.ante , dum
Mercurio duce aperta ianu-i ingreflus ell Priamus.Homcrus .n.
lib.IIi.ad vltimo inducit Archillem inter alia h.Tc Priamo dixiffe.

T« qiiocjuenefcio quit De.n huc comitetur euntem :

Quandoquidem luuemle etiam ji rohur »we/Jei ;

Nec quijquam audtret,necfe commiteret hojli ,

\ngrediens furum referato cardine noflras Decepto CUflode fores .

[T u pias Ixtis) Ordu tit . Tu gratus fupens,& miis deolji aurea
virg.i pias ai is Ixtis fedib. reponis ,& leutm turbam coerces.
[LstisfeJib )Campis Elyfiis,[Leucm)Vaiiam, & delinquente.
[Coerces)! n tartarn.r,[Virt»a .lurea) Vir.lib.iiij.de Merc.inquip.

Tm’" yirgamcapit hac animas ille euocatorco

Pallentris^ahas fuh trijlia tartara miUit .

D^i fomnos adimrtj ; , lumina morte rejignait,

lUaJretus agit venios.O' turbida tranat HubtU.

Homerus item lib. Uiad. vltimo ait , Tum virgam capit ,hac

oculos

Index

Mereurij

yirga

Calucti

DrscSes

ACR>

P 0

ASCEN.

c A

oculos Deus «cirut

?Sl-r&Li.na.ouodumobJ^^^^^^^^

volummis ru..Matt.echb.vij. fic a.t, C) ien«

Ms&st^izS7s^^

feu condis aroabde carmen, P Daccces.[Qjii feros catus)

S^:s;£ggE

tium huius certaminis . Hmc Virg. tc ,

decoraiuuenci. [Nunc.um)Imerpreiem. Sic Vi __

T^Junc cc interpres diuum loue milius ab ip j sifi,

Lut e eresLndataper auras Detuli^CLy^^^

"P“'-“‘':'’™nd-"^A:;iTo'cad^

^ ^ I - ... I7..l,>/in< 'Vl-n'ricnul*

;::£A^”S^ir^,)Du.c..rcVuIcan. Marns^
dolos, & dulcia furia. locofum autcrofurtumTOCauit at em
pra:lligiatoruin,quamiprcinuemt. Prsftigiator vero dicitur

ib eo a praliringir aciem oculorum, & rairc moderatur dicendo

locofo.ac li diceret, non illo quod ad auaritiam, & fraudem Ipe-
dat. [Te boues olim) Senfus ille cft . Abegirti boues Apollini
pafccnci pecus Admeti regis &cum tibi minaretur Jagitca , nili
eas reddidi Ifes, volenti telum proferre , pharetram pr^liigiatam
adcmilti . Ordo eil , Nili rcddidiiles oiim boues amotas per do»
Ium , Apollo viduus pharetra, dum terret puerum minaci voce ,
rilit te . [Quin & Atridas) Ordo ert. Quin & diucs Priamus rc-
litio Ilio tcducefcfellicfuperbos Atridas. [Ilio diues Priamus
relido) Priamus, duce Mercurio, iuic ad Achillem relido Ilio ,
&pct(uit corpus Hedoris fili) fui . Hinc Virg.Exanimumq. au-
ro corpus vendebat Achilles . [Tu pias Ixcis animas reponis Se
dibus, virgaque) Virg. Tumvirgamcapit,hacanimas illeeuo
cat orco Palltieis, alias fub trillia tartara mittit , Virgam autem
dicit Caduceum quod primo A polio habuit, &donauii Mercu-
rio lyra libi iradita.Huius autem virgx hxc ratio ell, Mercurius
& orationes Deus dicitur, & interpres deorum , unde virga bel-
lantes diuidic.i.bellum, nam bellantes interpretum oratione fe
dantur, vndc,Pm Liiiium Legati pacis Caduceatores dnr, & grx
ce Hermes dicitur «Ve ■nTjifMHp/ajjficut contra perfceciales bcl-
lalumcb.intur . [Lcucm) Vanam., peccatricem ,

M Ercuri facunde nepos Atlatis) Hymnus in Hercurium
ab Alcroiyrico poeta. Faciundum aut Mcrcuriu dixit ,
qi orationis inuentor. Nepotem Atlantis, q,a Maixfi- ,
liiis.M.11.1 aut vnaex Atlantibus.[Voce formatti) Notu ell Mec
curium inuetorem cxilhmari fcrmonis,pal^Urx,lyrx,& furto^ .
[M.igni Iouis,& deorum, Nuncium) Zxn>«xc|ws,hoc & Virg, ^
Amphitryoniade magno, diuisque ferebat . [locofo furto) Be- *
ne locofo . Non.n.illo quod .id aiiaritix fraudem fpedat. Dein-
dedocetquidlitiocofofurtoaliter. [Bouesolim nifireddidif-
fes amota,v, per dolum te puerum Apollo dum minaci voce ter-
ret, pharetra viduui rili)Fabulj hxc autem ab AIcxo fada , & iic

rum Mercurius iccirco traditurfur.mdi repertor, quia oratio,

cuiiit intientor cll, animos .id audiendum fallit . [Viduus phare-
tra Ki(itApollo) Bcllcuiduus pharetra pro viduatus pharetra
.i. pnuatui . [ Ilio diues Priamus rehao) Diues Priamus oppor
tunc nuncdicitur,q' tantum X auri habuerit, rpfilij corpus rede-
mit, Mercurio autem duce dicitur ad Achillem venilTe , qui cu-
llodiK fomnum milit,vcl q- .lurum fub tutela (it Mcrcurij flni-

qua froi*) Proco quod eUmimica [Thcflalos ignes)Cum ad
Achillem venit propter HrAoris corpus redimendum. [Letis
redibus) Hlyfijs c.impis . [Aurea virga,) Id ell caduceo .

M Brcuri|acunde)Difercin'imcaccumu]atlaudesMercu-
rii,nec.mer.to,e(Ln.Deui facundix.& eloquctix,oisq.
(olcri,x,&iyr,c,t(td.rcr,bcrclaud«dcolj!,vtd,a,mus

aaaor. „fo d. Ai,-o,Mula dcd,i

mn creo lau. lar 1‘nm - • t

rum. pftmn

& canendi

a varti.

Itlin .1 . . ^

' ^'■“'neifacer inr<T«r.. • j m Artcdiccs,

»uit Otrheu. ; DiaLob' viau

. , ,,1. laittn.ob hoc lennc tyg.„ . rabi-

'■ ''"n>.Ofd™n*^Q‘,;“'‘"“"J‘*‘>cttquid valeat

I N '

nni cains.i.acucu.,&ingeniofu.,formaftiferoa cultu,!, .

?ecentun,.i.ceccncer produftorum, voce . & mote dcco,, . J

«tai i cxcrcicationc.quam inucmlli. bgo canam icnuuc,^ '«■ I"* •
..iTmictni i ecrecii,& dcorum.r.aliorum,& parcntcm.i.inu ,, '
rem lv« airua: in formam celludinis fatli,6i call.dumcond,'*
i abfeondere, furto iocofo.i.non auaro.ncc ammodei.ncnj' , , ,

ouid placuit. f.condere,vt fequenria probant . [Tc boues) I.,i /

limr (vt dixi) reliquas Mercuri laudes . Ordo ell Apollo ® J
ferrer re puerum.i.cum formam pueri.f.bubukundu, fle,,,
minaci.iuninanti te transfigere .aculis , nifi tcddidilies bo»,,. ^

vaccas eius amotas olina.fieun, priuatus d.u.mratc armrn,., „„„
Admeti regis pauitperdolum...perfraudern,{.cutputau„,,„j
non putaffet , nili diuinitatem amifiliet viduus.i.fpoliatu, i „ Epire
oharetra.i.cum fcnfilfet te libi interca dum tibi minabatur , etii
pharetram cum fagittis fublcgiire,rifit, propter locundura ferit Hi
o„tumfurtumcuum.Qi!in...quinimmo.infuper;Ptiaii,u,4.
ues vt qui ingens pondus auri cum Polydoro deporuerat,6[ p„ Tjeef
redemptione Heaoris extinai fecum atrulc-rat.vnde illud pnoj .» >»'
/En. Exanimumq. auro corpus uendebat Achilles : Fefellitn»:,

. Tlin i durti tuo duftu Ilium reliouit .1

iEn. Exanimumq. auro corpus uciiucudt ntuu.«.rcicaitqu„

Licuit, te duce rehfto Ilio.i.dum tuo dudu Ilium reliquit ,fcfel.
lit dico A tridas.f. Agamemnonem & Menclaum,6e ignes Tlitl.
falot.i.excubias Theflalorum , & caflra inimica Troiae per qo,
tranfiuit . Tu gratus & fupetis St imis deorum reponis l«is ft.
dibus.r.Elylijs,pias animas,& coiirces a pijs fedibus uirga auita,
„,rbam leuem.i.inconftanrem. Sequx fidem

dibus.r.Elylijs,pias animas,K coerces a pijs icuious mrga auita,
jd cll caducco,curbam leuem.i.inconllantcm, & qui fidem Dtp
promiffam non Icruauit .

ad levconoen.

vhilofijihiciifeiiUatia,acfafimsdef«tumanximli Mathmutmft

itat , mm jtUiu Vii fit frafiie fatura . * c

oie X I. Monocolos . Sunt enlnt omnes "yerfus ckarim
iici^lcaici Pentametri .^caCaleRi, qui conflant 'e Sfm-
deojtritus choriambis, & Pyrrhichio, liel /ambo, hoc nuit,

Tune — quastcris^ov-Jctre nefas ~vv~ quem mihi qm
-ou- ttbs vu

Tsnem — ii ieierint -uu- Leuconoe -uu- nec Sabflo-W'
ni os o-

" -uu- -uu- -uu- uia
— -uia- -uu- -uu- u-

V ne qusfieris , (fcite nefas) quem nii
hi , quem tibi

Finem Di dederint * Leuconoe; neci
Babylonios I'

T entaris numeros , vt melius quicquii
erit pati ?

Seu plures byemes , feu tribuit lupiter vltimam :

Qui nunc oppofitis debilitat pumicibus mare
Tyrrhenum , fapias : vina liques : & fpatio breui
Spem longam refeces. dum loquimur , fugerit inuula
Aetas . carpediem,quamminimum credula poftero.

V ne &c.) Vndccima Ode Leuconoen admonet, ^
ultimum uicx finem feire non quxratjConfuUbsc
enim lila Mathematicos : Hortatur poltea pf**
feneis diei Ixcitiam carpere, poliero nanque cre-
dendum minime . [Nefas feire,) Scilicet ell-
• I L J ftJcura folus uult nolTe, utq. legh^*^ I

in libro de Natura Deorum. Nihil tam irridebat Epicurus,
quam prxdictionem rerum futurarum . Mulca tamen cernunt
Arulpiccs : multa Augures prouidenc : mulca oraculis dccla-
!!!?!“'■ uaticinacionibus , multa fomnijs : multa pof' i

- - — - -«viw..,rtuwmDus , multa tomnijs .* multa
fwi! ’ - ^ Poeta fidum , fuerat enim

ftupra^cT* ptilcfierrima quidem, & hinc a Phffibo

<Viinr,r, J 5‘* ‘V*** pmcnerrtma quidem, & hinc a
dicuurnnp. Metaplioricc Nafo meminit,

dicitutquc ob , td cll , curro . Leucboic*

ucro

liber, primvs.

]»• , «ero fuit,a!it«r Ttio al> Hnmero , ponitur pro

Auroi J . dicitur. n. Albunea, fcu Alba Dca.<»<« nanq. dea

ctv.im a Latinis dicitur, ve Icribit Cie. Jib. i. Tnlcnl.
[Babylonios numeros) Cie. lib. j.de Djuin.fcnbic in Syria
CluUri coa,nicione jltrorum,(blcrti.iquc ingeniorum .intrccl»
ijbyloa Ijnt . Babylon autem (vcSolin.lctibit) quondam Cli.ild.torum
HHmtro capuccxticit. [Numeros) Calculationes ipfas altrologorum.
rS reper Oiod. lib.j. Tcribic. Mercurium fuillc numerorum repertorem.
tor pUn lib.viij.inquit,quod Epigenes apud Babylonios Teptineen-
MtrcH» lorum viginti annorum obreruationesliderum coAilibus later
riw culis inicriptas docebat . [Pati) Adde po{fis.[Hyemes). i. annos

Efigtnts perfynecdochen . [Qu«).f.hyems vltima.[Nunc debilitat &c.)
ajlrorS per quod intclltgendum quo tempore hate Ode Tcribcbatur,
ftritm* fuiffehyemem alpcram quidem, nam ea mare concitabatur.

[Puraicibus)5pongiofis,& aridis fcopulis . [Debilitat) Dum .f.
Tyrrhe» jbi illiditur [Tyrrhenum)MareTyrrheniumradens ad Aulhu
ai m*re yerfus. Tyrrhenum vocatur, auftore etiam Dionyfio . Nos Tu
fcum,Gr3ij Tyrrhenum perhibent, inquit Mela.At Solinus feri-
bitamari Ligurtico adSiciliamTufcumcfie,quodGrsci Io-
nium, vel Tyrrhenum , Itali inferum vocant. Tyrrheni aucem
didi funt i Tyrrheno Lydii rege . Et DIod. lib. vj. feribit quorf
Tyrrheni fortitudine egregij magno potiti imperio, ciuitatcs
condidere plures.atque opulentas ClalTc quoque potentes, cum
diutius mari imperitairent, Italum peragus Tyrrhenum a fctle-
nominarunt Pedeftri , quoque exercitu pnualidi tubam primi
adinuenerunt.[Sapias) Pro, (i lapias, ita Prife. exponit lib. xviij.
deconftrudione Subiundiui & Mart. lib. xj- inquit, Non puto
fifapiam. [Spatio breue)Obbrcue rp3cium.[Ltques)Liquare
eft dilfoluere , & liquidum facere , hinc liques futuri Optaciui ,
potando autem vina liquantur. [Inuida) Non .n.vultclTe quod
nos fumus .[Dicm) Prifcntem, fcilicet.

A C R r t ~^ ^ ne qHilieris,rcire nefas.quem mihi, quem tibi) Metru
* I Coriambteum Hexadecafyllabujquod conUat ex Spodeo,
1 tribus Choriambicis, & Pyrrhichio, fiuc Iambo ita, Tu ne
qurfierisjfcire nefas, quem mihi, que tibi.Siue aliter metrum elt
phileutium,quosrcandjiurica,Tune qu^ljeris,cac3ledon,rcire
nefas, cataledon, quem mihijquem cataledon tibi . [Nec Baby
4 » Ionios Tentaris) Vt qui conantur comprehendere finem vici
fui numeris . [Seu plures hyemes)Synecdochicos a parte totu,
tempus enim pro anno inteliig!tur,& ell fenfus, Liceccognoue
ris qu^ res comoueat mare,neceire ell vt bibendo refeces curam.
[Sapias) Deedfi. [Liques con.) Potando proferas .[Breui).f.
propter breue fpatium . [Carpe diem) Fruere pnfenti die nihil
credens poliero . [Quam minimum) Pene nihil (ignificac .

T V ne quilieris Leuconoe) Leuconoen ailoq, tiifjqui fo-
licita de vita fua Mathematicos confulcbas. Suadet aut o-
milfa cura futuro vnumquenqiiediem de lucro compu-
tas lita exigat.[Babylonios numeros)Mathcmaticos intelhge.
Babylonij enim allrologiam inuenifle traduntur, per qua Gene»
fis colligitur. [Et fpatiobreui Spem longam refeces) Grate .i.
cum fpatium viixbrcucfic,noli in longum fpes tuas porrigere .
[Vt melius quicquid erit pati ,) Nunc videtur alter fenfus inci-
pere, vc fic claudatur , Vt melius polTis pati quicquid erit . Ergo
fubaudiendum hic verbum extnnfecus quod eft polfis. [Sapias
liques vina) Sapias pro, fi fapias veterum confuetudine didum .
[Qui nunc oppofitis debilitat pumicibus mare Tyrrhenum ,)
Suauicerdidum,quiailljfi fludus in faxa debiles redduntur,
hoc ell vires amittunt . [Carpe diem,quani minimum credula-

f iollero.) Metaphorice primo quoque, inquit, die fruere.Tranf-
atio aiic a pomis fumpta eft, qux.f.ideo carpimus.vtfruamur.
ASCBN 'T'^ quilieris,) Argumentum huius Odes a Mancincllo di

* Jjgenter explicatur . Verum quantum ad intentionem, vf vel
le cohortari ad tranquillitatem animi, fine qua nulla voluptas
nullaque beacicudo contingere poteft , ideoque congrue fidum
nomen eius ad quam fctibitur.Na Leuconoe.i. alba currensque
puellaaPhcebo corrupta fingitur, quod nimia indagatione fy-
derum quorum fol princeps cftjfcipram confecit. Vnde ordo eft .
O Leuconoc,tu ne quxfieiis .i.cauedifquiras,& inuettiges ni-
mium, quem finem, fcilicet dierum Dij dederint mihi,& que tibi,
quia nefas fup. eft feire , & ita non expedit difquircrc . Reuera
noluit Deus diem extremum fciritvcfemper parati fimus. Vn-
de dicit Dominus in Euangelio , Vigilace itaque, quia nefcicis
diem, neque horam , nec centans.n. neque centaueris , numeros
Babylonios .i. fupputattones aftrologicas a Babylonijs potiHl»
mum excogitatas ,vc fupp. poflis, aut fi melius paci .quidquid
eru.f. patiendum , feu luppiter tribuit iibi plures hyemes, id
ell annos, feu tribuic tibi vltiinam.r.hycmem hanc, qui nunc de-

bili tat. i.f.itigat : mareTyrilirnum, pumicibus.i.fpongiolis feo-
pulis oppofitis.i in licturo polict.s.ne tcri as ol.uu.ic fiipus.i.li fa-
pias: liques i. coles, 8idifti)liMi;,vin.i.rpronicndo,& rcfeccs.i.am
putes rfpat IO broui. fidiorum , hingam fpem. Nam itas uiuida
fugent (Ium loi]uimur, & idoo c n pr.i. carptim abfumc : diemT.
prifcnceni,q minimum.i.in vaidc pania p.irte crcdul.i.i.confifa;
poftero.i.loqucnti rlic . Qiii.i forte nulla fccutura cli, vndcin
quarto huius, Quis fici t, an adijciant hodierni crallina viti tem
poraDij fupeii?

DE LAVDIBVS DEORVM ETHOMINVM.

Htfc Ode ?inJarum imitatmefl yin^Hamiroartificio inftnuat fein
laudes dum dubitat ^uid potijimumdicat.cy tjuid primum, ate

que ita obiter telebrato loue,?allade,Liberopatre,Diaaa, 0 ‘ ceteris diji
pauUtim ad Heroes , B.om4nerMm ducet , pojlrtmo ai Augujlum ita
fcendit .

ode XJJ» Dfcolos , Tetrdfirophos :

Jam fatis terris niuis , atque dira .

-U— -UU-U—

-u— uu-u-u
-uo—

V E M virum, aut heroa, lyra, vel acri
Tibia fumis celebrare Clio?

Quem deum ? cuius recinet iocofa
Nomen imago,

Autinvmbrofis Heliconis oris,

A ut fuper Pindo, gelido ue in Hamo ?
Vnde vocalem temere infecuts
Orphea filuae,

Arte materna rapidos morantem
Fluminum lapfus , celeresq. ventos ,

Blandum & auritas fidibus canoris
Ducere quercus.

Quid prius dicam foJitis parentum
Laudibus ? qui res hominum , ac deorum ,

Qui mare, & terras, varijsq. mundum
Temperat horis?

Vnde nil maius generatur ipfo;

Nec viget quicquam fimile,autfecundum.

Proximos illi tamen occupauit
Pallas honores .

Prcelijs audax neque te filebo
Liber ; & faeuis inimica virgo
Belluis : nec te metuende certa
Pheebefagitta.

Dicam & Alciden , pueros<^. Led®,

Hunc equis, illum fuperare pugnis
Nobilem : quorum limul alba nautis
Stella refulfit:

Defluit faxis agitatus humor ;

Concidunt venti ; fugiuntq. nubes :

Et minax (fic di voluere) ponto
Vnda recumbit.

Romulum poft hos prius , an quietum
Pompili regnum memorem , an fuperbos
Tarquini fafceis , dubito , an Catonis
Nobile letum.

n rralura, & Sauro! , animiq- magn®

prodigum Paullum fuperante Pano,
Gratus iufigni referam^ camana,
fabriciumq..

Hunc . & incomptis Curium capillis
Vtilera bello tulit , & Camillum
Ssua paupertas , & auitus apto
* Cuni lare ruoaus .

Crefcit occulto velut arbor suo _

Fama Marcelli . micat inter omneis

lulium fidus, velutintengneis

Luna minores.

Gentis humana: pater , atquecuftos
Orce Saturno , tibi cura magni
Cffaris fatis data .• tu fecundo
Ccefareregnes.

Ille feu Parthos latio imminenteis
Egerit iufto domitos triumpho;

Siue fubiedtos orientis oris

Seras, & Indos; -

Te minor Utum reget squus orbem :
Tu graui curru quaties oly mpum ;

Tu parum callis inimica mittes
Fulmina lucis.

V E M virum &c.) Duodecima Ode iniinuatione
vcitur, quo ad Csfacis Augufti laudes dcueniar ,
itaque Clio Mufam alloquituc, dicens . [Quem
viii,aut heroa, )Quem Deum celeDtare incipiec,
auc lyra.aut tibia?Cuiufque nome retinec E<ho,
autin Helicone, autfuperPinJOjaucin Amo?
vbi quide Orpheo caneme filux,& arbores fequebantur cum Hu
mina,& uenti celeres (iflebaiur. Dumque dubitare urquid prius
laudetjiouem celebrare incipit, inde Pallada,Liberu , Dianam ,
ph(ebum,Hcrculem,Callorem,& Pollucem, inde Heroas , Ro-
mulum,! opilium, Tarquinium, Catonem, Regulum, Scauros,
Paullu Aemylium Fabritium, Curium, Camillum Marcellii, lu-
lium iidus.Tandnn Aug.Ciefatis laudes prsponic oibus . Nam
fecundum ab loue uulc clfe in cetris. [Heroa) D.Augullinus co»
piotiiriine docens, q^d fint Heroes, lib.x, de Ciuit.Dei.his iierbis ,
Nomen Heroum a lunone df cracium, gi Grsce luno Hera ap
peJlactir,& ideo nefcioqsdlius eius fmGrajcotum fabulas He-
ros ftiic nuncupatus, Iioc uidelicetmyfticum iigniHcante fabula,
gj aer lunoni deputatur. Vbi volunt Heroas cum demonibus ha
bitare,quo nomine appellant alicuius meritianimas defun^oi

tum.ldcm in vij. Inter Junie gyrum, nimbo^j, ac uentorum cacu»
mina aenas elle animas, fed eas animo, no oculis videri, & uoca«

Cii»

Clm

confuft • [Voc jltm) Canorum , rummi , item ptrreaa: fui.
ique uucis. S;'' ^ Oeagri, doah Otfl,,

“rroeiu Jiai-'^»' P“'''

irenim oociir a mirandum rdidir,& luaiiitate caucus feras etiam

Imagt

Helicen

ri Heroas, & Lares, & Genios. Trimegillius quoque auftoreft
Heroas habitare inter aeris puriflimam parte fupra nos,5i terra,
ubi nullus ell nebulis locus . [Acri tibia) .i.altilTima & graue fo
nanti.eh.n.materia grandior &rublimjs.[Clio) Mufal^ una ell,
Grxee fic fcribitur K\Fltt,nam km®-, ell gloria, qux quidem ex re
bus gedis poeta^ carmine relatis oritur, de qua Diod.Iib-v. [Re
cinet)Relonabic,remittec,reboabit.[Iocofainiago).i.Echo,qu 5
uoces nodras imitari uidetur. ed.n.Echo uox aeris, uel fonus ia
lilua,uel incauernis refonatis . Dicitur autem imago quali imi»
tagOjUc fcribit Porphyrio. [Heliconis) In Aonia Bceotiae parce
mons ell Helicon Phocidi affinis, ex Aquilonis partib.Non pro
cui a Parnaflb didans,qui iii Phocide ell. Parnaflb smulus ed,
& altitudine & circuitu.Vterque.n.nmib. pulfatur, & rupes am»
borumfaxeaed, hoc autem in loco ed confecrata mulis fedes,

fr>r>c o. t :i 1 - I a . . _ . »

mons Ht nr rr’,.w;.c i • l» “«uo; i-inaus i neiiaiia;

Ron

nat*

rsj

Etenim pocli- rn. > i i jc l '.tMiu

ad fc audiendum alhciebat.Diod lib f .id lcnbic.[Arte materna)

imulica.fuitruimlrliusCalliopes. Virg.mJiuc.

OrpW C.lP.pr. . Lmlfarmofn OpoB» .
rAuricJs quercus) Audiendi feiilus iubeiiies. Auritiir (,tFe(tn, A„i,.
inpuic) a magni! auribus dicitur.vt ruittalinonutt , & leporum ;

, 1 , as ab au Jieiidi facultate . [Quid prius dica) Seiifus ell : (^lij

nampciusego dicain.cumfolitus laudibus pacenrum.i.mmo.
rumjrQuireii) Illum fup. dicam qui ell rex! Suor qui legunt;

Res hoium Sic. [V.ttijs horis), i.die, ac notte vel *,ti|s .

Vere Aellaee, Autumno, H yeme : per qui omma icitiperaiuc an

rus.[Vnde)Aquorege,[Vigec)Floret,v.ilctconr,llir.[piUas) P.IU.

Virtus , Sc fapientia . dicitur aurem a Waxu.qiiod ell sibro.mo-

ueo. Belloni.n.dicirurhalfavceirs icadem, S i Minerua, elt.pu-

tantil aerem nominatum Palladem, ,ic louis liliam dici. & sitgi
nemTuiire,qm & non corrumpatur, & fublimmrem locu teneat.

Quapropter ex vertice louis dicuur nata • idDiod.lib.j.aHerit.

Uiq Cic.inhb. de Nat. Deorum odendit, Mmeruam princi- -

pem & inuentneem belli ferunt . aiiq. idrm Cic. Mmeruam di
dam’, quia m nuit, aut quia minatur. Macr.lib j.Sac. fcribit quod
porph'tedatiir. Mineruam elfe virtutem Solis , quse humanis
mentibus prudentiam Tubminidrat . Nam ideo hxc Dea louis
capite generata memoratur.i.de fumma sthcris parte geniu, vn t-

de origo Solis cdDiod.lib.^. docet Palladi olearum,oleiq edu-

cendi in iniientionem tnbuiire antiquos. Nam .intc huius De*
ortum erat hec arbor cum alijs liluellribus immi[la,oiei vius ao-
eraccumefiecignota. Addunt ipli quoque vcltium apparatum sc

& sediticandi artem , prxterea volunt in ceteris artibus hommi.
bus profuiffie. Nam & tibiam, eiusq. cantum & plurima inilru- ^
menta ad varia opificia adinuenic . [Liber) Scribit Diod.lib.y. Diati? s*

Dionyliumorbemferedeambulantcm.mulcasregioncs reddi. i.

dilledometticas , a- propeerea maximis apud omnes honoribus
eeiebratum. Vini, vine* *queexcinireautfiorem. Exercitii quo- F

que fecum non tantum virorum, fed etiam mulierum circundu- €

cen> . nefanos homines, atqueiniquos merit.i mulftauit poena. * t

In Boeotia v xir, ;n Indiam cum exercitu tranfeendens triennio
pofl mukiscum Cpolijsin Bceotiam redijt. [Primus omnium
triumphuiit) Elephanto Indico veSus . BoeotijjCereriq. Grsci,

Thraces quoque in memonam Indiceexpeditionis facra Tne Trirtw
terica fibi inllitucrunc . Vnde & in multis Gr*cis vrbibus trien- [itu
nio Bacchides mulieres conueniebant , apud quas de more vir»
gines Thyrfum ferebant in honorem Dei Bacchanies . Sulliilit,

& omnes impios , qui in orbe eranr, fed maxime Pentheum , ac
Lycurgum.hscex Diod. Macrob.autemlib.j.Sat. fcribit. And.
dicere Apollinem ,& Liberum patrem vnum eundemq. Deum ApffS*
«ife. Vtq. Nsuius ait: Liber Sol ab Romanis appeilaturrg» i.«l’«*’'
Liber, & vagus ell . Sunt vero qui dicant, Bacchum appellari Li-
berum patrem,quiahominib. libertatem videatur inferre. Nam
etiam Serui ebrietate durante, arbitrantur fe fregilfc vincula lec
uicutis . liberat prsterea ab curis , & in agendi fecuriores facit .

Stribit quoque idem Macrob.dido libro , quod calor vini, cuius VwW
Liber pacer auSor ell , fspe homines ad furorem bellicum vfq. lor
propelIit.[Virgo)Dianaintelligitur,quam & Lunam eadem el- Dia»*
feputans . didlavero ell Diana , quia noflu quali diem effice- LhM
retjvt fcribit Cic.in lib.de Nat.deorum . Diod.aucem lib. v). do- Diily
ceCjDiftynnam in Creta, genitam ex loue & Charmidc retia ad »<<
venandum inuenifle,ex quo & diflynna eft cognominata. Con- Retw.
fuetudine Dian* vtebatur,quod caufam pt*buit , vt quidam di»
aynnam.Dianamq. eandem eflecxillimarenc. [Phtebe) Scribit /H'"

Macr.lib.j.Sat.arcum & fagtltis Apollinis fimulacra decorari, vt «

per fagittas intelligacur vis emilTu radiorum. Manu tamen dex- &

tera Gratias gellare, arcum uero cum fagittasfiniftra,g’ ad no-
xam fit pigrior,&falutem dextera manus promptiorlargiatur. H«««'
[Alcidem) Hercules(vtoftendit Diod.lib.v.)amca Alcsus voca H<r«f

foiw quem Caballinus , 8c Libethridum fpelunca Nympharum
. auaor ell Strabo hb vj.Scribit autem Lyfimachus Heticona , &

batur.occifis autem duobus draconibus (quos luno ad eum mi- A c<
r— nm Iiinnnis nnpre olorinm efletadc- Hrrf

ca.»i..»s n u , •-yumacnus tieiicona ,

»-4« mSnTuh & Hiliconc fratrib.qui

rerai)Heracleum dixere , qm lunonis opere gloriam tllet ade-

hem m p “XS I '“8° procumi

lui.lit Auo etiam Ifc.i. Faft l,,!,.

ptus. fuccendente tempore duodecim labores exeeutus ell.quos ■
ei Euryllheus Mycenarum rex iiiflerat . De quibus quidem late
Sat. j. luuen. lam diximus. Fuerat item Alasus Amphy trionis
pater,vtoftendit Euripides, a qno Alcides Hercules ipfe dicitur.
[!>uerosque L*de)Caftor,& Pollux intelliguntur . Fuit autem ’
Callorequorum domitor,Pollux vero pugil,hinc ait Hom.hb.
jij. Iliad.Caftor equum domitor, Polluxque in carltibus audax,
Scribit autem Phn.lib.ij. gi fulgurum effigies quxdam , & anten

L I B E K

nis nauti-.inemm , ilij<c|uo n.iuttim p.utibus ccu vocali qnoJatn
f Tv,, itv'tilib.uK,vc krolucrcs fcdcin ex fcde mucantcs , gr.iuej cu
roluariEvcn!cb.int,mcrgenctfsquenauiyta,&li in carina» ima-
decidillint exuieiues,gcnu()E autem falucares , & profperi cur-
fus prxnunciit', quarum aduen tu fugari diram illam, ac minacem,
appcilitamquc Idelcnam ferunt, & ob jdpolluci ,& Caltori id
numen aflignanr.eos^uc in mari deos inuocant, hominum quo-
que capita vefpercinis horis magno prEPagio confulgebanc.hsc
cx illo . Diximus & plura Ode tertia . [Sic Di) volucre) .f. Ca-
ftorS: l^oUux.[Romulu)Fuit is decimuflcptimus ab Aenea du-
Rom* cens originem , V ir bellicis rebus grauis,ac Urenuus , & ad con-
fiituendum duitatis flatum optimum prudentifitmus fuilfe per
hibetur. Vrbis autem fundamenta iecitduodcuigtnti natus an-
nos ix.Calend. Maij , horam poft fecundam ance tertiam . Re-
gnauitann.txxvij.Dc Cecinnenfibus egit primum triumphum
captaeorum vrbe ,& Aerone rege propria manu obtruncato.
Rurfum de Antennatibus triumphauit.de Veientib.tertio.Apud
Caprex paludem Non. Quintilib.apparcre dditjahnum vit« a-
gens Iv. Numa Pompilius eum poftea , vc naturam fuperantem
Anni j». mortalem templi adornatione, & anniuerfarijs facrificijs Qui-
Quiria^, rinum vocaoum ttatuit honorari . Dionyfius,& Solin. auftotes .
K»m4 [Pompil!)Numa Pompilius, Curibus Sabinis habitabat vircon

VoptliMs. fultihimus omnis diuini, atque humani iuris. Itaque ab Roma-
nis patribus accitus rex creatus eft,furamaque omnium pace
tegnauitann.xliij.audor ett Liu. [Superbos Tarquinis fafeeis )
.f. Tarquinius prifcus Romanorum rex, quimus de Sabinis triu
mmerif, phauit, omne noraenLatinum domuit, regnauit ann.xxxviij.

lamoClogenanusinterfeftus eftdolo , abfilijs AnciMartij. Ei
autem regnanti Etrufei attulerunt infignia, quib. ipli reges fuos
Seeptrti adornabant, Coionam , videlicet auream , fceptrumque habens
regale, fupercaput Aquilam . Tunicam purpuream cum lignis aureis ,
&amiduni purpureum fimbriatum . Tulerunt etiam eiduode-
SccBres cim iJlas fecures fumpeas ex vrbib. lingulis lingulas , quas cum
Liilortf virgarum falce iidores ante regem ferebant, itaque lidores vij.

cum fecunbus, ac virgis, & ius dicenti ci aftabant,& euntem prx
F«/ces cedebant. Auctor e!t Dion. [Superbos fatccis).i. nobiles, & inli-
Qatonii gneis. [Catonis nobile letum) M. Cato lunior Vcicxprxlidij
Wrs caufaprxeiMt.vt fcribic Hirc. lib.v.debel. Afr. Sed cum aduerte-
ret Vcicenfes fe Cxfari dedere velle , & eis perfuadere nulla ra»
cioneqiiiretjVtfecum oppidum defenderent, ipfc omnibus re-
bus diligcncilfimeconltitucis, liberis fuis L.Cjefarijquitumei
ProquEftor fuerat commendatis & line furpicionevultusjatqiie
feriT)one,quo fuperiore tempore vfus fuerat, cum dormitum if-
fet fertum intro clam in cubiculum tulit , atque ita fc traiecit.
Quidumanima nondum expitata concidiflet, impetu faifo in
cubiculum ex fufpicione, Medicus, familiaresque continere, at-
que vulnus obligare cceperunc , ipCe fuis manibus vulnus crude
liflimediufllic, atque animo prxfenci interemit . hxc cx Hir-
cio Appi . autem lib.i).& Flut. dicunt Catonem bis perlegilTc li
brum Platonis, qui de anima inferibitur. deinde obdormilTe.
polteavero fefub pedore irapreflbenfevulnerauit circa Galli-
cinium . Effluentibus itaque vifceribusjcum Ifrepitus mfecutus .
eHec, Medicus accurrens illxravircera,& vulnus cnlligauit. Ca-
to deinde peoprijs manibus vilceralacerans,expirauit ,anno*-
tacis 43. Cognita inde Catonis morce,dixiire dicitur Cxfar. in-
uideo morti tuo Caco, nam & tu glorix mex pro faiuce tua inui
didi. Scribit etiam de morte Catonis ipfe Florus: Seneca item
epill:.24. [Nobile letum) Valerius etiam lib. j. de fortitudine :
hanc Catonis mortem laudat. Cic. item lib.j.Oft'. fecutus Stoi-
corum dogma laudat mortem Catonis feueri,grauis, atque per-
fefti Stoici . Stoici enim rigida difciplina formati mortem pa-
ratam habebant . Verum peripateticorum fenteniia vituperatus
ed Cato,timidusq. potius appellandus, ^fortis, cum fibi morte
confcierit , vt incommodum aliquod euicarec . D. quoque Au-
gudinus hanc ipfam mortem vituperat . Phitofophus item lib.;.
Ech.hc ait: mortem autem fibi confcifccre ob fugiendam pau-
pertatem aut amorem, aut molclfum aliquod, non fortis cli ho-
minis, fcd potius timidi . Elt enim mollitudinis laboriofa fuge-
re . Atque non quia res elt honella appetit mortem, fed quia ma
Ium fugit . Eclib.f. Nemo vero fponteiniuriam patitur. Atqui
feipfum occidit fponte id,quod lex non permitti t,contr3 legem
efhcicred.im : iniuiiam ergo facit. Sedcuinamquxfo f anciui
tati ? non (ibijpli , nam fua patitur fponte . Quapropter , & ciui-
tas muldac,vcciuitaci iniuriam facientem. [Regulum) M. Atti
AnifiiN. lius Regulus Romani cladis imperator, ptlmo Punico bello na
RrgniM#. uibus quinquaginta liipra irecccas in Lybiam delatus cll , a quo
vrbes fccc ducentx in deditionem redadx funt , qux Carihagi-

P R I M V S.

nenfium odio ,id cum dcreccriinc.Cartliaginenrcjpo(lr.i X-m-
iippun» Laccd cnioimim duccin libi Icccic . li.u|uc imi/ti l<"ina xantip»
nurum cxiijdt capti Ium cum qiiiiius rtiam A ttiliui inipciaior pue.
qui pode.i c.tuca cl.iuis circiiu<ill.icj inclulis cxtin^tus rit.lixc
ex Lybico libro Apj»».ini.Mrminii etiam Plin.de Vm-. liludi ib.

Multa etiam Polyb.lib.j. Cic.auccm lib.ij, dc Pinib. Itribit : Kc-
giilum Vigili)s& famicrucMtum , vtdetu etiam Cjcll.iil>.vi.c.<p.
iiij. & Sil.lib vj. [Scauros) Scauri patrit»; fuerunt , quomni , M. Scauri
Acmylius Scaurus eloquentix conlultus cx ea gloriam pepent .
de quo l.ite Plin.de Vins lilulirib. Saiulf. cnam in Jugur. Iicait.

Sed cx omnibus maxime Aemylius Scaurus homo nobilis, impi
ger fadiofus,auidus poteiuix honoris, diuitiarum, ceterum caili
de vicia fua occulcans . Meminit etiam de hoc viro Val.tib.iij.de
fiducia fui . [Paullum) L. Aemylius Paullus, M.Tercnt.Var.col pauUm
lega , fecundo bello l’un. fuit , quo tempore pugnatum ed apud Atmyl,
Cannas cocra Hannibalem,vbi primo ffacim preelio funda graui
ter idus fuerat, tamen & occurrit fxpe cum confercis Hanniba-
li, 6c aliquot locis proelium rcllicuic protegentibus eum equitib.

Romanis . reliquit poltremo equum, quoniam libi vires deficie-
bant ad cum regendum. Cumq. Cn. Lentulus Trib.milicum
prxtcruehensequo fedeniem,in faxo cruoreopplctum confule
vidilfetjL.Aemyli, inquit, quem vnum infontem cnlpxciadis ho
diernx Dij refpicere debent,cape hunc equum dum, & tibi viriu
aliquid fupereft . Comes ego te tollere polium, ac protegere, ne
funellam hanc pugnam morte confulis feceris etiam (inehoc, la
crymarum fatis,ludl(isq. ett . Ad ea confu) : Tu quidem Cn.Cor
neli made virtute edo,fedcauefrultra miferando exiguum tem
pus e manibus hoftiumeuadendi abfumas. Abi , & tume inhac
Itragemeorum patere expirare. hic & plura exigentem, prius
turba fugientium ciuium deinde holles oppreflei econiule igno
rantes,quis elTet obrueruntq telis : Lentulum in tumulum airi
puitequus&c, Haeeex Liu.lib.ij.tertix Decadis . [Prodigum) prodige»
Prodigere elt confumcre,vnde,& prodigus fit. Auttor elt Peltus. re
[Camosna) Camceni Mufar, a carminibus funt didi, vel q>ca- Gaman^
niic antiquorum laudeSjVelq^fintjCafti mentis prxlides, vt Pcll. pabrih^.
ait .[Fabricium) Fabricius Licinius honoribus &audoritace,
omni ciue temporibus fuis maior, cenfu par vnicuique pauper-
rimo, qui a Sannicib.quos vniuerfos in clientelam habebat, dece
Xtis, & quinque pondo argenti , cocidemq. feruos fibi mifios m
Sannium remifiteontinentix fui beneficio fine pecunia ptxdi-
ues,fine vfu familtxabundecomitatus,quialocupiecem illum
faciebat, non mulca polfidere.fed modicadeliderare . Hxc Vale-
rius fcribitlib.iiij.deConcincntia. [Curium) M.Curius Sanni Curiut
tum legatis agrelli fe in fcamno asfidentera foco,ac ligneo cati-
no coenantem fpedandum prxbuic, ille Sannitum diuicias con-
tempfir, Sannites cius paupertatem mirati funt , nam cum ad eii
magnum auri pondus publice mifium attuliflent, benignis ver-
bis limitatus, vt eo vti vellet , vultum rifu foluit.protinusq. fu-
peruarux, inquit, ne dicam inepti largitionis miniflri , Narrate
Sannitibus M.Curiura male locupletibus imperare, qipfumfic
ri locupletem,atque iftud vt pretiofumjita malo omnium exco-
gitatum munus refertote & mementote me nec acie vinci , nec
pecunia corrumpi polTe.Valer.lib.iiij.de Conci nentia ita fcribic.
[Camillum)Furius Camillus fuaiuifitiajPhalifcos in dicionem
accepit. Veios hyemeoblidione domuit, deq.his triumphauir, CamiSut
damnatus pofiea^prxdam inique diuifilTec- Ardeam concellic*

Mox cum Galli Senones relidtisob Iterilitatem agris fuis Ro-
manorum exercitum apud Aliam Buuium occidilTent , vidfores
vrbem intrarunt. Tunc Camillus abfens di^facordiftus.colle-
ftisreliquijs Gallos improuifos occidit. Populum R. migrare
Veios volentem retinuit, lic & oppidum ciuibus & ciues oppido
reddidir.Auffor Plin.de viris illuftrib. [Sxua paupertas) Liuius
etiam in prxfatione ait, Quanto rerum minus canto minus cu-
piditatis ecat.Nuper diuitix auaritiam , & abundantes volupta- ViuHU
tes deliderium pec luxum, atque libidinem pereundi, perdendiq.
omnia inuexere . [ Auitus) Per hoc maiorum fuo^ parfimonia
contentos oltendit.[Cum]are).i.domo. [Apto fundus) Hoceft
non egregia, & fuperbadomo . Ouid.lifnj.de Trift. Qux noftro
fruftra iuda fuere Lari. Idem lib.j.de Am.Di) tibi dent, nullosq. Lar
Lares, inopemq. fenedam . Et longas hyemes , perpetuamq. fi#
tim . Lares etiam Dij compitales dicuntur . Suet, in Aug. Com
pitales Lares ornare bis in annoinftituitvcrnis florib.&xftiuis. L«irej
[Occulto)Occul[eproccdtnti.[Marcelli)M.Marcellus Gallo.
rumduccmapudPailumingtnticxcrcituliipatum.cumpaucis tm

equitibus inualit, quem projinus obtruncatum armis exuit,
eaq.IouiFeretnodicauie. Id feribit VaUib.iij.de Fortitudine.

Addit Plm.q)Syracuras per treis annos expugnauit quinquies
Horat. c confui

^ I ■ rAii, Hannibalis dcctptus,& occifns cll . «qut
conful [jjjij, Punico otlenai[,lipius Hannibaltm ab

Nola S ab Cumis infugana vcrttrat, mukls liolilbus occifis.

^ i'^’ r I iw^riiliiisCifjrinDeo&numcrumrclacuscItjnori
l.li| fy- '“nj/jcceiiieatiuin,fcd&pcrruallonc »ul»i, ii quide ludis
‘‘Ir r :rp.toaonl'craios'en.iu:es Augullus edebar, «dia c-miia
lid. C4. P continuos dies fulfir exoriens circa horam xj. Cre-
i; . Ja.,™ n ,r„md elfcCifaris in coelum recepti . & hac canfa

■ J;3:::l;fmm:;;e;iSlwirsier.i.afcribir.

* liiuii >s Cic.lib.v.dc Rep.Hisque animus datus ert, cx illis feoi
m[crn s i‘’nibub,qu£ryderd,& Itellas vocatis. Et paullo inferius
lonesj. p adis , quas nunquam cx hoc loco vidimus , &

hi magnitudines omnium, quas elfc nunquam fufpicati fumus .
Ex nuibus erat e.i minima , quae vltima ab coelo , cinma a terris
hict ijCLba: aliena, Stellarum aut globi cerrir magnitudinem f a
cile vincebant. Horat.auc d:ccnv,Veluc inter igneis Luna mino-
na 'ocuiua cit vulgaci opinione. [Genti humanx pater, atq. cu-
1 Itor. UuuerSaturnifiliusexccHitforticudine.&cetcris virtu-

tiousues. AcceptoenimpoHSacurnumregnomaxima, pluri-
laciMr ir .q jr,cuncuiic ad hominum vitam . Primus ofnnium luUitiam
jjo;ni'. mutuo feruarelnter mortales, otnniviacqueiniuria re-
i^olicaveroqincoelumdelacuselt, memoria nois eius
animi» hominum adeo infixa permanlit,vt omnium quxin cce-
Jts licreiiEjVcluc imbrium, tonitruum, fuiininum , ccterorumque
h-jiurmodi potens, cxiUiinarecur , Itaque , qj vitx caufa homini-
bus ciie videretur, cum frudus tcrrxad maturitatem perduce-
ret louemdixere,patre(ii vero, tum quiafingulorumfurceperic
fumnu cum bencuolentia cura, cum quia taquamdux hominib.
excitent refte viuendi . Imperator, ac rex ob imperij amplitudi-
nem confukorjac prouidus propter conluiendi prudentiam ap-
pellatus clt . h£C ex Diod.lib.vij. [Cxfaris) Augulti .f. [Secundo
Cifare) Secundo a te .f. Nam tu in ccelis ille in certis regnat.
Frfrifj» [Parthos) ParthoSt imperium orientis erat , vc lulLlatc vij. lib.
odcndii. Augulto Cifari Parthi , & Armeniam vendicand facile
ceifcnu& fiena railitatia,qux M. Crailb & M. Antonio ademe-
rant, repofcenci reddidetuntjobfidesq. infuper obtulerunt . Au-
ftor ert Tranquillus.de quo celatius ante diximus. [Latio imrai
nenteis) Quomodo Parthi Lacio, hos eU,ip(i Icali^ & Romanis
imminerent videto Appianu in libro Parthico , ibi.n.clarillime
hxc fctibuntur. [lurto triumpho) lullum nanque ccacvtfigna
militaria Crailb adempta reciperentur . Vtq. Tranquillus feri-
bic: Augullus nulli genti fine iuftis & ncceliarijs caufis bellum
S«r« iiuu!ic.[Seras) Seres (vt feribit Plin lib.5 ) regionem inhabitat,
qux fpertat xUiuum Orientem, & primi fune hominum, qui no
fcancur lanificio (iluarum nobiles perfugam aqua depectentes
indis frondium canitiem. [Indis) India, & maxima elf,& ad Orictem
expolita . Vt Str.lib.xv.ottendic; FauoniJ vero fpiritufaluberri-
maeli.bis inannoxdatem habet, bis legit fruges . vei Solious af
ferit. Oion. fcribic ; Indiam in ipfis Oceani labris litam ad Oric
lem, regionem fane iucunc!iflim.im.[Tu graui curru)Senrus ett,
Siuc Augudus domuerit Parthos, feu Seres, & Indos, loue mi-
nor squus orbem terrarum reget . Non enim propter hanc glo
riamfelouiiquarct. Itaque ipfe lupiter Olympum reget, &
fulmina in lucos pollutos iacet . Nam fecundum Pontificum* &
Harufpicum documenta polluti luci fulminibus cant^ebantur.
[C^uoties Olympum) fecundum vulgarem opinionem loo cur .
Nam reuera (i m nube ludetur flatus, aut vapor,ionicrua edun-
tur fi erumpit ardens, fulmina, fi longiore tradu nitarur, fiilee»
ira,i)s finditur nubes, illis perrumpitur. AuftorPlin.lib.ij. °
ACK, r\ Vem Virum heroa lyra vel acri) Metrum Sapphicum Hende
V-4- caryilabum . f n hacOde velut prxpoficio edcuiufdam in-
ccicicarminis. Nam dubitat qd primum vel quid potifllmum di
cac, verum deolti cteledium laudes, an Romano^t, & fortium du-
cum omnes tamen laudat, cum fe fingit ancipitem peroratoria
paralipfim verum maiori intentione in Augufti laudes coiucn,
dit,quem fecundum a loue vult elfc in terris. [C^uem virum) De
viu.s um Semideis . [Aut heroa) De mortuis .Ordo cd Clio

quem virum.autquemhctoafumtscelcbrare tibia aucacrilvra

Qo eu . Quem Deum lumis celebrare ?riiinc ir., r • '

ni-t nomen. Aut in vmhtofls otis Heliconi. ! r
. 1 . gehJo Ae,no,,„Je filui temete funTr-ci
morantem t.ipiJos\aDrii< tlnrr.; t ‘vcutx vocalem Orphea

■miso bme Jixtt.nu* voces „„1.^ ^i.hus . locofa aSc

cAem^ Voesie. oL^esruntu, rnm"""' ’ [''"de vo

diendi habentes . [Ducere) Ad fe ducere.oblc ‘lare,[0 uij pr;.,
dicam) Ilium, Icilicecquitempcrat rea hominum ac deotutu
aut qu.is ego folco diccrc i judcs,vel quas oiimcs . [Temperat )
Didiiigi»icvcldiuidit,vclrcgit. [Horis) A quibus vcluc temperi
tur annus per Ver, Adatcni , Autumnuin , & Hyemem, ira^t
enim tcmper.it d Lyra . [Vnde) Ex illo , qui ciinitat temperat’
vel a quo . vt Virg. Vnde genus ducis, & genus vnde Latmum.’

[Nccvigetquicquam)q.d.Iquemfupcroinma line comparatio

ne,[Aiic fecundum) bccunduni Arufpicum dicta, vel difputatio,
nes, qui loucm primam,rct uiid.im ,& tertiam partem ca-lifoli
volunt infulminibus tenere. [Ptoxinaos illi tamen occupauit)
Proximam louis honori Mmeruam dicit, hoc dt virtutem, 6c
fapientiam Deo vicinam . vnde nulla quxUio edeur fupra dixe-
rit, Nil loui fimile,aut fecundum & in fequenti Mineruam po-
fueric . [Frcclijs audax) Nimia enim vini potatio litem gene.,
rat, & audaciam .[Virgo ) Dianam lludioGm venandi dicit,
[Neque te filebo . ) A lupcrioribus , [Metuende certa l'hceb*
fagitta . ) Apollinem dicit fagicra metuendum propter Amphio
nem , qui cum hlijs peremptus clt , nam Apollini, &Dianx cet-
tx , & ineuitabiles ad feriendum funt fagittx , vtpote numinis,
(icuced,Nec dextrx erranti Deus abfuit. [Puerosq. Ledx,)
Callorcm & Pollucem Ledx filios . [Amarorem equorum Ca-
norem.)Dixir,vtelt. Talis Amiclxi domi tus, Pollucis habentis
Pollucem vero pugnis, non bellis valentem , ab eo , q» pugil fue-
rit, ergo pugnos dixitjVt Terentius , pugnos in ventrem ingere.
[Hunc equis). i.equedri pralio . [Alba) Serena, figaum gemino
rum,nam frequentius dum oritur, tempcllas facit . fed hic pro-
fperum pofuic- [Defluit faxis agitatus humor.) Laus Itellxd tem
pore. Nam Verno tempore nalcitur, quo &nuies refoluuntur,
Virg.Verc nouo gelidus canis cum montibus humor Liquitur.
[Agitatus.) Soluius.[Concidunt venti. )Fugantur,vtelt . Eiby-
berni parcebant flatibus Euri . [Fugiunt nubes.)Fugantur. [Vo
luere Dij) Vel pueri Ledx . [Recumbit) Sternitur quod vento
tumuerat. [Romulum pofllios) Ordo ed,Dubico an prius me-
morem pofthos Romulum, an quietum regnum Pompili an
fuperbos fafees Tarquini), an nobile letum Catonis, hos autem
Romanos duces & nobiles prxtereundo comemorat , vt Augu-
dum cunSis prxfcrat.Nam Romulus vrbis Romx conditor tft,
Numa Pompilius d Curibus Sabinis,ad regnum vocatus dt fa-
crorum inuentor . Tarquinius quoque rex virtute magnus , fed
hic Prifeum pofuit,non fuperbum . Nam fafees nobiles dixit.
Cato dum mortuo Pomp. apud Vticam oblideretur arnorc li-
bertatis manu fua fe peremit . Vnde & Vticenfis vocatus eli. Re
gulus autem cum Afros vici flet, ab eifdem cum paucis captus clt,
quem cum Carthaginenfes Rom.im pro comutacione captiuo-
rum mililfent.acqciiercentes Romanos fuo confilio reuocauir,
hunc Pceni, dum lacramcnti memor rcuertiirec.fedlis palpebris,
vigilijs necauerunt. Paullus, & Terentius Varro confulesad-
uerfum Hannibalem mifli lunt.hiapud Cannas Apulix vicum ,
grandi exercitus R. clade fuperati funt . Paullus pdftquam tanta
vitio collegxfuorum vidit Iiragem,fe perimendum holtibus de-
dit . Fabrilius quoque magnis prxmijs a rege Pyrrho tentatus ,
cum nimis p.iuper cenfu clfcc corrumpi non potuit , de quo Lu-
can.Quo te Fabricius regno quo ucndidicauro . Cuius pauper-
tate clarus.de agro ad colu lacum reuocacus efl,& qui nunquam
toiundit Cxfariem, propter iniuriam prxturx. Camillus de exi-
lio reuerfus uidores Gallos urbe pepulit , & ad internecionem
cecidit, vidtorq. fua fponte in exilium red!)t.[Pomphiii regnum)
Magna enim pax fuit eius remporis. [Superbos Fafees) Aut no
biles, aut reuera fuperbos . [Regulum) Referam inquit, inligni
camcena Regulum. [Bt Sc.auros) Nobiles Romanos, qui & cen-
f^es,& confules fucrunc . [Prodigum) Contemptorem vitx.
[Gratus) Autdeledlabiiis , aut libens , aut gratiam meritis de-
eft.Hunc,& Curium incoptis capillis, & Ca
milium vtile bello tulit fxua paupertas ,& auitiis fundus cum
apto lare.i conueniens fundus,& domas tenuitati. [Incomptis)
impexis . [Vcilem bello tulit) Vt Lucan. Fcecunda uirorum pau
/^acidxtelo lacet Hcftor.

^ ueluc arbor xuo.) Incrementa arboris , nifi

potteaqcreuerint.non uidcntiir. [Fama Marcelli) Marcellum
Urtauix dicit filium fororis Augufti , qui puer mortuus eft . de
Virg. Si qua fata afpera rupas,cu Marcellus eris . aut illum
MarceUum comem_orae,qui primus Hannib.ilem apud Nolam,

Vr' pofteaoccifus eft.flulium fy-

Dararir! i!!?' P.Cxf. [Velut inter) Piilchracom*
ucm eft Ltem'* cultos) Apofttophe ad Io

eltautemperiphrafis.[Facis}Perfata.[Tuf«undo) .i. fic

fecundus

liber primvs.

fecundus a te.f.vt tu in calo, ille in terris regnet . [Ille feu Par-
thos Latio imminentes) Parthi in Latium nec vcnerunt,ncc le-
lauerunt venire, fcd quia dilatatum ell imperium Rom. Latium
vocauit,quia fubditione latucrar, vc Virg. Imbellem aucrcis Ro
manis arcibus Indum.i.a ditione Romana. [Egent) Subegerit.
[Domitos) Subiugatos. [Seres & Indos)Subaudiafuperionb.
xegnus fecundus k Cacfarc.[ Aequus) lultus.Ordo elMlle ^quus
minor te reget latum orbem . [Tu graui) Ordo ell ■ Tu quaties
Olympum graui curru , tu mittes inimica fulmina parum
lucis . [Quaries) Honore numinum fueris. [Parum caltis) Pol
lucis icti pontificum documenta & harufpicum, qui dicunt nun-
quam fieri fulmina nifi locis pollutione aliqua alienis .

} O R* .*’"'*^Vem Vi^,autheroa,l)'ra, vel acri Tibia fumis celebrare

I I Clio?)Hsc a Pindaro fumplic-Cotinet aut h*c pde lau
^->^des deo?!, ac principium Rom. [locofa nomen imago)
Ethoc<^a velut ludens refpodet.Imago df quafiimitago.Hnico

Dis, Helicon autmosBaotisE mulis faccr.[Pindo) Pindus Thcf

falixmons . Lucan.Pindus agens gemitus . [Vnde vocalem te-
mere infecutx Orphea Glux)Quid elt tcmere?vtrum inordinate
&paflim,aiqueconfufe,anvero ifinecunftatione &wcue? [Ar
te materna). i.mufica. Orpheus. n.Calliopes mufx filius.[Blan-
dum& auritas fidibus canoris Ducere quercus) Blandum duce
f e fua figura dixit, vc, Callidum quicquid placuit iocofo conde-
re furto.[Auritas quercus)AudentcrdiSum.Rcl3tum autem ad
id.quod cantu mulcetur. [Quid prius dicam folitis parentum)

, Solitis laudibus, vttum mihi folitis, an vulgo . [Vnde nil maius)
Vnde aut ad Ioucm,auc ad mundum refertur, vnde autem ita po
ficum . vc, Genus vnde Latinum , pro ex quo . [Neque te nlcbo
Liber) Attende ^.promittit fe difturum de his, non dicic.

f Puerosque Ledx) Grxea confuetiidine pueros pro filus j Ca-
fiorem.& Pollucem fignificac . [Alba nautis Stella refulfit)Nuc
candida & benigna , vt econtrario illud dicitur , Nigro cum la-
ae venenum. [Defluit faxis agitatus humor)Saxis lit£oris,r.qu 9
fundantur.i.fluiSibus fe in ea illidentib. [Et minax, q? fic volue-
re ponto) Quod fic voluere, pro cum voluere . [Recumbit) Au-
lem pro eo q? quieta fit didum . [An luperbos Tarquini fafees)
Dubium eft,an fi quidem fuperbos fafees dixit , T arquini fu^bi
jntelligamus . Tarquinius.n.Superbus dignus no cft, cui laudes
inter deos &hos,quos principes nominabat, dicaniur.Supetbos
ergo magnificos intclligamus ,vt Tarquini Prifei fafees dicat,
non Superbi .[An Catonis Nobile letum)Eius quife Vtiexin-
teicmic . [Animxque magnx) Aemylmm Paullum dicit, qui vi-
dus ab Hannibale apud Cannas Apulix vicu vitio collegx Var-
ronis maluit perire, q ex eo fugere.ergo prodigum contempto-
rem inielligendum. prodigi ,n. dicuntur proprie qui bona fua
afedifperduntjquafi porro ea ab fe agentes . [Fabritium) Lici-
nium. f. [Apto cum lare fundus, & apto lare & conueniente gra-
tus fundus intelligendus. [Fama Marcelli) Claud. Marcellum
Odauix Augufti fororis filium.Cuius interitum Virg.in vij.lib.
deflet. [Occulto xuo) Occultum autem xuum , occulte proce-
dens . [lulium fidus)C. Cxfaris flellam dicic. [Gentis humanx
paccr,acquecuftos)Quafi occultus fenfus . hoc autem dicit ma-
gis',vt neminem fecundu abs te velis cfle,qCxfarem. [Ille feu
Partos Latio)Gracaconceptioncloquitur. Nam dum ratio-
nem inducit pro incolumitate, atque imperio Augufti, mire illi
honorem indulger, dicens. Siue Parthos domuerit, fiue Seres,
•tque Indos , nihilominus tibi Olympi regnum tonitruare , at-
qucfulminare permittet. [Graui curru quaties Olympum,)
Hoc fecundum vulgarem opinionem dicitur .

ASCBN Viljd &c.) Perinde atq.mufico furore fe raptu fen-

1 / infligatum ad alicuius laudes celcbradas,quxric a

Mufajqucm Vitu,aut Heroa, aut Deum fumat celcbra-
le.Hi tres.n.funt laudandi, fcd mirandum cft ingenium poerx,q.
ad vires fuas refpicies ab infimis proponit. Na viri minores fune
heroibus, q quali Semidei fune, & Heroes dijs immorcalib. Vc^

in profequendo rcfpicit ad merita dicendorum , nam a fummls

dijs aufpicatus per eos ad diuos ex hominibus fai5tos,ad heroas
& principes viros ad Auguflum vfque progreditur . Ordo autem
efl . O Clio quem Virum , auc heroa fumis .i. aflumis celebrare
Iyra,uel acri.i. acuta tibia. Quem Deum .f.fumisjcuius.f.viri He
roi$,aus Dei.Nomcqimago locofa.i. Echo referens cantu Mu-
farum laudatorum noia repetentium , cecinit aut in oris .i. ne-
moribus, vmbrofis.i.opacis, Heliconis. f.montis Phocidis Apol-
i| ■ lini & Mufis facri,aut fuper Pindo monte ThclTaliXjdicit autem
antiquelicut Maro, Fronde fuper viridi, aut in Aemo monte
Thracix,unde.i.dc quo monte, (ilux fune infecutx temere .i. fi#
ne ocdine,Orphca vocalcm.i. voce canentem & plcAro, & mo*

rantem.i.rctincntem.artc mawrna.f.Calliopejmun^.hoccIt mu
lica, rapidos curfus flaminum & celeres ventos, blandii.i. Hi blaft
de potentem, ducere fidibus. i.diordis canoni, quercus .'mntas ,
quia auribus dulcedinem captantes . [Quid dicam prius loJitis
laudibus). i.fm folitas laudes parentum . 1 . maiorum, ^fup. cum
.f.louem,qui rex fup.cll hominum, aedeotum qui temperat ma
re & terras & mundum.i.ornatum vniucrfum, varijs horis . Sed
in quodam lib.legi , Qui res hominum, ac deorum, ve rcfcratoc
adiilud Tcmpcrac.vtht ordo, Qui temperat res hominum ,ac
deorum,& mate,& terra &c. Vnde.i.a quo , nil generatur maius
ipfo . quod de Deo uero conceditur, nec viget quicq fimile, auc
Iccundu .i. proximum ei, quod negatur in Deo patre qui filium
«qualem fibi genuit, lame Pallas. 1 . Dearapicntixoccupauii ho
nores proximos illi. Nequeo Liber audax proelijs apud Indos
geflisjiilcbo tc.&ncctco virgo.f. Diana inimica,bclluis.i.fcris,
nec te Pheebe metuende fagitta, quam iratus promis . Dica^.
profequicur reliquos, dicens : Ego dicam.i. canam & laudabo ,
&.i.etiam, Aiciden.i,Herculem Alexi nepotem , & pueros.i.fi-
liosjLedx.f.Cattorem & Pollucem geminos , hunc.i.alie?! coi,»*

.f.C3ttorem,nobjlcro.i.magnxfamx&clal>,fupcr3recquis.f.do

mandis , & illum.f.Pollucem, nobilem fuperare.i.excellcrc, pu-
gnis.i.artepugilUndi,quocum.f.fratrum gemino??, fimul.i.dura
fimuljflella rcfulfit.i.refplenduit,alba.i.luada (vt prius ; Sic fra-
tres Helenx lucida fidera) aut fauorabilis,nautis.i.nauigannbus
humor.f.vnda?! maris, agitatus. i.comotus vi ve.nco?: . [Dtfluit)
.i.deorfumfluitjfaxis.i.de fcopulis,& venti concidunt.i.fimul ca
dunc,& nubes fugiunt.f.a mari, & vnda minax.i.prius minans
fubmerfionem recumbit.i.refidit.ponco.i.mari . Sic Dij voluere^
hoc eft cur id fiat nefcitur,nifi gj Dij ita voluere, vtdum gemin»
faces Gemino?! naucis appareant,tranquillafint omnia. Sunt &
qui legant , g* fic voluere . Ego dubito an memorem poft hos. fi
deos & diuos,atquc Heroas Grxcos,prius.f.g alios, Romulum
Xregem & patrem Romani imperij, an regnum Pqmpili.fiNu-
mx.quictum.i, pacificum, cum ille religioni dediciflimus, lani te
pium fub perpetua pace clauferic . An memorem.i.recitem, fu»
perbos.i.magnificosfafces.i.infignia regalia Tarquini, pro Tac
quinij.f.Prifci non Superbi cognominati , an nobile letum.i.nc-
cem,quam fibi ipfe confciuit,Catonis.f. V Eiccnfis.Bonfinis,quia
Tarquiniifs Superbus illaudabilis videtur, intelhgitdefafcibu*
Bruti illi ademptis, cui non refragor, putem tn fenientiam fupe-
riorem non poenitendam . Videre licet Bonfinis annoc.xiiij. fm
quam ordo ell , An memorem fafees fuperbos i.nobiles, & qui-
bus Brutus primus conful quodammodo fuperbe.quia fine col-
lega vfus cfljTatquini.i.ademptos Tarquinio Superbo , &filijs
cius pp vim iliacam Lucretix . Ego gratus.f.virtuti tanto?? viro-
rum, vnde imperium Rom.aut partum , aut illuftratum cfl refe-
ram.i.recenfebojinfigni camcBna.i.carmine,Rcgulum.f.M.Atti-
lium,& Scauros.f.pacritios viros, & Paullum. f.L.Aemylium,jj>-

digum magnx animx,quam pro Rep. deuouit, Poenq.f.Hanni-
bale,fupcrante.f.apud Canas, q;, pro &,Fabitium.r. Licinium.
Hunc & incomptis, profequitur reliquo?? Romanoaf laudes , vc
ad Augufli prxeonia tandem perueniat, dicens ; Paupertas fxua
.i. valde magna,vcl fxua qux non mireraturcgenos.Nam q pau-
pertatis amatores funt, credunt eam non efle malam, nec habere
caufam miferationis , & fundus auitus.i.ab auis iufte obtentus ,
nec au Aus,cum lare.i.domo & familiari ire,apio.f. tali fundo, tu
lithunc.f.Fabritiem iamdiaum.&Curium.f.Marcum, capillis
incompcis,quia in agro vixit, auc quia inconfi erant Prifei Roma
nijVtilem bello.i.ad bellum , & tulit Camillum.f.Furium alccri
quafi Romulum & vrbis conditorem .[Fama Mafcelli).f.Marci.
crefei velut arbor , xuo occulto.i.impcrccptibilitcr tranfeunte ^
quia nobis dormientibus crefeunt arbores, crefeit aut fama cla-
ro?? viro?? poft mortem, qux viuis,inuidiadecerebacur. Sidus Iu
lium.i. quod vifum eft, cum Auguftus ludos funebres ilii agerec
aut fplcndor glorix etus,micac.i.rucilac & fplendet, inter omnes
ignes.r.caeleftes,qu^ ftcll^ fune, hoc cft inter omnes omnium lau
des, velut Luna micat inter ignes minores, quia a Sole ofFufeat .
O pacer.acque cuftos gentis humanx.i.humani generis, hoc eft :
O culupicer condicor &conferuacor naiurxhumanx,orce.i.j>-
genite Saturno, a quo etiam Latini reges originem traxerunt •
quia Fauni picus pater Saturni erat filius , dicente Marone Aen.
vij. Fauno Picus pater, isq. parentem Te Saturne refert, tu fan-
guinis vicimus audor . Meminit ergo hic Saturni , quia hic lu»
lius ex Aenea & Lauinia, Latini filia originem traxit, cura ma-
gni Cxfaris.f. Augufti, eft tibi data, facis.i.xcerna prouidentia*
tn regnes. f.in coelis, Cxfare exiftente fecundo.i.cibi proximo,vc
qui cegnec in cereis . vnde addit. [llle).r.Cxr.Auguftus,reu ege-
Horat. c i) rit

Bm/si

c A R M

ri. i. (vt Bonfims fmU) t««ir i VewiJi» Balfo pr* Jomilo.^
I r <-P>rif I m Ballo crjuniplians impukru fuo aufpu o,licct An
lonii milefii i »■ ■“B.i ViOos Pjcihos , Milii auiem pUc«. n Iit
fenfi, illif. .^usollus . liu' <-serit.i.linpulerit ad reddenda ligna
Lma . Parihai' imininenteis

fi abiatU lignis uruillcnc in Latium , lUli ®

adJit.DornitosiuHo triumpho, quia materia luUi ’ -

taieis domare, few egecic.i.cocgcnt expetere pacem , &
Rom.Seras & Indos rubieftos.J.domuos , ons.i.in ons Onen-

iis.i.Orienia!ibus,aucfobieaos.i.additos oris orientis. Legunc

Seres, icd quia corripitur , videtur legendum Seras . acculatiuus
enim cercie non cornp'tur nili in as,(iue ergo Parihorum,leu In
tsnfait. dorum Iit domitor, iplc jrquus.i.iuftus teget, aut (vt Bonhni pla-

cucies,auc tu quatias.i.concutias, graui curru, per quem, iJm i
gi opinioncm, tonitrua Citat . vnde,& Salmoneus volens imita-
n louis fulmii.a , curru muehebatur . vnde dicitur itn.vj.

Vidi , Ct* crBiiili} danUm SalmtntJ fccnas :

VnmflammM lo»«. & JorntufimiUtur Olympi.

Quat. uar Imc inuedm & Umpada ^iiajjaiis ,

. ?er OraiHW popiilo$ , mtdi<e^i per &lidh yrbem
Ibatouanf , diuumq;jibi pofeebitt hnaerts ,

Demens qw nyrr.bos , C” non fulmen

A'ere , (y Corwipi*il»m f«r/M fimul^rat e^uorifm , i2?'C.

[Tu quaties ergo curru graui Olymponi;.i-caluin , hoc eft ae-
rem, 6c tutnitces,aucmitcas,fuimina inimica lucis.i liluis facra-
lisjfeci parum caliis,& ita*pollucis,ac violatis.. Lucis autem.i.in
lucus . Sunt qui legant terris. i.in terras .

WATT. s — tv Icam & Alciden, puerosq. Ledr, Hunccqiiis, illum fu
ttafnk. I Iperare pugnis JNobilein, quotum fimul alba nautis

J y Mdera fulgent : Dcfluicfaxis agitatus humor , Con

cidunc v cnci fulgiuntq. nubes , Ei minax, ^ fic volueie ponto
Vndarecuinbit.) Acron & Landinus inielligunt hsc dicta de
tempore Veris, quo Callons & Pollucis fidera oriuntur, Mihi
vero, VI hoc difplicet maxime, ita illud probatur vcincelligamus
detlaerc faxis agitatum humorem, ventos concidere nubes fuge
rc,&vndam ponto recumbere, non veris tcmporcjfed quoties be
nigna iliorum fidera nautis tempeftace iaftatis apparent, &fa-
xapritcreaprofi.op'jl(s,noii promentibus accipiamus, vt ali-
qui voluere. [Romulum poft hd5 prius, an quietum Pompili
regnum memorem, an fuperbos Tarquini falces dubito an Ca

wnis Nobileietum.) Dicant ali;,quas volunt, ineptias de fa
fcibus Tarquini Prifci regis Romanorum . Equidem pro recer

IJ lilina cenco Horniiura nihil minus, quam dc eo hae Odenobi
nando, ac laudando cogitafle.cui fatis fueraiduos primos reges
lauiialfe Vcrumfafccs fuperbos. i.nobiles pofuilfe pro lunii Sra
tl coniularu . quem filemio pritterifle ingrainm videri poiuillei
& impium . Dixit autem Tarquini fafces,quia Tarquinio illos

Vir^m c^mdiTir " '“•

Ammamf, fuperbam

Vitoris Britit ,fafcesqi yidere receptos ,

.TAoW™ siu-

lucis.) In his verfibu^nT '® Fulmina

cauimiis. Alterum uuodci

.inr , facer?l?p";frmus “r'"'

probari, qu.indoauiilem i id nobis minime

fatis fuerat dixilfe luito domir*^ arandum illos fuilTe fubiedtos
Augultus , fcd Ventidius Bairus''AfcIIl™^^°’‘^“™ preferiim non
'01 rubegeri. , & de il is doZil 1 .

■diprum 5o„ LX mCZ: nV »i™ph.,uerir , &
nio refert . Ver™ , quoniamde P '' B*“'='''l>us in Anto-
«o hic tefett , Patth’ qiiociue^/A'*" T^oqoillus in Augu-
HsnSmilitatia.quaiMor"? "■'‘‘i''»» facile

mecanc,reporccnsireddide?unr M.Antonio ade-

iproelefl ‘'"“dam de ccuto obwlerunc ,

«texlnF"! “„"’P"’*>auerunt rExponen'd""''^i.“' »>>

ouern'?..’.?.» domitol^Srut"; ll”»'

egerit.i.ance currum, dum Ventidius trinmpharet, duxerit Al
ruin uero,qiiod annotandum duxerim, hoc clt,ut regar, qua!' ''
& mittas , pro reget , quaties & mittes (ut ahj uoluctum)
mus & reponamus . Ent .lutem ordo : illc.f. Augiiltus tc mino
*quu$ regat latum orbem, tu graui curru quatias. OlympuJ*
tu mittas iiumica fulmina parum caftis liicis , fiue terris (ut al •
legunt) feu egent .f. Aiiguitus i Parthos imminentes Latio do*
mitos Illito triumpho, fiue.f, egene Scras,& Indos fubiedlos ori»
orientis .

ceti reoac orbem latum, exiftens minor te,quia tu quacics.i.con
■' ® .r....-,.ni.rn.ipm.l>mvul-

AD LYDIAM AMICAM SVAM.

Tefeffjwm riHalem in odium rocare conatur apud amicam dum vehi,
menter /? :^<iot3ip»4 commoueri dicit , cum m illum magis affeda vtdoa,
tur,aut alieni amoris yepgiim deprehtnder t, adeo yt ne 4 lacrymis qui
dem pofit Kwip«r4r«/rficM quos mors fola a mutuo amore dirmit.

ode JY /1 1 . Dicolos , Dijirofihos : ^

Sictediua potens Cy^ri .

•»“ «vu- -ou- u —

V M tu Lydia Teleply
Ceruicem rofeam , cerea Telephi
Laudas brachia : vx , meum
Feruens difficili bile tumet iecur.

‘I unc nec meus mihi . nec color
Certa fede manet : humor & in genas
Furtim labitur , arguens ,

Quam lentis penitus * macerer ignibus . *

Vror,feu tibi candidos *

T urpariint humeros immodies mero
Rix£:liue puer furens

^ Impreslit memorem dente labris notam.

Non , Ii me fatis audias ,

Speres pe rpetuum . dulcia barbare
Lsedentem ofcula , qu$ Venus
Quinta parte fui nedaris imbuit .
felices ter & amplius,

Quos inupia tenet copula ;nec malis
Diuulfus querimonijs,

Suprema citius fbluet amor die.

Tim

lurr

fadt

Tim

lur

mun

Gen

Mal

falp

Ve*

quii

far

^'■ij.Oiien ad Lydiam amicam poe aNTO'
ta fcribit.ubi dolet riualem Telephum libi abil^
a pnponi.dlcit.n.Cum Lydia Telephi auccoi-
um,aut brachia laudat, eius iecur itaferuelcere,
eq. nec mentem, nec colorem habere, lacrymari

ceisaurt.Mm, ®''^'”‘^°8'»^zeiocypiauri. Appellatindefeli-
folunur non mahs querimonijs , fed fola amor te dif-

Primu« 'n^n Telephi) Odeeftdicolosdiltrophos.
ueroafeipn’ eft. de quo tertia Ode. Secundus

?oiru^.‘TbgT,M'

rCereKn'*'" •

lofophus rr'? ‘ T'? mente ducimus, inquit phi

Ser gii

ferat a coni.mA ’ *,diphchongo us fcribitui-, ut dif

tem UK Don I ne,quatfine diphthoago exaratur. Dicit au

o«ev '"miio. rib Im.";;; 'S"lt.l. Us humor oiqf,';'!"''.!"' “'“"'d'- [Bile) Eli bilis proprie fel- Bd» .

Atuoiujcollc£s,u^brfaA^'^ 'iRercAuguftuip[- ‘l“^™ patior lida.&ficca abi r* cholera dicitur, quxeli cal- Irtat'

B'a placebit expom P'“P‘« Bumotis

uairaroo

cenuiia-

LIBER.

Qmd rtfir^m fic r«m ifCNr 4r</«4l ira .

.iiKGra;ce,L.itinefcl,&bilis.[_lJirticili)ArpPM,dura.[Cer
tJicJc)Doloi'cfummo& timore mciisipla,& color propiiam
fcdrm relinquunt • Nacura.n.(vc fcribic Macrob.lib.vi].)cum (jd
de cxcrmfecus contingentibut metuit alcum coca demergitur, ii-
cuc nos quoq. cum timemus latebras, tk loca nos occulcatta qii^
rimus. Ergo tota defeendens vt lateat, trahit fecum fanguitiem ,
quo vclut curru femper vehitur,hocdemerfo humor dilutior cu
Timet» tiremanec,&indr palefcit. Ideo timentes tremunt, quia virtus
inrr» animx introrfum fugiens neruos relinquit, qbus tenebatur for-
fallent titudo membroif ,& inde faltu timoris agicancur.[Genas}Genx
Timentes palpebrs dicuntur,vel hx partes qusfuncTub oculis, vel vbi bar
enr tre» ba primum oritur.Auftor eH Fell.Ennius aucdedormiente,Im-
munt primitquegenx gena.Plin.iib.xJ-c.xi}.3it.lnfraoculosmalxhoI
Gena tantum, quas priici genus vocabant,Pudoris hxc fedes, ibi maxi
me ohendicur rubor, paullo aut fuperius oUendic genus palpe-
falf^ra brarum fedes . ait.n.fic, Palpebrs in genis homini vtrique mulie
ribus ecinfedx quotidie, tanta eli decoris afteAatio , vt tingan-
tur oculi quoque . poliea inquit, Defluere eas haud merito Ve-
nere abundantibus tradunt. [In genas) In palpebrarum fedes.
[Furcim)Clam,me inaduertente.fArguens,) Oltendcns . Virg,
lib.iii). Degeneres animos timor arguit. [Lentis) Diuturnis, caci
cis occulte fxuientibus.Virg.lib.iiij. Et tacitum viuitfub pedo-
re vulnus . Item, Et exeo carpitur igni-[Vror)Zelocypiaoflen-
dit fe cruciari. [Furens) Amoris caura.[Memor€m notam).)* diu
turnam St longam.[Non li me)Ordo efl,Si me fatis audias, (i mi
hi obcempercs.non fperes perpetuum amatorem.[Barbare).i.l 5
V<»erM ue Ixdencem dulcia orcula.[Ciuinta parte), i.coitu.Sunt.n. p.it-
quinta tes Venetis quinquc,Virus,& alloquium, tadus poft ofculafa-
fars . dum.[Ncdaris)Gratixdulcedinis,ruauitatis.Nedar(vt inquit

Ncfiar Fell.)proprie eltdeorum potio . (igniHcat autem immortalita-

tem, ve n.pnuationem figniHcat «thv*. occido. [Imbuit) Perfu-
dit, infecit, repleuit. [Felices) Appellat eosfeliceis,quo 9 s amor
non malis queri monijSjfed morte foladillbluitur . efl autem oc
do . Feliceis fune ter, & amplius illi quos irrupta copulat tenet ,
nec amordiuulfus malis querimonqs foluet eos citius fuprema
CofuU die.[Tcr& amplius, ) Ac fi diceret, Terque,quaterq.. [Copula)
Amoris, & gr3tixconiundio.Efl& etiam copula funiculus, quo
venatorii canes retinentur . Ouid.lib. vj. Trilt.

V t^; canem pauida na^um refligia cerua
Latrantem fiuflra copula dura tenet .

A C R* Lydia Telephi) Ad Lydiam meretricem erotice ,

I DicoloSjDirtroplios. Mettii primo verfu Glyconicu,rc-
eundo Afclepiadeii. [Ceruicerofeam,) Pulchra,vt Virg,
Rofea ceruice rcfulfic.[Cerea)Aut mollia auccer^ fimtlia.[V^,)
Intericdio dolentis ett . [Difficili bile) Hoc epitheton irgeudi®
eit.quia implacabilis fit. Bile aut iracundi a, vt luuen.Atq. oculis
bilem fubftringit opertis. Plaut. in Amphit. Acta bili percita e(L
[T unc nec mens mihi, nec color Certa fede manent, )Voluor va
lijs cogitationibus,& color in diuerfa mutatur . [Humor, & in
genas Funim labitur,)Secretx lacrymx amoris nimietatem,p-
dences.[Arguens)Demontlrans,vt illud, Degeneres animos ti-
mor arguit. [Macerer) Confumar.vt ett mollis flama medullas.
[Penitus) lnterius.[Vrorfeu tibi cadidos) Afpeftu crucior, quo
tics aut vino per rixam, aut libidine certe amoris alterius in cor
pore tuo figna confpexero.Ordo eiljVror feii cibi immodtex ri-
XX turbarunt candidos humeros mero,feu puer furens impreffit
memore notam labris dente, Immodicx,immenfe.Furens,impa
tiencia amoris. f.memorem notam, per q^ amoris recordatio fer
uaretur.No fi me fatis.Ordo ett, Si me fatis audias, no fperes per
petuum Ixdentem barbare dulcia ofcula . Aliter ordo hic ett, No
fperes fi me audias amatoribus dulcedinem efle perpetuam. [Ca
didos Turparunt humeros) Liuore reddiderunt deformes.[Spe
res perpetuum) Illum qui dulcia Ixdic ofcula. [Quinta parta fut
neftaris imbuit .) Luxuria fui amoris implcuit . [Felices cer 8c
amplius, )Multocies illud.O terque,quaterquebeati.[Qups

irrupta tenet copula,) Copula proprie dicitur cuiuslibet rei du-
plex numerus . Vnde traftum ett, vt & matrimonium copula di
ceretur. [Nec malis) Ordo ett, nec amordiuulfus malis queri-
monis foluet citius fuprema die.i.quorum amor ance diem mor
tis iurgijs,& litibus non foluitur, debent felices vocari .

IPOR* ^Vm tu Lydia Telephi Ceruicem Laud.as)Ad Lydiam amica
^fuam hoc rcribic,i quanualcm fuum Telephum laudari mo
lette ferre teftatur.[Ieciir) Pro corde, i.fimpliciter, [Diffi
cilibile) Non quam difficilemconcipio,fed dura, & cruciabili,
vnde etiam difficiles homines diat^qui duri,& inexorabiles funt .
[Humor,& in genas) Dccorediaum,quam humor genarii, hoc

p R I M V S. 19

ett locrymarum. [Concremer) Couincat interiora peftoris rriei
aniorc flagrare. [Lentis) Lentis .uit ignib.Ji(ert< ,qi>.i>i occulte
fxiiiencibu*. ^iji.ile illud Virg Bt t.icituin viuit fuu peiioic vul-
nus. [Imprelllt memorem dente noum) Grate memorcni noti
dente prt'llit,qni doloris memoriam cocm morius fjcicciu» qui
momordeiit.LNon,li me fjiis audias, .Speics perpetuum dulcia
barbare) Ordo ett . Non fperes perpetuum, li mc fatis audias, de
rubaudiendumcxtrinfecus amatorem. [Qu^ Venus Qannca par
te fui ncdaris imbuu)Elegan[er,quia m quinque partrramorif
fructus ellc partuus di',vilu, alloquio, tadu,ofi:ulo, concubitu, vn
de & ferent. illud,Tamen extrema linea amare, haud nihil clt.

[Felices ter & ampliusjQuos irrupta tenetcopula,nec malis Di
uulfus quenmonijs, Suprema citius foluet amordie,)Scnfus, Sa
tis feliceis exiUimoeos, quorum inter fe amor ita confentit , vc
non ante vltimum viixffiem rtfoluatur. Attende elocutionem.

Citius fuprema dic , quod fignat ante diem fuprcmum.[Quos
irrupta tenet copula) Allegorice dicitur, fignat autem eos , qui
amoris vinculo inter fe conttridi fine , vt nun^ dilcerni polline •

Vm tu Lydia) Graphiccadmodum deferibitin lezclu & A5CEtf.
affeittionc mifere amantium,nihil.n.ta illis dolet, ^ riua-
le ab amicis laudari. Puellis aut fummopere dolet aliam
puella nominari, vt in Bun. probe narrat Terentianus Gnato ,
admonens, vt fi qn Thais Phxdriam,iJle ecorrario Pamphilam ,
ad quam aium adieciffe pucabat,cantatum,puoccc.£x eodem auc
ttomacho docet Telephii nimis lafciuu, & ardentem amatorem
no fore conflantem, cu nulli amores fint vere dulcesjnifi ppecui.

H^caiit non in odium Telephi diifla vnr.Erat.n.iuuenisdoftus,

& poeticxttudiofos, verum poeta Jubeteriocatur cum eo. Ordo
efl . O Lydia cu cu laudes rofeam ceruice.i.fragrantem, aur for-
moram,Telephi.f.amacori\ tui,& brachia cerea i. teretia, &ita fa
Aa . vt ex cera fida putes, vx f mihi,quia meum lecur, in quo ett
amoris vis,ferues.i.excaadefccs,bile.i.cholera, difficili.) afpera ,

& difficili ad fedandum. [Tumet Tunc nec mens, nec color ma-
net mihi certafede)Qjiia trepidat, pedus,& eoior ett infacie va
riusjvcirafcentibus rolec.Ethumor.r.lacrymarum,labitur,i.ob-
oritor , furti, i.clanculum ^a nitor occulcare dolore, auc funim ,
quiaprius^animaduerto melacrymate, labii fficoingenas. i.fi-
nus oculo^,arguens.i, argumento ipfius rei approbans, quam.i.
<|uancumlentis.i.diuturnis,quia quod cito fit, cito perit, contra,
quod lente fit, tarde abfumi folec , ignibus.i.amonb^ aucflamis
amo^ ego macerer.). abfumar, penitus. i.intrinfecus. Ego vror.f.
ira,&indignjtione,feu rixx.r,Telephi,immodicxmero.i.pp me
rumab eopotum,curparunt.i.maculaueriittibi,repeti potelt me
rojVC intelligacur puer potus cius humerus confpuere, humeros
candidos.f.anteq deturpecur,fiuepuer.f. Telephus, furens.f.amo
re,impreffic dente fup.fuo, labris fup.tuis, notam. i.maculam,au8
liuore memorein.i.ad fui memoriam,vnde I ibiiLTu fuccos,her
faasq. dedi 3 q,s liuor abiret . Quem facit impreflb mutua dete Ve
nus . O Lydia fi audias me faeis.t.fi velis mihi credere, tu nonfpe
res perpetuum, fup. fore amatorem, Ixdente barbare.i.inorc bar-
baro^,& ruttico^,ofcula.f,tua dulcia, qux.f.ofcula . Venus im-
buic.i.perfudic, quinta parte fui nedaris.i.gratix,& dulcedinis.),
quxtm voluptatis afferantdeofculanti, quantum quinta linea
V eneris, hoc eft coitus cum alijs, felices fup.funt ter &amplius.i.
conrumatiffime,quos copula.i.copulatio &coniunftio, irrupta
.i.non interrupta tenec,nec.i.& non,& fup.quos, amor no diuul
fus.i.vi diflblucuSjquctimonijs malis.i.pcrmciofis,quia funt , no
pcrniciofx, de quibus Comicus , Amantium irx, redintegratio
amoris eft, non loluet-i.difiungec, citius fuprema die.i.ante mor
tem, vnde Comicus. Hanc nifi mors mihi adimat nemo. Vult
autem tacite dicere fecum perpetuos fore amores, qui cum Teie
pho improbo & nimis ardenti puero cito diflbluencur.

INBRVTVM.

SuinauM aUegeria deterret M.Hrutum poeta ^ qui [uheomilitanerat
apud l>hflippos,ybifufmcH»i exercitu Brutm ab Augujlo, bellum injlam
rare parabat.iam yiribue attritu, & Collega Cafiio extmSlo i quare mom
tutum iterum belli tuentumexperirt Ji maxime pojlit .

ode Xiiiz. TricoUs^

f»nlta ^racilU te fuer in rojk ,

•— UU--UU-U-.

— -yu — OU-U-

— UU-UU

— — UU-UW

Horae.

fi Onau»

ANTO

aStgerii

irntiu

BrulM
AHguJi*
M. Ani.
Qa^m

Ca/iij

intri .

C A R M

Navis referent in mare tc noui

Fluaus.6 quid agis! fortiter occupa
Portum t non ne vides , vt

Nudum remigio latus !

Et malus celeri faucius Africo ,

Anteiiiiiq. gemant i ac fine funibus
Vix durare carina:

PolTcnt iinpcriofius

Aequor ! non tibi funt integra lintea :

Non dij ; quos iterum prefla voces malo .

Quamuis pontica pinus ,

Silus lilia nobilis,
laftes & genus, & nomen inutile.

Nil piais timidus nauita puppibus
Fidit, tu nifi ventis
Debes ludibrium , caue .

Nuper folicitum quae mihi tsdium ,

Nunc licliderium , curaque non leuis,
Interftfanitenteis
V ites squora cycladas .

Navis &c.) Quartadecima Ode nauim alio-
quKur, hortans illam nc iierum slluofum mare in
urcdiacur,rcd porcum fortiter occupet, cum eius ia
cus remigio careac . malus, & antennx ventis con
: cufl* fuerint, funesq. dcfint , nec vela integra ma-
' neant . Nec Dij fini, quos iterum naufraga inuo-
cet ‘ Et quamuis nobililfima(it,& pida, non propierea timidus
nauta libi coiihder,auc tempeiiatem cuadere poterit. Itaque ca-
uenduin monet ne ventis lu Jus liat,& inter Cycladas, fcopulo*

{ faq freta incidat. Reuera th (vtferibit Fab.lib.viij. per allegoria
.i.inuer(ionem,qua aliud verbis, aliud fenfu offenditur, P.R.allo
quitur, nc iterum bella ciuilia fcquacur , fed pacem cotis viribus
habere contendat . Porphyrionis autem fencentia verior elfc vi
detur, vt.r.ad M. Brutum loquatur, qui apud Philippos Macedo-
nix vrbem contra Augulium , & M. Antonium pugnans finitiru
cornu, cui prxerat Cafhus > amiferai, direptis etiam calfris, pro-
pter quod Ca(Iius,libijpfi mortem confcierat. Ipfc in Brutus vi
debauir rurfus inifniere fc ad pugnam . Itaque merito poeta per
allegoriam metuere, pro eo fe tcltatur,qui,& fub ipfo militaue-
rat . Inde tamen ex prcelio Philippico fatigatus receptus ab Au
guftoveniam meruit, auxilio Maecenatis. Qui vero de Sext.
Pompeio intellexerunt, non refte quidem , nam fub Bruto Tri-
bunus militum fuerat poeca,hincaic ; Nuper folici tum qu£ mi-
hi tedium &c. De hoc etiam videto lib.iji Ode autem vij. £0 na
uis) Per allegoriam (vt diximus) P. R. intelligit , vel potius M.
Brutum. [In mare) In prcelium fiicladf [Noui Fluftus) Noui
bellorum citiilium impetus. Apud Philippos Macedonix vrbe
Csfar Angultus, & eius collega M. Antonius contra Brutum, &
CafTium pugnarunt . Brutus Augulli abfentis ob valetudinem
lini (iram aciem occupatis etiam ca{ins,]uco mouerat. Antonius
altera ex parce deuifto Caflio,admirabili audacia holliiim calfra
prxdab.itur ■ Calli us callris exutus , cum nec vlcerius ad exerci»
tum redire pollet, Philipporum colcm propere afccndit,eminus
qut grlia er.iiuinf]’cflut us , propter pulucrem caflra duncaxac
abholiibiis capta ciredifcerncb.ac . Pindarum itaque fcutiferum
eius enfemcxerere,& necem. accellciare imperat. Cunftantc
Pindaio . (iipcfucnicns quid.im Brutum altera ex parte viEfona
potitum holinimc.iltia depredannunciat. Quoaudito, Calli us
hoc folum rndit . Vicilfenos ili, viiloriam dicito oem . Deinde
ad l indaif conuecrus.Quid cunft.ins, inquit ? cur mea turpitu-
pixUnirr ’ igitur he, ii fuum iugulum vitro

flatus tii . I<.om 3 no 5 !,latnciuacus cft, & fimul beatu te

■roctir,,. , 11, „„„ bolles.illl te

• rvo. Ued.ui, NipridiehoiUu™

I N V M !

■ I V f.me encais, cum opui cllct, occurrere poterant j

rXtt & Ani»"-"''"'"''’ ‘“"■"'i.

cilartt.st n jji,ere voleme! in moiuibu! manend.

Oua 5e re pXidie copia. i.cl* m bellu mom. . B,:
prodirem.^ a j„c, .opinione occurrcriim. JJruiiis tn mt

" "" '"lectns iquAngulaj percurrebat acte, breuib.hottando ! *(

fe";fXd“iurci..dc®bo,.^l.afaflacll.,anddbrut,„,,l,^

Tam attipuete . Btuio. non pauci! bpatus ad n, ornes jicurn, ,

iriiealoCteieuocaturU!txe,c,tn.auin,are,e,rus.uer.,ll„.„.

otutus . l'er nox ttaq. c.'. reliquis w armis conlitttt . ta tnnodte

Coii.vt Btu.u dfuga cohiberet, armatus pllitlt . Btntu! a, ad.

oetiis liollld ,nlid,|.,derperataq. luol), mibi.i vli.ute, & audaca,
vnum ex domelticis Sttatol-e noie.necc accelleratc luiiit.itaquc

Lusillie.i(eapetuit,ncque.iueiteteleIiiuto.iieq..em,pelle,e,

hoc PiAo Ccaibu! & Brutus obierunt . H IC ora e : llb iii,. App.
Quiquidcm vitra me* conluet* brcultatis morem , latius ex-
plicui vtilloSibella.&nioreshocin locoagnolcercmur. [OqJ
agis) intenectio cll exclamantis.vel admiralis, ac fi capilict in-
«Tedi mare ipm.[Occupa) Retine, ac poffide . .Si .n. milites fuca
Sugnare cupientes Brutus, fortiter continmfle, vti optabat, nec
c!adearcepiliec,necc*dani.[Porru).i. patem . Sic.n. Fabius huc
Jocum exponit. [Nudum remigio lacus) Hoc aic^p mortuum
Caflium.qui (vt fer. App.) erat antiquior Bruto atqueexfcior,

& aufterus a nacur.i,qujj)^ ei ex mandato parebat milites. Bru- 114
IUS vero facihs erat,& clemens erga oes, itaque non icahbi facile Bmiiq
obfequebantur . [Malus faucius) .i.ipfe exercitus . nam per to- kIIm
tam Oden allegoria ett.vc fer. Fab. [Celeri Africo).i. feuo pree-
lio . [Antciin£).i. vexilla .[Sine funib.) Sine reftore , & milicib.
nam Caffius obierat folo Bruto duce remanente . [Cannr) A*
cies,& turns. [Imperiofius squor) Acre proelium . [Integra lin-
iea)integra agmina, & vexilla [Itetum pteifa malo)Nam pridie
cladem habuerat Brutus Caflijfiniftro cornu diflipato a M. Aii«
tonio. Dij ihfauiircei vili funt , qm Augufti calira diflipauerat,
pottea vero nullam prsbuere opem, nam clade aft't£Ius)vti olic-
dimus)ab amico csdemorauic. Plue, ait in vira Bruti ,Deus,&
mutare, & abducere cunfta , qus velit . potens Bruto fortunam
hanc Istam ab(tulit,de vidoria 111 Auguftum inteliigens. Et pau
io fupius Callius Bruto dixerat,^ velle 6 Brute hoc effet vtnon
folu armis,cquis,nauib,fed Deo^! fufFragijs fideremui qui opii-
moB( opeljt,ac fandi flimo?! duces funt . [Qjjamuis pontica pi-
nus).!. quamuis cibi fit exercitus poncicus.f. Alianus.vel Ponti-
cum auxihum.Scribit.n, Appianus, Brutiis,&Caliiusl6ge Iu
petiores fuerant equitatu, & clciire,cum focijs belli regib. natio -
nibusq. ad Medos vfque & Parthos. Miilcaque, ex Afia per vim
abit ultranc,rapuerantque. [Silus tilia nobilis) Marci n.Bruci ,.p Bruti ji
genitor fuerat furnus Brutus, qui T.irquinius eucrcerat . Mater »m»
vero Serui lia Caconius Vticenhs foror . Jpfe bonaif artium di- Br«ii ii
fciplina,& philofophis liudijs imbutus erat. Philofophos Grs-
cos ferme oes attigerat, nec vilius ipfol^; difciplnls , vel expers ,
vel Ignarus fuit. Audor efi Pluc.[Nil pidis)Seiilus eff.tp mhtJ in
bello pro funt ornamenta nobilitatis, fed arma,& exercitu s.[Ti-
midus) Perpetuum nautali epitheton . [Tu nifi) O rdo elt , Tu
caue nifi debes ludibrium vencis.i. nili velis ventis efle ludus ,qj
fit cum huc illuc nauis trahitur a tempcUace. [Ludibrium) Du it Lsditri'
res digna ludo, fclc contemptu . [Nuper Iblhcitum) Hic locus o- .
liendic Horatium Bruti partes fccuium . [Que nauis).i.tu Bru» Hora$.
tus.[Nupcr)Paullo ante, cum. f fuit Tribunus tuus. [Mihi) Ad-
deeras.[SollicitumtEdium) Hoc ait, quia Bruti Tribunus mi- Tribuni
litum fuerat . VndeSat.vJ. inquit, Quem rodunt omnes liberti-
no p.itre natum , Nunc quia (im tibi Mceccuas conuidor,at o-
lim Quod mihi pareret legio Romana Tribuno. [Niincdefide-
num) Plutar.fcnbic de Bruto fic. Brutum ferunt vinucib. fuis a Bruti
pleri fque amatum, ab amicis defideracom ,prEterea admiratum Uhu
ab optimis . [Interfufa) Ordo eit, Vites Equora fufa inter niten
teis cycladas.i.vites bella periculoliflima pp lireniios duces, qui
bus tu cares b Brute. Maria aur.anguffiora pentulofiora funt .

Inde freta dnr, quia femperferueanc.i.inquiet.i finc.[Nitenieis) frtU
.i.fpumofas ob multos fcopulos.[Cycladas)Inrulas in mari.^.* cycU»
g*o fic didas, quia in orbem lacent contra Delo.AudoreltSir. dtt
hb.x.& Plin.lib.iiiJ.PrEcerea non fine caufa cycladas pofuitpo-
tiuscjalia maris loca periculofa . Brutus. n. & Caflius apud Phi-
lippos Macedonis vrbem vidi fuerat Micedonia aut ab Orien-
te .^gio pelago terminatur, vt Ptol.fcribit lib.iij. Ergo jipcer-
ea cycladas potiufquam alia loca dixit vitandas •

Q Nauis referent in mare te noui) In nauim . de Bruto rep.a- A C R*
Tricolos Tetrailrophos Me-
us vcrfib.Afclcpiadeum.Tcrtius Pherecratius. Quar

liber.

tn?r,Iycnnicus,qmTripodiai1.iflylicaclicitur. [O tuuis) Per
alieaonam . Ode ilta bellum llgiiacciuilc in quj .juidim volunt
q. moncacremp. Certum tn elt,q’ Sex. Pompeium lilium Popei
moiicat,quipolle.i^foeduscuin 1 iiumuiris lecit , bcllumcmi-
ledemio reparare voluit-Secundumaucciuilc bellum inrcr Au-

cuUum Cif4rcm,& Cairium,& Brutum fuic.qui fucriic C.C«-
raris inicrfcftores.rub quibus Horat.milicauic . Metaphora aut
fumplit anaui . ex cuius armamentisj&milites , & diucrfas vo-
luit adminiltritiones iiuelligi . [Fludus) Fluftus bellum ciuile
vocauit. [Portum) Pacem, vc T ercnt.In portu nauigo. [Nudum
latus) Nudatu ex amtlfione exercitus. [Et malus celeri faucius
Africo) Malum faucium, grauc bellum incelligi voluit , per ven-
tum tempeltaofutn,vt, Creber procellis Africua . Malum autem
fummitatem arboris dixit, vt,lubei ocius oes Attolli malos . fed

arbor fcemminieft, poma vero neutri,vt, Aurea mala dece. [Gc-
inanr)Fragoie fciirionis.[Ac fine funib.) Aut fineadminillratio-
nibjs incelligendum,autfineimpen(is,& pecunia.[Imperiqfius)
,i.vio!e.um,& cuius nimietati obliftinon poflic. [Non tibifunt
integra Lintea).i.integec curfus fme exercitu vel auxilijs . Lin-
tea vero vela dixit , vt ni teneant curfus , certum cft dare lintea
retro. [Non dij) In hoc.n.Deos vult iratos intelligi,quia denuo
de bello ciuili cogitetur . [Ite^ prelfa voces malo) Sicut a C.C*
fare oppreffa malis rogauit. [Ouamuis Ponilca pinus) Ac fi di-
ceret, Magns originis , & nobilitatis , fed per Metaphoram, aut
R.einp.alloquicur,aut Cafrium,& Pompeium, cuius pater de Mi
thndate Pontico iriumphauit . [Nii pidtis) Dicit Heinata,& di-
uuias necelfitati vlcim^nooprodelfe . [Tunifi) .i.nevidus tur
picudini, ludibrioque fubiaceas .Ordo cll , Tu nili caue pro ca-
Seas,debes ludibnumvcmis.i.cris exercitium venio?}. [Nuper
follu uum qua: mihi ta:diUiTi)Se pofuit pro naui,fiuerep.q lolli-
ciiudinem ex fuis malis itiouxeritjne iteR Geut fub Calare tre-
pidaret. [Imeifulanitentcis) Ablolute locutus eft,3C fi diceret ,
Vites jcquora fufa inter nitenteis cycladas .i. longe apparentes ,
vt in ter iniqua loca,& tepcfluofii vadatecuttodias, & fis alienus
a belli colilijs.Virg.de eifde infulis, Sparfasq. p «quor cycladas .

POR» Nauisreferetinmarete noui FIu£ius.)Hac OdeadM.

I g Brutii loquiiurjq. apud Philippos Macedoniae vrbem,ab
Augulto fufusjVidebat rurfus inltruere fe ad pugna. Meri
tP aiii. poeta per allegoria metuere^ eo ttftatur,qm fgbipfo mi
litaturae, qui tnex prcclio Philippico fatigatus, receptus ab Au-
gulto venia ab co meruit.[Nonc vides, vt Nudii remigio latus ?)
Manifcll^ allegoria, p quas fignat ex parte iam debilitatu exer-
citum Bruti, & vires partium eius imminutas . [Vix durare cari-
nae Poflintimpiofiiis :tquorf)Mirafiguradf,pro fullinere vim
jcquoris . Imperiolius aut transl3tiue,,p fsuius . [Quos iterum
prella voces malo . ) Amphibolos . [Quamuis poncica pinus , )
Hjec ad nobilitatem Bruti referuntur . [bilute filia nobilis ,) An
tu nobilis p cafus . [Nil pidis timidus nauira pup-

pib.Fidir.)axxiff<ifiHi^{ ait nihil ^pdelTe in bello ornamenta nobi-
litatis. [Nup lolicitu qutemihi t3edium,Nuncdefideriu , curaq.
no leuis,')Eccehic manifcile oltenditfe poeta partiti Bruti fuif-
fe,qu.iR affeftionefefe teneri oftendit, pp iltius Bruti miferacio
nem. [interfufa nitenteis Vites «equora cycladas. Hic fenfusper
fc accipiendus, & fubaudiendusjhic fuadeo vites xquora inter
cycladas nitenteis fufa . Sed hoeper allegoriam intclligendum .
Maria tamen, angutliora periculofiora fune . Nam inde freta di-
cuntur , quia femper ferueanc .i. inquieta fint per hoc ergo fua-
det Bruto, ne fe ardioribus periculis commutat .

ASCEN. Nauis &c.)Per allegoriam fumpra a naui quae tempefta

/ I te cocufia temere, prius^inttauratafuerit, mare ingredi

\. J tur,qn adeo vt Publius in Mimis ait, Improbe Neptunii
accufat,qut iteR naufragium facic,hortaturM. Brutum ab Aug.

B*ny<iiw. in Philippis deuidum,aut (vt Bonf.annotauit) Scx.Pompeium .
Cn. Pompei; aCatfare deuidi in Phillippis filium ,vc a diluuio,
& turbine bclIoR abfillat , nec nominis, aut giiis fui fplendorib.
confidat, cum, & pidx fubmergantur naues . Principium autem
mihi vim hfe vf,(i fub forma interrogandi, ex admiratione lega-
tur fic.[0 nauis referent te nouifiudus in mare).i.6 Brute, aut
fex ce , trahent ne te noui tumultus in difciimen belli f O quid
agis,q.d.inc6nfultc agis,& ideo occupa portum fortiter . 1 . ftre-
nue,& celeriter, priufqiiam te cempefias.i. belli diluuium ob-
riiat.[Nonne vides) Vc.i.qiialiter, latus. f.tuum, elt nudum remi-
gio.i.defcnfore,& prxlidio . [Et vt malus) .i. arbor velifera , hoc
«II roburvirium tuai^, faucius. i. Irfus, Africo .f. vento impetuo-
fo.hnc f ft agitatione ventoR,hoc eft turbine bellico, fup.gemat.
[Et vt antenna»).i.vela minora, quae funt quali cornua mali a latc
re cius polita . vn Maro, Cornua vclacaR obuercimus antenaru •

P R .1 M V S.

[Gemant). f.pondcre,& vi vcnroR. [Ac vides ne, ve carina).?, alui
nauis, line funibus. i. rupeis ruJi.'< ibus, iit iunibtis,vix.i cii lumin i
ditficulcate,poniiit Hur.irc.i.rullcc.ii r, .equor impciiolius.i.vioic
nus,& fupcrljiux,(| p.ir Iu, aut ferre pofimt ? [Vide inqq,d .igis)
C^iialincea.i.vel.aiine.ijno fune tilii 6 Brute incrgr.i,nec di; luiic
integri . qui.i.n.femcl tibi pcpcrcciuiic,indign.iliaricur (1 in-rum
ateinconfimili periculo inuoccntur,iunc.n. per temeritate vide
bere facere, quod prius per ignoranti-im .[Rrfpicitaiit) Q^uod
dixit illud Publi) : Improbe Nepeunu &c.aucii ad Scx.Popuum
loq,turrcl'picit,t|'&iprc m Africa dcuidus fucr.it, quos. I. deos ,
voces.i.inuoces iterum, pffi malo. 1 . periculo fubmci'i'cdi,[(5jia-
uis tu pinus potica filia hlux nobilis iades).i.iadancer ottences,

&genus'. i. progeniem BrtuoR.q, de fanguine regio ex lunio Bru
to primo co(ule originem tr.ixeriit [Ecnomcn)Quia Brutifcm
per habiti funtjRnmana: libertatis maximi affcriores. vnde vf in
duAus hic M. Bru tus ad libertate vindicandam, ad ^ eum Cic. in
cpiIl.fEpecohorc.itur. [ladles ergo genus, & nomen inutile) qa
parum cocra m.iiorem potentiam profuturum aut fi ad Sextii lo
quitur,ia6cs.j.arroge.s,iaft.incer cibi genus DeoR . te Neptuni
filium vocari iubensjVtBonfinis decfarat Annot.xvj.Quod tn ^onfnm
ad finem ponetur.[Nuper follicitum) Videtur magis Bruto con
gruere, quia Hor. creditur fub Bruto militafTe, fed potuit et fub
Pompeio milit.ifre,vel qui in HifpaniajVel q in Afia perijt. Sunc
qui ad Pompilium applicent. [Nauta rimidus) Propter freque*
periculu timori .ifTuecus nil fidic.i. confidit , puppib. pidis.i.licec
piftis, & Pulchris, tu caue.i.perfpice tibi, nifi debes ventis ludi-
brium. i.fubmeifionem faiftara cum infultaiione., & illufione, &
tu qui fup. fuifii nuper.f.cum militarem fub,ce exdium Ibllicicu,
quiatxdcbatme follicitum defa!uce,incaliristuis militare, &
nunc defiderium, quia dcfidcro te abfentem in gratiam Augulli
redijfl'e,& cura non !euis,qiii.i pro te follicicus fum, vites. i.deui-
tes, Equorafufa, inter cycladas.!. breues infulas maris
ita propter angultiam funt maria illic periculofa.nitenteis.l.fpu
mis ex collilione, aquarum inter fcopulos.i.tu Brute deuites ar-
ma Atigulfijin quE obnirentes interiere plurimi .

Nauis referent in mare te noui &c.) HacOdepter illud ip- a C R
rum,q> in tertio verfu nifi addas ne poit non , quod in cibus
quos vidi,deeft exepbrib.vt fit . None vides, neque liabit verfus,
neq. latina erit locuti 03 & eiufdem funt Odes verfus nonnulli m
multis lib.inuerfi & perperam imprelli, prout aliat^ mulcariim ,
quoR menfuram, quicunq. voler , paruo porcrit labore aflequi ,

& adhibita verfus ipfos in ordinem acnumerum redigere, illud
interim non pternnttendum duxi,vt affi mem tiiru aiijs permul-
tis ronibns placerem mihi Ode ipfa Sex.Popeium fignarj,& non
Brqtum (vt Poi'ph.& Mane, voluere) lii ea vel maximc.quod (vt
App. refert lib.v.) Sex. Pompeius Neptuni fe filium vocitati paf
fus fit, & chlamyde imperatoria in Neptuni more ex purpurea
incsruleu,mutauericcoIori-m & p^ea lafteis genus & nomen
inutile dixit, & alia . Quod quidem confirmat Ode ix.in Epodo
carmine ipfcmet Horat cum dicit, Vt nuper aftus cufrEto Ne-
ptunius Dux fugicvlhs nauibus . Qiio loco interpretes oes de
Sex.Popeio intelligunt.& folus Porphyrio dicit appellatum du-
cem Neptunum, qa Neptuni fefilium appellari voluerat. [N6
pidis timidus naulta puppibus. Fidit . tu nifi ventis Debes ludi-
brio, caue.) Acron hos verfos ita exponit . Tu nifi caue, pro ca-
ueas, debes, ludibriu ventis qued tam abfurdum videtur, q quod
abfurdiflimum,erit aut ordo, & fenfus . Tu c.iue,nifi debes ludi-
brium ventis.i.nifi ira ilacutum eB , vt ventorum fis ludibrium .

NEREI VATICINIVM.

NmHm inirodueit^<^ui V aridi heliiTroiani exitum yaUdnaretur,imi
tatM Bacchilhdem poetam Lyricum cjuiidtm argumentum traBat fub
Cajfandra perfona . ait enim magno fuo.& fuorum malo Helenam abit
lo raptam . Nam praterquam quodipfeab Aiaeecaftu dabit pamu yni
uerji Cracitt proceres,\ lyjfes & Nefior: Teucer, Diomedes^ & ceteri .
ilium etiam Priami patrii regiam funditus euertent, & ad ynumomnti
hojlts adinternicionem delebunt.

ode JCy. Dtcolos , Tetrafiro^hos , ht :

Scriheris VariofortU , hojlium .

- — 0 U--UU- 0 U
ULi--yu-uo
— - uo^-uu-u-
---uu- uu

Horae.

c iii) Paftor

caR-

A s T o R Cii traheret per freta nauib’
Jdsis Helenen perfidus horpitam .
Ingrjto celeres obruit ocio
Ventos .-vt caneret fera
Nereusfata. Mala ducis aui domum,

Quam multo repetet Graecia milite ,
Coniurata tuas rumpere nuptias,

Etregnum Priami vetus,

Eheu quantus equis , quantus adeft vins
Sudorj quanta moues funera Dardan*

Genti, iam galeam Pallas, &Aegida,

Currusq.,& rabiem parat.

Nequicquam Veneris pra;fidio ferox,

Pelles csfariem ; grataq. fceminis
Imbelli cythara carmina diuides.

Nequicquam thalamo graueis
Hafta< , & calami fpicula Gnosi;

Vitabis , ftrepitumq. , & celerem fequi
A iacem . tamen heu ferus adulteros
Crineis puluere collines .

Non Laertiaden, exitium tux
Gentis , non Pylium Neftora refpicis ?

Vrgent impauidite Salaminius
Teuccrq. , & Sthenelus fciens
Pugnas , fiue opus eft imperitare equis ,

Non auriga piger. Merionen quoque
Nofces.ecce furit tereperire atrox
Tydides melior patre.

Quem tu, ceruusvti vallis in altera
Vifum parte lupum graminis immemor.

Sublimi fugies mollis anhelitu.

Non hoc pollicitus tus.

Iracunda diem proferet Ilio,

Matronysq. Phrygum dasfis Achillei.

Poli certas hiemes vret Achaicus
Ignis Iliacas domos.

Grscla

N V M

pcrpetr-iuit, quippe fcdufta horpitis vxore, ^ fecum du ,

multis admodum opibus ad tuam terram appulit . Vjui

ces.cum multis admodum opibu

e luimiiseumabirejmpunem ,aiicaqusattulit(ecum eripU

^ “ . 'i:. n. ... If' itmn/‘v Aiiri>rKnn,^ >...i

A S T 0 r) Quimadecima Ode Bacchillidem Ho
rac.imitatur,vt feribitur Porphyrio.Nam vi ille fi
cuCalTandram vaticinari futura Troiani belli,
quo tempore clalTis in Grscia parabatur, ita hic
Nereum inducit ventura Troianis mala prodice-

re, [KUior; Periphrafis cft Alexandri Priami filjj.qui pans priul

appellabatur, vt Varro odendic. Traduntali; Parim diflum ‘

mus ? Ad hoc rcmilit Proteus, vt ad fe omnes ducerentur, quibu,
adduais . AUxandum .icnter arguit, q> hofpitis /ui vxorcin r»,
ruiirec,iliiusque etiam bona. Dixuque ablata omnia cum ipfa fj,
Helena velle, apud fe cfie , vt Grarcn horpici referuaret , Alexan. in J*'
dro vero tridui 1 'pacium duncaxat cocclfit, vt abiret. Addit poft.
eaidem Hefod.quend.im Icriplilfc, Alexandrum a bpaica Hele-
nam ducentem triduo Ilium perucnilfc . fecundo vento vfmn
acman tranquillo. Sacerdotes narralFc (ibi etiam ait Herodot,
idem, Menelaum parata claUe Ilium pctijHe, mihllcque legatos ii«^h
vt Helenam redderent . llienfcs vero ncgulfe lureiurando le Hc inif^
lenam habere, atque opes, de qmbus arguerentur, fed ea in itgy ^

pco elfe omnia apud Proteum regem.Grrcos,cum fe ab illis de-
rideri arbitrarentur, ita obfcdiUe litum , donec expugnauerinc.
Vrbecaptacum Helena non exilterct,GriEci ipfum Mendaun»
ad Proteum mifcrunt.vbi Helenam & pecunias fuas reccpu,de-
inde ad infulas Africae obiacentes fe coniulilfe , nec ampliusde
eo quicquam incellexiUe . hac ex Herod. Homer. autem fetibit
Helenam in Troia fuifle. [Pallor cum traheret) Senfus cll,Cum
Pans Troianus raptam Helenam per freta iraherec.Nereus ven
tos comprelTitjVC fsuafaca vaticinaretur, Malo ducis aufpicio .
[Trahetet)Taiiquam in rapinam. [Jdsis) Apud Idam Phrygiae
montem fabricatis iuxta Ilium . a quo monte (vt Mela fcnbit) St^njQ
Scamander & Simoisfluuijdefcendunc in Troade. Phereclus au
tem celeberrimus faberaMineruadileftus Paridis naucs fabti- Simcii
cauir, quibus Helenam rapuit, quod ample ollendit Hom.lib. v. /mu» I
II. Lycophron etiam inducit CaffantlraiTi pnedicentem Paridi
huiuimodi verba . TedMir/siacjcioa wa ifiptiixnev .i. trabs ce
vehet , & Phereclei pedes . peiles quidem ipfas nauis a Phereclo PJiflrf
fabricatas metaphoricos intelligens. [Perfidus) N<3n.n.horpiti) nawn -j
iura (eiuauit , fed hofpitis Menelai illoabfentevxorem rapuit. Vani ^
[Obtruic)Compre(Iic,fub antris & clauftris pofuit,obcruere .n. faiir
eft tegere. [Ingrato ocio) Venti, n.faeuireciipiunt.hinc Poeta di-
cit . illi indignantes magno cum murmure montis Circu clau-
llrafremurrr.Et cum ventus fit fluftus aeris , remotu motu per- Viiilii
cum v.nci. [C'aneret)Pridicercr,vaticinatetur. [Fera fata) Cru
delia. [Mala aui ducis) Malo omine, malo aufpicio fers tuam do
mumiUam, quam repetet multo miluc Grscia &c. [Nereus) Ner«i
tuit is Oceani & Tethyos filius telle Hefiodo,quem omnium an
iiquiflimum dixit Orpheus m Argonauc.Neros aut ptopne a-
qua dimur. [Ci>n,urac3)In j fl ul,s elUapidofa fane ora,
ar I anagreorum VICUS . iuxta portus rratampliinmus . quo cir
ca tjricorum clanem magnum in portum deicmdiUi; credidit.
Srr.lib.ix.Malo ettam Itb.aiiij.Mct.atc.Aulidaque Euboicam co
plerum mtlle cartnat.Pompon.McIa etiam fettbit. Aulidem Aea

rTonem 'r™*™ «niurauitum nl-

tioncm fuific . Ibi .n, coniurauerunt Grarci , non ante reuerti, a
Iltoii caperetur.hinc Dtdo lib.itij. .Eneat dixit, Non ego cii Da-
natsTtoijMmextludetegen^mAuhdeturaui. Hom. autem

Jlfc. V ? r''“o 'ntenratam.r.monem qn expolitus eft,

Atta.d. & hoc ell pnmum,S; proprtum eius nomen. Aiexander.n.cocno

latiiic: In lik i. n /■ r». ' -'““uciurdui. nom.autcn

latius in lib.ij.Ii rcr.[Moues)0 Pan.s. [lam galeam Pallas^Sci

bitHom,Itb.,.ll,PallademIunonishorratu icoelo a-~-^

cum in Troianosiuilfei, tunicam & a

mjn,iiuselt ab opiculationc,vcOuid.innuitinepift. adHciena

pene, puercafis abduda armenn rpr^ni hnilik... s r. *

minis tnde tuli, ab »\ir.,qppe cognommltus^IJodett amdim' pm atrox claiuor.in ea denique inerat Gorgoneum ca-
R"-e &«'>.q«odelf,ir.TullTul,b.j.deDiu,molSG^^^^^^^^^^ P“‘^''7’‘'"'b'la.&quonullum,l,eriusnoui.I„V.ermo„-

canarrm 1 * ‘“fign"" ■ loi Capitum humanotum Mi™

1 maramlemral"' Polltemo lic Lja.

i^n entem V id ™ ‘«f'*

armatam fe P<tSai/if

, ' — arma indutam , quib. lupi- mala

5 , in bellum, tulille et /Egi- Amdrf

rnF«H..a hoffendam , & vndiqoe ter-

imitam,in ea robur, in ea contentio, in ea minanmi vo-
atroxclainor,in e,

romniMm . n • * jp-*' «p «Taeccm taccm quo

reudete. . rerponjit Apollo t Puerum , qirSumo'' po“ P”'
narccrctiir,forc exitium Troix.&pcllem Pergamo, fi eum nu-
trilfcc . Addunt alij Priamum . Propeerea iufiJirc oriturum expo

regijs alcndmn traderent .itaque fub ida a padonbus^cducatus

ttu\ rS regios fratres t

ptusclt. Polteavero fauod niiirl#>fn Ufl-nJ r— ®

piij r ^ , P™P"c iudi-
Pandis, fic& luno . in quo onid^m V/.ni.c r...

■fi Alexin trrt' ^ quidem Herod. fer. volumine j.) ip-

n Alexandro cupido inccfficvvnri fik; rx—-,.-; P

H«Ui(4

It vxoti fibi per rapinam ^ Gr^cia cL

pta ex Sparta Helena cum ninf '"''Hexifle, Alexandrum ra
tis exculVum in Aegyntum -.n ' ‘*o™um m mari /
«curatu. cU,& Tl?oM p^fefto Im’
ni» i^irur Memphim ab^tork^- appulcran

Venu petegnnSa hi

luno . m quo quidem Venus iudicara

Ouidiusfcribit in epiltola

Homretuhm.'"'"”' De Aegideiamiam quod dic e

Hom.retullmus . nos veto in carmine de Flo„l, '

nouuretu mus . nos vero tn carmine de Flortb. ita rcripfimus
Aerecaput dL mei

accutato, c 7 f,'al tS' J“' ■ *b' “Alis fetuis facefdmib! fidio Veneris neou'’ . f sjrao eit . l n tcrox pr*.

Tb»- bclltcytharadlXSri"'*'^"'"-*”'^'^

genere T- ' ' — his verbis , ‘^iuidcs Carmina grata fceminis , nequicquam tha-

«.qut rem nefariam in &Aiacc„.cele:d?eoui! 2 ;nl&j!-?,"°">'^^^^

^AuccmcelSrdft,„,.b;^“lS^^SJr.ncs.dul,eres„n

ferus

liber

n-riK . Efl aut Teiifui , 9» nec pulchritudo nec canendi .»rs hbi in
brllo prodent, hae naiiqiic deluite fnulicrilnis nugiN conucniiit.
rVencfit phdio ferox) Melius fiiilfct, Palladis praclidio. lirat P.i-
Vtnmtr m Veneris auxilio audax, nam iila ducc e Troia in Grarciaclaf-
94 p4rH» fe iuerat.hinc ait ipfc in Bpiftola ad Helenam milHi ; Praemia ma
* onaquidem»fcdnonindcbitapofco:Pollicita clt Thalamo te

Cythcreamco.HacduceSig*odubiasab lictore feci, Longa
Phereclea per freta puppe vias . Illa dedit faciles auras, ventosq.
fecundo: in raar«,nil mirum, ius habet, orta mari.Pr^tcrca fer.
Hom.Iib.iij.il- Paride Menelao congrefrum,cum ab illo trahere
cur p humum, ab Venere ^ plio fubtraAiim fuiire,redudumq. do
njuvfque.Eclib.iiij.rcfert: loucmindeo^i confilio ita dixiHe:
rdriik In hoc lingulari cert.imine Menelai videlicet, & Paridis, Dij cce-
Mitim, lices du» Des fune q Menelao ftudent,vna q P.iridi.Ill? quidem
Iuno,& Mincrua,qus(vc vidctis)no nihil a cetu nfo femot^jfe-
dent plens gaudij ex ipfo rei geli* fpeftaculo . hsc auc Venus, q
nunc abeft femper foiicica pro Paride, queque nunc ab impeden
ti mortis periculo eripuic.ecenim line dubio penes Menelaum
viftoria cft &c. [Pcftes csfariem) 6rat .n. deliti js deditus Paris
hinc eum arguit Hedor Itb.ij.Il.cum vifo Menelao tertius elt pu
gnare, dicens : Haudcyiharspulfus.Vcnens nec donaiuuabut,
Inligncs ue coms bello congreifus ab hofte Pulueribus qn me-
dijs mifceberis auris. [Diuides)Lyricencs.n. nunc voce nunc
Ouf{je 4 tyrsfonovcuncur.[Thalamo)Cubili. [Calami Gnofij) Gnofos
/4m» . Crees vrbs ingens erat in plano fica ambitum hns xxx. ftadiolfe .
Ea Mfnoia regtafuit . Aud.Str. lib.x. Calamis autem Orientis
populi bella conficiunt, fed in Creta prscipuus erat vfus calamo
rum pro fpiculis.vt fcr.Plin.lib.xvj vbi etiam ait q' nullus fagic-
tis aptior calamiis,q in Rheno Bononiefi amne, cui plurima in-
ell medulla, pondusq.uolucre, contra flatus quoque peruicax,
hsc& Creticis c6rnend3tio,^qprsfer3ntur Indi,quoB! alia<i-
bufdam videtur, natura, qn & baltarum uicem pbent, additis cu-
fpidibus . Strepitum armorum .fi [Celerem Atacem.) Duo fue-
runt Aiaces,vtoltendicHom.lib.xiij.(1.0ilei filius, & Telamo-
nis, quos fimiil in pugnam prodifie facit in lib.x.epiihetis,eos di
ftinguit. na Oilei filium Aiace celere appellat, Telamonis vero
Aiace oiagnii.lib.et xiiij. Oilei filium ceierrimu oium appellat.

‘ * ’ Etlib.ij.inquit, Quadraginta nauium dux fuit Aiax, Oilei filius
in currendo pernix cognomine minor , quia non tantus quatus
Y r Aiax Telamonis filius erat. [Tn fetus)Scribut.n.pcrempto He

* dote ab Achille, Paridem, cum arcu,& fagittis valerer, Achillem

Atbillk Hecub* ad delponfaca Polyxena.tn templum Thymbr^t

ngr* Apollinis node,& iblum euocatum occidifle . Nafo tn lib. iiij.

* * fcr.Apolline hortatum faifleParidemjinipfa pugna verficulijuc

Achillemfagittis percuteret. ficq. illum perijlfe. Et Hom.lib.
xxij. 11. monentem Hedor introducit ita Achilli vaticinantem.
Vide th ne tibi verus hodie uates fim, qn te fortem Paris , & A-
pollo ad Scatas portas interimet . Ipfe tn Paris (vi feribunt alij)
a Pyrrho Achillis filio, morti traditus eft,red quia Hor.de Aiace
faridk nicminit, placet magis illud.q» Dares fcribitjvbi ait, pugnantem
Alexandrum Aiacis lacus vulncralfe . Aiacem vero nunq delH-
tiffe donec illum occideret, & fic Aiacem celerem Oilei filiu ac-
cipiemus. [Laertiade) L-ierrat filium Vlylfcm . vnde ait ipfe apud
Ouid.lib.xiij.Met-Nam mihi Laertes pacer efl, AcrifiusiMi,Iu-
piter huic &c.Hunc mulcimodii appellat Hom. Horat.uero exi-
tium gentis Pandis appellat, qm eius afiu latens, Achilles multe
bri habitu inter filias Lycomedis deprehenfus . & in Troiam du
dus ell, quiHcdorcmoccidit, & fratres eius plurcs . Praeterea
conemue Troianis ipfis infidiabacurjfuaq.eloquencia grxeos
difcedere nolentes retinuit . Vnde quicquid adum efl poflea in
yl-vffeti TroianosjVlylTesfccifles videtur.Et Danais ciufdem folertia ff
Tretanot pc jpfuic.Ccepit ct Helenum Priami filium, & vatem, Rapuit ite
Palladium, exfis cuflodibus arcis T roianx , fine quo Troia capi
no pocerat.Vndc niic Troiam vicit, cu pofie uinci coegit. Allya-
nadaccHedotis filium, a turri capta Troia dicit . Sed latius de
ftht Vlyflelib.xiij.Met. hf. [Pylium Neftora) Pylos.n.Nettoris pa»
Laconia, mari UipcrincumbenSjUt Str.fcr.hb.viij.Fuic

^ ' aut Hom. icfle fidiflimus,folerti pedore, & confilio potes . ita-

que Achiuos pugnandi arte edocebat,cu fenex clfcr^atque exper
iiffimus . hinc ait ipfc lib. iiij. 11. Agamemnoni : Vc^i equidem
medius populos in bella fouebo Confilio, qui folus honos folet
eflefenedx .is autem xc. duxit naues in Troiam vcfcrib.Hom.
Ub.i;. Iliad. [Salaminius Teucer) De hoc uide latius Ode vij .
SdiMm. puit jujcni Teucer Telamonis filius illegitimus , ut fer. Hom.
Iliad.qui inter alio Troianos , occidit egregium quendam, no-
mine Imbrium, Priami generum, nam Medcficafl.am Priami fi-
liam, noiham in matrimonio habebat.audot efl Hcm.lib.xij.Il.

p R I M V S.

[Stliclcnus)Puit IS Capanei rrgii (iliuf, Diomedis .iuriga,qui;p Mhrltn*.
(ir.ccis II) bello rroi.)i)o, plurima glonofj peregit . Is fti.iin p
cudo /Ene.) a Diomede, ingenti fiixo, illius equo.i accipit, cu.'lc-
lii rcmiiic ortos, ex ilhs .r. quos lupiter 1 roi dederat precium
Ganymedis hlij adempti . Hom.einm lih.v. 11. Introducit . i>to-
medriii Ita Silielcno iliccnteni,Si p.«llas mihi palrn.iiri,dc jtnbo
rum czde conccflenc, nulla in re mora fit,qiuninlilicns m /Ene^
equos a curru fri'ii.1 corripias, & bigam ad noflra tcnioriaaddu
cas. Sunt .n. ex genere equorum, quos lupiter pro adempto Oa
nymede filio, Troi donauit,pra:lTancinimos inter omnis , qui
fub Sole fune, ac liib Aurora . Ex quibus princeps Anchtles,fur-
tim Laomedonte infcio ftippoficis equabus quatuor iuliuhc pul
lo$,apudq. fe maiore cum cura educauit . fix ijs duos (vc cernis)
feroces ^nex filio ad belli prxfidium contulit, atque tribuit,
quos fi repenmus & pr*dam,& egregiam fane laudem retuleri-
mus. [Merionem) huicis Idomenei patruelis de quo plura dixi-
mus . Ode vj illud hic addimus, Hom.ltb.vij. Iliad. inter nouem
Grzcotum fortiffimos numerate Merionem. numerantur. n. Merienet
Agamcmnon,Diomedes,Aiax Telamonius, Aiax,Oileus,Ido-
meneus, Meriones, EuryphyJus, Thoas , Vlyfles ; [T ydides) .i. foruifimi
Diomedes Tydei filius, qui ultra plurima gloriofc gefla , Vene- noutm-
rem in dextra,& Matrem fnb vtcropcrcuflit. vtlace lib.v.Il.hf.
ppea melior patre df vnde Ode vj. ait Horat. Tydiden fuperis
parem.T)||ieus auc etiam fortiffimus fuic.nam folus occidit qn-
quaginca viros, fibi in itinere ab Echeocle in infidijs pofitos . qcP
fer. Diod iib.v. Er latius Hom.lib.iiij.& lib.v. vbi aic, Tydeu fuif-
fe parua flatura, fed bellatorem &c.[Quem,tu ceruus vci)Ordo
efl : Quem cu mollis fublimi anhelitu fugiens vei ceruus grami-
nis immemor, lupum fugit, in altera vallis parce uifum. [Gramt..
nis immemor)Timoris caura,id accidic.[Sublimi anheli tu).i.al-
to & maximo,quod quidem celeri fuga euenic.Mollis delicarus
& imbellis. [Hoc)Fugerc.r. [Tux) Videlicet Helenx.Vndcdixic
apud Ouid.Finge ch fi vis, ingens confurgerebellu. fic mihi fune
vires, & mea tela nocent. Nec plus Atrides animi. Menelaus ha-
bebit, Quam Paris, auc armis anteferendus erit. Pene puercxGs,
abdu^a armenta recepi, Hoflibus &c.Ec apud Hom.lib.tij. incia
mabat.Ciiiis.n.cotendere Graiu, Audet ? & alterna Marte decer-
nere morte ? [Iracunda clafiis Achillei) Achilles. n.diu pugnare
noluic,ob rapta fiblBrifeida ab Agamenone.Tandecuiibi amt-
ciflimus Patroclus, ab Heftore occifus elTet, dolore afFc(3us,ia
plium irruit, ubi multos Troiano^- occidit, & He^lora, qqde fo
Ius fuerat caufa diuturni belli .|Vneo mortuo, facile poltea Hio
potitifunt Grxci.de cuius incedio legito Virg.lib.ij./En.[Achai
cus ignis)In Achaia.n.erat Argos, & Mycenx,vbi Agamenon &
Menelaus regnarunc,quo9; gratia tota Grxciafere in Ilium ijc.

Aflot;cu traheret p freta n3uibus)Sub^rona Paridis expo A C R.
nit imminctia Ilio, hypothetice. Dicolos Tetraflrophos.

Metru tribus verfibus Afc]epiadeum,quarcusGlyconicus.
[Perfidus) Q^uia in fide amici hofpicalicate violando comireric.

Ingrato aucuencis,3uc Paridi. [Obruit) Mitigauit, comprrilic.
[Caneret) DiuinaretjVt ipfa canas oro. [Aui) Proauepofuit .i.
malo aufpicio.etgo non mala fata ducis, fed mala aui intelligen-
dumefl.[Mulco milite, )Mulco exercitu. [Coniurara tuas) In-
ter coniurare,& cofpirarc hoc intereftjq- cofpirare, interdum bo
no^ efl conjurare maloof- Apud aulidem ,pmoncoriumaboibus
Grxeis ad excidiu Troix euntibus iuratu eft,^) vnanimicer dimi
carent . ut efl , Non ego cu Danais Troiana excindere gentem :

Aulide iuraui.[Nupcias)Hocideodf,uel amantis Paridis a-
nimum,cui prxdicebac, ut doleretfilegiiimam perderet. uri ex
Veneris promiflb, qux pro percepto malo eius iudicio, nuptias
mulieris pulchrx promiferat . [Heu quantus) Signific-icio cla-
dem afluturam dolentis : vc,Heu quanex miferis exdes Lauren-
tibus inflant. [Sudor) Bellicus labor. [lam galeam Pallas) Be«
ne primum Mineruam irafeentem pofuit adultero , utpote Dea
caflitatis,aut certeqa iudicio fuperaca efl,corrupto Paride mu-
neris ipfiusprxmiflb..£gidaaucem fcutum Mineruxdixit.Vir-
gil. in Troix euerfione. vceammonflrarcc inimicam ait: Jam
fummas arces Tritonia refpice Pallas Infedit nymbo effulgcn»

& Gorgone fxua . [Curru^q. , & rabiem parat) Pro furore bcl
li rapiem pofuit. [Ncquicquam) Fruftra. Ordo efl, Nequic-
quam pedes Cxfaricm prxfidio ferox amoris, vel Veneris . vn-
de in exprobrationem Veneris dtftumefl: Me duce Darda-
nius Spartam cxpugnauic adulter: At ego lela dedi,fouiq.
cupidinebclla. [ImbeIlicythara)Quxnihilbcllicum fonet,
ne aliquid profit in bello, fed per amatorias cantilenas uolupta-
tem fcxminis prxliet . [Diuides) Nequicquam a fuperioribus .

[ Thalamo graucis Haftas , ) Graues propter dihundionem

copulae.

c A R

topul«.rEt£>'™' ^

(c„ Mnllitae™"' : ciiam celcnMttm Ml'.

locem «« P"r'cr“nts p»!»"' Mllin’s)Ho= elt,

inertiam luam tarde pcrieri .[ , ^ nulucre inquinabis .vc

;„cu,a».ncap.llo™mp»^

k fmJice w » Netote Nelei • Vl/P'

exitiales ininaturduccs.y p > Saljminius Tcu'

res.n.Altyanaaapt*e'P' ^| o„jsi;l,«fra[erAiacis.[Sllie-

£er)De5alam.mac.iilcate,le]^^^^.

„,fa™raaacM.Hu^_^g

iisSaSsS^

!jren.r,dinetertanlne,n.,elu.imbellemeBeper,tutu.nd^

Vnde & curu.ceruo ad timoris limiliiudineincoparat • [“'"ot
pacre.)Horiior,quia numina euinerauit.Vel quia hic ad patciam
{idoc reuerfus ell.jpaiii eius non contigerat . [Quem tu, ter-
uus sti) Ordo el( . Quem tu mollis, fugies fublinii anhelitu, »tl
ceruusioimemor graminis, eifuni iupu in altera pme*illis, lu-
gil. rSublimi fugies) Hypallage figura elt . pro lubliini parte cor
uoris.j.ore edico, vel quia iple anhelitus fumma petat pntius, cj

jma.CNonhoc pollicitus)Vc fugeres.rp'us)Citiam d,JigiA,vt,

Daphninq. cuu tollemus ad aftra. flraciida diem proferet llio,)
Non tempus velucpropiiia , aut amico proteget , leJ in paucos
dies differet vindi«am. Ordo elt : Iraciida ciairis Achillei, pto-
feret diem ilio & matronis Phrygum .Achillei, veteres declina
tionesjilta habent, Achillei, &Vlyflei.[Hyemes)Sinecdochicos,
pro annis pofuit,vt Virg. Ternaq. tralictit, Rutilis hyberna iub-
aftis . nam & iltatcm Gmilitcr pofuit. Nam te iam Tcptima por
tat. Omnibus errantem cerris, t$tflud:ibu$ xltas.

Altor cum tr.iherec per freta nauibus) Hac Ode Bacchili-
POR* |_7dem imitatur, nam vt ille CalTandtam facit vaticinari futu
A ra belli Troiam, ita hic Pro theii . [Ingrato ct lercs obruit
otio Ventos;)Ingratum efle ocium ventis, aut quia kmperfero
ces funt,aui quia lempet fetiire cupiunt. [Mala ducis aui domu,
Quam multo repetet Gricia)Malo aufpicio ducis, ad qua repe-
tendam omnis Grxeia armabitur. [Nequicquam Veneris praili
dio ferox, reftes cifaricm : grataq. fceminis Imbelli cythara
carmina dmides.) Senfus hic clf.Nec pulchritudo tibi, nec Icien
tia canendi in bello proderit . hx deliiiie .n. mulieribus magis a-
pta: lunt . [Dmides,) Pro difpones.[Ecce furit reperire) Pro fu-
rit, ac per hoc difcurnCjVt te reperiar. [Quem tu, cerous vei val-
lis inaltera Vifum pane lupum) Ordo cit, Quem tu fuoies vei
ceruus lupum in altera parte vallis vifum.[MoHis) Autem imbel
iis,atque inermis. [Sublimi anhelitu) Perhypaliagendixir.pro
lublimi parce corporis edito, quod elt. fore . [Non hoc pollici-
IUS IU*.) Heleni . [ClaOls Achillei.) Achillei, & Vlytfei, veteres
dixerunt, ad limilicudinem fortafTis diei & faciei .

N. p

Allor cu craherei)BacchilnlF fecutus inducit Nerea vatici
fide"! r'fi' 'j Hclenirapta traherer.c,. Bacchi-
I des a Caliandra faau dicit.Erat aut Caffandta filia Pria
m. va,,rmi„mjidi.a.qj ab Apolline ,f Bupro pe,!lo}e7o6a ‘el
Pto,iu erat^Affirmauerat.n.iuteiurando Apollo illi fe vaticinaii
di,auc [vc dnt)prophetandi vim darult, quam vt illa receolr llii

MIC abtolit.vtra.li. vaticinata eH.fed minus credita . vndeXo

ciniumeaeenusrcip orodplt mi.,». ’ auccarmen,& vati-
ritatearcencur.Ordoelt rriim> i ^colimili temc-

»ia.in diSo o mt O '''

Patdanut, incautas blide populatus AmvH"" " '

[Pcrfidus)Quicontraiu/h(l^rn:t r hic additur.

tet.l.auelS;ioSe:nto.r^^?

filua T.o,s„, ^-P mana nau.bu j

I N V M

cttfatafer.i.i.exitialiaParidijtic Troi*, Principium antearmi
nis elt . O Par», tu ducis doinum.l.tuam,aui.j.4urpicio mala., ,m
nanti tibi.Cit tuu malum hoc cU exitium, ducis, inquit 1 uu.cam
hoc elt Hck«am,quam Or*cuconiuvata.r. apud Auhdcm mm-
pere tua» nuptias . dt regnum Priami .f. patris tui, vetus . 1 , antK
quum.Stnohile repetet multo milite.i. grandi exercitu milleni
uibus adutfCto.Hcu comilcramis vox quatenus fudor.i. labor cu
fudore,adcR.i.pjracus elt, equis .f. bcl)igcns,& qudtus ludor ad-

elt exilia, & mortes, moues

.i.excuas gciit» Ltdidanx.i. Oarddiucx,hyc elt Troiana:,vbi Dar
daiius aliqn regnauu-[Pallas) .1. laia ludicio cuo,parac,iam sa-

Icani.i.blailidemmuiiimecapmSjfct/tgidia.i.munimen pediuris

t)4af,ex pelle caprina prius faCtum,in quo erat caput Medu& 3 &
parat currus. f.bcJlicos.nam dc ctirru pugnabant, & rabiem.i. fu-
rorem belluum,qui vires iuuanc.[NequKquam fite.) Profio cur
reiiquumvaticiiiiumhoc ordine* Tu ferox.i.ferocien8,& lupcc

biens,nequic^ . 1 . frultra prjelidio.i. fuper plidium,hoc eit pto te-
ctionem, dc tutela Vencns,cuius uidchcet numine fretus in mer
cedem ludicij de aureo pomo,Helena rapuilii,pedes.]. comes ce
fariem.i. capillos ditti.fos ventis casfosj&diuides.i.vicillimcane^
do.fit tangendo cythaiaimparcies.cychara imbelli, nihil ad bcllii
faciente, icd potius bcilum refugiente, carmina . 1 . cantica, grata
foemmis, quibus bella dcceltata lunt.[Tu vitabis ncquic«q).i,fru
ltra,ihalamo.i. tantis perdum ens in thalamo cum amica cua,ha
Ha.l.Gr*cofJj,graues.l.tibi,it ipicula.i.fjgittas,calami.i. arundi-
nis, GnoIij.i.Gretcnlis a Gnolojfeu Gnol6,oppido Cretx, lux-
ta quodopiimxnarcunc>ir lagittis arundines & frultra vita bis
ltrtpitu.l'.inrequcntiumholliuro.[fit Aiac€m).I.Teiamonuj ce-
letem lequi th.i.tameili,viiabis in thalamo lam diCta,Tu collines
.i.L6[n.icuiabts,!erus.i. nimis tardus piu tuis quia opcrxprctiuni
fuille ipium incunabulis exrinctum fuiiie. quod dt Priamus luf
Ierat, culimcs dico puluere.f.Troico ,dum octifus in terram ca-
des, ermes aduJceror.i.comptus, quales adulteris cHefoienc. Pul-
chrum auteli,quia per qux quis peccat,per lixc & punitur,vc a»
dultcr incjpillit.[Nonrefpicis jlacrtiadc).i.Vlyirem exiuum.i,
qui caufa eeit cxitjj tu* gentis .i. progeniei, & non rcfpKis Ne-
ftora prudenti llimum conliliarium.[Pylium).i.Pyli rcgc.^[Teu
cer Suiammus) I. J ejamonis balaniiiuj hlius & Scbclcnus Capa
nei regis hlius, Ici^s.i.peri tus pugn*,liue.i.vel ii,vel auriga noti
piger.i.Uicauus,l)Vpus ell imptncaie equis, impauidivrgenc te.
Pccunoiccs.i.txpeiire quoque Menonem patruelem. I. Idome-
nei. [hcce)<j^ah ex infperaio,&improuiio,Ty dides .f. Diome-
dcs,mcJiur pre.i.l ydeo, furit atrox. i.atrociter, reperire .i. ut re-
periac te.QuC*!' -1 yriidem,tu mollis.i.cltaminatus,fugies anhe-
litu lublmn.i.ex lubliir.i a te (upinanii accraCto vii.i quemadmo
dum ceruus iiiiniemur grammis pi* timore, fugit fup lupum vi-
fum,in altera p.irte vallis, fugies dico, no pollicitus . 1 . qui nojp-
miferas.hoc.f ce fugitujum,tu*.r.araic* Helen*. [ Iracunde die
&c.) Polttxuium Paridis, ironiemorat excidium Troi* dicens.
[Claflu) .i.manus,autexti citus Achillei .i. Achillis (ledGrsce
df Achilleus, vnde hc Achillcrs dc Achillei, & per coiuradionem
Achilli)iracunda.i.iracundi Achillis, pferet.i. extendet & ,pdu-
cct.[llio).i.Troi* & matronis Phrygum, die .f. ultimam,de qua
^n.ij. Venit fumma dies, &inelu«abile tps Dardani*, fuimus
Trocs.fuit Ilium, &inges Gloria Teucro^li&c. [Ignis Achai-
cus) .i. Achiuo^ijvret.i. comburet, polt certas hyeraes.quia polt
decem, quod tamen noluit dicere, domos Iliacas .i.Troianas.

PALYNODIA AD TYNDARIDEM

AMICAM.

Rtcantat qu^t ptlulantitu in amieam fcripferat ,fei ii vt ageret i'r,e
cundia ailum,qu4 nihil imfoUnUHf, atque intraHabdins fatetur, miti»
tmeJb/tHtem Sthfjicorum iiculum,qHtidfirii4t de Relenafecerat. Pofir»
mo Alre» & Tbyesia exemplo ire atrocitatem, & tyraamdem ofleadit^
quam in siomaeho locum habere dicit . •

Odf e^VJ. Tricolos , Tetraflrofhos : Ift ,
yides{yt alu Fiet niue candidum .

— y UU-OO fl

— u ~ -00 -uu
— 0 — -o —

-UV-yy _y

O matre

ANTO<

jMmhieH

earmin

Airiati»

€Hm

Adria,

t>yiym4
fifiniH ,

S*ng4

rtm

L I B E K
M A T R H pulchrn filia puklirior,^
Que criminofis cunque voles nioJu
Pones iambis ; line h flanima ,

Siue mari libet Aiiriano.

Non Dindymene , non adytis quatit
Mentem facerdotum incola Pythius,
Non Liber squc.-non acuta
Sic geminant Corybantes a;ra ,

Triftesvt irae .-quas neque Noricus

Deterret enfis, nec mare naufragum*

Necfiuus ignis, nec tremendo
lupiter ipfe ruens tumultu.

Fertur Prometheus addere principi
Limo coa(Sus particulam vndique
Defeftam ; & infani Leonis
Vimftomacho appofuiffe noftro.

Irae T hy eften exitio graui ’*•

Strauere ; & altis vrbibus vltimx
Stetere caufe , cur perirent
Funditus .•imprimerttq muris
Hoftile aratrum exercitus infolens .

Compefee mentem . me quoque pedoris
Tencauit in dulci iuuenta

Feruor .•& in celeres iambos

Mifit furentem . nunc ego mitibus ^

Mutare quasro triftia : dum mihi
Fiat recantatis amica
Opprobrijs ; animumq. reddas .

M A t R B &c.) xv). Ode amicam poeta alloquitur,
dices, Siue igni,fiuc aqua, fcu vti placuerit, iambos
I dcllruar,quos olim in eam furore dudus ediderat.

Deinde ipfius furoris, & ira* efFedus ollendu , no-
ui (Time vero mutando trittia, mitia fc fafturum fa-
tetur, dummodo mutato carmine iambis cotracio.i.fcriptis lau-
dibus fibi amica fiat, Imitatus autem Stefichorum lyricum poe-
tam Siculum c(t .qui vituperationem Hclenat fcribens , cxcatus
efi poltea vero refponfo Apollinis eiufde laudes defcripiit, qua-
te oculorum afpeftum recepit. De quo iple Horai. etiam in Epo
'do penultimo meminit ibi.f.Infamis Helena; Calior,fitc.EW au-
tem TOXMvatNia .i. recantatio contrarius cantus.itdAjv .j. iterum,
& retro lignificat fcAx' cantus dicitur, fit autem cum male de quo
piam feribentes .demde rclcribentes bene de eodem feribimus .
£Criminofis)Probrofis,& maledicis. [Modum) Fme . [Iambis)
Iambicum carmen clt maledicum, ab quod eli maledice

re, vt fcribii Diomedes. Eius inuentor Archilochus fuit, hinc
Horat. in Arte inquit: Archiiochu proprio rabies arnviuic iam-
bo. Scriplit enim contra Lycambem locerum fuum abnegaca
cius filia libi antefponfa, (vc feribunt alij) eft iniurior,

vitupero, violo, caltigo . [Mari Adriano .) Adriaticum mare in
dextro latere Illyricos habet, in finiftro vero Italiam, cuius pars
eft Ionius finus,vt docet Str.Iib.iij. Qiiod dixerit autem Horat.
hoc loco Adrianumpro Adriatfcumfecuselt. Plin.enim lib.iij.
cap.xiij. de Piceno fcnbens.ita inquit, Vbi nunc ager Adrianus ,
& Adria Colonia a mari feptem millibus pafluumcap. vero xvj.
ab Atria Atriaticum mare appellatum fer. str. item lib. v. ybi de
Rauenna meminit, inquit, Andriam quidem inclytam ciuitaiem
fuilfc memorii proditum eft . A cuius nomine, & fimis appella-
tus eftjAdriaticus . [Dindymene.) Ordo eft . Non Dindymene,
non incola Pythios , non Liber sque in adytis concutit metem
facerdotum . [Dindymene,) Str.likxiiij.fcribit, Dindyma mon
teseireinThclfalia. In quo loco eft Dmdymenr matris deum
Ph.inu,& lib.xij. ait,q> in Phrygia vtbs erat Pifinus nomine cm-
ptorium regionis, habebat, & templum maximum magna: uene-
ratinnis. Matris deum. Sacerdotes olim pripotentes quidam
erant. Sacerdotium maximum habebant Romani templum ce-
lebre reddiderunt, accerlitatnJe Oescllatua quemadmodum ca,
qiix i^fculapij erat , ex Epidauro . Mons quidem vrbi immine-
bat noinme Dmdy ma i quo Dindymene difta eft, prope Sang*-

. R. I M V S.

rius .imnis fluit, fecuv quem erant .mtiqu.i plirygiim domicilia
VI Mydv ,&c. H.rctx illo. L^h>'yb.mics) Corybantes .vitem CoryU»
(vi idem aic lib x ) L ret.i- pnpuli Cybalesininiltu cr.int , niier i«i
quos fuiHc tradiiiuquofd.iui ({unubui .iUlato», & li itch cos.ui
itiepitu,.icii'Jgorecymli.ilisc)uc,.ic tymp, Illis, & am i . itcm.tn.i
tiLiijs,& vociferationibus nmr (acrihcaudum llupelacicoti-s,
ii que miniftrnrum li.ibiui publica modo quodam facia f.iiti-
iaiites.[Adyns).i.prntti.ibbu», Dirnur anc ..dytum ab«qu( d Adytttm
clt fine . & tAi/»! ingredior quafi fine adyto & ingnllo ,noii<nim
omnibus pater prnttialiii .iditus. [Incola I'yihius).i. Apollo q

Pythius didus eft.ib Pyihonefcrpentc quem occiderat. Pytho ?yih,su

aut dittus clt 3 wJi)* quod ift putredo, vel putiefaftio, qm<x |)u vytbo
iredmc terras. poli diluuiu generatus eft. Macro. vero Irb.j.Sat.l.a
bulam ipfam aperit l.ice.[Incola Pythius).) adutna. Nam Cic.in
lib.de Nat, Deor de Apollinum numero lic ait,Tcrtius loue ter
tio natus, & Latonia.quem ex Hyperboreis Delphos ferunt ad- Delf>hy

uenifle, Diodo. item lib.vj fic ait, Eodem modoplurimum tem- eu»

poris Apollo circa Delum ac Lyciam Delphosque verfatus eft Apollo
Tubiungit poftca,qu6d ab loco, ac geftis Delium, ac l’yihium ap
pellarunt. Herod.lib. ij. criam oftendic , quod Apollo Delphis
morabatur his verbis, Poft ba:c ingentibus hoftijs deum, qui eft
apud Delphos exorandum ftatuit, videlicet Crafus . Optime
icitur Pythius incola .i. habitator Delphorum. f. Vel incola .f. eo
nimracerdotum,tunc.n.eosincoiit,cum cius fpiritu afflati funr.

[Liber) Apollinem, & Liberum patrem vnum.eundemque Deu
«fle.a(rcuerat Anftotelis . ait .n. in Thracia fuilFe adytum, Libe-
ro confecratum , ex quo reddebantur oracula. Sed inhocady
to vaticinabantur plurimo mero funipto,vti apud Clarum aqua „ ^

pota elFabantur oracula . Item Boeotij Parnaflum montem, r

Apollini confecratum elTe memorantes, fimul tamen in eodem , J
& oraculum Delphycum,& fpelunchas Bacchicas, vni Deo con-

fecratas colebant .hsc ex Macrob. lib.j.Sat. [Triftes vc ra;)Pht
lofophus lib. vij. Ethic. fcnbit, Iram corpus manifcfte permu- ** .

tare , nonnullosque iiifurorem,acinrani.imadigere. [Nori-
cusenfis) NonciincolsfuncalpiumjVi Plin fer. lib.iij Idem^ ont »

qnoque lib. xxxiiij. cap. xviij. feribit. In Noricis elie fetri .
Venam laudabilis. [Tumultu,) Id eft tonitrum, & fulmine. ”
cum .n.in nube ludatur flatus, aut uapor , tonitrua eduntur .fi
erumpacardens, fulmina.fi longiore tradu nitatur, fulgetra , his
finditur nubes,iilis perrumpitur . Plin. lib.ij. [Prometheus, )Is
dici poiell prouidens ue! prudens . Id.n. Prometheus fignificat.
n5c;iii5tavero prouideojflfOfiKSHa prouidenti feu prudentia . Eu»
febius aut fi:ribit,q> anno mundi . M M M. D. X. Argis regnante
Argo,fm quorundam opinionem , fuit Prometheus a quo ho
mines faiftos efle cdmemorant,& reuera cum fapiens eflet, feri-
tatem co?f,& nimiam imperitiam,ad humanirjcem,& feientiam
transfigurabat. Ha:c ex Eufcbio.Ladantius vero fcnbit, Prome-
theum primum fimulacrum ex luto componere inueniire. [Prm
cipi limo). i primo hois fimul.icro, ex limo fado . Vndiqiie.i.ex
eundis fere animalibus, hinc leonis vimftomacho appofuit a le
pore timore accepit, ab vult aellus , &c. [Infani leonis) Plin.auc
feribit, raro leonem placidum elTe, nam crebrior eius iracundia .

Vim ftomacho appofuiffe noftro, Claudianus de quarto confuU
tu Honori) .fic ait Iram fanguinci regio fub pedore, cordis, pro
tegit iambutam flainis,auidamq. nocendi pr^cipitemq. fui rabie
fuccenfa tumefcit.[Thyeftern) Ir® Atrei Ihyellem ftrauere. Ir< U»
A t reus, n.eiu.s frater Thyefti filios edendos appofuit,) ratus, il cus
lecuvxoreluacoiuiffet. De quo latius in Ode vj.iam diximus. Atreuo
[Altis vrbib.)Vt Ilio, Thebis, Athenis,S3guto, Carthagini. Mu- Thyejles
maciae &c.[lnrolcns).i. impudens, & audax, qfique non folens vt Injoltns
Marcel.fcribit . Me quoq. excufat poeta feipfum, g? olim libos
fcripferit furore quoda in illam.[Ccleres iambos) Idem in Arte
aic. Syllaba longa breui fubieda vocatur iambus, Pes citus, vnde Umhu*
ct trimetris accrefeere iusfit, Nomen Iambeis, cum fe nos redde Tnme-
ret idus . Ait aut eo loco Porphyrius , qu*ri folere cur trimetri ter
appellent tragici Iambicum fe nos accipiant pedes . qm f.tanta lambt»
breuitas clt pcdu.vt iundura; binos copledant pedes. Acron ve-
ro feribit , Horatio voluifle Iambum citu intclligere fex pedum
verfum. [Mitibus) Dulcibus, placidis iucundis. [Recantatis op-
probrijs) In contrarium cantatis criminibus, & malcdidis .

O M.rtre pulchra filia pulchrior) Tyndari fatisfacit . Ode eft a c R*
tricolos tetraftr. Metrum duobus verfibus alcaieu,quodcon
Oat ex fpondeo,& iambo, & csfura, vel iambica penthemimeri ,

& duobus dadylis,ic3,0 matre pulchra filia pulchrior .Tertius
dimeter iambicus hypercataledicus ita, Pones iambis, fiueflam
ma , Quartus pmdaricus conftac ex duobus dadylis , & duobus
trochj;tsica,Siue mari libet Adtuno.Hanc Ode in fatisfadio-

Prjme •
theM

C A R M

lom.qui vitupctaMonc f'"'’'? -i j, *cdoi( arpcaum r«W"-

fp5fo A poli'"'! '“'“^7 ^DoSta^mtmini' ; I"!"'"'! Hcl™S! Ca
i uius rti, & in Epodo idc poeia ^ ralloris,»iai paret adempta
Ootolfenrus.v.cem '"'«1; “ J |jhra Blia pulchtlor).i.to.
Mti ; Reddidere lamina [O matre p^a r^ fupcrianuos

paratione fottnofa; ^“"”“5”^: Quarum qiiie forma etl pul-

f polirluo P™f";'"™^"l(fpe„rH cuo3,,formoSor ipfe,
cherrima f>"oP''“®> ,„„1 iCongue Tmelis eli quentiique .
pro ipfe formol"!'!,!^ ?I.'or’ts iniuriis funt qbus eam «eriilaus
{poner lambis) IP'''“P‘'° rajisfaaioncm pro delendo crimt

|Verat.i:S.ae fl .mm,)Hoe.n ftmfaaio^^^^ p^

7 ^'"don“ VtKipiiarefubent fubi°eaisqne vrere flammis [Ml
Ul dobm placidis.iucundis . [Retantails opprobnj.) In

iiisiliil

?a autem fonora . Virg. 1’elion hinnitu fugiens impleuit acuto.,
rCorybances)Mini(tri Matris deorum, r“*

deterret en(is) Emplirafis ellm iplis enim Jocis, & probatum fer
rum efl,& optimi gladi) fiunt, & ideo ex prouincia fenum lauda

uic. ell autem Noricum pars Iliycici. Virg. tum fciat aereas al-
oes & Norica fi quis Callella in tumulis . [Nec mare naufragu)
Naufra-i a faciens, quafi naufragum Virg. Caulonisque arces, &
naufragum Scyll.iceum . [Nec tremendo). i. tremore tonitrus di

xitvndeell.Ec mortaria corda Pergentes humilis lirauit pauor,

ille fla^renti, Aut Athon, aut Rodopen ,aut alta Ceraunia telo
DeiecK. [Ruens),i.impetLiofe veniens. [Fertur Prometheus ad-
dere principi Limo jcoaaus parti) Senfus pcterenti intentioni
necelfanis conceptus eU . Ait aCu ptomecheum cum limo horni
resfinfpcrci luflum e(t omnibus animalibus particulas , prout
erat eo^um n itura , homini apponere . Vnde vsm Iconis lloma-
cho appDrmrtc.idcoqi iracundia magis accendamur. Timoteni
a lepore pofuii , a vulpe allutiamcetcraq. a reliquis .Ordo clt.
Fertur Prometheus coaitus addere principi limo, particulam de
feftam vndiquej&appofuifle noltro Homatho vim mfani Iconis.
[VnJiquc dcfeflam)Qu3fi ex multis hominem compofuerit.
[irxThyeilen exitio graui Siraucrc) Atreus & Thyellcs fra
Cres fuerunt, Thyellcs vero vxorem fratris incellauit , ille filios
eius patri epulandos appofuit . Qiiod fcelus , & Sol fugifle nar-
ratur. HincVirg Nec c.iin .luerfus equos Tyria Sol lungit ab
vrbc',& Statius : Et caligantes abrupto Sole Mycenas . [' tetere)
Extitere vfquead euerfioncm.[Holtile ar.icrum) Condendis ac
quccuertendisciuit-itibus.hic confuetudo fuic,vc aratro fieret,
vt Virgil. Jnterea itneas vrhemdefignat .aratro . Item Cicer.de
euertenda in Philippicis , Vc vexillum tolleret ,& aratrum cir-
cunducercc . [Infolcns) Tantummodo ira commotus. [Com-

f iefce mentem) i.nnlt me iia'cendo imitari quem poenitet . [Ce
eres Iambos) Epitheton cit . Sic in arte Poetica de pede lam-
* bo,Pes citus, vnde ctnim trimetris accrefcerc iuflit Nomen lam
beis . [Mifit furentem) Propter iram.f. [Nunc ego mitibus).!,
blandimentis mucareiracundiam cupio . [Recantis).i.meliore
carmine deletis. Recantantur autem opprobria cum mutato
carmine laudibus corriguntur. [Animumq. reddas,) Hoc elt
fpem mihi redintegrandi amoris facias .

O R. Matrepiilchrafiliapiiichrior,) H^cOdeTOX?i(v«JV.i'avre

I 1 promittit, ci in qua probrofum carme fcnpferat Tynda

ndicoida.imicxfux.i.recaiitacu?! caqu«dixerat.diciiq.
fe ir.tcundU motum, ea icrfpfiffe. Affirmat aut non magis matris
magnr.aut Apollinis numine inftinftos furere, quam eos q. ira-
cundia funtincitati adeo vt nulla vc hic furor deterreri poffi .
[Noricus enfis) pro genere pofuit . Non n, in norico

tm cnfes fiunt, fed fi df ,vt Lcuis innatat alnus, Mifla P.ido. [Nec
mare naufragum,) Vt Naufr.igum Scyllaeeum . quod ibi naua
fraiiguniur,[Et infam leonis Vim liomacho pofuiTe nofiro)
Belle de fabula fenfus pnfenti intentioni neccHarius coceptus.
Alt autem Prometheum limo homines fingere iuirum , & ex o-

"i, .b JTn™ 'fr.rTr "O. mcendi , q„ta

S'aui) lumVioi:

Um,

ara-

luucri

. . q.l.ntlis.rbibu!, vfqiitailtovt ibi fuilTtnt muri,

i ,r.rrnc M. quoqur praor..!,Tenraui. m dulc, ,

''“7'"'^,, Me quoquc^nquit, iraturidiacalor. mbcncc.msBi,

" f"°„mauu in iambos . lambic. uutrm v.rfus apr.mrni h,

! ' .dmaUdiccndura.Dtiiiqac &Catulluscum malcdifla

i’™"'' mr lic a.i 1 At non rlfugits mtos iambos. [Fias ttcania.
os' am"a) Rvm .,.am . Recan.an probra dicuntur . cum contra-

na probris carmina fiunt meum, CUI maledixerimus.

‘ K Matre pulchra &c.) Palimodia.i recantatione, fingit fe ajce»,
I ■ velle libi reconciliare amicam carmine farno Io Islam Sc
V / ppea ira cxcandcfcentcm,occalionc cuius damnat iram

d^IQ. qlanta l.tcros pernicies, & qui mala iri rubfecura fini ,

, erius ,ram,dinare.& profctibere.ci amicam placare velle cei,
ftatar.vtrunque rn facere velle vf. Dicit aut in gratiam puelli .

O filia pulchnoO .i. fotmofiormatre pulchra.l.tua.^fortallt.

turpe &tuipioris filiae matrem dixerat, tu pones.i.colticucs.iam
bis.i.Mmbiciscarminibus,criminnfis.i.crirninationes, & exeera

tiones inferentibus, queeunque modum. i. finem durationis,hoc
elf exitium & exterminationem voles, (eu libet fub ponere ipns
modum flamma . 1 . per igne, fiue mari Adriano quod feuum elf,

& fuperom dicitur q ab Oriente Italia alluit. Hoc elf ego dedo
libi c irmina mea iambica, & maledica, vt deleas, & perire facia*
ea liuc per ignem, fiue p aquam,vt libuerit,dumodo iram remit-
tal.quamcemittcdani docet quia Dyndimene.f.Cybele,magn»

Mater deum, non quatit. i. concutit,memefacerdotu.i.GalloIfe
aGallo flumine Phrygisdifto?!. sque.j.squahter, aut tantum

quatum faciunt irae,adym.i.fecretis penetralibus, qus memini,

priiero facerdollb^slngredllicebat,lngreHoballI,tu^ordlu^-

nus corripiebat. [Et Pythiijs).r. Apollo Delphicus, incola.i.adue
na,&aludeaccitus ealoca,vatesq. incolens, & Liber.i. Bacchus,
qui bacchantes furore incendit, non quatit aeque mente facerdo
tum,& Corybanies Crets populi , Cybelis miniliri facro quo*
que furore rapi rolitt,non geniinant.i.prte furore crebro percu-
tkunt,& crepare faci unr,ficira.i.v.ifa srea,vr pelues, & tintinna
bula,3cuta,i.aiiite fonantia,vc irs trilfes fup. quatiunt, & corri-
piunt (dicic aiit tnfles, quia Amantium irx redintegratio amo-
ris eft) quasiras,nequeenfis Noncus.i.duriflimi ferri, qd” No-
ricis. i. populis illis aipinis elf, aut Am.azonia fecuris.qua Vinde-
licos armari dicit Ode iiij.Iib.iiij. nec mare naufr.igum, nec igni»
fEUU.s,nec lup. ipfe qui eunda fulmine terrer,ruens,i.pr«Ecipita-
ter cadens tremendo tumultu.f. toni trucum fulmine deterret X»
ab impetu, autvindida. [Fertur Ptometeiis) Docetquomodo
ira tam vehemens Innata lic pedoribus humanis quia poeti-
t e facit bene dicit Fcrtur.iSi<u[ & Maro,Vt peribene Vt fama eft
&c. Docet deinde cxtti.a propter iram fada . Vnde ordo elf . Pro
meiheusqui primum hominem ex luco finxit fertur,coadus ad
dcrc.i. vc adderet, limo principi. i.pnmo homini ex limo forma-
to , co.idus autem erat a Pandora au t Mercurio adijfles mifio ,
particulam dcfedam.i.decifam vndique.i. ab omnibus animali^
bus,& altns vnde microcofmos.i parttus aut minor mundus di-
citur homo,quia cum omnibus participat , & fertur coadus ap-
pofuillctfomacho noHro.i.humano,vim.r.iracundis, leonis in-
fani,i.rabidi,& furoreinfanieucis.lrs.f. Atrei, (frauerc.i. proffra-
uerunc . [ThyeUe fratrem eius grani exitio) Quia proprios fi-
lios illi edendos appofuit Atreus . Ec irs Ifetere vlcims caiifa; ,
altis vtbibus cur peri ren t,rcil icet .t. ob quas altx vrbes vt Ilion,
ThebSjCorinthus.Numantia, Carthago, & (imiles euerteren-
tur,& cur exercitus infolens.i.immodcile vtens vidoria impri-
merenr muris.i.ubi prius fuerant muri, quorum conlfrudio pri
ma fiebat, aratro , vndedcllrudio cuci fio fuprema eodem ,fiebac
aratrum holfile,quia ad cuctfioucm ab hoftibus indudum, cum
prius ad conftrudionem xdificatores aratrum amicum induxe-
rint. Et ideo . [O amica)Compefce mentem. Feruor pedoris.i.
calida bilis Itom.achi mei,tentauit .i. affecit, quoque .i.ctme, in
dulci iuuenta,cum.f. amore ardens aegre ferrem, abs te excludi.

Et mi(it me furentem in iambos celeres i. ad defcnbendos ver-
fus iambo conflantes, qui, quia pes citus c(f,ir.atis congruit, vn-
de [ut yifum elf) dicitur in Arce Archilochum proprio r.ibics ar
mauiciatnbojquia pes citu.s eft.Vbi annotabis iambum trilTylla
bam effe, vocem tam in pro fa, quam in carmine vnde peccauitq,
dixit. Iambo uel nul]a,uel t.antum tertia detur. [Ego quaero) .i.
conor, nunc murare tri(tia.r.dida,aut feripta, mitibus , quia fer-
mo mollis frangit iram,fermo durus fufeitat furorem, dum.t.dia
modo.q.d.nihil aliud qu«ro,quam ut fias mihi amica & hoc op-
probnjs-i.coinumelijs in te ciidis,rccantatis ,i. per palinodiam ,
fcu tecaniatiqnem contrarium canendo reuocatis, & deftrudis,

« reddas mihi .mimum , quem lifa auercilf i .

LIBER P RIMVS.

»5

AD TYNDARIDEM DEL A VDIUVS AGRI

SABINI, ET MONTIS LVCRETILIS.

Tyndsrim prita Umbltc^ndertt , inuitat ad rm fitH

muf Ii» ^ahiHu I»d6</i4t , vt ilU pUniitt f^tifjkciat . Qmp autem facilint
ferfuadeat , Undat illud *b eo quod dq eo fecejju deUtlentur d pecudum
Cr rerum omntum -opid.ab amoenitate, Cr fecuntete qua tuta ent ab e*
hrie/orumwuenum petulantia, cr Gypr* riualh imuria.

ode Xf^iX, Tricolos Tetraj^rophos : IK ,
ytdesylKultaliefntuecandidHm*

._y __ -Uti-UV
-«u — -UU -uu

— u u —

-uu -uu -u —

E L o X amcenum fa;pe Lucretilem
Mutae Lyc$o Faunus : &c igneam
Defendit f ftatem capillis
Vfque meis , pluuiosq. ventos.
Impune lutum per nemus arbutos ,
Quirunc latenteis,& thyma deuis
Olentis vxores mariti:

Nec virideis metuunt colubros ,

^^ec martialeis hcedilia lupos;
Vtcunque dulci Tydarififtula
Valles , & V llicas cubantis
Leuia peiTonuere faxa .

Di me tuentur; dis pietasmea,

Et mufa cordi eft . hinc tibi copia
M.anabitad plenum benigno
vie an ®-uris honorum Opulenta cornu •
not \rS. Hic in redufta valle , canicula; *

Rtffe fttp Vitabis aeftus : & fide Teia
•fle lece . Dices laboranteis in vno

Penelopen , vitreamq. Circen .

Hic innocentis pocula Lesbij
Duces fub vmbra : nec Semelius
Cum Marte confundet Thyoneus
Prcelia ; nec metues proteruum
Sufpedta Cyrum : ne male difpari
Jncontinenceis inijciai manus ;

Et feindat haerentem coronam
Crinibus , immeritamq. veftem .

ANTO* Elox &cOxvij. Ode Tyndariden puellam inui

i*' uillam, quam in Sabinis habebat laudansq.
illam, dicit Faunum rspenumero Lyceum Arca>
diz montem relinquere , pecereq. amoenum Lu-
crecilem montem Sabins, & ibi luas oues paflltn
pafcentes, reddere tutas ab xLiu uenti$,rerpentibus,ac lupis . In-
de demum rerum copi3m,Tyndaris habere poterit . Neexiium
timebit Caniculr, cantabit & lyrica carmina, fub vmbra, pocula
optimi uini fumendo nec metuet Cyrum alterum eiusamato-
tem nclihi manus inijciat , feindat uc crinibus ha:rentemcoro-
nam,aur ueltem . [Lucretilem) Lucretilis mons elt in Sabinis,
quod clt locus ifte oilendit. [Lyca*o)Lyca!us Arcadix mons m
quo Lycxi louis delubrum . auftore Plin.lib.iiij. quem quidem
loiicm Lycxum aliqui Pana uolunt fignificari . de quo Virgil.
in Buc. Pan Deus Archadii ucnit. Item: Pancui 5 |coues,oui-
iimq. magiftros.Horat.igitur hoc loco Faunum Pana ipfum in*
telligit. [Mutat Lycaeo) Kypallage ert,Dicic.n. Faunum relifto
Lycaeo Lucretilem petere. [Defendit atlLiccm) .i. auertit, atque
depellit . Nam (vt Gellius fcribit lib.viij. cap.).) Offendere pro-
prie & Utiuc ligniffcat incurrere in aliquid, & incidere . Defen*-

derc vero auercere atque dcpellcre.hinc Q^iitn. Claudiu*. ait.A-
piimisholteviKfViidcbaiUf.iciliimc. Maro ucm «n Muc. .Soliti
nutn pecori defendite . [lmpunr,)Sme aliqua pana-LAibuios)

Maro hb.iij.Gcor. .iit. Poli hiucdigrc(lus,iubeofrundcnt;aca ^

pns Arbuta fuHkcrc,& liuuios pr^bcic rcctntes.L 1 Iwiiu) I hy Thymtt
nii genera duo,candidLt radicc hgnor.i, in collibus nakcns quod
& praefertur. A Iteruin nigrius, Hori.sq. ntgri Plui, auitorlibr. xj.

[Deui*) Errantes, ac palcenics. [Olentis vxores mari.)C3pi'aJ^r
penphralis.quaif manti hirci pcfiime olent, m primo aiit pede
elt Iambus pro Mpoiidco . [Martiales) Mai (i djcatos . [Ha-diliA
lupos) Pes vicimus Anaparltus . fcuantidaftylusclt pro Dadty-
lo.conltateniin duabus lylljbisbreuibus,& vltima longa , [Hoe

dilia)Hoedorumfcepta.Vtcunq,quatidocunquc.[Filtula).f. F.iu

ni.i Panos . Virg. Pan primus calamos cera coniungere plurei
inltituic,Pancuratoucs,ouiumq. magiftros . Vttic* cubantisre
Tupini montis Sabinae . Hic ex Lucretile, & vallibus Vfties mon / *

Cis. [Manabic)Profluet, exibit, erumpet. [Opulenta) Abundans, Cernue»
&dlues. [Cornu benigno, )ldcltcopiofo& diuiteallufioettad f'*'
C'ornucopi*,dequoOuid.lib ix. Metam .fcribit quod Hercu-
les cum Acheloo in tau^t uerfo pugnans.ei^lterum cornu fregit •
NaiadeS vero illud pomis, & odoro flore repletu facrarunt Co-
piae, hinc Cornu copiaedf . Diod. item lib.v.lctibit cum Acheloo
Herculem fub tauri fpeciccertafle. qui cii incongreifu tauri, al-
terum cornu fiegiflet, Aetolis illud (quod Amalthe.ecornu vo-
canc)dono dedit,fruflu omnium vuarum malorum, aliorumque
etufmodi pomorum, copia repletu m.Poetasque fingunt(vndeni

ait) Acheloi cornu folfam a fiuuio duftam, pomis vero , & malis
punicis,ac racemis monftrari regionis fertilitate, qua fluuij hu-
mor pr*ffet,& agros reddat feraciores. Re .n. vera, Hercules
in Calydonum gratiam,fluuium Acheloum inahunicurfum di-
uertens plurimos agros ex aqu* irrigatione, fertiles pr*Uitit .

[Kedufta) Concaua & depteffa , quafi retroduda . [Canicul* Canieu»
sftus) Canicula dicitur minor Canis, qui Procyondicicur quo da»
niam ante maiorem Canem exoritur, Canicuix exortu ,inquie Prtcyon.
Plin.lib.i). accendi Solis vapores quis ignorat^ cuius fideris ef-
fcdus ampli flimi in terra fentiuntferuent maria, exoriente eo ,
fluduanc in cellis vina,mouencur flagna, Canes etiam in rabiem
agitantur, Columel. autem lib.xij. fcribit, quod idibus lulijs,

Procyon exoritur mane, & tempelfatem fignificat • Polfea, in-
quit, fepeimo Cal. Aug.Canicula apparet, effque caligo sltuofa.

[fide feij) Id elt, carmine lyrico , Anacreontis. Nam Ana-
£reon,lyricus poeta fuit,xtace PyfiUratt , & Pherecydis hiltori-
ci.PychagorxmagiftrijVt fcribit Eufeb. Fuit is patria leius,
qui Batyllum,puerum, Samium adamauic. Teos autem Ionum Atiatre»
cuiitas elt in peninfulafita, qux &portam habebat. HiceftA- pbereeia
nacreon lyricus.Item Hecateus hiltoricus . A udor elt Str.lib. det
xiiij.[Fide)Fides(inquit Feltus)genus cytharx, dida quod tantu Teo# ciui
imer fecordx eius, quantum inter hominet fides concordet, cu- tas Hec 0
ius diminutiuu fidicula elt. [In vno).f. Vlyfle qui ab vxore Pene teits '
lope,defideratus eft annos xx.& i Circe adamatus. Nafo in re ndei .
tnedio,& in Metam . docet . • Cii/)«r4.

V ttream , claram, pulchram .

[Pocula Lesbij) Strabcl etiam lib.xtiij. docet Lesbium vina op« ArifioU
mafetre . Vnde & ArittoteIes(vc Geli. fcribit Iib xij.cap. v.) an- litata»
nos iamfere natus duos , & fexaginta, xgrotabs , guttaco vino
Rhodio, inquit . Firmum hercle vinum, & lucundiim ,deguftato
inde Lesbio air,Vtrunquc oppido bonum,fcd fuauius Lesbium. t.esU um
Id autem vbi dixit,nemini fuit dubium, quin illa voce lepide , & theo>
verecunde Lesbium Theophraftumfucceflorem libi delcgilTec, phrajtm
non autem Menedemum Rhodium. Petierat enim eius feda- Meued»»
torum cohors,vt ipfe deligeret loci fui , & magifterij fuccelfore . mut
[Semelius) Semeles,Iouisq. filius Pacchus , de quo apud Ourd. Thy» -
lib. iij. Met. & Dio. lib.j. [ I hyoneus) Id Bacchi nomen eft , a neu*
sdu quod elUmpetu facio, oaido, excito, fcftino/acrificio, Inde Thj*
Thyas, Thyadis Baccha . [Cum Mar.).i,e noftris poculis nulla
exorientur ptoelia,quod Centauris accidit. [Proteruum) Pro-
tcrui dicuntur intemperantes,& ignauijAuft.eft Tullius in libw
de Fini . [Sufpefta) Solicica.non tuta . Ordo eft , Nec metuens
proteruum cyrum fufpefta.i.folicita ne male inijciat &c. [Di-
fpari)Tibi.t.co inferiori viribus.

..^eIox amoenum fxpe Lucretilem) Ad Tyndaridaparxnettce. . ^ •

V OJeTncolos Tctraftrophos. Metrum duobus verfibus AU
caicum, tertius dimeter Iambicus hypercatalefticus, quartus
Pindaricus,& hanc Oden ad Tyndanda fcribit Hora.cui,vt, ple-
ne fattsfaciatjinuitatca infundu fuum, que in Sabinis habebat.
Dicitergocontepto Lycxo monte Arcadie veniflead Lucretile
monte Faunu . que quidam incubum vocat, Lucretilis aut mons

eft

I N V M

~ - j.jicnrun-ndc&Haicinas Comici ditiintci™ilrij..R,p„

• . r Jl.;cm»iiP>napmFaimovolui.mciillie!.»a amicem agello fuo. rcmcamlyr, cum carmen d,.

,« in Sabinia, Ted hiemas iFa P ^ dc 6, Labonices iii vno lienelcpen vnreamq. Citcen.) I„

ScapellasruaseumcuSod eed 8 ‘""'vl Kf.riearu. amorelaboricei.LVuream Citcen ) l-ande

bnitLucre[ill Lyccomroiitac,«^^^yP^_^^6j^p.^jj„„ult,. ^

n„tonom,,li.iett.nam vim dialt.i Iciiis,» mimmc caput oneran
^ , , 1 , 11 31 , c vim intclhgendujc Lesi>o mfulai. [Nec Semel ciui
ci Marte cofundet Tbyoneus)Thyone Semele a Grxcis difta,
Mde 1 hyoncus dt- Senius aut clt . Ncc ebrietate rixx orientur .
TNcc metus fufpedat ptotcruum Cyrum) Videlicet hunc Cyrd
amatorem Tyndaridis . Hxc ergo cum m Sabinis fecum ellc ca
pene non eam rufpcftam. futuram, neCyruszelo incitatus, ma
nus ei jnferat. CDirpari),i.amore non confentienti .f. m te .

V Elox .-Miicenum.)Puella amicam in villam fua vocat poe
ta,qua Tyndarida vocar,non ab re.Na Tyndaridis difta
eit Helenx,^ ex Ledx Tyndari vxorc elt genita, mulier
adeo fotmofa,vt(ficut actcliatur in primum /tnci.Donatus)ocs
formofa ab ea dicantur Helenx.efferrq. ocm villx fux amcenica
tcni quo puellam alliciac Villa auc,ne que lateat, cft in agro do-
mus, non pagus, qitVillageum, Galli vocant.Ordo cIK[baunus)
Deus liluelter,& Pan ec diftus,velox.i.celer,& citus vt fumus qn
a loco minus Ixto ad litiorem proficifeimur . Mucat.i. cornutas
[Lycxo}.i.Iinquendo Lyesum montem Arcadix.[Sxpe,)Quia
non fe iam primum oftendit deceptum, aut male comutaire.[Lil
cretilem).i. vt recipiat Lucretilem montem in Sabinis amanu .
Ecvbi aduenitin Lucretili [Defcndic).i.arcceneofFendat. [Ca
pcllis).i. a capellis raeis.[Vfq.).i-continuO' [it.ltatem).i.xltum,
& cauma.[Et ventos pluuios)Qui.f.rcabicm inferant . [Vxores
mariti. f.hirci olentis. i.fcBientis,deui 2 .i.de via aberrantes, yt fro
des carpant, qusrunt impune.i.fine poena, & damno ab lupis, qa
pernemus tutum, ab effedu , quia tucosfacit , aut quia a Fauno
tutum redditur, arbuto. I. frondes arbutorum, quibus comode vc
fcuntur,Utences.i.occulcas,&ica nondum decerpras.Si Tyma.i,
herbas odoriferas . Nec hcedilia. i. hcedi, metuunt colubras. i. fet-
mellas colubrorum virides in colore . nec lupos Martiales. i. fe-
roces, & in tutela Martis exillentcs. Vtcunque dulci &c.exequi
tur reliquam amoenitatem Lucretilis fui, ad quem amicam alli-
citdiccns . [O Tyndari vtcunque), i. quandocunque velles & le
uia.i.polica&non afpexafaxa.[Vllicx).rmontis.[Cub.mti,s).i,
rerupini,quieAinSabinja,iuxca Lucretilem [Perronuere).i.per
omnia fonicum dedere . [Dulci) Dulci.i.dulcifona. [Fi{lul3).f.
Fauni, feu Panos,quihic idem elt. [Dij tuentur).!, protegunt,
me,[Mca pietas).!. religio, & pius deorum cultus & Meamufa.i.
cantandi vena. [611 dijscordi).i. fecundo cor,hoc elt placens ex
corde. [Hinc) .i.ex hac r,e.f.ex fauorc deorum, vel ex hoc monte.
Copia f.dea abundantis, hoc elt ipfa abundantia. [Opu)enta)-i.
diues. [Bonorum ruris).i.gazs agrcflis.[Manabit).i.profluet,S:
diltillabittibi. [ Ad plenum),!, ad fufficientiam. [Cornu beni-
gno) Quale erat Acheloo ab Hercule detradum. [Tu vitabit
hic.i.in hoc loco . [In valle reduSa) .i. inter duos colles iacen-
te . [Aellus Caniculs) .i. quos Sol infert dum ingrcllus clt Ca-
niculam, qui dies Caniculares dicuntur. [Et dices).f. me mo-
dulante. [FideTcia) Idelt carmine lyrico Anacreontis Tcij.
[Penelopen) Scilicet vxorem VtylTis ,& Circen filiam Solis
amacricem Vlylfis . Vitream, id elt pellucidam, & claram . [La-
borantes in vno) Id eli,in vnius VlylTls amore . [Tu duces) .i.
ad nucum tractabis , hic fub vmbra pocula Lesbij.f. vini , inno-
ccntis.i.nonvchcmencis,&itanonlsdcntis. Namficut Maro
dicit . Vt Venus eneruat vires , fit copia vini . [Nec Thyoneus)
.i-impccuofus filius, Semeleius.i.ipfius Semeles, hoc cft Bacchus
per quem vinum fignificacur confundet proelia cu Marte. [Nec
tu Sufpedta) Quod alterum ames, metues, fciiicet hic Cyrum .f.
amatorem uium,& riualcm meum,nc inijeiat tibi difparl male.i.
multum, & in malum tuum, hoc eft mulco imbeciliori, manus .f.
fuas inconcincntes.f. alxfione,& feindae coronam .f. ex frondi-
bus, hxrentem crinibus cuis.& veftetn immeritam, i. qux no feio
di ob peccatum domine .

N Ec Martialeis hoedilia lupos, )Hic duo efle errores viden
tur in diftione hoedilia, na & di antepcnul. corripit,cum
fit natur.iloga,qmin ille delinentia noia,vt oliue, equi-
le, houiIe,& id genus cetera, producunt, penulcimarn, & a vitima
producitur gacura breuis.EIt .n. verfus Daftylus Alcmanius ca-
lalafticus, qualis ille, Vides vt alta ftet niue candidum, in quo pe
nultimus pes eft Daftylus, poliremus pro Daftylo, Creticus
op vltimam fyllabam omni metro indifferentem, fic hcedili «w a
lupos »-.Qy.iproptcr vel aliter legendus verfus eft,& forte, fic .
Ncc mattios hoediUa tum lupos, & fii ordo, Velox Faunus fape

R M

|,uitLucretiULyceum.tiu.-.,^- ^f^pius cbmucet.

tyceo Lucretilis ‘ uj? & prohibet.

i;i5efend.t*ft3temcap. hs)Remou

£Vfque)Continue . [l fArbutos) Arbutum quam vul

pcauoros.[ln>PJ"'l^ p,r«ndunti,vt,

„0 bi-V« humor .depulfis arbums

; Gtauit.n.hircorum & aprarum, o-

3”;“rgoSAfS'ru..4.r.Alh3.rrrpi!lumq,hrrbrrc^^^^

iTirolcmeis rVKOrcs)Acyrologia cft, vtVirg.Vir gregis Jpfe .

iQurnhgS^^

-u.el.,..’v,r6. Mucius a,ft.r.l. [Hmd.N rpm
hmJorum,prrcomintns,id quodcoutinetur (ynecdochicos .

[VieunqurjClScunquraucquorierruuqueordoeft.Tyndsnvi-

lunqucperrMurrunt.alles,&leuiar»a,cubamis. Vlhcirdulci

£aula,ncc metuunt virides colubros . ncc limdiba Matliales lu
pos.rVliici)Nomcnmontis St vallis. Idem m Epift.de litu eiuf
demvalliscGontini montes, Bifidillocientur,opoca Valle. Cu*
bantis depreiri,vt,Megarosq. finus,Tapfumq. laccntem . [Le-
uia)Leuj£ata,plan3,vt,Blicit,iIla cadens, raucum per ieuia mur-
mur. Saxa ciet. &, Tu tndeuinmofacubilla.limo Vnge.foues
circum.[Di$ pietas mea, Et mufa cordi cll).i.carmen meupla-
ceidij$.[Hmc).i.de Sabino fundo,nam loci eIt.[Manabit)Abun
dabit. [Opulenta cornu, )Meeaphora cornu Fortunx,quo df di-
Uitias confuefle )igari.[Hic in rcdufta)Sccreta, refrigerata, vt, Pe
nitusq. in valle redufta. [Caniculi)Caniculaftclla cllinoteca
nis.[Vitabis|ftus)Nimioscalores,vt,FinditCanis ^Itifer arua.
[Et tidc Teia) Autchordishoceft fidibus lyricis , aut a ciuitate
Arcadir, Anacreontis poctx,vt in Epodo Anacreonta Teium.
[Dices)Can[abis percythatam.[lnvno).i.amore Vlylfis. [Vi-
ircamq. Circe,) Aut pulchram,aut procurato lucentem nitore,
aut mari vicinam. [Ec Lesbii)Opcimi vmi a Lesbo infulaelt fpe
cies pro gencre.[Nec Seme!ius)Paironymicon ell.Thyone aut
mater Semeles didta eft matris Liberi patris . Dicit ergo ^ vinu,
rixam non futuram inter fe.Thyoneus aut filius Liberi fuit, qui
in Chio inful-a regnamt, pacer Thoacis regis, cuius filia fuit Hy-
pfipylf.q conjuratione fafta aduerfus, viros, fola patetem ferua-
uic.Quam fabulam, Statius narrauit in fuo carmine . [Nec pro-
teruum Sufpcfta Cyruin:)Al[crius amatoris vocabulum fub vi
tupcracione mcmorauic. [Difpari) Tibi in amore non confen-
tienci. [Incontinentes) Petulace$,uel ad lxfionem,vel ad damna
promptas, quod per amoris furorem quidam habere folent.[Hx
rentem coron3m)Pro ornatu muliebri pofuic,vc Virg. Colloq.
mo. Bac. & duplicem gemmis aurbq. coronam .

V Elox amcenum fxpe Lucreiiicm)Hxc Ode ad Tyndari-
den Icnbitur,cui plene cupiens facisfacere poeta, inuiiac
eam in fundum fuum quem in Sabinis habebat. [Velox
amcenum fxpe Lucretile Mutat Lyceo Faunus ;) Ea figura hoc
didii eft,qiiiaillud apud Virg.Chaoniam p.g.m.a.fenfus eft aut
Relido Lycxo monte Faunus in Lucretile venit. Lucretilis aut
mons eft in Sabinis, [Defendit xllate) ItadidUjVtSolftitium pe
cori defe ndite.fignac aut prohibcfe.[01entis vxores mariti:) Vc
nufte capras dicit vxores olentis marici.quia hirci, quorum vxo-
res funt male olent.i,fcecenc. Olentis ergo non fimpliciccr acci-
piendo, fed grauiter olentisjVt illud eft: Allia, ferpillumq. herbas
contundit oIcntes.[Nec virides metuut coiubros)Subn]is & te-
nuis XHirfe-nl, cum minus dicitur plus inteliigitur,ac fi dicas . No
indodum hominem, quem velis intelligcre dodilfimum . [Nec
martialeis haedilia) Et hic metuunt audiendum, quia fic fe habet
fenfus. Nec colubros metuunt hcedilia, nec lupos, quos Martia-
les ait.gi in tutela Marti fint.[Vtcuque dulci Tydari fiftula) Val-
les, & Vllicx cubantis leuiaperfonuere faxa, vtcunque, pro qn-
cunque . Senfus cft . Qncunque cantu firtulx, Fanni Viiicx m^on
«s . faxa refonuerunc metu colubrarum, & luporum, caprx mex
liberantur, Faunus enim eas in honorem meum tuetur . [Vftic*
cubantis) Vltica mons in Sabinis , quem cubantem fuauiter di-
mloiVrn "tendens . [Hinc tibi ad plcnu,

Vidtlicet copiofoSc
^ Fortuni quod Hercules

vulgo

Lluft.iud,es,cu».dcr.„uP„„Eji’’”-^^^^^^^^

ascbh,

ALOVJ

MAN7.

LIBER P R I M V S.-

miit It t ucretitem amotiium Lycxo,& vfque defendit ift iif,plu
Uiosi] /tmos cjp^llii meis. Iinpime } er tutum iiCm .s vxo-
rciinifiti ''IciKis v|j erum dtuix' arbutos Iatei.tfi,& tltyma,
t'iin htvHiUa , necumtuum colubros vindeis, nec lupos Mac-
tios , vc lic dixetit lupos M irtjos.vt Virg.

M4)'U4< a U4^"lu rapuit lnpiu . Ec fcandatur fic :

X>Iec kiiitlii -vv riim/tipos -u~

Vel di,aiitepen.it«n( juroxiiv corripitur, vc Uete, in iiecerunc apud
Virgilium .

ObfiupMi,TleterHttt coma .

Et le.in tulerunt apud eundem,

Afum Ln^.t dectm tulerunt fujlUU menjes .

Et a producitur, vel quarto, e f. p:ein modis communium fylla-
baruin.qui vult correptam vocalem, cum partem terminat ora-
tionis, eit principium pedis elfe cominunem,vt apud Virg.
/nttiflicius,et tremens etiam in/ciHf aut,
yleiadas^ hyad-u, claram^ Lycaonis ar^on .

Ve^aril/m tnhians JpirantU confulit exta,

ApudeunJem. Item:

Dum pinguis i ne raty dum 'yis materna ,

Apud Lui Ilium . mc apud Grscos Homerus .

«f At Mtj-aid^^ovTUt EJrtApa/itfV ijSc idem,

dit.Kiuv i^e&TZ.

«Jtxd di.Hf07a7iecv7tt ♦uovrou ,

Iri quibus vocales breue^,& terminant diftiones,& incipiunt pe
des lic , »-«< «-KJ Tcia-uunttiet-uu Vei quia lequitiirJ, liquida
qux producere inuenitur ancecedenicm breuem, vcapud Perf.
Cantare credas Pe^j/etum melos,

Elt .n. Scaron, in cuiu» fexca fede femper flTe fpondeus vel tro-
chxus debet. Sic Hom. in Hymnis.

novet&ni ^£0« At' dro' «M% .

tttK& «dditylus o\t

Sed & hxc copjole dilputata fune i nobis, lib. iiij.inftitutionum
noltraruin. 4'

AD V A R V M.

QuintHium Varum poetam hortatur ytT yhuri vites firatt^HoliUie
«ptimum finum nafeatur, <|wo animt cura comoditfime leniuntur, (i ad»
fit tn bibendo modia . Piwn (quanta ex ebrietate mala proaeniant yCen»
Xauri (y ihra:ts extmp^o ejfe pojJuHt .

ode j j I . Monocolos : “\t ,

Th ne tjuafteris ,Jlire nrfas , e^uem mihi , r^uem tihi ,

— - uu--uu--vu-uy

V L L A M Varefacra vite prius feue-
ris arborem

Circa mite folum Tyburis . & moe-
nia Caciii.^f

Siccisomnia nam duraDeus propo-
fuit ; neque
Mordaces aliter diffugiunt follicitudines .

Quispoft vina graue militiam, aut pauperie crepat?
Quis non te potius Bacche pater, teq. decens Venus ?
At nequis modici tranfiliat munera Liberi

Centaurea monet cum Lapithis rixa fupermero
Debellata: monet Sithonijsnon leuis huius;

Cum fas, atque nelas exiguo fine libidinum
Difeernunt auidi. non ego te candide Balfareu
Inuitum quatiam : ntc varijs oblita frondibus
Sub diuuin rapiam . fxua tene cum Bt recynthio
Cornu tympana .* qux fubfcquitur cxcus amor fui ,
Lt tollens vacuum plus nimio gloria verticem,
Arcaniq. fides prodiga , peilucidior vitro .

V I. L A M Vare &c.) xvl’j, Ode Vaio .imic» ftii* anTO*
bit liui I. 1 IIS I uin, VI vi(( m pni lquani .ii bou m Ic
r.ir,d( id qm lubnj jiixictaKa.iSt ioIicuuJuil^ pa-
tnin(ur,qu.c iiili vino lolli non polliini . Monrt
autem mudtHc bibviidiiiii,cxc'i pio C. tiUdUioti,
Ij.n.niiiiio potu LtTt.iruntcuni L.ipaliis.hiuirjc
inde cbrict.uis vuia, per caiTiiiantjuc,illicua Venus adnnintur,
plus .equo quifque (cfe extollir,rccret.iq. etiam reut-l.imu» , [Mi
te folum).! folulule,& temperatum a calo're,& frigorc.[Catili)

De hoc vide in (^dc vij. propter carmen autem rernouit,!, & cor
tJpuit mediam. Virg enimlib.vij.air.

Tmmgemmifiatres , TyburUa maniu Imijuunty
Fr4(rH tyburti ditlam cognomine gentem :

CathyUnic ^; , ucerr^; Corax argma luuentm .

[Sicc s).i.(.Jbrijs & ic Ullis, nec vmo madidis,ficutebrij fune, Eft
aucem r.itio , cur vitem priufquam arborem fereredebee, qrn .f,
fobrij curis afficiuntur ;qux folo vino tolli poflunt.hic ait fupe-
rius; Er vino pcllne curas. [Aliter) Quam potando, fcilicet.

[Quis poli vna,) Quali dicat nullus : ollendit aucem qux du-
ra, 'grauia,afpera , & miferafunt line vino r poli vini pocula ap-
parere fjciliim.n ; Bacchus enim Ixtitix dator elt . [Increp3t)Da
mnat, arguit. [Quis non te potius ) Q_uis non te fupple appetac
potius quam alia folicicudinem afferentia f quali dicat quilibet .

Bacch. autem, & Venus voluptatibus funt aptiores. Venus enim
vtB.icchus pellit rerum curas. [Decens) Pulchradecora & mo
delta, non prxeeriens modum . [Ac nequis modici) Temperate
bibendum admonet exemplo Centaurorum, qui quidem in uti-
pcijs l^irithoi vino calentes fponfam Hippodame auferre tenta-
ruut, fed a Lapithis opprelfi funt velate offenditur Metam, hb.
xq.Lapichx aucem Thelfalir populi m Pindo, Si Ochry monti» Lapithit
bus habuere fedes,vc Plin. lib.iiij. offendit : Centaurotum quo-
que natio in Theflalia fuit: dura quidem & agreff i.s,vt Str lib.ix.
innuit. Pirithous aucem Ixionis Lapuharum regis ribus fuu.[Si S/lbe»#
thonijs) .i.Thracibus , nam Thracia prius Sithon didla fuit , vt
Geil. Iib. xiiij. docet Thiaccs autem conuiuija vacare folcbanc,
quod Scar.Tlifb.iib.ij.oltendit his verlibus.

Qualia per B,bodopen rapido eonuiuta calu
By/lones, aut medta ponunt conuatlibu* offia .

In Ode vero xxvij ait, Nans m vmm lit ux Scyphis Pugnare
Thracum elt. [Euius) Bacthi nomen . Vade Statius etiam libro
fecundo ait:

Et H»ne forte d'es noto (Ignata tonantis
iulmme. prarepti cum te uner Euhye partm

Tranfmilerepjtri . Vtq. Acron ait,hb,ij Odexj. Euhyus Li- Enhtm
bcr diitus eff eo, quod cum dij btilum gigancibus gererent , pri-
mus in leonem conuerfus occidit gigancem , ex quo ita lupi ter
eum laudauic Euhye, hoc eff bone tili,Grxce.n.^i? nobis bene eff.
qVs.autemhhus. [Cum fas, atque nefas)Senfuseff.Cuminluxu
nam proni propter ebrietatem vix decoro ab indecorodifeer-
rant,ego non irritabo, te Bacchum.i.non prxteribo bibendi mo
dum. [Exiguo fine)Paruodifcrimine.[Candide)PuLher. [Baf-
fateu) Baffareus Liberappellatur a vellis Baccharum genere. Baffar**
Vnde St ipfe Baccha Ballarides appellantur: Eff autem genus ve
Itis vfquc ad pedesdcmilffjdiftta Baffaraloco Lydi*, ubi funt
tales . Aufior eff Acron. [Inuitum). i.nolencem . [Bacchus ,n.
trahi videtur non duci,cum poculorum modus prxteritur . Nec
varijs oblita frondibus. [Sub diuum rapiam) .i. tua arcana 6 Bac
che in publicum non proferam allegorice autem dicit,g?ipfe fa-
ftus ebrius fecreta (ibi commilfa non aperiret. [ Oblita) .i. cic-
cundata,ac tcfta .Thytiis enim.i.haftis pampinis inuolutis ute-
bantur in B.icchan.-ilibus . [Sub dion rapiam) Sub dion Icgendu,
uel (ub dium, licet in antiquiffimis textibus fit fub diuum, ad fub
dio dicimus non fubdiuo. i. fub ccelo. Calum nanque Grxei
Tov Ala dicunt, audor elt Afeon. fu per lib.iij. Ver tinarum, Var-
ro quoque id meminit . Sxua tene cu fierecynthio Cornu tym-
pana .i. contine d me furoris incitamenta, qux ebrietate accen*
duntur,de Corybantibus Cybeles facerdotibus diaum eff Ode
XV). quomodo tympanis, & cymbalis, & uocibus furorem incur-
tcb.int. [Qua?) .f. tympana .i. furoris caufam fequitur cxcusa-
nior fui .i. incauta bibendi cupiditas . Ebrij nanque potare non
delinunt vnquam,fed magis, magisq appetunt. [Et tollens) tc
qux fubfcqtntur gloha plus nimio follens uacuum ucriicem .

Ebrij enim fe maxime laudibus extollunt . [Vacuum uetticem )
propter ebrietatem uacuum cerebro uerticem dicit. [Arcaniq!)

Et qux fubfcquitur fides arcam .i. fecreii. [Prodigi) .i.fiitilis.&
pcrhda . [Perlucidior vitro) .i.cunfta aperiens ficuti uitrum,jn-
ira quod incluia omnia apparent & uidentur.

Nullam

Aca

C A R.

- yVllimV»

• Varum a'J *„riamb,=um, ea Spoir-

IM 0‘'"l'r"ri2;vXchi<., Cueiambo. .meeit pha-

l ■>* Oneci^"*^" V „k„-liio huciatntjOjiiucci.f--

Ifucium. 5 r

iJum amicui» mu.,—-- ^

|.m arbmcir. prius

l„m)Fu..du.« 1 J,„a r «t , Adft teri"* to;

ntunoumcAu i. „ j-f.Ma :vc , Adiit ilii''* ti»*'-'"
O ablimeniibur.Cne q d,(r»gi|inc fol.c.cu

Vino - ■ rvjejue mordaces aiiccruiMU6.--. - •

^^■“A^.'r™rrn=mem\.ordeanr,Scrucien.rv^to^^^^^^

d,„es)Cu,iq«rrm=™^

l>'>' "-’““£?l„f=let.rQu,rn5==).i.eane,. [Barche pa e,

bor.n.qodM- jgjj.canct. Lca«nc
morat, qu* v:, Munera Isticiamq. die. [Te

Bacchus & Venus conuiuijs aptiores

decens Venus. ) D Cererc & Libero friget Venus . [Ac

™Tci Moderari parci, moderare virro vli. [Rixa)Nam
ne ‘Vencauricum Lapitkispugiiauere,vtVirg.Bac

poit ^„„r„ dedit, illefurentcs Centauros Icto do-

chus Et magno Hyleum Lapithiscra-

muic Rhoetii q- , memoriam habendam

^rone-rmerr.; fir d tcy.hir, dr ab alijr genribor .fqrre
^ 'i c ' hibarrir . Ordo cll : Cenraurea rtxa friper rtiero.i. g

l'“'rr.« ruper ipfc fua rooli. er lar.de laborem debriiara cum

K; leorr S.rhon.ja monet, [Slrhonvr)Thrac,tar,v. S.rho

• . ...;i_„; ....■ npr^hri

dent vTvde Inguinrs Scapirrr quar fint difirrimma nefctt. [Non
„ ,1 Lintore,ac fi diceret Grao.ffimm & rrarrrs. [Far. atqrre ne-
L L,citi.m& rllrcitirm. [Exiguo firie) Lrptoterrce.r.nul ad.f-
(ererrtia [fturdrlln luxuriam.f.pronr propter ebtretateni.[Non
„.o te candide Bairareu)Bairaceus diauli eft liber pater a gene-
re" citis Bacchatum, nide & Bacchar Boflitidcs diaae . PcrfiBar.
faris 81 Lyncem. Baffatis.n.vellis genus elt vfque ad pedes demif-
fa dicta a BalPira loco Lydiae, vbi fie,tali.ii.8c numina vtl volunt.
Vt’ Pedes vellis defluxit ad imos: Ec vera inceflu patuit Dea.[In-
uitum qu3tiam).i.nonpIus bibam^oportec.autceneinuitum
q-jatiam ideo dixit, quia in facrorum renouatione comoueban-
?nr fimulacra.Virg.Qualis c6mo.ex.fa.Thyas,vbi audito flimu-
Unc trieterica Baccho Orgia. [Nec vanjs) Hoc eft non arcana
naturr.vel quae celari vis.in publicum proferam, & vult per alle-
goriam mieiligi fc per vinum fccreta non prodere . [Saeua tene)
lUprime .i. licuc in Betccynthio monte reprimitur ebrietas per
mylteriamairis deum, fic & tu reprime, precatur autern Liberu,
vt contineat ab eo furoris incitamenta , qu® ipfa fe in infaniam
accendiir [Berecyn[hio)Phrygio.Berecynthos.n.caftellu Phry-
gi® ell. [Tympana) Ebrietatem,nam tympanorum ftrepitu pro
ebrietate pofuit. [Cicus)Propter ebrietatem nefeius fui, eft auc
epiteihon amoris perpetuum . Vt vulnus alit venis, & c®co car-
pitur igni , & C®ci (limulos aiierierc amoris . [Vacuum) Vino
vanum, vel plus fibi arrogando quam oporteD,vc idem alibi : Tu
fpemrcciucis mentibus anxijs Viresq.,& addis cornua paupe-
ri . Poli te neque iratos trementi regum apices . Neque militu
arma . [Prodigia) Perfida , & qu® commilfum fundit arcanum ,
[Perlucidior) Omnia nudans , ficut in vitro omnia videntur, &
fubfequicurja fuperioribus vbique fubaudis.
p O R* "V T Vllam Vare facra vite prius feueri arborem)Vinu laudat
fuadens Varo,vt in regione Tyburtina, vitem prius q ar
1 N) boremferat. [EtmffiniaCati]i.)VtfupraofledimusCa
thyllii, & Corace fratres efle T yburti cuius nomine Tybur codi
derunc.[At ne qs modici tranfiliac munera Liberi, )Ne qs,inqc,
immoderate bibat, exeplo funt Lapithx,& Centauri, qui in con
uiuio Pirithoi liac ebrietate pugnam contraxerunt. [Monet Si-
thonqs non Icuis Euius :) SithoniJ Thraces funt qui p vinolen-
tiam inuicati ec illicitos concubitus audent. [Non ego te candi-
de Balfarcii) A genere vellis Liber Baflareus appellatur, vnde &
ipfc Bacch® BalTarides appellantur. [Nec vanjs oblita frodibus,
fub dium rapi.'im)Non proferam in publicum myfteria tua , in-
quit, latentia alioqnin,ac fecre[a,fed p allegoriam hoc videtur di
cere,ca q fidei mei comifla funt, nunq ego ebrius faftus proda

[SiuatcnecumBcrecynthio Cornu tvmpana)Oro, inquit cofi

lineas a me liber furoris incitamenta,a ferpfa ad cupiditate mfa
mendi accendunt. Et tollens vacuum plus nimio gloria eleean-

I N V M

r,,-, loaam Sr jmici'i , nihil priusri vite iuxta T ylitir [et),,

'“■"-"ioJcr.te f„iT,ptri, nocet, moniouvi., elt.vr m„<l,„ f„,

nrJo hic ell. (O Vore null.i).i.nc ullam, ne feuerii.i, nolira
^ ■^llamarbotf prius vite.i.priusii vire viniferam circafolom

5 e ubT.me 81 remperarfi . [Tyburis) Fr inrelma ,p Carbyl,,,

Xell qii.F Carbyllus Tybiirtl frater conrlrriii [Qriia Deu. p,
„ofurtl.ccis).i.f<.btijs&sbllemi,s.o,arlura.r.alpera,nequefcli.
Siriesmirdares.l.coripor.lerites&vrenres,vn<lecurar,l,«, „

funt eiffrigiunt ah ter quam per vina. [Quis inci epat) flm(vt alij
rauntUiiereper.i.increpirlo vocat, aut dao..Lpoll vma.r. potur,

Sum..;i7pauperien,Vi.ii-i.n.olrltam.ams no increpar.i.

vocat,& appetit poIt vina potius te Bacche pr, & te o Venus de.
cens,qute apta funt epitheta. Ac ne quts.quia (vt dtxi)yinum ,n.
“ml^rtantet fumptum vires eneruar.animos obruit, frereta ,p.
dic.amicos offendit, 8t lites ac pugnas prouocal.moneseius im.
modiciiatem pp mala.qua: comitantur cuitare dicit . At.i. fcd e
cunttatio.nc quis itanliliat, quia (vt dtcit Maro) Vina finm ft.
dant natis Venus alma creandis . Sed lines horum tranliluillc no
emmuneta .1. dona & inuenta , qii* non funt muiKra comoda,

nifiUntLibeti.i.vini.modici.i.modicerumpti.rTxaCencautea.i.
Centaurorum debellata.i.bello finita cum Lapichis.i.contra La !■

pichas etiam populos Theflalil, debellata dicil fuper meto.i.m.
tet bibendom.aut pp vinum vnde Bacchus , & ad culpam caufas g,

dcdic . Ec Euius. i.bonus filius louis Bacchus, fic ab louc in bel»
lo Giganteo voc.itus , qui bouus eft ipfo bene .i. modice vtenti-
bus,non leuis.i.grauis & moleftus, Sithonijs .i.Thracibus quia p,

f®pepugnant,vndediauruseftNaiisinvruml®titi®rcyphispu y*

gnare, Thracum eft &c.monet cum .i. quando , ipfi auidi libidi-
num.i.voluptatum ex vino,difcernunt exiguo .i. modico.fine .i.
difcriminejfeii differentia, fas, atque nefas.i.quid fas,& quid ne-
fas. O Baffareu.i.6 Bacche oblonga velle indute,candide.i. p

pulcher, dum temperate fumeris, ego non quatiam. i. noncom-
mouebo te inuicunn, ncc rapiam fub dium .i. louem , hoc eft ae-
rem,& in apertum ; obfita .i. obuoluta & latentia varijs frondi-
bus.r. vitis .i. non reuclabo arcana . Tenefeua tympana cum
cornu Bcrecynthio .i. quo excitantur ad furorem Berecy nthis
Cibeles faccrdotes.i.ne prouoces me in furorem, qu® tympana ^

6 cornua , fubfequiiur amor fui, C£cus, quia ebrij fibi placent, &
formofiores,ac potentiorcs,fapientioresc|. videntur, quam finr,
vnde exponit . Ec pro .i. gloria tollens .i. extollens plus nimio ,
vertice .i. caput vacuum. f.cerebro, aut inaniter gloriofum, & fi-
des.i, fidelitas tacendi prodigia arc.ani,i. qu® arcanum prodit exi
ftens perlucidior.i.tran{parentior,vitro .i. per cuius medium ci-
tius arcanum videtur quam res incliifa vitro, qux non modo np
celatur, fed maior quam fit apparet.

DE GLYCERA.

Qumtur fs Venerii & Bnechi tum libertatii & otij impulfu in am$r
rem truhi , ^uooecupntuanonpojfit feribereres graueM,fed ematoria»
dunlaxat ItinuitautemfaciUquenquemia amortmin^ere, qui yinott
yoluptati indulgent .

ode IKJX, Dicolos , Dijirophos : "yt ,
sic te dma potens Cypri .

-vy -uu

— -uu — uw -uu

Ater f^ua cupidinum,
Thebaniq.iubet me Semeles puer
Etlafciua licentia
Finitisanimum reddere amoribus.
Vrir me Glycerae nitor
Splendentis Pario marmore purius:
Vrit grata protcruitas,

Et vultus nimium lubricus afpici,

Inroetotaruens Venus,

Cyprum deferuit : nec patitur Scythas ,

Et verlls animofum equis

Parthum dicere : nec qux nihil attinent .

Hic

Stm*U $ .
Glyctros

VarQt in
fnia ,

fdrthi.

Cif«.

Virbmn

Hic viuum mihi cefpitcm , hic
Verbenas pueri ponite , thuraq.

Bimi cum patera meri .

Madata veniet lenior hoftia .

A T B R &c.) XIX. Ode pocca Tcribit d Venere,
Baccho , & otio ite^f fe cogi formofam Glycera
ad amare, quapp Scytharum, Parchorum ue prae
Ha eum fcnbere Venus non patitur , itec cc illa q
ad voluptatem , amorem ue non percineanG
tandem pcraftisfacrts Glyceram (ibi lentore fo»
fe[Cupidinum)Tres Copidmes Cic fuilfe docet in lib. dc Nat.
Deor.Cupido.n.primus(vt inquit) Mercurio & Diana prima na
cus ett . Secundus Mercurio & Venere fecunda .Tertius quidem
ert Anteros Marce & Venere terna . Ould ct inquit lib.tiij. Falt,
Alma fauedixi geminorum mater amorum. Dicunc aut locum,
& Cupidinem Veneris filios, hinc, matrem geminorum. Amoru
dici, vnde Horae, ait hb.j. Ode i). Siue tu mauis Erycina ridens.
Quam uoiat circum locus & Cupido . Alter autem allicit, alter
coniungic.[Thebanx^. SemeIes)fia.n.Cadmi filia ex loue Bac-
chum tonitru mediante produxit [Lafciua ltcentia)Corruptio-
res.n.licacia fiimus.l^Glycerx nitor) ^ dulcis df .

Pario marmo.Str.lib.x.inquit,paros lapidem producit ; que pa-
rium appellant ad marmoreas feripturas aptillimum. EU autem
Paros vna''Cycladum,auftore Plin.lib.iiij.[Proieruicas)Intem-
peranti3,&'impudentia, p^ea fubdir : £i vultus &c. [Lubricus)
Luxuriorus,& labilis ad Vcnetcm.[Cypron).i,relifk3 infula gra
tiflima fibi fblum mepetjt,dc Cypro auc, late in Odeiij. [Scy-
th3s).i.Scyth3rum proelia. Scythia uero re eio eft ad Septentrio-
nem. [ParihiJm)i^artlii Scytharum exulesfueroregnaucrunt tn
in Oriente.Cominus in acie prcelian, aut obfefias expugnare vr
bes nefcicbantspugnabanrq. aut procurrentibus equis , auc ter-
ga dantibus, fa:pe etiam fugam limubncesvt incautiores aducr-
fum vulnera in fcquentes haberent, id Iib xlj.IuU. fer. [Attinent)
Ad Venerem. f.& iurus,& voluptates. [Vinum cefpicemli.aram
ex cerpicc. Vult .n. d is facrificaremjprxfertim Veneri, qubGly
cera mitior (ibi fiat. Eft autem cefpci, herba cum propria terra c-
uulfjjhinc Nafo hb. ij. Amo^ait; Gramineus madidam cefpes
obubtac humum. [Verbenas) Vetbena louis ara vertebaturjdo-
mus purgabatur, luftrabaturq.. Serebatur autem domeftica in
hortis Rore albo. Sacerdotes purificationibus eam adhibere c6-
fueueriint plura diximu.slib.iii;.Georg. [Pueri) Famuli. [Bimi
meri.) Id eft duorum annorum. [Patcra).i.cratera.[Lenior) Mi
tior Glycera quam proceruam ortender.it.

M Aterfiua Cupidum)OdeDicolos Diftroplios erotice
ad pueros fuos.Metrum primo verfu Glyconicu.Secii-
do Afclepiadeum.Hac Ode renouari (ibi amorem Ve-
neris inftinftudicic,adimiante huc licentia & Libero Teren.Na
corruptiores fumus oes licentia. [Satua)Crudelis modo,vi,Sx-
uus amor docuit natoQ: fanguine matrem Comulare manus &
alibi : Vi fupe^t fieus memore (unonis ob ira , 8c Stat maternis
feuus in armis, dicitauc Venere, vt Matris Acidalii. [Semeles)
Semele nomen matris Diony(i,[Puer) Dionyfius,qui colitur a-
pud Thebas. [Et lafciuia Hcentia) Otium quod femper in lafci-
uiamrefoluitur. [Finitis animum reddere amoribus.) lamdefec
cis & alienis ab animo denuo jjfdem incitari. [Glycen) Nomen
amati puelli,[Splendetis Pario)Parius lapis candidiflimus eft,
vnde (igna multa fiunt propeerea. Niueamq.Paron dixit Virg.
&,Stabuni Parlj lapides fpirantia figna , & alibi : Argentum Pa-
rius ue lapis circundatur auro.[Vri^Incendit. Virg. Carpit .n.
Yitcs,paulatimvritq. videndo Fcemina, [Grata proccruitas,)A-
mantibus grata procacitai,fiue impudentia, qua interdum con-
fucuerunt comendari mulieres. [Lubricus) Ad libidinem prodi
uis. [Cyprum dereruit,)Relida in qua Venus collitur, infula me
lotum qccupauic . [Nec patitur Scy thas,) Non finit me cantare
de proelijs , dicit autem fe amore Veneris & delicijs occupatum
fcnbere bella non po(re.[Verrus equis) In fugam retortis , qua-
re fortiores dicuntur Parthi, vt, Et miHam Parthi pofcunc in ter
ga fagittam . [Nec qui nihil attinent) .i. qui ad voluptatem no
pertinent, nec attinent ad amorem , vt, C^in tu aliquid falcem
potius quorum indiget vfus. [Hic mihi uiuumccrpitem hic Ver
benas pueri) Vetbena aut terra virens, aut cefpes ad facrificium,
bene autem verbenas, cefpitem,& thui Veneri promittit , q non
plicatur fanguine . Virg. Tum Venus, haud equidem tali me di
gnor honore. Et item : Centumi^- Sabxo Thure calent an, fer*
tisq. recentibus halant . Verbenas pueri ponite , herbas facr» .

LIBER pRIMVS. 15

Vt Virg. Vei benas^.adole pingues & mafcula thura. & Tcrenr.

Ex ara iiimehinc vcrbcn.iv iibi [M iCtJi u vciiiet Irnior lv)ftia)-i.
faclo fjcniicio in.iiiruel'ccc,hoc vU leniui Glyceia Vencii vemcc
quam proccruani dixetac.

A ,j AtcrfeoaCtipidinum .) HacOdcrciiouarifibi.iita- PoR»
/1 morem inftinctu Vtuerts, .ic vini,.idiuujnicei licctii
X libertate. [Vnt grata proccruic.is)DiXi(,qiiia plrrnque
ipfa fuperbia , acfaftidium mulieris magis eamam.itvri conien*
dat. [£c vultus nimium lubricus afpici.) Mire didum eft, cuius
vultus, cum afpedus eftlubricos in amorem fui 'facit iuuenes.

Nec paiitur Scythas . Et verfis animofum equis. [Parthum dice
re) Hicoltendicfcindelitijs Veneris occupatum non poderes
bellicas fcribcre.[Necq mhil atr.) lucundeniliil ad fe‘pcrtinere
ait alia,ni(i q ad Venerem pertinent. [Mazaca uenic lenior ho*

IHa) Veneri .f. mafla^aholii a Glycera lenior veniet, dc qua bene
hocdiiftum eft quia pro:eruam eam elTe iandudum ollenderac •

M Atcr fxujCupidinum.)Graphice fignificatfeinuitum A5CBN.
ad adamandum rurfiis impelli, ilIeAum uidelicet, nito-
re Glyceri amici fui dulcis . Vnde h.ic Ode in gr.itia
eius fcribitur.Eftq ordo.Macer Cupidinum.f.Venus, fiua.i.m-
perior3,& duoi vult nulli parces. Vnde Papa Pius : Ah Venus ad
nucum irahisomnia numina tccu.Ecpiier.i. filius fuperiuuenis
.r.Bacchus,quia(vidicit Prop.) Solis eft Baccho Phaboq. icer-
na iuuenca. Semeles .f, amici louis. Theban.c. Id quidem fm
Orpheum, verum eft.Nam itgypiij Bacchum fibi vendicant, be-
ne auc Bacchum addit, quia fine Cerere & Baccho, friget Venus .

Et contra (vtD. Hicrony. dicit) Venter mero iliuans facile de
fpumat in libidinem . Et lafciua licentia .i. petulantia carnis in-
domiti : Vnde a tribus prouocatur Venus ab influetia Veneris ,

3 vino . Paulus : Nolite inebriari vino, in quo eft luxuria, & a li*
centia.i.indulgentia, qua carnis uoluptaci inferuitur, cui concine
tia opponitur,iubet me reddere animum amoribus finitis. Nam
nitor Glyceri.i. dulcis illius puclli,rp]endecis purius .i. nitidus,
marmore P.irio.t.candidiftimo in Paro infula nato, quod non-
nulli alabaftrum putant, vrit .i. incendit me igni amoris. Et pro»
teruitas.f. Glyceri, qui fe non facilem nimis exhibet , nc facili-
tas nimia contemptum p.iriat, vnde additur congrue grata.i.qu*
eam mihi acceptiorem facie, vrit me,& vultus eius nimium lubri
cus.i.diffic bs prilubricicace,.irpici.i.adarpicjendum.Quia .n.ni
ter, & quodam fpiricu viuo priditus eft. non potelt uifusin eum
infigi, ideoq. lubricus eft vt terra oleo, aut fanguine, aut alio pin
cui perfufa in quam pes fingi non poteft. Venus ruens. i. imperii
f.iciens in iTic,dereruit tota .i. cum omni potcftatc fua , Cyprum
patriam fua, Nec patitur me dicere.t. lyrico carmine deferibere ,
Scythas.r populos bellicofos, quolji exules Parthi funt,& Par-
thum aiofum verfis equis, vnde Maro ; Fidentcmq. fuga Parthu,
de quo in fine fecundi Odesdiftu eft. Nec patirurmediceie q
nihil attinent .f ad amores & Venerem , hoc eft cogor duntaxat
amatorias cantilenas dicere, quia ex abundantia cordis o* loqui
tur. Et ideo quia vror& cogor, 6 pueri. i.miniftri mei, poni te Iiic
cefpirem viuum.i cum viridi herba auulfum, ponite mihi hic ver
benas.i.hcrb3s facrificio aptas, & thura cum patera.i. patenti po
culo(vulgus tarfiam vocat)meri.i.puri uini,bimi .i. duorum an*
norum, quia amica uenieclenmr.i.minus procerua,minusq. dif-
ficilis, Iioftia manata .i. cifa Veneri .

V Rit me Glyc.ni tor &c.) Mea quidem fententiajqq cete- J4 ATT,
rialiterfentiuncvuicoftendereFlaccusnf tantam fuilTe hemfimit,
gratia & Venere vultus Glyceri nteoremq. ut nemo pof
fee firma oculo^^ acie illum afpicerc & intueri, fed cogeretur fta
tim oculos demi ttere& illo hcbetari,vt folemafpicientibus ac-
cidit , & ppea lubricum dixit vultum , in quo afpiciendo nemo
poiTec fixam oculorum aciem tenere , quod in Augufto Cifare
coactgit,vc Sueton.referc de oculorum illius fplendore & acie.

AD M E C OE N A T E M.

iHHttas tum «d tamam .

ode X X . Dtcolos , Tetrajiro^hos : “Vf ^
Jditijatiitcrri) Jird.

-l> — -vo-u-u
• «U — -OU -U'*

-U — -OO -v ..

-uv —

Hone. j vj1«

AriX4

Camharis.’grs« quod cgoipl
Conditum Icui.datnsui theatro

Ciim tibi plaufus
Care Mycenas eques ; vt paterni

Fluminis ripa:, hmul &locoia

Redderet laudes tibi Vaticani

Montis imago. ■

Citcubum ,& proclo domitam Caleno

T u bibes vuam . mea nec Falerna: ^

Temperant vites, neque Formiani
Poculacolles.

1 1 H potabis) X X. Ode Mcecenati fecum rana
tuto vile Sabinum eshibete ptomiltii, quod ra-
ca tclla condiderat, quo fuauius ejet.ip.e in Sia
cenas propria domo Mcubum bibet Horaiio .n.
nec Falernum ncc Formianum inelt. [Cantharis}
Ordo eft. [O care Motcenas eques;) 1'ocabis nio
d,c., eanrhari. vile Sablnum.quod conditum pratea '8“ 'P'
fc lcui,rCanth3ris)Cantharus grscum nomt-n pociM genus, £>:

oropriumlibcripairis poculum, quem M.iro Mleuo Joignat.

juaoreit Macr.hb.v.Sac. [Gricatclia) .i. amplioia.quan g..s-
cam telbm appellant , qm Argiila (vc quidem putant} -b Aigis
voCsica e(t,.ipud quosprimum ex ea vafa contedta lun.,vej greca
teil.a au : qm [Vi FJin.lib.xxxv.fcrjbic) in Samo plaitice in.icnta
fuit . fn quo titulo dicit etiam g> fiftilia dolia aci vin.i e:{tog.cnc.i
Jgnt,& ad quas quae Numa rex feptimum collegium hgulo-

rumiiilliiuit,vei grxcacefta aic jVtintelligaseGrxciaillamve-

nil.ecumaliquo optimo vino.[Lcui;)Frii.eritum elt alino.Lc-
ui igicui.i. [Mcani & inunxi . Nam (ut Flin.doceclib.xiiij.) in
Iuili.ip:ce acrelinacondiebantur muitaColumella etiam libro
vlt. indicat valaticbliu pro vino feruando picata elie delicre ,n6
nulla tu piira,proui c^uiditio condituri exegerit . Et Teren.in-
quic ; Rclcui dolia ,quod ligniticat aperui , & quafi regypfaui,uc
'■ rphyno docet. [Datus in theatro) Ollendic,qoo t^evi

' N V

ruile-i Aut nouum.aut eme abunc^ans minoris prctij

^^ Joviciamq. feres, vilemq.fardluni . Etuilibuvam

iutvilcvioum.proptcrcaquo(iiplivile(«t,quimc
“"'“LTareclnfucuctat. [Poc.ibis modicis) Ordoell; C.cc
r A „„,shis v.lc Sjbiiium modicis cantlijris , quod

.,,.ccm,s eques potabis vilcSabliium modicis _

iofe Icul conditum gticj iclla.com dutus cll tibi plaufus m
r' ,i>:.rcriiitluminislimiil Kiocofa imago Vaiica-

ut npi Paterni Humims limiil K iocofa imago Vaiica-

nimonlis tcddctcc tibi laudes. [Modici, )Pai0l5, aut modumha

bm°bu,.[Cantliliis)Val.svinar.j,aorasliabcntibus.[Leui)ft.

J:,„,,pto u,i,v,,RdcuMolia om^ . [Ca. M;^,.s ^cs :)

Fonli 11 Miucenatem in equcftr. dignitaic manfilli foa uolunta
tCjcJumei facultas confulaius pateret. [Vt puern!)Paternudeo,

(WTorcum Tybcrim & Romana palatia fetuas . nam S: Pot-
r'~_ oCfinu fitiire.rReddcret laudes} Per Echo .f.fVattca-

de Tufeia fuit Mcecenas . Vnde oritur T yberis , iic Virgtl.

nuin illud coiidideru.pcr quod vetus innuit efle , uile ch , hoc eft
non qiuic Mcccciias C*cubum,aut Calenum habebat . [^lau-
fus) Clunfiimi uin populi plaufu in theatro excipiebantur , qcF
latius Ode j . oftendimus . [Fateini fluminis) .i. Tybridis He-
trufei . Mosccnas .n. ab Hetiufcis regibus oriundus fuit , ut late
Tyhtru. pacuicOdej. }'ybris autem (vc Scr. lib. v. edocet) ex Apeniii'
nis mCintbius clfluicpartimq. peripfam excurri: Hetruriam, de-
inceps ipfam diltetminans , primum quidem ab eadniidit Vm-
briam,poliea vero Sabinos, & Latinos . [Iocofa imago) .i. Echo
dc qua ftiperius ample. [Redderet) Reboaret. [Vaticani Moii-
V<idf4» tis) Vaticanus collis,iiiqt Fe[t.appu‘ilacusefl,q> eo potius liepo»
pulus R.u.ic.itn refponfo, cxpuKis Hecrulcis . eo autem colJc fi-
ca ctl Petri Apofloli bafilica. Is denique collis non longe erat a
theatro Pompei} , iic Porphyrio alferic , dc Vaticano uero plura
Gfll.meminitJib.xv.cap.xvij.[Cicubum}Sinui Gaietano conci
guum erat Cxcubum oppidum, cui adiacebac Vrbs Fundi in Ap
pia uu, tora illa ora pcipiia vin.i generabat.Verum Cxcubum, 8c
Fundanii ficuti Falernu& Albanii inter nobilia noiabiiur.auift.
eit Scr.ltb.v. plura diximus in Epodo ix. [Pr^lo) Prelum ligneu
inlifm ad vuam pmendam.[CaIeno) otr.lib.v. edocet, Calenum
in Campania vrbein primis eximiam adiunfta Caliiino fuifle,
inde aut optima vina Roma aduelicbanturjvc idem inquit. Sunt
q 4 Calibus Calenum diclum putcnc.de quibus lib.vij.^n. poe-
ta ait, Aequora quique Cales linquunt. Sunt qui «ax«s quod bo
num figh.K.ofKj^ miium. [Tu bibes) Dum.f.tua in domo fueris .
[Vu3m.)l'ro vino pofuit. [Falecn® uices,) Secunda uini nobili-
tas Falerno agro erar,qui ager 4 monte Campano Isua petenti-
bus iirb.rn.im Coloniam Syllanam nuper Capux concribuc.a in-

cipit,aiift.Phn.lib.xi!i(.[Formiani colles. )OppidumFormi 2 iu

P»rmi«. *^^^*'ff3iu,3nciquafuit Leitrygonum fcdes,uc fcnbic Plin.lib.

. "’'^'’’'^’^‘’'^‘*‘”:'''^'^^’''^“*^‘"'^cPormix,quascondidereLaco
tiorm.ot n«,ouasprius Hormias 4 llationibus.i.Hormi bonitate appella

Mcen dicitur artificialis

m inuicac adccenam,cui medio

ni} Vaticanus mons elt vicinus tlicat. in quo dicit per bcho au-
ditas voces cefonare, vt Virg. fax.i fonanc , vocisq. oft>nfa reluU
tac imago. [Cxcubum) Vinum Campanir regionis, [Ec prelo)
Prtelum dicitur vnde viix prsnii conrucuerunc.[Mea ncc Faler-
na Temperant uites) . 1 . non fruor vino ill-irum ciuitjtum,ne-
quefuncmc.apociil.ihn)i]ia. [Vites) Probati & optimi de quo
Virg. RheticanecccUisideoconcendcFalernis. [NcqucF'or-
miani) Formir.cuucas .tltjvnde ell hocderiuaciim.

•Y "T ile potabis modicis Sabinum) Moecenatem adccinam
\ / inuit.'cpromiccensfeei vinum Sabinum exhibiturum,
V quod in amphoram gneam miferat,vt inde.f.aliqiiid ad
duceret fuauitatis . Vile pro non uccuflor uidctur dixilfe. Alio,
quin Sabinum vinum (i iietuftum fit, non ell uile.[Modicis)Vide
tur modicum pro paruo pofitum quod quidam negant, exiltima
tes modicum a modo diftum,& fignificacionem habere eius qd'
nrice /x«T?(Cv dicitur. [Care Mcecenas eques:) Conflat Moecena
tem in cqueflri dignitate fua uoluntate permanfiflejCum utique
facultas lati clam p.uctet. [Vt paterni Fluminis ripx ,) Tyberii
ex Etruria uenitquem patrem Mcecetiati dicir,quia inde Mace
nas fuit oriundus. [Vaticani) Vaticanum autem montem n5 Ion
ge elTe d theatro Pompcij fcimus, quem refonuifle fimul cum ri-
pis plaufu populi Jicii.[Condicum leui)Dicit hoc uinum per fc
jnetipruminiieceratumcondidilTe,.leuifle ergofe gypfo utique
vult jntelligi.Huiccoirarium efl Terentianum illud : Releui do
Jia, atque oes ferias qd^fignac aperui & quali regypfaui. [Datus
in theatro Cum tibi plaufus:) Dixi mus & fupra claros 8i bom
exiflimacionis uiros plaufu populi fohtos fuilTe in theatro cxci«
pi,m.ilos aut exlibilari. [Tu bibes vuam.) Pro uino meconymia
•TeeVe-df huic contrarium Plauc. in Trin. fecit pinum, pro viia
•^cens. Illud uinum priufquam co£ium efl pendet putidii. [Me*
rfccFalcrm Teniperacuites,nequcFormiani Poculacolles.)
per quod fignat nec Falernum,vinum fe habere,quod ei.in coena
exhibeat, ncc Formianum .

CaleaS

Calo

CaIoi

Owi

V llepotabis)InuitatMeccenatem ad tenuevinum,quod ASCINi
quia afpernaturum non autumat, tacite eum a modeflia
& comi temperantia laudat. Ordo cft. O Mcecenas c.are
•i. mihi diled:c,eques.i.de ordine equertrijtu poiabts.f.apud me,
Sabmu.l.vinu vile.i.modicc pretij, & inde cantharis .i. poculis il
lis modicis. i.non multum capacibus, quod conditum lefla grar-
ca.i.vafefiftih fupet fecem uini grxei , quod preciofius & vino-
lius debiliori faporem & vim daret, ergo ipre,q.d non permini-
flrum,cui non confideb.imjfed proprijs manibus, leui .i. obtura-
ui,vcnon euaporec tunc.f.cum plaufus. i. applaufus efl tibi datus
in theatro, (icfiip. vt rip^fluminis paterni .i. f yberis, qui pn»
ter Hetruriam patriam tuam labitur,riip redderent .i. referrent
refonando,tibi laudcs,& fimul imago iocofa .f. Echo, qti$ folam
uocem pro imagine habec,uoce autem cantantium nihil iracun
dius, montis Vaticani redderet tibi laudes . [Caecubum) Tu bi-
bes, inquit, domi tuijCsciibam fup. uinum quod nafcuur iuxta
Caiecanum agro,& vuam domitam.i.preflam.prcelo.i. imprelfo
rio Caleno.i.apud Calenum oppidum Campania?, fed neque ni-
tes Falerni. i. qm nafcunrur in Falerno monte Campanii Itali
ci,neque colles Formiani , qui funtiuxta Caietam , temperant
mea pocula, refert fingula fingulis , nam pro Cicubo negat Fa-
lernum, & pro Caleno negat Formianum .

V I .

dccafylUbum.Moeccnateir

IN DIANAM ET APOLLINEM.

Hymnus ad citorum yirginum O- pueaarum,yt ludis Apallharibui ,
•xinJlitutoL . SylU (^libris Martij vatis dedicatis Apollinis & Diana

IratUflrauT *

O^*

libe

ode A” A'/. Tricolos ,Tetra(iroi>hos :“yt,
nuit multa praedis te fuer in roft .

t/-

.-.uu- -uu> uu

I A N A M tenerx dici Virgines :
Intonfum pueri dicite Cynthium ,
Latonamq. fupremo
Dilcftam penitus. loui .

Vos laetam fluuijs i & nemorum coma
Qu|cuq.autgeUdo^minet Algido,
Nigris aut Erymanthi
Siluis , aut viridis Cragi ;

Vos tempe totidem tollite laudibus ,

Natalemq. mares Delon Apollinis, .%

Inlignemq. pharetra ,

Fraternaq. humerum lyra .

Hic bellum lacrymofum, hic miferam famem ,

Peftemq. , £t populos , 8c principe Cxfare in
Perfas, atque Britannos
Veftra motus aget prece.

I A N A M teoer®)BcIlo Punico fecundo, ve Macr.
lib.j.Sat. oflend!t,ex libris Sibyllinis Apollini lu-
di primum inftit uti fuere, fercur autem in carmi-
nibus MartJ vatis muentumefleita fcriptum.Ho
Iten.Romani fi ex agro pellere vultis, vomicamq.,
qua' gentium venit longe. Apollini cenfeo vouen
dos ludos qui quocannis communicer Apollini fiant, his ludis
faciendis prasfit is prjctor , qui ius p^^pulo , plebique dabit fum-
mum. Decem uiri graeco ncuhoflis facra faciant, hoc fi refte fa-
cietis, gaudebitis fcmper fiecq. refp. melior, Nam is diuus extin
guct per duellos ueltros. Itaque decem uins prxcepcum eft ,uc
grajco vi;.u hifce holiijs facrum facerent Apoliini,boue aurato &
Capeis duabus albis auratis . Lacon® boue foemina aurata , lu-
dos in Circo populus coionacusfpeftare iuflush®ccx Macro.
Hac igitur Ode hortatur poeta, vc ludis Apollinaribus virgines
Dianam, Apollinem pueri . Latonamq. laudibus clFerant. Apol
lo enim eorum precibus motus & bellum & famem & pellem,
hollesq. etiam a populo pellet. Deludis autem fecularibus hic
intelligcre minime conuenit. elt enim carmen profufius alibi .
vbi de Latona, nulla cfl mentio . Cui quidem in Apollinaribus,
ficuci Apollini facrum fiebat,quanquam diuerfis ho(tis,vtollen-
dimus. [Dicite) Cantate, laudate . [Intonfum Cynthium) .i. A-
pollinem . Tibullus etiam inquit. Solis «terna ell Phcebo,Bac-
choq. iuuenta Etdecetintonfus crinis utrunque Deum. Eft
CyMhes. autem Cynthus mons fublimis &arper Delo vrbi imminens,
Dc/m qu« infula in mari ^g«o fica vrbem habet in plano pofitam &
Apollinis templum, atque Laton«,qu* ibi Dianam fimul, 8c A-
pollmem peperie . auiftor Scrab. lib. x.idem eciamlib.xiiij.de
Latona* partu optime meminit. [Supremo lout ) .i. maximo.
[Vos l«c3m Huuijs,) Ordo eft, Vos virgines tollite laudibus ne
morum comam l«tam fluuijs, comam queeunque prominet aut
gelido Algido , aut nigris filuis Erymanthi , aut viridis : Gragi ,
id autem in Dian« gratiam fieri vult, illa enim in filuis vagari
folcbat& montibus . [L«tam fluuijs,) Id eft fertilem Si Luxu-
AlgidS. riantem fliiuiorum humore . [Algido) Algidum oppidum erat
poft montes Tufculanos ad quos defeendebat via Latina. Au-
floreftStrab. lib. V. Nunc vrbis veftigia ext3nt,eftq. locus la-
trocinijs maxime infertatus. [Erymanthi) Erymanthus mons
eft Arcadi®, Sifluuius ab eo dimilTiis.quodSolmus fcribic. [Ni-
gris filuis) .i. vmbtofis . [ Gragi ) In Strabonis !ib. xiiijj. femper
eft Cragus, ait enim de Lycia fcribcns . Deinceps eft Anticra-
gus mons ereAus , in quo elt Carmylefus locus in conuatle ia-
cens. Polt hunc Cragus, qui vrbem hibet eiuidem nominis, hic
fabulam de Chimxrx montibus confingunt, eft etiam non pro-
cul hmcconuallisquzdam nomine Chimxra ab lictore porre-
Aa. Crago fubiacec . Pinara vna ex maximis Lycie ciuicatibuS|

P R I M V S.

hoc in loco Pandarus colitur. [Vos Tepe) Ordo eft. Vos marci Panda-
tocide laudibus cuilice 'l epe Ckc.hoc aut iii Apulliiiisgrutiaui he rut
bai.f Natalemq, m.ircs) Legendum elt mares noii ii),urc»,vcrfus
.n.no Itaret alicer.nccfcnlus quadraret fupiori . Na tii virgines
Diaujr loca l-iudarint , nunc mares .i. pueri Apollinis loca tele-
branc. [Tempe) De i)s videto Ode vij.[lMiarctra)Dcliac vide fu-

f icrius) bratcrii.i lyr.i)Scnbii l-iigyiiius, Mcrcurni cum primum Lyra |b
yra feciflet inCyllcno monte Arcadi®, feptccliord is inliituilfc utnti»
ad Acalancidum numerum, cp Maia vna ex illarum numero ellec,
qu« Mcrcurij eft macer. Deinde cum Apollinis boues abegilfet,
deprehenfus ab eo, quo fibi facilius ignofceret,petenci Apollini,
vcliccret libi fcdiccre inuenille lyram yCoccllit, &ab eo virgula
quand.am numeri accepit. Apollo aut lyram accepta dicitur Or
phenm docuifle & poltq ipfecytharam inucnerii.iili lyram con- '

cefttlTe.Fraterna ergo lyra, quoni.im Mercurius & Apollo fouis
filij runt.[Hicbcllum)Ordo eft, Hic Phoebus vettra prece motu*
aget a populo, & a principe Cxfare in perfas, atq. Bruanos bel
Ium lacrymofum.hicagec miferam fame & pelle. [Perfas) Per-
fiatocaaliiftoTiisvaliaturnioncibusaSeptentrioneMedixh®-
jretjVtdocetDiony.Eft aut nobis regio orientalis . [Britannos)

Finis erat orbis ora Gallici lictoris , nili Bri tinia infula nomen
pene alcerius orbis mereretur , oftingrniis & amplius millibus
palfuu longa porrigitur, illic nullus anguis,auis rara, gens inho-
rpita,& bellicofa. Hzc & plura Solin. iacet autem inter ;:)eptefi-
cnonem & occidentem auctore Plin lib.itj.

D ianam te. dicite virgines) Ad cholfe virginum & puero^t. ACI.
Metrumduobus verfibus Afclepiadeii. Tertio pherecra-
ciu. Quarto Glyconiu. Augultus ludos fecubres infti-
tuic,q.b.hymni Apollini, Dian^que dicebatur a nobilibus , quas
pueri Apollini, Dianx vergines,liac Odehoc ipfum docet & hor
tatur vc cantent. [Dicite)Canc3te,vt cui no diftus Hylas puer&

Laconia Delos. [Intonfum) Crinitum, [Cynthium) Apollinem
a Cyntho m5re Deli, in quo natus eft . Virg, Cum canere reges
& przlia, Cynthius aurem vellit, & admonuic.[Laeonaque fup.)

Maximo vt Terent. Proh. fupreme lupiter. Et rex ipfe louisde
gente luprem.a . [Penitus) Auc valde, aut familiariter, vt Penitus
genus omne perofum Foeniineum [Vos Lx.) Ordo eft, vos dicic
Ixcam coma nemoBt,& quxeunque prominet fluuijs auc Algido
gelido, auc nigris filuis Erymanthi montis Arcadix , auc nygris
filuis viridis Gragi, & vos mares collue Tempe Apollinis totide
laudibus, & Delon natalem Apollinis &humell!infignem frater
na lyra. [Tempe) Mons & amoena Thc-iralix.[Fc3ternaq. hum.
lyra.)Qnia a Mercurio lyra inuenta eft, & Apollini data ab eo ,
quia Apollinis frater Mercurius putatur. [Hic bcllu) Ordo eft.

Hic motus veftra prxee a populo & principe Cxf.aget lacrymo
fum bellum & pellem cum mifera fame in Perfas, atque Britan-
nos . [Lacrymofum) Luftuofum,vt Virg.Siue getis inferre ma-
nu lacrymabile bellum. [ Aget) Auertet, aut abiget.

D ianam tedicitevirgines)Diciceprocanc3repofitu eft, vt p o R*
Cui no diftus Hylas puer,& Latonia Delos. [Latonaq.
fupremo Dileda penitus loui) Supremo pro fommojvc
fupreme lupiter a Teren. Dicitur, peni tus aut dilc(5tam,p valde
dilefta, vc penitus modo non genus omne perofum Fotmineum
funditus &penitus diledam incellige . [Nigris auc Erymam.
fil.)Erymanthusmons in Arcadia . Nigris autem filuis vmbro-
fis iocelligamus. [Gragi) Gragus mons Lycie, in quo Chimxra •
fuiffe dicitur. [Vos Tempe) Locus in ThelTalia opaci cate, & Pc
neo flumine amcenus , qui in honorem A pollinis merito lauda-
tur, q' ibi laurus plurima fic. [Fracernai^ue humeru lyra)Ei hic Sl
fuperiore accipe infignem cy thara per hgura hxc elocutio intcl-
ligenda,vt fit, Apolline infigne humerum habentem, vc Lxta co-
mam dicitur a Virg.Sc mulca fimilia. [Fraternaque lyra) Quia
Mercurius lyram inuenit,qui frater Apollinis . [A populo, &
principe Cxfare) Nunquid principe, ad populum referemus , vc
fit, A populo principe, quia pop. Ro. princeps erac& ceftoro-
mnium populorum, & reifte dicitur .

D ianam &c.)Dianx,Apollini$,& Lacone eo^ macris lau- asCSK
des cauedas monet, dices,virgines cenerx.i.adhuc incor-
ruptXjdicitp.i.laudate, Diana, & pueri dicite Cynchiu .i.

Apolline, mtonfum.i.femper crinitum, & Latona matre eo?: di*
leda penitus loui fupremo.i.coelcfti.[Vo8 Lxtam)Conftrudio
dependet a fuperiori fic. Vos inquam tenerx Virgines, dicite in
honorem Dianx venacricis,comam nemoBt.i, frondem, Ixram.i.
gaudente, aut bene nutrita fluuijs quia feriptum eft , Sicut ligni
fecus decurfus aqua^ quod frudum fuum dabit in tepore fuo.
Etdicitecomamquxcunq. prominet, aut Algido olim oppido
poltmomcs Tufculanos gelido.vndc ab algore .i. gelu dicic aut
Horae. d ij ^

COEL.

RHOU<

C A R M

mulns frondibus. Vos Theflalir lauris con
tot.dc l.udibus 1 in mati ^g^o.nata-

(ita,vn& Ayullmi gratia, &. . g,fyp.Apollineininltgne

MDolIinis i.in qua naius ett Apo^oA '0P j ^fraterna,

hum.Sin.habenieliumetii m igmi^ p„cc

quiaMcrcuriodonoac«pi,h

agecmPerfasquihotfesRoJ^

ee politas ab imperio R' a-oios vocanc. bcHumlacrymo-
fura.f.vittisjiuia be f Romani populi , mifetam famem

1“'° ]J:f„‘r4rfas“fM'llrifjnno. , >bi ttw tnslafmpet formida

^ ^i. rTo.dme.qiiia btllomfamrmparic, fames pdlem.

H Onm Rome monogamus ad faceidoriu admneebat fla-
™„,,.idrm & flammira. flpidi. rtgPP"] Tauri fatra^-
mcujiuu „*|i,i.s vrroines lunonis quoq. Argi-

AD aristivh, indicans vbiclve

twlisin f[f‘ lonoetntUm .

Scribit fufeo, «mleo honum yirum mminic prouidentla ybiqui tutum

clTc «Mffl ftmttr rc, firiculofipimcir yirfttur uequ, uho e^ere admwt,
(ile ciH4mfoU mnocintia.qutmsdmodum ipfi centigit, quem cum lajti*

HtfptUureiur. Infue mermem fugit, & Cfmru mulum, ie^< pfdMerfii»,
yiliinm merdeal,

ode XXIJ. Dicolot, tetnjirDfhosilit ^
lam fatis terris ninis , at^ne dira .

j N V M

» expe-
ditu .

.,f.

N T E c E R yitg , fcclerisq. puru s
Non eget Mauris lacuiis» n^ue~arcii ,
Ne c venenatis gramda lagi ttTs

■ ~Piirrrph3retra:_

Siue per Syrteis iier sftuofas,
Siuefadturus pcrinhofpitalem
Caucafuin : veJ qui loca fabulofus
/ Lambit Hydafpcs.

^ Kanquemc fiJua lupus in Sabina,

Dum meam c.into Lalagen : & vitra
Terminum curis vagor» expeditus;

Fugit inermem. v

Quale portentum nequemilitaris
Daunia in latis alit efculctis;

Nec iubx“ tellus generat. Iconum
Arida nutrix.

Pone me pigris vbi nulla campij
Arbor rtlliua recreatur aura :

Quod latus mundi nebulx , malusq.

Jiipitcrvrgct :

Pone fub curru nimium propinqui
Solis , j^n terra do mibus negata;

PulccTidcnttm Lalagen amabo ,

Dulce loquentem .

N r * n 8 B viti.) xxij . o Jc Fufeo amico , opei-

I veliiifrigiibflima icyiliia,vcl iiiletucnti Alma.
rM,..noaculis^Dc Mauris vtdeij.OdcpoIuicaucMauMiacu.
Kroorerleones.qurn lir Manritinialoni. [byries) De i;i b,.

■i Foido is.rcaucarmnjls ScyrlliiBiiions tll.ilinasquali Grau c„
"£hoc ell,n.oeeand,di,s,.r Hero. au. liber eriaur /,

f Wibr. Caucafom oium monriiim aliill.mom rlle. I luhorpiia
i SlSrabile^^ prop.er mors IriliC. . [Hydafpcs) Is «u.

LselUmplitl.mus,&adi.auigandivrt.m apciliimus

n.onv cdle Strabo lib.xv. Ictibir, Hydafpcn Crocodilos habe-
re & incrcdi Indum Huuium. [Fabulofus Hydarpesjbua magni-
tudineabommlnisfcrcdecantatus. [MeaincamaLalagcn; id/i.« '

nomen eHnonabrefiftum,Ac«A»}-'enim vox dicitur xam- Io-

nuor . t-uf-i* loquela . M\de loquax . MMyto voco loquor cano . t«i«

rPortentum)Monihu rem ptifcntem, portentum (utulktcm- IW.,

PUS refpicic,vt fctibit Nonius. [Daunia) Legendum clt Daunia

{ionDaunias,namgriceeu.amDaumaditiiur, &gr«ccHorar. Poiin,,; ’

jiduxitainnominariuo.ouoif plura exempla videto in noltio Dtfw,,
Wilo°o.Dauniaaiit(vtbtr.lib.vj. oltcndit) Kegmneula erae
iunftaApulii,aiiemm,9.ipfiApuli&Dauni) & Peucetij can.
dem vfurpabantlinguam.lbi quoq. ollendic Luceria vetus op-

pidum DauniorufuiffejvbietatRIiiicrui Lbanum.Plin. autem
volumine iij.hoc paflo meminit, hinc Apulia DaunioU cogno-
mine a Dauno, Diomedisfocero Pofteaait, quod annis Ceiba- Vcmj;*
Ius DaunioIfefini$,licm Dauniorum Colonia: Lucretia Venu- C«n*jii
lia.oppidaCanufiUjAtpi&c.Ptol.lib.iij. Apulorum Daunioru Arh
inquit . [Militaris) hcllicola habebat .n. viros fortes , priterea
locis ilhs clades illa Cannenlis obtigit ,& multa alia pliaptius
& polterius ibidc aftitata fuiu . [Ailculeiis) Afculos aibor cft
glandifera inde ttrculetu.[Iube tellus) Fuit lubaMauritani* lula
rex de quo late luuen.in line lib.iii). Jn Mauritania autc leones
etfe Plm.ee docec.[Aiida nutrix) Aquarum penuria ficca elt Li-
bya ibi cnimmuku torrida zona occupat , quare maxima medi-
terranei Libyi pars & regio circa Oceanum dcferca cll,quod
Scr.lib.vij.edocet. [Pigris campis) .i- frigidis, in telligit aut de re
eione Scythixhabente Ripheuiugum , qui regio afiiduisob- RifW
feiraniutbus.quippecafusconiinuaiu pruinarum quiddam ibi tnma
exprimit (imile pcenarum.damnata pars mudi, &a recii natura
innubem i[ernicaliginismerra,i piis que prorfus Aquilonibus
toh.itis rige ti (lima. Sola cerra^ino nouic vices tepor li Nec cce-
lo aliud accipit qua hyemc fempiterna , auflor ell Solin. Nuil j
arbor recreat iltiuaaura,na(vt dixi)fen)p hyemsibicft.fQuoJ
latus mundi).i. qua mundi pattc.[Vrgenc).i.aggrauant . [Nebil
]i & malus. [Iiipiter) .i. aer caliginofus & rigcntifllmus . [Po-
ne fub curru Solis).i. fub zodiaco & torrida zona, qui quidem
*lUiia inliabitalis ell . [Dulce) Pro dulciter .

i Ntegcrvici.fcelrrisq. purus) Metui Sapphicum hcndccafyl A C R»
labum tnbusverlibus . Quartus Adonius ad Anltiu Fufeum
feribit amicu fuum , indicans innocentia femper & vbiq. tua
elfccc inter res fiuas ac peticulofas, cuius rei teltimoniu docu-
mcntuque ipfe coeperit cii alia$,tumpricipuecum in Sabinis in
agello (do fpatiantem fe ingens lupus fugerit dubitandum ih ell
vtiii ioculariieran vere dicatur, quia lupiltnguli fingulos homi-
nes inuaderec6(ucuetunt.[lntcget)Innocens.[Non eget Mau-
ris). i. quibus vtuntur Mauri, cll .n. primiciuum pro deriuatione-
[Gtauida) Plena fertilis.vtbisgrauidi ptcudtsbis pomis vtilis
aibos.[AeHuof3) Aut procello fas, aut nimio Soleferucnces, vfi
Virg. Etinhofpna Syrthis. [Caucafus) Caucafus mons Scy-
thir patet habitationes hommum,de quo Virg. [Fabulofus Hy
dafpes) Aut longinquus,aut de quo multa finguntur miranda .
[Lambit) Metaphora a lingua eo qi lenitur fluat, & ripas fuas
raquamhngualambat.[Hydafpes)Fluuius Mfdii.fiue Indii,

Virg. Vt Medus Hydafpes.[Nanqueme)Ordo cll, Nanquenie
inermem fugit lupus in Sabina (ilua, dum canto mea Lalagen,

& vagorvltra terminu expeditus curis . [Dum meam c.anto La-
lagen}.! dum .imici laudibus allicior voluptate cantandi. Meam
autem, quam diIigo,vt Virg.Relhcir,Euridicemq. fuam iam luce
lub ipfa Immemor heu,viftusq. animi refpcxi t.[Et ultra) Cura
rum tefminum,progreflus Mnra animi fecurit3cc,ac nihil time
rem. [Portentum) Pro lupo pofoit. [Militatis) Qiiia virofor-
tc$,& aptos militiihabuit.Virg.Hic genus acre virum.Maifos,
pubemq. Sabellam. Affuetumq. malo Ligurem, Volcosq. veru-
los fixtum.hic DecioSjMarios magnosq. Camillos. [Daunia)

Apulia diaa a Dauno rege focero Diomedis , aiic 3 tecionc iii

qua regnauit.vnde cft, Et Dauni mifererc fcnefti. [Aefculetis)
rliil* \ ^ Acrculctis dixit ab Acfculo.CNec lubiE

sj Vt rupra,arcgc lignificat prouinciam . Iuba.n. rex Mau-^

»7

LIBER ]

rorum fuit qu» regio & ficca eft,& leonibus abundans . Virg. in
eius cxccrationcm laudans l raliain t Ac rabidr Tigres , & l»ua
leonum Foemina. Arida nutrix, fiticulofa. Virg. Hincdcfctca fitt
re^io ell. [Pone me pigris) Frigidis locis Scytliix Virg. Scinper
h.rf.e.[Recreacur)l^rofluatur. [Quodhtiis) Ac ridiccrc,quam
partem. [Malusq. Iupiter)Iouem aerem pofuit, vt Virg. lupiter
fcl.d.p.i.ach dicerer: Loca Une Sole. Virg. Pl.iga, Solis iniqua,
& item : Tum Sol P.illantes haud vn^dilcucit vmbras . [Vrget)
Comprimit, VI cxrulea glacie cocretae, atque imbribus artis.[Po
re fub curru) Aut in frigidis partibus Scy thix , vel in ardentibus
partibus Africx (i poncretur.[Lalagcn)Se amicam fu.ani dicit fe
eurum omnium pcriculorii bono innocenti* polfe cantare.[Ni
mium propinqui) Vt femper Sole rubens ,& torrida femperab
igni.[Domibus negati,) Cyrenaicam dicit inhabitabilem. [Dti
ccridentem) VtVirg. Fuit aut tibi quicquam Dulccraeuoi.

P 0 R • TNteger vitSjfcelerisq. purus, )Ad Anttium Fufcumhsc feri
I buntur, quibus indicat innocentiam femper & vbtque tutam
JL efle cuius , rei teftimoniumipfe accepit tunc cum in Sabmis
in agello fuo fpaiiantem fe lupus immenf* magnitudinis fuge-
rit.Eth*c dubito vtrum joculariter dicatur an vere, qiiilupidnr
folerc fingulos hoies inuadere. [Integer vit*) Vt Virg. O pttans
animi iuuenis . [Fufee pharetra) Grauidaphareiraq. pro graui,
ac per hoc plena metaphora . [Lambit Hydafpes .) Hydafpes a-
ninis InJix.Fabulofus aucemdiAus quia India plurima genera
miraculorum , & digna fabulis ferat . Lambit autem translatiue
diftum ett a lingua, per quod fignat Hydafpen fluuium lenem |e
uiter fua ripas tangere. [Canto) Compono, f.librum Lucij xvj .
Collyra infcribicur, eo q*deColIyra amica feriptus fit.eriam
nos lic plerunque loquimur. [Et vitra terminum curis vagor) .i,
vitra terminum fundi mei procedo, locorum voluptate obleda-
lus. Curis autem cxpeditis,pro ipfc curis expediturus. i. fecurus.
[Nequemilitaris Daunia) Daunia Apulia didaa Dauno rege
foceto Diomedisjquam militarem dixit, quia militi* aptos U'-
ros habet.Latis alit itfcule.iFrculcca ab i^Cculo arbore itadhr,
vt Pineta a Pino . [Nec lube tellus.) Mauritania intelligenda a
luba rege. [Pone me pigris) Cur pigros campos dixerit ipfe o-
ftendit fubijciendojvbi nulla arbor ^liiua aura recreatur. [Quod
latus mundi) Lacus pro qualibet mundi parte pofuit. [Malus q.
lupiter vrget.) louem pro tempeftate ponere poeticum eft . Sic
& Virg. Modo lupiter adfit. Tertia lux claffemCretsis fillctin
oris. Ergo malus lupiter, pro eo quod ett iniqua tempeftas. [Po
nes fub curru nimium propinqui Solis)In Africa.f.cui Sol pro-
pior ettjq ceteris terris. [Domibus negata) Qiiia vltim* partes
Afric* inhabitabiles fune propter nimios calores. [Dulce riden
lem) Pro dulciter ridentem . nomen pro aduerbio ponitur .

ASCEN "T vic*.)Hac Ode docet poeta quantu vsleat innocctia

I & integritas vit* exeplum a fe fumens, qui cantilenis inno-
.Xxtjsintentisdumforte Lalage amicam fuam cantaret, in lu-
pum ferociflimum inciderat inermis,&tn ille cantante refugit.
Ordo ett.Furce integer vit*.i. integrans aut integram faciens vi
tam fuam (plus aut ett, ^integer uica,ficut maturus *ui,^*uo)
& purus fceleris , non eget i.iculis Mauris, aut Mauri .i. quibus
vtuncur Mauri,e manu , hoc ett eminus ea iadantes, nec arcu,
nec pharetra .i. theca fagictarum, grauida.i. plena, & icaonutta,
fagutis venenatis. Siue fup. (it facturus iter .i. iturus, per Syrces
sttuofas qu* funt locaarenofa in Gciulia ad torridam zona ten
dentes, fiue p Caucafum monte Scyihi* altinimura,& fane frigi
dum,& Ita inhofpitabilem.i.nulli prxbentcm hofpiiium vel p ea
fup. loca, q loca Hydafpes ttuuius Indi* fabulofus.i.de quo mul-
ca fabulant ur,]abic.i.alluit.Nanque lupus fugit me inerme in fil
ua Sabina, du ego canto Lalage meam .f. 3mica,& expeditis, auc
expeditus, curis vagor ultra terminu, lupus in^ exns portentu .i.
fera malli portedens, quale neque Daunia. i. pars ill.a Apulix, mi
litari s.i.ad militia apta, vnde Turnus fuit, alum /^fculetis .i. ttU
uis ubi ^fculi narcuncur,latis.i.amplis.Nec tellus lubx.i.Mauri
tania, nutrix leonum arida, qaaqs eget, cum bon* nutrices laAe
abund-ire debeant, & in fcruces nutrint leones. Pone,qa vero id
quali dexteritate LaUge.s,qua cuc cantabat,acctdit,dicit fe vbicu
que fueriCjCa amatulfe,& cantaturi. Ordo eibPone.i.fjtte&cotti
tue me,vln capis pigris.i. frigore pigritie inducentibus, nulla ar*
borrecreatur.i.rc no liatur, & fouetur,aura ^ttiu.i.i.Solis calore, i.
vbi perpetuii horretfrieus ad id.f.latus mundi, qiF nebutx.i-fceci
de nubes, & lupiter malus. i. aer corruptus & malignus, vrget .t.

f 'munt,pone ct me in terra negata domibus. i.inh.ibitabilt,pp ca
orem videlicet, fub curru Solis propinqui .f. cerrx, nimium ego
fup. nihilominus amabo femper L^agcn amicam meam riden-
tem dulcc,& loquontem dulce .i. dulcucr.

‘ R I M V S.

ad CHLOEN.

TutttMtn yirtTMm eontuflum formid/imm intnpat, ^«4 y*lul hiuH»

Im Mnifjfa matrt irtfidit c» a yiris mbil lUi Jit ftmuiiiMjoU qui aminii
non VI fer^hinnulum quiret perdere.

oJe XX JIT. Jjicelos .Tetrafirofhoi lyt,

(luit nrnlu ^racilU te puer iit rofi.

— V-
uu

---ou—

Itas hinnuleo me fimilisChloc,

Qusrrenti pauidam montibus auijs
Matrem , non line vano
Aurarum, &lilua: metu.

Nam ftu mobilibus verisinhorruit
Aduentus folijs : feu virides rubum
Dimouere lacert$:

Et corde , Qc genibus tremit .

Atqui non ego te tigris vt afpera ,

Getulusue leoftangere perfequor.

Tandem deline matrem
Tempeftiua fequi viro .

Itas hinnuleo) Odexxiij.Chloen puellam al-
loquitur. Ea.n.Horatij tadtim tremebunda vita-
bat matrem reqiiirens,uii hinnuleus tigridis, auc
Iconis morfiim metuens fugit ad matie. Cumq.
eam non perfequatur, ut tigris, vel leo hinnulcu,
delinat tande iam matura viro matrem [equi, po-
tiusq, ipfladhxreat. [Vitas hinnuleo) Produxit auc aipiratio
nem fequentc,ucl potius poeta?! more, vt latius intiro Verlilo-
go apparet, vbi docuimus pluribus exepiis . h. In metro vim hfe
nullam.[Hinnuleo)Hinnuleus dimin.ett ab hinnulo, bene coue
niens pueli* cimorofx.Ett .lut hinnulus ceruoiv, capreolo^, ca-
prea?;, damarumq, ttlius.Plin fcribit lib.vii).q' equo Sc alina ma-
res genitos ancitq hinnulos vocabat, contraq. mulos, quos alini,

& eqiia generarent, fic et Varro dixit . [Silux) Hoc loco trilTylla
bum ett. [Veris aduentus) Tunc.n.nafcuntur folia & hinnuli, &
lacert* in rubris apricantur. [Atqui) Certe . [Tigris) Befiia elt
inaculofa velocitatis tremend*,uc Plin.fcr . [Tempetliua viro)
,i.nubilis& viri potens . [Frangere) .j. lacerare,

V itas hinnuleo me fimilis Chloe,)Meirum duobus vetii c R
bus Afclepiadeii . & primus uerfus p rcfolutione fcandi
lur ita. Vitas,hinnuleo,me fimilis, Cbioe. Tertius Phe
Tecratius . Quartus Gliconicus,qui & ipfe per folutione fcandi-
tur ita, Aura. & filux.metu. Ad Chloen iam maturam viro feri-
bit contaftum fuum fugientem, cui velut fuadet virolb eam con
ta^um non debere vitare, & comparat ea hinnulo imbelli & na-
tura timido qifficut ille leonem, vel tigride fic ifta fugiat uiros,

(eras attruens infequi,vc occidant , fe ad hoc velle coniequi ea vc
ampleftacur.Senfus aut hic eft, Chloe me uitat, & timet uc hin-
nulus qui ceruz matri aberrauit & adoes motus aur^,vel nemo
tis tremit . Ordo eft, Chloe vitat me fimilis hinnulo querenti pa
uid.tm matrem in auijs montibus non , fine magno metu aura?;,

& filue.[Auijs)Pr*tcr vi* ufum, qua fere ambulare cofueueruc.
Virg.Auia tum refonant a.u.r.c.Nam feu mobilibus.Hypallage
ett pro mobilia folia inhorruerunt aduentuueris . [Inhorruit)
Conturbata ett : vr,Inliorruit armos . Item, Et inhorruit vnda te
nebris . [Seu virides rubu Dimouere lacert* :) Colorem, lacct
ta?! expreflit epitheto, q talibus locis Ixte effe cofueucrut . Virg.

Nunc virides et o.f.l. [tt corde, & genibus), i. animo & corpore
fynecdochicos . Gcnibus.n. capti temere confucuerunt.[ Atqui
non ego te) Ordo eft . Atqui non profequor ego te frangere ut
afpera tigris ucGctulus leo tigris uelociflimum animal ett.Tan
dem ad proprium defiderium retulit , vt Virg . Venufti tandem
tuaq. expe^tata parenti . Vicit itet durum picta . [Tempeftiua )

• Horat. d lij Iam

R M

IM m.tur. ,iroA "ri PVt“L ChTo' ” H°"'o j”'" P“r u ^

•*- -r Itas hinnuleo aut Chloe

\ y jpfuoientemiaSuinvjrifcnp nberrauJt.

\/ irnue [linCi

.ientemiafiuinvjrilcnp . ’ - aberrauit.

^,.praVcri.^da'";“f»^

ac ireinuerunt . [beu y ^ ^ rufticis hodie i Italia ap

fpKicsfllmotugitiyyfe y f

ASCEN. -C T pullo cctuino,Jlcens;pioe puella»

V TilhZt alii Mi. Viias Oi' C""!'» I'!"""l™) •>•

oullo ctioim oMicoti in montibus auijs.l vbi non funi viai.tna

frtn, rcutuaniMuidjm,&t«nainra.&pp.abremiani puli tunc

ms-uil pMentcm.non line nano metu auratum & ftlus.qula li co
cntftut l.-ui aura ramus in filuis nmclinfidias venatoris , aut fe-
Z [Nam feu aduenrus Ven.),i.fia.uszejl,yr.,aut fauon.MUO

fliuicVcraducnitinhorroli.i.horioremlccii.folijs.i.frondibus

mobibbns.i.facilefe motantibus, feu latertat uitidcsiiimouerc
l.a loco luo rubum .i. quoduis mrgultum.ant fruticem, blnnu-
Jus fno. itcmit & (otde K genibus , quia pti umore trepidat,*;
ita fatu Chloe quod quali miretur poeta ait . Atqui , 1 . Ied,cur o
Chloe id facit ? ego nonprofequor te frangere .i. ut frangam tc
VI tigris .i(pera,ve}j'fo veJ,lco Gctulus qui tcrociffimos elt • Ec
ideo tu lepcitiuj uiro.i.iam matura uiro, lam plenis nubilis an-
nis, definc tandem fcqui matrem .f. luam .

AD VIRGILIVM.

MiroiH*'»'» Vir^llii4>ntnonet,ft amici mortem aquifu ferat , at n.
fenoviitdic.riler tiolereueo^itedolori modum inucnire eb tanti rima*
Ouram, ysrumfrujlradifiiierari^uodtoiife^uinon ijueai Lugereautt
/apra (^uam[atueJt^u9iifoiamsiuUum&inHtilt,yerutti<sm ipnpivm .

Ot/e XXill. vicolos tYttra^ro^hos : ht t
Senheris Vdrto fortis bofimm.

-•-ow — uw-ou
---vu-~wv-
•*. — l/u.-LH;-yu

Vis dciiderio fit pudor , aut modus
Tam cari capitis? praxi pe lugubres
Cantus Melpomene; cui liquidam pf
Vocem cum cyihara dedit .
lirgo Quindilium perpetuus fopor
Vrgci?cui pudor, &iuftitia foror
Incorrupta fides , nudaq. veritas ,

Quando vlluminucnicnt parem?

Multis ille quidem H.bilis occidit :

NuIIili.bilior,auam tibi Virgili.

Tu fiiifira pius, neu non ita creditum,

Pofeis Quinftilium deos .

Quod fi 1 hreicio blandius Orpheo
Auditam moderere arboribus fidem ;

Non vanx redeat fanguis imagini:

.r,J« v^‘;"**"'itgafcmdhomda
eirr P»ccibiis fata » recludere ,

N>r,ro compulerit Mercurius grcRi.
13v.rum.rcd;ouiusf,tpi,uontia. ®
'i.tnoquitlcnrristrctftntfas.

N V M

vis iiclitlei'i'>)VN'l'"'’‘I"'''“ 0‘l' alfjiur MtL

pomciicm.vt przapm & doctre vclil . quis p,. An,
dor aut modus , & lini< fu dclidctio cati amiti .

Rcfpondetniufa.Obijtcrgo duiiuiliui hom..

Itus, udes, & verus an,c oniiiis,iiuiIi llcbilmr, <1
Virgilio.qui pius frulira illum deos (loftit . icj

ri l.,„liusOcplKotylliarapttlonarci,non laniciiviunioiiuo
Concludit inde quicquid durum non licet tmciidarc, Ic
fien oacientia . Is igiiut modus mula ptaicipitur , & dote,
n Virgil' fulA'"'" ■ Wflpome

"i pater tum cythara dtdit liquidam vocem , ITaicipc lugu.
raoihus appoliiio.QuK piidKi.aui modiis hi dclidcrio um

1- . ..RJasairiip siiiinr>f'f1l].7 Iii>M.inr-fI^ I i/Ia OA

rediret,
uius fie .
turin Virgil'
necui

“„?t' 4 DrtJcVioj.S^ i‘"PP'-- 9“^ abrunt,dell<ic.a.

JnrrPiidorSModcllia St decor. Nam [vtinquit Scncca epillo

1 , eintclima.) ell aliquis & dolendl decor.hic lapienti Ictuaiidus

.11 & Quemadmodum inceteris rebus,ua & m lacrymis aliquid
GreU Imprudentium vc gaudisi.iic dolores exundauere.cquo
Inimo cxeip^ ncteffar.a &e. [I'r«ipe) Dote . [Melpomene) A ^
melodia dieitnr.qua audientes demulceantur, lime ait Horatius. „

Cu.liquidam pa.erVucemcumcyiharadedic. Llatii) louis

enim fil ^ mufr dicuntur ab Hefiodo in 1 hcogonia. [Ergo) Re
/ponJet mufa, Ergo, quia .f. lugubres canthus requins . [gum.
lilium) Eulebius fcribiijOnintilsun. CtemonenUm Vngilij. Sc
Horati) familiarem fuiHe , obijlie ante Virgihj obitum annis ic
nis . rCm) Ordo clb. Cui -f. [Quiimho pudor Sic. quando in.
uenit vllumpaiem?Nuda) Simplex, & pura. [VirgiJ.) Nigidius Vir»i|
(vcrcfcrtGtlliuslib.xij.cap.xxinj.) Valcriincafu vocandi fcri»
pfit fomno.i.acuco tono elie primam, deinde gradatim defeende
re,fed fi quis nunc,inquitGcllius,Vakrium appellans in cafuvo '
candi fecundum idpriceptumNigidij acuerit piimarunon abe
m quin ndcatur.Ptifcia . etiam iib.vij.cum Gellio conuenite vi \
detur. [Tufruiirapius.) Ordo cll, 'I ufiultra pius pofcitdeos
Quintilium . [Heu non ita creditum)Itavt.l'.repofcere debeas.
[Creditum). f, tibi ab illis.Dijs.n.non perpetuo liberos, auc arrd.
cos credunt, ac donant, hinc Seni caepillolaxc.fcribit Liberos ,
coniugetn, atque patrimonium ita nos habere, debere tan^ non
vtique femper iubituri , Si canquam non futuri obhoc mileno-
res fi habere ddierimus. [Orpheo) De hoc late in Ode xij. dixi»
mus. Maro Ci in fine Georgicorum lati llimc meminit, quo mo-
do Hurydicem vxorem Orpheus ab inferis fua fretus cythara tc-
uocare frulira tentam. Ait auc Ipfe caua foUns egrum ceiludme
amorem, Tu dukis coniuxjtefolo in littore fecum, Te veniente
dic, te defccodencc canebat. Tenarias et fauces alta hollia Diiu.

Bt caligantem nigra formidine lucu ingrclfus.Mancsq. adijt re-
gemque trciucndufn,Nefciaque humani, pcib.mafuefccrc corda.
[MoJcrcrc)Pull3ndo teperes, & gubernes. [Vans imagini). i.vm
brc.Dido Virgi]iana,Et nunc magna mei fub terras ibitn)ago,Sc
Oui.de mone Drufi ad Liuia^nquit, Supprimere iam lacrymas
non ell rcuocabilis illis,Qiitm femcl vmbrifera nauita lintee tu
lit.[Virga)De hac vide in Ode decim.i.[Lcuis) Micis, placidus, fa
cilis.[b'ata rccludere)Fato 9 i llatuta dillblucre.llatuerac aut mor
tuos rninimc polle redire ad fuperos Ouidius ec de mone Druli
ait, Non tibino vilis vincere faca datur, [Nigro gregi).i.vmbris.
[Duruin)Ordo ell . Sed quicquid du3f ell nefas corti gere.i, non
licet emendare,leuiiis fit patientia. Plautus ec in capti uis ait, De
cccidpat(animoa;quo,h idfacietisleuior labos erit. Et in Afina
'tia, inquit Fortiter malum qui paritor, idem poli patitur bonu .
Seneca item iii Epiltohixcix. inquit, Rcdlus, atque integer ani-
mus praua forcuns,& dura, atque afpera ferendi fcieiitia mollit,

a Visdefidcnofitpudor,autmodos)Metn'i tribus veifibus A» , r
fclcpiadeu, Quartus Glyconicus. Confolatur hac Ode Vir
giliumimpacienccrQuintilij amicifui mortem lugentem Sen-
11 ordo, Da mihi pnecepta carminis in mufa quibus

oltendjm quis modus defidenoclfe debeat cariffimi fodalisauc
amici.Q^iida aiit fratrem Virgilij hunc volunt e/re.[Tam cari ca-

pitis?)1 .im can amici. [Cm l,quidam)Pura diilcc fiue canoram.

yirg. J um liquid-is corui pnlfo let gutture voces , Aut quater
ingetnmac.[Pater) lupitcr . Iouis.n.& Mnemofines Mufsfili-B
efle dicuntur. Ordo aut (11, Melpomene, cui pater dedit liqus-
dani vocem ciim cytliam.pcipe lugubres cantus , quis pudor auc
modus fit tam cari capitis. [Ergo Quintilium)Ordo cil ppetuus
loporvrget Quintilium cui pudor Stincorrupta fides iullicisefo
ror,nudaque ventas erat.qn ergo vllum iuueniet parem5[Sopoc
vrget)Mors.vrferrcns urget fomnos & Tu confansuincus Icii
“"x? V 'J" b'"' Hi appellata iiiliitiai forot .
eiimen?.i'^ro • ^ nil occulti habeat aut egeat :«c

•[ «idit)Mortuus eft occidifle aut magnos & proba-

LIBER PRIMVS.

toj viros dic^-binc. [Tu fru(lraVrrationabiliter& (luererncdio,
vt,Ntl i.micuj!ethhu^ vllu Debencem. [CrcJiciim)C6ini(rum,
Coinendacum.uc Virg. aufusfecrcJerccotlo . Vfiiio & Iv^rnioes
a iimas reddi Jidcc duc tauij quas ad hoc ca:pcrinc,vt rclti tueret.
[Quod (i)Ordi> Ii blandius rrcicio Orpheo modercre H-
dem auditam arboribus non redeat fimguis van^ imamnt,^ Mer
curiusnon leuis recludere fata precibus femcl compulerit nigro
gregi horrida virga. [B!adius)Delevla -'ilius.[Orpheo)Orphcus
Thrjx fuit, qui dum catu fuo, vel cythara arbores c6inouercc&
fequcrencur,iiiirydicen ih luam vxorcin reuocare ab Inferis no
potuit. Virg. ReltititjEurydicemq.ruam.j.l.fi. Immecnorheu,
vidiusq. animi refpexic , ibi omnis EfFufus labor, atque inuitis
rupta tyranni Fojdera. [Fidem) Cordam. [Vanie) inani vmbrte
inoreux.[Sanguis) Pro vita vt Virg. Purpuream vomit ille ani-
mam. [Imagini) Modo corpori, vt Virg.in iiij. ^n.Et nunc ma-
gna mei fub terras ibic imago Ecalibivmbra:. Idem in eode. Ad-
monet in fomnis & turbida terret imago. [Virga) Caduceo :vr.
Tum virgam c.apit,hac animas illeeuocat Oreopallanceisalias
fub Tartara triUia mictic. [Horrida)Seuera,diftrida. [Reclude-
re) Aperire. [Nigro compulerit Mercurius gregi) Vinbrarum
multitudini congregauit.vr, Compuleramq, gregem Corydon
& Thyrfis in vnum. [Durum)Senrus eft, Durum eil canti amici
mortis dolorem ferre. [Sed leuius fit) Leuigatur. Suadet patien-
tia leuius fieri, quod corrigi non po teli, ve quicquid etitjfupetan
da omnis fortuna ferendo eft Terentius , Et vt quimus aiunt, qn
vt volumus, noii licet. [Corrigere eft nefas) Non eft licitum cor
rigere, nefas enim pro illicito pofuit.

P O R- j Vis defiderio fit pudor, aut modus Tam cari capitis )
i J Prreipe lugubres.Hac Ode TfeV©- continet & Quinti»

fudalc Horaiij. Senfus aiicc-ft: Da mihi pitecepta
carminis muTa veolienda quis modus delideriocfle debet cari 111
mi amici.[Ergo Qninftiliri perperuus fopor Vrget?)Eleganier
&poetice foporCjp moitepofiut.[Nudaq.veritas)Bonu epirhe
ton, ideo, qa nihil occulti cener,ac celat, [Qii) Acuta ptiore fylia
ba qn uim inccrrogatiuam habet. [Fruftra pius)Heu fruftra repo
fcis, inquit Quintilium, non fub hac /pe illis coraendatuni,accie
ditum pro comiH'o,ut fupra: Nauis qus tibi creditum debes Vir
gilium,[Noa uan^ redeat fanguis imagini)Imagini.i. vmbrie ut
illud: Et nunc magna mei fub terras ibit imago. [Non lenis pei-
^s fata recludere) Solira fihi figura dixit :vc, Callidum qcquid
j9cLuciocofo Condere furto . Nigro compulerit Mercurius
gregi nigro gregi pro vmbris poetice , Durum, fed leuius fit pa-
tientia . [Quicquid corrigere eft nefas) Grata fencentia .

ASCEtJ. defiderio)Virg.confolaturfuper morte Quintili, vi

l I ri qde optimi, fed irreuocabilis , & ideo aut pacicdo,3ut
^ obliuifcendo dolore mitigandum docet, qa qd' eultari
non datur, fuperatui pntienJo. Vnde & Maro ^n.v. Superanda
ois fortuna ferendo eft. Ordo aut eft.O Melpomene.i.mufa a..
mcene canens melos,cui pa ter. f.Iupicer, dedit cum cythara voce
liquidam. i.liqje modulante, pcipe cantus lugubies.i.pra?cine, &
doce quis.i.qu.rlis pudor, aut modus.i.modeltia,aut fi.iis fit.i.ef-
fe debeat, defiderio f.Virgilij.tam cari capi tis.i. quod habet de ta
caro & praecipuo amico uideheet Quintilio. Rndet mufa inci-
piens. Naeniam . feu lugubrem cantum. Ergp quae uox dolentis
& indignantis eft fopor perpctuus.i.mors vrgec.i.prscmitjQuin
ftilium.r.Cremonenfemcotubernalem Virgilij & Poet£, cui .f.
Quintilio, fup.erat pudor, & fides incorrupta, appofitorie foror,

immo (fm Cicer, j. offic.) fundamentum iuttiti3e,& ueritas nu-
da .i. non fucata, ncc palliata qn inueniet parem illi ?q.d. nunq.
Illeqccidit . 1 . excindus eft mortuus exiftens flebilis .i. flendus,
multis bonis .r. viris , fed nulli flebilior quam tibi Virg. Tu pius
■i. cametfi piusjpofcis heu fruftra deos Quintilium, vt.f.eum ti-
bi reddant, quod fruftra facis quia non ita credi tum.i.comiirum
tibi ut ablatum a dijs repetas, aut dijs ut tibi eum reddaiit.Quod
fi modercre .i. temperes & regas canendo fidem.i. cy tharam au-
ditam arboribus, modul.intef. Orpheo & hoc facias blandius
Orpheo Threicio .i. q fecerat Orpheus Thracius, dum Eurydi-
cen .ib inferis rcuocauit. [ Sanguis non redeat imagini vani) .i.
fimuLicro , an cadiueri nil prxtcr imaginem hominis habenti ,
qiiam.f. im.iginem, Mercurius non ienis, non exorabilis preci-
bus, recludere .i. refolucre ,fat3 .i. fatalem mortem compulerit
.i. adegerit fcincl, gregi nigro .i. ad gregem mortuorum, feu in-
ferorum qui nigri fimt , virga horrida .1. caduceo . de quo prius
vifumeft. Sedquiatn vic.im rcaoc.iri non poceft, quicquid du-
rum .i. afperum & mnieftum eft nefas .i. non licet corrigere .j.
euitare, fit leuius .t. tolerabilius .i. per patientiam , q. d. patere
quodeorngete nequis.

AD LYDIAM VETVLAM.

Infkltat merftriei , qw* cum luuetik^ob furm* ^ atalit el"^rtnlram,
in 4m.4torii ejpt ptptrbi/iwa, iam yeluU . vicitjim abiUn nf^ligi rtmr,
O’ fmellH ma^u dcleflanniur, df^na fulicet pro mt nln Muour, vl ««dj
pmuntur, qu* alqs fecerant .

odi JC Dicolos , Tetrajlrnphos : ,

lam fttis term niuis , attjue dtr£ .

-y — -yy -y--
, »y -yy -y-«

-U — -UU -U »U
-yy -y

A R c I V s iun<5las quatiunt feneftras
Idibus crebris iuuenes proterui;

Nec tibi fomnos adimunt : amacq.
lanua limen:

Qu$ prius multum facileis mouebat
Cardines . audis minus , & minus iara ,
Me tuo longas pereunte nodeis
Lydia dormis.

Inuicem mcechosanus arroganteis
Flebis, in fololeuis angiportu,

T hracio bacchante magis fub incer-
Lunia vento;

Cum tibi flagrans amor, & libido,

Qusefolct matres furiare equorum :

ScEuiet circa iecur vlcerofum ,

Non fine queftu,

L$ta quod pubes edera virenti
Gaudeat , pulla magis atque myrto :

Aridas frondeis hyemis fodali
Dedicet Hebro.

Arcivs &c.) Ode XXV. in Lydiam mereifice anto»
rapace rcnbicur,qu^ quondi ab luuenibus adiba-
tur frequentius nunc aut rarius, qui a vetulj,Vrq.
ipfaformx faftu moechos ohm Ipreiierat , it.i fa-
anus vici (Tim de (pici et urjflcbuq. et quoties li
bidinofo amore torquebitur, non fine qftu,q<i' iuuenes gaudeat
puellis magis, rpernamq. uetulam. [Parcius^ Rarius . [Idibus)

L. ipidum.r.f Proterui) Intepei aces, & iinmodefti. [Amae linie :)

Non recedit a limine. [M.e tuo longas &c.)Hoc minus audiebat
Lydia quidam amatores olim dicere foliti er3nr.[Anus lenis)
.(.contemnenda . [Arrogantes) Superbos, & indignantes te ad-
amare. [Angiportu) Angulto uico- Intcliigit aut ambitum.i-do
mo^f circuitum. iij quo mcechi latere folent & imbribus, &ven
tis expoliti. Lydia vero vicilfim id patietur . [Thracio vento) .i,

Borea.[Bacchante)Furente.[inter!unia)Tuc.n.tcpcftatescxci- xunotna

cari folent. Plin.aiic Jib.xviij.cap.xlvij.de lunari rone.inqt. Quo *
ciesaboccidente Soleccrnitur.prioribusq.noftis horis luce-
bit crefeans eric,& oculis dimidiatam iudicabitur. Cu vero occi
dente Sole orietur ex aduerfo,ita ut pariter afpiciatur, tunc erit
plenilunium. C^ioties ab orcu Solis orietur prioribusq. nodis
hons detraheret Jumen , &in diurnas extendet decrefeens erit
iterumq. dimidia In coitu vero,q(I' interlunium vocant, appa-
«redeliecir.[Flagrans) Ardens. [Matres equorum.) Virs.hb ni.
Oeorg.ait. 5>cilicet ante omnes furor cll infignis equarum : Ee

mentem Venus ipfa dedit, poftea, inquit . Illas ducit amor trans
Gargara transq fonantem . Arc.inium, fuperant montes,& flu-

ba tonia. [Iecur vlcerofum). i.corruptu. In iecorc aut libido eft
vt amnt.rolcri]. vbi corruptum rft, vlcerofum cITe, o. in brutis u-
n.mahbus fepe.vnlete eft. [Pubes)Iuuenrus ipfa. [E Jera vneL

ti) v*raiic myrto puellas.aciuniorcsinrelligit ilb.n.fem

i ouftT‘’‘^T [■'“•Ia magfs) . 1 . nouclla,

> pullulo . vnde & puftus equinus , pullus gullinuceus. & hm5i .

i liij [Aridis

SHSSSSEips-i

pdearyll*um. Quaitus "L 'meriioq. ab amatollbus
i „0 ,t' .n.liJ ■»»> ^ ol?m fentllras tuas

ralCiraiu q 1 unt ' f f“™„o ijs aperires iani re negll

Up,draus.aee<rab

Bctemcipiuar K itcircono _[,,„etilo. [Qnaimnr) Cu-
l'arau5 Illa vuis tamen

r„.,«nr apl.«rel.s elt, t f ell fem

P" „'1 i limine . I Facilis) Vnfla ne refonaret afliduo

PM ' ho")l'ro Eiaionbis plrui.,[Lei,is)Ordo e«. l.en,s anus

ffiianogances mcechosinuicemin angiportu mag.s rob m-

tcrluniaTliracio vento bacchante. [Arrogantes) Tepgnai.tes.
n eiiis') Aut contempta aut ab amatoribus uacans. [Langipor-

tuV^nBiportumalij dnr vicum fine exi tu, quah inlocodelcrto,

& lincconucntu vbi Hexura eliet.alij vicum auguihim 6i flexno-
fum in modu anguis, vel ipfo fecreto ferpentibus tutu, qnafi an-
cuibus portum, [Thraao vcnto)AquUone,vel Borea, vc Tbrai'
CIO Aquiloni. [Bacchance)Infamente. Vc Virg.in inj.d^-n. bzuit
inops i-iiimi cotamq.inccnfapervtbem Bacchator . Magis fub
intctluniatum magis flebis fub interlunia, quia tum fere concita
tuctcmpcihtes qiufi tttto t pe>& in defertis locis ideo fleret vc
doloris lelttm vitaret. [Sub)' Ante, ut Virg.in iij.Georg.Sub luce
exportant calathis, addit oppida pallor, [furiare cquoli) Nouo
verbo vius, quali in libidinis furorem vrgere. Viig- Scilicet ante
omnis furor elftnfigniseqiiurum. [Vlcerofum) Libidinis indi»
gnationccomocum.vcl certe quod pro aitate appetente tanq vl
cetofum (pern.itiir. [Non fine qllu) Non fine qrtla, ut auatitia
meretrices oUenderet, nec tum qtiicicm (ineiucro,& pretiocor-
puris. [Lxta quodpubesedcramrenn Gaudeat) . 1 . q’ puellas
juuenev ament, quas inedera & myrto intel)>gi uoUiit . [Pulla)
]'ull.ini dixit, vt eius coloris puellas olkndac amari , [ 'unias fro
dcis).i.anu5 d decrepitas mu!iercs 3 & fic eci.im xra te frigidas, vc
Hebro glaci.T!i lint limiles , mento a lum iiibu.sconiemi:cndas .
[Hyemis fodali) Frigido, vthy emis tepore. Virg.Scmper hycms,
fcinpcr fpirantes fiigora Tauri .

P O Ri "i^Arciusiunftas qu.aciiinifene(lras}Mrcin meretricem ra-
I -'p.iccmjfcd uetulam, & mento ab amatoribus paflura quae
J. Icccmt feriptj ell.Senfus aiiccU,Iuuenes,qo!im frequen»
lius tuas fcncHras lapidibus incclfabunc, ut, excit.Tt.iromnoia-
nuas apccifcs,i.tin te negligere incipiunt, & iccirco hxc rarius fa
ciunt.l undes autfeneliras occliifas incclligcndum clL [Amatq.
l,inualirii(:)Mire,in limine ianua eJt.inquic.i.occliifa. Ianiia.n.
cum aperitur, recedit a limine. [Qua? prius muitufaciles moue-

batCjidiiics) No multum facilcsjlfd multum moucbat faciles
cardines in liacrc . [Audis minus & minus lam Me tuo longas
pcrcuncenodcis) Qiia olim,inquic,rolcbant adolcfcentes ama
tore 5 iibi dicere . O Lydi.i percunte me dormis, iam lioc minus,
Ccminiis audis dici. [FlcbisinfoloJcuisingiportu) Lcuis pro
nullius pondcri.s pofuic. di' aut pro co quod cU contemptibilis ,
aut ergo .i moribus leuis aut amatoribus quonda tuis lems i. co
tempcibilis. [Thracio vcnto).i.Aqui]one.[Qu£ folec matres Fu
rmrecquciik) Furure verbum fidum uidetur.qi fignat cum furo
re concu.ire. Equas magis ceteris animalibus in libidinem vene-
ream accendi. Viig. teUisitadiccn» : Scilicet ance oes furor elt
inliguiscqiuii. [Vlierofum)Excontemptu. [Lsi.i quod pubes
edera viteini (Jaudeae, pulla magis atque myrto:) Per alleeoria

hocliKii.ir.iiiuenculos luniores mulierculas qrcre.Puellam aute

Sn 1 * 'loc noufllam intclligendum . [ Aridas

ph 4 iLh,, Tl f"' '»"ci«n,ur

W A V 1 ^ ! [Hyemis fodali Dedicit Hr

I N V M

, II „„„c 3 ilusal)omnibusrplTMantcfotc,iuUcni,m
miffrau c t . "U proicnii . 1 . .imorr protcruiirntc! &

ftcuF3b...O, 0 1 . „„ddl.u..f<.n.U.-3, .r.

fcrocic»cef,qi ■ ^ , jjjufas.i.quas olim cl.iuf.is quatere loicb.i|

I impullibtis.rfd nunc neque claulaifunt, neque
crebris ic i ')■ neque li percuterentur non tam

h ,/,Lue Ii tam crebris, tam ardenter , aut anirnofc,

crebris idiL “ a parce. Maro m Biic.P.ucius ilta

qutapKCiu n ^

bifomnob txi ^

aperitur q i j_pottes,ad quos ianu.i volui tur, faciles .f,

'Ti—xnTmhni ianuani & iterum recipiendam, quod non facc-

I Hleiu faciles, N..m faciles citooftcnfumremittunt.M,

fac ics nvmph® rilcre faccllo.Tu audis lam minus & mi»
dies minSs places, audis minus d imienibus d^cre foli

”rO > v"i.i dormis.i.potesnc in animum inducereutdormi^^^

Wasl^Ddes.quo: amantibus longaevae

maco4 i.me,q2i tuus fum, pete ume. f. algore, & imbribus ante
fores cu.isf [Tu anus) .i. propediem futura anus, hocclf uetula,

lcbi in.uicem.i.viciflim,ficutflcrc illos cocgifl^

eros, aut quoslibet tecum coire folitos arrogantes . 1 . fu^bos,
& fafl-diofos exillens leuis .t. uaga,hunc curfitans,& obferuans

fnoi.irciiumperduusintrec,vcfaciuntproftitu«uetub,in an-

Eipotiu.‘-.vicuIo,ciiius non elt exitus, qualem meretrices fere ha

bitan,: . Flebis dicit uento Thracio.i.Bott-a qui tngtdiiiimus c f,
baccbante i.furente&feuiente magis/ub.i.paullo ante, interlu
nia t tempora qua? fune inter nouam & veterem lunam , quibus
acrior vernus & libido eflie folec . vnde cc ad libidinis ardorem re
fpexilTe docet, quod fequitur.Cum .i. qh amor & libido flagrans
i ardens tibi, qus.f.libido, folec furiare .i. furore r.apere,niatrcs
'equotii,i-cquas,vndeGeorg.iij.Sciiicec ante omnis furor eftinii
gnis equarum.Siuiet tibi arca iccur vlcerofum.i.araoribus fau-
cium . clln.fedes amorum, fatuiet dico non fine queftu.i. tc con-
querente,q’ pubes. i.cateriia pubefeeeium larta.i.iocofa, gaudeac
magis edera virenti.i.pueliis molirer amplexantibus, atque myc
to pulla.i.fiibnigcajVtcftdum virefcic,auc pulia.i. pullulante ad-
huc, ficut pullus equinus dicitur, & eli iucunde diftum, atque de»
dicet .i. deputet, & confecret Hebro.i.fluuio T hraciie, fodali hye
mis.i.apud quem fetnper eli byemsjSc niuis prgeipitatio , frojjgg
aridas .i, uetulas , ut frondes deficcatas . 9

DE aELIO LAMIA.

fiLilamiamnchiVujlmumyirum & eruditum , indicans fludiofum^
honisdifcipltuii^exculiMm vacare cummultii ali^saffe£kihH»^tummet
ximemetu O' «nxittaie .

ode Tricolos ,Tetrafiro^hos y

vides{\t alta fiet niue candidum .

— 0 — -ou-u-

Vsis amicus, trifticiam,& nietU5
T radam proteruis in mare Creticum
Portare ventis, quis fub arfto
Rex gelida: metuatur or 2 e,

Quid Mithridatem terreat , vnice
Securus . 6 qu$ fontibus integris

Gaudes , apricos nede flores :
Neditemeo Lami$ coronam
PimpkaduJcis.niHinete mei
Poflunt honores . hunc fidibus nouis ,
Hunc Lesbio facrare pledtro ,
Teq.jtuasq. decet forores.

MuRs

libek primvs.

V S I S &c.) Ode xxvj.otViit amicum mufi^.hoc
eil doclum virum , & porfcdum vacare triliitia ,
follicicudinc, 8c mecu limc ipfc vcncis pmittitau
ferre a fetalia, quo v.icct lxtitia;& voluptati.
Itaque mufamorat. Lamiae fuo flore» nefiat
& coronam , fui nanque honores nbfquceanil
profuntidececque ipramjfororesqoc luas Lamiam ipfum confe-
crarenouis fidibus, & Lesbio ple(Sro,hocell lyrico verfu lauda^
re . [Mufis amicus, )Ordo eft, Amicus ego mulis tradam proter-
iiis ventis portarem mare Creticum triltitiam & metus, fecurus
quis rex gelidsorsfub Arfto metuatur , quis vel quid vnicc cec
reacTyridatem . [Mare Creticum) Creta infula terminatur ab
Occafu mari Adriaticojd Septentione pelago Cretenli d Meri-
die PunicOjab Oriente Carpathio, auftoreltPtol.lib. iij . [Sub
Arfto) In Scythia fub Sepccntrione.«pnT®-.n. Vrfa df. «f t@- ve»
ro fine it,panis.[Tyridaten) Armenias regem, aut Perlix. Lamix
lmi4i viro quidem, gencrofillimo & perito . Lamiarum familia nobi-

rifam, lis erat in Vrbe. inteliigitautde Aelio Lamia.de quo etiam lib.

iij.meminiclatiflimeiu Ode xvij.Fuit etiam alter Aelius Lamia
eiufdcm familice,qui Domitiani tepelKue vixit . Cui nupta erae
Domitia Logina, quam ab viro ablatam Domitianus etiam ]n
matrimonium adduxit. Deinde Lamiam ipriim in exilium mi
fit. De Lamijs autem plura iam diximus in Sac. liij. luuen. [Pim
piplfw .es plea).i.6 mufa feribit .n.Feflus,qj Piplcidesroufs a Pipleofon»
timfU 4* te Macedoniidiftasfuntpp liquoriscius vnicam fubcilitatem .

Varro etiam feribit, Pipleides & Pimpliadcs Libethrides.qua: &
Thcfpiadesja terreflribJocis cognominatas . Sunt & qui uelinc
Timpl i<t hoc loco Pimplea legere . Nam Pimplea locus ell Macedoni®
Ssmpli i» mufis facer. Pimplao autem impleo fignificat, [Fidibus nouis)
.i.nouis chordisjper quod latinas intelligic , quibus ipfe Horat.
tunc vtebacur grscos imitans. [Lesbio pleiftto).i. lyrico carmi»
ne, quali Alcsus & Sappho Lesbij fune vfi.

ACI ^ yiT Vfis amicus, triltitiam, &metus) Metrum duobus verfi
/ \/l Alcaicu. Tertius labicus nouenarius hypercatale-
X ^ -1. dicus.Quartus Pindaricus. Hec Ode ad /Elium Lamia
feripta cft.Lamias.n.veceres nobilis dicebant fami!i 2 B,quafignac
doftu & perfeftum vi?- crilti fol!icicudine,vel metu carere.[Mu-
fis amicus, triltitiam, & mecus)Ordo eft,Ego amicus mufis fecu-
rus quid terreat vnice Tyridacen,tradam triltitiam & metus pro
teruis ventis portare in Creticum marejd quibus metuatur rex
Gelid® or® fiib Arifto. [Creticum) Pro quolibet mari. i. pro ap-
• pcllatiuo fpeciale , [Q^iid)Qu® res.[Tyridaten)Tyridates rex
Armeniorum,fiue Perrarurnfuic . [Securus) Securus amotus d
cura dicitur.[0 qu® fontibus inregris)Ordo eft.O Pimplea dul
cis, qu® gaudes integris fontibus nede flores , nede coronam
1 meo Lami® . [Integris) Plenis, & imminutionem nefcieniibus .
[Pimplea)Pimple® muf® did® fune, aut d Pimpleo fonte Mace
doni®, vel vico, aut a monte Pimpleo.Orchomenioriim,aut d ve
ftejhoc elt d Peplo. [Nil fine te) Hocelt aut quia fine mufa non
multum honoris vult intelligi Lami® carmina fuapofle confer
re, aut quia primus Horatius Licinum carmen fcriplilPe dicitur.
[Hunc fidibus nouis ,) Chordis . vc Virg. in vj, Threicia fretus
cythara.fidibusq. canoris. Ordo elL[Decet te,tua5q. f.).i.mufas
huc facrare noui.s fidib. [Hunc facr.Lesbio pl.) Lyrico carmini .

?0 HxcOdead Aelium Lamiam Icriptaeft, qua

i.Vlfignatdodis viris nullam h® rete folliciiudinem. [In mare
Creticum) Creticum mare , pro quolibet mari . ita fpecie pro
gne vfus elL[C[u!d Tyridaten)Tyridates rex Armeniorum fuit.
[Pimplea dulcis, )Pipleides muf® dnr d Pimpleo fonte Macedo-
ni^. [Hunc Lesbio facrare pledro,Teque,tuas(^. decet forores)
Sic incelligendum . Et tuas forores decet hunc Lesbio pleftro
confccrarc . Lesbio autem propter Sappho, 8d Alcsum di^it.

ASOBN. \yTy^*) P'ciefecurisvacuu’vcIleLamiam celebrare, quod qa
isliprc fatis nonpocell,mufam vtidfaciat pr®catur . Ordo elt.
Ego amicus mufis.i. dummodo fim amicus mufis , tradam ventis
proceruis portare in m.ire Creticum, q<f Cretem alluit, hoc eft
Adriaticiitn, triltitiam & metus,exns fccurus,qiiis rex gelids.i,
frigid®,or®.i.zon®,metuaciir fub Ardo. i.Vtfa, aut quis rex me-
tuatur gelidior® fub Ardo , hoc eft fub polo Ardico , & quid
terreatvnice.i.pr^cipue,Tyrid.icem regem Armeni®,.iut Perlif.
O Pimplea.i.o tu mufa dulcis, qu® gaudes fontibus inregris.i.q
inptatehes ad plenum dicere, nefte Lami®.r.ytho,meo.rpfidio
& amico, flores apricos. i. odoriferos fub Sole ortos, & corona. f.
ex cis, hoc elt ferrum. Mcihonores,qiios illi impcnJa, nil,p funt
fine te.i.finc mufaHi infpiratione.Et i6 decet tc & tuas forores. i.
reliquas mufasjq inter fe funt forores, quia fili® louis, celebrare
hunc.f.Lamia meu,fidib.i.cytharis, nouis .i. pclaris,aut infolitis

Rom. Sc pledro Lesl>io i,qii,ili vfiM eft Alcrus Lesbius.

M V(is.iiniciis,tnlhuam,tS£ m< tus dtc.) Acrt)n& Laad. legunt
cSt intciprfr:iiiciii,qv pro quibus ventis, inibi vero id pi.errr
alias rones ea vcl in.ixtm.im abliirdum vidcttir, cp venti A « Ium
h-ibcnt regem, nec aliiis eft quxrcndii.s qui fir illts fneruriiftiM,p-
ler proprium regrm. Bc proptere.i legendum .irbitror ,&intfr-
prctanmim , quis rex vc . vtraque didio nominandi (it cafus, eft
autem ordo. Ego mufis amicui fccutus quii rcx,mecuaturgeli-
d® or® . vt gelidior®, fit dandi cafus non gignendi. i. quem rege
gelida ora metuat & quid vnice terreat Tyriil3iem,trad.im tnlii
ti.im & metus proteruis ventis porcare.i.ad portandum in mare
Creticum. In fine autem quarti verfus & cupulam reponendam
cenfeo,qu® fupr iiora feqiicntibus coniungat . vtfit,Rcx gclidg
metuatur ore . &’,Quid Thyridaiem terreat.

AD SODALEIS.

Carmen hoCytuitu argumentum ah Anacreonte fumflJt. protrepticon
tft docens inter pocula fuauiter quidem rino ytendum fahulu,yerum
temperate , ne yt inter barbaros, res exeat in ri^m & contentionem .
Hinc quamdifficile fit,femel meretricio amore illigatum fe expUeare,

ode JCXVJI. trieolos tetrafirophos yht :

Fides ■>/ alta jiet niue candidum .

•-«---i/u-uu

--u— -uu-yv

Atis in vfum laetitiae fcyphis
Pugnare, Thracu eft. tollite barbaru
Morem ; verecundumq. bacchum
Sanguineis prohibete rixis .

Vino , & lucernis medus A cinaces
Immane quantum diferepat . impiu
Lenite clamorem fodales ;

Et cubito remanete preftb .

Vultis feueri me quoque fumere
Partem falerni? dicat Opuntiae
Frater Megills,qua beatus
Vulnere, qua pereat fagitta .

Ceflfat voluntas ? non alia bibam

Mercede . quae te cunque domat Venus ,

Non erubefeendis adurit
Ignibus .‘ingenuoq. femper
Amore peccas, quicquid habes, age
Depone tutis auribus . ah mifer
Quanta laboras in Charybdi,

Digne puer meliore flamma .

Qu$ faga, quis tefoluereTheflalis
Magus venenis , quis poterit deus?

V is illigatum tc triformi
Pegafus expediet Chimajrae.

I 't . V ooudic» iiurcdtur nc

I vino rixentur, vc Thraces agunt, verum benigne,

' & hilare couiuia celebrent.Oftendit poftea mere
I tticio amore illigatu maxime laborare, vixq. , dif
i folui polferevlla. Huius aut Odes feniiim ab A-
"^“'otfpoei.irumpfiirePorp.cdocet. [Scyphis)

Scyphus Herculis poculu crst.ica vc Liberi pfis citharus.de nuo * T
M .ic.lib.v.Sat.& nos latius in Bp,vj.[Thraeum elt)Th. aees.n.ni
inio vino truces fiunt.de ijs h Ode xviij. latius diftum elt. [Bat-

b.ilj!M.).i.f®imvcreciid«Bac.quoverecudcvtenducft. rVino,&
luc.).i,a couluio & lucernis, qb.in couiuijs vcebanf .Virg. lib.i.de
Dld.couiulo. Pendet lychni laquearib.autcis Incili, & meck-

ni,sfunal,avineunt.[MedusAcin.)Acinates.n.(vtaiunt)dfgla- AcintA

dius militans lingua Partho^, vcl Medo^,quoil etiam Potphy-

c A R ^

g^M.O»b.b.mc autem „,„ mbantibus feden

VjI. de InllKuni a"“‘l'" ' Accubueram hora nona .cmi

ciareS res coenitabat.M.Tull.hb. J- P („„,_[nfra

ntura altshjclicecJiiJ'"”""?^^'" ,^Vetu(li(rimi.[Opunti5

E.trapcUamC.thensa«ubu

„aju- cra luara f mcipit magnaOr«.a appel-

“gisiiiiiii

« “SSsSSSfll^

Lilirur cJ diait Locros Iralosab Op“"‘bs/rf'™'l'0'‘1'" '
cris Chryfeum haberibus finutrr colonr rn Iraliarrr ^ '

Euanthe Judlore.Horat.tS cum Ephoro feorrr hocloco. [Ojjo

beatus Vulnere,quaEcacragitra).i..ncuras amore felictter ar-

dear.rCeirac voluncas?).i.dicere abnegac. [Qurcunque Venus}
Amtrif .i.amica.rDotnac ce).i.iugo fubjjcit Prop.in prine. £t caput «tn-

ftdu pulicis prefluamor,pedibiJsJtemlib.ii.In«3tfcmper amor, u-

pra caputinibcaminti.Ecgrauij ipre/u^ libera coila redet.[No

crubercendis)N6 pudendis &t-jrpib.hincairPhxdria Hippoly

to.Atbnfucceilitdignoqi adurimur igne, Peius adulterio tur»
pis adulter obelt.Id aiic poeca dicK,quo iliii magis hortetur ma-
mittit* mfellare. [Ingenuo Amore).i.libero & nobili non feruili-Inge-
nuus.nelt cui ex natiuitate competit libertas, nec elt factus li»
ber,feu natus.de quo legito Inltituiiones lulliniani de igenuis ,
[riitis)Secrctis &6dis,[A!i mifer) Poftq ille amore fuum poe-
trmanifcIbratjHorat.eummiferans ita erudi t.[Quata Laboras
in Ch3rybdi).i.quantodircrimini exponeris & rapins. coparac
.n.mcrecriciam rapinam voraci mari.[Saga)Sagi , inq,t Nonius
5i*^4X durfoeminiadiibidincviro^! indagatrices, vnde Tagaces canes
diir ferarum, vel animalium qnxfitores.Lucil./Etatem & faciem
vt S.iga Si bona cociliatrix . T urpil.Non ago hxc per Saga pre-
cio conduftam vt vulgo folenr. Acron dicit, q^ Saga eft incanta-
trix,& malefica, dida qd‘ faris agat.Feliusait, Saga quoq.di* mu
lier facroi^sSt veri fapiens.[M3gus)>i«j'fl« incantatio df.f*»}'©- in
cantator, fcd Pcrfal}; lingua fapiensdf . ThelTalis venenis folue-
re,caiinmibus.n.& veneHcis ucl inferre, vel expellere hominibus
mala fulebant. [Pegafus) Ex Medufe ceruice & gutture exedo
Pegafus alatus equus proliliiit, qui longo poft tempore cu pota
1 'yrtne. rec in Pyrenefonte exhreinfra verticem Acrocorinthi montis
PcIoponneli,li.iuJ affluentes aquas habenti ceterum perfpicuas
ad imum,pocuitque ruauiflimas , a Bellerophonte deprehenfus
Htlconis fiiillc dicitur.Vulgarum elt etiam Caballinum in Helicone fon»
teincrupiUcctimrubiedamibi rupem feriret vngula. Hsc ex
Str.lib.viij.Onid.quoque lib.iiij.Met. ex Medufecruore Pega-
Prf4/w fum natum fcrib Hellod. autem in Theog. fer, Pegafum didum
Fbwj quod luxta Peg.as.i. fontes Oceani natus (it . Solin. docet quod
III Actliiopi,! ales ell Pegafus.fcd ha:c ales equinum nihil pmec
aures li.nict. Plin.lib.x.ita inquit , Pegafos equino capite volu-
Cryfhii eres , & Gryphas auritos aduncitate rolln faLlofos reor illos
inbcytliia,lios in Etlnopia Higinus fer. Aratum dixifle Pega-
fum Neptuni, & Meduli Gorgonis filium eo dntvrumcfle Bel-
lerophontem, cum deuicit Ciiimiram,^ Hefio . in Theog tria

habere c.,p,ta d.xit . vnum Leonis , almd ipfius Chimire aliid

Draconis, quin & anterius leonem poHerius Draconem, medio
autem c.ipr3m eHe.& Ouid.lib.x.inquis . Qiioque Chimiraiu

ud, n, ii I ' - . ‘*^'”“'^‘h.plena,vtChim»

1''" .inim;:eroU

N dimife, r f *'>Gb. Alea,-

m sfum bo„ j Pc, phis) Ad hoc

I N V M

rneeialiier faflis e». Animal proF" annuima natum. [Tltr,.

cnSenteli6n'li“t.lia'‘' rupta poln.t, per ebrtetatetn r, «at Je.

d rTii rvetecunduraq. Bacchum)V«ecunJum vtl quod »itg,.

„ o ore Bnga..ir,.cl qnoJ verecunde eo vt. decet, [Sanguinei.

u.Lre clxis.l Piguta nou.l locutus ell, Bacchum rixis pmlii.

he^cL diei P»™"" “ liypal

aae vt 'Und ell • A«'pe *ncam 8t tandem .arcete pendi,. [Lu.

cemis).i.conuiuijs.quieavelperamcboar. to ucuerunt.tMcdu.

ArinacisIGIaditl, l-crfarum.lcd bicpro quol.bct pofuit. Lucan.
necurtit Medica fufis. [Immane quantum) Admirando dici, .i,
valde difcrepai , hoc ctt non eonuemr, ncc ell aptus Istitii vmi
barbarus animus. [Lcnitecl.,morcm)R.xam vcl tumultum co.
DcfciterEtcubito remanere preiro)Qua(iinrurgemcs ad lurgiu

l^Jmonet,vt d.rcabant.Inter accumbere aut & dilatmbcre & ,e.
cibere hoc inrerelt.tAccumbere cH deogi vt,T u das epulis accu ^
betediuum Difeumbere hojum vrdiftuiTibcrecoilro, Kecuberc n
/erarum vc biraruperrecubans.[Seueri)Autvctu«ifllnii,autau
fteri vt Nec cellis ideo contende Falernis . [Mc quoq. furaere)
i fi «liro vuhis me mifcere . conuiuio dcdbi fi ordo elt . [Di-
cat frater Megillx Opuntix)Opiintia Locroiy oppidum diCtum
ert.Megillenomencouiuae.qu^ Opuntia orm.ia(Tst.[Ciiio bea
IUS Vulnere) Vclut volupcuoCus poeta bene beatu amante dixit.
rVulnere)Pra amore pofuit, vc,Viilnus alit u.& c.c.i.[Qu.i per-
eat) Quam ametjvc Virg.in Biic. Vt vidi,vt perij vt me ma..-ib.er.
rCcITac voluntas ?).r-confeflinnis, &declt li . [Non ; Iia bibant
Mercede)Nifi dixerint, fubde.fC^ua” te cunque)Tmc(]s eltquc-
canqueVenus,3Ut amor aut amica.Virg.in Buc. Parca mei Ve-
neri fune munera. [Non erubcfcendis)Non ignobilibus, non ve
recundis. Ignibus amoribus vt Cico carpitur sgm.[Ingcnuoq.
femper Amore pccC3s)Impudendo non erubefeendo, laudando,
«leiaione,veliudiclo.[Quicquid habes, age) Dic. cogit illum fa
teri, qua diligat. [Depone tutis auribus).!, fidelibus depofitafer
U3cibus,hoc eft fccretum fecure comicte. [Ah)Interiedio eft do
lentis. [Mifer Quanta Iaboras)Oftendtr illum quali in aurem fi.
bi efie confelTum ^amaret, & cum exeeratione miratur, quod fic
in procacem & rapacem, vel fceleracam muliere amor eius inci-
derit. [Charybdi) Meretricia voracitate. Terent.Nam quod nos
capere, oportet hic intercipit vnde ea & mari coparauit voraci ,

[Qui faga) inedratrix & malefica ab co diifta,q’ fatis agat.i.qug
carminibus vel accerfere pofticmala hoibus vel pellere. Ordo
eft, Qui Saga Thcflalis poterii te foluere venenis ? [Venenis,)
Herbis.Virg.in Buc. Has her. atque hic p.m.l.u. Ipfe dedit Mce
ris. [Pegafus) Bellerophontis equus,cuius celeritate Chi mira
diinteremptajvnde&alashabuiflcdf . Virg. Alipedumq. fuga
curfu tencauitequo^i .ficut fiiperius meretrice mari, ita hic Chi
miricomparauic quafi multiformi bellui qui leonis, draconis
& capri capitibus emineret, fldmis armata fient meretrix dolis
&incitamentis libidinum. Multiforme autem voluit eam hac
comparatione incelligi, & oibus corporis partibus eiPe turpem .

N Atisinvfum liiiciifcyphis) Procreptrice Ode hic ad P 0 R*
hilaritate cuius fenfus fumpeus eft ab Anacreote inlib,

3. [Natis in vfum liiicii fcyphis Pugnare, Thvacum eft)

Natis pro faclis,vt apud Lucii. ludicis Horcefi eft ad eam renata
paliftra. [Verecundumq, bacchum Sanguineis prohibete rixis)
Verecundum.i.decrefladurn Ita aiit figurata elocutio eft, vt apud
Virg. Et tandem arcere periclis . [.Acinacis) Gladius Parthicus ,
fcd nunc pro omni gladio pofitumeft. [Dicat Opuntii) Nome
huius adolefcctis nondicit.Opuniia aiic oppidum Locridos eft.

[Quo beatus Vulnere , qua pereat fagirta) Grice diftu beatus
pereat, qy (Ignat tn . [Cclfat voluntas ?) Bibendi. f.qud negat (e bi
bicuru,nifi frater Megilli amores fu os narraueric.[ Ah mifer
ta laboras in Charybdi) Incelligcndum hic illu in aurem Horat.
amorem fuu eireconfclfum, ita hic inq,t. [Ah mifer OuataLibo
ras in Charybdi)Significas illam qui amat procacillimam, Icele
lliffimamq.cire . [Qui faga) Sagi fune pricantatrtces,q!ir vcl
accerfere carminibus mala hoibus pofsunt vcl expellere. [Vix il
ligatum te triformi) Vix te, inquit, ab hac Chimira liberabit Pe
gafus, fed hocvciqueper allegoriam didum intelligitur .

N Atis in vfum) Hac Ode , qui de vini modeltia inferibif , ASGISI*'
duo ad modu graphice & argute facic.Docet.n.vmum im
modice fum ptu ad furorem Scbellicum tumultii incitare
deinde fecreta rcuelarcjvfqueadeo vt qui inter bibendum dice-
re, & fui fidet concedere coegerit, tacere non poflitquod in fe
quidem depingit, fed in alios animaducrtir.Neque vero tam in -
ten amore meretricio dehoriari,quamoftendere quam no
ciute (ecreta poffunt vino indulgens . Ordo eft. [O fodales).i.

‘“ui,q mccum fedetis in couiuio,pugnarc.i.pugnas exerce-

P R l M V S.

liber

te fcyphis.i-poeulis quibuslibet, naris. i.jnftituiis & inuentis , in
f funi ijcttiiijouam Bacchus rite potantibus confert, vnde An.j.
Adiit Bacch. dator &hoiu luno, cU'Ilir.icum.t. mons
Thracij.hoc eU id TUraces facere foIcnt,qui barbari funt & im-
in.anes populi. Et ideo tollice.i.amoucce a vobis, morem barba-
fum.i.barbarorum , & prohibete i. procul habete & arcete, rixis
fanguineii.i.ad effufio.nem fanguinis procedere folitis Bacchum
verecundum, qa femper, puerum &verecunde rumenduoi.[Qua-
Kum).i.6 quantum , vel quantum putatis immane.i. immaniter ,
Acinacis Mcdu$.i.enfis,aut mucro pGcus,vel quiuis ahusjdifcre-
pat.i.diffcrt,vino Sclucernis quibus adnodem potantes vtun-
eur. Et ideo quia plurimum diurepat, lenite.i.mtngate & fedaic
clamorem impium.i.ad pugnam prouocantem, & manet cubito
ptcITo.r.ad latera , Senon eredamanu ad idum • Vuliis Ii vultis
me quoque.i.eiiam me, fu mere partem. Falerni, f.vini ex Faler-
no monte Campani*, feueri.i.vcteris,& ita feucri , quia nemini
parcit,3uc feucn quia feuere & modice fumendi. fi in^ id vultis,
dicat frater. Megill* Opunti* Locrenfis, qu*cum fratrem no
nominet meretrix videtur, qao vulnere.f.amoris , ipfe beatus. i.
qdiues ita amare feliciter fibi videtur, & qua fagtita.f.Cu-
pidioispereat?Cefljtvoluntas.i,non vult ipfe diccrc?ego non
bibam alia mercede,nifi videlicet dixerit. £t ad hoc eum itidic.ir,
blanditur, vc fit inter potandum, dicens. [Quscunque Venus).i.
amica . Eli autem tmcfis.i.incifiodidionis. [Qu* te cunque do
tnat ?).i fiibicitfibi te ipfa adurit ce ignibus. i.amoribus noneru
befcendis.i.cerco feio non nili te dignam amas quacunque ea
«tt, & tu peccas femper amore ingcnuo.i.qui ingenuo congruat
.i.peccas quidem qau meretricem amare peccatum elt (^habe-
te eihnici non facis feuere prohibebant, fed duncaxat amare) ve
rumhuiuunodi peccatu iioiiell tam turpe vt ingenuitatem pol-
iuatjAge quicquidhabes.f.aino^SjUUt amicSjdepone.i.tanq. de-
politum concrede, auribus. f.meis,tiitis.i.fidelibus, & tute te cx~
laturis. Ad qu* blandimenta ille fingitur poec*in aurem dixif-
fe amicam fjarn . audita, vc ollcndat poeta quam nihil c*-
iarepoHunt qui potant Hacim exclamat. Ahmifer, quem beaiu
iam dixerat. Cyanea in Charybdi.i.voraci meretrice, in qua non
oiinus quam in Charybdi periclitaris,laboras.i.cum labore ver-
fariso puer digne incHorflamma.i. amore aut amic3,& paulo an
te dixeratjNon erubefeendis &c. [Qu* S3ga).i.vcnefica,qu* fe
Sagam. I. Tagacem & peritam dicit, & quis magus.i.fapiens incan
tator &vencficus,8iquis Deus poterit te foluetcT. vinculis amo
tum, venenis ThelTalis. i. philtro, aut amatorio confefto ex her-
bis venenofis qu* in Thciraliaplurimxnafcuncur. Id enim ,p-
mittunt venefie^. vnde Aen.iiij.Qu* mihi reddat cum,vcl eo me
foluat aminte.de qua re in Pharmaceutria plura viar. Vix Pega-
fus.i.equus alatus & volare foliius, in quo Bellerophon Chim*
ram domuit, vix.i.cu fumma difficultate, expediet.i.liberabit te
illigatum Chimsra aut Chim*r*.f.m5llro in Lycia, triformi. i.
hfiti tris forma!,&tocide capita, hoc cft hac meretrice, qu* Chi
mxr* natura h.ibet,ett.n.fcrpentinis venenis, leonina feritate.Sc
caprino f*tore infcfta,flamas immundi amoris vndiq. eiiomcs .

ALDVJ 'ir 'T' Ino, & lucernis Medus Acinacis.) Qm Acinaces Grxee

MANV . \/ df . Suid. «unccmn itmftv dVcpv >re^ainc'v,non aci-

y n.icis imprimendu,vt erat in exemplaribus, fed Acinaces
iuflimus & puto natum errorem, quia nunc Grxei x.non e, lon-
gum, fed i,pronuncianr,q^& ipfi meo iodicio perperam. i»,enim
non kjfeJ e, longi fonum habere debet , fed de hoc alius erat tra-
ctatus. Hincp.araclitum illos dicimusimitari,cum& nobis &
Grxeis paracletus dicendum fit 7re$d>(XMT& enim fcribic Grxee .

AD ARCHITAM.

ArfhitamTartntinum Geomitrjm 0‘ Ajitologum nobilfpimHtn in-
ducit, it petentem , vt cadauer fuum quod e naufragio in littm eie»
flum erat , fepeliant . id enim faciie & pium effe quando quidem mors
amnibuo eft communit , heroibu* & priuatu doHU pariter atque ladoSlti
quanquam diuerfa ratione, nam Iw melior dolorum conditio, quod imr
mortalujit eorum fama, fe -rtromftnu Idyritoptr tempeliatem perijlfe .

ode XXyuj. Dtcolos Dt^rophos: l/e,
LaudA^HM cUram Rhodon , ant Mitylenen .

• VU' — -UW-UU' UU- —

E maris &tcrr5,numcro(5. cai ctis aren^
Menforem cohibuit Archita
Puliicris ixigui^pc liti’ parua Matinu
Munera .• nec quicquam tibi pro^Jclt
Acriastcntan'ctlomos,ajoq. rotudom
PerturrilTc polum morituro.
Occidit & Pelopis genitor conuiua deorum ;

Tithonusq. remotus inauras.

Et louis arcanis M inos admilfus : habentq.

Tartara Panthoiden iterum Orco
DemilTum iquamuisclypeo Troiana refixo
Tempora teftatus, nihil vitra
Neruos , atque cutem morti conceflerat atra* ,

Judice te , non fordidus audor
Naturae , veriq. . Sed omneis vna manet nox :

Et calcanda femel via leti .

Dant alios Furiae toruo fpeftacula Marti •

Exitio efi auidis mare nautis .

Mirta fenum , ac iuuenum denfantur funera . nullum
SsEUa caput Proferpina fugit.

Me quoque deuexi rapidus comes Orionis
Illyricis Notus obruit vndis.

At tu nauta vagae ne parce malignus arens
Osfibus,^ capiti inhumato
Particulam dare . fic quodcunque minabitur Eurus ,
Fludibus Hefperijs: venulinje
Pledtantur liluE te fofpite ; multaq. merces ,

V nde poieft , ubi defluat lEquo
Ab loue Neptunoq. facri cuftode Tarenti .

Negligis , immeritis nocituram
Poftmodo te natis fraudem committere? fors &

Debita iura , vicesque fuperbs
T e maneant ipfum . precibus non linquar inultis :

Teque piacula nulla refoluent.

Quanquam ftilinans : non eft mora longa ? licebit
Initdo ter puluere curras .

E maiis)Odexxviij.ofledit morte coem omnibus, akto.
Alloquens aut philofophum Archttam,dtcirnil^-
fuifle mortuo fibi Geometriam , Allrologiamque
noBe. Ille auc refpondereinduciturjoibus morien

dum efie dofiis pariter &indofiis, vario tncafu fe

vero ijiyncisvndisfuiireobrucum. Itaquerautas prxceretin-
tesorat. puluetem fibijpliinijcere pigeat minime. [Menforem)
Geometram intelligit. Ouid. lib. j. Met. ait ,Communemque

f rius ceu lumina Solis & aurx. Caucus humum longo fignau c
imitemenfor. [Archita) Architas. Tarentinus & Pythagori- Arclutae
cusnobiliflimus fuit, qui Piat, cum i Dion.nec.Hidus effet.per
epiltolam eripuit.Eft auceni Admirationi fumme habitus apud .

Plurimos in omni virtutis genere, m Geometria autem cum pri
mus (vt Plato ih Rep. tcnatur)inucnit,auaor Laertius lib.viij.
[Matinum lictus) Matini populi funt in Apulia . vnde Plin. lib. lAotini
jij. inquit, ex Gargano Mateolani , Nericini , Matini . [Aerias
tentafle domos ,) Altrologum fuifle innuit.[Polum rotundum)

Cotium ipfum pofuit.n. pro toto partem per fynecdochen. Po feU
li nanque dnr duo punfta Axem terminantia . in quibus calum
voluicur pnde dicuntur a ir(]xt«,quod eft verto, hinc & poli verti-
ces appcIIancur.Virg.lib.j.Georg. Hic vertex nobis femper fubli
mis . [Occidit & Pelopis genitor) Architam fic rcfpondifle pec
profopopaiam poeta innuit vbi per exepla oftedu formofos cc
C^dijs oriundos conj^undfosque homines, peritos icem mortem

ir. [Pe*
latet in
& gloria

lobttauit, f^phld»
1-citatetn goniu
omunio-
nem ,

Hunpoiumc.quoainmortis folacium diciti
Jopis genitor,) IdeftTantaIusPhrygiorex.de quo
Ode vj.Diod.ctlib.v.aic, Tantalus louis filius diuitijs
infignis,in ea Ali* pfe,q nunc P.iphlagoniam vocant, b
Plurimum dijs ob ghis claritatem carus, poftmodum fc
lua infoJcntcrfercns immortalia fccreta,qu* menfe u

fil, „,,,». IB Af.a Ocienrem '"^"'3'';;, cum Tro-
d.ciiof gcuuntc "“c I, jhJlc clliiilerfeaus. id Idl-

iinii prrtdium r.eor» fcr.quod Tiilmnus Jum lu-

Tiih^n bic Diod.lil) f.Sccu.aui ° „ Jilcftos rapius fun «

„ma cifcc . ai poli long.lCmam.op.ammq.

qua Memnonem /in Cicadam verfus dicitur a

timiua vitam audita f^*''r"°"LQnca Tithonum minuit feneftus Lati'

tentibus dedit) fimulans eas aLi p - i jl,,! jmrodu

dicndus . vnde didicir quod docuit indecctcros.quE uc 0«
Pyth^f. uem annis acceperat.

^ ^ aliqnfuitEuphoibusPanthoiTrotanihlius aMei.c.aointerte

Htr4:I. aus.Lacrtius lib.vij.fcr.quod refert Heracl’dcsI'oniicus, y
Atihdl. ihaeoradefediceiefolitumjquodfuiffetaliqn Aeiluiide.i, A

curiia filius putatus cfrer,Mercununiq. inonuiiieilluo., i r,'e.e
ret,prsrer immortalitatem , quod vellet petifle igitur, yt yiucns
& vita fuiiftus omnium quicontingere/ic.mcmoriam liaocra .
Itaque in vita meminiflc omnium caderoq. , memoriam & pcl^t
mortem rcfcrii3l]e,Iongoq- poli tempore in Euphorbum venil-
fe.atqucaMenclaofuiUcvHlneratum. Euphorbus autem di:; c
fe altqn Aetalidern fuilTe atque a Mercurio pro munere hoc ac-
Cfpifle,vt anima illius iugi circuitione vagaretut &in quas vel-
let arbores, vel animantes comigtaret . Pofiea veto qua Euphof
busdiem obijt. mrgralTe in HermotinumipGusanimam, qui K
jprecuni Kdcm velletfacrre Branchidas pctijt.ingrelTus Apolli-
nis phaiijm oftendit clypeinn quem illic Menelaus afhxer.iC,3ic
enim illii cum es: Troia reniealTct, Apollini faccafiekutum um
putrefafium . folarnq. perdurare eburneam faciem, vbi autem Ji
Hennotinuj vitafunflus cftjrurfum in Pyrrhu Delium pifcato-
rem mij-rafle , illuinq. omnia raemorafle, vt.f.primii Acthalides
fuerit, polita Euphorbus, deinde Hertnotinus,ac poliea Pyrthus
tpi-cfu. itf ,nc deinceps poli Pyrrhum fadium eife Pychrigoram
oni-iiumq. infininulequr prxdiximus. Hxc Lacri.lib.viij. Me
m uit eri.ru Nnf» Itb.w. Met. nrm introducit 1'yihagora.m iia
d;cfnccm.[|'k'cgo (n.im memini) Troijni tpe belli Panthoides
Euphorbus :ra ii.qui pcftorc quondam Cognouiclypcum Ixu^
grUamm.i noUrx Nuperabjiucis templo lunonis in Agris .
OrcM [Orco) Orcus Pluto dicitor , ait enim in Verrinis Cic. Vt alter
Orcus /eniin? Aetnam, & non Proferpinam, ftd ipfam Cereiem
rapiulle videtur. Sunt & qui veli n' Orcum diftum ex eo , quod
rrw Dq i'i rabant per S'tygcm,c(l enim “fii©- iuramcntum,eficoa veto
yoco3diu(Tui-3ndum,t(lOrcus apud Horn.lib.ij. 11. 'flieJfalir
fluuius , qui Peneum olti inlfar fupetnatat, de quo Plin. hb.hiij.
[Nihil vitra Neruos , atque cutem morti &c,) Senfus elt, quod
iierm cin.St cutis ipiius perier.int, anima ni vinebat fcmper.Non

fordidus auaor.Cic,iib.i.cle Nac.Dcor.fcr.de Pyihngorcis.quod
im opimone,pvxii.dicata Poterat, vc et line rone valeret audori
tas.Na Pyilugorei (i qd .iffirmabcnt.in difpuudo.qnetereturq.
quare Ita eHet.rnHtbanc.Iprcdixit ipfe aut erat Pyihag. [Sedo,
mnes) Ou.d.ct nqc in Met.Serius,atit citms fede Jiperamus ad
vnam.Et de morte Dru Ii. Fat.i manant oes omnis expedae aua^
rus I ortitor.at tuibe vix fatis vna ratis.Tcndimgs huc oes, me»

- Omnia fub leges mos vocat atra fiias .
nS?n k ^'^'r ‘ ■ importun.a profa-

PurSdTtahorf T ’ n^^nus,[Dant alios) Ordo elK

hd Mar , Marti.i.multi furore dudi fune

diriifuccreniilluria^Tr^”*'- coniux.qua

Ci-f-i. turOreoc«,ufqucc.apur3ndfv

Noivl-ini ill, g ,uu„ Virg.hb.iiij. de morte Did.ait .

?l'*’Tf-nmtd.vmnaueracOrL

nis [VI tcfrrt M.icr.liV, ? q virr.' abfcmdendi eri

I N V M

. Dmum rtbtus m.er fid.ra lldias lubc. decra &

f m HiiiusIldcris incertam dic tcmpdiati ra dicunt nafna
f'P‘™:.d,nc Plunbltt dteb. oritur, hinc at. pneta Itb.j. Acn. Cti

l^ffarlrcensfluaummbofusOrio. In.adacacca lulit, o.

fimum ab Accio lugula appellatur . de 1)110 plura Varra i,,,,
mtlib ill dc Lingua Lat.[lllyriciO IllyrK Adrlac.ci matts latu, u*
n.r 'telle & Dion.tl Plm.lib. nj. inquit . Qn* pars ad '

h.nu0.i.tanquam malignus, [rmitiilam d,ic)Sic ct Pahnu.

ru® Acncldii!.. lib.vj.Acn. Aut tu mihi tetram I n.jcc.id atuSc.
hrt nc infepiilti cadaucris anima ab Chatonte expelleretur, eu,
ecteturque errare centum annos circum inferna littora . [Sic)
Adiutantiscft.fEiirus) Is ventus cli vemens ab Oiicnte iqui- E.n,
™aiT.d.a 'isib » O"'" Sole flnensts aho ab Gr.,
ck nomine «irvMulTXf, ab Romanis nautis lublolanus cognomi- Si 4 i/,|,.
natur.Auftoc ed Gei lib.ii.c.xxij|Hefpcnjs) Inio mart .1, Tyr- ««,
ihmonaHefpcrialt.iliadittaclijg-occafuiiubieftaHc.abHe- Hrjrt,

fperol\ciU,vt refert Macr.l.b.j.Saturn. [Vcnufinsfilui) Venu. Vm.;,
Ii3 colonia kiitinter Lucaniam & Apuliam Horacij patria [Me »«

aanciiE)Affligsntur percutiantur wxaTTi.n.percntio cll.[Vnde) tlefl,
.j.aquoloue&Ncptuno. [Tarenti) Tarentum elt Cabbrix
propinqua, & maritima vrbs extrema I talix, &Brundufium ,cie Brsilv/,
quo mulca Str-l.b.v.Dion. etiam ait, Tarentini vero ad Ivttus re.
iedti ibi oppidii tenent Amyclfo?! olim interitu codicum . Qui-
bus propinqui Calabri, lapygumque gens . Florus fer. Tarcncii
Cabbrii quondam , & ApuliXjtociusque Lucanix caput pofitii
in iplis Acrlacici maris faucibus , quod in omnis terras lilriam
lllyrim, Epirum Achaiam, Africam, biciliam vela mittebat. [Ne
peuno cullodc Tarenti) Putandum eft Neptunum a Tarentinis
cui tum, cum plurimum in mari pofTcnt prxcercaSeruius lib. lij.
Aen.aflerit Tarentum a Tarra Neptuni filio xdificatiim. [Ne-
giigis immeritis) Ordo eft, Modo negligis coinmitiere.f.in me
fraudem poft te nocituram natis im, meritis. Siue negligis teto-
miitere.f.in me fraudem poft modo nocitura &c. [Vices).i.pcr-
rx,qu^ fuperbis dantur, vel fuperba vices.i.alternationes fiue,
namfvc inquit Terent.)omnium rerum vici Ili tudo eft. [Piacula
nulla) NulI® expiationes te liberabunt ab hoc rcelcrc,& impie-
tate ifta. [Licebit curras.) Poteris currere. [Ter iniefto p.) Im-
parnumerus mas , & parfeemina vocatur.Iiem Arihmctici im-
parem patriSjdi patrem matris appellatione venerantur.Auflor
eft Mac.lib.j.deSom.Deus aut impari numero gaudet, vehf ccl.
vi i). Marnnu.EcmafciiluiT) genus religioni tributum eft. Vn ait
l’lin.!,b-xij.de mafculo thufp,(ic. Qiiod ex eo rotunditate guitj
pepedit mafciilu vocamus,: u alias . non feremas,vocetur vbi no
iit fami n.i religioni tributum ne fexus alter vfuipartf Hxc ille.

T e mans & cerrx,numefoq. caretis arenx,) Metrii priore jvcR
verfu heroicum . Secudu.s heroicus tettamerer . Hxc Ode
ex ProfopopQjiaformara ell inducitur. n.corpus naufragi
Architx Tarctiniad littus expiilfum conqueri de iniuria fua , &
apccreuntibus pererefepiiltiuaTi . Qiu Archita Pych.igoricus
fun Geometrix& Aftrofcopix peri tus. Pythagoiici.n.oianume
ris conftarc diic< Ad cius ergo confo lationem etiam f.tmofos &
dijs oriundos, coniundlosque hoies penjfle comemorat . [Nu-
meroquecarcntls arenx,) Vt eft. Qi.equi fcire velit, Libyci ve-
lit cquoris idem Difrere, quam multx Zephyro turbentur 31 e-
nx.[Menforem) Geometram. [Cohibtnt) Continet. [Prope
littus p 3 rua)Matinum, Matinus mons Apulix iuxta qutm Ar-
chica fepultus cft,(iue (vt quidam voluni)pbna Cal.ibrix. [Nec
tibi quicq prodeft),i. nihil tibi profuit ad mortalem condicione
p phyfice difciplina tonem CGeli,& ipfas rcit pcrfcnitariim natu-
[Occidit & Pelopis genitor conuiua deoRi,) Tataius Pelo-
pis pf epula^ fcclcredeoB: comua, 3q.biis jpfuneftis filij daptb.
panapcufluseft Virg. invj Lucent genfalib.altis Aurea fulcra-
oris,epulic[. anteora p.iratr Regifico luxu, furiali in3xim.i iii-
xta Accubat,& manib.^hibetcotingere menras.[Tiihonusquc
rem.inauras.)Tithonii Laomedotis filiii Auror» mari tu in au-
r.is receptu dicit, hoc eft mortuu. Virg. Tithonia fleAere coiux.

[Et louisarcan. Minos &c.) Autq» fe Minos pdicabat cu loue
colloq& ex cofilio eius ciifta agere,aut louis arcanis Plutonis,
a quo mftitutus eft iudex ,p recordatione iuftitix , ut Virg. in vj.

'jo*' Minos vrna mouet.[Pathoidc iteTJt Orco Dcmiffum,)
thni ciT- f pdicauit fe apud Troia Fuphorbu.Pan

th^Bora^ ia*' •''«'■feftus a Menelao ireTli reuixit f.iftus Py-
5 i ‘^“'^“"‘cognouifle agnito Clypeio, quem templo

Eupti

LIBER

Buphorh K fixfrir.hlcante & in !!o.-ncrumdf rciutu<,poHcaii»
pmjue.n, poitremo tn Bnruuni pocc.vn , iiieodictt cum ner-
ui$, atque cutc nioccuum, amma duj vixillc. j^l tenim) fx-
j)c mortuum elt tranCeunte auiin.i cnis m alios . [Dcmillum) In
infcijora defupcrionbus df, vt Virg. in I^cinifcre oeci,
nunccaflum lumine lugent. [Clypeo) Peri;lypeuin.[ 1 cinpora
teiiatus) Ordo, rellatus Troiana tpi refixo clypeo te iudeo iio
fordidus audoc nat’jrr,& \reri,nili!l vera ncruos, atque cutem co
cefleratatrx morti, [Nihil vitra). i.quamuis no Iit mortuus, ni(i
tm ncruis& cut€.[Tcliatus).i.record.itns Troianorum tempo-
rum refixo clypeo. [Et calcanda) Intranda vcelt, Ibant obfcurt
folafubnoftc per vmbratn & alibi, fed rcuocare gradu fuperasq.
euadere ad auras . Hoc opus hic labor clt &c.[D3nt ahos Furi^)
.i.diucrfis generibus quidem, fed vna morte fingulo^crire.[Spc
bacula Marti.) Eo quod in ludum Martis per bellicum prxcipi-
tcniur furorem . [Exitio cft auidis mare nautis) Voras ^ demer
fos forbeat. [MiUa fenum, ac iuuenum denfanturfuncra)Mul-
ticudomorientium totius xiatis : vt, Matres atque viri , defun-
Aaq. corpora vita, Magnanimum Heroum pueri, innupt^q. puel
Is, bxua caput. [Proferpina) C^6doisfufcipiat,^nuIluseua-
dat, figura eft Hypallage. [Fugit Proferpina) Pro fugiunt Pro-
lerpinam,vt illud . Stant &oues circum nolirinec poenitet illas
pro nos illarum no poenitec. [Dcuexi)In deiiexa parte coeli pofi
«i.[Rapidus comes Orionis)Orcus.n.& Occafus Orionis tem-
peltuoli funt,idco & comitem eius Notu ventum dixit, vt Virg.
in j. Aen. Cum fiibito afliirgens fludu nimbofus Orion in vada
csca tulic.[Deuexum) Autem indeuexa parte coeli pofitum, vn-
de Virg.Conuexa polus dii fidera pafcet. [At tu nauta) H ic quafi
Architam ponit precari nautam ne remaneat infepulcus, fed iam
arenam inijetat, nam& infacris hoc genus fepulcurx tradebat,
vt & fi no obrueretur, manu plena ter lafta terra cadaueti pro fc
pultura elfeCjVt, Aut tu mihi terram Inijce,naque potes. Ideo.n.
& particulam arenx dixit . Ordo cft . At tu nauta ne parce mali
gnus dare particulam vagx arenxoflibus, & inhumato capiti .
[Sic PleCbntur Venufinx filux) Quodcunque minabitur Eurus
Hcfperqs flmftibus&c. [Venufiax)Venu(inum ciuitas, & Apu-
lix confinis Lucanix, cuius filuas,quia immenfx funt , proqui-
burcunqiiepofuit . Admonetergo vt etiam fi tempeltas fit, qux
tales filuas Hcftat, ne orni ttatfcpcliendi curam. [Multaq. mer-
ces, Vnde poceft tibi defluat xquo Ab loue) Hoc eli,Nec atten-
tus ad lucrum omittat ftudium iulta foluendi. [Nepiunoq. lacri
cullode Tarenti) Neptunus apud Tarentum deuotius colebat,,
vel quia in Neptuni tutela dicitur fuifle.feu quia Neptum filius
Palanthus apud Tarentum Herculi, & Neptuno Templa coniti
luitjvtforciterperfauorem Herculis faceret, per Neptunum fe-
liciter ageret . [Negligis) Dceft fi . [Fraudem) Seu Itudio com-
mercandi fraudem, qux redundet in pofteros captat , feu certe
inhumati piaculum eius filios ixdatjfit ne longum putaret etiam
ipfumdelidi ftibuurnm posnas minatur. [Committere) Scias
decll . [Maneant) Expedent. [Precibus non linquar inultis) VI
tionem precibus fuis dandam promittit. [Teq piacula nulla re
foluenc,) Hoc eft nullis hoftijs expiaberis . Piacula enim diceba
tur quibus facinus exuiabaiur admilfum .[Non eft mora , lice»
bit) Vt Virgil. Hic tibi nequa morx fuerint difpendia taiui , vc
cxcufacioncm arceat , dum ne morlum quod eexperae, oftendit .
[Inicdo ter) Vt, Manes magna ter voce vocaui.

T e maris & terrx, numeroq. carentis arenx) HrcOdede
Profopopaia formata eft, mJuciciir.n, corpus naufragi Ac
chic^ Taretini in littus expulfum conqueri dc iniuria fua,
& petere d prxtereuntibus fepultur.am . Hic aut Archytas Pych.
fuit,q merito Geomerrix peritus df,quia Pyih.oia conftare nu-
meris credunt. [Matinu!,) Matinus mons ,hue promo tonum cft
Apul.iuxtaqucm Architas fepultiis eft.[Ncc prodeft quic^)Ni
hii prodeft tibi aduevfus condicionem mortalitatis, qj rationem
rerum nacui'£,& ipfum cceluna fis perfcrucacus . [Occidit Pelo-
pis genitor) Tantalus. f.hxc aut ad folati um mortis dnr. [Titho
nusq. remotus in auras). i.terrKs exceffit, ac p hoc mortuus cft .
[Et louis) Minos Crecenlium rex prxdicabat fecum loue col-
loqui, & confiiio cius eunda agere. [Habentq. Tartara Panihoi
den) Nunc Pythigorain quia prxdicauic feadTroiam
Euphorbum Panthoi filium fuiflV,interfedumq. a Menelao ite-
rum reuixilfc & fadum Pycliagoram , id cognouiiTe agnito cly-
peo, quem Euphorbus h.ibuerat. [Nihil vitra neruos, atque cute
morti dare) ludice tenon fordidus audor naiurx veriq. aftir-
mante Pythagora non eum mentitum . Naturam rerum cuius
audor extitit . [Me quoque deuexi) Notum eft Ortu,& Occafu

Orionis tcmpcftatcsconcitan.[Notus)Notunuomucm Orio

P R. I M V S.

5 *

nis di:ic,(|' cum Orione Ortus cft. [Sxiia nullum c.iput Profer-
puu tugit; Nullum Idolcrpin i nmet,ic per hoc neminem cxce
ptuin hiDct . [Mc quoqiK* dciicxi) Dvuexum Orionem dixie,
vt Virg. Coimex .1 polus dum (idera pafccc i. in deuexo citlo po
fitum.L Ac tu nauca v.igx ne pircc m ilignus arenx) Ad prxcercu
tes nautas Architam Ic conuct cille fingi c. [^^odeunque miri.i«
bitur Eurus Fludibus Hcfpcrijs.VcnuIiiix plcdanturliUix,) Vc
nulia colonia inter Lucaniam & Apuliam poaxpaci-ia,vndc fil-
uas Venulinas pro cuiuslibet pofuit, [Pledantur) Autem luant ,
atque experiantur fit.[Ncptunoquc facn cuftode Tarenti) Cu-
Itodem 1 aremi Neptuninn .iit, quia pr^cipue Neptunus ibi co-
litur.[Neg['g!s in mentis nocituiam)Urdo cft, Negligis, frau.
dem comiitcre facile eHe putas. Atquc.n.h^c expetet in cos, qui*
ex ce nati func.i.i 11 filios tiio,'i.[Tcqu e piacula nulla rcfoluec) ,i,
ftullo modo expiabis hoc fcelus.qnn me admittis. [Fors & Dc*
bita iura,viccsq. fu^be Te maneat ipm) Vices fujaba pa?n^ inccl
ligcd^^as fupbis fadis illu pallu» pcaf,[Non linquar) .i. pccs
me^ cfticiec.vltionc huius rcipfoluas gjpiaculu i me admittas .

T E^ maris)Facit qd" in titulo eft,& a Mancin. recitatur. Eft
aut fere dialogus, quia inducitur Architas rnderc , & pca*
ri iuftam fepulcuram, fine qua (vc Maro ex Aegyptiorum
fupcrftitione dixit lib. vj.) Centum errant annos . Ordo aut eft ,
O Archita.parua.i.exigua munera. i. officia funebria fine iufta fc
pultura.f.exigui pulueris in te coniedi,cohibent.i.c6piimunt &
concinet prope littus Matinum, qj ad Apulum eft, tc menfore.i.
qfuiftimenfor, qaGeomctrapericiflimus, maris &terrx &. are
n<j carentis numero .f. cognofcibili nobis.i. innumerabilis , nec
deft quicq tibi morituro. i. cum moriturus fueris , tencafle do-
mos aereas.i.cotlefles, hoc eft cum fueris Aftrologus, domos A*
ftroif indagafre,& dccurrifle,aut percurriire,aio.i. cotcmpI.indo,
polum.i.perccelum,autaxescctli.RndecArchit.isqu.ah egrefe
rens,qd libi motsobieda fit, cum oib.fit cois dicens. [£c).i’c tia,
q.d.non ego folus.fedec genitor Pelopis.f.T antalus,cQnuiua i!
^uis conuiua dcoi>,occidic.i mortuus eft. Et Tithonus remotus
.i.fublatusab Aurora in aur.is dum ab ea C3peretur(q J cam pl.i*
cer,q qd Bonfini, dii in cicada mutaretur) cc occidit Sc Minos iu
ftiflimus rapieciftimus rex Cre;g , admiffiis arcanis loins vrpote
abs quo didicerat leges & iura, et occidit, & Tartara hnt f -athoi

deina.P.yrh3goram,qfePaiuoidem,hoceftEuphorbumdicebac
demilTum ite5i Orco. i. ad infernum, cumiemel illuc poft mone
Euphorbi dercederic^itis ipfe tcllacus tpa Troiana.i.approbas
fe fuifle tpe belli Troiani, clypeo. r.fuo refixo.i, reuulfo a poftib.
vbi facratus padebac, nihil cocellerac morti atr^.i.|nilul in fc mor
talefacerctur.ulcra neruos atque cute .i. vitra mortale corpus
quod rpiritus linqucs,fm Pychagoram,in aliud corpus ingred/e
batur.Quod& Maro in fex. poft certa fpatia heri docet, exns ro
fordidus, immo clarus auiftor nacurx.i.phyfic^,& ueri .i. logice ,
qua uerum indagatur.Summa aut erat Pythagorx au^oritas^uc
difcipuli eius,p argumeto &approbationc fatis putarent Pytha*
goram iddixifte,aut lenfi(re,non fordidus ergo auiftor, ce ludice
.i.ec iudicante a Horac.fed una nox aut mors, cum illefcfe mor*
tuum diceret, in conceflb eft,qj una mors maner.i.certe expedtae
oes,& pro-i.uia leti.t. mortis eft calcanda omnibus femcl.i. con*
fticucum eft oibus femel mori. [Dant alios) Recitat uana fata ac
mortis gna Architas ut id futim tandem cafum pcriieniat , & fe*
pultura pcetur.Ordo aut eft. Furix.f.bellicx,hoc eft Erinnyes &
irx iraoderacx, dane alios. i,quorda,Marti toiuo.i. truculento, a
ftragx,& fanguineobledacur,fpedfacuia.i.(utdiTc) recreatione,

& gaudium ex nece eo?; rpedada,hoc eft alij rnonutur in bello !
Mare auidum.i.multii uorax & infacurabile,cft n.autis.i.nauiga*
re folicisexicio.i.ad exitium &c.i!3mit3te,ficque melius legitur
^exitium. Funera fenu&iuuenism mixta.i.cofufa, deofantiir .i
multiplicantur, qa Proferpina.f. Plutonis uxor.nullum .i. no ul*
Ium , non fugit ullum caput .i. danat Orco quodlibet caput tam
juoenum,q fenum Notus .i.iienciis iilc htimidus , qui & Aulter
dicitur, comes rapidus, i.celeritcr rapicns.qcqtiid offendit Oiio

nis.i.f.deris,ilhusnimbofi,dcuexit.i.inclmatiadOccafum,quia

tam m cjrtu q in occafu cempeftaccm ciet, obruit quoq. .i. et me
undis.Illyncis.t.in mari Illyrico.At tu nauta,q locu hunc otra.
fis.nt parce i.nt parcas, malignus .i. tan^ malignus , dare offib.

& capm inhurnano.parriculam aren j uagj.i.uentn & equis agi.
tar, fol.r^.fic (apra precationi particula) quodcunquPrmalum,
Eurus «ncus ille Orietahsimpctuofus, minabi[ur.f.tibi.influ-
ftibus Hefpenjs i,Italitis,& fup.blu^E Venulina:, qui funt juxta
Venufiam oppidum mter Lucaniam & Apuliam patriam potri
pleaan,ur...fer.an.ur.& minas luan, , re rcrpire.,.inc™umre":
Itente . Et multa mctces.i.temunetatio & bonotf acceffio , de.

fiuac

ASCEM.

C A R- M

fljete.quia omncbonu a Deo , t-jt .,6: propcium

epiiheton 1°““ »” ^ ’ l;,^ lupiceromnibiB.idem, & aNe-
ip[c d;cu eiufJcm decimo, R P fuerat m gra

pruno prVflqiiitur oratione fuam Archl-

tiam patnrfux. CNeg^ g J . ij^ ,_fecatuseU,na negl'-
taM''i‘»cut pium opns

gentibu? mala imprecatur . porph.nihil inceiltgen-

dum eit.fcd ° iraudem.i.defcaudacionem fepul-

fe putas tc comitccre.f. ) . ricrileaium Dionylil Sl

» mum^debJta wB.f.talioni. . & ,.C£>...p<«nl •■-

rSSSiSiSSBE

le.lljb impim.c.qranquim ftlbnis.mora non tH longa, liccbic

fl.bi .rLmspnlncrcinieaottr.r.iniiimolullimmm.

'«^Ccidit&Pclopis genitorconuiua deorum, Titbonusq.

n V^’ Oremotusin aureas) Qjianquam nullus interpres hacdereia
thonu remotum mauras.fpfabulamurillominCicada VLrlum.

ad I C C I V m.

txpfliuUttim

*!«. ft,.cl)rt ufli dijapiwam .

ode XX JX. Tricolos TetrAfiro^hos ^ht :
rides "V/ altu ^et nine candidum .

._v.— uu-u-

i Cci beatis nunc Arabum jnuides
Gazis ;& acrem militiam paras
Non ante douiftis babea;

Regibus, hurribiliq. Medo
Nestis catenas . quae tibi virginum
Sponfo necato barbara feruiet ?
l^ucr quis ex aula capillis
Ad cyathum llatuctur vndtis,

Doflus iagittas tendere fericas
Artu paterno ? quis neget arduis
Pronos relabi polTcnuos
Montibus, & Tiberim rcuerti/

Cum tu coemptos vndique nobiJeis
Libros Pan.iti , Socraticam & domum
Mutarcloricis Iberis,

Pollicitus meliora; tendis?

Cci beatis) Odexxlx.Icciumalloquicur,di-
Cl's cum auartcia: caufa militiam parare Parthis ,
ac Medis. Verum quis neget flumina in fontes
redire pofle.hoc clt contraria fieri, cum olim Ilu-
diofiisphilofophisilh rclifta militiam fubcat?
Perf. Arabii inuides Gaxis) Gaxam ,

(Vt DiJn I us'"' '^'‘«•CAruhu Gaais) Arabix pars
Imtu. ma, V 5 T ^ 9"™'™ «< Anllrnm rpefla,, rubro .il

, -m, tuJr„;„l3; S"; nullrlt,?"'' '"‘"P"»'"' •

«ta, n„„ “'''“m "Ominautrunr.non fru-

M)H,. iibku. falubu” v?S,a

ANTO.

Ar«tM

I N V M

,ii EtSrr.l,b.xvi. (cribit, 3- Sab*i Witcbi Arabiam incolunr, s,,,
?uppellea.l£n, ex argenro.Sr auro mulram habent, vafa, leetor ,
rrinoda. erateraa cum operculis. Jomosq. rumptuofaj .nam 8c
uora 6r parietes 5r tefta ex ebore.auro,argenio,lapidibusq.,„
cral am Lr dilUniba. [Medope Med.s legito m Ode,,.

A- \ Fabr.cas.& paras . f Qi'« tibi virginum) Ordo ell. Qu® vit
Lum necato fpSnfo tibi leruiet ? [Barbara) Elt en, rn barbara
Lct* refponfio . [Ex aula) Regia.l.vbi reg. feruiecit. [Doaus)
Lfponho clt. [Sericas fagictas) Seres (vcicribitPIm.Iib.v.cap. Se«,
XVI, ) reeionem inhabitant, qus fpeftac iihuumOricntcmJani
ficio filuaru nobiles . At latius lib.ij.Georg. lam diximus. [Quit
nefreti Senfus elt , Quis neget contraria heri polle cum tu olinr
phflolophix deditus milicix fubeas rclida illa ? [Pronos) De-
cimes ab arduis montibus . [Paniti) Puic Panxtius Stoicus , & P«,^,
prxeeptor Scipionis African,,& Lxlij, genere Khodius, vt Por-
phyrio fcnbit, eundem vero Cic.imicatus eltinOfhcijs. [O So
craticarn domum)Appofitio ctt. Socrates autem (vt fcribit Lacr Sitrin,
tius lib.t.) ea potius inquirenda hortabatur, qux mores inltrue
rent, dt quo^ vfus nobis domi elih neceflarius . De Socrate aut
pluradiximus in Iuiicn.Sac.ij.[Loricis Hiberis) Grsci eandem Hili,;,
Hiberiam, 6i Hifpaniam nominabant.fic etiam Romani. Auftot HjjJ,,
eliStr.hb,vi).PtoJ.item lib.ij.lic ait, Hirpanix,qux apud Grxeos
Hibetia dicitur.ires funtregiones,Betica,Luliiania,ac J araco-
nenfis. [Loricis Hiberis) iull.lib.vlc.de Hifpanialoquens , ait,
g<G 3 Ucixregin,tum xnSjtum plumbi hubcrrimj,auro quoque Galutj
ditillima e(t,pricipua ijs ferri maceria, feJ aqua ipfa ferro vioie-
tior, quippe temperamento eius aenus, reddi turierrum . Nec vl
Ium .ipiid eos telum probatur, quod non, aut Bilbili fluuio, aut
Chalybe cingatur . Vndeetiam Chalybes fluuij huius finitimi CWj»
apptlluijfciToq , ceteros prxHare dicuntur, hxc inde. [Loricis) M
Lorica d'fta,g> e loris.&couo crudo pcftoralia faciebant, pofi- Lorica
ea luccuJerunc Galli e ferro fub id vocabulum, ex annuhs fer-
ream tunicam . AudorcU Varro.

*T Cci be.ins nunc Arabum inuides) Metrum duobus verfibus^ A C R
I Alcaicum .Tertius Nouenanus, Iambicus, hypercataleiti-
Jl cus.Qiiartus Pind-iricus. Ad Iccium fcribit, que u' itatur phi
lofophi® intermilfo liudio, repente fead militarem vitam con-
tui ilfe, cupiditate diuiciatum. nam idem Iccius Panxiij .Socrati
ci philofophi , bibliothecam emerat, cuius iefiione, ad philofo»
phandum fuerat deduiftus. [Inuides Gaxis) Aemulus es , vt Pa-
res diiiitiasjvccupicndo diuitia'. [Gazis,) Pro diuitijs ponit, vt
Virg.Arma virum tabuisq. , & T roia giza per vndas . in j. /tn.

Sc uiv. Et gaza litus agreHi.[ht acrem militum paras ).i.foriern,
duram, .acerbam . [Non ante JeuiSis .Sabes Regibus ,) Admo-
net pericui.r per qiix,ad diuitias gerentes bella perueniunc.i. cii
non (inc adhuc dehellati, ru neiftis lam caihenas . [Horribili que
Me.lo) Fcrtii crudeli. [Neftis carhenas,) Aut illigas regibus vi-
discathenas,aiufabricas,mutuis.n.nexib.fiuntcathenx. [Spon
fq necato). i. nili priu.s occifo fponfojn feruitiumc.iptiuano ve-
rit.[Puer)Regis filius.qui captus pocula miniltraret . [Sericas^
Deriuatiuum ert ab eo g? Seres vocancur.Serica ,n. gens elt, Par-
this vicina , fagittandi arce farno fa , a qua Se Sericum uocacur •

[Quis neget) . 1 . quis rerum naturam neget polle mutari ? cum
tu Itudia in contraria vertens, contra hoium opinionem . [Pro-
nos) Procliues,nam proni dhr nui dc montibus effluentes, qui
impctuofe fluunt. [EcTybenm reuerti)Vc Virg. Reuocatq.pc-
dc Tyberinus ab alto. [Vndique nobiles Panici, )Panxciu$ Stoi
cus philofoplius fuit peeptor Scipionis Afnc. & Lxlij, Rhodius
natione.Ordoeft.Quis neget, relabi polle riuos pronos, arduis
montibus & Tybcrim pofle reuerti,cu vel tu pollicitus meliora,
mutare contendis loricis Hiberis, vndique coemptos nobilis h-
bios Panxti, Socraticam, & domum. [.Socraticam domum) Se-
aam, flue libros. [Loricis Hiberis) Opiimi.n. fortes Hilpania
loric® fune. [Pollicitus meliora. [Studia) .f. profcHlonem fuam
poeta philorophiam vult incelligi ; Elocutio ticro not.i eii.

I Cci beatis nunc Arabum inuides Gazis :) Hanc Oden ad Ic- n n
ciumfctibit,quemmirarur,internv,iro phiJorophii Audio,
repente fead militare fludium contui iffe, per quod uidetur
conciipifccrediuitias Arabum.[Inuides Gazis).j,imuiaris Ara-
bas indiUitijs habendis, ac per hocdiuicias concupifcis.fEtacrc
miliyam paras Non ante deuiftis Sabee Regibus,) Datiui ca-
e», hoc clt tllis paras militiam quod elt aduerfus illos . [Ne-
cathenas) Non vincis, fcd fabricas intelligendum, proprie
diaum.caihens.n.ipfa» nexibus qiiibufdam conflant . [Qii* tibi
virginum Sponfo necato barbara) Scilicet a tc necato , fcili-
uieri^°'rt' exaula) Regius puerquiinaulafer-

• t agiuas feneas ,) Id cfl Parthicas a gente Serum,’

qui

5 *

liber.

R I M V S.

<^ui p.irttfmorbt^ wrr.r Orifntt fuNioftim tenent. [Qiiisncgac
a' ,iiut l-ronov rel,ibi polle riiios Montibus ? & 1 ybtriin rciier
ti ?) . Senius ell , Qiits non credat reinm n.icuram

poiremutan vt flumina in montes reuertantur,vndc alioquin
derccnJunCjCum tu vitr ftudta in contrarium vertens, q J' nemo
rperaucr.it poife fieri? Tale ctl illuJ Virgili.iniim , [ungentur
iaragryphe*; equis, acuoquefcqiicnri Cum canibus timidi ve-
nient ad pocula damx. fCum tu coemptos vndique nobile Li-
bros Pa>i3:ci)Pan3ecius Stoicus fuit Prsceptor Scipionis Africa
ni & Loelij,gcnere Rhodius. [Loricis Hiberis) nani ffeX''*' d*'*»*»

S uiaopcimsfunt Hifpanatloric® . [Socraticam domum) Vc (i

iceret, Socraiic» fcliol® dirciplinam,[Temntf.) Pro contemnis.
Ordo eU .autem Socraticam domum mutare loricis H ibericis te
mnis pollicitus meliora. Meliora autc abrolutcdt<Sum,aut(tu-
diafubaudiendum . fludia poeta fm fuam ppinionem philofo-
phiam vuli intelligi Nota autem figur.i elocutionis clt, qux di-
cunt philofophiam militia mutare , hoc df philolophudimiHa,
militiam fumcrc.vt, Chaoniam pingui glandem mutauic arilta.
ASGBN, "^Cci)) Iccium amicum & vi^ literaRi amice arguit inconltan
I tix.imprudentix, atque auarici.E,qprelidaphilofophia, lucri
JLgratia,animosadbellaconiecerit . Vnde dicit , O icci, tu in
uides nunc, fcilicet mutato animo , gazis .i. diuitijs , & thefau-
ris , Arabum beacis.i.beatorum,hoc elt amplis, & p.ira^i.inten-
disjvStdifponis, militiam acrem .i. llEcnuam,&nedis.f.animo,
& opinione praeuia, regibus Sabei.i.regionis illius thuriferxin
Arabia, nondeuidis ante. i. prius a Romanis, & Medo horribili,
quiexercttumKomanumfudit,& Craflb interempto ligna ab
Itulit . nam quiaconcermini funr, Parthos & Medos pro eifdem
fspe ponit, cathenas.i.vincuU.Quse virginum fup. putas in ani-
mo, feruiet tibi fponfo.f.eius, necato. fabs te ? Refpondet poe-
ta, Barbara.i.qurcunque, eaficprofedo barbara fit.Ecqs puer,
ex aula.f.regum captorurn,vndis capillis. i.habens vndos capil*
los more patrise fuatjftacuetur ad cyathos .i. erit tibi pincerna?
Refpondicpoerainuens non molles illic elfe.nec delicatos Ga-
nymedi (TmiJcs. Statuetur fup.puerdoftus tendere, i.ad auriculas
vfque trjhere,autemitterc, arcu paterno, quiaiSt pater eius fa-
gitcandi peritus fuerit, fagictas fericas.i. quibus Seres vti folcc.
Quts neget riuos pronos, id cft occiduos 6c deciiues, poffe rela-
bi .i. tanto impetu ac li labantur referri montibus arduis .i, ad
arduos monces?Noueautemdicicrclabi montibus. Narnia-
pfus videtur deorfum debere fieri . Vndeefl illud, Labere nym-
pha polo. quomodo ergo relabcntur afeendendo ? Profedo ar-
gute diftum ert.Nam labi efl quidem cadere fine difficultate , vt
rex a fublimi defeendens, fed quia riui fere ab altiore labuniur ,
vult eos relapfuros dum recurrent concranaturam . Vnde fen-
fus eft,Qiiis non putet naturam pofle mutari,fivir olim prudes,
Si philofophii Wudiofiffimus fic mutatus fit , vt pro libris arma
traftet? Et eflfimilis fententiaferein Bucol.vbi dicitur, Mopfo
Nyfadaiur,quidnon fperemus amantes? lungenturiam gry-
phes equisjicuoque fequenci Cum canibus timidi veniet ad po-
cula damx.i. natura mutabit animalium. fcd plus efl quod hic di-
citjNaturam aquarum mutari pofle. Sed ad ordinem reuerta-
mur . Et quis neget Tyberim reiierti.f. amari Tyrrheno ador-
tum fumjcumtuo Icci tendis .i. par.is & intendis , mutare lori*
cis Hiberis.i.accipicdo loricas Hiberas.i. armaturas, quibus Hi-
beri populi Hifpanisbellicofi vtuntur, dcrelinquere(nam qui-
comutat)vnumderc]inqult,&aliudaccipit . Vnde venditio atq.
emptio prifcorum ance vfum pecunix erat comutatio quxdam i
Libros nobileis P.anxti, pro Panxtij, Stoici diligentiffimi & do
ftiflimi.qui de philofophia morali plurima fctipfic. Vnde eum
Cic.in Off.fxpe imitatur, fxpequc citat, coemptos .i. fimul em-
ptos,vndiquc.i. a quouis , qui eos venales habuit, Vbi graphice
depingit naturam inconltantium. Nam nimis vehementes in
vtranque funt partem, dum .n. Audio incendere parant, omnis U
bros emunt,quafi G fieri polfet fimul euolucre vellent , dum ve-
ro alludio remittunturjpcnitusdefcrunt . Et pro.i. domum So-
eraticam.i.totamphilofcphiarn moralem, quam Socrates pri-
mus docuit, & quamacmloin terras deuocauit, nihil tnfcripfic.
verum quia ab eo haulla ell fere phiiofophia moralis , dicit in
Arte, RemtibiSocraticxpotcruntoftendere carrx. Tendis,
«ut temnis, dito mutare . pollicitus.f. tuis meliora , quia melius
ell liceris, quam armis ob auaritiam vacate.

AD VENEREM.

SfWtii fcw o Jfi» •yel»! ff>igramm4yqifodd4/»tn/Meifim qutd VS'
Nr« Gljctr4 «mie4 dtdteabitt .

odt A' A” A". Dtcolos , TetritJlrophos y“\t
/am fatu terru niuis , at/fut dird .

•v — -vy-v-u
-yy-y

Venvs regfnaGnidi,Paph{q.,

Sperne diledlam Cypron:& vocantis
TuretemuIcoGIycer® decoram ^

• Transferinxdera.

Feruidus tccum puer.&folutis
Gratis 2 onis, propereniq. Nympha,

£t parum comis (ine te luuentas ,

Mercuriusq..

Venvs regina) Ode xxx.horiacur Venerem, vc ^NTO.
rehda Cypro fe in xdem Glycerx transferat (de
qua fuperius ait ; Vrit me Glycerx nitor) fecumq.
ducat Cupidinem, Gratias, & Nymphas luuenca ,
aique Mercurium, ell autem xdis dedicatio. [Gm Cmdtt*
di) Gnidus in Caria vrbs,qux porcus duos habuit . h»ioxm
Inde memorabiles viri oriundi , primum Budpxus mathemati- Agatur*
cus Platonis fodalis, poflea Agacarchis Peripateticus vir hiflori chU
cus,xtatcStrab.Tl)copompusdiut>CxfariTamiliaris,& q. apud Theopom
eum maxime poterat, item Artemidorus eius filius, hinc etiam fw
Ctefias fuit, qui Xerxem medicatus ell, & res Syriacas, & Perfi- Ctefist
casconfcripfit. Aufloreft Str.lib.xiiij. [Paphiq.) i-’aphos Cy- Prfpb*»
pri vrb? portum habebat, templa optime llrutta,vtScr.lib.xv.

Plin. autem lib.ij.ait ita Celebre phanu habet Veneris Paphos ,
in cuius quadam area non pluuic. [Cypron) De hac latius in
Odej. & iij. [Aedem decoram) Aedes difta ab adi tu, quod plano Jitde$
pede adibant, vc Varro docet . Aedem autem numero lingulari ,
dc templo t.ancum dicimus plurali vero & de domibus & de tein
pio, Seru.lib ij, Aen. [Solutis zonis) Gracixenimriudx,& pro-
pterea difcimfle inceduc de quibus mult.i<»n Ode iir). [Feruidus)

Habet enim faces Cupido , hinc amoris feruorem infert. [2o- 2*»e
nis) {«VH circulus df,?iitv«ov cingulum, {«vi/'aK« & cingo. Zoityo
[Comis) Hilaris elegans.bcmgna, facilis, fuauis . [Sine te) fine Zonyfit
•elegantia, &venufla'te . Venus enim omnium elegantiarum do-
mina elfe dicatur, vt Porphyrio quoque narrat, &Venuflum(vc Xtnufii
feribie Fab.lib.vj.) apparet elfe id, quod cum gratia quadam , & luHtnta
Venere dicitur. [luuentas) luuenuxcas ipfa. Xuuentus adoie- iHuentu 4
fcencia,& luuenum multitudo, luuentas, dea ell ipfa, au^or ell luuentas
Ser. & Acr. Virg.hb.ij. Lumenq. luuentx. Hor.hic. Etparum
comis fine ce luuentas , hoc ell ipfum numen . Virg. Tum mihi
pnmegenas veflibac flore iuuencus.i.adoiefcetia. [Mercuriusq.)

Is enim mercacurx quxftum reppcrit,verbaq. primus in ordine
redegit, de quo plura legito in Ode x. Eloquentia autem Vene-^;
ri grata eft . vnde Cami, ait .

Verhoft gaudet Vtnut loquela,

Ouid. item lib.j.de Arte,

lionformofmerat ,fed eyalfacundui Vlyjftt •

Et-iametutquoreas torjlt amore deat .

Venus regina GRidi, Paphiq.) Metrum Sapphicum hen A C X.*
decafyllabum.^artus Adonius. [O Venus)Quafi epi-
grama,hoc ell in dedicationem Veneris feripeum quam
ipfe cofecrarac. [Gnidi)Vrbs cft Charix. Paphos vero vtbs Cy-
pri infulx, vtraque Venerem prxeipue colens , precatur enim vc
defertis vclutptoprijs duitatibus adfiixdibusconfecratis. In- - ,

certum autem vtrum Glycera amica fit, an ancilla. [Et folu-
tis Gratix zonis ,) Vel liberx, vel nudx, quod non cingan-
tur, &benenudx & folutiszonisGratix finguntur, quia ami-
corum animi foluti fecum, & nudi elfe debent. [Et parum co-
mis fine te luuentas,) Hoc ell minus elegans luuentas fine
venuftatCjhoccftfinece. Sciendum eft tamen Venerem non
cantum concubitus, fed etiam omnium elegantiarum elfe do»
minam . Aliud tamen eft luuentas , aliud luucnta , aliud lu-
uencus , luuenca xcas putatur, luuentas ipfum numen. lu-
uentus adoiefccntia.|[Mcrcuriusque) Pec Mercurium qux-

C A R M

^„"™“ V«.t™,pr«ip«f c„l™s.[F«u,du. tecu pu<r)

?cup’ do.» ftiuotem amor.! loftut. [Ec folitis Gratii lanisj

QuiaGraiSi nudi, Stfinc nodis fitiguotiit.rjua amiti an mos

Atos.ac nudo, rntct ft bfe dtbcr. [E. parum d?’"" '’"")/:

.u.nuitlfgan,.[Srn.«).i.lin.ivenuaatt. Sciftaurdtbtmu. Vc

rrertm non riii concubitus.vtrurtretram, dnam nfli orum elegan
liirnm.fc ajibi iprt,Ori)inis h« urrus crrr & Vtnns .

AlCIN Venus) VccomplaccacGlycfrxamicasfu*, vocat Venc

* I 1 tem.cuni comitaiu eius m ydem ab ea dedicatam, dices.
V y [O Venus regina Gnidi,)Vrbis mCaria.[Et Faphi,)Vr
bisin CyprOr[Sperne).i.minus ama.[Cypron) .i. patriam tua.

' rDi]jaam).f.priu$,&.[Transfettcin^dctn).i.racelIum.[Dcco

ram Glycer«).f putll* . [Vocantis te multo ture Et puer ferui»
dus).r.Cupido.[EtGratie).i.C3rites.[Zonis folutis).i.fantes zo
nas folutas.[E: Nymph?).r.reliquae.[tit fuuent3s).f.Dea.[l'dtJi
cotnis) ai. elegans . Et fuauis parum line te, Et Mercurius Deus
facundi*, qu* ad amorem facit, Properen tecum .

Q^^VIDPETENDVM.ADAPPOLLINEM.

yir frugi fetat, tui lemflum Jedicaue

r«t Augu/iu^<u Palatio nimirum bonam mentem, Cr integram cor for
rn yaleiwiinem : cum lata, & facili feneBute non ambitiofa illa amfU
Utfundia , armentorum grigeU ebur O" *'"fmodi .

oJe XXX J. Tricolos,Tetrafirophosfyt:
vUts^t alta fiet mue candidum .

•V— w-

V I D dedicatum pofeit Apollinem
Vates ? quid orat , de patera nouum
Fundens liquorem ? non opimas
Sardinis fegetes feracis?

Non a;ftuofje grata CalabriE
Armenta : non auru,aut ebur indicu ;
Non rura, qui Lyris quieta
Mordet aqua , taciturnus amnis.

Prein.intCaIena fiJce, quibus dedit
l'ortuna , vitem ; diues & aurei*

Mercator exliccet culullis
Vina iyra reparata merce.

Dis carus ipfis ; quippe ter, & quater
A nno reuifens iquor A t Janticum
J mpune . mc palcunt oliu® ;

Mc Cichorea, Jeuesq.malucB.
l-fui pararis & valido mihi

Latoedones, precor integra
Cum mente, nec turpem feneaam
^^■gtre.nec cy thara carentem.

ANTO. IB^M y » dedicatum) Ode «xj,fcribieHor.it.a
ponincnupcrrime dedicato fe m.nimepeti.

quxad auaruiam attinent, vti feraces fcLie

^^nta. aurum, ebur, rura&fimilia era *

‘■ontentus,& lam paracis.petit autem

neftuiem lynco^SoVont"^"'’ 3
«'■a'^t.nAdomtscinaSlmneS"^:i'r

«s pr.,„uncurcnt iddwluA & ^ ^ffideran Deo ar
. [Nsuum Liquor,m’?U^°"'‘“"' bibliotheca l

luoremOCum noua dedicatio cffei

I N V M

UO mfTO facrificarc volcbal.dccebal^iir etiam . [Non) Siip.tra,

rOpiroi) Feiiili». "8"“ bardioMmiiiiu, , ,

lamamplettuiitabOtitnic fytihenum ptijgus ,ab Mttnli. 'S

Afncum.ab Occidente Sardoum a bepteiurionemarc.quod

cer iplam,dc Cirnumcircunfuiidicur,auftor Ptol.lib.ii; Dionyf
aucem fcribit Cyrnum & Sardiniam foli huberc3te,Sc uaCcencia
copia rpectJciHinws. Melam etiam au,tj> a barbaris col«ur . Sar,
dinia fertilis,* loli, quam cati melioris , atque vt facunda , ita
pene pdtikns. Et scra.item lib. v. ait , ^ bardini® magna pars
agiumhjberrebus^ omnibus felicem. pricipue tritico, diltacd
Cotlica Uaciijs 1 Lyris is Humus clf, qui Soram interHuit, Fre-
gelUs afHuir.aiquc Myiuutnas , vrbe prope iinuelfam labituro,
lupcrnc de Apenninis collibus , & Agro VcHmo pritcr Fregel.
Jas^plora.Str.lib.v.&Flinlib.iij.[Piemant) Amputent. [Cale-
na tafcc)Oe Caleno videto in Ode xx.[.‘^ ureis cululiis).i,pocu-
lis, proprie autem cululli, feu culull* calices, quidam erane heii-
les, quibus FontiHccs , Virgincsque Veltaics in faens vttbantur
audores funt Alton, & Porphyrio . [Hcparaca) Commutata.
[Syraiiiccce)in.Syiia.n.oiumfereabimdantiaelt, vnde Diony.
lic’ait.atvniucrra.'>yiiaoirini prorfus hubertate, referta elt,* ^ *
ad alenda pcccrap^ilcurs,* frugibus copiofa. Plin. aurlib.v. fer.

^ >yna quondam terrarum m.ixinia , * plunb. diliin^a nomi*
Ilibus, parb.ii. cius,PalxlUna vocabatur , qua contingit Arabas,
pars iudra, pars Daoiafcena, pars Mefopocaniia , pars Babylo-
nia,* Scr.lib.xvj.ait,* Syris mercatores ciTe Phomices . Syriaq.
ipla Occidentem verfus «tgyptio pelago terminatur . [Aquor
Atlanticum) Oceanus Atlanticus dicitur a monte Atlante, de J^fl^
quo Poeta iib.iiij.ait, Oceani Hnem iuxta,5olemque cadentem,
Vicimus Aethiopiim locus clt , vbi califer A ilas Axem numero
lotquet ,llellis ardentibus aptum .[Cicorea) Cieoreum rcfti- cicirri
gerat , iocinori,* renib.* Homacho prodelt , audi, ex Plm. lib,
xx.[Malu*) M alua grsce dicitur, ab emolliendo ventre,

vt innuic i- Iin.lib.xx.lkstereaMaXKKva, mollio lignificac .Vaxa-
««tjfiiollisdictiur. [Paratis).!. illis qu* omnibus ia promptu Mtfltfm
/iint.vel qua iam pataui . [Latoe).i. Apollo Latoni fili , x»Ta.n.

Latona dicitur. [inicgra..ummcncc)luuen.etiam Sat.x.mquic.

Orandum elt.vc Iu mtiis fana in corpore fano . Quo in loco fu-

per hac re pliiraiam diximus, non negligenda [Nec turpem) .i.
deforincm,dcqua lege luuen.Sat.x.[Nec cyihara carentem) .i.
Jyncoifudio* laetitia. '

U Mpojiincmj Metruduobus veilibus i

Alcaicu.TcrciusDimcter.l3mbicusnouenanus,hyper

cataleft cus.Quaitus Pindaricus. Apollinis fcplurn in
pauauuded.cauitAugufTus.fedApolhne pro «mp]o,poYuit me

polF^.a;,^L*adcupid[t,1Icm,autauarItlamrpeaenl peitre FpJ
'■'"eSufera ppJca-

qualem pateris libamus,* auro, [Nouum Fundens linuorcrll??

dis.n.eburcH ahimrl* Indicum; In*

raSabii TLvrn^Pi fua ihu-

nu.)Srai.

ucirat i fu .V" ° ' S<l'Tybcrisali.tndinc. Et

fal«)Cal'/. opp,d,"r,?ay.'„'sSP“‘“‘'° ' t

Jcrnanafcutuur.[Diues)OtdofH . , j’

parfncur.rDIjscarusiuIi.Uf , * 'V^^S^^farotibus com-

ganr. Aequor Arlaniiciim’ a.f. ^ F.cqPcniibus naui-
aui Oceanum, vbi & nmnsA.I pofuit mari.

Oceani finem i„. i S,? ", ? P”h'becur . Virg.in iiij.

locusell.vbi maximus AtlalA^em'!’'™’ Ae.liiopom

8™e..d:amar.si„.>b,fib„,'"--;)-S;-^^^^

uerii».

liber primvs.

gru«.& amaris intyba fibris . [Frui paratis) Aut
uenm.aut qua: m promptii (uju omnibus . Ordo cU . Latot pre
cor dones mihi valido /rui pararis, ac cununcegra tncncc,ncc
deacre turpem fenedam ,ueccarcntcm cythara, vt (it mens la-
na ui corpore fano.CAOScd.vi faltem. Virg.inj.Aen. At Iperate

d. m.f. aeque nc.CDegcrc)Dcducctc, ve Virg.miiij.Acn.Nonii

cuit ilialami expertem line crimine vitam Degere more ters .

- ^ Vid dedicatum pofei: Apollinem) Apollinis templu in pala

PO R* e \ T»''* Aupulius dedicauit,crgo dedicatum non a le dicit poe«

ta fed Q’ alioquin dedicatus cit , ipfum autem, ait , dedicatum A-
pollin?m pro templo eius. [Non opimKSardmirfcgetesfera
ecs) Negat fc poeta, ab Apolline ea petere, qu« ad auaritiam Ipe
aant.vecum potius bonam mentem , bonamq. corporis vlq. ad
vitimam feneftam valetudinem . [Non rura , qus iyris quieta
Mordet aqua) Lyris fluuius clt in Campania intcrlluens vtbem
Mimurnenfium. hic autem leniffimelabiiur, quem ideo taci.

turnum dixit . [Premant Calena fafce, quibus dedit Fotiuna,vi
tcmACales oppidum in agro Sidicino clt, in illa autem regione
vina Falerna nafeuntur , ergo hoc ait, poaideant preciofos tun.
dos.quibusfortunaconceliic .[Diues & aureis Mercator exfic-
cctculullis)Pro poculis .dixit, proprie aure cululli calices lunt,
quidam fidiles, quibus pontifices, Virginesque Vellales , m la-
cris vtuntur. [Vina Syra reparata merce) Quafi comutata uina
Syra merce.Syram autem mercem preciolilhmam accipe, qu*

,rin purpura,&piperc&vuguentis,alijsqucfimiIibuseIielolet.

FQ uippe tcr,& quater Anno reuifens «quor) Hoc > argu-
menti loco potitum, ad probandum,quamcar«sdi)s Gthic mer-
cator. [Me cichorca,leuesq. malus) Cichorea,intyoarultica.
Malus autem corpori leues ime!ligend3e.[Frui paratis) Aut ijs,

qu3e ego paraui, aut qu£ parata funt.i-in promptu fant omni-
bus . r l-acoc dones,) Latoe ab eo, quod ell lato, figuratum .

ASCEN. • --v Viddcdicatum&c.) Vcoltendatquidvotaviriliaainu-
i Vienbus diltenc poW vota Glycerx Venere vocantis,af-

V«.4fertfuaq.bus Apollinem vocat dicens. [O Latoe}.i.A-
polio, qdfup. putas, vates fup.tuus pofcit.hocelt ego poCco (vbi
ex more pro prima, & itc^t pfo fecunda perfona.tertiani ponit.)

[Apollinem)HocelUe.[Dedicatum).i.confecratuminracello.

&.[Qu!d orat, vates ? Fundens nouu liquorem). i.muUum. [De
pateraj.i. poculo parete. [Non) Sup.pofcit. [Segetes). i.terras &

herbas. [Feraces). rirumenci.[Sardmi£opims).i.quales funtm

Sardimaopima.i.pingui.[Nonporcit)Etia armenta. [Grata).u
vttlia. [CalabriK).rregioms Italis. [Aeltuofse) Etitaibilanas
molles ferunt pecudes, pro quibus armenta dixit, aut ccrui, & bo
ucs teneram catnem. [Non rup.pofcic aurum,3ut cbur Indicii)
•i.quod fit ex elephanto Indico . [Non etia rura).f.fcrtilia.[Qu^

Lyris)Fluuius ItaliE luxta Sinueiram.appofitoric. [Amnis taci-
turnus). i. leni fluens agmine.& ita pp renauigationem vtilis elt.
[Mordet aqua quieta), i. parum flueate.[llli)Sup quibus. [For-
tuna dedit Premant).i.putent,& fecent vitem.[Falce Calena), i.
iuxta Cales oppidum, aut Calenum 3grum,q.d.id mihi non po-
fco. [Ec Mercator).i.negociator diues. [Exliccet). i. ebibat vina .
[Culullis).!. poculis. [Aureis) i.ex auro.[Vina, duo, reparata). i.
comparata.[Mercc Syra). i. ex Syria, quam laluam aduexit.[Ex-
ficcec,dico exides, carus ipiis Dijs, quippe). i.vipote. [Reuifens)
.i. iterum, atque iterum vi litans . [Ter,& quater Anno).i.rp3tio
vnius anni. [Impune). i. (inepoena&damno. [Mare Atlanticii)
.i. in Mauritaniam tendens. [Exficcet,inquii, Mercator, quia Oh
UE parcunt me,& ciebo rea, & maluE Ieues).i.ventrem Icuantes ,
& mollientes. Etldeoporco.[0 Latoe dones). i.concedas. [Mi-
hi valido). i. incolumi & valenti.[Frui paratis).i.iam partis. [At)
,i. fed. [Precor dones Cum mente integra Degere, nec fenc-
ftam turpem, nec carentem cythara). i.muficE vacantem .

AD LYRAM.

Orat lyram ne (ibi defit pro yirihut fxta^enti,ut carmen t^uod condit,
pofleritati pTobetur,la»dat^i eam ah amixnitate & ytihtate^qu* DeorS
Cr‘fortwm yirorum animos exhilarat ,

ode XX X 1 1 . Dicolostetrafro^loos: "Vr,

Jam fatii terris ntuis , atque dira .

O s c I M V s fi qd vacui fub vmbra ,
Luliinuvtccu: quod &: hunc in annum
Viuat,&r jilurcis.-agfdic Latinum
liarbitc c.umcn,

Lesbio prinmtn modulate ciui;

Qui Ltox bello, tamen inter arma,

Siue ia(3:;uam rcligarat vdo
Littore nauim:

Liberum, ^mufas, Vcncrcmq., &illi
Semperhxrcntcm puerum canebat:

Et Lycum nigris oculis , nigroq.

Crine decorum .

O decus Pheebi, dapibus fupremi
G rata teftudo louis , b laborum
Uulce lenimen , mihi cunque falue
Rite vocanti.

OsciMVS fiqaid)Ode xxxij.a Barbito, i.fus ANTO»
cythara.pofcit, vt quicquid lecum lulcrit , diutius
viuacjhortacurq. , dicat latiiium carmen, & cane-
re perreuercc,tius deinde lau.des enumerat, dicic
enim Alcsum Barbito cecin!ire>Liberum,Mufas,

Venerem, Cupidinem, & Lycum puerum fibi dilectum dicit ctia
elfe Phcebi,decus,& gratum fummi louis dapibus diilccq-fibiU
borum lenimen . Elt aiit ordo . O Barbite , (i quid nos vac ui fub
vmbta lulimus tccum , pofcimus quod,& viuat hnne in annum ,

& plures, age dic 1 acinum carmen modulate primum Lesbio ci-
ui. Leouut etiam pofeimur. Tunc talis erit ordo. O Barbite

primum modulate Lesbio ciui pofcimur,fi quid vacui fub vir.bra

lulimus tecum,age dic lacmum c.irmen, quod viuat . & hunc an-
num, & plures. [Vacui) Curis liben, nam vacuE carmina men-
tis opus.[Lufimus) Ett.n.poecarum ludus fcriberecarmina vere Rudera

cundeq.fua carmina lufusvocat.Luderedeniquejdfvetfibus feri

bere,fed non fete nili opufcula, qualia rumepigramaca,iSt h£C o-
purciiladnrlufus.[Hunc inannum)in eius finem. [Barbite) De
hoc legito latius in Odt ). [Lesbio riui).i. AicEo , quem Horat.
imitatuselhdequo plura inOdej.[Modulate)Decantate.[Quf
ferox bello) AIcsus n.Mytilensus militiam exercuit, nam diu jdeaua
inter MycilenEos,& Aihenienfes pugnatum eft demum vincen-
tibus Athenienlibus in quodam pra:Uo,A]c^iis fuge fe mandas,
euafit,fed armis eius potui funi Athemenfes, quE apud tcmplii
MinerucfufpenderurK,h3ncrem AIceus carmini mandatam in
Mytiiene repofuit, indicans Menalippo fodali fuam c.ilamitaie,

Fcribit ea Herod.iib.y. [Liberum, & mufas,) Ftrunt Dionyfium Dionyfi*

reinclc natum, deliti|s deditum molli corpore, ac prE ceteris de-
coro, voluptatibus infupervencrcis indiilgetem.incxercitu mu-
lierum copiam circunduxifle armatam haltis Thyrfo inuolutis. M«/« c»

Tradunt, & mufas virgines cu eo profciftas apprime eruditas, ijs Dionyft»
tum pp cantus fuauitatem tum quiadodE falcare, bonisq. orti»
buscrudueeram,Deus ille obletftabatur. Scribit e.iDiod.jib.;v.
fO decus Fhcebi) Mercurius lyram muenit in Cylleno mote Ac tyra «
cadir feptem cordarum, quam deinde Apollini conccflit, habita fertor,
ab co virgula quadam. Poltquam vero Apollocy tharam reperic,

Orpheo lyram conceflu.Hig.mhis auftor clt. Que quidem fu-
perius quoque iam diximus Diod. etiam docet Itb.ix.quomodo
Apollo cum alijsdijs cclebrauit nuptias Cadmi, & Hermiones,
vbi Mercurius vfus elt lyra, Apollo cythara, Mufs tibi)s. Et infe-
rius fubdit,q» Apollinem cytharE ,eiusquemu(icEinuentorem
ferunc.[Tcltudo).i.chclys, hoc cit cythara .x^^^t-n-tclludo dici- cWji
cufjCuius ncruis fonancibus Apollo, vel Mercurius cyth.iram, di
cicur inuenilfe. ita Laft.lib.j. The, feribic. [O laborum) Ordo
tlt . Salueo dulce laborum lenimen mihi cunque.i.quandocun-
que rite vocanti . [Rite) .i. apto loco,& tempore .

Ofcimusliquid vacui fub vmbra)Metrum Sapphicum hcn ^ ^ »
decafyllabum . Quartus Adonius hac Ode lyram fuatn al- *

loquitur, vtadfitj&canerenondefiltat. Pofcebatur enim
dicta fua edere. Lulimus fcripfimus. vc Virg.in Buc. Ludere quE
vellem calamo petmifit agretti . Ludum.n. poiitE carmina fua ve
lut pro verecundia dicere confueuerunt [Viuat) Viftura pro per
pctuis pofuic , vc Virg. Nulla dies vnquam memori vox eximet
ifcuo . [Latinum) Facile intcllcftui . [Lesbio primum modulate
ciui,) AlcEumdixicquifuicde Lesbo infula hic etiam res belii'-
Horac. e cas

C A ^ ^

r.':r;f;,ni?:rpSSfnt«

co,<.ur‘oci.lii. [O J«»s Phcebp 1./«'» <‘f‘ '* ^P°“'”‘‘|i'j

CHS . rSuprtmi) Summi . n, Proh ruptcme lupiter.omni.n.lJIl

,u loms cpoliim cciebracnr . [Dulce Itnimcn) Malorum cnira
Icniir.en cit cythaia cantus , & Chi . quandocunque ptofuturum
exoptat. rCunque)Qua'’'^o«‘^"q“^*

* D » If4 OfcitiioB (iquitJ «cui fub vmbra,Lufimus tecu,)Hac Ode

|Jlyrafuamallo<juuurHorat.vcfibiadfit,&canereperfeue-

1 rct.fSt (jd «CUI fub vmbra,Lufimus tecum)Sic poet* fere
verecundiziarmina foa iufus vocant . Vacui autem pluralis nu-
meri citjcafus nominativi, & cW fenfus ■ Nos vacui .i. a negotijs
libfri,(i quidlulimus, exigitur a nobis, vt canamus . [Quod , &
hunc in annum Viuat,& plureis) Optat carniini,vt perpetuo flo
rcat . ca.fi. fcnpta qiii fine virtute funt temporalia lolcnt elfe .
[Agedicl.itinuni Barbirecarmen,)Barbuon organi genus clt,
fed nunc pro lyra pofuit . [Lesbio primum modulate ciui,) Lef-
biuns ciucm Alcium dicit.hic autemjcciam res bellicas aduetfus
tyraoos geflit [Siue iaftatam religaretvdo Lictorenauim) Hoc
ideodf , quia mnaiiigationibus hic poeta cum bellicas res age-
ret, (irpe fempeftacib.vexatuselt.[Et Lycum nigns oculis}Hunc
Lycum puclft, Aleius dilexit. [O decus Phcebi) Lyra dicit decus
Phtrbi.[Mihicfiqueralue Rite vocanti^Cunquejpro qncunque
poiiium cfl.vt /it, O dulce ienime mihi qncunque te rite vocati.
ASCEN. 'vOrcimus)Hac Ode Barbiton.i.pleCtrum Aium alloquitur,
ciii,qj per profopopeeiam perfonam dat, et genus mutat ,
X (ja m.ifculino attjtur,dicens.[0 Barbite modulace).i.tem-
perate ad modulos.[Primum ciui Lesbio). Lab Aleato, quem imt
ianiur.[Nos pofcimus),i.exquirimus . [Nos vacui) .f. curis , &
ceteris negotijs . [Lufimus quid) .i. aliquid tecum fub vmbra .f.
Tyburtina.vtalibi dicit. [Quod viuat) .i.extet,& .i, etiam. [In
^lunc annum).!.. id hsc vfque tpa. Et in plures annos).i. vitra vi-
surum efl. [Nos pofeimus inquam, age) Quje adhortandi vox.
[Diccirmen latinuiii)Cuinpnus dixeris griecum'. [Sub Alcso)
Qin qq Aip. ferox bello , quia ct bellator fuerat, tn canebat, fiue
fup.iiver arma.lme reiigarat fup.in litcore vdo.i. hiimido opter
eieftam nauem.[Nauem iaft3cam).f. ab vndis.quia debellatus
& n,tufragmm pa/Tus, ad littus deuenerac , hoc ell fiue iam aima
trailab-ir, fiue victus nauem reparab.i[,vtrufique.n. in Odis fuis
dercripfic,caiiebacdico.[Libcriim,&Muras,& Venerem, & pue-
locum, adhirentcmfempet
jJli.f. Veneri.[Et canebat Lycum).f. puerum quem amaiiit.Deco
ru nigris oculis, &nigrocnne .[0 teitudo decus Pliabi) .i. qua
Pimhur drcorarur.grihr rr, eam, &6 crSuJo gr,ta dapibus fa-
premM.lummi hoecllcoelellis louis.adhibeiur.n. c6ui.,iisDeo

™m,[0 dulce lenimen laborum, fulue mihi .ocantij.i.faliusd,.

carlsaineuocantcte.[Cunque).i,qAcunque.[Ritc>i.decen[er.

AD ALBIVM TIBVLLVM POETAM.

odt XXXIII. Tricolo, TmBrofhos ,-,1 ■
Smicc Fmofo„i,,cr Mkm.

“•-WU--OU-i)y
— Uy--yy.|;y
■“•UU--yy-yy

I B I ne jolcas plus nimio memor
mmttrs Glyccri .• neu miferabileis

Ues.mus elegos .-cur tibi iunior
L.Tra prinittat fine .

'"fiRnem renui fronte Lycorida

j N V M

Jungentur caprex lupis;

Quam turpi Pholoe peccet adultero .

Sic vifuin Veneri : cui placet impares
Formas , atque animos , fub iuga ahenea
Sxuo mittere cum ioco.

Ipfumme melior cum peteret Venus:

Grata detinuit corn pede Myrtale
Libertina, fretis acrior Adri®

C uruantis calabros linus .

Lbi nedoleas) TrigefimacertiaOde AlbiuTt ANt

bulium hortatur, ne doleat,quod ab immitti Gly
cera rpeniitur,ficenim Veneri viluni,cuiquidtai
place t,& formas & animos impares fubiuga mic
tere cum fxuo loco . Hinc pulchra Lycoris Cy
■ riim adamans, ab illo fperniturjille veto ab afpe-

M l^huloe .cibimec etiam accidiile au idem nam cum a pulcher,
nma appeteretur, potius libercinxMyrcalsinhxAc, qux certe
acerrima erar . A Imrum itaque exemplo, Albium amicx defpe.
ftum , folari contendit . Glyricx) JDe hacicerum in Ode xix.
[Elegos mifcrabilcs ) Elegum metrum binis vethbus conflat,
hexametro heroico, fu biundo quinario, quod & Diom. fcnbit,
£XS3a’?*,& fM«a,mirereor dicitjtfcch©-, dicuut ludu»,£XfKfl©-, ver- Elipi,
fusad ma-ltyum,rolent.n, elegis verlibus mi/erabiies hominuni mfiim f
xtumn^ amotumque labores de/cribi. [Iunior), i.adolerceniior. Eluo !
intelliguur autem hic eius riu-lis. [Prxniteat tibi) . 1 . magis te He^u \
niteat, ac placeat Glycerx.[Iniignem tenui) Aliorum exemplo,
folame cia/Ferce nititur.[Tenui fronte).!, par iiafrontc, f quod (

puellam oltendic,& magis amandam. [Jungentur caprex lupis)

Maro Item in Buc.ecl.viij.ait,Mopfo Nyfa datur, quid non Ipc-
remus amantes f I ungentur iam gryphes equis xuoquefequen-
ti cum canibus timidi venient ad pocula dam^. [Turpi adultero)

Hinc Phidra Hyppoliio fcribit . At benefuccclfir, digno quod
adurimurignejPciusadulterioturpisadulter obelt. [Ahenea Alinw
iuga).i dura,& alperajacponderofa-Ahenea autem ell hic, qua-
dtilyllabum, propter carmen , vt ibi in lib. J. Met. Tertia poit il-
las fuccelht ahenea proles , & propterea interponenda eii inter
3,ix e.litetah. [Melior Venus). 1 . amica puella. [Compede) ,i. a-
mons vinculo, retulit autem ab Myrtales condiftioncm.erac .n.
Libertina, [Libertina) Quint.lib.vij.ait, Seruus cum manu mit-
luur Libertinus. Addiiflus recepta libertate efl ingenuus. Ad fer
uos nulla lexpertinet.Addiaus legem habct.Suef. vero in Clau

I sd.ftos non jpfos , qui manumitterentur , /ed ingenuos tx

nuri ' C'''*"' C-u^nfi.cSabroa "

nus,) Mare Tyrrhenum cum lam ad Iapygum yfoiiereclmat
aique ,„du Bo,u,m vetfu, d,]a,at fi(= . Bdriat? colu n
nomEnfotiitur. aodor eli Dionyfius .

Albm Tibullum al-
& horca u? .. r ? 1’°''="' ‘““fol-"» «n, uafplo almit

cura m " cou.™,pm,,„.„ ,„d':g„;'rcly

Cyro comZ;" r ’ m Lycord.a.rjua, tLhucl

riatur.licut Albius a Clycrrj rNeu^m?n"? /'‘'f'-»! ab ea [pec
gl.hoce«carmenci,,reCum™"m^^ laipliclc-

bilia fleorc r.-.;u .1. . qa mifera

^ i'rjtamjto

gi,noceit carmen tuis conrem,niimniiferilMl/i;r r .
bilia elegis Pcriban.ur.[Lxrafidc)0-innerfid ’
ri . [Tenui) Aopulfa s- .v,„ , ' ^ amato

[Atp..l.s,igl,;*%Vrc=el\'LTA'’uf„^

^rednr,ve,Iu.iocnturiam GryLsequrrVmv?’' ' '"'x

Quotiefcunq.ratJononacDirer firou- Vcnni.)

Poflquam res Afix Priam'iA^'i» ’ ‘nterponitur,^ ! Virg.

Pnpfris . rSub iuga ahenT ^ c k Inuneritam.v.ium

[S®i.o mittere c^rioroul.f ameren, .

Ami amorem animi diuidu,u[,r''auc'’aui
hominibus cxhiber.aiic certe o, ^ Cupido fibi ludos de
fumme) Dicitfeamore 1 F^''^”cumvenir.[lp

turn, cuius ita iinbi.s^el am i^tudmr’*

Calabrix littora maris Adruf-' ^ nexetur , qpem.idmodutii
errruo . [Grara p"r)

ro,coirtravecerumD(if,tirun c a Compedem hngularinumc-
cubmae.[Cu uaZslCdm “""‘‘',”' f“l''"'')Norrrcncor.

A Cbi ie doS p oo, "'E'""' "'"'■o ==«.. .

Alum allorjuituhl Albium Trbui- I

•i Clegoruna pocrani . Hortatur autem cum,, r

liber PRIMVS.

dt fortiori animo, in contemptu, qurm indigne a Glycera mulie
re patitur, quam ideo imitem vocat. [Neu miierabileis Decaii
tes elegos,) Proprie clcgloBs verfus apcifllmi funt Hetibus quos
ideo miferabileis dixit, Nam & nomen ipfum elegio]>> it>

qu£ eU vox lamenc.antium,diCium putant. [Cur cibi iuninr Lx
faprjcniteat) Fide apud Glyceram (.prseniteat, qua fidem hoc fa
ciendo Ijefcrit . [Inlignem tenui fronte Lycorida,Cyri torret a-
mor, Cyrus in afperam Declinat Pholoen) Tenui fronte pro
angufij,& pufilla pofuic . frons aiit minor pulchriorem facit mu
Jierem . & ideo infignem tenui fronte accipe, hoc cH in hac re in
figncm.[Sed prius Appulis lungcnturcaprejc lupis, ) Hoceft
priuslupi concumbent ciimcapreis. [Sic vifum Veneri, cui pla-
cet impares Formas, atque animos, fubiugaahenea sxuo mit-
tere cum ioco .) Sub iuga mittit . fed ordo eft . Sic vifum Veneri
cum fxuo ioco.i.Vcneri,& amori fic placuit, quem amorem fx-
uum iocum dixit . non ineleganti conceptione, iuga autem ahe-
jiea durum, ac difficilem amorem vult intelligi, hoc V^eneri , in-
quit placuit, ut qux amantur , non confenciant amatoribus , fed
in alios ipfx amores declinent . [Grata detinuit compede Myr-
tale) Copedem gratum amorem lignac.Ec uideamus ne non fim
pliciter compedem hic dixerit, fed referens ad condicionem Li-
oertinx Myrtales. Attendendum aut compedem lingulari nume
ro cum dixiire,quod non facile apud ueteres inuenirur. [Adnx)
Per hoc Adriaticu finum intellige,quod mare, &Calabria alluit.

A Lbi ne doleas) Hac Ode Albium Tibullum elegiaco^i
terfiffimurn iucunde monet temperate dolore de in^o.
ttaniia Glycef^,qhquidem,ica placitum elt Veneri qu^
impares formas,uinculisapo9t n^ic. quod & luo exemplo c6
probat. Ordo eft. [O Albi).f. Tibulle, aut moneo precor . [Ne
doleas plus nimio).i. longe plus,q par fic. [Memor GIyccrx,im-
initis)0!u2 teinclemeter polHiabuic.[Neu).i.neue. [Decantes
elegos mifcrabileis).i.miferos qlius tuoscotinenteisjucrfiis ele
giacos.utpoce curiunioc.fquamtu prxniteac.i.pulchrior, &n-^
Ancior uifus ficGlycerx.[Fide lxfa).i.uiolat3.[Amor Cyri)N6
fatis formofi. [Torret Lycorida).fipue]lam, aut meretricem .
[Infignem tenui fronte). i.iuuencuJam formofam, St Cyrus de-
clinat a Lycoride formofiore-,& amatrice, in Pholoen puellam
afperam.f.CyrOjquemafpernatur.Sedcaprex iungenrur prius
lupis Appulis,^ Plioioe peccet.f.confentiendo turpi adultero.f.
Cyro. [Sic uifum).i.placicum eft Veneri. [Cui placet mittere
formas, atque animos impares, fub iuga ahenea).i.fottia , & diu
duratura uincula. [Cum).i.comitantc.[Ioco).f, filio fuo.[Sx-
uo) Quia.Quifquis amores . Aut metuetdulces.aut experietur
amaros . Bft enim fxuus locus, quem tantus dolor fequitur.
[Cum melior Venus).i;amica aptior . [Peteret me iplum Myr-
tale Libertina). i. Libertinx conditionis, & ira non ingenua, &
acrior fretis Adrix.i. Adriacici maris . [Curuantis).CaiIuendo ,
[Sinus Calabros).i.littus Calabrixcontinuicmecopede grata)
.i.iugo amorum , quod captus libenter tuli . foli.n.peccatorum
uinculis irretiti libenter feruicucem turpiftimam feruiunt.

DE DEI POTENTIA, ET FORTVNAE.

7 tjlalur fe in impietdtem UpfHm,cHmmmiumextpicureorum ieert
to fuperjlitionem yitat , lUi enim deos humana curare negant , pojl hac
rejipifetre ye\le,& ijs accedere, qui Dei prouideatia omnia adminijlrari
futant .

ode X X X J 1 1 1 . Tricolos fTetraSiro^hos iht y
yidesylrt alta Siet niue candidum .

— Ll-.-UU-U-

Arcvs Deorum cultor, & infrccjues,
Infanientis dum fapientiae
Confultus erro : nunc retroifiim
V eia dare , atque iterare curfus
Cogor relidor. nanque Diefpicer
Ignicorufco nubila diuidens,
Plemnque per purum tonantes

Egit equos » volucrcrhc^. currum .*
Quo bruta tellus vaga llumna ,

Quo Styx , & inuili horrida Tainari
Sedes, Atlanicuaq. Hnis
Concutitur . vakt ima fummis
Mutare , & iniignem attenuat deus ,
Obfcura promens . hinc apicem rapax
Fortuna cum ftridore acuto
Suftulit ; hic pofuifTc gaudet .

..Kt-v> deorum; ingelimaquartaOdefcribic
9 dum [«ftarctur Epicuream fedam parcus, & in-
frequens deorum cultor euaferat.Nuc vero fc co-
gi ait, reMa repetere. Deus.n.mucare poteft ima
■II I f fummis infignem attenuare, obfcupi educere pro-
ptereaque, fortunam hunc eleuare,illumdepriniere.Epicurus au ^pituri
tem(vc Cic.fcribitinlib.de finib.bonoriim,& malorum)ex ani- Teltgt»
mis hominum extraxit radicitus religionem , cum Dijs immor-
talibus, & opero,& gratiam fuftufit, ita fir,vc non modo homines
a Dijs,red ipfi Dij inter fe ab alijs,alij negligantiir . 5coici vero
optime dicebant, Deorum prouidencia mundum adminiftrari
& regi. Secundum igitur Stoicos poeta credit Deos curare mor-
talia , ab illisquc hominum vitx confuli & prouideri , itaque ad
illoif cultum redire cogitur. Eft aut ordo. Ego parcus & infre-
quens Deoii! cultor , dum confultus infanientis fapienrix erro,
nunc cogor &c.[Infanientjs ripiecix).i.Epicurexphilorophix,
&feax.Eft.n.philofophiaftudium fapientiXjVtCic.doctrlib.j. Philofom
Tufe. [Confultus) Scius,pcritus.[Dierpieer)OiimIupiterdi-

aus eft,vtdiei pater, vtfcnbit Macr.lib.;. Sat. meminit, & Geli. Diefhiter
[lgDicorurconubiladiuidens,)Siin nubeluftetur flatus, aut Tom,
vapor,tonitruaredduntur,fi erumpat ardens, fulmina, filongio- <rB4

re tradii ntiacur, fulgetra, ijs funditur nubes, ilJis perrumpitur . Fulmina
Plm.auaiib ij [Perpurum tonantes).i.ferenum. Fulminum au Fulgetra
tem plura gnatr3duntur,quxficcaveniunr,nonadurunt,feddif FulmmH
fipant.Quxhuraida,nonvrunt,fedinfufcanr. Tertium eft, quod genera

clarum vocanr,mirificxnaturx, quodolia exhauriuntur intadis
operimentisjnulloalioveftigiorelnfto au 9 !,& xs,& argentum li
quatur intus . faeculis ipfis nullo modo ambuftis, ac ne confufo
quide figno cerx . Martia princeps Romano?, ida grauida, par- Martia
tu exanimato ipfa citra vllum incommodum vixit . In Catilia- fulmina.
nis prodigijs.M. Herenius fereno die fulmine idus eft . aud. eft ta
Phn.hb.ij. [Per purum tonantes) luuen. item in Sat.xiij.de im- M. Here
pijs,& fcekratis trepidantibus inqmr. Hi funt qui trepidant , & Mut
ad omnia fulmina pallent. Cum tonat, exanimes primo quoque
mutmure coeli,poftea fubdit. Cura grauiore timetur proxima te
pellas vcluthxcdilata fereno. [Bruta tellus) Sine fcnfu quanto
magis Igitur homines concu ti debent f [Styx) Str.lib.ix.de Arca
dia mquit,Apud Pheneum fane Stygis aqux ftanc. fic .n. vocant
letalis aqux ftillicidium quam facram homini} facit opinio poe-
tx, tamen fabulofe deferibunt inferorum paludem Tuyvde autem
triftis dicitur, vero odi, timeo. [Txnari redes).i.inferi.Tx-
narus.n.Laconix promontorium eft aduerfum Africx.ripa ere-
da eft , facram Neptuni xdem conftrudam conrincns in luco ,
propinquaque fpeluncaeft, perquam Cerberum ab inferis fupe
rius redudiam ab Hercule fabulx,canunr.id Solin. Scribit & Str.
lib.viij. Scribit item & Seneca in Hercule. [Atlateusfinis)ln Oc
cidentceft Atlas mons, de quo latiusinOdexxxj. [Attenuat)

Propter fceIera.f.[Obfcurapromens).i.humilia eleuans,ob vir-
lutem.f. [Hinc apicem)Ordo eft. Fortuna rapax cum acuto ftri-
dore fuftulu hinc apicem, hic gaudet pofuifle.i. fummos infimos
reddit, & contra.Fortuna.n.immeritos auget honoribus.Fortu-
na innocuos cladibus afficit, vt Maro dixit. [Apicem) Summum
honorem, & dignitatem . [Acuto) FlebilijfonoroJuduofo

P Arcus cuhor,& infrequens, )Metrum duob.verfibus A C p

A caicu.Tertius Dimeter Iambicus, nouenarius, hvperca- '

taledicus.Quartus Pindaricus . Hac Ode fignac pinitere
le,q dum Epicuream fedam requerecur,Di;s irreligiofus extite-

rit.CParcusdeorumcultor,)Minuscolens.[Infanienris)Resra ^

crikgas (uadenm Epicure, .n. ofa affirm.nt caufari , nec Deo.
humana curare Aduerfus quamfead.vcI^ruafione-.virslNeccu
rare Deum credis mortalia quenq.hoc ergo & ipfe inculcar Stni
c. n.& Plaro„,c,.&cffeDcu & hu^manacu®rarecSlrS
innmientjs fap:ctix,hoccftEpicurex.Item Virg.fm fupefiorem
fuahonc. Scilicet ijs fuperis.Iabor eft,ea cura quietos Sollicitat,

Horae.

[Con

C A K M

difpuiationcreuerslftadcKJcnd ^ fl ^ j-[g„ „

lia,.i,M.!.c.c.e« dare ImieJ ''f ', ,„%rcare ciAieoit/ere
,ufco)Hoc ell n nribdo corio '“"Y J' „,„t jgnib.Itber.

promoneo, »mUcon.a,,per^^^^^

'°1 n maflt.nui in «Irirao Oceani fine porrigiior, [Va

teus)A! _• .4-3,., ) Hocett poterit holum Deus mutare

detporuifle^CAcuco)Luauofo illis, quos ediderit, fiuc/onoro,

vt.lJon acuta fic gemmant Corybantes ira.i.hunceleuat, hunc

deiicit mutata uicf,vnum exaltans, alterum deponens .

„ VArcus Deorum cultor,} Hac Ode fcribic fe pcenitcntiam age
Fre <P Epicuream fedamfecuius rcligiofus extitcnt. [bapien
iijB Conlultus iterare curfus Cogorrcliftus.} Non inilaura-
rc,fcd ad eofdcm redire. C^anqueDiefpKer Igne corufeo nu-
bila diuidenv ) Senfiis crtjlupiter.qui non nili nubilo tonare fo
Ict, [Perpurum) .i. perferenumnouir. [1’lcrunquc per purum

tonantes Egit iquosvojucremque currum,} Ex vulgari opinio

ne,plftunquepoet2 ren[u$conc!piut,vcluc,hic vbi dnr tonitrua
ftrcpKUsclle currus, & quadrigarum louis. [Brucatcilu5)BfU-

ti grauc.s& tardi dicuntur,quod terrx perpetuum ell . [Tanari
fedcs)liiretiintelligendum,quiapet 'i gnarum Laconis promo
tonum dcfccnrui ad inferos fertur. [Valet ima fummis Muta-
re,) Vt li .'itcrec, Potell ex minimo potentem , ex potenceinfi-
muinrcddere. [Hincapicemrapax Fortuna cum llridore acu-
to Suiiulic ,} Cumllcidotc acutOjhoccll cum fle tibus, Stlamcn
tatioiie/cdiionfua, verum eorum quibus apiccm.i. dignitatem
aufcrt.[nic apicem rapax Fortuna pofuilTe gaudet} Apicem pto
honoris Tublimitare pofuit. Senfuscfl autem Fortunares hu-
manas plcrunqucmutac, & ab alio ad alium opes & dignitatem
transfert. [Et iniignem attenuat Deus Obfcura promens). i.qui
iniignis fuerit attenuatur, claritate mali, qu^ adeo produntur ob
fortunam, qucAncij praicipue colitur.

BN. Arcus Deorum cultor, &c.} Safle damnat facrilegam Epi
l--.'euri brrefin, quf radicitus exanimis hominum religione
.1. exir3X!t,vt Mancin.reciiac. Ordo igitur tlf. [Ego parcus)
.i. modicus, quaniii ad quaiKitatemaffeftionis. [Et infrequens)
•i. rarus, cultor, i.venetator Dcoij(. [Dum ego confulcus}.i peri-
tus, [‘..•‘pienci3E).f.Epicurcx. [Infani entis), i.ad infaniam ducen-
tis.liciitdf.gipmdcnti.i huius feculi.liuiritiaclf apud Dtfi. [Er-
ro). i.crront-a opinione ducor.[Nunc Cogor). I.a vcrujtecogni
ta cx .''to ico lj( fecta. [Dare vcl.i retrorfumj.i.dcdifcere quod didi
ci,&_tJoarinani in qu.im,pceHi rcuocarc, & ita quali de nouo ad

initiu Jjfcertih i_eiliie.[Atquciierarc),i.interatofacere.[Curfus

rcl'rtob).i,i cdtudo ad cerminii,vnde excurri, qa tota errjui via
cogor vbi 1 cdicrim , quafi nihil profcAus lim,nouos facere cur-

fus.quos pnus rdiqueram.&clt metaphora anauiganie,Q lima
hs ventu llatini.vtloluiniauimiropuiras elf,togicuradpormm
rediif atque i tlidos inHituere cur/iis.[Cogor.dicit, naque Die

fpiirO.i.Dci pater Iiippucr.[Diuidcns).i.di/recans.rNubilAi.
nube»'.[Jgnicorufco).i.fulgurc.[Egicplerunque).i.fretiuenter-

[bquos tonanrcs).t.tonitriias excitantes. [Et curru volucrem)
Pi'f'>'“‘'avulgo tonitui excitari,
[I erpiHi) i.ludu,acrerentim ceinpus.qhnonnaturale.fcdaDCo

curante mortalia,") viiiJiai alicuius milfum, probatur folmen

!S“r, ‘ ftnlrr.Sl r5.it .[ConcutiJ

tur).ftri mure. [fct v.i{-.ifiiiit,ina,Cocutitur,),Sup, [Otio Stvx^ i

Ucu. mfimial,, . pr Ja ftJt, Ta.n.,, 1 )

in l„tconi j,j, qnoJ Jtrctniii! ad I nftros Jf, [Et iia inuifil O nia

I N V M

chriiatrm p,oftios.[Obrcura).i.Ms «prius rrant obfcuri,q„i,
dt lltrcore trigtm paupttmi.ellgii clifos.ul foluii comped„„
rporruna rapa»)Ql.iu rn uih.l acir u.l. prrmirttiKc dr<,,a„, „
Lbis isnorlnbus oiJinamii.alr<irn.non vidrrrcur h„,c l„a„
eruere Nam Epicureos djmiiat.qiii m fortuna, cafibus oia
L„. . nili dicamus more pocrico ipm luteres mifcere, (icut M,
ro facit.vbi dicir,Fortur>.> omnipotes,& incluetabilc fatum .
fvcdixilFortiiiia.i.potciuia Dei,nonpLura nobis. [Rapax Sullu

Jit)i.clamabllulit.CHuic)-i.abhocloco,3Utc3pite.[Apicem),i.
fummd honotem. [Et gaudet pofuifle hic).i.in alterius capite .

A D

F O R T V N A M.

Auii‘ftit'fiCitf*'rt”p''oft£Iurumin Britannia fortuna, qu* Antijrt
ligiojifiimo colebatur , euiufqut numen omnes agnofennt , ac rtutreniur
barbarifima o'ferocipma gentes .

ode xxxr. Dicolos Tttrajirophos : hr ,

Pr secedens.

Diva, gratum qu$ regis Antium;
Prifens vel imo tollere de giadu
Mortale corpus, vel fuperbos
Vc-rtera funeribus triumphos :
Tepauper ambit follicita prece
Ruris colonus ; te domina jequoris^
Quicunque Bithyna laccsfit
Carpathium pelagus carina ,

Te Dacus afper , te profugi Scyth® ,

Vrbesq., gentesq. , & Latiumferox.

Regumq. matres barbarorum, &

Purpurei metuunt tyranni ;

Iniuriofo ne pede proruas

Stantem columnam ; neu populus frequens
A d arma ceffantes , ad arma

Concitet .• imperiumq. fmngat 4

Tc fem per anteit fxua ncccslitas ,

Clauos trabaleis , & cuneos manu
Geftans ahena.*ncc feuerus
V ncus abefl: , liquidumq. plumbum .

T e fpes , & albo rara 6des colit

Velata panno : nec comitem abnegat :

Vtcunque mutata potenteis
V efte dbmos inimica linquis .

Atvulgusinfidum j&meretrix retro
Periura ccdia . diffugiunt cadis
Cum fece ficcitatis amici ,

Ferreiugiim pariter dolofi.

Scrues iturum Csfarem invltimos
Orbjs Britannos , & iuuenum recens
Examen Eois timendum
Partibus, Occanoq. rubro .

Eheu cicatricum , & fceleris pudet ,

Fratrumq «quid nos dura refugimus
Aetas? quid intaduiuncfalf i
Liquimus? vnde manus iuuentus

Metu deorurn continuit ? quibus
Pepercitaris ? 6 vtinam noua
Jncude diffingas retufum in
MafTagetaSjArabas^ferrum.

O DIVA

libbr

Diva,) Ode xxxv.Fortunr potetuiam fcribic ,
illam<^ucdciinftis cimciioltcndic . Augultumde-
mde Csfarcmin Jlncanuos euntem eidem com-
mendat, or.it .n. vt ilhim cum toto cxcicuu Ictuec
deuidis hottibus. [Antium gratum,) Erat Aiuium
maritima Latinorum vrbs , nunc diruta penitus .
Diftant aiit eius veUigia odo Ihdijs a Neptuno oppido, quod 6c
nos vidimus . erat etiam ibi portus mirandus quidem. Narn ag-
cere cindus in ipfo adhuc mari confpici tur. Str. aut fcribic iib.v.
Tcmpeltate fua m ea vrbe.magnihcas fuilie *dcs aidihcacas.pnn
fortuna cipcs.n.illic Lepius ocio vacabant. Erat ibidem & Fortunattem-
plum,quod& Flaccus ipfe hoc loco ottendit. [Piarfens) I ara-
ta, potens . Vnde SaL ita in Catii. Sed ptofedo Fortuna in o-
mni re dominatur . Seneca vero epift.xcix. ait ita, Errant .n. qui
aut boni aliquid nobis, auc mali iudicanc tribuere Fortunam.
AnimHt Vaientior .n. omni Fortuna animus eft , & in vtranque patrem
ipfe res fuas ducet,beat»c[ue ac miferx vits (ibi caufa eft. Ac Na
fo lib.vlt. Trift. inquit , Rara quidem eft virtus, quam non For*

TtrtHua tunagubernat: Quxmancatftabili, cum fugit illapede. De

Fortuna denuo multa iam diximus in fine Satyrjdeciinx luucn.
[Tollere) Ad honorem & diuitias . vnde luuen. inquit, Si For-
tuna volet, fies de rhetore conful.Si volet hsc eadem, fies de con
fulerhctor. EtHirciuslib.iiij.debelloAlcx.ait, Fortuna ple-
runque eos, quos plurimis beneficijsornauit , ad duriorem ca-
iithyni fum referu-it . [Ambit) Circunuenir, orat. [Bithyna carina) Bi-
thyni fuiu Ali^ populi tuxta Phryges, & Myfios .vtStr. ait lib.

xi). [Lace{rit)lnftig3t,prouoc3t,frequenter lacerat nauigando.

Carba* [Caroathium pelagus) Eft Carp.athos infula exceJfa,a qua P^l^*
thos quoque nomen indicum eft,vt fcribic Str.lib. xj. de Sporadib.

Carba . Plin.aucem hb v. ferihit , Carpathum vn.im effe de infulis Rho*
tiUmare diotum.[Dacus .afpec,) Diiiidutur Daci a Germanis Danubio ,
Da» vcfcnbicTacit.deeifdemverolatiusStr.lib.vi), [Profugi bcy
thic)-i. Parthi nam ij fuerunt Scycharam exules,quod et ipforum
vocabulo manifelUcur . Scycbico.n.fermoneexules Parthi dnr.
LatiSd» auaorelHuft.lib.x]i.[L.itiumfefox)Vnde Anchifevmbra dor
flex miemi/F.ncr in Sicilia Iib.v. /En. ait. Gens dura, atque afpera
cultu DcbellanJ .1 tibi Latio eft. Plin.auclib.iij.fcnbic,q> Latium
anciquum aTyberi Cyrceos vfqueferuacum eft millium paf-
fuum 1 . longitudine, cam tenues primordio Imperij fuere radt-
M»«l«r* ces.Poftea Latini nomen proceftic ad Lynm amnem , qui Min*
na turnasduiidit.Sinuefla autem extrema vrbs eft inadiefto Latio
Stnuejfa [Purpurei) Purpurati.[Scantemcolumnam)Met3phora eft . in-
telligit.n.regni robur. Cuius prxfidia(vt inquit Sai.) Nonexee-
citu^neque ihefauri funt,vc 5 j amici . [Populusfrequens)Stipa-
tus,tc collea:us.[CeH3nces) De(ides,& nihil agentes. [Cocitet)
vcluriius Brutus egit contra Tarquinios.vtiiem M. Brutus con
tr.a lulium Cxfarem . [Anteit) Nunc diliyllabum eft . Ssua ne-
cefljtas).i. dura . vult aut poeta Fortunam in omnibus domina-
ii,vndequx ipfa voluerit, neceflario fiunt. Acron legit Serua ne-
ccfUtaSjta & f2ua,& ferua hic conuenit.Melius aut fxua. intelli
git.n.poetafati nece{ntate,r.ui Fortuna fubiacec. hinc ait Mani-
lius aftronomus, Hocnifi fata darent, nunquam Fortuna tulif-
fes. [Trabaieis) Ingcnteis & longos vti trabes . hscaut omnia
lormentolb genera erant.[Cuneos)IntclIigit ferrea fruftula,q-
bus conftnnguntur compedes & maniez. [Manu ahenea). i. du-
ra & firma. Ahenea auttriryllabum eft. nea.n.vniuseft fyllabz
hoc in loco pot Stabena legi. [Vncus)Curruu ferrum, quo rei &
infelices trahebantur , vnde Umcn.Sat.x.ait, Seianusduciturvn
co Speftandus. [Liquidumq. plumbum) Nocentes. n.liqucfa-
fto plumbo quandoque pledeban cur . [Fides albo Velata pan-
fides no,)Fides eft firma opinio,vt docet Cic. in Partit. Et Sen. Epift,
Ixxxix. inquit, Fides fanfti {fimum humani pefboris bonum eft,
nulla ncceffitate ad fallendum cogitur , nullo corrumpitur prz-
mio . Vre,inquit,occide,nnn prodam . Liuius prxrerea lib j.fcr.
Numam Pompilium Fidei folenne inrtituiire,adqiiod facrariii
Flamines bigis curru arcu.ito vehi luffit, manuq. ad digitos vfq;
inuoluca rem dtuinam faccre.fignificanccs Fidem tutandam . fe-
demq.eius etiam in dextris facrac-im eire.[Nec comitem abne-
gat,) Dicit.n.Ouid.lib.ij.de Ponto , Et cum Fortuna liatq.,ca-
ditq. Fides. [Ac vulgus infidum) Oftendit fupenus Fidem fequi
Amierri 4 Fortunam quocunque mut.ita ierit . Vulgus nutem, & meretrix
yitlzi & ir^fidi amici mut.itam Fortun.im diffugiunt . V nde Quid, inqc

* lib.z.dc Ponto, Turpe quidem diftii , feddmodo veraf.itemur ,
Vulgus amicitias vtilit.ue probat . Et lib.j. Trift. Donec eris fe-
lix multos numerabis amicos.Tempora fi fuerint nubila , folus
ens . Item eodem in lib. inquit , Horrea fomiicr tendunt ad
inanianunquam,Ibicadamina5nullusamicus opes. Vtq.co-

P R I M V S. 40

mes radios per Solis euntibus vmlir.i eft , Cum latet hic prrffu»
nubibus, illafugtt. Mobile lic (cqinrur l‘orcun.T Uinunavtilgu,s,
fimulindutfta nube ccgumur,abit.[('adis)\/iili .' quibii.s vi-
na conduntur. Virg.Viii.i bonus qux deinde cadis oncrar.ir Ace-
Itcs . [Serues iturum) Longum dl hyperbaton . cciulit.n.ilUic
vfque ,0 diuagr.itum ,quxtegis Antium Scrues &c. [f xamc)

Militum .ngmen. Metaphora. n.clt. ab apibus, quarum iili|reiiri-

quentes aUicos examen colligunt, & alio fc recipiunt . [Eois ti-
mendum Partibus,) Orientalibus populis , vt Medis, Panliis ,

Perfis, Arabibus, Indis . [Oceanoq. rubro) Ex mari Eoo , vnde
Sol oricuf, quod Indicum vocant, quod Rubrum mare, fiuc Ae-
thiopicum appellant, ad Aullrum vcrfiis efiunditur, ex ca maxi-
me p.irte,qua vafta quzdam folicudo, Si inhabitabilis terrz pla-
ga confpicitur , ardentibus femper caloribus cxufta . Audor ctt
Dionyfius . Pliniusq. lib.vj.cap.xxvij.ait,^) Perfr Rubrurn mare
femper accoluere, pji quod is finus Perficus vocatur . Solin. aut
cap.xlij.fcribir, Rubrum mare in duos finus fcindi. Quorum qui Rubrum
ab Oriete eft, Perficus appellatur, quem quidem habitauerc Per mare
fidis populi.Ex aduerfoverovnde Arabia eft, alter Arabicus vo- ferfa
catur. [Eheu cicatricum) Deteftatur poeta bella ciuilia, quibus
quidem omne nefas comiferant,fpreto deorum meiu.fuorumq.
piecace,caritace4 patriz,quz omnibus maxima efle debet, quod
&Cic.meminit.[Cicatricum)Quas.f.belU ciuilia dederant.

Cicatrix auc dicitur liuor,&obdudio vulneris,{icdidaq> occz- Cicatrix
cec vulnus. [Sceleris)Quod inpacriam Romani milites egerat.
[Fratrumq )Scribic.n.App. lib.ij. fubCzfare & Pompeio mifi-
taffe in Phacfalia adfimile bellorum facinus , qui ciufdem eftenc
duitatis ciuesjfimul cognati, amicique, nonnulli fratres . [Quid
refugimus)q.d. nihil. [Nos) Appoficio. [Dura xtas).i. fertea,ait
.n Ouid.lib.j.Met. Aurea prima fata eft ztas,poftea inquit. Sub- Aetate
ijcque argentea proles , Auro deterior ,fuluo , preciohor zre, ^uatuor
Tertia poft illas lucceflic alicnea proles , Sxuior ingenijs , & ad
horrida promptior arma, Non fcelcracatamejde duro eft vlciraa
ferro . Protinus irrupit venr peioris inzuum Omne nefas , fu-
gere pudor,vetum que, fides que, !n quorum fubierc locum frau-
desque.dolique , Infidizque , & vis & amor fcelcracus habendi .

Viuicur ex rapto, non hofpes ab hofpite tutus , Non foccr a ge-
nero, fratrum quoque gratia rara eft . Vida iacetpictas &c.
[Incadum) Inrenucum. [Nefafti) Nefarij,fcelerati. [Vnde) A
quo loco, vel a quo homine, q.d.a nullo. [O vtinam)Oprat Ho-
ratius forrunam noua incude reficere in Maffagetas & Arabas
ferrum bellis ciuiiib.tecufum. [Diffingas) Reficias , reformes tu
Fortuna. [Recufum)Repercufrum,& hebetatum. [Maflagetas)
Maffagetzpopulifunt in Scythia ad Oriemeverfus, trans Ara-
xem,quonimftudiumeft,vtconcinuo fagiccandi vfu coiueran*
tur,infe(li{fimi admodum hofpitibus , neque cum vicinis popu-
lis ull.imfcruarediutius amicitiam , neque fidem poffunt, fru-
menti ac vini vfumprorfus ignorant. bibunt. n.lac cum equo-
rum admixtum fanguine , vt Dionyfius feribit . Meminit item
mulca Herod. lib. iij. & Str. lib. xj.

Diua, gratum que regis Antium,) Metrum duob.verfi- A C R*
bus Alcaicu-Tcrtiusdimeternouenarius labiciishyper
cataledicus.Qiiarcus Pindaricus. Hsc Ode ad Fortuna
fcripia eft, cui Czfaris aduerfum Britannos profedione comen
dac.[0 Diua,gr.Ku)Zeugma ab inferiori, ferues iturum C^fare.
[Antium) Apud Antium aut eft Fortun* templu famofi (fimum,
mulio^! ec principium donis ornatum . vndecc ciuicas Fortunae
ipfius tutela dida eft. [Przfens)Parat3, potens mutare flatus hq
minum.[Vertere)Conuercere, mutare. vt, Multos mutata reui
fens Lu(ic,& m folido rurfus Fortuna locauit - [Ambtc) Rogat,
fupplica. [Te dominam zquoris) Fortuna .n. & zquori dnatur,
ita vca nauigantibus inuocecur. [Bichyna)Species progenere,
vi,lnnatat alnus MifTa Pado. [Carpathium pelagus) Carpathii
mare inter ^gyptum & Rhodum ab infula Carpatho illic pofi-
t.i . [Dacus afper) Gens iuxta Iftrum fluuium degens afpera bel
lis.Virg. Eteoniurato d.d. ab Ift. [Profugi Scythz) Ab orbe fe
pofiti,& in mundi extrema parte conftituti . [Ferox) Vidorio*
fum.Virg.Gcns d. atque a. c. d. tibi Latio eft . [Regumque ma-
tres) Inumnibus fubaudiendum eft metuunt, vel metui, iuxta
menfuram quantitatis . [Matres) Proprie timere filijs matrum
cft.[Purpurci)Purpurcum eft quod totum ex purpurea eft. [In*
iurioro)Iniufto, vt, Vbi eum Turni iniuria matre. Pocett autem
Fortuna & contra iuftitiam graffari.Terent.Id laudi ducis, quod
tu nunc fecifti inopia, iniurium eft. [Imperiumque frangat) Aut
quiaimpenum(cmpcrfragi!eputatur,autquiamagn^ res de*
teriorat^ frad^ dicuniur,vt Virg.Frad^ vires.Sd alibi, Fradi bel*
lo fatisque rcpulfi Dudores. [Te femper anteit fijua ncceffitas)

Horat. e iij Prae

C A ^

UJ quia aut imperio f :^r, f„ua, fed quae fcr-

iiseli,qN'a Jbi3«t nece Ita ^ [ormen[orum.[Ahe-

uirecompcllin[TrabaI« £lau ; P _

na)F£¥ti . vt Vncus impnftus

ssisassss

ipfemLem.tt puueOA slb>- vtl

lEr vc Virg. Ona 6JeJ St u.r.e.f.q. Seu quia hqnelli dum fidem
tolmit.piupetct fune. & qus eB odiofa pcrfiduE.vt luuen. Cn-
lui iibui debent hottos prattoria . [Nee eomucm) Abrcedetis
eni n Fortuna £t Fidetn reeoni aufert, »t lunen.Quantu quifque
fua tiimolt feruat in area, Tanti habet & Fidet . Ordo e«, Nec
abnreat eoniiiem, vttoquc inimica linquis potentes domos mu

tata «elle.[Vtconque)Quotiefe5que.[Mutaia velle) AntlniSu,

aut pauperie. [At vulgus infidum) Vulgus & mereiria Fortuna
trtUemamicoI^ non fequuniurvtprofpecam . quod ideo dicit,
quia Foriunreucntum fubirc Te plerunque homines vuJgares
jicganc . luuen. Sed quid Turba tremens fequitur Fortunam vc
femper, & odit Damnatos . [Diffugiunt cadis Cum feceficca-
tis ,1'nici) I’eralJegori.im ol{endiceos,quinoluntamicorum ne
ccffiCsiticoniungi. vr, Omnes me noti, atque amici deferunt.
[Scrues iturum) Per hyperbaton fenfui fupe.-iorirerpondic . O
diOti gratum qu* regis Antium . [Etiuuenum recens Examen)
Colleiium . omnibus enim militibus perciuilia bella confum-
ptis ab Augullo nouus fuerat colleftus exercitus , quem bene
examen vocauit. [Eois timendum Partibus, Occanoq. rubro)
Vevique orbi metuendum dixit exercitum . nam in Eoo Orien-
tem po(uit,in Occano rubro Occidentem, vt Virg. Ec duo rap-
ptamanudmcrfoexholic crophea,Bisq. triumphatas vtroquea
liieore gentes .[Eheu cicatricum, fic emm bellorum ciuilium pu
deiidxcuatriccs fune , quemadmodum gloriof* in bellis exter,
nis . [Fratriimq. , quos in bello ciuili vuinerauimus . vt,nie lo»
cuvfratrtshabuic. [Dura)Afpcra,infeliciternata,aiie dura, fine
mifcricordi* . [{Vefalli)Ncfarij . [Vnde manum).i,non folum a
parentum cide,fed neca numinum violatione temperatum ell,
vt Lucanus,Numinamifcebiintcaftrenfi5flamm.imoneti.Qui

bus pepercit aris ? hoc ell, qui non fpoliauit templa dcolfc ,^'c

Polluitcide.vtLuean. Stat eruor in templis. [O vtiiiam noua
Inc(idcdiffiiigas)Vcinam noua incude, nouajnltaurentuf telaiu
Itis holiibus experienda , nec ciuilis fanguinis polluta piaculo
qii* viflori.im mereantur, & nomine careant infelicitatis vt eft ’
Ipforuinclypeos&nonfeliciatela. [Diffingas) Confufumre’
toi mos . nam S: ficut fingere formare dicitur , fic & diffingere e(t
ql^lumrcforma, e. [Rerurui„)Cli,ilibu, bellis hebeLum.

|.oeente feripea ell eui Cqfsris profeaionem cAmendst.
mpoimliim, nummis hiberne, sdeo ,r multil peecioliffimi 6

t—

Conucitere,&mut3repofitumelf TT-J fo quod e(t

&, lllsm diieit ,,mo, erans Garvara >rsn,rf "i™'"' •
pro quulibcc monte. [1’rofu»? Scvihrfi ,

fiigns di«,it , ,, , fcili 1 feS " I ' 'P-

"<ctuu„. TytinVi) P“'P“'Fi

pnetatem attend.is . nam Imdiciine^ ^ h pro-

Igneom ,hoc efi q, purpura ith con»,^ ’ ““ *'*P'‘l<'ii'I' ,

l"coliimi,ate„' digmt.iti, St toimV P”""™ '"lumnam)
pontus frequens Adarmiren’,., "^rollige . fNc

tumultum vulg.irrm cxpre(r,t ren Concitet,) Bene

oto,ee,r,,,.)*Nee.„"fL"'"P"';'l

„ "'"'V"^'^'».-»Hort,mi.iccomm«r)r ^nti «nceptionc
So.mipUcatque tes humanas . [Te fies'^^ “m"' '°'5“'t.& eo.

l.‘"pts.&albtataiaiides)liono

I N V M

eoithe w,rarani fidem appellat.qui.a a paucis colitor.Et albo a„,
icm rara fides cohe velatapanno, polire vldctilordidcdiaiirepj
„0 uifi vellet hac tonreplioiieincclligi a paupetibus magi,c„|i
fidem Alboautdixitpphoneliatemhdclicacis. Aut nunqgM
albo panno fides velai.i dicitur, yiquihdcm colunt honclli ha,
beantur fed pauperes fiuiu ? qmacquihtio magis perfidia proue
nit [Nec comitem abnegat, Vtcunque mutata potentes Vuite
domos immicalinquis)Nonrpernit te, inquit , 6 Fortuna fides,

cuinliquispotentiorum limina , vel cum relinquis diuites.pec
hoc aut vf lignare eos.qui ex dignitate honoris , aut diui tiatutn
ceciderit, nec fidem apud eos remanere.i .fidem quoque amittere
& hoc quoq. dupliciter intellige,vt , Fides illis nec habeatur nec
feruetur [At vulgus infidum, & meretrix retro Pcriura cedit, dif,
fugiunt cadis Cum fece liceatis amici,)Hic eleganter dicuntur,
quiaFortuni eucntum.fubirecum amico vulgares homines im
lunt.[Fcrte iogum pariter dolofi.) ctwnyofiitut oliendit ncccflita
ti amicorum nolle coniunftos eire.[Serues iturum Cifaremiq
vitimos Orbis Britannos ,)C 2 farem AoguUum dicit hic.iri,
tium huius coniungendum lic,0 Diua, gratum qu^ regis Antiu,

Serues iturum Cilarem iuuenem. [Examen) Ab apibus faftum,
pro multitudine militum pofuit. ['i imendum) Cuius exercitus
timetur in Occafu & Oriente . [Oceano rubro) Hoc eh Rubro
mari,quodeft in Oriente . [Eheu cicatricum, & fceleris pudet)
Huius.nfcelcris,quod bello ciuiliin nos admilimus. [Quid nos
diita refugimus .itias ?) Suauiter figurauit nos itas. [Quidinta
(Sum nefarti liquimus) Nefa(io$,pro nefarijs pofuit. [O vtinam
noua Incudediffingas recufum in MalTagetas , Arabasc^ue fer. '
rum)«**if' 0 ox«y. Non.n.retufum in M;>ffi,gctas accipiendum, fej
in Mafljgecas diffingas, fenfus enim, Vt ferrum qiiod retudimus
in corporibus noltrorum bello ciuili diffingas -i. refabrices ad«
uerfus barbaros . Mallageti autem gens 7 hracix .

O Diua,gracum)Qni 3 (vt dixi) Poetari elt varias herefes Sc ajcen
fedas fequijideo qa Ftoice prouidentii diuins in fupe-
riori Ode plurima c 5 ceffic 3 nunc quafi Fortunam recon-
ciliaturus eam plurima polfe fatetur, precaturque vt Csfatem in
Britannos icti^ feruet . Vnde confiruftio dependet vfqueadillii
locum Serues iturum , ante quem ordo fufpenfus ell hmoi . [O
diua.f. Fortuna. [Que regis Antium,) Oppidum maritimum,
[Gratum). f.tibi. i. aut beneficia rccognofcens quia egregiam ti-
bi conftruxit xdem , aut acceptum tibi , quia illi libenter prili-
des. [Exiftens prEfens).j. potens fine cundiacione quafi in rem
pficem &phcibus viribus.[Vfi tollere).i.erigere. [Aut eripere de
immo gradu), i.mortis & conditionis . [Corpus mortale).i. nos
morcalcs.[Vel vertere funenbus.i.conucrtere in funera. [Super
bos triumphos) .i, eos qui fuperbe triumpharant. [Pauper coi,
ruris 3 mbic).i,more ambientium, & magilliatum petentium fiip
pliciter orat folliciia prece,te dominam ruris. [Ec quicunque la-
ce UJ . 1 . jLlcat,& pertranfit canna Bithyna .i. naue ex Bithynia

.i.iiauta,& ncgociacor.[reIagus Carpathium).i.mareiuxta Car
pathon iniuhm Rhodiorum. [Ambit follicita prece , Te dnam
Equoris Dacus afper).i.licet afper . [Et Scy thi profugi) .i. qui
Scyiharilexules dicft . [Ec vr
vnrlp M hacium).i.etiam Latiu ferox, quia bcilicofum •

vnde M,ro, Gens afpera cultu Debellanda tibi elt Latio. [Ec
ma re regum barbaro?,, & cyranrn) .i. reges aut violenti, aut ec
Divir purpuradecorati • [Metuunt te)

V j'7"’P'^*^”)P‘H“'^°'’^"^s*’fgerolimtyrannifuncdi-

« . Vnde Latmus de pio ^.lea eius amicitiam expetens , Pars
mihi pacis erat dextram tetigiflb tyranni. [Metuunt) Dico. [Ne
proiuas) .i.porro in terram deuoluas.[Fede iniucio(o).i. fuocr-

bo.LLolumnam),i.potencatum.[Siantem).f.ilIis. [Et nepopu.

„ pu^ns Concitet), i.prouocec .r,c!.im.indo ad ai ma , ad ar-
ma umenda.f.contra tyrannos, & reges . [Ceffidnees) .i, tefides,
r ' r [Siua ncceffi-

‘ J ■ . .Ita is , [Anteit) i, pratccdit femper te qui.i fata plus piic
I lottuna.ante eunt, fed m conitma.a , ficut apud Vira. Iib. vili.
Fortuna cpotens.St intluaab.le fati.Quia q fata.i.a Deo con-
imuta lunt,nobi .5 caulas ignota iiiib, foriuita vflt.vndc* ell, fa-
"S° i' 1 'FOa) .i. duriliima

ouib allio!i^ oleis).i, vcdcstortonos.funtauc pedicE lignea: ,

Quia rr.F ■ F>au'a cdpingcndo, [Ttabaleis ,)

RTnsoinP ‘' 0 '’e‘^tendis fufficiat. [Er ge-

cufuntoia te-

tuitafunt.cum et tc)Quia (q fperantur, for

qpoflidcncur, incerta fini & fides rar 3 ,q 3 pau-

5 ^

liber primvs.

«i funi fidcIes.[Vc!ata panno albo) Qui pauperum cU veiiitus,
pauperes auefere hilcm feruaen, quia non habeat m quo falianc,
eium colu te, quia (i liiles dUU elt,vc Hat quod dnftuin clii.pro*
roilfum, certe lortuitum cli iJ prxllare. [Nec).i. &uon.[Bc lldes
non abnegat comucm,Vccunquc). i. quali tercunque,aucqnciia»
<jue.[Tii mimica) f.clfciiU.[VcIlemutaca)Quiavtdccur fotui»
nal^ta aliter indui, cj jnimica.[Linquis domos potentes) .i. po»
tencium. [At).i.fed. [Vulgus infidum, & meretrix Periuracedic
rctro).i.recrorrum.r.cum fortuna abeunte,quia. [Amici doloii)
.i.non fidi. [Ferre pariter iugum).i. aduerlitatis, (icut gauifi fune
de bonis & lxtis.[Dift'ugiunc cum cadis ficcatis fece) j.v-t primu
vinaria ad fecem vfque cxhaulla fimc.Bonfinis legit, Et vul-
^ * gus,quodnonfequar.[Seruesicurum) Hucufque(vtdixi) Dila

taelt collrutlio. Nam ordo cft.[0 diua,quse regis Antium &c.)
£Serues).i.conrerues precor.[C^rarem).r.Augultum. [Iturum)
.i. qui ire parati [Im Britannos,) Quos Anglos vocamus, vlti-
iijos orbis.immo(fm Virg.)extra orbem pofitos.dicit.n.in Biic»
£t penitus totodiuifos orbe Britannos .Acin Aen.dixit,Extre-
mos hominum Morinos,quos Teruanos uulgus vocat . [Et fer-
«es recens Examen),i. nouam fceturam more apum primo edu»

cendorum.[Iuuenum).i.tyronum. [Timendum). i.formidandii .
£ParcibusEois).i.Onencaiib. [Et Oceano rubro. Eheu pudet ,)
.f.me . [Cicatricum). f.fufcepcarum in bello ciuili . [Et fceleiis)
Quodin patriam Romani milites egerant. [Et fratrum.) Vel
conciuium,vel reuera fratrum in bello ciuiU difcordiu . [Quid)
.f.fceieris . [Nos Aetas dura) Q^ia ferrea . [Refugimus f) q.d.
nihil. [Quid nos nef.ilti).i.nefarij. [Liquimus intadii) .i.iiiuio-
latum ? ) q d.nihi! . [Vnde).i.a quo .[Continuit nuiencus ma-
nus Metu deorum ?) q. d. a nullo.[Q^hbus aris Pepercit ?) q-d.
nullis. [O vtinam Fortuna diffingas).!. reformes, reficias, acuas.
[Noua Incude in Maflagetis).i.Scyth3S. [Et Arabas ferru retu-
fum).i.hebetatum .f. in caede ciuili , hoc elt vt arma ciuium c^de
cbtufa in holtes acuantur.

MATT, "V “ 7 “ Tcunquemutata potenteis &c.) In his verfibuSjEt ,pro
ionfim. \/ At,reponendum cenfeoivc fit . [Er vulgus, & meretrix)
V Nam vnius periodi fune carmina, nec latina loquendi ra
lio amat eo in loco Ac poni, in quo . Et geminatum quamaptif-
fime ponetur. [O vtinam noua &c.) In his verfibus interpre-
tandis dicit Land. Thamyrim reginam Cyri caput in vtrem au-
ro liqnefadojfeufufo repletum merfiffe , & .ad id citat Herodo.
cum . Is autem fangutne repletum fuilfe dicit non auro .

IN HONOREM POMPONII NVMID^.

AmiciUam fuam erga Kumidam tejlatur.fro cuim falutc dijs fatrifr
tium vouerat Jicenf : co reuerfo incolumi ex BiJ^ania fe yelle yota per*
feluere , aefeBum diem agere conuiuta celebrare, genio & voluptatibin
operam dare .

ode XXXVI. Dicolos Dijirophosihty
sic te diHa potens cyprs .

T ture, & fidibus iuuat

Placare, & vituli fanguine debito
Cuftodes Numida deos;

Qui niic Hefperia fofpcs ab vltima
Caris multa fodalibus.

Nulli plura tamen diuidit ofcula.
Quam dulci Lamis , memor
Arcloe non alio rege puertia: ,

Mutataeq. fimul iog£ .

CrefTa ne carcac pulchra dies nota :

Neu prompta: modus amphora: ,

Neu morem in falium Iit requies pedum ;

Neu multi Damalis meri

BalTuin Threicia vincat Amyftide;

Neu delint epulis rof.E :

Neu viuax apium , neu breue lilium .

Omnes in Damalim putres.

Deponent oculos ; nec Damalis nouo
Diuelletur adultero,

Lafeiuis ederis ambitiofior ,

Tjture,) Trigefim.ifcxta Ode feribit facrifican- ANTO-
dum elfe, Dijsq.agcda<-grati.ts oblfru.uutn ..bcis
Pomponium Numidam, nuper cn:m ab Hifpania
fofpcs redierat . Hortatur inde vt diem Ixti & hila
res celebrent genio operam tribuentes . Elt enim
metrum primo verfu Glyconico . de quo m Ode
iij. Secundo verfu Afclcpiadco. [Fidibus) In facris enim fidici-
nes eciam adhibetur. [Iuuat)Dcleilatme.[Pl.ifarc)Tunc cniin
placantur Dijeum vota cis ptiloluuntur. [Debito) Ex voto.f.

^Hefperia vltima) Epitheton difcreciuum . Hcfpena.n. Italia df
a tege Hefpero .df etiam Hirp.inia Hefperia ab Hefpcro Iteila
Occidentali. nam Venus, qh Solem antecedit, quainuis fubfcqui
videatur poft Occafum Solis in Occidente apparet, & Hefperus
appellatur, & ab hoc Hifpania, quia Occidentalis plaga fit, He-
fperia df,fed appellatur vltima, Italia vero magna. [Sofpes) Sal- SoJpe$
uus dicitur auftore Fello . Sofpes item incolumis fortalTe a ver-
bo grxcoffcffiv. [Diuidit) Vt multis fufficiant. [Lamix)De Ae-
lio Lamia dicit . de quo etiam fuperius in Ode xxvj. [Non alio
rege) Fer idollendit eosxqueuos fuilTe. eodeenim redlore, &
alumno, feu prsceptorefuerant pueri, & toga mucarant. Nec
pro rege puti onus elt accipiendus . qiiom.diceret.Mutat^fitnul
logx ? De Domino , feu patrono L.imia intelligere non conue-
nic,nam Lamia puer vt ille erat, vt hic oltenditur. Prxierca libe
ra toga folis hberis.dabatur. [Puertix) Pro pueritis pecfynco-
pen . [Mutatae togx) Primis annis adolefcentisjque anno xiiij.
incipit, pueri nobiles apud Romanos deponeces prxcexcam fu-
mebantvirilem togam cum folennitate jn templis oblati, &in
forum deducebantur , vnde dicit Seneca , Tenes memoria quod
gaudium fenferisjcum prxte itapofita fumpfilti virilem togam, /i»
&info?jdedudus es.Suiu & qui fci ibant, liberam togam adole
Icentibus in fellis libfralibus exhibere folitos, ad fignlficaiioni*
liberioris vuxiii futurum concelle. [Memor aftx pueriix,Mu
tatsq. togx) Scribitur a Cicerone , cp Scipio nihil difficilius elfe
dicebant , q amicitiam vfque adextremum vitx diem permane-
re, mutarictiammenieshominum fxpedicebat. Etqjfummi
puerorum amores fepe vna cum pr^texca & toga deponerentur.

Horum autem omnium Numida memoriam retinebat. Crelfa
nota . Plin.lib.vij. de gentium felicitate lic ait, V.ma mortalitas
& ad conferibendam rcipfamingcniofacomputac moreThra-
cix gentis, qua; calculos colore dllliniflo pro experimento cuiuf CaUuU
que diei in vrnam condit , ac fupremodie fepa.-atos dinumerat , dierum
atque ita de vnoquoque pronunciac. Horatius thhic Ctetenfi-
bus quoque eandem confueeudinem afcnbic fuilTe . [Promptx)
Apert3:,6xhibitx,& paratae, lataeq. in conuiuium . [Amphorx,)

Vinario vali* [Neu modus). f.fit, per quod hortatur largius bibe
dum . [Neu morem) Ordo cft . Neu fit requies pedum in more
salium . [Salium) Salios duodecim Marti gradiuo Numa l^om
pilms legit, tumexq. piftsinfigne dedit, & fuper tunicam a:neu
peiflori tegmen, ccelelliaq. arma , qux ancilia .appellantor ferre,
ac per vtbem ire, canentes catmina cum tripudijs, folenniq. fal-
cu luffit . Audor elt Liuius. Virg. quoque de hoc, Lanigerosq,
apices, &lapfa ancilla cceio ,vbi pofuit ancilia pro ancile, nam
vnum de coelo prolapfum elt . hinc eciam Ouid.iare meminit lib.
iij.Falt. Atque ancilevocat, quod ab omni parte recifum eft.

Quemque noces oculis angulus omnis abtlt. Alij tn dicunt, an-
cile quali «V^ix^i^fiv.i.vndique labrum hhs.[Dama]is)Mulier vi-
nofa & temulenta Numids amica. Hinc dicit poeta illam reli-
do BalTo eius veteri amico inccrefle debere conuiuio Numid»
nouiamici.&ciimcocertarebibcndo. [Threicia Amyftide) A- . -i-

royllis potio quxdam erat apud Thrac.is , & ideo Amyllis dida,
quia certa menfuraclaufisoculis potabatur, vel erat poculi fpe-
cies,quod vno idu hauriebant . Audores funt Acron & Potphy
rio. [Rofa:) Valer.lib.ij. de ciuitate.''parcana loquens feribit,

Primos lonas vnguenti, coronarumque in conuiuio dandarum, Coro»*
&fecund®menfxponend®conruecudinemhaud parualuxurix inconuim
irritamenta repenire. [Viuax apium) Honos apio in Achaia «i»
erat coronare uidorcs facri certaminis Nemer , ut feribit Plin. Menfefa
lib. XIX. Er lib.xx. ait, Suauiores aquas potui incodum apium cuad^^
prxltare, & q? cx .aqua codum , potumq. renibus medetur . Vi- Votuen

uax autcmapium,inquir,quomam diu virefcit, nec aret, vt alia ta *

niulca olera. [Omnenn Damalim) Senfus clt,qicffcdi omnes. Apium

Horae.

in|

ebrij,

,brij, Dimalim «rpicitn. ’S“ nSi 1"!««-

,gnn.i ° . !g,„f,aos Slinguidos.autpu

bic.[Putre» /r^MnmidiLrnouuaciuI

n foJi

:"Ta—

b,.,t,S an,pkai.u-p.ea™a, arborea, V

r curC.KOaiDUSluudi;.'^^'-— r;-- — -- , ' jj.hanc

^ recuruio Afclep:adeu.In honore PomponijNumid^hanc

i.l.Odrn fer.bit, pro coiu» raliiree» Hifpania reneri. vota|-
folcjit Ittnumq. couiuio?! per facrificu fe exhibere comemorat.

fEc tore,&hdib.iuuat)Fidicinc5.n.facrifici)sadhibericonrueue-
runt «Vifiiil. Inflauic cum pinguis eburTirrheniis ad aras.

rPlacare Ocot Cu!lodes)Hic non irata.auc mitigare, aut recon
Ciliare numina parat, fcd aut grates referre, aut irot_a perfolucre ,

umiiia «“'r ' — * rr

propui) .n. Dei reduxerunt Numidam forpitem . [Ec vituli (anJ
guinedebito).i. VOCIS peradtis. debetur enim hoHia cum votis
luicepth promittitur. [Qui nunc Hefperia) Hirpaniamdixic.
Hcrperiaaiif,jb Hcfpero di^a, quali in Occidentali plaga . Or-
do eit.Qui nucrofpesreiierfusab vltima Hefperiajdiuiditmul-

I W V M

quies pedum) Per quod fignat,& largius bibendum, & faltanHi
salli aut facerdotes Martis, hodieq. tripudiare mfacriticiii m !
cis dhr . vnde.Et Sahj a Saliendo.i.a faliando diili. Ordo e(| ij,,
Neu Iit requies pedum Salium more . [Neu multi Damalis me
n Baflum Threicia vincat Amyllide) Amyliis (vc quidain aiumi
pono quatdam cll apud Thracas . Ali, poculi fpeciem elfe aiuu/

eo trncccllc licjvnodudu potionem.haunre.Senfusaiit c[t,ol
maiisjuu® multi meri eli i.ebrioD, non vincat Ballum inpocan
do,idco Ballus quoque multum potat. [Neubreueliliuni)nj
brcuis temporis clt,hoc clt cito dt floiefcit . f l•'utres oculos) Vj
no putres intellige . videmus enim ex vino oculos quali lang»,.
dosheri.[N« Damalis nouo Diuelletur adultero, ) senfuj

eft.Necnouus adulccr.i. amator, Damalim auellet,a pnltmofuq
amatore. [Lafciuis edens ambitiolior) Ambitiofa , ab ambim

lacercorum.i.ample<U 5 Damalis didaelt.qu® ob hoc eder* com

parata cit,quia, & illa folet arbores ambire.i.circundore . ccejjj
dutem,larciuasdixit,quiaquafiJudentes vaga: fei punt .

1 T tute,& fidibus) Argti) per Mancin.p.iter, vult.n.oba. h

E t tute
mici fe)
]u,quo<

felice reditum, poli remdiuinam dandum clfc epu.
, quod lautum quidem, & opiparum vult, fcd fineh^jib’

r- - &««o.ypia.Vid«urau.Lamiam.llo,UL.tl,.ordo.[OU^^^^

taolcolTcjrisfodalib.nulliindiuiditplura4do]ciLami*,me. iuuar.i.dcleaat,& pro(u,[Placare).i.placidos,& (vt dnc)conten

mor limul mutacie togiB,[Diuidii olcuKi) Tanquam qus multis
data fufficerent.OuiE confuerudo clt amicorum, dum de longin-
quo tardius reucriuntur.[Non alio rege) Regem aurem diuitem
poluic,auc patronum.luuen.Optima liluali interca pelagiq. vo-
rabit Rex lioR-[Pucrti*)Pro pueritia per fyocopam dixu,S{ fi-
giiihcaiiit Numida,Lamia patrono vfum a pueritia vfq. ad viri-
lem xtate vnait Rege, vel qd cum Lamiam rexerit. Perafts auc
pueri ci£ a K, quia depolit.! piseexia accipiebant adolefcences to-
gam virilem. L^ua tomemoratione vult videri per hoc qd' limul
togas mutauerint ,xcatiszqualitare augere amicitiam, vnde &
Virg.Mcj quem fpatijs ptopionb.sias. [Creffa)Creten(i.Cre-
lenlibus .n.mos erat dies Izcos albis calculis, nigrios contrarios
numerare . cx le Aoili die^t numero, vna & tps metiri , malos .n,
in anno Ii tiumcif non docebant. [Neu prompt* modus ampho
rz.i. proi uum uinum cxpend-uurcotinuaia Iztitia . [Neu mo*
rem in Saiiam)!3a!ij facerdotes Martis , 6d Herculis dicebantur ,
qui facra falcib.celebrabanc . vt cum Salij ad cantus . Nam ,pprie
Sali) a fallendo didi funt. [Neumulci Damalis men) Ebriofam
mulierem dicit q a Numida amabacur.vndehic fenfus elt, Cum
Numicia certamen bibedi Iit Damali nouo amico, non cum Baf-
fo.{Amyllide)Amy(lis(vt quidam putant) potionis genus apud
Thracas. Ideo Amyli is did3,q' claulis oculis potabatur vno du-
ftu. Alij Amyitim gemmam v'olunc,qurpmi vfu Ameihiliusdf.

CIaura,n,poculiscbrieratem,p[iiberccrcd£batur,nam&apium
Ii Mandiiuraducrfus ebrietatem putaturprodelle. [Neu viuax

apium) Diu viriditatem retinens , cuius pene folium non deficit

viriditate. [Neu breuclilium,)Breoead tps retulit. rPuircs)Ni-
mmporu .naicentes,* libidine refoIucos.[Lafciuis^In aduerfa

concup..

Ictnii. imple. f„.i,rciN illiget,., .d.raconfueuerunt

POR. [7 T '“!'''‘,«J';!l>“‘l“Mtl>lacite,&,irilifang„i„tJebi.

f-< to)H.!c Oden fcribit in honorem Pomponii lioie Numi-
^l-^'"''tania,vota foluere *.

quue(le diut.[tt ture, & fidibus iuuac Placare.)Fidicinas hodte

quoq_Roin;p ad (acrific.! adhiberi ficut tibicincs,nemo ell q ne-
Auc.[Iuuat Placare.Cultodes Numidz Oeos,)P]acare pro eo
qtFelt.gr.uiam referre, iiuelPgcndum . non vc placari irau dhr *

cum, II, Numidam dicat fofpite reddlb, apparet eum Deos nrn J

t.os.& ante facnli.-.,. habuSfe. CultodesTt^rconVeruatorl
« Miumlnf^n ' Numidahi^

ex Mauritania, in quj militaucr.!r , reuerfus eR Prnp, u.r
nun^>e pa,,cm intdl,ge,nr>n vt Hefperia d Virg. Daha

tosfacere,qadumdijs vouemus non funt placati, donec rtddide
rimusvot3.[Ec).i.fimul . [Ture,& fidibus^i. hymnis, & canticis
ad lyram dicendis. [Et fanguine vituli debiro).r.ex voco. [Deos
cullodes Numidi).f.amici noftri.[Q_ui nunc)Subaudi reuerfiis,
[Sorpes).i.incoliifnis . [Ab vliimAHefperia).i.vltima partt Hi-
fpaniz . [Dmidit Caris fodalibus mulca ofeuia) Vt deniore fj.
ciunc Itali , dum poli longam peregrinationem , ad fuos fe reci.
piunc,ch nulli di uidic plura, quam Lamiz.l. Aelio, dulci. famico
&rodali.[ExiUens memor puerciz) Pro pueri ti2.[Aift5) i traf.
afts . [Non alio rcge).i.fub eodem rege,feu reflore, hoc eft lub
eodem pzdagogo . [Et memor togz mutafsfimul) Quodvoo
die cogam virilem fumpfcrii cum Aelio Lamia. Et ideo.[Nc
dies pulchra). i. feftiua. [Careat nota Creffa) i.Crctenli,quuin
Creta ell multum crets.i.terrz albs . vnde licut carbonem pro
nigredine, lic cretam pro albedine ponunt poet® . Non ergo in.
lelligamus Cretefium elTe morem, lapillos candidos in vas coni)
ciendi diebus Istis, feddiemlztum polle notari cret.!.i colore
candido . [Non modus).i.meiifur.! . [Sit amphorz).i.va(i vina-
rio capaci . [Prompc®).i.deprompt® . [Neu).i,neue . [Requies
vi a fit pedum m morem ralium),i,quin falten t,vt Salii, dum an»
aha ferunt . Et pocelt efle falium, pro faliorum,3ut adiediuedi-
aum . [Neu multi)Vuli,vc Damalis bibax, & lafcma mulier ami
ca quon i:im Numidx , adfit quidam , fcd line fufpicione zeloty-
piz,quam ne ini;ci.!t,moncr,vi non alteri adbibat , jicet ahj eam

Dfc.u,usmfp.ciaiic.Oi-doeft.[Ncu Damalis amica Numidi)
M,b,e,rgp.lM«l„ mer, ).r.c:,pa,,[VmM.).,. rupe, are c5.cnJat.
iS.illumamatoremfaumabrcnceNumirl. ra.„,.a;.i,N ; i-

II B I r ‘'''^'^'da.[Aniyftide).i. poculo

»tl folent.[Neurofldei;nt).i.,taJfinc epulis. fNec abiumvl-

Xs INeu i Xb fi"«dum .note mum-

dXuiIs XuXiiliNuXr

tcrum cxillens TAink;» r P^rnouu adul

UI. irune.™ u„, luLtu "Iu. lieL',;

AD SODALES.

a l.iU'U'lfe . . r , , , ^'^*^°‘^fionac eos pariter

y. . Neu morem m fui, u,„

Odt XXXirii, Tricolos Tmaltrofhos rtt !
ridcs,-\t ulta Itei niut emdUnn .

— W -y^l.y

-uv-uw-u.»

Nunc

liber primvs.

V N c efl: bibendu nuc pede libero ^
Pulfanda lellusrnunc faliaribus
Ornare puluinar deorum
Tempus erat dapibus fodales.
Antehac nefas depromere cxcubum
Cellis auitis ;dum Capitolio
Regina dementeis ruinas,

Funus & imperio parabat,

Contaminato cum grege turpium
Morbo virorum ; quidlibet impotens
Sperare , fortunaq. dulci
Ebria, fcd minuit furorem
V ix vna fofpes nauis ab ignibus :

Mentemq . lymphatam Mareotico
Redegit m veros timores
Caelar , ab Italia volantem
Remis adurgens ; accipiter velut

Molleis columbas ,aut leporem citus
V enator in campis niualis
Aemoniai : daret vt caunis
Fatale raonftrum.qu^ generofius
Perire qusrens , nec muliebriter
Bxpauitenfemrnec latenteis
Clafle cita reparauic oras.

Aufa & iacentem viftre regiam
Vultu fereno fortis, & afpcras
Tradareferpenteis: vt atrum
Corpore combiberet venenum ;

Deliberata morte ferocior ;

Sa?uis Liburnis fcilictc inuidens
Priuata deduci fuperbo
Non humilis muUer triumpho.

V N c eft bibendum : ) xxxvij. Ode fodales hor-
cauir ad Ixutiam & voluptate ob viatoriam qui-
dem, ab AuguUo habitam contra Antonium , &
Cleopatram, qu3e rui(ias,& funus Rom.Imperio
parabat. [Pede hbero) .i. iolutioEij&lafciuicnti .
[SaliariDus dapibus) .i.copiofia (k lolcnibus . na
faliaves facerdotalcs coenx erane , quas Saiij faciebant amplilTi-
mi apparatus . vnde Plm lib.xxj.c.iij.dc . oronis. fcnbens, ait. Su-
tiles. Saliorum factis inuenimus &lolenes canas. Apul.icem
tuluiaar equus quidem meus tanta copia & quidem folus

potitus Saliares Ic canalFe canas crederet . [Puluinar deorum)
Puluinaria dicebantur, aut icti deorum , aut tabulata in quibus
flabant numina,vceuidenciura cllent.Acron ira Imbit bc ru, etia
lib itj.Georg ai t, quod puluinaria fune proprie ieduii , qui tter-
niin quibuidam templis confucuerant. [Regin.i) Cleopatra .f.
de qua latius quomodo fugent diximu? in Epodo ix.Elt aiic or-
do : Dum Regina impotens fperare quidlibet , & ebria dulci for
tuna cum grege turpium virorum contaminato,morbo parabat
Capitolio dementes, ruinas, & funus .i. exitium imperio . [De-
memeis rumas,) Pro ipla demens. [Contaminato) t'orrupto.
[Morbo) CaUratione . [ Fuipiurn virorum : ) .i. Spadonum qui
Cleopatram fequcbaiuur ,dc quibus late iii Epodo ix. [Impo-
tens) Valde potens. Virg. icem lib-j. Georg. Nunquam impru-
dentibus imber obfuit . i. ualde p.-udentibus. Cic quoque Jib.v.
Tufe. Qui niliil metuant, nil agant, nil concupifeant , nulla im-
potentia cffcraiuur.i. valida potentia.[Ebria)EUt.i,& impruden
ti felicitaie.vt ebrij uino . [Vix vna fofpes n.iuis) Quo paiflo eua
ferit Cleopatra, videto latius in bpodo ix. [Ab ignibus) Multx
enim Antonij naues vlts.muhs lubmerfae, multi capte funtjde
1^3» quibus ample legito in Epodo ix. [Lymphatam mentem) i.co-
li motam infania,& vefanam. Varro.n.fcribit, quod in Graecia c6-
tymfbo mora mente , quos Lympholepcos appellant, Lymphatos dixe-
runt noltri . [Mareotico; Vino.f. a Mareotide palude /tgyptj,
iA*rt9iH vbi optimum vmumhinc ait poeta hb.i). Georg Sunt Thaliae vi
tcs.funtdi Maccotides albx.iln veros uoqores) Quia vere ume

bat ipfum Augulfum fine fpe , quod eum fuis illecebris corrum-
pere pollet, ut .ilitic tecerac .f. lui. Catlarcm , & M. Antonium .
[Adurgens) Frofeiiucns [Vrlut).r.adiirgcc.[Accipitcr) Auis clt
qu.r Iblo r.iptu viuic. [ Melies columbas ) imbelles & mites :

Aut mollc.sdixuqiita ad capiendum faciles ruiit,vt Virg. Quam
facile accipi tyr laxo faccr ab alto . Confequitur pennis fublimc
jn nube columbam . [(.bcus venator) .i. celer, St velox in profe-
qiicndo feras, & repete a fuperioribus, adurget . [nsmonix) .i.

1 hellalis .nam Thelfalia ipfa prion fieculo Eyrrha» ab Dcuca-
iiuni-s vxore Fyrrha nominabatur, St Hxmonia ab Hxmone, a
cuius lilio Thellalo Theilaiia vocata cfl. Plura .Strabo lib. ix.
[Hxmonii) Hic fiat colon, nam fuperiori fcntentiscconuenit,
nonfequenti , Fatale fatis eiferuatum, vel fatalc.i, mortiferum,

[Nec latenteis Cl<iirecitareparauitoras) Senfus efl q)Cleopa-
xra apud Actium vidfain patriam, fuga,delata eflnoluic.n.veloci
clallc extremas /F.gypii oras adirejillasq.fibi munire, quo tu-
tior elfet Plutarrhus autem in Antonij vita feribie, quod vbi m
Alexandriam appubt Cleopatra, inter rubrum &^gyprium,ma cUopat,
re transferre clslTem inliicuit in Arabicum finum , & cum auro,

& argento, & magna fuorum manu in ignotas fedes comigrare,
fugiens, bellum, ac feruitutem . Sed cum primas nane, per terra,
dcl.itas Arabes igne corrupilient . & Antonius tunc etiam in le-
gionibus, quas apud Afftium reliquerat fipein haberet, & incolu-
mes elfe putaret fruliratamcii dciliiit Cleopatra ab inceptu, & Augufi*.
porcus , acliccora culi odire contendit , vacans cum Antonio uti Cleopa •
piiusluxuris,& lautia?, ac fumpiui. Incerta ob AuguHum in vr tramor$
bcm reuocatum ab Agrippa, quia res vrb.Tni pnff nt lam fua de-
fiuerarc videbaniui,faCla t ti dihno belli . Dtmuni exercitum in
Alexandriam adduxit-Aiuonius aiu fuis militibus deiiitutus , &
proditus , cum acci pillec L.ieopatum [licet falfo) fibi mortem
confeiuifle, gladio fibi uecrem percuflic,feq. in ledo pofuit. De-
inde ad Cleopatram dedudus cli adhuc viuens , cui mulca pixic,
inde fumpeo vino expirauir. Poli hic mifit Augultus Proculeiu,
vt Cleopatram uiuam adduceret, quo eius pecunijs togeliis po-
tiretur, & in triumpho etiam duceretur. Illa tamen corendit gla
dio quoaccinda erat fe ipfam necare. Ptoculeius vero ademit ii
bi, febre poliea opprdla i U nimio plandu . Qua de re eam adijc
Auguftus, promitttns qu..m plurima vti ipfa optabat , & hoc ne
feoccideret. Attamen ne in triumpho dtductreiur, clam Augu
flo iibi mortem confciuitjafpidis morfu m brachio recepto. Ac-
currens aiuem Auguiius mucnit eam mor ua aureo in ledoia-
centem regio more ornatam , qua potiea magnifice, aci ege vna
cum Antonio tepeliri iuirit.[ iacentem regiam ) .i. territam &
mo&ftam AIexandriam.[Fortis) Magnanima, [-erperas ferpen-
tes)Quia folo vifu terrefaciunc homines, & ipfainterrefada tra
dabat. [Deliberata morte) .i. ubi mori decreuit .,[ Ferocior li’-
uis Liburni) App.Iib.ij. fcribit ; Illyriorum gentem Liburnos cf
fe, de quibus mulra inj . Epodo. Liburni autem(vt etiam Porph. tib»rtu,
fcribic)dicuncur ad mortem elle parati ffimi . [Scilicet inuidens)

Senfus efl,quo Cleopatra fe occidit inui Jes Auguifo, ne ipla re
gina priuata .f. regno .i. captiuaj&ferua deducetur in triumpho
fuperbo .i. glori olb,ob eamdedudam. ^

N Vnccft bibendum , nunc pede libero) Metrumduobus ACR*
verfibus Alcaicum. Tertius Dimeter nouenarius iambi
cus hypercacaled. Quartus pindancus. Poftciuile bellu
primum imperium Rom. inter tres diuifum efl, ita ut Antonius
Orientem, Auguflus,Gallias,Vi'be Lepidus obtineret. Ant. Au-
gulti fororem habuit vxorem, qua fpreca, amore dudus, Cleopa
trs Ptolemaei forori coniundiis eit . Q_[ia indignatione Augu-
flus aduerfus Antonium. & Cleopatram bellum geflit, apud A-
dium promontorium tpiri (k prxfedo clallis Agrippa, fupera-
uic Antonio plio nauali . Quo vido & Alexandriam coepit. Hac
ergo, Ode Ixticiam fua fighat ob vidoriam Augulti . [Pede libe-
ro) Aut a periculis, aut a fuga fecuro, .auclafcmienri . [Pulfanda
iellu.s)Pedum plaufu ferenda. [Nunc faliaribus) Saliares coenx,
qu^ Sali) faciebant, dicuntur ampli ITi mi apparatus fuille, vnde
& m prouerbio erat, Saliares coenas dicere opiparas & copiofas.

Ordo elt. N unc eft tps ornare puluinar deorum, Saliaribus dapi
bus.Puluinaria dicebancur,aut ledi deorum, aut tabulata, in q#
bus flabant numina, vcemmentioravidetentur.Erat pro eft. [Da
pibus fodales) Poli falcationem.n.hoflijs epulabantur, ut Lucos
vocat holtia pinguis in altos. [Cellis auitis;) Antiquis cellis vi-
narijs.i.vinuauicu. [DiiCapitolio re.Clco.) VtclRTerruitilla
ruo,ii ras,Capi(olia fiflro . Ordo cll. Du regina impotes fperare
quodlibet,& ebria dulci fortuna parabat funus, & demetes rui-
nas Capitolio, & imperio cu gtege turpium virori contaminato
morbo . [T urpiii) Eunucho 9 ;,quos faieliiies habuit Cleopatra

au e

I N V M

rNeciaccntes Claflc cita reparauit oras J Hoc
Lronfcis i.inrimas Aegypti ttgioiics,vi vites unie uo,
;.,a„.«ato!S,[Ebt,a;om.a.o.....-.-^_^ ^“6'''”^ “t & fpetat traClatc ferpente. , .ta.tum ^

.'»»"l"'"t''”P'™;‘';'“"'if„gitClcopa.ra, ^^"“nenom) Hoc ideo d.cit "

.luesabiiiniDus;) ..1 /-'cfcoroo- canibiberecvcn ^ y __ ^,^rtR

p„fo,c,cu,ut morf.. per.|t. [Dcl.bcraia mottc.fctoco, sa,„,.
E° "is) Uclibcrata.vtri pco cogn.ta politum cll, an ,c,o de ,
' , , , ; Jiaitirinf > vr /if hoc DcrDeiuum pnula»..

udfesnaaej ab ignious : ) CiCcotpo-

! f i cao!o»el)atut,»tlupta;EtMaieolldcsalb«,SiMa nm rej, licet inuidens ptluatadcduci fuperbo Nonhu.

Loia' tont. [Volantem) Vt ilbua fogai ; m.liamul.et ttiumpho) Inuidcns.f. A ugullo ne capc.mtas fua ,1

n «“«' fiaot.[Volantcn,) A" ,i ,o„„fiotcm.hondbotemq. facetet otnatu . Ni

d b"t Iimot addld.ialas.au. nau.gantem , V. , “ “ 5, Titus Liuius tefctt.illa cum de induftna ab Augillto ,„ capti

L . Otdo cH 1 Caifa. adutgens fup. illam ^ „i,a,e indulgentius ttadatetur . identidem dicere lol.tam f„,|ft,

velu.Accipiiet.rgeimoll.scolumbas.au.c tusVenatorng y .„„„p|,abotab alio .«af.uueaVwau.

lei>otem,.ifatale monllru daret ta.henis m tamp” " “f, i;® _ y Vnc cll bibendum) Epulum cum viflima celebrando ino

Kjoo..Wdesob.ao,.iAug....».aAnt.m,u..C„.n

ICC.S Vires,.ut «ne captu f ac. e , t v ^ ^ ^

bam rNiU3lis)Ftigidx,& /iiuof*. [Himoni®)Thracias ab Hs-
„o:i6cnbi.n.pusnacumeft,Virg.Oqiu^^

HimiMltit.[FataIemonllrum)Aotcurpedixu,vnde,&proftan

tes faraJes dhi',vccH, Romam non calia malo, aut vducmonHru
fatis fibi rciccuacum.aucfjto Romanis fubiedii . [Generolius ;
i.maiore.qua fexus exigebat animofitate. [Nec Jaicnteis Claf-
fe cita reparauit oras) Fines regni lacentes.i.non colligit denuo

exercitum. exintimis regni partibus. Perditis.n, rebus Clcopa-
tra dum omnis in eius auxilium ^gyptus confpiraret, ne ante
reparato bello ad infcnora defcenden»,& genti fui exilterct gra
uis,aut occalionem gloriofe mortis efFugerei contepfit amore ,
vel dcuotionem fuoi,;-. Quod Virg. regioni dans in fluminis ap-
pellatione leculit. Nilum auxilia ofFercntCjVt eft, Pandentemq.
Iiiiu5>8t tota vcltc vocantem Creruleu in gremium Jacrymofaq.
flumina vii;tos,[Aura,& iaccnic viferc regiam) ,i. regnii fuu de-
rperaium,&deicdum.Vulcii.f.in territo Scveluti lito, utfpem
vultu limul.tt,pmit altum corde dolorem. [Fortis)Qux habebat
ex derperacioiie virt utcm.Et afperas cradiarc fcrpenceis,vc atru.
Corpore combiberet venenum Cleopatra metu capta, ne duce-
retur in triumphum, corpori fuo fetpentes appofuit , quoru in-
teriret veneno, vt, Necdumdgcminos a tergo refpicitangue,
[Deliberata) Aut pro adhuc in cogitatione, & tradatu habita po
luit, aut ,p lamflatucaraortejUtdccreuitq. mori. [Ferocior, pro-
ptifir liuis Liburnis fuit ad mor£em)Illi,n.libeniermoriiintur,
aut fiuis libi, per quos vid.i eft,aut fruis fortibus, vt Siua pau-
percas, vtSiuus Hedor.Siuumq. tridentem, autquia Liburno-

rimi gens ad moriendum prompta df, quibus illa ferocior fuit.

Virg. Regna Liburnoruin,&f.f. t. [Scilicet inuid( ns)Ordoefl.
Scilicet non iiuimlis mulier inuidcns, priuara deduci fuperbo
tiiiinipho, inuidens Aug ncc,aptiuitas (uailli fpeciofiorem fa-
ceret criumpImm.Nam & Lituus refert , & Cleopatram cum de
induliri.1 ab Auguflo c.apra indulgentius tradaretur, dicere fo»
liram . Non triumphabor. [Deduci) Subtrahi.

POR. ]V ] Vnceabibendum,)l^acOde]iticiamproficeturfu.im

V j poeta ob vidoriam Adtiac.im AugulU,qua M.Ant.apud
i \ Adiiim .pmorormm nauali plio fuperauic,ac deinde Ale
xandruccrpic.[Nurpedc libero Pulfanda tellus) .i.hberc triou
dianJii cit,.ac j. bocludcnduni. [Niic Saliaribus Ornare Pului

n-irdeoifecpscnt dapibus fodaIes)Sacerdota!escirne.quas Salii
fjciuncdnrtfleampIinimiappar.itus.Vndeinprouerbio Salia^
rescdoar dicere opi p.iras, ac copiofas . [Ante hac nefas depro.

lignat.[bumis,& imperio parabar) Fumis pro exitio polimeft
Jmperio aut vnque Romano Intel], Bcndum. rCnn,,!.....™ :.-:

I - ' , , “ [Contaminato cu

g g ).i.cum grege Jiadonum, quos Cleopatra latcllites, & cu-
b1c11l.11 jos iiibcbac. [Qiiov modo turpes dixit, quia fere ji effo-
miiKiti Junt . Fortmi.iq. dulci) Hoc clt fornins iurrrfl '. 'a
& inconluiia. [Sed m, nuit furorem vix vn , r.ffi ^ w""-

j. , pacrainbelloaftiaco,nieminicancpotius Cleopatre,^

Antonii qj hic Romanus, illa barbara fic,quodq. hic illius aufpi.
c.is.& militibus rem male gelferjc. Verum, quia (vc dicit Maro
Acneid.ij.) Nullumroemorabilenomen. Fcemineain pena
clt.nec habet vidoria laudem Exiinxifle nefas &c.idco indu-
cit Cleopatram vitili animo bellantem^, i5c viftam fibi mortem
confcikenttm.Et quia id priter natura muliebrem facit, nion-
flrum vocjt,vcin proceifu patebit . O edo autem hic eli . [Ofo.)
.i. 6 focij meiife , quibufeum nefei , &. conuiuere folitus fum .
[Nunctrt) .f, nobis, & omnibus Rom-inis, bibendum .f. advo-
Jupcacem (nainadneceflicatem feiwper bibendum efl.) Notum
autem efl gerundium in dum, & eiusgerundiua nomina cum vec
bo cftimportare quandam necefl.ua[cm,aut decentiam, vt ita fa-
ciendum fuit.i.ita oportuit faflum . Mos gerendus eft Thaidi, i.
decet morem gerere , &c. & vtrunque etiam hic, nam bibendum
clt gerundium pulfanda gerundiuum nomen . Tellus pulfanda
nunequod emphrafiep per cxclufionem habet, quia non prius
pulfanda efl in quam. [Pedclibcro).racuri.s‘,& folicitudinibus,
hoc efl nunc liberius ra]c.tndum, & tripudiandum efl , & tempus
cntnunc ornare.[Puluinar).i.Tabu]as,aut potius leflulos deo-
rum qui in epulo & vifeerationibus flerni folebant, quali & dij
ipii accumberent . nam iri ledis olim faciebant conuiuia, vnde
& triclinium didueit . hinc enim aic poeta norter primo fermo»
num.Sipe tribus videas ledis coenarc qua ternos . vbi autem hic
dicitur. Tempus eft ornare puluinar orator diceret ornandi pul-
uinaris. [Dapibus Talaribus) .i. opiparis , & fum ptuolis , quales
funr faiiares. Nam ficut regiii & regale differunt, vt quicquid
regis fit, regium dicatur regale autem regis magnificecia dignum
fiue eius, (i, le alterius fit,fic .Saliu, & Saliare . nam Salm elt Salio
rum. Saliare, Sjlijs dignum veteri ergo de more facerdotes, & re
bus fjcris dediti menfis pinguioribus indulferunt. Vnde bene
discit dapibus, nam & dapes volunt efle deorum, aut folemniores
cfcas. Addit quare dixerat. Nunc,quia ance hac.i.ante huius tem
, id eli promendo extrahere.

[Cellis nuitis) Idellin quibus aui vinum condiderant, & ic,T fa-
nevetuftum fignificat quod in pretio fummo erat quod etiam
a patria laudac,addens.[Ca;cubum) Supple vinum,natum inCas
^bo monte Campania:. Anecdico erat nefas . dum Regina. f.
Cleopatra regina ^gypti . [Impotens). i.valde potens. vt Man-
cinellus alfcrit. vel reuera impotens .i. per impotentiam animi ,
quia non poterat continere aium a fperanda re illicita & nuam
aflcqui non polfet.Vnde ficut(quod refte docet in Enchir'dio di
uus Auguftinus) Deus,& fanffi in calo, q peccare non polfunt,
non funt dicendi ob idimpotentiorcs,fcdmulto potentiores ,
ne qui appetitum fuu ab illicitis arcere nequeunt, non potentes,

impotentes dicendi funr, id vitiunt impotenti. a mento vocai
tur . [Regina ergo impotens) .i. per impotentiam abftinendi a
negatis, coafta fperare qnidlibet.id eft quamlibet rem tam con-
cdrjm,quam non conceflam Nec legendum eft quodlibc t, nam
quodlibet eft adie<ifiuum,nec ftat fine fubftantiuo, quidlibet .au-
rem fubft.intiue ponitur, tSc per fe plenum eft . [Ec Ebria) Docet
ne.V.v ' 1 ‘'“"^“'^“^•L»>ciccrgo lymphatam mentem impotens effeftj es , quia effcfta ebria , id eft ratio-

H nmu?. campi, niualis HImoni^^ T' Maro) Afpirac primo

Pcll mit monte, quem niu.ilem merito ao labori, & fic quoque Cleopacrs euenerat qu^ primo vi-

trium viro nupfec.icfperabat poffeimpe-

‘ M >'<«vcufcm'iNoiuxi'!qo^mrn?“™’ ‘ t ^cc muliebri- morb^Q r g«x erat contaminatus

quodelleudr’

jvtenfeiu quoque nomi lioiAi-riD tefticulos euulfos . Parabat Capito-

omans, [Ruinas dementes).!, dementer concepta*
&parabac

ASOE»,

liber pRIMVS.

5 *

& par.ibatimperio.r.Rom.[Fui»us).i.exiiium qinaaftu fui/Rdc

imperio K. Ii ipfa uoti compos fuillcijtrjduxilfci rciji fumma
ad Agyptios. in quo ei poccacallide aliruic lultam Aujgulti cau
fam,qui pro Rom.imperio bellabat. Ebr:a ergo fuit, led . [Vix
vna nauis).f. in qua Jpfa cu-ilic fofpcs.i.incolumis.t Ab Jgmbus)

,f. imtnilfis a Romanis .£ Minuit ) .f. Cleopatra: lurorem, inclt
dcmen£iam,& temeritatem, quia oculos, quos Ixca fortuna eri-
puitaducrfa reftitujc& redegit mentem.f.Cleopatr*. [Lympha
tam).i-furore,& ebrietate peitam . [Mareotico) .f. vino, quod in
Mareotide palude dEgypti nafciiur,hoceft confidentia, quam
prius ex l*to fucceflu in ^gyptijs fuis habebat, intimores ue-
*os,qm vana fuerat confidentia . Foteft & huic fini effe alius or-
do,v t iam dicam. Csfar ab Icalia (recitat quanto impetu Caefar
Cleopatram) vt eam caperet infccutus fit & quanta animofit.ne
illainfugam coafta jCumnonefleifpes reparandi exercitus, ne
in triumphum duceretur, adhibitis fcrpeniibus fibi mortem con
fciuerit,quod(vt dixi)m laudem vergit Auguft. Nam laus vi^lo^
tis ex pretio dependet vifti.Parum.n.fuifiet mulierem muliebri
ter agentem viciire,vnde ironicos dicit luno ad venere i^.n. lib.
iiij.Egregiam vero laudem,& fpolia ampla refertis.Tuq- puerq.
tuus,magnum,& memorabile numen. Vna dolo diuum,fi fcemi-
navida duorum, dicit ergo Cifar adurges fup. erat rerois.f.fuis
.f.illam vnam nauim Cleopairx(volantem) .i.celericer aufugien
tem ab Italia, cum prius etiam Capitolio ruinas patafler, autqa
non ell verbum, conftruamus cum fuperioribus fic.fct Csfar ad-
urgens remis illam vnam nauem Cleopatr<E volantem ab Italia,
redegit mentem Clcopatr® lymphatam.i.incbriatam. [Mareo-
tico). f.vino in veros timores. Adurgens dicit uelut. [Accipiter)
,'.3uis ill j pr^d-urix fup, adurget. [Columbas moL) .i.imbelles,
& mittes. [Ac vel. ue. ci.) i.cefer adurget fup. leporem in campis
Haemonia. i. Thelfalis . [Niuafis) .i. niuibusconfperfx,curiief
fugere noii potelt , adurgens dico , vc daret cathenis .i. vinculis .
£Montirumfa.) .i. mulierem , quod monliri fimileclt , plus qua
viriles animos habentem . [Sed fatis) .i. morti detlinacam . Et
qui.i cmphaticos monflrum pro monltruofa muliere pofuit, re-
fert non ad vocem , fed ad rem , dicens . [Qua?) .f. mulier mon-
ftruofa . [ Qusre nos) .1. intendeus perire generofius .f. quam
mulieri competat , nec expauit muliebriter .1. more mulierum ,
vndediftum elt , Bellaq. matribus detellataenfem.i. mucronem
nec rep-irauit cita .i. veloci clalfe.i.&non repetiuit ad reparan-
dum exercitum. [Oras) .i. extremas partes regni latentes .i. in
quibus Utere potuiffet. [Auravirere).i.ire vifura aut videre.
£Vultu fe.) .i. imperterrito , & .i. fimul regiam, aulam iacentera
.i. concuflam ex re male gefta , & .i. fimul, ipfa fortis .i. animofa
aufa elt traftare ferpentes afpcras ,i. afpidesuencnofas.[Vt com
biberet) .i. contineret, & imbiberet . Corpore.f.fuo. [Venenum
atrum) i. atram mortem inducturum , exifiens morte delibera-
ta .i. poftquam delibcrauerat,& decreucrat mori. [Ferocior Li-
burnis) .f. populis Illyrise , [Sauis) .f. in fe quia ad mortem pa-
rati ffimis. [Scilicet) .i. feire licet,cur id fecerit. [Qiiiainuidens
mulier non humilis) .i. regalibus natalibus nata:, deduci piiuata
.f. regno fuo, [Superbo) ,1, pompofo, & magnifico triumpho .f,
Cajfans Augufti, vbi acquifitus cft , color elt. intithefi .i. contra
pofitionc,nam humilis>& fuperbus antitheta funt.Dicicuf.n.hu-
milc ab humo.quafi humi ferpens fupetbum,a fupra, quafi fubli
me . Er.!! autem mulier non humilis, quantum ad genus, & ani-
mos humiliata tamen per fortunam, quia viCta.

AD PVERVM.

Ad minifirum fuum , cut fetihit fe noo deledari f jcqw/tt* apparatu ,
fed parabtli, frugali^; rita.

ode XXXVJIJ. TricolotTetraJirophos i
Jam fatis terris niuis , atque dira .

— -yy -y- —
• y .yy -y-
_y — _yy .y .y

E R s 1 c o S odi julcr apparatus:
Dilpliccntncxi philyra corona:;
Mute Icclari , rola ejuo locorum
Sera moretur.

Simplici myrto nihil allabores
Sedulus curo . neque tc miniftrum
Dedecet myrtus , neque me fubariSa
Vite bibentem.

Ersico.s odi puer apparatus:) Trigefimaoda
ua,& vltimi huius primis uoluminis Ode. Suo
puero fcnbensjodilfeait perfuos,& ampliflimos
apparatus. Itaq. mediocria fibi ad iioluptatem pa
randa monet. Perficos odi puer 3 pparaios.[Per-
ficos appantus ;) Viuo Perfe magnopere temperant, tneuiuf-
que generis uoluptatibus,quas audierint,frui Itudcnt.Quod He
rodotus lib.j. fcribit. [Difplicent nex* philyra coronae:) Philyra
cafus ellablatiuijvnde Ouid. cilib. v. Faft. ait, Ebrius incindus
philyra conuiua capillos Saltat. Plin. autem hb. xvj.de Tilia,
inquit, inter corticem , & lignum tenues tunicas clle multiplici
membrana, e quibus vincula Tili» vocantur T enuifllme earum
philyr® coron.irum Lemnifeis celebres antiquorum honore.Fe
ftus verofcnbiCjLemnifcos falfciolas fuiffe dependentes ex co-
ronis . Plin. hb.xxj. cap.iij. fic ait, Crafius diues primus argen-
to,auroq. folia imitatus ludis fuis coronas dedit. Acceflerunc
quoque , & Lenifci , quos adijci ipfarum coronarum honos erat
propter Hetrufeas, quibus iungi nifi aurei no debebant, puri diu
fuere ijjCtelare eos primus inllituit P. Claudius pulcher, brade-
as q. etiam philyrae dedit haec ille. [Philyra) .i.Tiliae libro & me-
branula.[Ser 3 )Tarda. [Moretur) Moram trahat vitra alias. Pli-
nius lib. xxj. fcribit, 3’ rofa Carthagine. Hifpanis,hyeme quo-
que tota precox ett . Precox item Campana, fera Milefia, nouif
fime tamen definit Prsneftina . [Simplici myrto) .i.cui nii aliud
addatur . Elt autem ordo . [Sedulus ego curo nihil allabores) .i.
laborando addas fimplici myrto. [Sedulus)Sine dolo,& fimplex.

[ Sub arda vite bibentem .) Pampinis denfa, & vmbiofa, quod
quidem in aeflu pergratum elt .

P Erficos odi puer apparaius;)Puerum fuum allc^turj&clc c R,
gante minifttu,que fibi mediocria habet parare, negans ad
voluptate opus efle magnifico apparatu, Cc opimo . Perfie
autob nimias diuitias , in fumptuofiflimis deluijs degere dnr. ^

[Philyra) Phylo Grtecc folium df, hic ergo coronide folijs fada
pofuit, vt quia ipfie peiofiores funi. [Mitte fedari,) Vetat pueru
rofas qu3f i.am perado vere inueniri folent,ltudiofe qusrere. [Se
ra) Tarda :vt,^tlatem increpitans feram. [Simplici) Singulari,
cui nihil aliud adiungiiur . [Neque te roiniHrum Dedecet myr-
tus) .i. lametfi myrto Praeter rofam vteris,non tededccer,qano
faciet re grati® minoris. [Sub arda Vite) Sub humilitate.

P Erficos odi puer apparatus ;) Ad puerum fuum de hilari- p o R*
tate loquitur, negans ad voluptatem opus efie magno ap*
paratu . Perl® aiu reges ob nimias diuitias in fumptuofif»
fimis deliiijs vitam agere dnr. [Difplicet nex® philyra coron^:)

Hoc eft difplicet coronsoperofius fad® mitte fedari, rofa quo
loco?!. [Sera moretur .) Vetat pue?; magnopere rofas fibi qre-
rc,qu£ folct iam prsterito Veris t_pe ex frigoribus afferri. [Sint
plicimyrro nihil allaborcs)Senfus. Nihil allabores myrto appli
«re.Simplex.n.myrius deledat, nec in hac re uolo fedulus fis .L
curiofuSjvr plus q myrto coroncris.Ordo cft autem. [Nihil cu-
ro).!. non curo, ac per hoc nolo, ut plus qua &c.[Neque fub ar-
da Vitebibentem.)Ardam vitem fpiflem,acperhocvmbrofam
accipe. Plaut.in Aul. Myrto etiam fcem. gen.dixit.&centro.Foe
minino fic,Emyrteta profiluit &c.H®c myrtus Veneris eft,h®c
myrteta nomen fignificat.

P Erficos odi)Hac Ode huius libri vltima modefte comemo ASCEN.
rat poeta parfimoniam fuam, fignificans fe amare coenatn
parabilem fine magno apparatu idq. ex profeflione Epicu
ri,qui cum voluptatem poti (limum animi, fummum bonum cen
feret, nec eam alTequi poftet,nifi qui modicis concentus fic,n 6 .n.
cui uis contingere poceft rerum eftiuentia . f®pe ad parfimonia ,

& ut apud Senec. legitur, parcos hortulos , inuicauic fedacores
fuos . Ordo igitur elt. [O puer) .i. miniftec . [Ego odi). i. o-
dio prolequor . [ Apparatus Perficos ) .i. nimis lautos & futn-
ptuofos , quales habent Perfx , vnguento , & reliquo apparatu
nimis indulgentes & coron® .f. ex rofis, hoc cft ferta . [Nex®)

Ideli

-uv-w

Q A ^ ^ ^

H tn (onncw filis • (“P’”''''

faaumcx libro feu cornee inten rMj[Ee).i.omitte,aiit

olcooreoios r»m lmplicifrode.& ;
d,m,..e.[SeaarOo.d,rqo,rere.ro»olocoliW

fa morer iir).i. permanear anro

fiuni delicaii , qui rofas cum apud le dO'"'' >

ooirmarant.rEgo curo) .i.lvoIo « tu redului.i.quamuis fis r,j

iesi i nil"> P" laborem adijcias. [Myrto limpliu) .i.puti,8( |
rermtoe, quia neque myrtus dedecet te mimltrum.,.c„m fi, J.
Eil™ neque dedecet me bibentem .1. cum bibereparem.
“acunari jureo.fed fub uiie etiam atfta .1. non Pane ampla.

Q.*. HORATII FLACCI

CARMINVM liber II.

ad ASINIVM POLLIONEM.

Dcleri-et Afinium Ppllhnem,yiri4mytjJ(cmq»etruditii/imum & er»
naiufimum a finbtnda hijioriabelli c$Mliiiat<r C<tf4Tem,&?ompeii4m,

3 «o'i id adime minw tutum effit, laudat j; eum a pietate & prudentia, i
r^ait4l.,‘j<*<iJ(/« Dalmalii triumpharit,ab elotjuentia, quod ita ftrihat.
yt geri yidealur^non narrat;, & ob eculoi pem . hine belli cimlie talami
Utemdejlet,qH» Romani fe mutuo conjiuunt. Denique mufam monet,yt
a eantu lugubri temperet & naniayCuimiautnlorfuit Simmdes Cam ,

ode J. 'Tricolos , TetraUro^hos : *>;,
Fidesjlit alta ^iet nint candidum ,

Peri^Iofe plenum opus alei'

1 nftas 1 & incedis pcc igneis
Suppolitos cineri dolofo.

PauMurnfeuerai mufatragcediie

Uclittlieatris: mox, vbi publicas
Kesordi„ar,s,grandcmu„us
pcropio repetes cothurno
InlgienatadlisproiruliumS.

^‘^onfulenti Pollio curiaii

O T V M ex Metello coni
ciuicum,

Belliq.caufas,& vitia, &

dos,

Liidumq. Fortunae , & g
ueisq.

Principuamicitias,& ar
Nondum expiatis vnda ci
ribus.

Cui laurus sternos bonores
Dalmatico peperit triumpho ,
lam nunc minaci murmure cornuum
Perftringis aureis : iam litui ftrepunt .*
lam fulgor armorum fugaces
Terret equos, equituroq. vultus.
Audire magnos iam uideor duces
Non indecoro puluere fordidos;

Et cunfta terrarum fubafta ,
Prsteratrocem animum Catonis,
luno , & deorum quifquis, amicior
Afris , inulta celferat impotens
Tellure iviftorum nepotes
Rettulit inferias lugurthae.

Quis non Latino fanguine pinguior
Campus fepulcris impia prcelia
Teftaiur ? auditumq. Medis
Hefperis fonitum ruin$ ?

Quis gurges ] aut qus flumina lugubris
Ignara belli? quod mare Daunia
Non decolorauere c$des ?

Quae caret ora cruore noftro?

Sed ne relictis mufa procax iocis
Cxae retraftes munera naeniae;

Mecum Dionaeo fub antro
Quaere modos leuiore pledro.

OT VM cx Metello) Hac prima Ode fe*
eundi voluminis hortatur poeta Afinium
Pollionem tragoediarum fcriptorem,(lum y,
ciuilium bellorum Csfaris & Magni Poro-
peij hilioriam conficit. feLerc tragoedis mu
fam quiefeere finac . Ordinatis .n. publicis
rebus , poterit tragoediae munus repetere.

Laudat inde Afinium ipfum a pietate, a pru
ulr k dignitate, & honore, abeloqucncie

rnl!; D ■ bellorum ciuilium calamitatem , dicit

enim Romano fanguine totum pene terrarum orbe repletum,
poitrcmo eius mufam hortatur, vt rehao lugubri cantu , fecum
^moraqu2rat,quahafane lyricos verfus decucrint.rMotumex

Meceiloconfulc ciiiicum,) Ordo ell.O Pollio, appoficio infi-

n I confulenti curi3B,cui laurus trium

M ■* D PT^nt sternos honores . trada motum ciuiefi
ex Metello confule bclliq. caufas &c. [Motum ciuicum) .t. tu-
muicum,& cqmorionera ciuilcm, cum f. Qjtletello, L. Afranio
^iniia Pompeij potentia ciuibus mouit inuidiam,

> t °™peiumdetradarcnt,ptefertim Metellus ob minutum
Cato, qui aduerfus potentes fempet obli-
Lxv D ' Pompeium , aftisq obftrepebant , hinc do-

parandaimpulir, quare or-
nalli trium principium occupatum eft. Nam

oalliam Cafar inuafit : CralTus Afiam : Pompeius Hifpaniam ,
cui^ decem annos traxit, vt latius Lucius Florus edo

fi mo«i ^ fEelliq. c3ufas)Cr3f cimlu

Pta Pomnpi morte Iulis, Csfaris filis, qus nu- hinaii

rpefta NamPompeiofu-

Bo Utu^J Pompeiana dignitas grauis. Er-

de rucceflbre C»r ,.^°P“libus rupta prima coiutationis fide ,

" Csfans renatus .i. Popeius agitabat . Nfc ille an-
nuebat.

L X B E R S

nuebat, ntfi^ximts eomittjs abfcnti (ibi ratio fui confiilatiis h.i-
berecur,quein dccc tribus f-iuentc Pompeio nuper dccreuerant.
SeddidimuUnte codc negabatur, ni(i venirer, & peteretur maio
rum more.Iile contra Hagirabat decreta, ac ni(i in fide permane-
renc,n6 fc remittere exercitum . Ergo,iit in holiem decretu cU .
His Catfaragicatus (^acujtprsmia armorum armis defendere,
prima ciuilis belli arcna.ltaliafuit &c.h 2 ic& plura. L. Florus 5c
ah) fupradifti.[Bt vitia,)Cirar.n.ne ferebat parem, ncc Pompe-
ius ruperiorem,vc Florus fer. [Modos) , i. quibus modis belluge
CisWkM ftumcii inter Cir.& Pompeium, primam.ciuilis belli arena Ita
teSt mof lia fuit cuius arces, leuibus prifidi)s Pompeius infiderat, fed ofa
d*w. fubito Casfarisimpetuopprefla funt prima Arimini figna ceci-
nerunt, tum pulfus Etruria Libo, Vmbria Thermus , Domitius
Corfinio, fenatus ab vrbe Popeius Brundufio, vrbe Cxl ar pene
yacuammetuingreirusconfoiefeipfefccit..®rariu quoque fpo-
yrbtm. , Pulfo fugatoq, Popeio maluit prius ordinare ^uinc!.is ,

quam ipfam fequi.Dcmu in capis Philippicis Thcfiah^ deuidus
Popeius/ugit in /Egyptu,vbi fub oculis fu^ vxoris,libcrorumq,
gladio trucidatus eU.H.£C & plura L. Florus . [Ludumq. Fortu-
nae, )Forcunx ludus, ell imos aceollere,fummos deprimere, q> ip-
fiPompeio,& focijs quoque euenit.[Princjpum) Ctefaris S: Po
peij.[Gr3ues amicitias). i. noxias, fuerant.n.a(fines,& vna orbis
imperiu libijpfis cii CralTo diuiferant. [Nondfi vndla) Solent. n.
arma vngi finito bello.ad fuganda ^ruginc.Per id,au t oftendit ci
wilebellii.no penitus exhaultu [Expiatis) Purgatis, & lotis eruo
yibus. [Opus) Appoti tio elt.[Periculorx plenum alex).i.pericu-
lofi ludi,iniulic quippe periculum patris, .ic ciuibus fere cuftis •
Velpcriculofx alex,mquit,qni fcnpcori periculum inferret ue-
ra dicenci,quibus ottenderentur adhuc viuentes, inde ait. [Et in-
cedis p ignes &c.). i. per odia belli ciuilis fubfpecie pacis laietia.
[Scuerx tragcBdia:),i.criftisj& grauis.Tragcedia quippe e(t heroi
ex Fortunx inaduerfis c6prthcnfio,didia a Tfav®- Si wdViijquia o-
lim auftoribus tragicus Tragus .i. hircus pmiuni cantus jppone-
bacurjq, liberalibus die fello , Libefo pfi immolabatur, nam (uc
Var. inquit,) depafeit vitem, hinc, & Horat.tn Artefcr.Carmine
Iragiu. q tragico vilecertauicobhircu- Ali) putant a fece.qua Grxeo?}
qiiidd7ei/f'& appellant. Tragoediam nominaia mutatis Ifis.quali
Tryoadiam,qm olim nondum pfonis a Thefpide repertis , tales
fabulas peruncii ora fecibus agi[abant,vnde Horae. Ignotu tra-
|;icxgeiiusinueni(recamcenx. Df& plaudiisvexifle poemata
TUelpfs. Quxcanei eCjagerctq.perundli fecibus ora. Poli huc
Atfjryl^ pfonx.palldLq. repertor honelix /Efchyius, & modicis inftra-
uit pulpita tignis . Edocuit magnumq. loqui,miciq. cothurno .
Ceterum comosdia d crageedia differt, nam in tragoedia introdii
cuntur duces heroes, reges, in comad;a veto humiles, atque pri-
u.itxpecronx.IiullalutUis,exiIia,ccdes. In hac amores, & virgi
nu raptus . In illa ite rebus exitus trifiis, ttillitia nanque tragoe-
dix^pprium. Ell.n iragttdi.imiferialj^comprthenfioh^c oia,ex
Diomede acccpimus.[Res publicas). i.publica^ re^i hiltoriain .
[Cecropio cochurno).i. Athenicfi a Cecrope rcge.na(vc ollcdic
Horat io Arte,& Porph ) Thefpis gne Aihen. primu tragoedias
fcripfit,.id qii.is ageJas plaufiro circa ciuit.ates agebat. Polt hiic
^rchylus,et Athcnicnlis primus tragoedijs perronam,& palla, &
cothurnos dcdit,vt patuitp Horat. [infigiie pfidiiim) Eii cauf^as
adicalle innuit.[ConfuIenti).f.cep quod eius prudentiam indi-
cat, & rapicnti.i.[Cui Iaurus)Qpo patilo triuphates Romani du-
ces lauro coronarentur, & aurato curru p vibem in Capitolium
AfP U' ' podoix. [ Dalmatico tnupho)

j. 0 UI 0 y\fin Po]liooraiorfuit,&conruUris,quideDalmatistriumpha
uir.odtu.igefimoq. xtacis fux anno in uilla Tufcubna obijt , vc
tradit Eui. [lam nunc minaci) Vult Pollione hilioriam optima
eloquentia confeci Ile, tta q’oia fieri potius , q feribixiderentur.
[Perltringis).i.obcudis [Litui) De lituo late in Odej, [Subadla)
A Cxfarc f.Catonis de hoc in Ode xij.fuperius.[[uno,& deo?i)
Ordoetl.Iur«o,& quifqs deorum amicior Afris impotens cefle*
rat Inulta tellure Rettulit inferias lugurihx nepotes vidlorum.
Eli aut fcnfus.qj luno, & Di),q Afros tutari fruHra voluerant vi
ftoTb Ro. nepotes in Afrobi vltione traxere . [Rettulit inferias)
iMferU Infcrix funi facta mortiion},qux inferis foluuntur,fimiIiter lib.
xj. £n.aic Maro de ^nea in funere Pallantis, Vinxerat, & polt
terga manus, quos mitteret vmbris Inferias exfo fparfuros fan
guinefiammam.[Iugurthx) Hunc pro cundtis Africximpera-
toribuspofuic. ftiit.n. lugurcharcx Numidaif,cum quo popu-
lus R.brilum gelllc magnum U atrox. Vir erat inipigri,S( acris
ingenij, tandem a Boccho Mauro Qi rege,& pacis audtore iiifidijs
captus elt, dc viniftus Syllr traditus ,& ab eoad Manii dedudtus
que vindiu in triumpho Marius dixit^de quo latius in Epodo ix .

E C V N D V s. 35»

[Quis non L3tino)Ordo cll. Otii e.impiis pinguior Latino lan
giimc.i. propter Latinum faiiguinem rcpulcns iion rdf atur i.n»
pi.ipnx-liatk Hcrpcri^ruiiiL-loriiiLim auditum Medis.l Auditum
Medis) Vbiq. fcd enim ciuilium bellorum tuiiniliii'. .ludiij (une
propter v.iria v.arijs locis habita pralia. [Gurges). i.m.art, per la-
pinofin.i humiliatione. [Ignara) .f. fuerunt. Cxlar enim in i h-
fpania cum legatis Cn. Pompeij Petreio, Sc Afranio pugii«uir,
quos addedicioncm liti coegit . in Illyrico mari rnbuniis Vul>
teius cum magna manu cecidir,con:ra quem Oi^auius Libo pu
gnauit Pompcij legatus in Africa vero Curio pcrijc inidus a Cx
lare . Pugnatum elt in Epyro apud Dyrrachium, contra Pompe-
ium ta Jem in ThefiHia,qui victus in Aegyptum fugit, vbi obtru
catus fll. Polfe .1 ibidem Cxf3r contra Pompeij pcrculforesacrt
ter pugnans, illos debellauit . In Africa deinde contra Cxfarcm
pugnaruuts Scipio , qui fugiens occiius fuit ab holte. Petreius Ittbs
etiam & luba rex Maurit.inixvtfti fugerant. Iiibainfua tegia tntrs
magnifice epulatus. Petreium orauitcxdcm,ilIeregi obfecu- Petrei
tus eft,poftea libi ipfi Cato vbi id accepit (na Vticar» feruabat) mors
fibi mortem confciuic . In ipfo Oceani hofito Varus, Diusq. le- Catonis
gati conflixerant, fed Oceanus vtranque clalTem naufragio per- »«ri
didit.In Hifpania apud Mundam pugnando fugientem Cneum
Pompeium Cxfonius apud Lauronem oppidum confeeutus in-
terfecit . Cxfhf iii patriam vidor inueftus elf, poftea contra Sex
tum Pompeium fxpius Augullus pugnauii,&vicit.De ijs autem
omnibus L. Florus amftorelK[Daiinixcxdes).i.Itallx perfynec
dochen . De Daunia vero videto Jib.j. in Ode xxij. [sed ne reli-
ctis) Admufam poeta fe vcrtic,quxreliftisiocis ftria,gratiia &
lugubria cecinerat prxfen ti Ode,hortaturque illam fecum qux-
rere leuiora, qualia videlicet lyricis conueniunt verfibus. [l’i'o-
cax). i. petiilans,immoderata, impudens, importuna. [Cxx nx-
nix) Cxa(refle Phn.Iib.iiij;)iniula ell in mari Aegxo,qux tame C«
Cxos a Grxeis dicitur .Strabo etiam lib. x. fcribic, Cxon vnam C«i»
e Cycladibus clfe quxemn quaternas contineret vibcs, Tecra-
polis vocitata eftjDux fuo tempore erant Carthea.f. & ea quam
iulidera appellant. Ex lulidcSimonidescondendorum audlcr S»»je»ir
carminum duxit originem. Item Erafiftratus medicus infignis, des
& Ariflo peripateticus.[Cxx nxnix) Id air,qm Simonides Ly- Anfio
ricus poeta ex Cxa oriundus primus nxniam inlfituit.i.carmt-n tiama
lugubre, quod mortuis dicebatur, & piandus optime delcnpfic.
Audores Acron & Porphyrio. Tullius et lib, ij.de legibus feri-
bitj^nxnia proprie cantus elt lugubris, & laus in funere hono-
ratorum virorum . Diomedes quoque ait . Id carmen quod cum
lamentatione extremum, atque vitimum mortuo accingitur, Ne
njadf , Declinator aut hxc nxnianxnix, vt muLi mulx,vtihoc
loco . Item in numero plurali hxc nxnia nxniorum , vt lib. vj.
FalLN^niaqite in volucres falfa figurat anus. [Modos) Verfus &
modulationes. [Leuiore).i. lyrico non tragico, vel heroico.[Dio
nxo antro) .i. Venereo . Dione fiquidem Veneris tercix mater
fuilfe dicitur ex loue.vt feribie Tullius in lib. de nat. Deorum .

Otum ex Metelload Afinium Pollionem feribit con- a C Rg
fularem virum rhetoricx,& poeticxdifciplinxperitu, •
feribendarum etiam Trageediarum ftudio dodum, vc
quis ciuilis belli hiftotiam inter Pompeium, & Cxfarem gelU
feribere coeperit, feiree rem inchoafle periculofam, & in ipfa ad-
monitione bellorum ciuilium calamitate refertam, d Lentuli
Marcelli confulatu coeptam, quam altius repetit. i. a Marcello
Celere, & Afranio confulibus. [Ex Metello) Ideo quiafuicSyl-
Ix collega. [Ciuicum)Pro ciuile, ficu tholficum pro holtile vete
res dixerunt. [Belliquecaufas) Eo q^Cxfari negatus triumphus
bellufccerit.[Luduci.Fortunx)Qiixludibrio habet res huma»
nas .Grauesq. principii amicitias, quia nec perpetux fuerant, &
Reip.graucs. vc Lucan. Tempus ad Aiigufti man.c.d. Paxq. fuic
non fponte ducum. Craflus enim amicitiarum foedus ad tempus
tenebat, quo mortuo Antonius Auguflus,& Lepidus fadus Po-
peio imperatore, collifi funt.Gralics autem pernitiofaSjaut infi-
das . [Nondum expiatis vndacruoribus) .i. de quibus nondum
loti cruores fint,quo veluc expiarentur delido , vult ergo inteU
ligt adhuc in manibus efie arma ciuilia, nec ficut folebant pera-
do bello vndarepofita. [Periculofx) Periculum inferentis .

[Alex) In militia igitur,alea ludebatur , ne exercitus otio tor-
peret , autem periculofx addit , fraudem , & liuorem ludo illo
prodeuntem refpexit . [Cineri dolofo) Allegoticos dixit , ficuo

Igne cmereoperium, ita adhuc odiabelliciuilis fub fpecie pacis

latere, ncc tutum elTe per hiltorix veritate cum offendimus ami-
ws.qmeagelTerunt. [Paullum fcuere Mufa Trageedix Defit
Theatris) Vc depofito tragico (lylo Pollio cautius capta deferi

bcrctjvno emm tempore Tragoedum, & hiftotiam feribebae

id eft

C A R- M

a cothuino*

ThclpK-n-ip»‘< mina digna coiliuino.

co.harnoruiw WaWh ^ defenHont reis fte-

rn^mm

Famnouacarmina.riam nunc minaci) Laus relatoris, tanquam

liMipfa qur faibcret.ita c6mcnd3re, vt fe audicor eredercnn-
tcrelle vtVirg.Tu phaeconiiades^murco, circundat amars Cor
KiApogaceO Aut «loces autfpJendorem armolb.

r£qm[umvukus)Vtet homines terreretfuIgorexercuus.[AiJ-
diremagnos) Videiurmihl, «audiam, autipfos cocionantesdu
CCS auc referentem de ducibus Pollionem. [Non indecoro) Glo
riofo puluere bellico fordentes. [Atrocem) Cenitantem . Por-
tms .n. C.ito apud Vticam clegicpotius interire, quam in ho-
Itiumpoteilatem venire . [luno , & deorum) Ordo clt : luno &
quifquis deorum amicior Afris impotes cefierat inulta tellure ,
retulit inferias lugurthie nepotes viftoruin.f. Romanorum, qui
Carthaginem viccrant.[Et deorum quifquis,) Tanquam ciuilia
bella, quspoltea gelta funi in Africa ad vindiCtam Alric® fupera
Wjlunonis ira, vel deorum fecerat c6moueri,[Iugurthi)Hanni
-balem ineelligiuoluit in coroemoratione Jugurtha:, aut certe,
quia in Africa tpe ciuilis belli multi Pompeiani occih funt.
[Qiiis non latino fanguine pinguior) Quis non Rom.morum
fanguinem vel fepulcns capus repletu»? Lucan. Totoq.exor.
te vincente petit. [Auditumq. Medis)Pro cladis magnitudine di
Clt ciuiha bella etiam Perlis audita. Virg. Eutopx at Af.con-
curret!torbis:Audijt&(i quem tellus extrema refufo Summo
uct Oceano . [Qui gmgesjTapinolis ell , Gurgitem .n. pio ma
ti pofuitjUt apparent rari nantes in gurgite vallo. [Quod mare
Daunio) Apuhs d Dauno, fed per Apuliam omnis Italia acci-
pienda ell, in qua fanguis Romanorum fufus elt,uelqitiap A#
driaticiim mate daBrundufio Csfar profeClus elt,Ponipeiiim fc
quens. Luc. Brundufium decimisiubtchanc attingerecallris .
[Non decolorauer ecxdes) A proprio colore mutauere. Lucan.
Tum pnmiira rubuit ciuili fanguine Nereus . [ Q^e caret ora )
Pars regionis, auc ceers. [Sed ne teliCtis Mula procax iocis) .i.
necum lyrico carmini aptiores fine ioci, improbe faciat Mufa fi
lugubn.i mifreac . Ordo elt . Sed tu Mufax procax ne rclift is lo
CIS tetrades munerarsnii Cxx, quarre mecum fub Dioneo an
iro modos leiiiorepledro. [Na:nis)NKnia carmen lugubre,
mortuis diccb.icur.quod nunc Grxee cpicaphion appellatur, qtp
Simonides Gricuspoua lyricus primus inllicuic a Cxa infula
omtndus, vnde & Cxx, iixmx poluit,de qua Virg. Ciii pinguia

Cxx. &Ouid. Cingitur /tn. infula Cxamari.

Otum cx Metello confiile ciuiciim,) Hxc Ode ad AG-

-M

niiiin Poil. coniularcin vmim , &Eriumphalcm Ccripia

Ifll.qnahortJlorcum.utomillbmgccdiiiljrcribeiidaft

Itudio inclioatu hilloni opus confutnci . Ac pmndc,™pii,««.,
id ttt in translatione bellois ciuilium.PolUolitHoriam bclluiui
hs a coniulato LcnluM.St Mamerti coepti altius tepent i Meiel

Io Celete, iica L-Afianioconfulibus. Accende ai-|i,iion ciuile
fed eimcomdlxi rc antiqua hsuca.illi n.cinicahiillica.demdccil
utiia &holliIia dicebant. DcnoiJiiones authai fere libciaifunc
apud doSos H moti'i pro bello polule. [Ludumq. FotcunatlHoc
cllc,res)iumanasludibr]oh.ibee.[tearm., Nondii expiatis) i
loci ccuores One , ergo jntclligi eule pene adhuc in manibus 1®
arma ciui la . s^ent aut mg, aima.cu poli bellum tranfadO te.

ponend..fuut. Ordo ergo elt; Nondicxpiatiscruoribus peri-

culok picnu opus, alea: icaflas , & incedis pet ignes fuppoOtos

cineri dololo.Allegoticosautadhuc odia belli ciuilis, fub fpecia

pacisolien^t.nec turum . fle Iwcrcribete, [Paullii feieraLfa

Ster Uribere deliinafli par

I ® llyin.beueram aut iragadiam merito dicit m
Sis P"bl.cas).,.h^^

Tam uidcot uidere, & audire ea quihiftoria refert, per quod 15.
onatvieloquencii i>ollioncm omniafcreanieoculosintcla

none pugnarum induccre.[hugaccs Terree equos,) Pro uelo.]
bus accipe, & m fermone hodicq. fuga , pro uclocitacedicimtis
cum deequis loqmur.[Audire magnos lam videor duccs)AmbI
.n. jpfos duces concionaiitis audire, le dicat, an Polho,
iiem’de ducibus narrante incertum elt . [Non indecoro puluen
fordidos) Speciofe ac jlecencer interdiftu; Puluere non indeco.
ro fordidos, quali puluere bellico pulueratos . [Prxter atrocem
animu Catonis .) M. Porcium Catone iignat Vticx maluttfe
interficere, imminente Cxfare ^in potellatem eius vcnire.[m.,
no & deorum quifquis, amicior Atris, )Scnfiis clt: luno & qm.
cunque alij dij Catthagincnlibus fuerant, vlcionem valix Atctc*
ex pollens eoi^.qui ea valtauerut,nunc receperunt . [In- pone,)
AuWnon potens . Id .n. ad oiitos fine virtute intelligtndum,
[Rettulit interias lugurthi) Nunclatms intelligit omnibus.
fOuis non Latino fanguine pinguior Campus) Campusnul-
lus ell qui non fepulcns Romano I); bella cimlia ftiiHe,6c langm,
ne Romano pinguem faftumjfe oilendat. Auditumq. Medis He
fperis follitam ruinx,defuperioie ollcndir,lic.n. incclligendu;
Quis non campos fepulcris tcllatur impia pttelia,lonitumq. He
lperix,qucm etiam Medi aiidiuerunt . Sonitum aute ruin^ Me,
dos andiHe .i. per orbem rranfillc,per hyperbolen intelligendij .
Cuius fenfus ex fubleftis magis i)lufti-.itur,q’ dixerit. [QT us guc
ges.^aut qiis flumina lugubris ignara belli ? quod mare Dau-
nix Nondccoloraucreoxdes ?) Daunia a Dauno tege Apuli^,
ac per hoc I talix, ac deinde Romanx inteliigendum. [Sedncrc-
lidtis mufa procax iocis Cxx rettades munera nxnix:) Njnij
lugubre carmen eft, quod in mortuos cantatur. Simonides aute
rexCxa infula lyricus poda, afuvoJf .i. piandus optime defcii-
pGt. Inde Csain nxniam appeilaiJit, fenfus ell aut. Cum lyrico
carmini aptiores ioci lint, procaciter egeris 6 Mufa, fi lugubria '
potius Dionso modulata pledro fueris, q venerea, qux icuio-
tibus modulis aptantur.

Otum ex Metello)Secundfi librum, ab altiore aufpica-
tus exordio, admonet Afinium Poli, (de quo elt illud
in Buc.Maronianis: Pollio, & ipfc facit noua carmina)
ocrulcread tps tragoediam , quam dodiUime fcripfitdebeiiolfe
ciuiliiim mifero exi tu, eq nondum fopita cflenc . Ordo auc ell
longe petendus lic . O Pollio.f,Afini,infigne prxfidium.i.defen»
for,reis ma?ltus.f.criminis accuratis,& curix.i.fenacuitconfulen
ti.i.confilium petenti. i. tam in priuatis,^ publicis caufis, cuiiau
rus-i.vidojia lauro donata, pepericxteinos honores triumpho
Djltyatico.i.quem duxifli deiiidis Dalmatisjtu tradas motu.i.
tumulcum,ciuicum.i.ciuilem,ex Metello coiifule.i. fumens ini-
tium ex conful.ito CQ Metelli, & L. Afranij,aut (vt cum Bonfine
altms tepecamus.) Metelli, & M. Syllani tpe belli luguvihi-

nijOC canus belli.i.3mbicionem,vndeaddit,& pro.i.uitia,& mo-
dos, qiiu et in lullo bello fxpc modus bellandi uitium aftert , &
ludum Fortunx.qtixnunc hos.nunc illos excuiir,& amicitias . 1 .

conipiracioncs,principium.f.crjumuirum,graues .f. reip.qux 0

cas extindacfl.Aut amicitias Cxfaris,* Pompeii,gr.iucs quia
m fummu odium exercuerunt . Et tradas arma nondum unda,
eruor b„,, cxtipixtis . 1 . purgxndo deleti. . aut tlondum exequijs
k “Ile’ "P"' penculofa.i.

mhim ® ""«i dolofo.i.fub quo latet peti-

culuu, fummum.St ideo mula .,. decaut.„io. tragJdii reuc™, q
ell de rebus fenens.St itillibus, defit paullum.i.ad modicum tc-
fio'i 'P'«““'i>.'u repete. coZoo Ce;'»

5 ; i a d?,."l r ? ptimum inllicuto.munu. gti-

mult ibi ; f >e=l!<ed..,naox ,bi otdinatis .,. oTdt-
dic Tu nefit ■ ■- Pollionis comcndeciad-

resVaudfenn””^'* ''^^!^'”' nuilc.i. interdum, atl

res.Caud, entium tragoediam tuam , minati muemure , id elt fo-

mue hm ‘'"-i . edrftx.- clanlona; , &

ces Siviilti 'R‘"’‘.iam fulgor armorum tettet equos fuga-

nitu,

incurue

non inleor";f e“f ' ^ "* ''“'‘''“I»”” • C

f inierrarnml'; f "“m ' '■'J •

Id elt fubiupira r D ^ in terris runt.[Subada)

Vticenfis linn Catonis ) Sc.I.cec

Pexnorum

miffarn nnf..e..A tincam cladem Romanis im-

. ''-•v.iogiiicruiu

do eft” [ Iu'n^& conficerept . Or-

q 1 quisy.i, quicunqugjgQj.yjjj^ [Amicior)
Scilicec

L‘lBEli SE CV

Scilicft a Iuno.[Afris). i. Africanis populis, & prxcipiic (.ariUa
cnetncolcmiUis . Qu-m» luno fcriur cciits mayis oibus vnam.
JoitlwbuacoluilkS.ono.Cclkrat.i.difccHcrataU Afris. [linpo-

icns).r.v'lcircj. [Bcua cclluvc iiiulij).i. nulla fumpca vindiCtd ac
nece Affotum,& deualtaiione tcrraijk, eucriioncq, Carthaginis,
uuia d'J K-otnanoi^ eiant potcatiorcs.[llcttulit) .i.cfteci. [Ne-
potes). i.polteros.fVi-floHt^i.eoll!, qui Afros viccranr.[Iiiferids;
Jl.viftimas infereJas. [Interis). i.m uiibus.[Iugurthc) . 1 . illius &
«uiusiibct alienus imperatoris AiricaJ.[Quis campus) Norup.

N D V , S. -

ode JI . T>icoloi , Tctr.tjl ro(>hos : "Vf ,
Um fttis terrif mitis , dCquc dird .

__ -UO -O--

y ,uy -u--

elTedus pinguior.f.qua prius erat. [Sanguine Latino), .jpfangui

■ 3ceULatino^,&rcliquo5tItaloibertulum.[le

nem Latmum, lioc elt 1 , , ,

ftaf^ur).!. probat. [Sepulcris) .i.per fepulcra & monumeta Roma
AoBi.[Ptcelu)Sup.elfejimpia? aut quis non leftaiur.i.deccliacur.
[Proelia impia repulcris).i.oltentando fepulcra, q.d.nullus non,
hbc ell quiUbet teltatur,& qlibec elt plnguior.[Et fonitum) .i.fo
nofji cafum. [Ruinx).i,cladis.[Hefperi«).i.magna?,hoc elt Itali^
fAuditu Medfs).i.ab inimicis Rora.Imperio.[Qiji).i q^uis gur-

V t L V s argento color cft auaris
A bditx- terris inimice lamnx
Crifpe SalulH; nili temperato
^ Splendeat vfu.

' Viuet extento Proculeius xuo ,
Notus in fratres animi paterni.

r? A

lUOlCU i»icun^.udu liiUUitia t “ » /* 1 *

ges fup.clt Ignarus belli lugubrii?q.d.nullus.[Aucqusnum^ina) IHumaget penna haud metuente loiui

Famafuperltes.

^nes auidum domando^*
fi Libyam r emotis

lup.func Ignara belli lugubris. i.lugedi? q. d- nulla,vca^.n. }■ Qu^
regio in terris nri non plena labons.[fiuod_marc non decolora -
uere)In deteriorem colore, vtpocc fangumeu non venere. [Cae- Ji-atiu^

desDaume).i.Daunioljt.i.Apuleo9i&teliquo9iItaloi>!,redDau

niae,qua paus miluatedixic,Ubencer meminit. [Qu® ora).i.re- Wx^dihiis iu npas.' & utei'C |ue Pennus_
gio. [Caret nfo) .i. Romano cruore? q. d. nulla, [icd ne omu- * ' '

fa).r.lyrica.[Procax).i.nimis aiofa.vltraq licet petulans. [Retra
^tes munera). i.ofticia & partes. [Nienis) .i.lugubns cantilen*.

[C 2 aj).i.q bimonides lyricus ex Caea oriundus primus,aut pr^
cipue fcripiit.i.nc penitus lugubres catus iteres.[Relidtis iocis)

.i.ociofib Odis.[Q^ireraecum fub antro Dionso) .i. Venereo,
vbitraiflari debent amores & res Ixis. [Modos) .i. numeros ver

fus.[l^lettroleuiorc).i.f.iciliore,& minus rigido, minusq. tnlfl.

/" *'

j^\>'n j>rfrii< f.||

TScruiarvni .)

reicinn^Igens libi dirus hy drops:
lec fitim peiiit : nifiT^la morSi

Vu ge^rit veni&, & aquofus alb^

V/-

jui tfl

VAi jttf- Ct^*> ,*l
n/r» >/%

Redditum CynloTio Fhraaten

[Hocancemproptc/decorum carminis dicit , ne argumentum X)isfidens plebi , numero beatorum

JTtrnrnr^f!*/^

vn/Sr#

mcongruum‘iumpfifle videatur. ^ ......r,, EximitvirtUS; populumq.falhs

Metello confule ciuicum Beliiq. caul.is & vi 1 * •

— ■ Dedocet vti.

M U tu ni e X . .

tu modos &c.) Oes.qui hadenus hanc Oden interpre
tari funt mea quidem fenteniia, feorfum a ventate &
audor.s mente luerunr, cum Marcelli confulis collega qs fuerit
exprimere voluerunt & quodbello^t ciuilium principium. N.im
alij alium tradiderunt, ne: veritatem fune aflecuti. Quod equide
jion fatis admirari polfiimjCum id apertiffime Sal. non ignobilis
alioqui re^t fcripior in lugurcha tradiderit, cuius h^c funt verba;
poit AuU foedus, exercicusq. , nfi fuga foeda Qj Metellus & M .
Syllanus conlules defignati ^puinciam inter fc parciuerant, Me-
tello Numidi.a obuetiit.I n ta igitur(vt idem aud.ell oal.)Meiel
Ius ^ffedtis, exercitu, ad priltina ac veterem militans difciphfiae
nonna rcdido , Rom.i nam re contra lugurtham ^pfpere geffie,
cui, cum tine bello impolicurus videretur, C • Manus ab eo Ro-
ma m'fl.is ab ali.i negotia, cofulfadus rucceffic.illiusq bene ge-
lUif tciji gloriam (lui vendicauit , q? Metellus iniquiltimo tulit
animo, & graues ob id cum M.ino Inimicitias exercuit.Sed ean-
dem Manus relji vici Ificudincm expertus elt. Nam cum Sylla in
ca jpuincia quxltore habmiferjlineinq. bello eius poiiflime ope
ra impofuillet , tnumphauit quidem ipfe de lugurcha eius tamc
triumphi gloria Syllaj,q lugurclum captiuu ad Marium adduxe
rat P. R. cnbuir,quaex re cuiiliaiuter eos bella, &pottea inter
C3;r.& Pomp.Sc alias gell.i fuiUjfed ea initium Metello traxere
& ppea dixit Horae. MotiimexMetellocopfuleciuicum. Sed
quantum ad Landmum pertinet, parum is proxima annotatio-
ne mihi admirationis, .ittuliUec.vbi cum viris eruditi Uimis in co
munem errorem lapfiis cll,nili & in altum maiore, ac fibi ,ppriu
& peculi.aremdccidiiret. Atfinnac .n. & id quidem longa verbo?!
pompa, Horatium uelle hac Ode Pollionem ddefcribendahillo
ria deterrere & dehortari, quod longe alienum efle ameiite au-
Aoris ex eius iplius.quos rubi]ciam,verlibus liquet .

Paullum fentramufa tragoidia
Ahfit theatrii,mox rbi publi m
K.CS ordinaris grande munue
Ctcrojiio Tcfetfs cothurno ,

Vocibus, regnum, &diadema tutum
Deterens vni , pvopriamq. laurum :
Quifquis ingenteis oculo irretorto.
Spedat aceruos.

AD CRISPVMSALVSTIVM.

Oflendit auaros & forJidos hommes.obfiuroi & i^nohiUii i(fe c co
tra Ubtraliumfa/nam^exemclo Vrocula yiriin fratres nw.jMW

tn(ei-ir« . Pofirtmo tx fomp4r.iiio»ie hydropis cuUigit eum iiiuitem , non
qw multis late imperat, fed animo O' lUpiditatibm.ahoqHin l/abeadi Ji*
tim exlinguifUi/i lUi exttnguantur ,

Vllvs argento) SaluUium poeta aliberalita- ANTOi
te temperantia celebrat , dicens latenti pectinis
nuilu el{'e fplendore honorem ue .liiqiiemjnifi qs
ea temperate vtatur. Atteri ad id Pcoculei exem»
p Iu, qui ergafracres fuit liberahHimus,vnde dicic
illu perpetua fama notu fore, riHerit ttem iate rc
gnare illii folum qtiicunqiie cupiditates, fcq. iplum doinuf rit,fa
cic deinceps co paratione ab hydropico , ad auarumjficut.n. hy-
drops bibendo plus fici t, ita nuiiq fatiatur habendi lit is, & poftre
mo,inquif,q’ fapiens non appellat beatum illum , quiduies, aut
rex fueriCjI ed qui (me rerum cupidiraie,& auarit ia vixerit. Nani
(vc Cic inquit) animus tuus oportet fe ludtcec diuuCjnon hoim
lermo,neque poirefTiones. [Nullus argeio) Ordo clt.O Cnfpe
Saluflijinimice lana:, nullus color cit argento abdito terris aua-
ris,nili &c.Ett aut fenfusq’ latenti pecuniae nullus ineft color. i.
fplendor,& honor, nifi temperate & modelfe in viu fuent.[Aua
ris terris) Auaras terr 2 dhr,qtTi bon.i miiha ineis latent,& celan
tur,vcc!icraLiri&hmoi. [Inimice) Vocaciui cafus ell, mice.n.
trochiuselt. [Lamna) Et lamna & lamina indittercnter dici-
tur . Lamna .i. laca ni.iffaj argentex, qua; ipfa pecunia clf . Erat
autem Saluif.pccunix inimicus, qmnon terris, uti auan foJenr,
cctlab.it,fed impendebat potius neceflarijs rebus & opportunis,
modcllc quidem. & temperate.[Tcmperaco vfiONon parco, uel
prodigo.Prodigus.n.(vc lib.ij.Eihic.aitphilofophus)!neiogado
exuperac, in capiendo dehcii. Ac illiberalis, atque auarus in ca-
piendo exiipcratjin erogando deficit, vnde exup.eratio , & defe*
dio , bonum ipfum corrumpunt, mediocritas vero conleruat .
[I’ioculeius)Fuit is Romanus eques, & Augufti amiciflimus,de
quo Plut. fcribit in Antoni} vin,dicic.n. q> Antonius paullo an-
te qexpir, iret, admonuit reginam Cleopatram , ut fibi, ac rebuf
fuis conruleret,& maxime omnium, qui cum Czfarc Aug.cranc
Proculcio fe crederet . Mortuo Anr. Augullus Proculcium mi»
fir, uc curaret Cleopatram viuam , in eius ptitem habere polTc.

Demum cum illa arrepto cnfc uoluilfet fibijpli mortem inferre, • >
Proculeius enfem e manibus ademit. Acron pratteica, & Por-
phyr.dicunt , hunc Proculcium ita ptu ^rga fratres fuos Scipiov

i;Aget;.J.duc«p aut quonam pa- quem vjfi faceres dolores fScc.

pcr^oluntati [^Auidurn domando i vJlos argento color edauaris.) Auarc.n.terr» dicunrn

wrmVoifficilmIn.eH («etiam Heraclito Tv] ci'i id m Ic recipiont.quod iioii ampliato reddut fanor/

inlijii:Scdd»x,Mqocin'P'fa“"“»“““''?”"'" ’ o Romanum, Augulll amicu libetal]UICiii & n,3gnihtcinija„,„“
Valetma qaoq"» llb.i,i/.inquit, 9 . ™‘“' 'h n6 pa- fal Jcrctlbc->.flt6«, P'™"».';WAa m ,hefa„„, j„„

liras impo«n,j.,&.en,pnian..ncntfu !rantoras to i no p ,„„mh,cclt, Dmiuariim rplenjorem, nullum dic,

titur.Quoeucnicrcreprehenfiomsmorfulituacua.LAuWu p . ■ - r ...:. ,

Lity4.

titur.quoeucnK«reprehenfiom5morfufituacua.[^^^^^ honclte in vfu fuerit, auaru aut recondendo crefcic /ola cupidi,

cuni»).f.iubec.n.aoaiiiiam fugari. [Libyam;Li^bya Af ic* g ^ luue.Crefcit amor nummi quantum ipfa pecunia cteicit
elt.itgyptoconceimina. «Plindib.vj.LOadious;in p> ^ Vn &hydropici morbo comparauit hoc vitui.gj nimietateliti.*
— n..u./-o ik hnftin freti.Gades infula cltilonga pafluum mil , «.>ririi,linp> u/*! uf^mt .aa.c ...... r. *

bus Ixxr. La:a autem eH palfuum millibus xij, qui tribus milli-
bus abelt a continente habebat oppidum ciuium Rom. quod ap
pelbbacuc Augullana, vrbs lulia . fed ab eo latere quo Hifpama

rpeclac.infuU ert in longum . C C M. pa/ruum,xl. millium lata.
Er^trM, jn qua prius oppidum G-idium fuit didtum Erythrca ,qm I ytij

ab otiginc eorum orti ab Erythreo mari ferebantur, inhac Ge-
Ctricpei ryonem habitalle exilfimatur, cuius armenta Hercules abduxe-
rit .auitorell Plin.lib.iiij.c.ip.xxii;.de infulis in Oceano. [Vter-
que Panus) Gjdicanu$.l.& Carchaginenfis . Posni .n. Carth,i-
ginem condiderunt, & urbem in Gadibus, quam Erytliream ap-
peilarunt.quod iam luperius diiftum eft.[Vni) .i. tibi ip(i.[Cre-
Am«- fcit)Auaro hydropa comparar,namfrc Juuen. ait)Crtrcit amor
- ^ntfm , nummi, quantumiprapecuniacrefeit. Oufd.itclib.i Fatt. Cre
VMcf ^cruncKopcSjX op mn lurioTa cupido. Et cum poflideant plu-

MC^nttumf/iK ~'ftai3,plura petunt, aic quibus intumuit lui tula venter ab vnda .

litiuntuca^at. [Indulgens) .i. conce-
^f.f dans. [Dtfus) .i.dcorumicamiirus,ert.n. morborum fere pefli-

’ d mus. [Hydrops) Intercus dicitur proprie aqua, quam Graeci 2-

<*■/». vocant. ut feribit Prifc.lib. vj.Caco autem quali adiefti-
/fl, 2 u:i uoeo elivfus, dicens .• Intercutibus Hupris obftinacus pro inte-
cy Hinis,vt (ic fccundii eum hic & h*c & hoc intercus .i. qui , ucl q
<itn quod intra cutem eft, hydrops aiit quid fit, proprie , uideto

,/ cyit! Cyrii».AyCeirjm lib. iij. [Cyri folio) Fuit Cyrus Perfarum rex, qui fub-
- fg'' Aliam &viiiuerfum Orientem in potellacem redegit re-
ne corius temporis admirabi-

liter mfignis,cui tandem ab hofhbus Scythis trucidato, cum du-
CiSy/?/. centis millibus Perfarum, fucceilit filius Cambyres,qiii imnerio
thr44Ks p.itns/E3ypcumadiecic.Scribice3 lufl.lib,;. Phraaten fuit is
rex Herod* filius, qui trucidatopatre, regnum occu
.£ « > E®“‘*‘^°'’'“‘l'^''"'®peM.Antoniuspugnauic,vtteft.aturPlut.
V’''' 'rcribic etiam App. in hb. Mithridatico. Acron autem feribit

aliquos dicere Phraat^ ab Antonio ademptum fuilTe imperium

& per Auguliurn poftea rellitutum. Quod autem fuerit Cvri fi’
Iw, (n idcm ait) m.nime .truni tll . nam Cambvrcs Cyti Slius
‘‘,T'r "S"° '■"“'fli' ■ [Redditum Cyri

rSa Afo “■ C" diaimua)

lubafta Alia,& vmuerfo Oriente . Ergo Parthis reonauir
fus autem ell.q. victus & fapientia.qus a plebe dirc°ord 3 t ' toilie

& potus delideno crefccnte igrtiudine.vel vterus augetur.[ini‘
micciam.) Lamnam pro infabricata, & rudi materia, argenti po
foit,qui obfcuraiur ab auaris cfflata , & vult intelligi Saluliiutn
non occulcare duiitias . [ 1 emperato) Moderato vfu.ncciedere
lurprohibendoauariiiam.fiiailereluxuria. [Viuetexccnto Pto

cul.«.)ln perpetuti.vt Viuusq. per ora feretur. Procukium equi
trm Ro.Ijudacamicu AuguHi,qui pius lic erga fratres Aios Sci.
pioncmSt MutenamfuicjVtfpoliatis bello ciuili, patrimonium
luum cx integro diiiideretjquod cu eis lam ante diuifcrac. [Ani-
mi paterni)CL" p.ucrnum fratribus impedent amorem . [Aget)
Ducet per notitias omnium. [Fama fup.) f.^iibus boni tatii fa»
ma perpetua fit,nci; penna eius, hoc elt volatus ad polteros foU
III poflic.Vobre.n. f3ma,& Virg. ponit. Fama volat pullum rc.
gn.sccfiiffe paternis, Idomeiiea duce.[Latius ic.auid.dom. ipj,
r, cum.) LaciLsJijgr, regnes cup!dit.Ttciii vinccndo,quafi pervnU
uerfum orbem, pollcAioncs extendas. [Gadibus iun.)Gades au-
tem oppidum elim Hifpaniaa petnis conditu, aut quia in parte
Africa ponitur, quicquid freto, aut Gadibus feparacur ,ideoque
vccunqne Ptrnum dixic, locis diuifum, vel certe, quia Carilia-
gOjlg in Hifpama elf,quam Spartaciam vocant. [Vcerq. Pce.).!.
Oriencis,& Occidentis Africanus .[Indulgens) Impendens. vr,
Indulgen: vino & vertfic crateras t-henos , [Dirus hy.)Hydrops
iubcucaneus elt morbus de vino vciici natus, cum anhelitu lati
do,& infl.yCione turgentc.Ettauc hydropico proprium, vcqusn»
lo amplius bibent, canto amplius /itiat. [Dirus) Pcriiitiofus .
[Albo)l’jIIenti vc Perlius, Turgidus hic epulis, atque albo ven-
tre lana tur Oiflufus n.htimor.oe inficit coipus . Senfus ergo elt,
ac Ii diceret , licui lH!s,nili®gricudinc vidta non colli:ur,ita aiia-
ritia,& cupiditas n5 fatiacur nili an ce aio infanica te continentis
^iiocato . [Redditu Cy.fo. Phr.) Cyrus qui pnmus regnauitin
perfide, Phra.ites rex Perfarum Cyn filius hica parencibusdelii
tiicusrcgno pullus dt,&dljr3gmanis pliilofophis Indorum fu-
Kcptus,& educatus tA . Poltea regno redditus, magno i uUitis,
&contineci®docunieto,gemcimperifi. Alijdicutci ab Antonio
ademptu imperium, & per AuguAii poltea reltitucu. vult ergo c-
llendere,no bcuc vulgus putat beata vitam regnum , aut diuitias
acere, fed rap!ent;a.[DiHidens u.)Dircrepas,i)ec habens alicuid
cum inipicitT:bus.& plebe c5e.Ordo cH. [Virtus b-).i.fapientia,
^ . [Diflides) Numero plebis,eximic rhraate

te . 0 .Cyri,icgnum,& tutu diadema differens vni, & propriam

jr I “'J'^tpopuiu,beatudrceieeu,quidiuiri]svtatur,auicerteloqui
Mllum propter hoc ^.fjftione eic^lus, Phraates regno fic.[Pro-
pnamq. l,)pro laurea, hoc elt fpcciali gloria, qurno viriuti ex-
ercitus, fed prudentis cotinentia dcbecurpcipetua.[Itrecorto)
IrrtHexo a iulhna,vel a conti nentia oculo ad cupiditatem. [A-
ceruos) Pecunia cumulos, Virg. Ac vel ut inpcntem fornnci' far
risaceruum,Ciim populat.

N villis argenio color eS aiijris.)Hac Ode Saliid. Ctirpii

equ"*" n.'— n . . • .

rPopulumq. fallis) .j. difluadeenni. t’ ■egentes acernos,
diuel 011,00°, ftpieis.xSS , : ‘1'"" ™™,cini
eum bcaco.appellatdiuites Irem

■ .en,„e„„,' , ‘1“'!’"' »Mnria Inell fpre-

llyirtute.i.tcmoeran.i, s-lik. P ’ I
icpihoIainquic.AdfummaraDkrn.ln^^Jf^P"^ Hor,n.,dc

• epiitola inquic. Ad fumma fiiDimc «n . HoiMt.idt

liber, hoaoraiiis, pulcher rex de!«ioi. ° '""'o'’ eh loue , diiies.

equite Rom.AoguAi amicu,alioquiE,qualibera!itate'&
~»agn!ficctia animi eius defcnpfit. fAraentu a.) Prone

i^eliv. . .IoaC...— a. J. O. f n T-. *

Tuir n ne"! fJ-..». ..x l;i

mis,fed ci

IS quos tu felices exifli

*xigui tuti' , aut no amkiprnr. j “^''''uans, led auf t> —.--•u ve-ui^iu» A-uoin ucoiciu»

fu’o.sel°rrrr'“".^"8“‘ li rariHimipietatiicrga fratres

I fuos q liberalis in fratres

1 LvJculoiuetorto).,.fine omneeuS'^, memoriam pa«

' ems extenta cll,per quam femper volat, Illum

agee

ASCEH.

LIBER SE

tgfc Tolut mf tuente pena Fama ruperUes)Sic inmlit fama fuper
ftes poeu,quali fama illum agat pena fuj,qu* abvllo nonlblui
tur,namrempervolat [Latius regnes au»du domando Spiritu)
Latius, inqspollideas.auaritii animi compcfcens^fi^acotinua
tioncin Hilpaniam a Lybiapollelliones extendas. [Gadibus lU
g3$Gade$)Oppidum in Hiip mia a poenis conditu. [Vterq. Poe -
nus)firgo,in^t,quia Carthagine Ikut Gades poeni condiderunt,
[Etaquofusal.Cor.lan.) Bcll.t conceptione aquofus languor
fAf*+df, Album aut corpus pro pallido diftum elt . [Redditum
Cyri folio Phraaien)Phraate$,inc;t,qui m regnum Perfarum re
fiicucus eft,non in numtro beatopijlicut vulgus putat- Nec.n. re-
gnum auidiuiti*beatosfjcit.[Cyri folio) Regno Perfa^ta re-
ge Cyro,q li m Perfide regnauic, [Diifidens plebis numcio bea
tum Eximit virOOrdo elt. Phraaten eximit numero beatoRi vir-
tus, q plebis numero diindet,hoc eft quae virtus .1. fapieruia.iion
elt apud plebe [Populumq. fallis Dedocet vti)Dedocetjp dedo-
cere cubit.i.diiruadere populo beatum dicere eum , qut i egnu,&
diuicias poindeac,quiafalib hoc dicitur, fblummodo illum, dt di
uitem,& regeSt fecurum elTe affirmans , qui diuitijs alienis non
inuideat, neceasconcupifcat. [Propriamque laurum) Laurum
pro laurea per hoc gloriam inielligimus, propriam aurem perpe
tuam . [Oculo irretorto) Hoc elt oculo non lou deiici .

N Vllus argento .) Graphice admodu Sc per quam morali-
ter fcnbes ad Salultium, quem minime auaRi futile con-
ilae, dicu oem argenti pulchritudinem in viu temperato
eflc,nihilq. ad fama claram,efficacius libcralitacecu animi con-
tinecia, 5 t temperantia, qua deinceps ldudat.Ordo elt.O Cnfpc
^alutti inimice. i.q inimicans, [Lamns). i. lamintC argences, auc
aure3f,<^ i pecuniain,vt expendatur q vt condatur mauis . [Nul-
lus color). i.nullus decor elt.[Hrgetoabdiio).i.ablcoclito.[ I er-

risauaris).uamoreaurolJ(,thefaulji occulcantibus . [NiHlplen-
deat vAi iemperato).i per remperanuam feinoto ab auaritid, &
prodigalitace,q.i vtraque vitiola clt.[Viuetex' eniu Proculeius)
txf plj Proculei ^pbdc liberaiitatis fplendorc & gloriaiii,lubiun
fturus ceperanti* cotra auaritiam laude,ac dicens. [Proculeius)
Ciuis ille Romanis, beneficus & liberalis. [Notus). i.cogrncus ,
jn.i.erg.t,fratres.f.ruos.[Aiiimipaterni) i.affeftionis pj'ern^,qi
patnmonij portionem ueffcillis,tanqhlijs fuis condtuiiit . [Vi-
ucc aeuo extcnto).i,produCto.f.in sternum . [Quiaf.ima luper-
ftes).i.feinper Ifansjvbi mortales ceciderint. [Agri ),i. vehet. [11
lum).r.Pfoculeium in ore hoium. [Penna) i.alis. [Metuente fol
ui).i.rempet duraturis . & quK non dillbluen;ur,vt al* Icari, auc
enati auium mortalium . [Tu regnes). i.quilibec regnet. [La-
tius). i.difFufius,autmagnificentius . [Domando Spiritum) i.ani
mum . [Au!dum).i.auarum , quam fi lungas.f.impcrando . [Li-
byam Gadib.).i.vltimi pitti Hifpaniae Bethica:, m qua et Tyri
Lryihrei apud Erychreii mare oriundi.colonum habuere. & ita.
[Vterq. Poenum).r.tam Libycus,q Gaditanus, feruiattibi vni .
Vtvero latius comendet virtutem temperantis, damnat vitmm
eioppolitum.dicens. [Hydrops) 1. hydropicus. i.intercutelabo-
rjns.[ 0 irus).i.exccr 3 bilis,&quafi Deoffe ira laborans. [Crefcit)
.i. magis inftatur.[lndulgens fibi).i.requens appetitum fuum,qa
quanto plus potat,tanto plus fitit,& quanto plus potat, & ita &
morbum , & appetiturh auget . vnde addit. [Nec pellit fitim).i.
appetitum biben Ii . [Nificaufa morbi). i.aqu.t intercus fugerit
.i.abierit venis . [Et langor aquorus).i.aqux plenus,fugcric lup.
[A corpore albo) i.aquis fic dillencacute, vc alba videatur, q.d.
perfimilituJmcm fic. Nec auarum impleri pecunia, nec beatum
reddi ,nifiauartti 3 m expulerit. [Virtus deridens).i.diirenciens.
[Plebi).i.opinioni. [Eximitnumero beatum). i.beafoRi.[Phraa
ten) Parthorum regem filium Horodis, qui patrem fuum truci-
dauer.it, redditum , id elt reltitutum polt moitcm pjtcis . [Solio
Cyri). I. regno Perfarum, in quo Cyrus maxime claruit, hoc elt
omnis populus prxdicat Phraaten beatum, quod regnum Perfa
rum,in quoJ pater per parricidum venerat, aficcutus fic , prster
opinionem multorum, verum virtus diffidet. t.non afientitur po
pulo,quta vult nihil elfe vtile, quod non idem honrllum , nemi-
nemq. beatum, nifi qui bonus nt,& fapiens . Vnde poeta nolter
in Epilt. N£ue putes alium fapiente, bonoq. beatum . [Et vir-
tus dedocet populum vti) i.docec populum ne amplius vcacur .
[Vocibus). i. fcrmonibusf'aifis.[Dpfcrens).i. attribuens, regnum
& dtadcma.i.infigne regum prxcipue Perfarum. [Tucum).i.fine
periculo polfidendum. [£t Iaurum).i.Iauream . [Propriam). i.
debitam. [Vni). i.foli illi.quifquis.i.quicunque. [Spedtac ingen-
tes aceruos).r.auri Si argenti.aut aliarum rerum , oculo irrecor
co.i.non rccradoex obliquo.perauanciam . Nam pertranfeun
CCS rem placidam, retorquemus oculos in eam. Czlius antiqua*

c V N D V S. 4"

rumleitionumlib iij c.vj.infine,Icgit Phraot? &beaioiIf, vt .ib-
fumatur fi^llaba vltim i a vocali lequenci, dices fic, 'iy'-» vero du
Phva ucuCt I nobis mentio elt, dignum pctpcnlionc videri pof,
cc.|uid Phr.ioce illum fignificarit Hdrat. Car.ij. Redditum Cyri
folio beatorum ite. qh illius reltitntionem io princip.uuni ahs
quo pf fuilfer cxciiirjs,& viri prxter lingulares animi dote» fru-
gilitatemq. ac in primis liberalicaie,copiofecxcqiiitur Philoit,
lt‘b ij.verumdifcrepancnonnihil cpa&c. fm cuius verba non vf
eximendus, fed adicribendus numero beatorum.t^o circa Boa
finis fic ordiiiem, 8 { fenfum colligit. [Virtus diifidens pl.) i..a ple
bed.lfciiciens.[bximit Phraaten) Seu Phraoten.[B’.*atum).i qut
vere beatus elt [Redditum folio Cyri) Eximit inquam numero
,1. grege , hoc elt egregium cenfet & minime in ordinem redigit
Pl\r.ucen. Quii tamen verifimileeft talem a populo cenferi bea
iurn,& virtutem paxdicat poeta dillidcre a populo, ego non abij
Ciam ordinem , & fen''um a me excogitatum .

Q Viaverode Phraotefaftanobismcntfoeft.drgnumppr CoEtJ
penfione videri potell, ecquid Phraoten illum fignifica- ^
rit Horat.Carm.jj. Redditum Cyri folio Phraocen. *

D.llidcns plebi. numero beatorum Eximit virtus. Qn illius
rellitutionem in principatum abs , quo pater fuiUet excuilus, &
vin prxterea finguUres animi doces,frugahtatcmq. acin primis
iibenluatcm copiofeexequitur Philoll.fib.ij. verum difcrepanc
nonnih lrpa,quae in digitos mittere, nunc minus vacat, iudica-
bunt volentes, qn interpretum cura non fatis conltatfibi. Phraa
ten Parthorum regero legimus apud T.Liuium lib lix.cum quo
ab Antiocho Syrix rege fic bellacum Gr.icthanis temporibus .

Vllus argeto color elt auaris &c.)cxponit hoc loco Lad. m A TT.
n-jlter explodendas penitus ineptias & ridicula, prout a- Confinis»
Ijjs per multis , quos emendare vniuerfos viri ellet ni-
tniumociofi.Exponititiquam NuJiuscolorett auaris. i.nimium
cupidis mimicx lamnZjUa ut colorem non ad argentum (wdc-
bet) fed ad auarosiubeat referri, quod puerile admodum vide-
tur, & inimicegignendiaffirmetejiecafus non vocandi . quod li
fiacjverfus non Itabit, quippe qui in fede penult.fpondcumhabe
bicpro trocheo. Sedomiliis hominis nugis eriifenfus&ordo .

O Cnfpe Salulhinimicelatnnx.i.hberahs & fpernens argetum
nullus color elt argento abdito auaris terris, nili fplendeat tem-
perato vfu. D-x it autem auaris terris, ob id, quod terrx recondi»
tos habent thefauros & occultos. [Reddi tum Cyri folio Phraa-
ten &c.)Quanquamhoc 111 loco varix funt opiniones ,& multi
inter alia exponunt virtus beatum,pro beato Ri, ac ita ordinant,

Virtus diffidens plebi eximit Phraaten redditum folio Cyri nu-
tnero beatum pro beatorum Si non patitur elTe in numero eo»
rum.quo plebs beatos appellat, tamen id non procedere &con
ucnire ex ipfius audloris qux fequuntur verbis liquebat. Po-
pulusq. falus Dedocet vti. Nam Phraatis exemplo difcitpo
pulus redi fentire, & appellare beatos, non diuites auaros (vc
confueuii) fed homines liberales & virtute prxditos. Eipro-
pterea mihi ptobatur,vt beatum accufandi fitcafus fingularis nu
meri. & fit ordo: Virtus diifidens plebi. i. a plebe difrenciens,exi
mit Phraaten beatum redditum folio Cyri numero .i. e numero
& grege.q.d. facit illum egregium &fingularcm, nec paijtuc eflfe
in numeco.i.m tueba & multitudine , & grege .

AD Qj DELIVM.

ode Partenrtica ad Q_, Delium amicum, <}ua manet, yt ytra^uefirttl
-na moderate ytatur , rebmlalu non efferatur, aduerfis non deijciatur ,
Jed mediocritatem , & aquitbilitatem ^uandamferuet interim :ertu4 da
morte yteunijue yixent , rem familiarem extruxerit yndeeuttijiie natua
atque ob td htlaru ytuat dum fer atatem , facultatem heet .

ode rzi, TricoloSyTetr4ftrofhos:l/ef
rides yt alta fiet nitte candidum .

—v-— uu-u-
— u— uu u»

-uu-uu-u—

Horae. f JCquam

jovAM memcntorebutin arduis

ficus 111 bonis

Scm.-ren'tntini./ion 1

Ab iiiroitnti teiTiperjt.im

itLttJfit fYttUt

l.ftina,rooucure Deli,

Seu nialtus oini.i tcii'por€ vixeris ; _
St-u te in ren.oto gramine per aies

Ii-IOK» FcltosiccliMluni btaris

InltriorenorafalOTii:

l/'. .. Qua pinus ingens . albac). populus

Vmbram hofpiialsni confociare amant
Ramis.' • & obliquo laboiat

Jr ■ Lvmpbaftigax tnpid.ireriuo:

^ viigurma , & nimium brciiis
(iit/ jyn • amoena; ferre iube rofe i

y^umo^ JM i)un) res , & a tas , & lororum

y,,-r(i^l/'vtnrv PiJa trium patiuntur atra.

I /rrun^^ Cedes cocimptis falcibus , & domo,

Villaq flauusquam T)'bcrislauit;
Cedes :& extrudis in altum
Diuitijs potietur heres .

Diues ne , pi ilco iiatusab f racho
Nilinti rt.lt , an pauper, & infima
De gente fub n d;o moreris
ViCtimanilmiferantis Orci.

O mnes codeiT) coairrur . ofTini um
Verfaiut vrna ki'jUs,ocvus *

Sors txiiura ; & nos in gternum

Lxilium iropolitura cymba; .

» JfUO

^ Vidi 4»

fra.

l'.iC/»u P»*’ /“f
'* iflutiico,

jMf aNTO.

E Q.V A M memento) Hac O:.': Delium Irorta-
lui adforcicudinem Si icpti.iiui.rin , n .;'i in ad.
iietlisjfum profperis (ibi tempi^ft eAdemq men
fc &vuhu conJiltat.Hiiic opimie '^eii.Kenu) de-
rpciecmeiioilaplis. Nemo ctynfidac nimium Te-
C indis. Cbimq moritutuj fit.ti confulit,vtL tio
n vi<,,nci.mbac,dumicv,&itas,Parciq eci.tm finiit. Cedet n.
re irti>,igti,>jd<)mo,&:viJla,Nec aliquid inicreftdiues ii? ac no-
BUii., an pauper, & inhmus natus fu-Ti:, omnes qmppe fenus aut
inis (.^h,irontis Cymbam s.ihibimus. [.tquam memenio)Or

aquam).!, cifidem&immutabilem. [Non fecus in bonisi i

nSofoim ar^°r'' ‘■“Ini,) Cic.lib j.Olf.docet

rifiran 1 ”'8"“' nis«'me ttlnitut, fi nulli neque horni

"e rann ’ao^ ,iW^'"l'’"' ''"l""'"eeforiim5 luceumhai.In lempe

fihT , r ° P"'"'’-"'™""! anim, Si reri modus cer-
ni.fiMe.r.n 'iT^' Qii c m .1 (jm otfum teperantla fedat ao

Iijffmpe ■’<= mimica

TuSt -.mi3.Cic.emml,b...q.

G4«d«re piudere dfr^, I ’ '”"^^^,''‘^^‘^^'^»‘'*”‘^'enondecet,(icquidem

'none mrJ , ’ """ etum d,xerat,.um?um «

C4wJm, j- Q atque conibntcr. tum illud gau-

-i!: i- diffin^nt. finf

«usv,xem)senrusflCn,velmL

Ilus vixeris^ s(.nf,,5 -ii’ P*!? lularit.item [Seu mo.--
rus e. „r„ . rseu ,e, 0?1 i?""”’’ ''«''Uomu.

r» le lei-IlLrhm '"«'iore pn,. FR^rni.bea-

nni» P.le,„i)dTecrcuore

eei ipr,qn'bu.ue„„(„|,e 7;i 'i r"" quo.ideli-

5«P'* 8, [Diim ees),i.,pra „,i

manu . [Cedes) Migrabis , inquit, a tuis bonis. [Fila atri'n,,
.f.inottis .idmoncnt.& minant, ideo atra inqt.[ Diues iic Dr,i>. J

inqt.[L)iuesiie

Ordo elt nil,intereit an diues natus.f fueris a pnfeo Injtho ,

pnfco|

b"' fiie in cemine de Horlhu^T' ' '""“'git.de q

''etemaml,,,, eandS.'& e'''’''"’" dSe hl

be,e marni,,,, eanjrjVfih r„'. ''bi. 1» airdi, ha-

farit lisrMqcinc” o * ‘ ^«liciMtcm , nigra

Clotho lulli, riumilli,*, bmi Dii,,,ai,ac

I ^>«UU fitinfcltallamina pulla

p.iuper,&deg‘-<»f «"hma [Moreris).i.habites . [Sub d,o)i.i:,,;

i;^;;ie,6cl>nedomo.[Viaima).f.ci'isniimirerantu Orci.fiPnc-,

‘^‘■ci.[iPrifco ‘

lnadio)inachus apud Argo primus regnauit annis quinquaojn
13 regnanteapud Hebrsos lacob,Ifaac falio. Anno mundi mmm
ccxL Auftor elt Euleb. [Omnes eodem) Ouid. quoque in Met’

inquit, Serius autcitius ledem properamus advnam.[Omniuni
vedatur vcna)Ordoert,ln vrna verfatur oium fors, fetius ocyus
exitura, ex impofimranos cymb? tn ^ternu exiiiu.[ln ?tcr.)vi.
tima fyllaba abudat.ergo cu feq.diCtione alterius verfus fcaiidef,

Hquam memento). i.qqu.ilem,imimitjbile,h.tbi.ns (em Aci

pet moderationis propolitum.i.tn aduerfu talis fis oua

^ ^ lis in profperi.[lnlolcnti)fmmodcrate l^tam (iueeon

fuetam.moiicndiim.n.eit.fcu tenax.fcul.jrgus vixeris. [Rfdma
tum)InbibWo refupinum,& foloto acuris animo, cc btatuin fe
ceri».[ln[£rioce)Nota I-alcrni, in interiore enim vina teltruari
darcpomincut, quibus ad veciilfatis indiiium & tempus condi*
tum afiribuur.[(iiio pinus ingens)Qi<^ magnitudine rua,aft)ct-
nitacem potantibus pr^itac.[Albaque populos) initriora.n.po.
piili folia, alba fune . vt Bicolor cum populus vmbta. [ Vmbr.3 ha
fpitaleni)Refugium pp ^ifii generaliter prilf antem. [C oniocia
ie}Condenrare,& opacam facere. [Tifpidait)Ftiiinate . vtNe
trepidate vifi.[Huc).i.ad nemora, & pinus iiilf rumenra coiiuiuij,
&voluptJCtitn parentur. [Breuis)Geni[iuu5 elt breuis autem ci-
to tranicuntis,& temporalis vt ipfe fupenus , tc brrue lilium.
[Dumres.Si a:tas)l'acrimoiiium, & iiiiiinuapca Ireticim. [h/j
trium) Qus mortem admone.ini , & minentur . IJco Sc atri.
Virg. Extiemaque fila . laus heroici legis. [Cedes coemptis faU
tibus &domo)urbus diuicij,& amcfcnitate,niii in vfu (!ncc.iren.
dum morte dicit . vt luuen dum ih a figulis munitam mtrauerit
vtbem.Sarcophago contentus erit. Bt Terent. Dtim vixit btne
dixic.[Extri!rtis) Compofitns .vtQjii forte tapetibus aicu Ex-
tructus. [In altum) Mare iadis opibus exttuCils in altum idifi-
cijs potietur . hrceft conilufio fenfus.Cumdniinjs vfus no tue-
ris, tuis relidis heredes vceniur. [Diues neprifeo n.nus ob Ina.
cho) Nihiiinterell poft mottc,vtrum diues fis,& generofus,an
pauper,& humilis genere . In.achum autpro nobilitate genens
pol uit.Rex.n, Argi uoru Inachus , nobili filmus fuit a quo Rtlu-
u IUS, quia in ipfo mortuus eH,ncmen accepit. vnde & Virg. no
biluicfjEc Turno fi prima domus rcpt-i,:t, origo. Inachus, -.c i*
Inihquc pater. & luuc Df quocunque voles proauii tibi fumito.
[Si,b dio niorfris)Si'pra.n. inter d-uitias,& domum dixerat.tdeo
hicrubdioporuitpauperi.smafifioiicm. [Nil mifcrantis Orci)
Implacabilis. Virg. ignofeenda quidensjicirent fi igro('ccre Ma-
n<'s.{Cogimur)Compeljimur.Tytire coge pecus. [V eifacur vr-
n 1) Aticihifatum , & conditio viti verfaciir.auc vina vti cineres
colligebamur, vt Luca. Niim qui plenas piagemusad vrnas.HiC
aiK poeticr per vrnam quafi forte ad mortem ducfos,r.ipi dixit,
vt Vifo qiijlnoj. mouet. [Sois)Idco fortem.qa

am dixerat. Ordo e(l,vors omnium exitura feiius,vcl ocyus,

vcuosimporuuraCymb-e,mstemumex,liumverratur,inV

Cymbi) Videlicerimpofituracft nos.vi in
acernum dinga: exilium . [Cymbi) Naui Charoneis .

nulii dflpera.idi fed mc-

firamine^H^o^r Jsfciuus & l.irgus vixeris. [Seu in remoto

graraine)Hoc elt m fucceflu nemons Reclinatum

bora f.lh f P"“’ P""' ■ rCL'° obhquola-

bora. Lympha fugax ctcp,<la„,m„)q„b,,„jie'-^

mur sTel r 5 l

namm hreui, Florea fr„ mbrlotaVi .ThiTr "■

Dinus e. , - , “bi hofpi tii lefii cofocuric

re riuo fDu^m r ’ obliquo l.ibornr, trepida-

fita Dermifrnn.’ ' “5 ^ 4? hrddecec f.icere.&. dum

fiUrrmmn^r

j-| ■ . «. dirj

a funtatra. patiuntur,hoc efi parci, qunrii k

^quasiuTnaha'ex''^“'^'*-'’^''“ diuitijs potieciK here.sj Hoc

1 "‘“‘''*lt«exiruxexis,acphocmasUamp)asq.fece..s.

[Diues.

4 »

LIBnR SECVNDVS.

[Diuei iie prifco nato# ab Inacho) Vtru diu«,in(jt,& gcnerofus
Jit, ah pauper, St ig«iobihs,iuhil intcrell . [Sub dio moreris) Sub
cielo a^as.ac |> lioc viuM. [Oium verfatur vina) Poetice lioc qua
fi fortch-dufti ad mortem. [Impofitura Cymb*) .f.qua Charon
• vmbras fepultorum per Acherontem in vltcriora Inferorum .f.
transfert, & hoc poetice.

* Equam memento)Vt temperantiam, ScliberahtateDe-
/\ lio amico perfuadeat, memoria facit fragili tatis viwhu
roanx, admones, vt du licet, fruacur rebus Ixtis, quas h*
ledi ,ppc die relinquere cogetur, ru mors memini parc.ic. Ordo
cft.[l5eli moriture memeto feruare in rebus arduis).i.difficihb%
&aWr(is,[Mente^qua).i.no nimis dimifljm,neccocuflain,red
*qua!e>& memeto n5 fecus.i.cofimiliter, feruare in rebus bonis
.t.lxtis. [Mente temperata).i.moderaca.[Ab mfolenti) i.nimis
immodica, & diffufa Ixtitia Deli dico. [Morirure).i.q moriturus
esjfcu vixeris mcellus oi tpe.[Seu bearis) i.brm fecens(fm Epi-
Cu9i.)CTc reclinatu in gramine remoto). f.a populo. [Per dies fe
ftos).i.inqbus a negotio publico celfandu eif. beans dico. [No-
ta).i.figno. [Fjlerni).f.vini.[Interiore) .i.reto Jiti vini,m intima
partecellx vinari«.[ Aut nota ueriore).i.bibedovfque ad lignu,

qd* elt in interiore parte patcrs.[Iubeferre huc) i.hunc in locii.
[Quo).f loco, pinus ingcs.[Et populus alba). f.infolijs interiori
bus.[Amat confociare). i.focialicerefficere. [Ramis) .i.p ramos
fuos.[Vmbrahofpitale).i. potanti ad tps hofpicium pbiiura.[Et
iympha).i.aqua.[Fugax).i.aflidue dilabes. [Laborat).i.conatur.
[Ttepidare).i.murmur,vt i trepidatione fit, excitare. [Riuo obit
quo) .i. obliquas ripas, q faxofx funtjpcutiencc , lube dico fe re
huc vina,&vngueca,& flores rofxama?nx.[Nimiubreucs).i.ni
mis parii duraturos.vh in opufculo derofa dicit Maro,(^ua Ion
gavna dies, aetas ta loga rofa^i tft, Quas pubefeetes &c.[ Du).i.
donec, hoc elt tatirper.[Du res).(.faculcas,&.xtas.[Et fila) .i. fla-
mma. [Soioib trium), i.Parca?!, hoc eftdirpolitiones fatales vit®
human.r.[Atra).i.nociiiadtirupuntur,[Pammnir) .i.tibipmit-
iunt,q.a tu.CCedes).i.dircedes.f.a falcibus. [Coeptis) .i, quos (i-
inu! emifti.[6t domo,& villa). i. domo in agro.[Qua Tyberis fla
uus).i.rubalbi8 aqs,[Lauic).i. alluit, & cedes,&.i.(imul. [i*Edibus
vrbanis cxtru-ltis in altu) Quia heres potietur diuitijs a te par-
tis. [Nihil interefl nc).i,an,tudtuts natus.».,pgenirus. [Ab Ina-
cho prirco).i.antiqlTimorege Argiuo?i.i generofifiimus anditif
fimus, & an pauper natus de gente infima. [Moreris) .i. habitet,
aut maneas remoratus a morte. [Sub dio) .i.Ioue,hoceft fub c®
lo.[Exns viftlmaOrci).i.ifefi,reu Plutonis nil miferatis. [Nos
cogtmur).i.impeUimuroes.[Eode).i.ad eunde exitu, [Sors oim
verfatur) f.in vrnafatali, [Exitura ferius ocyus).i forte ferius, &
forte ocyus. Vn prudeter fingiit poec® vitas hoium cfie in vrna fa
tali eaq. verfata exire, & inde fieri,ut iuuenes moriantur, no mi-
nus q lenes, vtnos admoneant cu Euagelio, Vigilate vtique qa
nefeitis dic neque hora, &in vbi femel monui fumus, no eftp®
niceiixlocus.vnde addit. [Sors exicura&impofituracymbx) .f.
Charontis. [In exilium xternu).i.vnde nunq redituri fumus.

AD XANTHTAM PHOCEVM.

frohatducnrnextmplo.fhoceoXanthi^i^nomin^cftmito fjfe.Ji Vhjl
liiit ancili* fu* amore eafuatur ,nam & \chilles nrtfeida, AcramemnS^
Caffandram, AiaJty7eemf^*m,fMeB.aic*puuaf adamarunt, PhySida au
tem lugenuui motibm , regium quiddam pr* ftferre.ntque ignobile tffe,
neque fe hoc e.v dicere, qui lam quadragenarim ^b amore alnnif^

fimm jit .

ode II Jl. Dicolos , Tetrajlrophot : ht ,
lam fatu terru muu , atque dira .

•u— -vo— -

-V — -UU'0—

E fit ancilis tibi amor pudori
Xanthi.! phocen . prius infolentem
Serua Brifeis niuco colore
Mouit Achillem.

Mouit Aiacem Telamone natum

Forma capiiu» dominum T ecmeflac *
Ariic Atrides medio in triumpho
Virgine rapiax

Barbars poftquam cecidere turm*
Theiralo vi(Ctore:& ademptus Hedtor,
Tradidit fcsfisleuiora tolli
Pergama Graijs.
NefciaSjante generum beati
Phyllidis flius decorent parentes.
Regium certe genus , & penateis
Mceretiniquos.

Crede non illam tibi de fcelefta
Plebe deledam .* neque fic fidelem ,

Sic lucro aduerfam , potuiffe nafei
Matre pudenda.

Brachia , & vultum , teretesq. furas
I nteger laudo . fuge fufpicari ,

Cuius odauum trepidauit xtas

Claudere lufirum. '

E fit ancili*) Erat Phoceo Phyllis ancilla qua cer XNTO.
te amore profequebatur . ait poeta id ipfi nulli ef.
fe dedecori . Achilles .n. Brifeida , Aiax, Tecmef-
fam, Agamemnon Caffandtam, caprinas etiam, &

ancillas adamarunt. Probat inde Phylhda, quoque

icgiuin genus, vti illas habuiffe, moribus, & forma nobilem, qu*
omnia decori amatoribus poiius , quam dedecori poflunt acce-
dere. [Xanthi*) .i. Troian*,fcu Phrygi* ac Barbar* . Sed funt,
qui legunt : Xanthia Phoceu . [Infolentem) Superbum iracun-
dum, arrogantem . de moribus autem Achillis . didum ttt latius
lib.|. ibi: Pelid*ttomachum. Refert etiam plura Homerus lib.
xxiiij. Iliad. [Serua Brifeis) Ea quidem ab Achille rapta fuit ex
Lyrneflo, regia Minetis . Ex Tlieba vero Edlionis patria Andro
maches capta fuit Cryfeis,qu* fane Agamemnoni contigit. Am
b* autem vrbes in eo campo erant, qui poftea Thebanus cam
pus efl appellatus, is pp fertilitate prius a Myfis ac Lydis poflea
abgr*cis infeflatuself . Erat autem jn Cilicia, nam Cilices in
duos diuifi erant principatus , alterum Edionis, alterum Mine-
tis . Erantq, ifla oppida Lesbo oppofita , quibus omnibus Pna- priami
mus imperabat, quod Achillis verba manifefte declarant vbi ait, regna.
Ante tuas notamus opes fpaiiofaq. regna: Qu* felix pariter Le
sbos complettitur,& qu* Comprendit Phrygi* tellus , ac Hei-
lefponius. Tunc quidem h*c erant, poftea vari* mutationes
funt confccut*. Tota aut ora fub Troianis in nouem principa-
tus diuifa erat. & fub Priamo inbello Troiano confticuta, &

Troia appellata. h»c omnia ex Sttab. lib. xiij. [Tecmdl*) De
hac ite Ouid.lib.iij.de Arte meminit, his verbis : Odimus &m®
flas, Tecmeflam diligat Aiax: Nos hilare populum,faminal*#
tacapit&c.[ Atrides) .i. Agamemnon, cui diruto IlioCaflan»
dra virgo &'Priami filia, forte obtigit, qu* etiam fibi qu* fafta
feruarenturaconiugepr*dixit,quod Sen. inTrag®dia Aga-
memponis, reflatur latiffime [Medio in t riumpho) .i. in ipfa vi-
floria.[Barbar*).i.Troian*.[Theiralo viftore). i. Achille. Is.n.
Theflalus fuit Virg.Nec Larificus Achilles Larifla, & Phthia e-
gregia erant oppida in ThefTaliajUt feribit Sol. [Et adeptus He-
ftor)Ordo efl. Et Hedor ademptus tradidit. Pergama leuiora
tolli a felfis Graijs. Vnde& Maro ait: Decimum quos diflulic
Hedor in annum. [Ncfcias,an) Potuiflet Phoceus rndere poc-
t* ; Non mirum cire,q> Achilles Brifeida.Tecmeflam Aiax Aga
memnon Caflandram capciuas,& ancillas arferint . ill* .n, regu
filix fuerant, fuam vero Phyllida humilem elfe. hinc ait poeta:

Illam m®rere regium genus, moresq. gcnctofos habere, vt fimi
lem illis oflendat . [Beati) .i. diuites uti fuere prxdidarum pa-
tentes . [Penates) lj,runi omnes dij,qui domi coluntur. Et Sec
uius inquit lib. ij. /En. quod etiam Tullius pro Sylla oflendere
videtur his verbis :Quamobrcm vo.s dijpatrijac penates, qui
huic vrbi, atque huic imperio prxfidetis, &c. Macr. etiam lib. ij.

Sat. docet penates eire,per quos penitus fpiramus, per quos ha»
bemus corpus , per quos rationem animi poffidemus . Efle au-
tem medium Ethera louem , lunonem vero imum aera cu ter-
ra, & Minecuam fummum xihens cacumen. [Lucro aduerfam)

Horat. f ij ideft

I N V M

Mouit prin> Ach.llcm inrolcn<f.i.quiuilinrolcn»m.&,„, .

,ca|.uux,mo.ii. AixO na.u Ttl.i...onr,.,u, tn ,,„5 q «

fAihO I in*.c«dio amoris imfuticmm. [in medio iriumfiho i'
.EnuriJcJii- h, ,„|a «laoria. [tl hoc virgine) Calljndr.ir.ipia. [l olu,

,u*! Vr?i,,lentemlFado5oruo9i&vifloria;ruperbm^ r^raMsfcnis)-r-*C'’f'n3libe)io.VndcAnjj.Fra«>b(llofatuq.

•- 1.- i-x . ral—.. ri.t.-.iiim rnr lam I.ibent ihtu annic . TT.. _ ‘

. c A R- ^

Idcd ab Idcro-llbhqrrcnt™,non.n^nU w

„rat. [Pudcnda).l.tucpiinma ' 0«' ^ „rcupui»

lonaitiidinc tonindas hinc laudabile i i > ^ ^ja,,, phyl
lablSinvaliqna ‘'“‘^^^‘'''.""."irnureaciu-obiea.oi.i 11
Trepidam

'rOdiuumlalltmn) .1. quinquennium , hoccll a

quidem, ab amore alienos cUcdecer.^

N :r'qmb "^rpnu^ini daid no « 1 ... a.nore rrahi fonna

^ ^ ,’r^(-,UnremiFado8:ruoB;&viftori*ri)perb)aelatu,

“firle^r^u; ~^Scns|seruaBr.fe.s) Aneiila.^

Olh ferua datur opcl» haud .gnara ‘“X^°

una amoris pulchi.cudme.vtaEt eranum dignus amari. [Mouit
liaiemTelamorie)lnnatan.uolupiaie animus moue[ur,&,p-
priemo.us l.u.din/s ell.'[Telamooe)ldeo Tchmone nam, quia
funalius Oilei, de quo Virg Bi furias Aiacis Oilei. [Forma fpe
cialuer forma)l'ro pulchritudine poniiut : vl, Fonoiia; confcia
conmK.rMcdio m triumpho) Aunn medio beJli t|>e,aut in me-
dio ipfo bciio vatuii illi iuilFe et in penculis amare quod tn po-
fuitcum ammu-i fpe triumphi ad alium amore intendi non pol-

fe[.LVir"incrjpca)AutBnfeidendicit,autChryfeidenl3Ccrdo-

ti^ filiao“rrd magis CaHandr{i iotdiigituf.qujBh<ibuii forie Aga
memnoDCUidhm. [ThdraloviAorc}PocuitinteIligi Pyrrho ^

excidiointcrfuit Trois, ftdqa fubdidic, Ademptus HfCtor A-
chillem lignificac fuiHe,[Feiiis).f.bdio longo vduci morte Hc-
dloris Troia lit tradita . [Leoiora) Imbecilliora . vt Decimum
quos diitulic Hector in annum . [Beati) Beatos nobiifs dixu ,
neque enim beati efle poterant, quorum ctat filia capciu.i.[PhyI
lidis flaus) Phyllis eciimcapta tuit . [Mmrei) Quod nibil ei
fucntjVtfcruitiiiem vitaret, tnltis recordatione lui generis jvt .
Qualis populea metret Philumela lub vmbra . [Auerfam) .Ab
borrciitem fraudem, & pecuniam, vtAuerfa Des mens, & diua-
folo fixos oculos atieria te nebat, vt parentum merita, ex habitu
& moribus colligat, vc Virg Quam feic ore ferens , qu.im forti
pedore, & armis . [Pudenda) Btubefeenda • [Integer) Caltus ,
& quia aut lecurus pulthricudinem laudat corporis , quia animi
aotcljtidautt , aut certe de quo larn etiam artas nihil obfeoenum
faceret fufpicari. f Cuius odauiim) xl.annos dixit . quadragena
tium enim voluit figmficarc . vt Virg. Veniet lutfris labencibus
xias , [Trcpidstuit) Fcllinatiic , vt ne trepidate viri .

PO R- TV T ^ hcancilljenbi amor pudori) Ad Xatuhium Phoceu
I \] htcOdedf de arnoie Phyllidis, non elle diio ancillxaf
X ^ Itduni uubdccnduni. [Prius infolentcm Serua Bri-
feuniueo colore mouit Achillem) incolentem hic fuperbum
ai r ig.iiitc, accipe, alloqui infolc» ciudclis df, foperbis aut Achil
lis.Virg quoque memitm cii de Pynho filio cius loqtur ira.btir
pis Athillcj-f altus. [Ariit Atiidcs) Medio in tniipho. [Virgine
raptj) Medio in triumpho .i. m ipia vidoria capta Troia qfita
[Barbarx poll^ cccidcrc t urm* ] hcllalo vidore:) Poterat ac*

cipi Neo(iiolcinus,qinterfimcxcidio Troi*: Sed cu fubijciai.

Etadririptus Hedor,3d -AthiUem reuocauic oem excidii Troi*
caltim . [ Leniora tolJi Pergama Graijs) Leuiora .f. fada Pero»
nu Miribrcill,.,,, csrincto Heftore. [Nefcijs »ntf ge.icru bL
11,1'hyllnli, Ifiuidecorrnt parentes) polii aui fieri lit . quod Se

hlttegi,ge..tri>lit,vnlc,n.clligrredebemusPhyllide,^capti-
ii.rm elle, lic.ii.rc lm,,& hare qui ILbqciun.ur, Regium ceret »e-

mn & prna.e..[llr.iclila,& vulium.tcretesq, furasIBIro.miircS
puella; pule lirnudinein laudaret.iic fufpeaus habetetuno amo
rem eius.adieeie.lmegrr laudo.f.ige fulpicari. Cuius oaaufi

pul iuirarias.t ljuderelulli um.lAras)Quadraointaiiaiis ,n

no, e eseellille o„e„d„.Oe»o.,, lullrl jfo qufnqTen;" xl an
nos le cljiiduiit.Qua: aetas vidctueiam amori efii aliena
* 1 CBN. I f. Iit anciiia:) C Amenda, .'hoceo amico Phyllida ancillj
\l ■'"""''niCuiusneeum pudtar exfp|is,pbar aneii

1 Mlrse.piineipibusnrisdilettasfuiire&fiphofeus diea

e.s .pgenie regal, ortas.diei. Phyllidos more, ingenuo, & iJoi
dim, empiis.argumemo e.le ,lla!n non .ilibeeal.lus o“;m pTre
i.lsus.A. I , eius amorecap.um lurpice.ur, dicit fe inecon', '

corruptu laud s.e.nec.imoribus irietiium ei fit Quadrl f ^

arque fngidu, m Venr.em femor . Ordo aitT(i^n®pr""‘
Xamhia al qd res.us ImtXan.hi* anc.lla, i ' °

«nciU.lu iibi pudoii.llnliis ancilla A

insistriola a.l nutum fuisni hniem reoeti l^^i ^^^'**A.[Slua),i,

>"0 ..aflcei. amo,, fu, rg;oi '' ’^l"nt,rcrua. [Mo

«lus amore domitu

aut dicamus,

repulli DuftorcsDanaufii,cotiamla|?eniibus annis. [Tu ni
fcias) unclcirepoflis cognitis moribus,& lufpirijs cius anpaiO.
tes rphyllidisflaux).i.fl.iui coloris, faltcm m capilli*. [Beati), j
diuiccs & potentes. [Dccorcnt).i.illultrfnt& ornenr. [ I cgenj

rum).r.fuum,quiafilif marituni.[Ccrieipramoerct).i.iacitedf.
flet genus regium, vnde fe ortam dicit, & penates iiriqiio8,uel in
paces diis vidtoljt vel iniuflos,quod familiam fuam non (eruauc.
riiu.Crede illam deledam tibi noti de fcelclta plebe, nequeficli
ddem tibi,at fic auci fam .1. alienam aluero potuiHc nafci matre
pudenda.i.turp.Vnde dicii luuen.Sat.v). .Scilicet expedias ut tra.
dat mater lione llos : Aut alios mores, qui quos habet, utile por-
ro Filiolam turpi uetuU producere turpem . Ego laudo. [Inte-
ger). i.incorruptus a more eius. [Brachia, & vultum, & furas), i.
polteriores p.irt?s crurum, teretes. i.cum longitudine rotundat.
[Fugefufpicari).i,habere (ufpicionem.rdc iIlo,hocefldcmeue
iulo, vipote CUIUS ^cas ircpidauit.i.feIlinauii.[Claudcrc).i,pfrg
cerc.[Odlauum lultrum).i.quadragcfiiiiu annum [Xaihiabho-
ceum)M3ncine!lus Xanchia: in genitiuo cafu legit, cxponitque
Troians . At Porph.ad Xanthi am Phoceum hanc Oden fcripti
teftjcur. Ideoq.Xanthia vocatiui cafus exiltimandum. Nam&
proprium .ancilltc huius nomen . Phyllis fubiungicur. Verum pu
lilium hoc, ac vix annotatione dignum . [Cuius odtauu irepida-
uitxtas Claudereluflrum)Luflrumpro fpatio quinque anno^
dixit, fed improprie, vt vulgus. Na proprie ea voce vius clt Ode
xiiij lib. iiij.Carm. Fortuna luflro profpera tertio . Rurfus im»-
proprie Ode j. lib. iiij. Catm.

REVOCANDAM ESSE MENTEM,

« dtftderio yirginif immatura,

X)'hortatMr ftipfum ne lalagen pueBant yiro nondum mitturam/oite
tineat comparat j; eam luuenc^O’ acerbahonejla allegoria ,iuftf

qv.m V.iser. <ipli«rmfigtiift^tis,b,iiiifuturum,yl ill. vr.nfuril
i>/iro yirum appetat .

ode V , Dtcolos fTetrASirophos

y ides^ht alta flet niue candidum .

— UO— UU-OO
•• UO-UO

-0-UW-U-u

Ondvm fubafta ferre iugum valet
Ceruice; nondum munia comparis
Aecjuare : nec tauri ruentis
In V enerem tolerare pondus,

Circa vircnteiseft animus tu:E
Campos iuuencs,nuncfluuijs grauc
^ , Solantisxftura,nuncinvdo

Ludere cum vitulis falic^lo
Pra.’geftientis. tolle cupidinem
Immitis vuse : iam tibi liuidos
Diftinguet autumnus racemos
Purpureo varius colore ,

Iam te fequetur. currit enim ferox
■*‘tas;&illi, quos tibi dempferit,

Appo

LIBER SECVNDVS.

Apponet annos • iam pvoteiua
Fronte petet Lalage maritum ,

Diln5ia , qiiantum non Pholoii Fugax ,

Non Clnloris , albo lic bumero nuens ,

Vt pura nocturno renidet
Luna marijGnidius ue Gyges :

Quem fi puellarum infercies choro;

Mirefagaceis talkret hofpiies,

Difcrimcn oblcurum , Iblutis V

Crinibus ,ambiguoq. vuliu .

^ Ondvm fubafta) Seflaci Lalage piwlli pulcher
rimam fub innubilem, viroq. imnuturam. Horae,
fcribit illam iuuencas comparans nondum valenti
Vcncrij cauti fuffer» epondns . Confulic igitur il-
lius citam adolefcenuam,expeftarc vclit.l unc.n,
proicrua tmpudent:q. fronte vimm vitro appetet.
Crederem atin fibi ipfi potius id dicere.Supctius.n.de Lalage in
quit,^ vbicunquefuennt, illam femp amabit. [Nondu fubaiia)
Ode cft iimilis nons libri j. Elt aiit ordo . Animus tu2 iuuenc*
ell circa virenteis capos nuc folantis grauem aeftuum fluuijs, niic
pgctlicntis luviete,cum vjtulis in vdofalido, nondum valet fub
atta ceruicem ferre iugum, nodum valet jequarc munia toparis ,
nec valet tolerare pondus tauri ruentis m Venere. [Subacta) .1.

fuppoli.a, vel aicrua. [iugum) Allcgoncos coniugium accipit.

[Valet) Tua ipfa luucnca. [Munia) Officia Vtnei ea. [C opatis)

,i.viri,libi adbKreiuis.[Tauti) Viri.pltat.n.in allegoiiac [luuen-

CE).i.puc]la:.[Solantis)Rcfrigeraniis & recic.intik.[i- ii vuulis)
.i.cii puens. [l’fageliicmis)Deliderands & exultitis. [Immius

vui).i.immacui'« pueJl£.[Hiffinguet) Diuidct,vaiiabii. [Autu-
nus) A b augeo df, tuc maxime augeantur hoiuni opes toadis

agro^fruCtibVrFeUusaK.incipitaucvij.idusScxtiliSjliabeiq.

diesxcj auttorell Varro lib,j.dcRerult.[Racemos)tll racemus
botryonis pars.vt Scru.docecltb.iiij.Georg. [Purpureo colore)
.1 nigranti rofasfimilis.Plin.cniraiib.ix.rcribit.^purpuri pifces
florem illum tingendis expet!cumvettibus,inmedijs hiu tauci-
bus. Liquoris hic minimi elt in candida vcna,vnde peiofus ilic bi
bitur, nigrantis rofe colore fublucens, reliquum corpus fteriie .
[Ferox)ilobultior.[^tas) Adoiefccntia [Proterua) Impudeti.
[Dilcfta) Ab omnibus.f-tm [Pholoe) De hac lib j.Ode vero j
etiam dicu.Cyrus in afpera- Declinat Pholoen, fed prius Appu-
]is iungencurcaprai lupis. Quam turpi Pholoe peccet adultero .
[Chloris) Formofas puelis nomen, chloros aut viridis df. [Gni
dius ue(jygei,)Gnidium appellat, qm in Gnido vrbeCari* co-
lebatur. Vcnus,qU3E ommura elegantiarum dh a elfe df -Meminit
Tull.lib nj.Off. de altero Gyge, qui annuli cuiufdam beneficio,
lluprum inculu reginas Lydo^i , eaq. adiutrice, rege dnm inter-
cinit & rex effectus elt Lydi*.[Sag2ces)Sagirc elt acute fenure,
inde fagaces ditticane.s.is igitur q ante fagit.q oblata res elt df
pr^fagire.i. futura ante rcruire.AuCl.ellCic.lib.j de Diu. Et Felt.
inquit, Sagax acutus. & folers.i.in 01 re prudens. Hofpitcs pere-
grinos, quibus.r.antea non cognitus diet- [Difcrime obrcuru).i.
incognita dfia.Virg.lib.vj.Vel quo difcnmme ripas, Ha: Imquur.
[Solutis Crinib.)lnt6fi crines, & ambiguus Gygis vultus obfcu
rum difcrimen reddeb.at. [Ambiguo) An.f.puella?,an pueri effiec.

ACU. ■KjOndum fubaCta ferre iugum valec)Incerium elt quem allo-
INquatur hac Ode, vtrum amicoljf aliquem , an feipfum ait tn
vt reuocet intemperata mente a cupiditate, & a deliderio Virgi-
nis immaturx, quam coparat p allegoriam iuuenex & a transla
tione incipit , dicendo iugum eaconiunCtionis ferre non poffie,
nec tauri tolerare pondus, ut ddignatione pecudis inhabile mo
ltrctuiro,fignihcans eam . ita nullo adhuc calore itatis foiicita
rijvc foli eUctludo dedita. [Nondum tua iuuenca valet ferre iu.r
gum fubaCta Ceruice).i.domuaceruicc. Iugum df quo iumen-
13 iunguntuf. Item fumma montium iuga appellarmu.Virg. Du
iuga montis aper .fiuutos dum pifcis amabit . [Munia obfequia
lege debit.OQuod vult ituclligi de implendo vxons officio, M-
qu3repariaftcCtuferre,vt,iEquatq. Sicheus amorem. [Circa vi
renteis)Circa ludos tm,non adhuc nubile compenfareripit ita
ccm.[Soi,intis)Rccteantis,vt Virg.Pafiph.ie niuei folatur amo-
re iuuencuOrdo elt, Nunc elt aius tuiiuuenc^ folantis, grauem
«llumfluuius circa virenteis campus, nunc elt animus tui iuuen
«ludere cum vitulis in vdofalido.[Prigellientis) Properatis,
crcfccntis. [Immlus vui)Q3ta oes vux donec funt liuidi, femj^

non funt maturi, fed autumnus diftinguct,dum incipiant matu-
rclcere. [Diltmgucc auiumnus) Per autumni tempus vindi miJC
ad colligendum apti, per translationem itiaturit.ucm cxpcCt-in
dam dcmonltratitatis.[lam te fequetur)Non elt longum expe
d.irc aptam puelli iiatemadconlcnticndumfatihortm. [Cur
ritenim ferox itas) Adolefcennaaut prona ik labilis in mulus,
ideo ferox dixit, aut qui ferre valet virum . [ Apponet annos)
pro viribus CSt Itatis nore dixit annos, quia lam per femuin nn-

nuerentur,illi augcrcncur.[Pholoe fugax) Nomina proexeplo

pol (iit, qui dum ante viros viiafient,poltea obn^na^k vitam cie
ccre mulierum. [Vipura)Hns in ferciiointegru lomcn.vi Virg.

^plL•dct tremulo fub lumine p6ius.[Gnidius uc Gyges) Nome
pueri pulchri, de Gnido inlula, Veneri dedicata, vt iple luperius.

O Venus i t einaGnidt Paphiq.huius pueri forma laudat 1 carmi
nefuo. [Falfcre li.) Aducnas,qafexu exfimihtudineno nolfem.
Ty-iOndumfubafla ferre iugum valet Ccruice;) Hac Ode alie jpQH,
goricos cum eo agit,qui inhabilem adhuc uiro puellam pfe
quitur,quilurus magis, quam rerum venereaif cupida lit. [No-
dum munia comparis Aquare:) Eleganier,qa de iugo ferendo
loquiiur,qd' de coniugio intelligi vult. [Nunc fluuijs graue
lantis iltum)(')uod fighac refrigerantis, Solari iltum pro reftj»
gerare graciflime df . [Nunc in vdo. Ludere cum vitulis) Diccdo
vitulis intelligi vult ci mpueris.[To!lc cupidinem immitis vug)

Tranfic in allegoriam immaturi vui , comparans viriditate ad-
huc puelli virginitati. [Djftinguei autunos racemos) Hoc elt ni
grorem maturitatis variabit . videmus. n. racemos cum pnmum
nigrefeere incipiunt . non oes limulae vuas colorari. Currit n.
ftvox i£c.is & illi,quos cibi d^mpferic. [Apponet annos)Hic jp
Vitibus acilore itatis acci pe. Sic. n fe habet lenfus.Quan tum tibi
vrgentCjiuuentuceiam vinum decerpferit , tm nunc iJlicurama
xima flo refccnti accedet. [Non Pholoe fug3x)Qui viros fuge
rec [Albo fic humero nitens) Pro candido. [Dileiha)Q_yan[uin
non Pholoe fugax. [Non Chloris) Dileaa generaliter accipe, a
quocunquequi eam vident dileft a, & vtique j>p pult^tuudme,
quam jn eo pridicat priferendo Chloridi & Pholoe , quas .i-
que pulcherrimas fuiHe intelligendum . [Gnidiusq. Gyges) De
huius putri pulchritudine, etiam Ouid.locuius elf. Mireiagaces
fdllcreihorpices. [Difcrimenobrcurumifolutis Crioibusambi
guoq. vuku) Suauitct hic hofpites pro ignotis dicit , hocelt qui
ipfum puerum no nolTenc. Sic.n. falli poffintobfcuto fexusdif-
criminej& ambiguo vultu. [Sagaceis) Quamuis fagaces. [Dif-
<rimenobfcurum,'.folutis Cnnibusambiguoq vultu.)Obf£U-
rum difci tmen fexus f. obfcurabat autem per crines folutos .

^lOndurn fubafta ferre iugu) Hac Ode difertiflima poeta no- A5CE
laller amicum,quem [quia inhonelturo eft) non nominat, mo
net delinat puellas imm.icuras feftari, dicens per sllcgoriam. [Iu
uenca tua).i puella, quam feAaris. [Nondum valet ferre iugum)

.i. pondus virile .[Ceruice nondum fuba£fa) .i. nondum domita
(bis.n.dicctur nondum)hoc clinatura nudum ad Venerem apta.
[Nondum valet iquare).i.ex aequo priftare. [Munia). i. officia.
[Compar!s).f.tauri,hoc ell viri. [Nec valet tolerare pondus tau
ri ruentis in Venerem). i.viri volentis coire, hocelt luum impe-
tum. [Circa virenteis) Perfiftii in allegoria & metaphora ab lu-
ucnca fumpta,dicens.[ Animus tuiiuuenci) i.iuucnculx, ^ fc-
dtaris,e(t circa campos virenteis , hoc ctt curn puellis iqualibus
verfari cupitiuucnci dico. [Solani is nunc) .i.aliqn. [Fluuijs) .i.
aquis fluentibus, [.ffiltum graue) .i dulcibuscolloquijsiquaiiu.
Puellares curas.[Et Prigellien(is).i.rimiscupientis.[Nunc).i.
aliqh.[Luderecumvitulis).i.coiuispucris,[Non cum tauOd.vi

ro impeiuofo. [In falidio) .i. in loco vbi falices crefcunr.[Vdo)
.i.aquofojquiaisfere humidus,& aquofus elt.[Tolie).«.amouc.
[Cupidinem). i.appctitum, aut cupiditatem. [Vui) .i.puclli.&
elt alia metaphora. [Immitis). i. nondum maturi. [Iam). i. ,ppe.
diem, quia cuo matuiefcut puelli. [Autumnus varius) .i. atteres
varias vuas maturas. [Diftinguet).i.difcernet tibi. [Raccmosli-
uidos) i. vuas adhuc liuentes,& plumbeum colotem hhtcs.i.n5-
du plene maturas. [Colore purpureo) .i. a Vere maturis, hoc cft
fi paullum expedtare potcris.qui nunc elt liuida vua fiet purpu-
rea. i.iuuencuia vix pubefeere incipiens. Viri potens fiet. Ipfa q
• te fugit modo fequtiur tciam.f.matura viro.[Enim)Pro quia,
[.(^tasferox).i.robulta & animora,au{q tunc erit indomiia lub
primo furore amorum.[Currct).i.fefiinanceradueniec.Etappo
net illi annos.r.aduenientes,& ad Venerem aptos, quos dempfe
ric tibi, quia admedium vfque itaris dhr anni venire, & apponi,

& poli medium recedere, & demi . Vnde dicit in A rte , Multa fe-
runt anni venientes comoda fecum : Mulca recedentes adimiic.

[lam Lalage)£xponii allegoriair.i.iuucncula quam tu Icdaris.

Horat. f ii) [Peicc

DOCT,

mttrpft

maris,a Ao^mella:. [Fallera horpitcs) . 1 . aducnas,qui eu infor-
ma, & vdliiu virili ncn nouetat. [Mire).i.Uceemire. [Sagaccis)
.i.rem laiemem fagicnces , & quadam lagacitate olfacientes .

» lOndumfubaaa) De puellanondum viro matura loqmturj
Nmdicans.vnde dufta fu metaphora. Nimirum a luuenco cm
nondum fuppctunt vites, vt inducendo aratro pares operis vires
Aiftineat . Nam & coitus duorum ex a:quo negociumeft, irrides
vtiniugo.vndedifium etiam coniugium.

„ X, I N V M

f" A R ^

umptriefumma. Hortatur, ii.iqucSfptiiniiitnvflitfnr,

■ : ,-Smercium viri, fronte protrrua, autqa ma- ' jeCuiift,, |,l,r valeat dcbitai emittere lacrymai r "

'•''“"ancnnimllVautquiaobfoiniofauHuperba. GaJewditure metum,) Odeclt limili, recun.la:|,|„',^p '

T bomn bus tm.[QBantuin).f.rion ell dileSa . ^ rGadrs) Inlnla» Bclhicai oppolitas in Occano, ,le -

; ffa°Tx ,r" ba.n^a^r,busqi.n.m,tfre,u^ “'Jper.ur Ode hum, vulunnm. [Cantabrum) tan^ab,,*'

, LuSaren,.et.i.ierplrndc.pbrajman p„l. Imi ... Hilpania 1 aratonenl. ad Oceanum , v, d.,„. |,,f“

lur 0 mare int noaurno.fic. [V. Chloes non elt nitcnsja.p f j |, g„s au[,& „c.nas .llis gentes, qui latrnc.n.a retinebat ,

Za.lor‘:sformoraillapuellaeltn,ten^^ jnVus opptellit,,tfe,r.bit S.rJ.bn.j Sucte., am de

^,,[VtGygespuetGn,d.us)a.*^^^ |„et..a belladno omnmo per fe gelHt, Dalmat.eum adolcfee, *

“ .,...^^rnMrir.ouemp adhuc, & Amomo dtujfto: Cantabricum pauIlo Item Itifcriu»

ait : Domuit autem partui) du<ftu , pai tim aufpicijs fuis Canta,
briam, Aquitaniam, Fanaoniam Sic. [Indoftum lugafcrrcnfa^

Quo temporeid poeta .^cnpIit.Cancabri ab Romanis fubaifti no
fuTrant quod Augutias poltca egit,vc diximus, vel indottumait
. 1 , non aUuetum nam paullo anrc viitus fuerat Cantaber ab ip,
fo AuguIto.[Barbatas) 1. fatuas. [Syrtcs)Sunt duo linusincxtrc..
ma Africa eas inacccHas vadouim , ac reciprocum mare efficit
itaincertis molibus nuncinbceuia rcfcindit dorfuofa nunefij
aeilibus mundatur inquietis . latius tn videto in Epodo ix,[Mau
ravnda)Mauri terminantur Oceano Occidentali, vc fcrib.Ptol.
lib.iiij. dequibus plura lib. vlc.Str. [Tybur) De eo late fuperius
Odereptimalib.j.[Sic modus) Oidoeit, Laflb mihi fit modus
.i. finis maris viatum & militi£e.[Vnde)A quo Tybure. [Parcie)
ChIoto,Lachefis, Atropos. [Pellitis ouibus Galeli) Gaiefus (vc
dixit Liuius lib, v. de ij. bel. Pun.) Calabriae flumen eft Tarento
proximum per quinque millia pafiuum . Et Plin. hb. viij.fcribit
Tarentinas ouesfuiuas elPe &fuar pulliginis . [Ph.ilanto) Hoc
duce Lacones Tarentum Apollinis oraculo condidcrut . dequo
multa Scr. lib. vj. &noslanus Odexxviij. lib. j. [Hymetto) Hy
meteusmons eft nobilis in Attica, qui mei gignit optimum, vt
5trab. ait lib.x. qui etiam lib. vj. feribit : Tarentinam oram fru-
ftum bonitate praecellentem, nam & mei eius & vellera vehe-
menter laudantur. [Decedunt) Procedunt. [Venafro viridi) .i.
oleo Venafrano . nam laudes habet olei totus Venafranus agee
maxime planis finitimus aruis. Auftorefl Str.lib.v.de Cam-
pania loquens .. [ Aulon ,) Locus eft contra Tarentinam regio-
nem, ferax optimi vinijvc Porphyr. inquit , Acron vero dicit ef-
fe montem Calabriat. Montem efle comparatione Falerni cre-
diderim . Eft autem ordo . Et Aulon fertilis amicus Baccho, [Fa
lernjs vuis) Falerno agro fecunda vini, nobilitas erat non longe
a Capua, dc quo plura Plin. lib. xiiij. cap. ix. [ Debita lacryma)

. 1 . & amica , [Fauillam) Fotca lib. vj. de Mifeni cadaucc

ait. Po ftquam coIlapficineres,& flammaquieuit, Relliquias vi
no,&bibulamIauerefauillam, Olfaq. lefta cado, texitChori-
neusaheno. Sappho ucm ait: Sex mihi natales ierant, cum leta
parenteis: Antediemlacryniasoflabiberemcas. Optat ergo

Septimius funus celebret, his in locis amcenis.

ad septimivm.

Septimium yeri amici exemplar proponit, qut amici eauja nulum Ia*
lorem& pericitlHmfufcipere recyfaret hortatur^i yt Tybur aut Taren-
tum yrbeu amtetiufimae ficum dtUgat,yhi feneElam exigat, nam ea re»
^10 praterquam quod fit faluberrima,melle,eUo, yino,& omnium rerum
firathfima ejl ,

odt VJ. DicoloSfTetraffrophosthtf
lam fatis terrii nmis , ate^ne dira .

•V — - yy -u -y
-y — «yy -y .y

Eptimi Gades aditure mecum,&:
Cantabrum indodu iuga ferre nfa, &
Birbaras hyrteis, vbi Maura femper
Aefluat vnda:

Tibur Argeo politum colono
Sitmcifcdesvtinam feneiS$ :

Sit modus lalTo maris, & viarum,

Militiiq.

Vnde fi Parci' (iroliibent iniqui :

Dulcc pellitis ouibus Galefi
Flumen , & regnata petam Laconi
Kura Inhalanto.

Ille terrarum mihi pritcr omneis
Angulus ridet : vbi non Hymetto
Mella decedunt , viridiq. certat
Bacca Venafro;

Ver vbi longum . tepidasq. prabet
Jupiter brumas.* &aniicus Aulon,
tcrtilt Baccho minimum Falernis
Inuidet vuis.

Ille te mccuni locus, tk beati

Portulam arces ; ibi tu calentem

Uebitarpargcslaciymafauillam

Vatis amici.

'"I ii' "po?tlrcnb”“ .““friir.-

fedes habcH 'ybur fe-

12 -\ *• •••.a »•* ax.<i.is auitiCiri».

V fi- -- - Septimum equitem R. amicum &c6mrliconem

fe cum eo prommat poffe. Hortatur tu vtloc.! gratilTinia fibi eli
df,1 Inr ‘l"r T,"/""’ ^ amcetiiiaiem laudat. [Ga-

hmm\ r * ^''Panii.in vltimam partem Oceani. [Canta-
fla Hr ^'fii^iii-.liiieGailii, necdum a Roma vi

Camabf i! oi» durus Iber , vel (! tibi terga dedilTet

taleTurT ^"Snftus poftea Ifuperauit . [Barbaras) Itihofpi
temo^™'^l.,lg"“"‘'“' ^ ''sbitatione

femue?i”pf;^ 'ifr». in h,j}iu Syrii. [Vbi Maura

dicirnr rc' addidi. Maui .i.quia veraque Lybia

^ci.ur [Sjt modus) Modum finem d.xit laborum, v. eadem do
[ Galefi )Galelus fiu-
iorrs l L '^“Pia.vel dulredme,ma

ucn.iar Qiianiger humeflat fla-

uennaculcaGaleCus. [Vnde) A quo .i. a Tybure. [ ReEnacaT
Participium cU fine verbi fubUant.a.vtVirgil. Thraces Lanc.
dlmon^s f ” "i” ■ t P'’='a"'o ) Phalantus Lace-

nioTis filii Lacedp

pl°re tal oir™" " ediderant, potiea reuccli

qu. Tarenr?n S'"'™ expulerunt, quotum dux Phalitus fuit,

cule ; nUr rr " fertur oflauus ab Hcr-

omnes rupple anmiTos?'”^” eli. Ille Angulus ridecmilii, priiec
fni. rn;?Px. > pfo loco sutem angulum po-

Virg. Miftaq. ridenti colocafiafun-

f' ' r\ I 1-*--*** .«v. «nutuiij attornriiconcm

Ode alloquitur, cui fc canta gratiseneeeffltudine '
t- (atetiir alltiflum,*. fi velit, ad vitimas mundi nationes ire

j V -''-«luscu,

"lettus mons^h*Auic» rl""' ".denr . [Vbi non Hymetto") Hy-
Apuliam, fit Calabria S'°ii‘s,mi]Ie abundans, laudatautem
“““I” > P'»i«nc.a5 m qua & Tarentum Ctum

eft.

LIBER. SECVNDVS.

cft, cuius R amoenitate, & delitijs delegari dicit. [Nam & meile,
& oliuetis prjBCclluiu) Hyemcs quoque apriciores luit. [Vena-
frumciuitjs Samni , oleis abundans . [Etamicus Aulum l-crtili
B-icco minimum Ealernis Inuidervuis) HoceU,non impar vuis
Falernis. Inuidere.n. Iibimctfolentimparcs in virtute hic Au-
lon mons elt Calabriae & quia impar no elljideo dixit non inui-
dere. [Illctemecum) Eleganter fecum Septimio inlaudaci^lo
cis optat viuere,& eum habere ruperllitcm dcfunftoque libi,iu-
fta perfoluere . [Arces) Virg. Aulouisque arces , & naufragum
Syllaceum . [Ibi tu calente)Ordo ett. ibi fparges tu calentem fa
uilla, vatis amici>debita lacryma.i. naturali aut debita pp amici-
tiam. Antiquorum, n.mos erat,mortuorumcadauera concrema-
re, ideo defundi fauillam dixu . vt cft, Bibulam laucre fauillam .

P O R» Eptimi Gades adiuturs mecum) Hac OdcSeptimumequi-

^ * ^^tem Romanum comiliconemfuum alloquitur, qua teltafur

F J gratilfima fibi locacfle Tyburi,& Tarenti. [Cantabrumm
dodum iugo ferre no(lra) Apparet Cantabros qu* elt gens Hi-
fpaniae fiue Galliijillo adhuc tempore indomitos fuiHe cum di-
citjCantabfiiindodumiuga ferre noltra. [Septimi Gades adi-
tum mecura)G3des oppidum a pcenis conditum, vc fupra olten-
dimus .[Vbi Mauca femper /Eltuai vnda) Maura hic pro Africa
dicitur, quos.f.iam Africa .«tjssls quam Mauritani* generaliter
Lybiadicitur. [Tybut Argsopolitumcolono) Supra ollcndi-
mus Tybur oppidum a Tribus fratribus conditu elle, Tyburto,
Caihyllo, Cora, quos genere Argiuos effe etiam Virg. telti, elt ,
qui ait.Cachyllusque.acerqiie Coras Argiua iuuentus . ergo Ar
geo pro Argilio antique dicitur . [Sit modus laflo maris Avia-
rum Milicisque) Modum nunc pro finedixit , Optat ergo fibi
pott laborem maris & viarum & militiae m reliqua «rate f ybu-
ris feceilum.[Dulce pellitis oui Galefi Flumen) Galefus fluuius
elt rarcntlnorum, Pellitas aut oues dixit,^ Tarentini oues pel
libus teguntur. De fertilitate aiit, & moenitace Tarentini agri ,
& Virg.in Georg.iiij.(ignilicat,iS£ lic Titurius ait , Tarentinorii
hortorum qui geris odores, cum vellet incelligi florum . [Et re-
gnata psta Laconi Rura Phalanto) Phalantus Lacedaemonius
fuit, quo Audore ,& principe Parthenii Spartiani Tarentum
condiderunt. [Vbi non Hymetto Mella decedunt) Hymettos
mons elt Attici, vbi optimum melnafcitur. [Decedunt ergo
econtrario cedunt c6politum,pro limplici .i.cedunt . Senfus auc
elt. Vbi mei nafciturjqd ab Attico no vinc3tur.[Viridique certas
Bacca Ven.ifro)Grica ligura,didum elt, Illi certat, pro cum illo
cert.ac. Bacaaiu^pro oliua dixit, videtur ergo lignificare Taren-
tino agro, tale oleum nafci, quale fit Venafrum . [Et amicus Au-
lon fertili Baccho) Aulon locus elt contra Tarentinam regione
ferax boni uini. [Minimum Falernis Inuidetvuis) Pro non in-
uidet.quia f.non fit ibi deterius vinum, quam in Falerno agro,
inuidct.n.im.qui inferior elt. [ibi tu calentem . Debita fpar-
ges l.icryma fauillam Vatis amici)Legitur etiam Vatis Horat.

ASCEN. Eptimi Gades)Sfpcimnm amicum, de quo confidit, quod fe
'^^cum inrcmotiflimas,& difficillimas oras proficifei velit pr^
Locatur , vc fecum Tybur peiac.aut fi id non detur , Tarentum
oppida amceniirima,in quibus vbi reliquum icatis degerit poe-
ta, rogat vt ab eo optata donetur fepultura. Ordo ell.[0 Septi-
mi ami. aditure mecum). i. qui adire mecum velis, fi opus fit.vn>
de hic qualitatem non tempus notat ,Gade.s .i. infulam illam in
vltimis Hifp.iniioris . [Et Cant.abrum) .f. populum Hifpanii,
[Tndo3um).i.adhucinruetum. Farre.i.pacinollraiugi.i. impe-
ria dura.[Ec Syrtes Barbaras).!. B.irbarorum.[Vbi vnda Maura)
.i. Mauri tanica.slluat femper. [Vtinam Tybur politu). i. condi
tum, a colono Argeo.i. Argiuo.f.Tyburto . [Sit fedes mci fen.)
Quafi dicat hon te voce ad Hifpanos, aut Mauros. [Btfit mo.)
.f.finis maris.i.n3uigacionis.[Ec viarum).i.itinerum.[Ec militi^)
. 1 . belli . [Mihi laflo).i.fatigato . [Vnde).i.^ quo.f. Tybure . [si
Parci iniqui). i. non fauorabiles Dei. [Prohibent).i. arcent me.
[Ego pe. flumen Galefi) Illius fliiuij iuxta Tarentum. [Dulce
ouibus pellitis) .i. pelles eximias habentibus , qu.as Romanicas
vulgus vocat . [Et petam rura regnata). i.reda . [Phalanto). f. du
ci Laconi .i. Laconico. [Ille angulus ridet) .i. amosnus videtur
mihi. [Prit*r).i,fupra omncs.f.angulos terrarum, [Vbi mel.no
decedunt).!. non deorfum cedunt , canquam inferioris dignita-
tis. [Hymeco).i.melU Hymetio . [Et Bacca). f.oliur.fCertat) .i.
contenditde dignitate.[Vcnafro).f.monti. [Viridi. f.olcis.[Ver
vbi) Ordo ett , Vbi.i.in quo angulo Tarentino . [Ver).i. Verna
temperies elt fupple, longum i.diu . [Ec Iupiter).i. acr . [Prxbec
brumas). i.bnimales dies. [Tepidas).!. minus frigidos. [Et Aulo)
Locus ille Tarentinus. [Fcrcilis).i/oBcundus . [Ec.amicus).i. Fa
uorabiUs,auc dilcAus Baccho . [Inuidet minimum) i. valde pa-

rum, quia parum vincitur.[Vurs F.ilernis).i in Falerno moteCt
p.ini.e nafci foIiti..Lf.) Septimi) Ille jocus. [Et beati ars es).''ub-
audi illi.r.i.imdi£ti.[Po(lMUnue itk-cu lu Ipargesibi).! in illis
montibus. [Fauilla) .i.fljmulam reliquam, dum cadauer vretur.
[Amici vatis). i.hoc cit meum, qui tibi amicus fum. [Calente).!,
recenter vlla lpargcs,dicic i acryma debita, pro officio amicitii •

ad pompeivm varvm.

Pompeio Varo ^ratulttlur^qui eum M.8r«S»,flr Ca^ij

parleufcHtus ft4ilfet,apui l>hilipposfi*fo exerc$tu euaferil ficum non fint
Mercurij numintydicit^; ob amicum patria tefiitutum po/l iterumexper»
tum pencuUm^-pota merito dijs filutmla, & liberiore compulaliuneula
ftfi tnuitanJum .

ode VJJ, Trteolos Tetrafirophos t ^
ibides yr alta fiet niue eandtdum .

— .y— yu-vu
— y— -0-0
•yy-uu-t'—

Saepe mecum tempus in vltimum
DeduiSe Bruto militi® dulce ;

Quis te redonauit <^uiritem
Dis patrijs, italoq.ccelo,

Pompei meorum prime fodalium ?
Cum quo morante f®pe diem mero
Fregi, coronatus nitenteis
Molobathro. Syriocapillos.

Tecum Philippos, & celerem fugam
• Senfirelidla non bene parmula
Cum trada virtus: & minaces
Turpe folum tetigere mento.

Sed me per hofteis Mercurius celer
Denfo pauentem fuftulit aere ;

T e rurfus in bellum reforbens
Vndafretistulit ®ftuofis.

Ergo obligatam redde loui dapem :

Longaq, feflum militia latus
Depone fub lauru mea : nec
Parce cadis tibi deftinacis.

Obliuiofo leuia Masfico

Ciboria exple : funde capacibus
Vnguenta de conchis, quis vdo
Deproperare apio coronas,

Curat ue myrto ? quem Venus arbitrum
Dicet bibendi ? non ego fanius
Bacchabor Edonis . recepto
Dulce mihi furere eft amico .

Sabpe mecum) Pompeius, reuP^.npiiius fami-
liaris, & comilito , Bruti & Calfi) parces cum ipfo
poeta contra Augultum fecutus fuerat, habita cia-
dc,vidore Augulto , apud Philippos , cuafit poeta
Mercurio duce , ut feribie Pompeius vero iturum
bella fubije lande redditus patrii hinc ipfum horta
tur,ad debita voca loui folucda, hortatur item, vt feCum liberius
conuiuium ineat. Na recepto amico bacchari, & furere fibi dul-
ce erat.O Pompei primi meorum fodalium, fipe mecum inwl-
tiinum tempus deduffi, Bruto militii duce, quis dijs patrijs, &
Italo coelo redonauitte Q^iiritem? Cum quo fipe mero fregi
diemorance,coronatus capillos nitetcs Syrio Malobathro . [In
vlcimu ips)In vlcimam viti meram, qui bello terminari foler,^
plurimis. [Bruto miferii dulce,) De non late lib.j in Ode xuij.
Jegito.[Quiriccm)De Quiritibus vide in Ode j. [Pompei meo-
Horac. t liij tura

ANTO

rum

nan

c A R M

, p^lauT. l.ompe, n,h.c Zcundo loco .

.i= ‘'“P'*' ““I" '2 ’,>ll'S“”g».n Sc »rdc cun-

cxiucjcnii»'» cliim.[Dicm mo.> ' ^ ^ L.i im.fcj men-
ti [t,lcto fnSi>oconum,|»,oM.n.onoeS ,
,,tL,.„,„ecoou,o^ur.LM

tngonilpemellc, P';,. jfutei oobill.i vngucntafamit

vnguniioS lic an , Sing““ «j H || . ^ Gyncena amara-
.„ pr„nn “•'l“‘'aA™";P“‘* “ /^borem folio

W^nl^de *syp°o.laodanu. c« fnd.a venit . [l>hn,ppo.)Ph.-

^Lr.aaSnVacedooia.qn*daios.n.decebat.Cren.daan

llfani nomen appellata/onic quippe plurimi circa collem ha.
buerii fcarutiunt aquis . Eumlocum Philippus vallo feplit , & a
fe Philippos nuncupauit . Condita efl .0. ciuitas m prupto quo-
dam cohnApud Phdippos, demum & Callius,& Brutus pugnan
res contra Auguliura & Antonium viai,fibqplis mortem confcl
ucre dc quibus omnibus videto Appianu lib. luj. Etnos latius
diximus iii Odc.iiiij libri primi.[RcJiaa no bene.)Fugientes.n.
proicccranr arma . [Parmula) .i. fcuto . [ Virtus) Non Bruti , &
Callij & ceterorum . [Mento) Barba & facie,cnm Rraci lunt •
j Turpe).i.crucntum. [Mercurius ccler)Hoc ait,qm poetx Mcr
curio quoque robelfe dicuntur. Vel furto quodam celeri fuga
jnde eu 3 fit.Mercurius.n.occulte fpccuiandi modum inucnifle di
citur. [Denroacre).i.nube. [Terarrus)Ordo eft; Te rurfusin
bellum tulit vnde reforbens . [Fretis jRuolis) .i.mentis furore.
[Obligatam dapem) Voto debitum conuiuiii.fSub lauru mea)
Inceliigcndum apud poec* domum laurum fuilfe.liue in hortis
domui vicinis. [1 ibidelhnati$).i.deputatis . [Obliuiofo) Reru
obliuioneri] pipilate, id.n.ebrieias agit. [Maflica) Plin.lib.xiiij.
de vinis generolis Italis, inquit, Certant MalTicaeque ex mon-
te Gaumno Futeolos,Baiasq. prorpedantia . [Lema) Polita, &
aglypha .i. non fculpta.[Ciboria).i.pocula . nara proprie funi fo
Jia culocafis>in quorum fimilitudmem pocula fafta eodem, no-
mine appellantur . AuftorcR Porph. Phn. auplib. xxj. feribit ,
quodin^gypto nobili fiimaeftcolocafi.i, quame Nilo metu t.
Thyrfum autem cum fobjs laiiflimis , etiam fi arboreis compa-*
rcmur,ad (imilitudinem eorum quar perfonata in nollris amni-
bus vocamus. Adeo qu® Nili fui dotibus gaudent, VI implexis
colocalie folijs in variam fpeciem vaforum portare gratifiimum
habeant ferebatur hsc in Italia fuo t_pe . [Exple) Bibendo eua-
cua.[Capacibus)Amplis.[Conchis)Pifcitim leliis.in quibus vn
guenta alferuabaiuur [Vngueta) Vnguento^e voluptas a nofiris
quoque Iiuer laudatifiima , acque etiam honeftiflima vit® bona
admilfaell, inquit Plin.lib.xiij.Nam Perfirum gehtis. & Panho
rum vuguenta crrant.[Deproperare).f.nobis.i, valde properare
[Vdo apio) Quod humidis gaudet, Gue vdo apio, inquit, pp v\-
na,& vnguenta,dcapio aOc latius fupra. [Venus)TaloBi laSum
lignihcac. I alus.n fex laterum erat,m quibus canis afferebat ia-
duram.crat .n. vnius punfti ut feribit Pollux, VeJ 3 us.& Senio lu
erum . Perlius : Quid dexter Senio ferret, Scire.n.in voto.dam-
nola Canicula quantum raderet . AugnlL prsterea feribit ,Ta-

IS uf IS, ut qmfquc Ccncm cut Semonem amiferat. in linge los

talos luigulos elenanos confeiebai ,n medium quos tollebat vni

ucrios.qui Venctcm,ccera,.P,.opert.i.em ait. Me quoque per

Canes .Sunt qni i leani , g, omnes talorum cafus pro confuctu

dine lvdenut,m a/lumpto,um.erantqu.nque& msinia auotii

legendum

chor.pi

rbVZr 'r" ■ '■1""’ Non Bac-

htae,; p,,p„„ acetdelpZZSr^;;}^"^-;

'.II, pes

ili: ^'«"entu,

' * '«•c!* unio bacchentur. Ode xxvii lib i «n -

hell.sciml.scuafille pericula Aog.Utoma' &

fec.mu,«,um.al,,w,, P ^"aoee.qua

I N V M

Notandum tn.quia fiugularc num„um pofuit cum p|..rali
mero dicsuur . [lulo»^- pro Itala rcg.one pofi„.

^idem ahbi,) LVium.non animum mut .nt qu, tran,

Iunt.[Moranicm)lT(>longodmt.hnccU®ih^

moralpacii»"^ fuuin decurrat. [Mero) Oatiuus vcl ablatiuu» ac-

Un,j:

ce? fiEpc epulatos- [Malob-ithro Sy.) Malobathrum gptius vn-
euenn ell.fPliiliPP^O Macedoni® campos, aut cuica, vbi ,b
AuEullo Brutus vidtus occubuit, vnde & Lucan. Video lamp],,
bc philippos.Cl'armula)Scuio.[Non bene) Non bene aur,quia
arma in fugam verli proicceranc . [Et min.ices) Callium & 1;^,

tumIigmficac,quil‘edcvirtuceiaaareconrucueranr.aiittcrtenii

lues eorum.[Turpc folum) Aut eructum, aut quo proUrati tur-
piter precarentur. [5edmc per holles Mercunus)lucundefc(li
xit a Mercurio liberatum vcl 9. furtim fugillct & ceJerem ollen-
dcretfugam.vclgipocc® ad Mercurium pertinere dnr. Aere ne-
bula . vc nube caua eripil,fi hoc,& fug® latebras tutiores ondit,
rReforbens)Mec 3 phora a Carybdi,qua.n. impetu quoda (ignig
cce mentis, & furore correptum, ad Bruti p.artes rcuerfum . [Er-
go obligatam redde loui dapem) PromiHtim ac debitum redde

conuiuium&fciendumdapcfingiilari numero declinatu . [sub

lauru mea)Vt eft illud Virg. Hic tn hac mecum poteris requicfcc
re node,uel certe fub Augu. uiftona , aut tanq poeta inuitat a*
miciifub fuo carmine. [Nec parce cadis tibi delimatis) Valis ui-
narijs,ad eius quali reditu referuatis , vt vina bonus q, deinde ca-
dis onecarat Aceftcs.[Obliuiofo)hoceft vino,quo cui? peilunf,

& labor in obliuione uenic. [Maftico) Fro tampano poimt . [Ci
bona exple) Aut Alexandrina poma,qhntfimiliacolocali)s fo. I
lia, in quorum fimilitudinemfadta poculis eodem noieappellan
tur,aut certe pro cibo pofuit, tanq cibum poculis compenfaret.
[Funde capacibus)Largius utere odoribus . [Conchis) Echinis 1
concharum. [Quis udo)Intcrrogaciuum eft,fedcumexorcatio- '
ne dicitur. [Vdo apio) Viridi, ue! quod in locis aquofisnalcitur,
Corona .n. Apij ebrietatem prohibere diciiur,ut eft. Floribus ,
atque apiocrines ornatus amaro. [Deproperare) Feftinancer af-
ferre.[Quem Ve.)Archipofiam fignificat,& telTerarum laftu da-
tum in bibendo primatum . Veneris autem ladus latiflimus di-
ccbatur.qui habebat,& tricenarium numerum. [ Aedonis) Thca
cibus Bacchis. [Furere) Aut certe faltare, aut ebrium efle.

O Sspe mecum tpsin vltimu Dedufte Bru.mi.duce) Hanc P 0 H-
Ode ad Popeiumfodale rcribit,quagraiuiatei,q>rcftitu
tus fit in patria, & teftat comiluone fibi fuilfe incaftris .
M.Bruti,[Quis ce redonauic Quiritem) Quirite ciuem Roma-
num fignac . Accende fingulari numero didum, quod non facile
apud veteres inuenies.[Cum quo morate fayjc mero Fregi) Mo
rantem prolongo pofuitvt quafi cum mora fpatiu fuum decur-
rat.Fregi aut diem,vf,pro eo quod eft diuifi dixifle,vt a fexta ho»
ra fignificet fe fspe epulatos. Mero at fiuedatiuo cafu,fiue ablati
uo accipias habebit fuam ronem . Senfus aut eft,illa re fregi dic,
aut illi rei fregi. [Ma!obathro)Malob3thrum vnguenti fpeciem
efle Icimus .J[Tccum Philippos) Philippi eft oppidu in Macedo
nia vbi Brutus perijt.[Cum fraifta vir.) Qua virtute fe Caflius ,

& Brutus prscipueiaiSabant . [Et minaces Turpe fohl tetigere
mento)Turpe folum, aut cniore turpiter foedatum , vt fanguine
foedante quos ipfe fatraucrat ignes, aut nomen ell loco aduerbij
polmi.[ Turpe folum tctigere)Pro turpiter tecigere.Sed meper
nolteis Mercurius celer Denfo pauente fultulit aerejjj^pe often
dit Hor.fe in Bruti partibus militafle . lucude aiit a Mercurio fe
fubl^um de illacxde dicit, fignificans clam & quafi furto quoda
fe inde fugiffe. Per celerem ergo Mercurium, celeritviie fng®,pcf
m,qd'ait denfo aere, latebras ipfiusfugsintclligi vult. [1 c rur-
fus in bellum refor.Vnda fretu ®ftuofis) Allegoncos fignac Pora
peiu poli fugam illam impetu quoda mentis petiile rui fum p.ar-
tes Bruti. [Oblig3ta)Promifram,acdehi tam. [Obliuiofo Maffi-
co) Maftico vino obliuiones cura^ ac folicitudinem fji'iente,vel
aftetete. [Ciboria exple) Ciboria proprie funt foliacolocafio^j,,
in quo^i fimilitudinem pocula fafl-a eodem nomine appellatur.'
[Quis vdo Deproperare apio coronas, Curuatue myrto?) C^uis
interrogatiue cum quodam hortamento dicitur. Vdo aut apio
pro vindi.ve! quod inaquanafeitur. Deproperare autem vaide
properare (ignat,, '[Quem Venus arbitrum dicet bibendi) Archi
poliam.unchoationem bibendi inconuiuio talorum iadu for-
iri o e ant. Venereus autem iadus in talis fummiim numerum

riabet.i.tnccnanum,[NonegofaniusBacch.iborEdonis.)Acdo

Dtn ebrietas fortiores reddere. [Rece-

cciam amico ) Percipiendum extnnfecu*

'ham,„ fit . Bt.am furere Dulee mU,i eli.reeep.o amieo . ,

O S^pc

LIBER. SECVNDVS.

ASCIN. S»petnecum) Pompeio veteri ;imicocongrncul.iturj ni

1 lactus grjci;l Augulti,ciuuaci reliicuius tu, inonc(C). di^
luliu^ viDo indulgeat,iuo exemplo, qui dd cbricc-uem vf
que poturus eii,dulcc exutmuis furere amico recepto. Oido eli,
[O Pompei prime). i.qui primas es, mcoR foJalmrn.i.amicolJe .
[O deducte mecum Ijepe iii.) i.vf} ead vlcimu tempus.i.dourc
Brutus victus cr.st. [Bruto cxittenteduce).i.ductore.[ Militi^). i.
qui militalti mecu n lub Bruco,tantirperdumijlcducatum pr;c-
ftiterit. [Quis), f.DeoRt, aut amicoSi, q.d.quifquiselt optimus
ett. [R.edon.>uit).i,rcftuure&tterudonauic, [Dijs patrij.'»)Hoc
ell Romanis penatibus. [Ecc«!o (talo).i.It3l« regioni.[ requi
ritcm).i. Romanum militem. [O Pompei in^ prime). i.pcipue
fodaluim . [Cum quo).i.cuius rocietaie ego coronatus capillos
.i.'hns capillos coronatos. [Nitcntes).i.perfuros.[Malobathro)
.i.vnguento illo . [Syrio). uex Syria. [Fregi). i. tranlegi. [Mero)
•i.bibendo . [Diem morantem).i.a'ftmum,& ita nimis longum ,
ntfi mero fradusfuiliet. [Ego fenli teVum Philippos) Locum ii
Ium Macedoni;e,vbi Calliiisdi: Brutus pugnantes contra Augii>
itum,& Anconiunijvidii futit^hcuc Pompeius prius vidus fuerat
i C*fare,unde dicit Virg.j.Georg. Romanas acies iterum vide*
re Philippi . Nec fuit indignum lupCris bis fanguinc nollro JE~
mathiam,& latos Aemi piaguefccce campos. [Et fenfi celerem)
.uprxcipitem fugam, & hoc . [:'armula).i.breui fcuco, [Rehaa)
.i.abiedo. [Non bene) i.non decenter . quia contra difciplmam
militarem. [Cum virtus). f.Bruti/radafup.eft. [Et minaces). i.
illi qui minabantur prius Augultum expellere. [Tetigere men
to).r.oppetcndo, [Solum iuipe).i.ranguine fcBdacum.[Sed Mec
curius).i.fubd'Jctio quasdam mercuri3lis,aut blande prcces.[Ce
ler).i C!to auxilio venjens. [Sullulit me deofo aete).r.circumre-
pium,iiavc non viderer. [Perholtes).r.medios . Alluditautad
A^riamum a Mercurio per medios holies ad tentoria Achillis p-
duiSum fuHiilitdicit mepaueaccm. [Sed vnda).f.bcllo^,Vf)de dC
Virgilms, pro bello fipc diluuium ponit . [Reforbens ce rurfus
in bellum). i.impetus ficfiirorammi trahens te iterum in bellii .
[Tulit).i.dbllu]it te,[Frecis). i. procellis a feruore didis vnde ad
didit a^^tuoIis. [Ergo quia (bfpe.s redijlii. [Redde Ioui).fJibera
iwn tuo . [Dapem). i. epulum. [Obligatam).i.ad quoddandii ex
voto ci obligaris. [Et depone,) Hoc cft repone, fcu reclina, &]a
xa.[Sublaurumea).i.qusdomi me* eft. [Latusfdrum).i.faciga
tum, longa militia, quia non deftitit cum Horatio , vc iam vifum
elt. [Nec parce). i. ampliter induige. [Cadis).j.va(is vinaris , vt
Aencid.j.Vina bonus qur deinde cadis oneratae Aceltes, Litto-
re, Trinacrio &c. Accipitur aiiteontinens pro contento, cadis
pro vino, quod in eis afleruatum elt , vnde addit . [Deftinatis).i.
deputatis, & addicis animo. [Tibi).i.ad tuam voluptatem, aut ad
reditum fepolicis,&feruatis.[ObJiuiofo) Profequicur reliqua
patrem couuiui) , dicens . [Exple). i.ficca & ebibe . [Ciboria), i.
pocula, a cibonjscolocafi* folijsdida. [Leuia).i.non afpera .
[Maflico).f.vino. [Obliuiolo),i,curarum obliuionem inducen-
te. [Funde). i.eftundevnguenta. [De conchis).i. concharum te
ftis, capacibus. Deinde conuerfus ad pueros fuos dicit. [Quis cu
ratdeproperare).i.pi-oper.inter facere coronas. [Apio vdo).i.vi-
ndi & irriguo q ablatiuus regitur virtute przpofitionis [De ver
boiunft®)Ve pro vel. [Myrto).i.fronde,3ut ramo Myrti .?[<^ie
dicet VerioQ.i.iaftus illc dcxtcrtalorum . [Arbitrum). i. regem
& iudicem bibendi. [Ego Bacchabor).i.furore corripiat, Baccho
indulgens .[Nonfanius Aedonis) Pro Aedonijs.i. aeque infane
vt fjciunc Aedonij Thracia- populi bibaciflimi , [Qiua dulce eft
inihi furere amico). f.Pompeio . reccpco.f.expericuris.

IN BARINEN MERETRICEM.

DeJlomachgtHr in Barinan periurtim meretricem,quod promijjam Jf»
hi notiem non ferHartt,iioletq; quod «x periurijs quotidie magU ac magit
«mtefcat ytfiagitqsdtjfauere videantHr,Cr ad perfidiam conuiutrt,: ci
non folum ab tUa nonpltflatur, fed erefeat tUam C^filictut ti fncctdant
0mma , ‘ ’

ode yj II. Dieoloi TetraFtrophos : yf ,
Jamjatid terris niuis , atque dira .

-u— ou-y-«

-0---UW-U —

-10--UU-U—

.yu-.-,

L L A fi iuris tibi peicraii
Pa‘na Bannc iiucuilui viiquam:
Dcnic ii nigro iicres , vcl vno
Turpior vnguii

Crederem . fcd tu , fimul obligafti
Perfidum votis caput; enitcfcis
Pulchrior multo : iuuenumq. prodis
Publica cura.

Expedit matris cineres opertos
Fallere, & toto taciturna nodis
Signa cum ccelo, gelidaq. diuos
Morte carenteis.

Ridet hoc inquacp Venus ipfa : rident
Simplices nymphs , ferus & Cupido ,

Semper ardentes acuens fagittas
Cote cruenta .

Adde, quod pubes cibi crefeitomnis?

Seruitus crefeit noua : nec priores
Impistedum domina relinquunt,

Sspe minati.

Te fuis matres metuunt iuucncis :

Tefenes parci : miferaeque nuper
V irgines nupt$ , tua ne retardet
Aura maritos.

, LtA fi iuris,) Hac Ode Barinen mcretricen
' permram poeta alloquitur, non.n. vota pcrfolue
rat,nec pada fibi feruauerat.Dicit autem.Si p«n;
aliqua, vel etiam minima ^pter ipfa periuriaaffi.
ceretur crederet deos elJt ,vel Illos curare morta
lia. At vbi periurijs piHchtior efficitur, mate
nos cineres,& hgnacum toto ccelo, deosque ipfos expeditfjlle.
re . Quippe penuria omnia Venus Nymphs & Cupido rident
hinc &ei amatore numerus paflim affluit. [Auris peier.)i.iur;
m^ti,& luriliurandi tibi corrrupci,nec feruaii.Vndc CicJib. iij
Offic. (icait,Non.n.fairumiurarc,peierareeft, fed quod ex ani-
mi tui fententia iuraueris , ficut uerbis concipitur more nolfro
id non facere periurium eft . Scite.n, Euripides luraui Iineua
teminiuratam gero. [Barine) Id nomen Grscum.ett Wv.
enim grauo fignificar.fl«f«t autem grauis dicitur . Poterit leuut
Banne latmedici grauis, vel molefta. [Turpior vno vnpui).i.mi-
nima etiam ptrnaluercs periurium. Crederem fup.deos e/Te.vel

curaremortalia.[Prodis)Exis.[Publica cura)Omnes.n.te appe
tunt. [Expedit matris) luraucrat illa per h^c omnia poecie obfe
qiil velle. [Expedit) Vtile eft. [Taciturna ligna noftis).i.& Luna
& lidcra interdiu latcti3,qu£e noctis figna dnr, qm in ea apparet,
interdiu autem tacere dnr, cum non appareant, vnde & Luna fi-
lens.vel tacita dicitur,cum non luceat . Vel dicas taciturna figna
nodtls.pro tacicumat no.ftis,nox .n. tacita dicitur , quia tunc o-
mnia pene tacere foleni hinc Ouid, lib. j. Ttift. inquit. lamq.
quiefcebani voces bominumq. , canumq. Lunaq. no.fturniS
alta regebat equos. Quod autem per fidera etiam iurarctlib
xij.^n. Mato oHendit his verbis . Hic eadem ^nea terram!
mare.ndera luto. [Signa) .1. Iidera,nim (vt Varro fcribirllb iii 1
Slgnadnr eadcm,& fidera . Signa q, aliquid (ignificcni.vt Libra
iquinoamm. Sidcraquiinliduntatqueita fignificanr aliquid
P"‘'""‘''’.='"“<‘"-[Venus ipfa) Qul-fiamantibllsfa-

cilis eft . [Semper ardentes acuens [agittas) Propertius item ait
de Cupidine. Et merito amatis manus eft armata faginis. Bt
pharetraexhumetoCnofiavtroqueiacet. Ante fe?it,qi5, tuti
quamccrnnnuslioHem. Nec quifquam ex illo vulnere liinue
abii, Ardentesautem fagiitasdixii Horatius, propter faces
quas ciiam cum fagitcis habet, exuri aurem & immenfa fobcitB
dine amarorum corda ardeie videntur . [Core cruenta) Dum n
ccucnii fagitil ibi acuuntur, cruenta fit cos . Multi aiit amoris

impatientia libqpfis mortem confciuece. [Pubes) Adolefccntia

fn?'n'."''"'‘'™^ Oftendit quantum ab amatoribus diligere-’
-Cperrima, attfmen

eam re inquete non poterant .Textus aliqui etiam minati bnt
^uod plactt.ell enim fcnfus , q quamuis frpe minati eircnt bJ-,

ryni.

ANTO.

fcen:iL>u*. [J'®'’'* P i Aura) «rplfndorj & n»‘>‘' '. ,nnary-

■ *' \7"'"™"“-'-™’'---« "'libuLoacmlibtM^

ryna mraurai.do promifen , h ,url!

vLba »flut amant"" etupifl ’ ' i, jj [Dente li mgt»)
I"=ra., * nulla f'*''"' po m defotm.tate pun.at.

ro,pcena^ll.neretnc.bobeulpc«

[Crederem) A““''’' [?. robliaalh) DeuouiHi, non impendo
pcriurij. [ann" 0 . ®„(j jne, [Pulcliriot) AoaiocH
pcomilft>eco:rarlo , Amato^ multitudinem fi-

Sata / ‘““'aS 3 'fierl pulebriorem [Eapedt.) Propi

gnificatjdiccnscam pir neriuria.io coiuratium rcl«'

fci,vt puem da vidcarn vider. facrileg.o ,

gionis.ac pietatis vetti ro ' noais)Obfcura,liue fe

“ omeruam deo^ fauorem.JT 5 ,„Sa,Lunai & fide-

cretj & liaientia cmlo.ac G diceret, Fa> Stomnem

ra cunSa amento vocare. [Rident fim.) Simplices

'"“"‘^.'mSerfidU amotis cum rifu indulgentes, aut ija Nymph?
enim au P faciles funt vt Et quo, ted faciles Nymph^TMC
?e rSlo wmiics enim Veneris funt, ad quam pertinent incre-

tnees rSimphccs Nym.).’.non iracundi, (edexorabiles-L^f us
LcuolNume Cupidinis demonllrauit immite, St irnpiacmile,

& S 6 no™SrenSfcitet,nir. voluntatem Venerts.Sc lud.ciuin
L^uetetSr, vt Virg. lamq. ibat dido parens , St dona Cupido .
rb>!mpcr ardentes ac.) Aut fetnper ardentes, aut acuens femper .
f <Jotecruentj)Non mcoiecruema/ed m qua acuit, vt occidat,
immoderati!» enim amor, maturat cxuiu & dcUinatur hic eos ,
huius cotis.r Adde) .Admngehis,qui cibi creuerunt expermno .
r Tibictefcic) Tui proUitutioni.i.fubindecrcicentes amatores.
hcfuicii»creicitnoua)Sempet adiunguncurtibi noui,nec prio-
res relinquunt te,quiuis rebduios minentur .[ f tetum)Lupa-
nar. [Sipc min.ici)Viin amoris expifit vt ^ a f«uis fieii confue

uit.hocamatoribus non liceat dum contempti fedeiercui os mi
nincut&bciioui veniant, vt non abrced.im priores, [luuencis)

Filij. uiuenibu.s, metaphora a tauris, vtfupra, Nec tauri r -entis
in Venerem tolerare pondus. [Te fenes parci) Propter dilacera
tionem patrtmon)j,quimcretncu incitamentis f^pe contingit.
[Mifereq. nuper) Timore repudij . Maioreniminrecetichati-
t. ire dolor eltloliciiaticoiugis, maior vis meretricis aiumum af
ftdionc occtip.ituviciHc.[ Aura) Aut facilitas qua in amore ti a-
huiuur, 3 ut vnguentorumodor, viiprcluperius. Auri fallacis .
fOR. V "T Lia li luris tibi peierati Pcena Barine) Sceniciim princi
\ f pium inteiligeiidu.n.altquos iermones prsce(lille,qbus
V Baryna h^c noftem lureiurando interpolito piomilcric.
Deinde poitij fci cllciit,tum in bre verba hunc trupide , [Denre
li nigro ricrcSjVel vno) Subaudicndumcxtrinfecus falcem leuifli
mam pdimn ob peri urium lenlifl es [Sed [u,limul obligalti) Ac
pcriurio tcdetouiUi,[Enicercis Pulchrior inulto,) Adeo multo
pulchrior c,s po(t penuria vt luuenes te vniuerfidiltganc. [Ergo
luucnum publica cura) Pro oium luuenum diCtum cll,apud ba-
luUium 1 ’ublicaiii mifcrolji caiif.im . [Expedit matris emetes o-
penos i-allere,) Senius clt . Cu hoc videatur, prope cll.vc putem
roncinpietatis,ac religionum 111 cocrarium elfc verfamjvt q im-
pii, atque ivieligiohluM magisdeos promereantur. [Gclidaq di
iios Morte careiiteis.) Et hic & in eo , q ante hunc ftnfus elt per
iteugm.i.i in coniinirtionc ex rupcriorcaccipiendum,ex pedit fal
Iere. Kidei hoc inq Venus ipra,ridenc Simplices Nymphi, ferus
& Cupido) Kidetpcriiitium iuum Venus, qui, f.amantibus faci
hs eit [Rident Nymphi) Sic illud df,Scdf 4 Ciles Nymphi nfe-
rcficello [''cmper ardentes acuens fagictas Coce cruenta) Ni-
mium aVf/flcxev, vitii femper ardentes mtelligcndu an femper a-

cuens. EI. ginnjiitcoiicep[ionedeamoredf,ik ardentes fagit»
ns,& f.mper acuens crucntJcote.[Nec priores Impii tctftum
diiT relmqiiunr, Sipe min.m) Hoc oHendit, ec illis amatoribus
K aia elle quibus fuerit imunofa . [Te futs matris metuunt m )
I uuenci ergo non im boues dnr,red hoics.quamuis in vfu Gt vc
non mli p dimmucionem luuenculos dicamus.[Tua neretardet
‘“OAns,.r.saura,qadtceosfertTedvt,n.hoen,ll.

I N V M

...ih Nuimur in viriium rr.iiptr,cli|iinni<,j. nrgiiM,iJ,„
..iviir ,l,iiiricr.iriiit . I 11 VI 11 .. 11 . iinii "i prriuro ftd pnt.

‘ 'irc Pi-nuri'» in P"""'*"" " "ir: ■

’ Et l’ompi'f-1 meretrix, [bivlla) l.quituu vna,o, J.

[PoinaiuiiO-fiuraiiili ■ IPrirrrtO.i.prriuriovioli.
1 rNocuiHrrril>i v,iii).i-SUouis nir.it.d vcl Icmcl. [b,r,ht„,

uior vell.i ralit-m . LVno drnte iiigro)., .'rnigiait, . [Vcl
CUI pior* V a-iiitiraio. lEgocredctcm).! hdc habcnm.mdii
'"nVn ”m.at"au. tp pJinhra p-riun.i. dt tc.cra fttlv,'?r,3
‘“rsiraull I llalim.vclin todfm iiiltaiiii.lUum obligall,).,,„i,

Mimfecll^ [Capu.ru„mpv,fid™).i.

nTo vu 1 ium . [Enudc,t).i.n,an,lVII<rappar« . [Pulti, ti„
r,u,.[Et ptod,0.,.ptoctd,..,,c domo.aut .vn,pl„.
rPi.bllH cural.l.folicitudo lulitntltn.l.ocs iiiurnct tui .inioit fo
tau “r,ob iprr.rm tuam. [E«pcd,t).,.rxpcd,cnt dt vtilt .,bi

.11 rFillere).liperiiiria,qtiia pulchrior fffircris . [ , intres ma.

ms' opmm).i.frpiil.os , per quns lurarc vt per rem tanftiinau,
fulcs InJc Arcanius /Eneld.ix. Per caput hoc iuro,per quud pa.

et au.r loltbac . Et fallere ligna taciturna noais.i.taciit labtn-
tia rccelo ,oto).i.quie in loco funt coelo , 8t d,uos qu, calo

uni rCacen, e, moere gtl,da).r.abcffeau i deos immotiales,

vb, iria c6inemocat,inferos,lupero» & lidera pro in.eimtdijs
Inquam i.volo dicere, tp ipfa Venu, dea amolj,. [Ridet hoc).f.
ptnuri,m,tuum.[EcNymphat).rDeai.[Simpl,ces)n.fac,les,8t
Ixorabiles non penlitautt., graultacem peciurl|. [Et Cupido fe.

‘ - r — .-..iianiiirntiiifinictniil-

T T Lh r, n " '"I- *">' E allegoriam df .

r X. u "'>a'm.pmitiete,8c Ita multos fallere

.Uiauiiv» aivtt* t»-- • , t- ,

rusVf.in amatores, acuens femper cote cruenia (quia finis muU
loa mors eft) . [Sagit(as).r amatorum . [Ardentes).i.faces, ri-
dent hoc. [Adde , pubes) Dicit quod cum formi acceflione.
fit cti-im am.!toB{ numerus copiofior , quod (vt dixi) in gratiam
B-irynes dicit . Nam nihil mulieribus gratius, quam ^ pulihti,

& multis diledi pridicantur . Ordo elt. [Addc).t.fupenoribus,
vtpore quod formolior & dijs chanor piodis . [Quod omnis pu
bes)i.multitudopubcfcentium,aui adhuc 'gnara doli,& rerum
imperita elt. [Crefcit).i. Accrefeit tibi,& . [Quod rer.no.).i.iT.ul
ticudo amatoii.qui cibi ferui funt , [Crtfcit tibi; Nec pnores.f,
feriii , feu amatores . [''spe minati).f.re derelinquere . [Kelm-
quunt tedum dni impii . i. tuum, qu^ iphs impia & ctudtlis, at-
que inhumana esdna & iia propter impiec.item tuam min-iti
funt ce derelinquere, fedforma & amoribus irretiti, g>minantuc
efficere nequeunt. [Matres metuunt te fins uiucnci.s).i.filijs ado
lefcentibus,autiuuenibus,ne perperd.mf te .aiitqa mulieres po-
tius opiat vtfilij a multis expedaPt,Gtut apud Perf..Sat.ij Hunc |

optent gencru rex & regina puelii . Hunc rapiant , dicamus lu-
uencis.i. uuecults filiabus, ne minus formo fi pcos,aut mancos
nn inueniani . Ec fenes parci metuunt te,aucpp filios, quos in te
perditum iri verentur,3ur pp filias, quibus vtpote minus formo
fi'; xfi minus amatis ob id grandiorem dotem parare debent , &
virginss.i.iuuenculi adhuc icate vigentes , miferi.i. milerandi
gr minus formofijnontn minus Veneris appetentes rpernan-
tur.nupti.i.marito iundinuper.i. nunc parum cft temporis . 1 .
p.iulloante metuunr, ne aura.i. fplendor autfauor tuus retar-
det. i.reiineac quo minus domum redeant maritos fcilicet fuos .

S Aepe minaci.Sic legit Porphyrio, fed legendu potius minaci '
vt (it participia id quod 8f Aeroni placet,vr fit ordo, nec pnq
les amates.f.relinquuc trdum impiidni fipe minaci.i.reli
duros fe eam, quod valde mifeBt.vt qd a feruis fieri conrueuir,id
amatoribus non liceat,licer contepti deferiuros fe eam.q amat ,
fipc minati fuerint. Expreffit.n.vim amoris, vtait Aevon . Nam

q capti amore funt,iniurias,contumclias,contemptus,exclulio-
nes,& id genus cetera pertinaciter ferunr peiore condi tione, q
ferui . Adde quod eas, quarum amore capti funt,appellant Do-
minas,vti ferui, nam dns, & feruus correlatiua funt pulchri Pro
pcicius amantium haeexpreflit feruitutem hisverfibus:

T um mthi conjlantii Jeie it lumina fafiui ,

£t cafut irnpejitu prepit amor pedib$tt ,

AD VALGIVM.

Confolatur Valgiumamieum f»um,yirHm literatum ^ tenfnlartm,
•mpaltenler ferentem mortem Myfla pueri carifimi alt^ue ommum re*
rum >icry?iiNdrnrm effe ait, non femper fare yentos orm tempe/laUs , 0*
imbres non femper ^esiorem & Vriamum feutffe fihos fuos extinflos ,

^Mar€ d fetu tandem ce fandum,^ Caefarn triumphis congratulandumt

ode T X ' . Trtcolos , Tetrajfrophos : “Vf ,
vides f\t alt4 Siet nine candidum .

Non

LIBER.

SECVNDVS.

— y— UO-UW

On femper imbres nubibus hifpidos
Manant in agros: aut mare Cafpiu
Vexant inaequales procellae
Vfque: nec Armenijs in oris
Amice Valgi ftat glacies iners
Menfes per omneis : aut ai^lonibus
Querceta Gargani laborant;

Etfolijs viduantur orni .

Tu femper vrgcs flebilibus modis
Myften ademptum : nec tibi vefpero
Surgente , decedunt amores ,

Nec rapidum fugiente folem .

At non ter aeuo fundus amabilem
Plorauit omneis Antilochum fenesfr- -
Annos : nec impubem parentes
T roilon , aut Phrygix forores
Fleuere femper . define mollium

Tandem querelarum : & potius noua
Cantemus Augufti trophaea
C^faris : & rigidum Niphaten ,

Medumq. flumen gentibus additum
Vidis, minores voluere vertices:

Jntraq. pr^fcripmm Gelonos-»- — ■. ......

Exiguis cquiursqimpis . . ^ ... .

O N ftmper) Obierat Valgio pBWcaTrfffmus vtr
de phisTc t|iTenf6lcfre affici^batur.Hinc Hor. eu f»
lan cupiens per liiriilitudines, inquit, non femper
manare p!uuias,n6 femper in mfri procellas, elfe
non femper clTem Armenia glaciem non femper
Aquilonibus vexari liluas,hoc efl: no femper in re
bus eOe turbationes, & ailuerfaipfe tn continue fibi ademptum
)uerum lacrymabatur nulla quiete habita. Eccuin Neltor Anti-
ochum filium apud Troiam extindumnon omnis fus vit* an
nos ploraiierit.nec etiam Troilum p.arenies.fororesq. fleuerint
femper, debet etia ipfe multo magis ablUnetc a querelis, Augu-
liiq. Ctefaris nouam Medo?: viftoriam vna fecum decantare .
[Non femper imbres nubibus hifpidos) Ode eit fifis nonae lib.j.
[Imbres nubibus Manant) Plin.lib.ij.fcrib. q? a terra caligo hu-
mid.i,& pervapores fumida exhalat , hinc nubes qur in fublime
egrejfe in liquorem (oluuntur. [Hifpidos agros) Incultos &du
mofos. [Manant) Profiliunt,crumpunt,cxeunt. [Mare Cafpiu)
id mare ad Septentrionem eU,vt Strab. docet lib.xj. qui et lib.v.
aitjMare Cafpium a plenique vocari Hircanum. [In^quales -
cell£).i.afperrimi venti, & iempeftaces.[Armcnis in oris liat gla
Armeoia Armenia maior eft,&minor,cft aut ad Septentrione,

de qua legito Ptol. lib.v. & Sirab. lib.xj. [Stat) Horret. [Iners)
G 4 rgai Inerccsreddcns. [Gargani) Garganus promontorium ellpro-
im, pc Apuliam adttadia ccc. protendens in pelagus. Orientem ,p-
fpcftans,vt Strabo aulib.v|. [Orni) Pro quibufeunque arbori-
bus pofuit. De ornis aut plura legito Ode ix.lib.j. [Flebilibus
modis) Luftuofis verfibus , & cantibus. [Vrges) Fatigas .[My-
Myfhs ften) Pueri nomen cft hoc loco . aiit facta difccnsdf, mylH
cus arcanus. [Vefpero) Plin.hb.i).c.ip.viij. de Venere ait, Prscue
ni ens quippe & ante matutinum exoriens Luciferi nomen acci
pit,vt fol alter, Contra ab occ.ifu refulgens nuncupatur velper^p-
rogans lucem vicbmue lunje reddens . [Surgente) ,i. in occafu ap
parentc.[Fugienic),i, mane ipfo.fugcre.n, videtur a Sole cum no
appareat ille exorto . [Tersuo fun£lus)Periphrafis ctt Nefto-
Ouidium, inquit, Vixit annos bis centum,nunc ter*
tiaviuiturxeas multi mtctpretanturannosxc. inter quos etiam
Acron & Eultathius comcntaior Homeri , attribuentes feculo
triginta annos, is aut in bello Troiano Antilochum fihu amific
interfedu ab Hcftorc, vtOuid. j. Epilt. narrat, aut a Memnone
n fcnbunc alij.Iuuen.Sat.x.de Ncltoru liecu meminit, de NeUo

Imhtr

Cdjpium

mdrt

re etiam plura diximua . Ode xv. lib.j.[Troilon)ri Priami liliiis
puer Achilli congreHui ert,& occifusidequo Virg. lib. j. /'hn. Kc
Plaui. in Baccii. aic, lliocnafuilie judiui fai,i,quzilli lorcnt
exicio,fignuin ex arce Ii peniicr, alterum eciarn cit Troili mors,
cercium cum portat Sexz limen fuperum icnideretur. [Sorores)
Cafljndra,Polyxena,& Crciifa Aene^vxor. [Deline molitum
querelarum) Per hypallagen define molliter queri . [Troph^a) irofhdd
1 ropxon grxcidnt,latini vero croph^um,a 7(uirtt,quod cltcoii-
uerlio.Teowtfli verto, T^oire'» in fugam verto . fijuiautdux holi em
conuerterec, troph^um merebatur, qui vero plenam viAoriam
confequeretur, triumphum. S^pe aiic arbor in qua hottium fpo-
lia atfigebancuc.troph^um dicebatur, quod late poeta ollendu iri
principio lib. xj. Aeneid.[Troph 5 aC^f. Aug.)Scnbte.^uet.Par Augutli
thiquoqueAuguRo,& Armeniam uindicanti facile celTerunc, Um
& fignamtlicari3,qu£ M.Cra/fo,&M. Antonio ademerant, rc*
pofcenci reddiderunt, obfidesque infuper obtulerunt , Scythas
quoque pellexit ad amicitiam P. R. victo per legatos petendam.
[Nyphatcm)Nyphatcsmonseftin Armenia Mafio monti O- liipha-
riencem verfus imminens , ucStrab.lib.xj.docuic . Eftecatn flu- i«$
uius vc hic , & apud Lucan. Acmcniusque tenens uoluencem fa-
xa Nyphaten,& luuen.Sat.vj. Quofdam facit efle Nyph.iten in
populos,magnoque illic cunfta arua teneri Diluuio. [Medumq.
flumen) Media (vt Str. edocet lib. xj.) Duplex eft maior & mi-
nor in maiori «flatem Partho?? reges agebant, frigida.n. efl Me- lAtdid
dia.Media maior olim toti Afi« dnata cfl.Traduiq. Medos mul
tarum re?! audtores Armenijsfuifle. Eft aut Media Boicalis , &

Atmeni* iiinAa.fMcdumque flumen) Araxe inteliigit , qui Ar- Araxet
n)€niam,& Atropaciam.i.Mediam minorem terminat,& in ma-
re Cafpium egreditur.Tigris etiam labicur per Atropaciam flu- Tigrit
uius celerrimus,vnde& nome habe t.Nam Medi fagittam tigrin fiu,
vocant AuAoreflStr.lib.xj. [Gentibus additum Vi Ais, minores
voluere vertices) Vult Nyphaiem&Araxen,(iue Tigrin cum
peruenerint ad vi^as gentes. i. in Armeniam, & Mediam canqua
ipfi etiam vifti Gnc, fluere lenibus, & mollioribus vndis . [Vorti- \ortktt
ces)Vorfus 3 &vortices dixere antiqui, qux primo Scipio Africa-
nus in c,liceram fecundam vettiife dicitur , efl aut contorta in fe
aqua, vel quicquid aliud fimilicer vertitur , inde pp flexum capil-
lo?!, pars fumma capitis, id Fab-hb.viij. docet . [Intraq prxlcri-
ptum).i. conftitutum terminum ab ipfo Augiifto ne latius vaga- Qtlt»
rentur vt olim. [Gelonos) Gcloni(vt Sol.fcribit) populi funt in
Scythia.qiii de hoflium cutibus & fibi indumenta faciut & equis
fuis tegmina,vtque Mela fer. Geloni vrbem ligneam habitant .

N On femper imbres nubibus hifp.)Valgiu hac Ode cofu- AC X.«
larem alloq.tur amicum fuujquemcofulacur Myliis pue
ri fui delicati morte grauuet ferente indicas mala hoib.
non elic cotinua. [Glacies in.) Aut qux curfuin gelata no habet.
Vccocrcfcucfubitx currenti in flumine cruflx, aut qux nimieta-
te frigoris pigros efficiat vt Cofertoq. agmine cerui Torpet mo
Je noua [Querceta Gar.)Vt pineta xfculeta, fic & querceta po-
fuit.[Et folijs vid.)N6 femp folijs viduantur arbores, hoc eft. Dii
inoibus fint vices tpo?!,c6cinuareluftu Valgiuno debere. [Fle-
bilibus mo.) Quia poeta erat Valgius & moerore fuii confolabac
luSuofiscarminib. [Adeptum) Tanq mortuu fleret folatiofuo
adeptu. [Fug:c:e)Sub Hefpero,vt duoeu tpa tenere monftrarct.

[Senex) Nettor,q xc.annis.hoc efl tribus xtaiibus vixifle firma-
tur, vnam.n.xtacem XXX. annos ponebant, non ergo eum dicit ol
vita fua Antilochum fuum filium fleuiife . [Nec impubem par.

Tr.) Troilus Priami filius xcate impar cogrefTus Achilli, de quo
Virg. Parte alia fugiens amiflis Troilus armis Infelix puer atq.
impar cogrefiiis Achillijtan^ nec ipfe parentibus fletus Gt.[Moi
lium) Qux nimiu teneri afFcdus unt,& define querelarum, pro
define queri,6gura hypallage. [Ec potius noua cantemus Augu-
fti trophxa) T anq fi dicere. Melius remoto luftu Cxfaris fadla
cantemus . [Et rigidum Nyph.) Scythix fluuium . Plerique pu-
tant Armenixmontem . [Medumque flumen) PoeticxquafiSc
fiimms fe viflum fcntiat,vi Et pontem indignatus Araxes, & Eu
phrates ibat iam mollior vndis,vnde gentes tum viftas vulcintel
Iigi,q circa flumina funt . Euphratem thlndo?? amnem vult in-
lelligi.Ordo efl.Can ternus Medum flumc voluere minores vor-
tices addidu vidis gcncibus.[Intraque prxfcripcu)Inira coiitti-
tutum. Auguftus.n.hnes Gelonis ftaiuit quos vidi egredi no au-
derent fcd prxfcriptis limitibus tenerentur, cum ante vbi libuif-
fet,excurrerent.[Exiguis equitare C3mpis)A Cxf. determinatis.

N On fempimbres_nubibus)HacOde Valgiu cofularem ? O
amicu fuum lolat morte delicati pueri grauitcraffcdut.

[No femper imbres nubibus hifpidos manant in agros)

Latet renftis in hac elocutione, intelligi.n.vult, nec feropet plue-

C A R M

in fobitdis , Gataani) Garganus mos elt Apu-

[AorAinilonibosQnmarraG B ■) -g

N V M

olc X- JJi'£o/oJ,I'«r«/!rofW;-Vf,
XAtn farii tcrrit niuff , dtrd .

^iuurcrra au.rm dftr.vc ?■"" J «"“Sid;;; monbus Ornos.

[Otnl)M5iaoa! arborts luntj^V g fl,g;|ii,„s modis My-

«y»--WU'U'

-gu-u

.„,r,o„g . ^tradiiur iribus

Neftoris fuifle hlium notum elt •

sissass:
-igiiSiiis

g!3SiiisS=as'

Sordibus tefti ; caret inuidcnda
Sobrius aula

Ectivs viues Licini, neque altum
Seni per vrgendo ; neque, dii procellas
Cautus horreicis, nimium premendo
Littus iniquum.

Auream quifquis mediocritatem
Diligit , tutus caret obfoleti

]. fummos

^.''nr.mrrum ,:l"rum gen.ium ac?elllfli, & ajlr.um ,.ai. ayipuSennpEiUt^^
coitifi puafi fit frjaa fero impetus eius poliq viftus fit . 'Pi nus .• & celfaTgTauiore ca!^

r. L TOnfrmprsimbtes)ArgumiloNatur».qux,iollil^d^- "nfrriuntq. fuS

N ^

rodffuiifto Ucrymis fedac.s ad Istas Auguttilaudes dicendes ac g ^rat infeftis , metuit fecundiS
> cio^ato^dues,OVdlglamice.Imb^es.^pluuI^denfste^r^^^ Alteram fortem bene prsparatum

'^'/^biicmcs,imnfempermanant.f.Jiftillanr,nuhibus.i.exip(y nu- ...

;ano monte Apu
oesmeiiresj&or fFortlS
jfque per omnes ^ContT
is inceir.inter,My

• bibns 111 agros bifpidos .l.liitruIO!,» ofprros vepribus & dumis,
aotl.rotdls iniqiiales .i.vnditmaeiiiils venus aglcatai . ila vc

mare iniquale. i. nimis mtgidum faeiant.fup. non femper ve-

xant .i. moU Ihnc , & huc illuc veftant,mare Cafpium, qitod ad
Sfpienirionem vergit, vbi fsuiflimi fiint venti . Nec glacies in-
ei s.n.mertiam inducensjproptcr frigus, quod Mato pigrum vo-
cat , ilat-i.rigercit,iQ oris.i. regionibus , Armemjs .i. ad Srpten-
trionem vergene bus , vfque.i, continue per oes mens, aut quer-
ceta Gargani i.locaconlicsiquercubiis in Gargano r
|ie ctefeentibus bborant.t. vexamur vfque per oes n
ni i.arboreMlIat ,non viduantur .i.fpoliancururqueper ■
menfes , fobjs.i, frondibus . Et m urges.i.premis incelfanterjMy
ften.f.puerurn, ademptum, i.ablatum tibi per mortem, vrges dicit
modis flfbiiibus.i.luttuofis verfibus , ut Elegijs.aut Nenijs , nec
amofcs.i.uchcmentcs ardores cx amore prouenientes, decedunt
tihi,i.;l tc,3utinconro!ationem tui. Vefpero furgetite.i.inocca-
fu apparente, nec fugiente.i.diim fugit eadem liella Veneris.quq
no.‘i«vefpcr,aucVeiperus dicitur, & mane Lucifer. Jiolemrapi
dum.r.m.jx apparittn um , & fecum nitorem ceterorum liderum
rapier.tem.i.necverperi nec m2ne.[At renex).f.NeUor . [Eun-
dus tc-r xuo).i. tertiam agens iiaccm.i. [vt quidam volunt) ter-
tium curfum Saturni , nonplorauii Ancilochum.f.filium fuum .
amabilem, i.licct amabilem, & occifum ante Troiam, omnes an-
nos.f.vicz fux , nec parentes. f.Priamus , & Hecuba, aiii forores
Phrygia:.!. Troianxvt ColIandra,Cteura,Polixena,& ceterie.fle
uere femper Troilon.ffiiium illorum , & fratrem harum, impu-
bem, i. adhuc vix piibefceiitem,cumab Achilleoccidcretur. vn-
de Aen j. Parte alia fugiens amiflis Troilus armis Infelix puer,
atque impar cogrefius Achilli . Define tandem querelarum mol
Jiumpro eo quod elt mollirer conqueri , aut define cantare tro-
phai.i.i.vidloriama verrendo holte querelarum mollium. i. qua
cum molles fint,de te tamen trophaium agunt, & cantemus no-
ua trophra Airgulti Csfaris,& cantemus Nyphatem fluiiium
Armenia: rigidum, i durum acvmcendum.i.accolas Nyphatis ri
gidos , & flumen Medum.i.Medicnm.f.Arazem , additum. i. quia
additum t'li,gencibus.r.reliquis,viftis.f.ab Auguflo, voluere mi-
nores vnrtices.i.fcob pudorem con(lringere,& minores facere
gyros, hoc elt populos minores excurfus , & cantemus in laude
Auguili , Gelono.s populos illos Scythii ftigmaca ferre folitos ,
equitare campis exiguis, intra piaefcriptum.i.diffinicum , & afli-
giutum, quali ex pr«fcripto ab Aiigulto locum .

AD LYCINIVM.

« 4«l «uird «Rtmt bitmilKRte t» fordti, dtuoluanur tJ,u, flT* intu.*
/ar>u»4.

Pedus . informeis hyemes teducic
lupiter.-idem
Summouet . non,fi roalenunc.' & olim
Sic erit . quondam cy thara tacentem
Sufcicat mufam , neque femper arcum
Tendit A nollo.

Rebus an^uflis animefus , atque^

Ectivs viues) Lycinio Poeta fetibit, hortans aNTO.]
eum ad temperantiam, & mediocritatem , nam q
fumnia petunt, multis acvarijscafibus oppnmun
tur,inde grauius deciduru . Qui vero intima te-
nent, ignaui femper hnt , & nullius funt pretij .

Ad illud ci exhortatur, ne .f. dcfperet meliora la-
pfisjneue confidat nimium fecundis, ell.n. omnium rerum vicifll
tudo vt & Terent, feribit. [Redius viues Licini,nequeal.) Or-
do elt . O Licini rectius viues,neque femper vigendo altu , neq.
nimium premendo littus iniquum, dum cautus hotrefeis procel
las.[AItum).i pe]agus,eli autem hic allegoria, vuU.n. intelligeie
fomma minime adeunda , iniimaqiie fugienda, mediocria vero
fcquenda . [Procellas) Cafus arduos ,& pericula. [Lictus in )

Propter vada, & faxa nautis periculofa,inielligic aut fordidx , &
humilis vitxltatu & anguillas . [Auream med.) i. felicem & piil
eherrimam.vnde & Phil.lib.iiij. Pol. 311,91 in omni ci tutate funt
tres rpectes hominu,Diuites,paupercs3& mediocres, inter quos
optimi luntmediocres,qa medium femperelt opcimu. [Tutus) f”*
Philof.idem lib.iiij.Polit. fcribit.Mediocres ciues magis faluan,
qm necinlidias patiuntur, nec fraudes faciunt vt alij, qu.ipp fine
periculo viuunt. Ibidem quoque ait, quanto magis aliqd accedit
ad mediii, tanto melius, quato magis diftat ab mecio , tato peius
& lib.ij.Eth. ait, 9 exuperatio,& defeftio bonum ipfum cortuin
piinc, mediocritas vero conrcruat,[Obroleti)Inqnati & polluti. Ol'/"''*;
Obfolere cft de vfu exire . [Sobrius) Teperatus, moderatus, fine
ebrietate.[Inuidenda),j.pulchra,ingent!,rupcrba,fublimi , & ex
qua inuidia oriatur. [Sxpius ventis) Per exempla oficdit fumma
oi.i cafibus afpcris opponi.[Sspius ventis)Ouid.cc .ait. Suma pe
tit liuor.pflant altifiima venti, Suma petunt dextra fulmina mif ^
fa Iouis.[Speracife(lis,)Id qde viri fortis elt,vnderhil-lib.4 Etb.
ait,Btenim nemo tollcrantior cft malo?! hole for ti,is aut(vt ide
ait)ho fortis proprie df,qiii circa honeftam morte, & ea oia qus f
repente eucniuntjati^ue alFenint i pfam, interritus elt . [Alteram vir \
forte).i.iniq fortunam. [Prsparatum) .i.inftiturum abvirtutCj& ,

edofiu. [Informes hyemcs)Turpiflima cempeftatcs, bonorum ,

»uc,&inalo 9 tviciintudiucscfl'eoftcndit.[Olim)Infuiutu . [Sic ,

erit)

LIBER S

erlc)Hicf»f pmii^iini.[Quondaii)).i.qn.iuvungiiur.n. fifqtienti
bus.poflcs cc luogcrc lupcrior^bus, lifd cunc tii futurum lignificu
t«c,&olim inpccritum.[ Apollo)Scnbit Otod Ub.vj. fXpolImem
dictcjrcharr.eiusq-iemuUcsiniirntoremfuiHc. Macr.aut lib j.
Sat. fcribiCvArcuiJc fagttns Apollinis (imulacra dccaran, vtper
^'•itcas intelligatur VIS emilfa radiorum manu , tn dextera
tias "Citare , arcum vero cum fagllti^ (iniltra , q* a J noxam (it pi-
griorfitralutemdextramanupromptiorlargtacur . Idem quo-
que eft in Odexij.lib.j. [Angullis) Anxijs . [Contrahes) Meta-
phora eft . Illud aut Senecx^quod diximus, & hic conuenit, Ne-
mo confidat nimium fecundis nemo defperet meliora lapfus.

R Eiftius viucs) Ad Lycinium fcribit, monens penculofum
elfe magna letare.nec rurfum fi pericula timeantur inter
anguftias humile vitam fordide conti nendam, & per alie
gorianauieantium mediocritatem fuadct elfe fequenda. Ordo
eft.Lycini du cautus horrefcis ^cellas redius viucs viues, neque
femper vrgendo, neque nimium premcdo iniquum litcus.i.naui-

t acibuspericulofum [Auream) Beatam.Virg. Aurea qu* perh--
ent»iilo fub rege fuerunt Secula . [Obfoleti) Squallidi , fordi-
dt. [Caret muidend.i Sobrius aula) Inuidiamediocritatem ca-
rere dicit ex magnis aedibus qo-c folent obrui inuidia. [S^pius
ventis agitatur ingens Pinus) Metaphora abarbonbus & sdiri-
cijsjtanq maiora, & in alto polita periculis fubiacere femper , «c
calibus , vt luuen. Numeroia parabat fixcelfe turris tabulata ,
vnde altior cflct Cafiis,& impullie prsccps immane ruinae. [Fc
riuntque fummos Fulmina montes) Acroceraunia dicit, quibus
a frequenti fulmine nomen eft datum . [Alteram fortem) fcoriu
nam bonam,aut malam . [Bene prsparatum) Jnftruftum inge-
nio , & forti dodnna fortunatum , pra-parat enim fe ad tempe-
randam felicitatem, & aduerfam tenendam . [Iniormes) Turbi-
das aftiduis imbribus. [Submouet)Datd'Uin itatis exemplum p
imiiationcs tempori, per qux fperarc in aduerfis, & femper for-
tes elfe debeamus. [Non lienale nunc, & ulim) Stc ent genera-
lis feiuetiam. Non ieinper eandem manere fortunam . Vt Virg.
Nunc olim quocunque d.fbunt fe tempore vires & olim pro fu-
turo rempore pofuir,vt Hunc tu olim coelo fpolijs Orientis onu
ftum Accipies . [Neque femper arcum Tendit Apollo . ) Aliud
numinis pofuic exemplum , quo eum dicat no femper bellorum
iriftibus occupari, fid mifceri dulciacanti lenas [ldem)Quifquis
es.[Cotrahes) Supprimes, metaphora a nauigantibus,nam licuc
de incerto pelagi nautiijita ftpicnti,ncc in aducrlis defperandii ,
nec confidendum fuadet in profpens. [Appare) Obtempera .
tOH* Eftius viues Licini,) Hac Ode Lycinium Valgium allo-

i "V quitur mones pcriculofum tfle magna tcrarc, optimuq.
X V_ elfe mcdi3B vitx ftatu. [Neque altum Semper vrg.) Alle-
goria, qua fignificaturfiieq. m.igna nimis appetenda, nec rurfum
du pericula times, inter anguillas humilis, ac fordidar vitarconti
neatis. [Littus iniquLi)Periculofum pp humiluattm vadorum ,
fiue propter fax3,fcd & hoc (vtdixi) allegoricos accipiendum.
[Caret inuidenda Sobrius) .i. fapiens,q> caret inuidtnda aula.i,
inuidiofa bonorum fublimitate. [Sspms ventis agitatur ingens
Pmus) Per hsc & qua» fubicfta funt allegoricos ligmhcat altio
ra quaeque hominum mngis periculis elfe fubieftj. [Feriuntque
fummos Fulgura monte.s)Et h'c & in fuperion fxpius per zeug-
ma accipiendum vt fit Sspius feriunt . [Sperat infeftis) Qjaod
eftaduerfuin. [Informes hyemes reducit lupirer idem) Per
hic, vices elfe bonarum & malarum rerum probare vult. [Non,
fi male nunc , &olim) Nunc futuri temporis eft nonnunquam,
hic interdum , aut nonnunquam (ignificat . Rebus angullis ani-
mofus, atque fortis appare , hac allegoria praecipit , nec aduerfis
rebus defperandum eile , & fecundis non nimis confidendum .
ASeSN. Edius viues) Mediocritate & temperatiam pulcherrima

Ix virtutem comendas, dicit, O Lycini tu viues re

Jl V. dius, neque femper vrgendo .i. preme- o,altum.l. mulru
exaltatum, & ita profundum mare, hoc eft non fedando altilfi-
ma quaeque, neque premendo femper littus iniqiium.fnauibus,
aut quia arena carinas terit, ant quia fcopuli latera concutiunt,
dum tu cantus .i. prouidus, horrefcis nimium procellas .i. vndas
procellof.is,qux in alto frequentiores funt,^ ad litiora,vnde in
Arte , Serpit humi tutus nimium timidusque procelli , hoc eft
neque humillima, quique & abirdiftima amplexando, vnde
neque honor, neque res acquiritur [Auream qiiifquis).i.quicun
que diligit mediocritatem auream.i.opnm.im & pulcherrimam,
as fup.tutus a periculo fublimioris conditionis, carei i. vacat, for
dibus.i.in immonditijs , cedi obfoleti .i. fere diruti, & ficu ac tm
munditia vidi,& is fobnus.i. maioribus abfttnens, & eo quod fa
tit eft contentus ,ca(ct aula .i. regi. hoc eft domo regali , & pa-

E C V N D V s. 47

1 tio fublimi,iniiidend.i.i.cul quil.betmeriro inuideattquiafuoi
ma prtit liutir. [Pinus ingenv).i valde exc« il.i,.igiiatur fcpius.i.
valde fipe, .lut fepius, q arbores humiles veiiiis.i.vi ventorum,
Sc turres celijc.i.fublunes.decidut cafu.i.ruina grauioie, quu rev
grauisquantodiutiusdecidic,cantograutuscutitrncur. ht ful-
gura feriuiu.i.concuciunc montes fummos, non cn peni tus, quia
funt ad quos fulgura 8d venti non pertingunt, ped ut verti decen
ter priparatiim.f,tcmpcraniia,& conci nentia, feparac u bus infe
ftis.Ldum res funtinfelli,& aduerf*, fortem alteram.i profpcra.
&-iiietuitreciindi$.i.dum res funt fecundor, & nimium prolper^,
fortem alteram.i.aduerfam. Vnde Philippus Macedo Alexandri
pater, dum vno die tris litos nuncios accepilfec, Magne, inquit ,
lupicer.pro his tanris bonis modicum reponas m.ili,fciens pru-
denti ftimus rex, q» fortuna nunquam eft perpetuo bona lupiter
re lucii.f.poft f renitate m hyemes. j.tempeftates , informes i.o-
mnium agroi^ fpeciem auferenti t & contaminantes, & idem.f.
lupiter, fubmouet i.clanculnm aufert hyemes , induda.f fcreni-
tate.Si male nunc eft noneHtfupiContinue fic.i.male & i.etia,
olim.i.in futuro. A poli 'fufitat f.cancu fuo, quondam i..i)iqn,
cytharam tacentem.i.non refonantem, neque tendit femper ar-
cum, i non femper infenrus,& mfeftus eft. Nam dum arcum teti
dit,vItione paratum cyih.uam, hilaritatem. Et ideo q,a & Natu
ra,& Dij N.iturae modetJtores temperata mediocritatem amat,
appai e rebus angiiftis.i.in aduetfis , & aftlidis rebus . animofiis -
atque fortis , & tu idem contrahes vento fecundo.i.profpero ni-
mium. i.du Fortuna nimium arndec , vela turgida.i.inflaca.i.non
fequeris dudum Fortunae nimium profpeci.ne te pczcipitc det.

AD Q- HYRPINVM.

Suadet Q^Hyrpint ue fe alitnit •tegotijsfnaolHat.& turie rerunifu»
turaruniyCrim pjueu natura fit contenta , jed poUtu dum adhuciuuenet
O" fanm efl, commode : moll(ter^:in ocio yiuatex injperato fenefiutem
ad futuram , ejua voluftatei omntk extingutt^fomnum adtmit ygrauu
morofaj; fit'*jffi tfi •

ode JCIJT. Trieolos Tetrdfirofihos t
Ktdes Ift alta jiet nme candidum •

-oo-oy-o-o

V I D bellicofus Cantaber, & Scythes
Hirpine Quinti cogitet , Adria
Diuifus obiedo , remittas
Quaerere : nec trepides in vfum
Pofcentis a:ui pauca . fugit retro
Leuis iuuentas , & decor , arida
Pellente lafciuos amores
Canitie, facilemq. fomnum.

Non femper idem floribus eft honos
Vernis : neque vno Luna rubens nitet
Vultu, quid asternis minorem
Confilijs animum fatigas?

Cur non fub alta vel piatano.vel hac
Pinu iacentes fic temere , & rofa
Canos odorati capillos ,

Dum licet , Alfyriaq. nardo ,

Potamus vndi ? disflpat Euhyus
C uras edaceis . quis puer ocyus
Reftinguet ardentis falerni
Pocula praEtereunte lympha?

Quis deuium feonum eliciet domo
Ly den ? eburna , dic age , cum lyra
M aturet , in comptum Laesnae
More comam religata nodum •

Quid

C A R M

pcts.rivUU J btllimfus CjniiberA Scyihi-Opd ‘ .

Hyryi» »)''P''’''*"'''''‘«|.“"‘5°^ii;J,1 duaoblaiu^ft- SSnil« .n.

fucrunc/iPJsin deducendae ncanis adiuneuntur, quod

l„pi ,0<aa. hy.pL™,.l H pofuit marcu-

Adri. S.rd,b..jX£..bK.[Adr.aob.)HuAdnaptoma^^p^
lag° ?S°a“SSrmari .«o Adriatito ruperms
rTreaidcil Tiintas, cariofus fis . [Poftcniis pauca) Naiura.n.

Lteque. [Puglt rctro)Ould.«lib..i| dc Ane a.t . Vtendum ert
,.a.c,MO pede labicuc anas , Nec bona eam N™' <1 b»". p i •

mafme. rUuis).bGne pilis . [Arida can.) Maec.lib.si). rcnbit,.

Ca.i.cie e; nimio humore fieri.quod phlegma ,ocaiur,n,.n, ideo
albi fune eani.v colore humoris, quo nucriuncur. imira.itur, la-
tius iS rideto in Ode ix.lib.j. [Arida can.) i. Iicc. Si m.iepeiiia fc
ncfla.defcau ridelicet fanguinis hinc I uuen.aic Sas. t. Priterea
minimus gelido lamcorpore fanguis Fcbrccalct fo 3 J ellcnie
lafc.amOCicero in C3toneinaiore,inqt, Non modo vitupera-
tio nulla, fcd et fumma laus feiicaiitis eit , ^ ea voluptates nui-
magnopere delidcrai.hoc quippe dixii,q,a multi vicuperabJC
Smmm fenciftuic.quodvoluptaiibus cjrcfec.[Facilcmq.(om.}i.initf&
m-U quietum, nequeunr.n. Senes quiete dormire morbo?; mole-

itiam.biMCJitluuen.Sac.x.CirculilicagmmCjfaiflo Moibo^toe
genus illenumcro.hiclumbis.hic coxa debilis ambos Perdidit il
le ocjlos,5tlulci» inuidcc, huius Pallida labra cibii capiunt digi-
tis .tliems,iuuenibusautlaciliselt foninus . [Non fempec idem)
Coparat ilonbus jdolercenti3tn,ac iuuentam,fituti.n.illi paruo
tpe .ngetu,(ic ipfi iuuenes cito definiit feneft itts aduentu .[Ne-
que Luna luiec vno Vul.) Sicct iuaenum vultus ciefcence a-cace
Lhi^ ee mutatur . Lunam auc nunc pura vf, nunc oblcura, & nigra, hunc
l*riJ rubicunla. Pura ferenitate portendit, nigra pluoias , rubicunda
uctos.Auft.eil Plin. & Poe lib ip Georg. [Animii niin. a:c. c6.)
Minore animum, iternis colilijs air,qm vita: bretiifjie sterna^
rerum cofultationibus expleri non poc.[Ciirnon fiib al.)0''do
ell,Cur dum licet, non patamushcrcrmTe iacenteslub alea vel
platanojvelhic pmu & rofa odorati t anos capillos, & meti Af-
fw fy li a nirdo ?[ Temere) Imprudenter & nullo ordine, quo J volu

ptatis dt.[Roraod.ca,) Piin Iib.xiij.fcrib. In vnguetis repertum
fuillcronpfuecutn,ineroinit item latius lib.xx),[Odor3ti}Odo-
N«rdiM ratos Illices. [Allyri a nar.)Dc vngueto nardino, feu foliato intel-
ligic.de quo plura PUn.lib.xiij. cap j. [Afij-na nardo) Polm nar-
di princip-di rrat in viigoetis . N.irdi aiit fi luex elt graui & craf-
fa r.idice,fedbit ui ac nigra, fragilique quamuis-pingui folio, par
uojdcnroqiic Cjcumin,iiiiari(la< Ic fpafguiit , idco gemma do-
tf nardi (picas, acfolia celebrant, laijd.iturbyri.icum,rnox Galii-
cum.fcrtioioco Creticum . aiidor l liii.lib. xij. l-)iti[iir auc haec
nardus.vc hoc in loco, & hoc nardum, fic cciam h cc coitus & hoc
coitum . [Huliyus) Oe buliyo dittum elt Ode xviij. libri pumi.
[Q;iispuerii>;yus)Acfiiiiipft) conuiuio elTct ita loquitur. [Ar-
dentis (•alcrni) Optimi vini . [Pr*tereuntc lymph.i) ,i. rmulo
pcer labcnte . [Deiiiurn)A via rcmocum,non.ii.ptollabac [Scor
Sc,rt4 '''"^^^l^^rcfnceminteliigic.Pcllus.n.art.Scortaappdlaiuurme-

rctnces.q i vt pelliculi fuh-gantur, Oia nanq. ex pellibus Lifta

rcortuappellantiir.[Eburnadicagc)Ordoelt.Agcd.cciieburna

lyr.i nnnuiet more Lac«n c rclig ua nodo incomptum , appofi.
no cofn,im.[M.irurcc) Feltinci.de quo verbo iegito Gell.liLu.
cap xj. [ Licrni) i. Uconici- mulKTis,non.n.dc Helena tmin*
Hligit. V.iJe Viig,lib).,^in,3it,V!rgmis Os hibirumqtie gerens
e^ncninquc Spartan® venatrices

& vnginis ;

. Q v,j hvihcoia^Hac Ode Hy,p;;;h
^ ra iTru.n pubi, carum, vel nego, i, 5 qme aheiia a nobis funr

• &S'>am u?,™

prava lalT.v.um mufu f U6ir,er,'oiJ

uls iuuentas, & d«»'' pHlfnte lart.uo. amore, ,4

?3C,le,r, fr,mriam.,.rcced,I, Hc nob,> proceden.e vr.a i„ le„,i,„
r/arn VI clt , Opcima quarqur dirs mireris mortalibus kui prm,^

furnt rAridalSicca.hocell, Au, nihil infelmpendeneeperni,

Smparlin.oniam.vc fune fenei, aui arida minusluuenecais,,
rFacilemq. fomnum) Eo quod laclem fomniim luucrubuipel.

Ia, fenedub vl Pendebar Io, nno iam dcicriorc fenedtus . [Noq
femper idem floribus elt honor)Naturalibus e»emplis,pbat 1,1.

hil elle pe, P'tuii.[Ql,id aitcrms minorem) Ordo elt, t(u,d fa, i
sas animum minorem licrnis conhiijs.i.i} non ell par anernog,
fonfilioft non.n. femper liibhltit in corporenon minorem anu
roum ad coliha , fed «ternis conlilijs minorem volui; intclligu.
infinitis tJi diuturnis. [Cur non) Ordo ell. Cur non potamus
du licct lic temere iacentes fub alta platano , vel fub hac alea pi-
nu & odorati canos capillos rofa, & vnfti A (fyria nardo ?
nunc ‘^ytu olim AlCyria vocabatur . Notandum aut quod «ar-
dum gne fcemmino pofueric . [?ic temere) Pallim, vt hret licei»
liam ipra lafciuia . [Canos odorati cap.) Abfoluta locutio . Ca-
nos capillos odorati, pro hhees odoratos capillos canos. [DilTi.
pac Euhyus) Liber pater diCtus eo, quod cum dij bellum cum gi-
gancibus gererent, primus m leonem conuerfus occidit gigante,
exquofado eum lupiter ita laudauit, tuhye, hoc ell bone fili
gr®ce enim ij'et filius df,h«c vox etiam Bacchis m faens ttahcba
tur, vtVirg.buhye. [Edaces) Eo ^comedant, & attenuent, &
con'rumant.[Quispuer ocyus) Velutm ipfo lam conuiuio vo-
luit videi i . [ 1 'rstercunte lympha) Decurrerue fonte aqua peti-
ta can^ooiuileuior.vt fontes liqdi, atque exercita flumina cur-
fu . [ -iuis dcuium fcortum eliciet domo) l^afi infcium plurii
viarum,& domum, i.non ad publicas dilcurrens per domos, qua:
publics non oino proflet . Scortum aut dictjam putatur a calcea
mento?! folo fubiedo etiam omnibus vulgaribus . [Lyden ebur
na dic age cum lyra) Ordo ert,Hy rpine .ige dic Lyden eburna ly
ra,vc religata comas. [Incomptum) Incompolitum, more La-
cs ns . [Maturet). i.fellinec . vt Maturate fugam,feflinaces cnrni
muheies pexum tmc.ipillum in nodum colligere coniueucrunt.
[Incomptum)Incopolitum in Helena fimiIuudinem.[Lac5n2) I

Helens.vt Virg, Non tibi Tyndaridis facies inuifa Laexn®. ,

Q Vid bellicofus Cancaber,& Scythes Hyrpine Quinti ‘Co-
gitet AdriaDiuifus obieAo) Echic Quin tu Hyrpinum
ailoqturhac Ode, qua continetur ahjs negocijs non de
bere no» nim:as rollicicidines adhibere,fed potius comodis vic^
noltrs cofulere .celerius fe rapienti. [.A dru Diuifus obiedlo)ln-
tcrfufom.iri nobis remoto. [Nec crepides in vfum Pofcetisaui
p.iucj) Nec fiicis agaSjVc habeas vit« necelfariajCum pauca omni
no deli ieret . [Fugic retro Leuis iuuentas). i decidit & remeat a
nobis procctleiiti vifa in feneducem . [Arida Pellente lafciuos
amores C. anicis facflcmq.fomnum)Caniciepro fenefta,quani
aridam dixi ,quia fenes parci, ac tenaces funt. [Non femper ide
floribus eli honos Vernis,nequc vnu Luna rubens nitet) H^cad
«tacem vult n ferri, quia necipfa femper in flore iuuent® perni-
tet . [Qjid sternis, minorem Conhlijs animum fatigas) Difer-
te qiiid,inquit, animum porrigis in rerum aeternarum confulca-
tionem , cum is non fufficiat breuicate vit« . [AlTy ti«q. nardo ,
Potamus vndi) Eaqus nunc Syria dicitur olim addita fyllaba
Aifyria nominabatur. Scadnocandiimhic quoque nardum foe-
mmino genere dicit (icutifupra. [DiUipat Euhyus Curas eda*
ces) Euhyusvocebacchantium Liber pater. [Quis puerocyus
Reflinguet ardentis Falerni Pocula prxtercunce lympha ? ) Sua
uiter quafi in ipfo iam conuiuio fit,(icuc fupra . Quis vdo dep.o
perareapio Coronas curat de myrto .[Ardentis Falerni) Ardcn
tis auflerifltmi, calorem corporibus & animo concitantis, & be-
ne reflinguet prxiecit quia ardentis erat fubiedturus . [Qjis de»
mum fcortum eliciet) Belle deeiium fcortum Lyden ait,qu« cor
pore quidem qusflum faciat, fed non publice, Deuium enim elt
a via remotum . Ceterum fcortum meretrix mciaphoncosdici
tur a fcorto.i.a folo calceamentorum fiibiefto omnibus etiam
vulg iribus . [Maturet incomptu Laexna; More comam religa-
ta nodum) Grat*, vtfolenr mulieres feflinantes pexum tantum
capillum in nodum colligere ,

Q Vid bellicofus &c.) Argumentum perMancinellumre ASCSH.
citatur. Ordo elt. O Quinti Hyrpine, remittas diui-
fus.i.quia diuifus & feparatus es , Adria.i.mari Adriati-
co,obiefto.i.incercurrente remittas.i.non tam attente
cures, qu^rcre.i.inquircre, quid Cancaber populus Hifpanix bel
Scythes, id efl populus Scythiae etiam bellicofus , co-
rium' c ^ •^^chinetur & moliatur contra Romanum impe-
cicmus autem fer* mafculina jn,a,qus GraKc in «t, deli-
nunt.

liber s

niim,en 3 min ps pxirp pone,vt Scytln & Scyihcs, pl.mpta & pia
neies<ometa& cometes &c.ncc trepidi s « ne anxietate concu-
tiaris, lo.i.aJ vfum a:m .1. vux.porceiuis .1. exigentis, pauca, quia
jiuuca niovltcis contenta arl>a & pilis afpetis. & decor .1. inu-
ltas tugit retro . 1 . retro tfuin.tSt lv'C canicic arida .i. qiiatht fucco
exluulto.&arcfcente , atque iii rugas contraita pelle, peilcnte,
id clt refugiente, amores lalciiios , & fomnum facilem. 1. profun
dum St line medicamento parabilem . Non fomperidern honor
•i. decor, & floribus vernis.i.qoi in Vere abundare folenc,neque
Luna rubens, nitet femper vno vultu i^^uidi.adquid jgiturf.iti-
«as conlilijs rternis.i.perpctiM',.iut rt-nim eternarum , animum
minorem. i.imparcm,ilSc qui non poteit liiriiccre,aui quia Epicu-
rice ccnlec eum intenturum, luiquia non potrit femper illis in-
tendi . Cur non pot3miis,Jum.i.iantifper,dum 1. donec liccc,ia-
centes temerc.i.fine ordine, iSt reiped u, vt ad voluptatem recoa
ciliantes faciunt , vel fub alc) platano vel fiib pinohac,qu^ .1.
nobis vicinaclijSt odorati capillos c.anos.i habentes capillos ca

nosodoratos.i.odoreprrfuros,rola.i.proptcr rofam.&vmSi nac

do Airyria.i.unguentocx nardo, qn.e in Allyriapr^cipue nafet-
lur Eubyus.i. bonus filius louis Bacchus licitis dator, hoc elt ut
num jdiltipat.i.diiroluii. unde& Lyxusdicitur, & lanne Liber
curas edaces. i.motdaces, Quis puer reltingues.i diluet &

rabito, ocyus.i.celeriter,lympha.i. aqua prxtereunte.i prateanue

te. unde ad riuum fc federe innuit, pocula F.ilerni,f.umunCara
panu [calic.i nati, ardentis. i. uehementis nimium oin tempere-
tur i Qiiis.r.piier ehciccdomOjLyden feortum deuium.i.inere-

triculain uagarifolitam? age puerdic. fup. Lydi» maturet.i.,^ •

perecucnirc,<umlyraebutna.i.exeborefaciaprrquamlignih-

<aceampfalinameirerclig 3 tamoreLacenr,i.Spartanx,feuLa

conies mulieris , qu$ uenacui , intendere folet, nodum incom-
’ pcum.appolitori» comam.i.hns comam religatam, ut nodum iii
compcum.i.finemorolicate fa£tum,i nifi poiius di camus ■uc, Re»
ligata comam.i.hns comam religatam mi re Lacatns, innodum
coinpcii i.in formam modi compti,& ita duaeerunt parriculi in
compeum quod mihi quidem placet, licet maturare uelit, Placec
& Bonhni quem nunc demum uidic lego aut eburna, non (ut ll»
le) eburnea . Nec omnino damno priorcmexpofitionetn , cum
Lacamx & m uuranti non congruat comere nodum coms .
MATT. X Yden? Eburnea) Exponit Acron incomptum nodum. i.

hfnjtnii, a incompofitum . Sunt Item qui dicant & exponant, religa

3 > ra nodum incomptum , appoliciuc comam . viraque fatis

quide inepta & abfon-a (vt mihi vf) expolitio. Placec aut (ic ordi
nari dic age eburnea cu lyra Lyde religata comam.i.hns comam
religii-im in nodum comptum more Lacxn^-f-mulieris matu»
rct.f.ad me venire . Eli enim mulier eo paCio religata comam
plerunque gr.icior (vt aiunc) & magis delegans & lucunJa .
cLAR TT ¥ Adnadiuifusohiefto) Scythe pro Daco pofuit , & inter
|._l quem & Italiam. H.idriaticum mare imeriacet . ElUuc
I .1 id confuetum imn huic modo poetae fed omnibus alijs .
Ita paullo fuperias de Gelonis etiam dixit . Acron aut ait , Ha-
dria gens feptcncrionalis , mare. n.profpi ciens , figurate Hadria
genere neutro peulic . Quje verba,vtputo,a nemine intelligun-
tur . Roterancaiit corrupta v deri, fi non farpius ica peccaret . in
Porphyrione vero pro Its verbis, interfufo m.iri nobis remoto .
legam interfufo mari a nobis remotus , vt de Dacis loquatur , a
nobis Qiairi interluente femotis . Ideoq. minus eos timendos •

ad m oe c e n a t e m.

Mocenoti ft excufat tjuoi ret grautiinon attenttt . (ed circa iocos&
nuT<u ftrlelitr , propttr lyrtet fldi humilitatem , «jhi «om cenuenit rebtt*
fortiter bello gejlu ^tUmmmehm poffe foliita oratione \vjloriam de bellit
Ca(arfiteKtre,& eimiem tnumphos pro dignitate dejcribtn ^ fe amiee
feta laudet malit canere .

ode xrr. DicoloStTetr/t]}rnpho{:'\r,
ScTibem rario forfu,0' hoilmm.

_ — vu*-uy-ou
— -uu -uu-vw

E c V N D V s.

Olis longa fera; bella Numantiae,

Ntc dirum l laiinibalcni , nec Situlu
inarc

Pceno purpuRU ranp,uinc, mollibus
Aptari cytharx modis;

Nec Iauos Lapithas , & nimium mero
Hilxum , domitosq, Herculea manu
Telluris iuuenes , vnde periculum
Fulgens contremuit domus
Saturni veteris ; tuq. pedeftnbus

Dices hillorijs prceiiaCxfaris *

Mcecenasmeliusjdufta^ per via*

Regum colla minantium ,

Me dulcis dominxroufa Licini®

Cantus , me voluit dicere lucidum
Fulgenteis oculos , & bene mutuis
Fidum peclus amoribus ;

Quam nec terre pedem dedecuit choris :

Nec certare ioco .• nec dare brachia
Ludentem nitidis virginibus , facro
Dianxcekbrisdie;

Num tu , qu® tenuit diues Achemenes,

Aut pinguis Lhrygi® Mygdonias opes.

Permutare velisciine Licinixi
Plenas aut Arabum domos?

Dum flagrantia detorquet ad ofcula
CeiUiC^m raui facili fiuitia negat,

Qu® pofeente magis gaudeat eripi :

Interdum rapere occupet .

Olis longa) Hac Ode Moecenatem alloqtur ANTO*
olt ndens lyncis veifibus non conuenirc bella
trjAare, iple th multo melius foluta erone plia
Cxfatis fctibec quam poeta lyricis . Itaque dicit
Horat. fux pueli® laudes cum ofculis, quibut,ec
maxime regii opes aut permutandi elfent . [No
lis lonoa) Ordo efl . O Moecenas nolis aptari mollibus modis
cythat® longa bella fer® Numaiici® &c.[Fer®)S®uifl'nn®.[Nu Nkwj^b»
m3nti®)Celcibero9f nobilifiima ciuitas erat Numantia, qu® in tia
bello Celtiberico, quod aduerfus R, Populum geflumelt virtu-
rem propriam oHentauit . quod vicefimum perdurauit ad annu .
coplures n. exercitus cum imperatoribus ad intetnitionein de-
tradli . noiiiflimcauc Num.mtini obfidtonecinAi diuturna pa-
tientia tolerarunt, paucis dun taxat exceptis, qui cedentes m urii
dediderunt Durias aiit fluuius pr®ter Numatiam currit. Aufioc
in ijs Strab lib.iij. Florus vero fcribic. Numantiam fine muro,fi-
ne turribus modico edicam tumulo apud flumc Sylata quatuoc
millibus. Celtiberos Romanii exercitum p annos quaiuordet
cim fola fullinui(re,nec fuflininfle modo,fed fxuius aliqn pepu-

liire,pudendisq. foederibus affeciife . Demum Scipione ^miJia-

ino duce maximo oppreffa ciuitas nui Iu de fe gaudium hoHi reli-
quit. Vnus.n. vidit Nuniantius non fuit ,q in cathenis duceretur
prsda.vt de pauperibur nulla arma ipfi cremauerunt T niiphu»
fuit tm de nomine. h|c ex illo. Multaet Icribit Liu.lib.lvJvj.lvij.

Mela ptcreafcnbit,^ vrbiiim de Mediterraneis in Tarraconenii
Hifpariiaclanflimsluerunt Pallati .1 & Numantia.vtq. Pto) fex.
lib.ij. Occidentale latus T-irraconefis ab occiduo alluitur Ocea
no, [Dirum Hannibale,) Q,ui annos xvj.contra Rom. pugnauic
in I talia, vt fer. Liu.lib.xxx. Durauit aiit bellum ipfum Punicu fe Pw

cundii annis xviij.ut fcr.Florus, [Duiu) (d ait,qa(vtet Liu.fcr.) mcu fecS
Hambalis nullo labore.aut corpus fatigari, aut animus vinci po d»m .
terat,caloris aefrigons patientia par.ptincepsplium inibat, ulti
Tous confeAo prcelioexccdcbar.Erat ei inhumana crudelitas, ni iu morti
hilven,nihtl fandti.nullius Dei metus &c.Suntqui legant Diru.

[Siculum mare Pceno purpureum ranguine,)Cn. Duilius, fcu
l>iiellius,c6fu! in Sicilia aduerfus cl.drem.Poeno^ profpere pu- DutSiia
gn3uir,primus.q-omnium RomanoBi ducum naualis vidorix du
xic triumphum , ob q caufam ei perpetuus honos habitus eB, vc
xeucrtencijdccena tibicinescanereni,& funale prsferfecur. hzj^

fcribit

_ A R M - -

t» " , ,„j jdeoll.uPandiiur inicrea domui omnipottmiiOW:

f I,- I lib «iii E.X, «.sic, quod «boiuduorfus PMM» fu,,. paiimibKio-) Voii.air oraaonis rol.i., mcl,„, ,, f ;
;;;li'!;dul:eli.sfuu.™aJo„.C^ Lu.J.a.m.«.,,o,.lUuetaquc po0y,ndh.„.„BO. m

?d «gadei .nfulai claft l'oinos "'fb Jbu.Vi

,1 bi>drthaginenli^u$p3xdiicadt.Poiyb'usaut^ >

U™ ao''C-“"'‘''»‘4"“;;4ttZ'd.ti7"rHad’o,bal^u,

pHticU in Roma 105 tunc duxeraoc. q fCy«riint Idcmquoq.

f„m.m dam que u demde C:atlhagu.cnfe, cruci a&e u q q .

' infebri Icr.bir, L. Lo.a.iurp " 'A' If ,°l,;Lfduc

ind«?ab Lutatio £U Amilcare fadus percuiTum ‘f ^
Polybius <hCto} lib- ptr hunc itaque modum primo bello, quod
Ronian, aduerfus Carthaginenfes P^o^.ha geilcrunt hnu |m-

policus. durauit id bellum ann.xxiiij.CMollibusmodH) Lyncis

«tlibus . [Lapithas) Centaurorum pugnam mtel hgi t in nupnis
Perithoi hdbitjm cum Lapichis . de qua re latui» leguo in Ode
xnij lib.j. [Nim um mero).i.rupttburo,irauundun.,krocutn. «
trucem vino.[Hylium)Ct"«“^* nomen.de quo Maro etiam
lib.viij.ait in Hymno Herculis, 7 u nubigenas inuictc bimefares,
les Hylarunique, l'holumq.manu , tu Crtlliarnaftis Prodigia &c.
Paifrn? [ felluri' luuencs,' Circa infulam Pallenetn gigacibus bello coe
Omitti Idlcs iaccflentibus Hercules pro dijs pugnas, mulus ex lioliibus
interfeflis tnaxirr.a gloriam adeptus cW • vt Diod lib.v fcr.j^Vn-
de).i.a quibus, ell au t ordo jViidefulgeiii domus '.TCuriii vete-
ris t6trcmuitpcriculum.[Fulgen5 domos j I Olympus S miidus
Smttir* iprc.['-.>turni veteies,) Is .n. prima «tatr regiiauitjdiKenmtque
» a H'io pulfum quod Matr.iib.;.Sat-interptetacur,mhil aliud eife,
q tcnpora feiiclcentia* ab his, quae polt Ium naia depelli . is auc
ell trinp"Ri .mftm.deoiumqae punceps . vt idem aic.Virg.ittm
lib. <i) i''qiiit,.''aTorii!jsque lericx, lanjque bifrontis imago . Et
lib.vii;, l‘riuius aii eih-.reo venit bacurnus Olympo Arma louis
fdgiens , & reguis txul ademptis. [Duda coliarc) Capti ui.n. an
te tnumpli dem cutium ducebantur . [Domini Lycinii) Hic
eius amira erat. [Lucidum) Pro lucide, hinc auteiu' puePi lau
litut des orditur. [Choris) fripudiis . [Certare loco) Salibus . Elt
aiit locus, ij quod ell contrarium ferio .na tlTritigcrc,& ternrc,
& promittere incerim iocus eit. Fabius auii.lib.vj.[DiaiicE facro
die)L b c£ ) Ode vero xx|. ait, Dianam teners dicite virgine» .
[Nu iu)0(lendit Lycini^ oculi v & locis non permutaiulas regii
Achtmi diimiJs.[Diues Ach emcnes)Nomc regis Perfarum.niqs Atro
PjrilioIv,inqr Porphyrio. Hcro.aut lib-iiipicribit A. himenem
p^mum Pe firurn regem fuilfc a quo poUe.i oes rtges l'eflia: vf
que ad Darium defcenjenint. Alius coJem nomine fuit X^-rlis
frater , vt idem ottcnjic Mygdonia luncta eit Phrygi r , vi docet
_ Plin lib v.cap xxxi'j. Phrygia .aut (vt ibidc-m inquit) 1 liroadilu
»<■»11 peiieda ell , Priamus veto ijs regionibus impcrauit . vnde Str.
'f'*"* Jib. XH/ fcnbit. Achillis verba fuilfc ad i'rijmum humlmodi.
Ante tuas noramus opes, ipjciofaque regna , (jjise fdrx pancer
Levbo. compIccliturA qut comprcndu icllus.jc Htl

Jclponco.. [br.igrintia).i.olcfiti,,,rcu «Jsta..cia . 1 . .irdcniia
yci..n]uc cni„.|„cconucnit.[Auif3cilir.«uinancsac) Id ar-

m di mrrcnci t.quod c.iam Ouid. dc Ane lib. |||. lic nrampic,
Qil 'J datur ex ficili longum m ilcnutnr amorem, Mifccnda elt
Ici.iinrepol.aiocn.Man.i,™,,!,, Galla nes.i,laciaci,ram<,r.

‘I giWu torpent, bed noli nimium Gilia negare diu
A C R. ^tOIii l6.,fere)A,l Mec»,.a.em Icnbit docenc non coniie-
."''qdto"'' npoccar,nriec|.r.nicsccsc3rmin, Iviico.fedce

m I . s 10.0 ,p„s. fafla Cifaris ipEum Meco^naie n,

m bg.eKFrcitijru-nproriieioratione dicic. Ordo ell Nolis
d ''"Hrmibalein.nccSiculunnurepiirpureiioi P.tno Tao-
"rbeci nZ 1“' rd-rnTldifficnlcarcicIn,

“I-'" '“"S ' ‘-'l'» - eum anno cum

f:.

Wn',’,'0 Orna"!;;"’’ ' ■ '^'''7 ™[N™Sk

tfimnnet cum Uapulm L l W,

this ci nere minantem f rdlii Hylmm Lapi-

G,gan.e7d,c,. cib^el^

Itribos.i. meretricis. LL/uvAuqui. j-».; . ...vu......vgv. m tiiutriLlio

catheiiJU ducebantur. [Me dulcis da* MufaLyc.) Lycinuauc
vxor MtKCCn.itis.dUt iplius Hotatij amica, adolckcntum mo,t
uuianuras dominas uocjnt. Oido elt , Dulcis MuU dom„ *
Lvcinie voluu me dicere canius , & oculos lucide fulgentes

pectus ueiieriJuin. [Mutuis .im.)i.altcrius,tiigalibus.[Lucidii)

j^omcnproaduerbio .vt .Sublime volantes pro fublimitcr.ac
Horrciidumlttiuens ,pro horrende, [Fidum) Fidcie. vc Fidug
Aaiathes 1 icomes . [Qtia nec ferre pede; Qua nec faitjre dede,
cet cum nitidis virginibus . 1 . non dedecuit ill.im lunftis brachiji
nitidis virginibus laltate in facro die celebris Dian^. Natalis .n

Diansavirginibuscelebrabjturjlic Apollinis a puetis.vt ipfe
fupcrius, Dianam ternrc d cite virgines. [Num iU;Ordotll,nu.

quid lu permutare vel»» crine Lycini®, fup. regna vtl bona, que
tcnuitdiucs Achsmcncs, aut Mygdonias opes pingues Fhryg,^^
auc plena» domos Arabum dum detorquet ceruiccm ad flagraii-
iM oitula,aut negat f.icill fcuitia, que magis inicrdu gaudet eri
pi iup.a polccnicjinteidum occupet rapere. [Achemenes) No-
meicgis l>ccrjrijm . Luc. Achemeneus Medicabulis. [Aut pin-
guis l'nr.) Fertilis . vt pinguibus in cerris habiles , [Mygdonias
op.)Mygdon rex Phiygie.[l'lenas) Diuitia^i.i.diuite» elt hic
leiilu>,Nu potes tu regnum , aut opes Lycinif amon pponere?

[ Detorque t)Fleftit.fcribicJaltidiu mulieris detorquentis fe ab
ofculis amatoribus. i.du flagrantibus olculis tuis ccruice detor-
quet auertes re,vc magis incitet. vt Et fugit ad falices, & fccupie
ance videri. Aut illud magis voles incclligi , q? ceruiccm vertat ad
ofcu]adi.fignans,qiaut facile iralcac auc facile blandiatur. [Gaii
deat eiipi) Arte meretricum defignat,cum vel ut irata, autnegac
amatori ofculjjaut interdum vlcro expetit , (ic facisfaciensindi-
goanci . vt Terent. Nolunt vbl velis , vbi nolis cupiunt vhro.

N olis longa ferri bella Num.) Hac Ode ad Meccenaie 1
'cnbitur, qua celtacur poeta non conuenire hilionas &
graues res lyrico carmini, fed magis res iocofas. cecetu
acta '-ilans melius ipm fcnberc . [Et nimium mero Hyl ) Ni-
mium pro intolerabili pofuit, Hyllus vnus Centauro^ fuit.No
tum elt aut proelium, quod inter Lapith.is,& Centauros in con»
muio nuptiali i'irithoi,& Hippodamue cxatfit. [Telluris luue»
nes)Gigantes dicit.[Vnde periculum Fulgens con.dom.)Pro a
quibus. vteft illud Terctianum . Et praedonibus, vnde emerat, te
audille.[Tuq pedeltribus Dices hillorijs prsl.Cif.) Hoc elt fo
liica,« tiuili oiationc. [Lucidu Fulgenceis oc ) Pro lucide ful-
gtntiSjVt Virg ait . Horrendo iiridenv,pro hor(ede.[Et bene mu
tuis Fiilii ptCius am.) OrdojBene fidum.i.valde Fidii. [Necda-
re brachia).i.raltare.[D*ues Ach.)Achimenes rex Partholfcfuir.
[Auc pinguis Fhrygi^ Mygdonias op.) A Mygdone rege,q Phry
gum tenuit. [I^ermucare velis crine Lyc.) .''enfus elt, Nu tu ve-
lis accipere Parthicas, auc Phrygias diuitias,vt Lycinis fruSum
amittas . [IMenas auc Arabum domos) Plenas pio opulentis di-
dum elt . [Oum flagrantia detorquet ad ofcula cci uiccm) Ma-
gnince depinxit Lutidium mulieri cauertentis ab eo, qui ofeutari
k velit, quod ideo facere folent, vt irritet amantibus defidenum
iui. Flagrantia ergo ofcula maiora intelligamuSjhoc ell ex defl-
derio mulieris ardentia ofcula . quat ofcula. f.velit hbi apolcen-
le.excorquen . [Aucfacili feuicia negat) Quid elt facilis feui-
tia . vtrum qu* facile irafcitur.an qui facile mollitur. [Interdii
fapere occupet) R.,ipere occupet, irafccnci amatori iam fatisface
recupiens.Sttocum hoc mira energia cxprclfuin eit.

Olis longa feri) Quia lyricis veriiculis non funeferibenda
Ollaris pclara gelta,qu^ M®cen.as melius fcribec,conuerric
u M olcula laudanda, vnde dicu . O Mdcenas, tu nobilis
e ia Numancie,vrbis illius olim in Hifpaiiiaferi.i. indomiti ,
qn^ i.qui diu durauerc , ncc Hannibalem durum (auc virum)
.1. 'm..ulter domabilem, & impium, nec mares Siculum purpu-
reum ( purpuracij,& tmdum fangumc . Poeno.i.PoeiioBi.liocell
unico, aptari. i.vc hic aptetur, mollibus modis.i. imbellibus ver
1 CI 1 is,cychar» i adcythiram.auc lyram canendis. Necfup.velis
[n.i uiaucplures negationes ad unam in principio politi re-
Ipicieces nihil effi:iunt,ut nolis nec bella.nec H mnibalem , ncc
L iptchas aptari, no plus faciunt.q nolis, aut bella &c.) Nec igit
ueiis Lapithas populos illos TheiriUi riuos,q 1 coniugem Peri
thoo rapere conatei.St Centaurum .Ili uimium.l fero

onr» Olerum nimis fumpcum,unde Maro.Bt ma-

hoc imenes.i.filios,telluris.i cerrj,

nu Her<-,iU-°* 'uxea Pallentem infulam, mi*

. quibus, fulgens domus ueccris Saturni.i.

Olympus

ascen.

LIBER SECVNDVS. 4P

Olympus & itacftlum iprumrtellis fulgens, contremuit.!. cum
tremore timuit libi periculum , repete aptari, i.vt aptentur mol-
libus modts cych3rx.[Tuque).t.inrupec tu 6 Mecoenas, dices me
lius.i.aptius,& doftius.Hiltorijs pedeltribus.i.aut folitus(vc La-
dmusdc Macinellus dicunt , forte ^ miles pedelter foluiior cU,
quam eques) aut dicamus quia in laudem Mecoenatisid dicit,
fuis,hoc eit hirtoricis pedibus conllantibus . nam funt & oratio-
nibus & hidonjs fui pedes . Dices dico melius prcelia Caefaris S.
AugulU,& colla regii minaciu,non tn roinanciii.dufta.f. in triu-
phojper vias.f.publicas.Mufa aiit lyrica , voluit me dicere cantus
Lycinix dulcis dns.i.amicx dulciter mihi dominantis, aut cuius
dominu (licet durum), dulce clt amanti, & voluit me dicere ocu-
los.f.Lycinix fulgentes lucidum.i.lucidx. Sed in his qux ad fen-
fum pertinent , potius pronuncianc poecx accufatiuum , quam
aduerbium in e vt toruum clamat.vitium fonat, tranfuerfa tuen-
tibus . Vetuliatcm fapit . rancidum olet. &c. Et voluit me dicere
peftus Lycinix bene fidum.i. fidele moribus mutuis , quam Ly-
ciniam, nec dedecuit immo(per lipoten) multum decuit ferre pc
dem choris.i.in choreis, & tripudijs, nec dedecuit certate ioco .i.
falibus,& facetijs nec dedecuit ludentem dare brachia, id eft con
iungi, virginibus nitidis .i. ornatis & mundis.die facro.i.folenni,
Dianx celebris.i.celebrabilis,Num.i. nunquidoMeccenas velis
tu permutare .i. mutando accipere, pro crine.i.capillis Lycinix .
opcs.i.diuitias Perficas qux Achxmenes rex Perfarum diues te-
nuit , aut opes Mygdonias Phrygix pinguis .i. qux funt ad eam
partem Phrygix vbivberrimaert? aut plenas .i.opulentifiimas
domos Arabum ?qu.ifid!catfitenoui,minime(namnihiIfpe-
ciofius illius capillo, & diuitia?; Mtccenas neque eges neq. cupi-
dus fuit) pfettim tue cum aut dum. i. qn,ipfadetoiquet.i.ex obii
quo applicat ceruice fup.fua ad ofcula fragrantia. f.fua .i. vt por-
rigat ofcul a fua fragrantia. i.bene olentia . aut ad fragrantia ofeu
la amaioris,auccum negat facili. i. non dura ixuicia .i. proteruia
fup. ofciila , qux gaudeat magis eripi fup.a pofccnte,q vitro of-
ferre porcencem,& cn interdum occupac.i.prxueniac,rapere,i.vc
ea raptat etiam non pofeenti, & itagraphicx deferi. ingenium
mulierum, qux (vt Comicus dicit) dum velis nolunt & dum no-
lis cupiunt vitro , quod & Mancinellusdiligenterofiendic .

Me dulcis dominx mufa Lycinix .)

C I Syllabam in mafculino antea corripuit. Reftius viues
Lycinij.hic in foeminino produxit.Quod ideo admone-
mus, vt apparet no refte de hoc nofe prxcepiffe , qui fyl-
labarum ronem noftra xtace fctipferuntjde quibufdam loquor.
Deinde, in dulcis maniferta amphibologia, dulcis ne mufa, an mu
fa dominx dulcis, Denique an dulcis canius, pro dulceis.vt fit fx-
pe. Porro Acron Lycinia ,inquit,aut vxor Meccenatisaut ipfius
Horati) amica . Mihi vero ineptum videtur de Mcccenacis vxore
boc incelbgere . Quis .n. probat mulierem ita laudacic .

IN ARBOREM.

Rxecr4turarhortm,qit^^0 ,cum inagrt Sabino ffiMiiarttur , regente
ielapfa pene opprtfferat,yituperat^; eam keonlitore tjuem /ieltjlij?imum
fwjje putai & impijf?tmifm, necjue enim a bono yiropotHijJefert tam pe»
fiilentem arborem, adJ‘tj; grawjiimamfenUatiam. neminem (it pojfe ca»
nere periculum, ^uin ybi nummum fujjucabatur, periculi neeeflitatem in-
currat. Ji igitur tam parum a morte abfuilje,yt yifm (it yiiere apud in»
feros htacumiui>ctm,SapphoO‘ AUaumcanenteisfidibmcum omnium
ymbrarum, admiratione .

ode X JI I. tncolos , Tetrajlrophos : yt ,
yides l/t alta jiet ntue candidum .

— 0- — UU-U-

— u— -ow-u-

— u-..tl—

-uu-uw-o—

L L E & nefafto te pofuit die ,
Quicunque primu : & facrilega manu
Produxit arbos, in nepotum
Perniciem, opprobriumq. pagi.
Illum & parentis crediderim fui
Fregiffe ceruicem : & penetralia

Sparfide nodlurno cruorc
Hofpilis : ille venena Colchica ,

£c quicquid vfquam concipitur nefas
T radauit : agro qui {latuit meo
T e trifte lignum , te caducum
In domini caput immerentis .

Quid quifque vitet , nunquam homini fatis
Cautum e{l in horas, nauita bofphorum
Peenus perhorrefeit ; neque vitra
Csca timet aliunde fata .

Miles fagittas , & celerem fugam
Parthi ; catenas Parthus , 6d Italum
Robur . fed improuifa leti
Vis rapuit , rapieiq. genteis .

Q,uampene furu® regna Proferpina?,

Et judicantem vidimus Aeacum ^
bedeisq. diferetas^iorum, &

Aeolijs fidibus querentem
Sappho puellis de popularibus.

Et tefonantem plenius aureo
Alcse pleclro dura nauis ,

Dura fug® mala , dura belli .

Vtrunque facio digna filentio
Mirantur vmbr® dicere ; fed magis
Pugnas , & exadlos tyrannos
Denfum humeris bibit aure vulgus •

Quid mirum \ vbi illis carminibus ftupen.

Demitti t atras bellua centiceps
Aures .'deintorti capillis
Eumenidum recreantur angues.

Quin & Prometheus , & Pelopis parens
Dulci laborum decipitur fono;

Nec curat Orion leones ,

Aut timidos agitare lyncas .

L L E & nefafto) Oppreflus arbore decidete Ho
ratius, qux fuoin Pago sabino fuerat, deteftacur
hic eius confitorem . Oftendic poftea nunquam
fatis efte hominibus cautum ad euitanda pericu-
la. Mors enim improuifa rapuit rapietquegen-
tes, feribie inJe fe pene inferos adijlfejvidifTeque
i5,acum iudicantem, Sappho quoque , atque Alexum fidibus ca-
nentes. qux omnia maxime mirabantur vmbrx . [Ille & nefa-
fto ) Ordo eft,0 arbos, ille quicunque primum te produxit in
nepotum perniciem , opprobriumque Pagi pofuit & nefafto die
& manu facrilega . [Nefafto die) Non falto, fed abominando.
Erant autem dies Fafti quibus licebat fine piaculo fari prxcori
tria verba foiennia, Do, dico addico. Nefaftivero,qutbus ea
fari ius non erat & lifaiifuilTent, piaculum faciebant. Audor
eft Varro . Diximus & plura fuperius . [Sacrilega manu).i.penf
majfceleratiftima. Sacrilegus enim proprie dicitur, qui facrale-
git.i.furatur . [Perniciem) Exitium , & necem . [Opprobrium)
Crimen dedecus,& infamiam, propter domini oppreffionem ar
boris cafu ■ [Pag') Pagus villa dicitur a tm)’'' , quod eft fons , vC
Feftus ait. [Penetralia) Penetrale eft proprie omnis interior
pars domus veSeru.ij.Aeneid. ait. [Venena Colchica) Verfus
eft hypermeter . fcanduur igitur cum fequcii . In Fonto autem
ibi Colchi funt prouentus eft malorum graminum . Idem vero
Epodo penulc.ait, Cales venenis officina Colchicis . De quibus
latius diftum ctt in Epodo ^.[Quod quifque vitet) oftendicnun
quam fatis cautum efle polTe hominibus imptouifx mortis fxui
tia,& fatorum cafu immincnti.[In horas).i.hora quaque . [Bo-
fphorum) Duplex eft Bofphorus , Thracius & Cimmerius . eft
autem anguftum mare quo loinbouem mutata enatauic con-
filio lunonis . inde fic appellatum Dionyfius , & Mela fcribunc .
[Poenus nauita) Hunc pro quocunque pofuit. M autem fenfus,
quod multi timent loca tantum pcriculofa.quibus prxtericis pu
tanc fc tutosjfed decipiuntur . Fata cnimobftanc,& vbi non cre-
Horac. g dunt.

ANTO*

Vageti

tenctra»

AC R

ft™»- ‘“‘>“-

qutm .piid in ero. , , „,,,„ „oj„ Ucerabitor ™-

Ix.HiiicaicOuii.in Ib.n.Ps i atius camendixi-

brijtuaiq- ^acus m p«'*3s „(es aJcem m Gorgia l'la-

musarcaprincipiumluuenahs.S^^^ coltifunam

tonis reicrtjloucinh^c d Afia Minocn videlicet, &

meos SJios E„ropa iSacum.Hi ergo pod^ua

Rhadamantani,vnii n ve „to quodam , ibiq. m mulo e*

nioriui fnerin. . / „,jrm ad Taitatom, altera ve-

to ad infula» bc J‘ J,cabit. Minoi aiitem id munus m-

*n^am '’v’i''i'p”rc dilWicel Ii quid aiiibiguum fuerit , vt

iungam,v p .o../, fin» rranfmifljoanimaruni. Hjcille .

vbi eiiam g I?jpr 3 ns fedet folus aureum habtns fccptrum.
PL^gmiT^Sm -e£g„.qn. beatmum.nMas^-
ur ius alellari cllendiilius.[.Eol'J' bdibus>..Lesb |s, laui (vt
ur b". Dionyfius) lEoliduui infulatum rupes Lesbos ell & 1 e-
^cdos.viq. Sir.docei lib.xiij. Aiolica regio ingens erat 8, T o«
adiunaa,[l’c.pulatibus).i.ciurdem populi iplms Sapphus . a r.n.

fufa ad Phaonem fctibcns, Lesbidcs infamem quaime fcciliis a-
mate : Denniipad cylhatas turba «euite meas. De illis e'SO ‘“h
querebatur, vt hic Sappho . Amaucrat autem impndice,i t a um.
Telelippam, Megaram , Atthidem qni alirer expofuete qneicii-

tem, non procedit,[Atae)Alc!Cus mpatieoperis aureo p caro

nieriio i!un.uur,quiA tyrannos inretaacusjtnuitum etiam mori*

busconlcrtyauftorcltFab.lib.x. &rim. Sappuo cciaminqmt,

Nccplus Aiciusconforspatrijq.lyrsq. Laudi-s habet quam-
U !5 criniiliusille Ibnet [Dura nauu) Aicams militiam exercuit,
viiti;' tanJem aufugit amilhs armis.quam remfarmini manda*
i.-m in Mitylene repolwit . Utius tamen videto in Ode xxxij.Jib.
i [Dui,-. nanis) Repete, dura maia nauis , dura malalug®, dura
mala belli , [liibit aure) Auidc nudir . [BcUua centiceps) Ccr-
bcruin intelliglt . Cerberus autem dicitur quafi Hft(e|lc'f©-.i,car-
ntm edens, n-in iif*.v$,carb eil,/J«’i?0- edax . de hoc Seneca m Her
culcfurcnic aic, Foltlu-caiuriDins apparet domus. Hic
fiuusvmbras territat ftigius canis. capita c6

cutiens Tono Regum tuetur fordidum tabo caput Lambunt
colubra; viperis horrent iubs. Longusq. torta libilat cauda
draco . [Par ira fornve &c.} Centiceps id dicit colubras , &
vipcnscjput tenentes . [Eumenidum^ Eumenides perantiphr.a
lin apprllaiKuc tres infems FuTiff,AleftD,Tifiphonc, bc JViege-
ra . oiucs .n. interpretantur, dc ijs vero latius Irb-j. Georg.& in
carmincde Moribus .[Prometheus ) De hoc late iib.j. videto.
[1'clopis parens) .i,T'ant.'lu5,de quo lupcri.us multa. Et Ouid.
jib ij.deAiiicirt- inquit. Qusenc aquas in aquis, & poma fugacia
captat 'J antalus.hoc illi garulla lingua dedit . [iS^cc curat Or:5
Icoiie') Volunt poerx idcmlludiutii apud Inferos q’ioquequc-
que feCtari . vnde Virg. lib. vj. au : Q_iia: gratia currum, Arnio-
rimiq. fuit viu'$, qua- cura nitentis Pafccre equos eadem fequi-
tur tellure rtpoltos . de Orione vero legito lib.j. [Lyncas) Lynx
animal dt maculofum . Virg.lib. iij. Geoi g. Quid lynces Bacchi
varis . inArthiopia vulgo nafcunturvt fer. Plm. lib.viij. qui etia
lib.sxvr.j.cap.xviij.mquitjPeregnnjsfunt lynces, qusclarillime
omnium «ju-idrupedtim cernunt.

] • l.le bSt nefillo) Hxecr.uur arborem cuius cafu in agro fuo Sa
bino pene periclitatus cll funelGm eam & inliitucorem eius
dicciis . ii dt ordo : Aibor ille quicunque produxit te primu
in nepotem per;iicicm,&opprobrium Pagi pofuit&c.rNcfallo
dic & f.Ktilcga manu m nepotum) Nepotes pro pofteris pofuit.
[Dypmb.iumq l'jg,) 1 anqu..m xd .oiius „1
gv,L... pf.hnvw .i.l.imiam,l, hmolus agrr raor.e domini fuK-

fa, [hicgiflc) Nono vctbocxvcntu, ell parricidam, [Eipme-

Jta ral Domnv fccre,.,.,,, qmbu, hofpe, fm/ret occ.rns.& tedus
hr.lpi.alc v.olrrunr.ranrju^ mirrrr, ,lirr,|i homicidium diceret
1 r pcrr.itiim.[Vciit na C.okhica) Specialem prouinriatn pofuit

Medea (uic venenis ,& niajiic.i .irtc Doteiis ro ta r ^ •

K==ss=rs

V'" qm.Ub«n.mito. millium ’

ro : boifhorn. e„„„ v„,„,

I N V M

o- naufragi» I»'" ' """"" "“'"V, ““'P'®’' > 7 inde

, i„u,ut.itatranhcilt.qnali Uolplrotoj. Ltrcclererr, J!
iciitMenim k.rrrhr l.rgiltrv vclremencrote.
d. ?o I-" ‘"S» fiBuraor . Vr») V, oleor,,,

''“‘l” ' dirio qiiiUinr tl'"'' I»»na nro,„,

'ro' am penefuruae regna Proferproje) Aeli dtccter , p.,„o
o no retenii fumus . l urua niyitico nororne diceharut . l‘to.

1" iutfutuaitlau»»m»'‘“"y"’"l""'“ H.lua rjeres. Ali,

T m furuloiEO- Vndc&liitra putant dltta,,,uj
lo nmrtruncinnbicuto . [Etrodreante vldinaus rtaci,n,)Ach,l.
f . r, Iim uur pro rulirtiar bono etiam apud iniero, rudicium m,.
u, fe perhlberur . vnde Si Iuncn. <iuas torquear vnibta,
rSedeMned.lctetas) tlylias . vtyrrg. Sed amrina piorumcorr.

Id, , rElvfiumquecolo)VtoUenderet fe pene Inferos imminm

jrvidiliepeiiC"‘<>-[D''«“"''i“')-.'-'^'fj"''‘"’; [/'“•‘I' hd'!-».

nuerentein Sappho) Sappho poeta de Aeolia fu.cd.aketo
5“ ,,„,bosful»*f».ri"»'‘>'“'‘‘arum lignihcailonc coiMt.cmo
,?t Q nitebatur aul Sappho de puellis I Uls tluibus, q, non ama
rtn’i ipfa diligebat. Ordo ell, Et quam pene vidimus Sap.
eho Aeolii, fidibus querentem de popularibus puellis, [Et te fo
Lnitm plemus aureo Alcie pleftro) Aleius nornen poeri rll
Jvrici 3 quo & mt truni Alcaicum didum clt , ordo eit , Et pene
vidimus teAkie plenius fonantem plcftro aureo dura maia
nauis & dura mala fugi, & dura mala belli.[Vminque).i.omma
fiipradifia. [Digna fugi).i.& fua: nauigationis niala.& fugi, &
bcJli audluic enim plenius fonanum,C^i res bellicas &naui-
gationcmfuamrcripruduma Pittaco i yrano ciuicacisluipul
lus cflbteoqiMycilencnjibus amorem libertatis fuaderet, quos
pofteacolkCtoexcvcitufuperauit.[Plcnius)Foitius. [Aureo)
Meliore aut aureo pledro, propter celebritatem carminis dixit.
[Vtiunque) Aut s.ippho & Alcium , aut fugam depugnas, aut
etree carmina , qui hc fata funt, vt adyti alicuius putarentur di-
ena. [Denlum humetis) itipatum adaudiendum pugnas com-
petitas . vc,Hiret pede pcs,denfusq. viro vir . Ordo elt , fcd vul-
gus denfum humeris magis bibit aure pugnas, & exados tyran-
no s.[Exados) Aut amore libertatis expuifos tyrannos, aut faci
litatcn» Alcii cxprefTit vt illc carmina dulci fTima fudiiic videte-
tur.[Bibit)Auide audit. [Bcllua centiceps) Cerberum dixit pro
multitudine anguium, qui in capite eius eminebant . finuum nu
merum pro inrintco pofuit . [Vt tibi nomina mille) OUenditau
rem non immerito populos deled-icos . dum Cerberus carmi-
nis potuerit ama-nitate mulceri.Rccreantur,an delcft.mtur.Na
clt animal anguis auditus capax mali &bonijVC frigidus in p.c.t.
a,[Qjiin& Prometheus) Prometheus raptor per terulam ignis
diuui), vuliuris paltumdumobledatione ceneietur oblitus elt.
Iapetus & Tantalus pro criminibus damnati poenarum reqem
apud Inferos habuiflc carminum delcdatione a poeta firmatur .

Virg. Quin ipfi ftu.do.a.in,]i.tar.[Dulc5 laborum decipitur fo-

no)Pigura : Decipitur laboi'um,pro eo quod clt fallitur in labo-
ribus, & fenfum laboris amittitjdu carminibus dele datur, [Nec
curat Orion Icones) Orion venator fuille narratur. Huius vro-
bram dicit venationi carmina prifcrre vigente ibi apud Inferos
fludio.quod habuerat in vit3,vc Virg. Qui cura n. p. e. eadem fe
quiiur tellure repoftos. [Lyncas).i.damas . vt, Ql,’id Lytues Bac
chi varii, & genus acre luporum .

I Lle & nefafto te pofuit die)HacOde exeeraturarboremin ;

.Sabino agello fuo, quod fuper deambulantem fe decidit, ac pe
ne opprefiit. Nefafto autem no fafto,& abominando. [Et facrilc
ga manu produxit arbos) Vocatiuo cafu accipe arbos, hoc eft o
arbos . [Arbos) Vel quafi ad illius regionis inf.imiam , arborem
fuum.f. dominum oppreffifle. [Et penetralia Sparfifte nodur-
no cruore Holpiiis) Hof pitis fui penetralia cruorefparliire, hoc
elt hofpitem in domo fua mtcrfeciUe. [Ille & venena Colchica)
Colchica, inquit, quia Medea Colchts fuit, quam fummam vene
ficam fuifte hiftotti Gricorum tradunt . [) n horas nauita Bof-
phortim Eoenus perhorrefeie) Nauita his & qui fubieda funr,
fignificac vnumquenquc hominum non fere periculum timere,
nificum proximus fit . venintamen plerunque ex improuifo ma
lainopinat-iinterucnire, atque opprimere. [In horas, nauita
Borphorum Panus pethorrefcit) Bofphorum, tauces fune
Ponti maris vnde longifTima Africa fit , qu6d ita Poenus nauita
eum perhorrefeat hunc Bofphorum pro quolibet freto pofuit.
Freta autem anguftamaria & concitata funt, omnia autem freta
a feruove didaexiftimantur. [Quam pene fui ui regna Profer-
pini) Furua nigra fignificat . vnde furta putant difta , quod per
aeris tenebras maxime fiant.’ [Sedeisq. diferetas pio-
rum) Diferetas ,i. fepareus. Piorum autem EJyfios campos di-

ASCEN.

LIBER S

cic,quo$ TcparACos aiunt d ceteris locis infer .>ru. /£oliis lidibus
c{.i.c[eiic<rin S3ppUo,pueiiis dc popularibus. £olus Hdibu.<i,tng.C)
qui.i bappljo .-totis duledoin futs carminiliusvCielt. Queritur
autem ^apphodcpuclils ciuibus fuis,<pOden non a nciiCj^uim
ipfa dilidebat amens, [Bt te fonantcm plenius anreo Alcf e ple*
Aro dura nauis) Pientiis, inquit) Tonantem . quia Alcaeus robu-
Utor elbi. bellicas res/cnplit, & nauigationem Tuam , cum d ty-
rannis Mytilenenfibus pulfuselb Aureo aiitpleftro pp dignita-
tem carminis dixit . [Vtrunque facro digna Mirantur vmbrr di
cere)Vtrunquead Sappho' & ad Alcaeum refert. [Denfumhume
ris bibit aure vulgus) Multitudinem fignat vmbrarum ad audic-
dumconuentencium. Bibit autem aure, cupidi {fime audit (ignat.
[Quid mirum) Vbi illis car. fenfus ell no eft mirandii fi illum vm
br£ libenter audiunt, cum Cerberus & angues tumenidumHu-
peant admiratione carminis illius. [Bei!uacenticeps)Cerberum
dicit multitudinem anguium, qui ex eo emanant, ceciceps re
ftedf. [Et Pelopis p3rens)Tantalus .f. [Labo^j decipitur fono)
Audax figura labo^decipirur. vult.n.incelligi, audienti illi Ten-
fum laboris auferri. [Nec curat Orio) lam dicit Orione vocari
i iPprijs venadi voluptatibus agitare ergo, ac p hoc fequi ligaac .

I Lle & nefalto) Graphice exeeratus arborem & eius Satorem ,
cuius cafus fere oppreflus fuerat, docet vits humanx incertitu
dinem , cum nemo latis circunfpedus fic ad inopinata pericula ,
ac fata euicanda, cum parum abfuerit , quin ipfe Inferos viferic
vbi poetarum coetui additus Sapphus, atque Alexi, qui qux in vi
ta cecineriitjcum omni Itupore apud Inferos iterantjCantica au-
diuiflet, quibus cc damnatorum ceflant tormenta, & cetero^i Uu
di i,cuin tfi dicat Maro in vj. Qiix grariacurrti , atmorumq. fuit
viuis.qux cura nuentis Pafcere equos, eadem fequitur, tellure
rtpotios .Ordo eU.O arbos ,i)iequicuoque produxit primum
tein perniciem ncpocum i polt fe venturorum , & in opprobrm
.i.execrationern & contumeliam, pagi ,i. vici in agro pofuit te Sc
die ncfalio.i.abomiMando,& manu facrilega i.qua facra furripue
rar.aiit violaucrat.bgo crediderim iJIum.f.qui arbore produxit,
&.i.fimul fregifle cmiicem.i. collum . a parte cotum , aut reuera
cetuicem quafi a tergo p inlidias, parenti sii . patris, aut matris, &
.i.fimul ip.irfifll- pcnetralia.i.fecretiffimadomuSjCruore hofpitis
roAurno.i.noftu cftuio . ille traiflauit.r.manu facrilega, venena
Colchica.i. qux plurima fuiit apud Colchos, & vbi Medea fiiin-
ma venefica nata,& quicquid nefas. i. nefandum, concipicur.f.ani
Jno vfquam .i- vbi vis gentium, ille dicit qui ftatuit.i.plantauic te
in agro meo, te lignum enite, te lignum caducu.m .i, quod cadere
poiiis in caput dni.f.tut, hoc elt in caput meum, immerentis. i. q
ron merueram id de te,Nuquam elt fatis cautum .i, profpeSum
homini, in horas.i.pcr lingulas horas, quod quifque vitet.i.vua-
redebeat.nauita Pa'nus.i.Punicus,perhorrefcit.i. multum hor»
rcrcit,Borphorum .i. ang dtuin qiioduis mare, vbi nauis facile in
fcopulov pellatur, vi in Bofphoro Thracio & Cimerio, neque ti
met vltra.i.prxter lnbmerfionem,aut naufragium, fata cxca.i.im

f rouilajSt qurevideri non poirunt,& aiiundc.f.pioiienientia.Mi
es,f.Romanu>. pr^feiiim {'ede-speiborrefcit fagiteam l' 3 i(hi,&
celerem fugam. i percelerem fugam illaiam,icavt non fit facul-
tas vlcifcendi,& cominus pugnandi . alioqui non timeret eum ,
ledftiga (imuiatj lihidit Parthus . vnde Maro . Fidentcmq.fuga
Patthuin . & Panhus perliorrefcit folum rathenas vincula, &
robur Italum . 1 . vires Italicas , ob quas congredi non audet, fed
vis. i.violentia, leti. i. mortis improuifa.!, inopinata, r.?puit, & ra-
piet gentes . Q^uam i. quantum pcnc.i.quafi vidimus .i. fi arbore
oppreffusfuiflem , vidilfcm , regna Profcrpinac vxoiis Pluionis,
furux.i, nigr£,& <£acum filium Ionis iudicantem.f. apud Infe-
ros, & fedes piorum difcrctas.f.ab impiorum fedibus. & Sappho
puellam Lesbiam,qusrtntem.i.conquerentem fidibus, i. cytha-
ra,/Eo)ijs .i. Lesbica de puellis popularibus .i. eiufdem populi ,
hoc elt etiam Lesbicis, quas impatienter aroauerat in vira , & te
6 Alcxe,qiii etiam Lesbicus erat fonantcm plenius .i. gr.auiote,
& neruohore carmine pieftrb aureo quo pp arte donatus erat
dura mala .i. inc6moda,nauis.i.n.iuigaiionis,& dura mala fug^,
q turpiter c6mifi(lcpl.ingit,&diira mala belli, ob quod & fugam
iic naufragium pa(!'us elt. [Verunque) Ordo elt vmbrx .i. manes,
mirantur vtrunque.f. tam Sapphon q Alcxiim .dicere digna (i-
lentio i ob qux dumdnr,filencium fiat, fed vulgus dcnTiim hume
ris.i.lhpacum & frequens ad humeros Alexi miraturmagis pu»
gn-is & tyrannos exaftos qux res ab Alcxodnr. Qj^iid mirum (i
vmbrx mirantur, vbi beliua centiceps .i. Cerberus habens caput
centenis capitibus anguium implicitum demittit quod placati
animi iudicium ell aures. i.auriciilas,acras quia infernales fiupes
illis carminibus f & angues intorti capillis Eumenidum.i.furia-

E C V N D V s. 50

rum recreantur illis carminibus . Quin &Prometbeu» xterno
vulture cruciatus, & parens Pelopis . 1 1'antalus (ici dcfamcl.ibo
rans-,decipicur.i.capic obliuionc Liborum . dulci foiio , Nec O-
rion, licet vcnator,cur.it agitare leoncs.aut Lync.is timidos.

N bfallo tc.) «VotpftilAic i iiefalli dics olim vocaban DOCT,
curin.iufpicaci.de quibus poblicanon licebat agere,vndc mttrfr,
receptum vt homines inuiTor ac dcteliandos ^’ro4-ftt'</2tc
appell.irent . Apud Atticos huiufmodi dies erant fcpicm quibus
infenx peragebantur eoq. habebantur inaufpicati .

Cron (tatim ab initio itaf.icit ordinem, Arbor, ille qui- cLAR.
cunque produxit te primum, in nepotum perniciem , &
opprobrium pagi pofuit. Ego autem ita putoordinctn
. elTe.O arbos quicunque tc primum produxit, ille pofuit te & fa-
cnlega manu,& nefalto die.innepotu perniciem, opprobriumq.
pagi,vc etiam voluntas eius mala exprimatur, quemadmodum
fcquentia indicant. [Nauita BoTphorum Poenus perhorrefeit)
Porphyrio coniungic his verbis quod prxcedit in hora$,q. d. In
horas, hoc cfl non fcmperjfed tum cum periculis proximis fic,ho
minem periculum timere. Qiiod autem nauitam Poenum 3it,fa-
ett propter diftantiam, nam ideo Poenus magis honefeit . Grxei
ficWo^ov rcribunc,non gtcarc^ev a bouis rranfito, qu,>fi tam angu
Itum mare,& vadofum vt bos tranare queat. Verunque facro di-
gna lilentio. Aeronis quidam codices habcnc,Vtruque i- omnia
fupradi<^ta,fed ea aut corrupta,autaffuca puto, quia paullo polt,
Vtrunqoe,inquit,aut Sappho,& Atexum , auc fugam & pugnas,
Porphyrio rciile hoc, ut pleraque .

AD POSTVMVM.

Commoutt Pojlumum hominem parcum & iiuitem,ne nimium tnten
tUf rei facienda genium fuum defraudet momentaneam enim ejfe hanc
yitam & caducam , fatim ejfe (juafitUfrui cum femel moriendum fit 0-
minhui !&■ dulciifima ^ua^ue relini^uenda,tdj; baredi nonnun^uam pro
ehgo & ingrato, tj^uamlibet magno labore partu»

ode JCIIIZ, Tricatos Tetrafirophos : "Vf,
yides l/t alta Jiet nitte candidum .

•— U---UU-UU
— U— -U--

-vu-ou-v—

H E V fugaces Poftume Poftume
Labunturanni : nec pietas moram
Rugis, & inftanti feneftae
Afferet , indomiti q. morti.

Non fi tricenis , quotquot eunt dies ,
Amice piaces tllacrymabilem
Plutona tauris : qui ter amplum
Gervonen , Tityonq. irifti
Compefeit vnda , fcilicec omnibus.

Quicunque terii munere vefeimur ,
Bnauiganda,liue reges,

Siue inopes erimus coloni .
frulfra cruento Marte carebimus.

Fradisq. rauci fludibus A dri$ .

Fruftra per autumnos nocentem
Corporibus metuemus auftrum .

Vifendusater flumine languido
Cocy tus errans, & Danai genus
Infame, damnatusq. longi
Sifyphus Aeolides laboris.

Linquenda teilus , & domus , & placens
V xor ; neque harum , quas colis arborum
Hoiac. o

AHTO

H"-

Tepr,«er inuifas cuprelTos

Vllabreucm dominum iequetur.

Abfumcrkrescicuba dignior

seruatarentumclauibmi&mero

Tinguat pauimcntum fupctbo
Poniiticum potiorc comis ■

^ ^ MJCi'.n;ni)U,

Pf “i' l„r, oli, q. conatibus viiam irjbuiu.l.(„upulloi)(.ai.„(

r„, “irinorum domibus piaipuncl.aiu. lUau >,uuu luc .irbui
' ? „ rcnafciiur , licui ra nmni*" mlnl l-uu Ipaaiidun, , ij

,mcla Oitlis pairii rdc pucabalur.sr 1 dt.iiuiuii.tl),,
ieml i.breuis vlia;.LU'l!nmr) 1 u.nnllls c.i,uiUl,tai..,uad.B„„,.
rSauet pauimcnia)!.paigrr luud lu Icruaras lamuptrt.gsi,.

f aatslHarOdroDendiianircoPotomo [^'8 s,opl.mo.[l'au..nr...um)IJun,oiui,,lul„„,^

Su of.ncc pietatem aliquam (utur^ E" etiam pau.menta banica. hoc tll marmore tsum.drco

“’I“ r„|i„'i tellus. 1 'auire vero telircclt, st rdtm ait, UePa

autem plura diaimui lii luucnaltm Sat. ain,. ibi,,ci,e

‘Tptoawemmag^ntteeeuislegaturquia [iLlote) .l.mel.oreiit digii.ote tan.s lateiduu.

.'efefle “uudus Cs quam fparg. humi .el digniore ,iiio quo .tebantut.uro.

i„op,bu,adell^e^C=;=a^^«;tm!w

te Tibulli lib, iiij.de Amoribus aic.

Viue rtTien moritre fiM,colefacra colentem.

tMTiZTauUktemflumcauabuflatrahet.

rilhcrymabilcm) Durum, implacabilem, qiii nullis enam preci-
bus Se Jonis mouetur. [Ter amplum Geryonen) .i.mmem-
brem Vire. Iib. vj. Ec forma rricocporis vmbrE, Reuera tn tres
fratres m Iberia fuerunt Chryfei tili , qui d diuitijs nomen id
traxerat, vniucrfs .n. Ibenie imperabat , habebatq. tres propu-
gnatores filios rum robore corporis , tum armis egregios exer-
citus pricerca cuilibet fortiffimorum militum erat quos demu
tribus magnis exercitibus fidences.lingulariptouocatione Her-
cules fuliulli.grcgesq. boum fecum abduxit Diod.id fer. lib.v.
Finxere autem poeci Geryonem elfe tricorporem, illiusq. vm-
bram apud Inferos elTe . luliinus item lib. vltimo fcribic,Geryo
ncniplumnon triplici naturjB(vt fabulis prodjtur)fuifle , fed
tres fi ures t.iniat concordise exticifle , vt vno animo omnes regi
viderentur. Nec bellum Herculi fua fponte intulilfe, fed cum
armenta fua rapi vidiffene , amifla bello repetilTe . [Tityon) De
hoc Virg. Iib.vj. ait :

Nempn^* Tityon terr4 omni parenti) alumnum
Cernere erat per tota nouem cui tubera corptu
Porrt'iiur, rojfro^; immana yultur adunco :

Immortale lecur tondens facundaij; panU
Vifcera rimaiHTq;fpulh, habitat^; Jub alto
VecUre ,nec fhnsrecjuia datur ylla renatis,

M aer. juicm lib.j. dc Somnio inqiiit, quod vulturem iecur im-
mi*ri.i]i I .iideDtcm nihil aliud intelligi volunt, quam tormenta
confcicntif obnoxij Hagitio vifeera interiora rimantis , & ipfa
vitalia indi feffi admiflj (celeris admonitione laniatis , fempetq.
curas, li requicfccre forre tcntauerinr, excitanti.?, tanqunm fibris
renafcentibtis inlirrcndo,nec vlla (ibi miferatione parcentis, le-
geluc.quafciudicc nemo noces abfoliiitur, nec de fe fiiam po-
teli vitare fciuennam. [Triiiivnda). i. ftygia. Virg.lib. vi. Ec
nouics Scyx interfuri coercet . [vScilicct omnibus) Nafo item
de morte I ihulli . scilicet amne ficrum mors importuna pro-
plianat.Omnibus obfcuras inijcit illa manus . [Coloni) Agrico

lar,v(linqrnlini. [Frultra cruento) OftcnditfruHra nos ablline-
rc a bellis &naiiigatione,fru(lraquoquetimere Autumni Au.
ftrumpcdiferum, nam omnino. Inferos adire debemus omnes
rnorcisneceduace [Au(lrum) Plin.Iib.ij. rcribic,quod humidus
el Aullcr prifertim Italis, ac noxius . De Autumno autem aic
Nafo dc Arte .

Cum modofripror.hsa premimur, modofoluimur afiu .

Aert non certo ferpcr4 languor habet,

[Cocytui) liiftroium Huuiu. , cocyios luftu, & ,|ula ,„5 jjc|.

i™ lili. |, dc Somnio a, t, quod non aliud Cocytum elTe allirue
™n,,q„am quicquid liom.nc, in luanm.Iacymaiq, compe EE'

[[>.ina, genu, mfamc) li, Ilidcs imdii.,, aujf,,.., r m
-I.I. hh, 11, 11, cai, L. fil,„, pKrud. r,^ “
pi,m , cn„,ug,| nofte occidm.nt. p?Ifcr mmEi.m ^ u
mnellram.qux Lmofuo penercit \ Hyper-

UoUlubetur. nit eti.im m Ihidc • ^ in Nafonis epi

parare [uuUtum patruehhuo aufa-.

^'^Heu fugaces) Pra;iriiro doloris aftVftu ad Poliumumq. l

E iitur de vitae breuitacc.qd' nullus iulliiia,vel pietate moi- J

tempoirueuadete,ncc imminentem horam diricire,&oi j'

cic'uperuacuetimeri,quodn6potclteuuari. [indomueq.mor I

til O ua(i ferociflimte , a qua nemo exoret indulgentiam luut &
illacrimabilem fubiungit Plutonem. [Tiicem .;Pcr meniesfin
sulos . 1 . quotidie . Dixit aut eunt pro mortaliutis colore quali
Huunt'& pereunt. [lilacrymabilcm) Durum, implacabilem, qut
iiuilaholtia,nec (i diurna li placari poliit . dicit tn prilentia pe-
ricula magnopere homines vitare cuperecum nulla racioiiepof t

fint mortem vitate . [Qui ter amplum Geryone , ) Hoc ell trino '

corpore monUruofum,quem Hercules interemit. V irg. Getyo-
ne extinCto Tirynthius atcigu aura,& 'I etgennninece Geryo-
nis . Ordo elt : compclcit ter amplum Gei yoncm,& Tityo ;

tritli vnda.i.inferna omnibus enauiganda , quicunque velcimuc ^

terrsB munere, (iue erimus reges, huc erimus mopes coloni . [b- t

nauioandaJ.i.mociendumelt.vijNauitaled triltis nunc hos, niic '

accip^icillos. [Inopes) Pauperesqualiperopcsdicit. [Coloni)

Optime dixit, quali nil proprium habentes, led rpales cerri cul-
tores, [brultra cruento) Hoceltlrultra vitamus pugnas ficnaui-
gatiouesdt pellifcrum timemus Autumnum , cumnecelielico- \
mnibus mori. [Fra(!tisq.)TempeUuolis.Virg.Quibus omnn ab !
alto FragiCurjinq. finus (cindit fele vndartduaos,vnde,Ectau- I

cum fouumfratta reddidit vnda. An Icopulos. [Kauci)Teinpe» I
Ituoli jlonori, vc Virg. 1 um rauca aliiduo longe lale laxafona- |

bn!K.[Metuens Aultrum)Aultro.r].tluntc moibi generantur Au
tumno. Vnde fit iuuen. iarn letifero Autumno cedente pruinis. ;
[Vilcuidu' acer) . 1 . videbirriu.? ergo damuururuin vn.bra$,quas
videntes beati pncereunc.aui quibus lcelcr.ui luiigimtur. [Lan I
guido) Friiti vel deformi, pigro, vc, i ritiiq. palus U innabilis vi»
da.[CocytU5 errans)Flcxuofus.vc,CocyLusq. bnu iabens titcii- >
fluit acro.[lnfame}Famofum acnmine. Danai .n. hliaevnano-
fte lullti patris occiderunt maritos . VndcVbrg. Subvnanode

iugall Cifa manus iuuenum, vnde pro vldonL cnniini apud in- j

feros vrnis fradis aquam jndefdli perhibemur haurire. [Darn- j
nacusq, longi bifyphus Aiolides laboris ) Damnatus laboris di-
xUjVt damnatus capitis , veliniuriam . hac autem maiieie pcena |
apud inleros Sifyphum dicitur , vt faxum contra montis vertice
voluac quo femper relapfo hnem nunquam mtietur laboris .ce
quo Virg. Saxum ingens voluuntalij. pio hoc tamen Hagicio ta-
li pmnapercufius elt, quia dsginam Alopi filiam lupiter adama
uic,eamq cultodia: patris furciro furripuiCjdc faCtum bilypho c6
fcHus elt ille humana leuitaie qii^rcnci eam patri prodidit hinc
tali apud Inferos pcena damnatus elt. [Linquenda) A monenti*
bus.l. quia etiam dulces relinquunt atleCtus. [Neque harum,)

Ordo elt, Neque vlla arborum harum quas colis fequetur te
breuem dominum . 1 . parui rcmporis^piitci inuilas cuprcllosJi
rogis Si iudibus confecrara.s. Virg. 6t ferale.s ante cuprclios co-
lli ruunt. [Ablumecht res) Hic cum inuettione dicuntur in eos
qui nimia parhmoniacofcruantjqua: prodigi heredes abfumut.
Iuuen. V c locuples moriatur egens.[Tinguc[ p ’ntmentum)So-
ium promptuarij , hoc elt perfundet paui mentum negligens he-
res vino deorum conuiuijs digno. Superbo, pro ipfe luperbus hy
pallage figura.

E Heu fugaces Poftum^Poftume Labuntur anni)Ad Po» pol^
Itumu hac Ode loquitur de celeritate currentis vici. [In-
domiti morti) Indomiti qua (i feroci (fimi, q.a nemo ab
ea beneuolentiam & indulgentiam exorat, [lilacrymabile Plu-
lona) Qui nunquam lacrymis placatur .[Oui ter amplum Ge»
ryonen ,) T er amplum pro trimembri dixit & accipiendum hic

ASCEN.

LIBER- S

«xtrinfectis quamui.VjVtHt . Quamuis cer .impium. [Quicimque
tfrr.e muiicrcvefcimur) l»ro iiiucu(iL|ue viuinms, [l-ruitiMci'ucn
to Mait«c.irebimus) Praffencia pericula magnopere citare cupi
mus, cum nulli rone morte clFugcrepollimus , [Fraftisq. rauci
fluxibus Adria;)FraCiis ,p illilisdr. [Dan.icusq. longis Sifyphus
bolides laboris .) Damnatu» laboris lic dr vc capitis damnatus •
[Prateer inuirascupreiros)lnquic,quiafunenbus cuprellus adhi
becur.[Bceuemdnin)BreueiTi autem dnm.i.brcuis vits . [ Abfu-
niechscas cateuba dignior Seruata centum clauibus:) Haec cum
inuedione dnrcorripienti eum , quod ad nimiam parGmoniam
feconftringatjafletuans quod heres prodige fit abrurus.[Bt me-
ro Tingueepauimentum fuperbo Pontificum potiore coenis)
BtTururumeumpalTimvnafignificat quaj hicmignopercferua-
uerac ceclufa ■ Superbo autem pauimento.pro ipfe fuperbus .

E Heu f ugaces) PoUumum monet fragilitatis vitr huma-
na, cum tanta fit neceflicas mortis, faciq. varietas, quo fe-
minei raptis omnia linquendi funt Aptum auc(vt in SyJuis
noltris diximus)cft negotio nomen. Nam Polfumus is appella-
tur, qui poft pris humationem & fepoltura natus ell. Dicit ergo
incipiens ab inceriedione lamentabili, quia res oes, lagit : Eheu
PoltumePoUume anni fugaces -i. alfidue fugiencce, labuncur.i.
pr^cipites eunt,nec pietas. i. pius culeus deo^ & pareiuu(rcrip(u
clt th : Honora patrem & mfem.& eris longiuus fuper terram ,
fed non erat poetae notum)a{Fert rugis & lenedae inllanti .i.,ppe
rami & morti indomitae.i.indomabdi, quia nulli parcic,mora .i.
dllacione.O amice non afferet mota fi.utjmeifi,places.i. placere
nitaris, Plutona illactymabilem.i. nulliN lacrymis mobilem, auc
flexibilem, quotquot dies eunt.i.|> fingulos dies femeljtauris tri
cenis.i tot quor funi dies in fingulis mc-nfibus . auc , quia triceni
vt ttigifiia primam producitjlcgatur trocenis.i. trececura tauris,
qd' plus efl quam (i vaccis aut vitulis dicatjqui.l Pluton, compe-
fcit.i.arcec, Geryonen regem olim Hifpanis, ter amplum. i. Jicec
ter amplum,hoccft tricorporem, & Tityon alumnum terre, Per
tocanouenijcui iugera corpus . Porrigitur arcet dicicvndatrifti
.rUygc.f.cnauigadi.i.q vnda enauigabitur(eH .au hiefeptimi ca-
fus)hominibus fup nobis, quicunque vefeimurmunere i. alime
to terre, filie erimus reges jfiue erimus coloni inopes. Nos care
bimus frutfra.i.nequicquam Marrecruento.i.csde per effufione
fanguinis,& fludibus Adi is.i. Adriaci maris,rauci .i. rauce Tona
tis.fradis .f. vi vcncopi.i. frullra neque occidemur gladio, neque
fubmergemur aqs,& metuemus. i. metuendo cauebimus fiuHra
auffciim.f.ventum nocentem corporibus per autumnos, qa Co-
cytus fluuius infernalis, ater.i.ienebrofus, errans. i. vage flues, flu
mine languido.i.debili,ett vifcndus.f.femel, & genus infame Da
nai.i.filisB Danai ncce patruelium marico^i infames, & Sifyphus
^olidcs-i.^oli filius, damnacus.f.apud inferos, poena fup. longi
labori, elt virendus,& genus vifendum de quo & labore eius dicte
Land. fic, longi laboris, quia perpetui, immo a:tern!(fi fabula; cre
dimu,s) &xternitatenihi! longius. Sifyphus /Eolides, horum fi-
uehiltoria,fiue fabula adeo vana, ambigi jq. traditur, vt difficile
fit omnia ptolequi. Nam & plures Siryphi,& ex pluribus .lEolis
naci vnr. Primum au^jm Sifyphumdhc fuiffc. regnante Danao
Argis, vel faltcm Lynceo eius nepote, aeque genero, qui illifuc
ceffit.Voluntq. hunc Ephyram in Achaia condidilTe, quam dein-
de Corinthus, Oreltis filius a fe Cotincfaumnoiauit, & liabuilfe
in vxorem Tepeimam Athlantis filiam Meropen, de quaOuid.

Septima mortali Merope ubi Sifyphe nupjit .

Fuit & alter Sifyphus, & hic /Eoli ( fed alterius a fupciiore) fi-
lius, regnante JE^xo Athenis, qui(vt refert Lad.) In Ifthmo A-
ch3|® habitans , pr*cereuntes aut faxo obruebat,aut dum ab eo
iuffi pedes lauarentin mare calce idos prtecipitabat.[Adduntq.
fuo.ar.)Dijs participem fadum illa mortalibus prodidiire,&
furta louiscum ^gina m.inifeftafle.Quorcelerra loue eapee-
na ad inferos detrufum.vt faxum ex ima valle fubuoluens,in mo
tis lugocontliiucrc jubeatur . Verum cum ad locum, deuentum
clljrurfus faxum .id ima ruit . hinc OniJ.

Autpetu^aut yrges ruiturum Sifyphe faxum .

Et Vitg. fubtrado nonimc, Saxum ingens voluunc alij . Et apud
quendam Tragicum: Tum illud q» Si Typhus verfat f.ixum fudas
imendo, nec proficit hilum . per quam rem eos arguere poetas
voluerunt qui perpetuis curis , ac laboribus anxij (emper eirca
magna vcrfantur,& fummos magiliracus, atque imperie per flui
tiftimam ambitionc.Ti aflequi tcmic. Etqmmaior.i fuis viribus
expetunt, nunquam quod volunt .aifequuntufjfed oc-s eoJ}i cona-
tus inefficaces redduntur . Sapienter ergo & hoc Lucrci.

Sifyphm in yita cfuei^ue ante oculot eTl i
Qui petere a popule fafeti ^fauae^ ftturtt

E C V N D V s. 51

Imbibit, Cr femper vi(lmi‘trifiii^,iettdit . Etpaulloinfra:

Hoc ex aduerfo nt euntem truiere moniem
S4xwm ,quod tandem Jumrno lani yfUice rurfie
Voluitur , er pUm rapttm peUt a^uora campi .

Hunc volunt Vlyflis patrem fuille, quod illi ct Aiax apudOuiV.
exprobrat , necranguinecretiis Si^pho . N.im quod a Therto
interfedus fic (vt nonnulli dicunt) Jiuerfitaiim tcmponini
quadrare, non videtur, & fortalle crit tertius Si Typhus, fed poeta
rum licentia eunda comirccc,atqiic confundit, /lio!idcs,/^:oh fi
lius. Verum de hoc alibi, na neque etiam ^olus vnusfuit. Lin-
quenda tellus , aperit quo animo mortis admonuit , vt videlicet
bonis fruacir.dum datur . nam omnia linquenda fune dicens cel
lus.i.cerra& fundus, efllinquenda.f. cibi,& domus elt linqueda,

& vxorpla ciis-i.rametfi placens, elt tn linquenda, neque vll.i ha
rum arborum quis colis fequeturtebreuem.t. breuis t^iis dnm,
pra?rer 5 ijpre(ro> inuifas .r. viuis, quia funt indices mortis &fa-.
cerdotibus.quia funt funeftae. Heres dignior.f quam tu uite, qa
ledefundoruperftabit.autdigriiorqiiia fruetur bonis quibus
(quia tu abUines) indignum ce cenfes .ibfiimec.i. ebibet , creu-
ba .i. bona illa vina,feruata .f. a te dum vi ueres, centum clauibus
tinguet.i. rigabit & madefaciet, mero.i.puro vino, fuperbo .i. no
bili,& fuperbientede loco & anno,, quo natum efl, paitimetum,
quia tam abunde bibet, ut etiam painmentiim riget auc vomitu,
aut viuo in poculis derelido,qiiod euaporatum effunditur in pa
uimcncum ab infundentibus , recens in talibus ca-nis . quod cn
contra leges artis bibendi apud Romanos feruats erat. Nam fi-
gnum acris Stforcis potoris erat (aiidore Plinio) niliil ad eli-
dendum in pauimenco fummum , ac poflremum potum ex vino
reliquiffe . VideCisliumlib. iiij. cap.xxvj. merodicicpotiore.i.
meliOre, caenis ponti ficum. i.quam quo pontifices in caenis fuis,
qu£ femper fumptuofiflima: fuerunt (vnde nunc theologicum
dicunt vinum) vfi funt.

Llactymabili) Boni viri lacrymabiles, prouerb. hoc de ijs di DOCT.
cebatur,qui f.icile commonerentur ad mifericordiamacprc
cibus fledlerencur . Nam lactymare dicuntur qui mifcrelcuc
proinde Horatius Plutonem , quod nullis precibus fleCtatur il-
iacrymabilem appellat. [Pontificum) Pr.e!autas cetnas pontifi-
cales dicimus prouerbio,& quod & Macrob. Satum iib iij.ob-
feruat, vbi vetullillimam quandam Pontificis ccenam deferibit,
dicens fomno apparatu eam , & omnigenis lauticijs affatim in-
itriiftamfuiffe.

Ingetpaiiimentum) Hacc Plini) verba ex xitij.Iib.c.xxij. COEL.
multum locis huic Flacci loco adferunt, quem conniten rhod.
tes plerique tranfiliunt Plinij. Hxc funt verba apud Ro-
manos bibendi ars hifce fere conflabat legibus . Non Libalfe fec
mone, non leuatum vomitione, fed plurimum habuifle vno po-
tu, optima fide. [Tinget pauimencum ) Non rerpirafle in hau-
riendo, neque expuifle nibilq. ad elidendum in pauimento ex vi
no reliquilfe. Caelius Iib. iiij. cap. xxv;. lege irem Bonf.

On fit tricenis quotquot eunt dies) Acron rricenis ex cLAB.
ponit per menfes fingulos .i. quotidie, ad tricenos men- *

(is dies referens, fed id inepte, cum carmen rneonis nul-
lo pafto admicrat, fed trecenis per e, cuius prim.i efl breuis qujB
in tricenis longa, quem.idmodum in triginta, vt reflatur Lauren
tius Valla literarum optimarum vere princeps . [Tingueepaui-
mentum fuperbo,) Et Acron,& Porphyrio exponunt fuperbo,
pro ipfe fuperbus, alij pro optimo, & nobili vino , quod & mihi
placet. Ceterum potatorem per hypcrbolem ait ita prodigum ,

Vt multum vini potando,quemadmodum fit apud bibones,in tec
ram fundatur , quod obinepc.im ctiiufdain annotatoris expofi-
tionem dicimus, qui in hunc poetam adeo ineptiuit, vc indignus
videatur venia.

IN SVI SECVLI LVXVRIAM.

Taxat feeuli fui luxum,cum in hortif dilatandu tum maxi

me tdifciji quibm a^n occupabantur, iam ad amanitatem folnm ytties ,
centra veterum difciplmam,0' frugalitatem quibm quide priuatue cen»
frn erat txtguui^fed communii ampliijimitt .

ode xv. Tricatos TetrnSirofhos ; ,

r ides yt alta fltt siisse carsdidssm .

Ho"'- g iij lam

WU-WW

uu-wu

Am pauca aratro iugera regis _
Moles relinquent .-vndique latius
Extenta vifentur Luenno

Stagna lacu; platanusq- calebs

Euincet vlmos . tum violaria, &

Myrtus , & omnis copia narium

Spargent oliuetis odorem
Fertilibus domino priori .

Tum fpilTa ramis laureaferuidos

Excludet idtus . non ita Romuli
Prsfcriptum , & intonfi Catonis
Aufpicijs , veterumq. norma .

Priuatus illis cenfus erat breuis :

Commune magnum ! nulla decempedis
Metata priuatis, opacam
Porticus excipiebat Arfton:

Nec fortuitum Ipernere cefpitem
Leges finebant , oppida publico
Sumptu iubeilics ,& deorum

Templa nouo decorare laxo ,

A M paucaaratro) Damnathac Ode sdificio?:
luxunani,agri .n. illls occupati minus populo ne
ceflaria fuppeditabant. Laudat inde maiorum pac
fimoniam .Cenfus.n. priuatus olim breuiflimus
erat, res verocomunis ingens. [Regis Moles)Di
uiriiim pritona rurisBdihcaca,qu2 regi^ videban
lur u reguin domus. [Vndique vifentur) Ordo e(l, Vndique vi-
fenturltagn.-! laiius exteca.i.amplioralacu Lucrino, pifcinas.n.
inttlligic. [Lucrino lacu:) Contiguus Bai)s Lucrinus adefth»
nus, intra quem Aucrnuseli.vt inquit Str. lib.v. Plinius quoque
lib.nj. prope Baias ellc indicat Kicum Lucrinum & Auernu. [Pia
tanusq.) hr.inc in vfu platani.rpud Romanos, uel in villa, vel in
hortis vib.inis ad vmbras inanibulationum , quem vfum docue-
runt Athcna' inphilolophorum ocio, piatos autem latitudo di-
citur, pljiyno diJjio.pluradiximusin luuenalem,ibi fronto-
nis piatam . Cilcbs .1. line vitibus, per metaphoram, non lungu
tur.n.platJiio vites,quia (vt fcribir Plin.) lucundaeft vmbra pia
tam, qu.inquain Craila Calibem autdidumcxiltimanc.g’di*
gn.im cado vitam ducar, vt fcnbit Feitus. [Vlmos eutneet) Hoc
elt plures erunt placjni voluptatis gratia con(l[c,quam vlmi cum
vilibus . [Nanum).!. odorum. [Oliuetis) VbiVuerantoliireta.
[fertilibus) Nunc.n. fublatis inde oleis violarja,& (imilia ibide
conferebant ad volupt.irem,& odorum gratiam. Idtus Solares
radios . vc! fulmina incclligic . Laurus .n. non t.angitur fulmine
vt fcnbit Piiivlib.xv. [Non ita Romuli) Ordo elt Non ira prei
licriptum aufpicij' Romuli & intoli Catonis, & veterum norma ,
[Non Ita piarfciipcum) .1. prreeptum . Romulus .n. prscepic
fuis .igriculturam& militiam,vclaceolfendit Diony.St nos mul
ta in principio Georg. [Aufpicijs) Pnncipijs & duftu . [Intonfi
Catoni v) .1. rigidt,& hifpidi pp feueritatem , uuelligendum ve-
ro e(t de maiore Catone,tunc.n.me]iorcs erant. Pretetea intofi
veteres dnr , qm fvt fcnbi c Plin. ]ib. vij.) tonfores in 1 taliam ex
Siema venere port Romam condiram anno ccccliiij. adducente
P. Ticino IMena . primus omnium radi quotidie inftituit Afri-
canus . Sequens dinus \ ugultus cultris femper vius e(t . Norma
refla uiuendi regula. [ Priuatus cenfus ) Res propria . fCom-

<11. Nullus priuatus vir hibcbai porticum tama ,id .‘sept^entrio
nem pro illiuo Sole vitando , qi,x etiam potuilfct fiif£:ere vm

Idquiarm priores non

I N V M

rata colligite . Elt autem rcnlu.,qu<.J antiquotum
"" potuilici dcccmpcda lUciilutatj.lMaaia) m,,,, “

Op,„m A.tton) .1. vmbtam Sali, v.cii.ioti. At.l„ '

co [SpttuttO UfU' 'l»; lcdt-e,.t,.act.c„. ut . (.Lcgc) ,

« I mouum iubtl.am.luxuu, quuquc pto tibcnta.,

txlttnu lato adduttu . Matmat.i lato.iia pc.ba,,, _

Td ■ dt pttciofum,cu..ai.q bilatius.tt Ict.Plin lib.xxx.j.b, fl,
Terna quoque, dtAByl"" elt matmot.Ucu, e Nu„,j,

Carylio.ii Cluo . luutn. quaque bat. XIII). Iiiquil. Olicii lo„;

„q. petilis Matmotibus.

AmpaucalAuiiquotumlucreutiiiaiem.&catmeniiami.,
dat dt uuietliut de ptilemis luxutia leeuli, quo taiu.iid,i„ *'>,

£andliuualitl'l'ido,.ta-dibtia latius pottlgeiido,.cUjpun. '

do amoemiaii» alpcftus.brtui agros dicat a taiionibu. dtiuiu.
ros rVndiquelatiui)Noiilanuscxienta,lcdlaiiusnftntu,,,i,
nuam non inlailiudiiiem, fed in altitudinem potius exiendctti,
tut pottigendofalllgia.vt Lucrinus Halatum lacus vndiqne»„
lpiceiciut.J'latanuiq. coelebs Eumcel vlmos.JPliites etnni,i„
qiiii pUtani. qvlmi.qux linc Ituau funi magis ad amoenitaitn,

deambulationis pofiix.qavlmimles vilibus dt necdlatiilnnt,

hinc notat luxum ptilciitis ipis,vel ij/ myttus, aut violaria anie
hrantur oliuetis , plufquam odorum copia q fruftus curentur.
Celebs aut,vitibus viJuj,ideo oliuctum dixit fertile priori dno,
quia plcrtimfolampofuccat fertilitate placere. [1 um fpilla ta-
mis l!,urea)lnfiuftuofa etiam laurus.aut ad excludendos vmbra
fua iolis ardores polita, aut ccrcajquia ideo in vitidarijs inllitue
bacurjjfetuidisiCtibusfLiliniiium cretiebaiur cHe contraria.
[Excludet ittus) Contra maiorum laboriolam, frugalemq.vua
Romuli vel Caionis dicit luxum prirentem.[l-'ta;fcriptu[n)l^r^
ceptum a magi liris ludi tractum , qui prtefctipta dant, qui imi-
tentur. [lntonii)lnconli autem ideo quia dicebant mjuriam Na
turs ticrijfi quod tegmento capitis datum fuerac.amputeturvn-
de &Lucan. Intonlos rigidam in frontim dciccndetecanoj
Palilis eli. [Norma) Normam pro reda vica pofuic. Metaphora
a fabris, qui normam uocanc ad^ dirigunt. [Comunc ma-

gnum) Comunis res omnis erat illis ut in coe bonum . [Nulla
decempcdis)Decempeda regula eti deccmped[i,ad quos ab artiti
cibus tabricenienlura colligitur . 1 . nulli pnuaca domus erat ,q
porticum hrec tanes magnitudinis vt polfec fufficere vmbrs So-
le vicino Septentrionali plage tunc .n. paruiflinia: funt vnibri.
Namliyeniali tpc latiflimas er porticus Solis occupat radius.
[Excipiebat Arfton)Qu« tanta eilet porticus, vt Septentriona-
li phg® fufficeret fui magnitudine, & ad hanc tm pateret pro de-
cimatione Sohs & aurj' exemptione, ad cctli.n.clima, feu porti
cus veteres, feu atditicia eonltituebant.vnde & luuen. Decembri
hyemale.Et algente rapiat coenatio Solf [Metata) Mefurat.i,dif
poll:a.n.am metari dicebantur callra, magna cura ducii perituq.
conliitui,quod augmentum luxus idihcio pnuaco dedic . [Nec
fortuitum rpernere cefpitem) .i.non licebat aut negledum hor-
rere aut rideri cum,qui luper herb.im recLibtret,aut dormi rct,p
quod fignificat (implicem ac line ambitu i^am veteribus Roma
nis fuiHe,nec magna cura priuaias opes curalie, dumltudium o-
mne publico ornatui impend’ retur, & templis .

I Ani pauc.i aratro iugt) Hac Ode de luxuria pnfentis feculi p (
loquitui',fenlus elt aiii. i .anca libido r ii hoc tpc latius porri-
gendi idifici.ijVC breui defucuii linc .igri. [Vndiq. iaiius Ex-
tenta vifentur Luenno icagna lacu ;) Non tm altitudinem, led
etiam inliiitudinemliudet porrigere idificia.Denique vnOique
lacus Lucrinus, profpicietur in Campania.Non aiit latius exie-
ta (lagna intell.gendum,fed Ltius vifentm , [Rlatanusccelebs E*
uincet vlmos.) Cctiibem plaianum ait eleganter qri-iecontr.irio
mantari arbores dnr, quibus vites iunguniur,pcr quod aut 1 'gni
ficai nori mfi luxurif & ambiciolis voluptatibus Ittideri . I‘l.ua'
nus aut in ambulacris confer itur,vnde fruftus nullus e(i . [i.. o-
pia narium)Odorem dixit. [Sp.rrgent C)liuei's)Hoc elt vbi oliuc
ta fuerunt. Significat aurem futurum, vt oles arbores vertancur
ad conferuandis ibi myrtos, & violas &c. quat funt odori, & vo-
luptati. [Non ita Romuli pi ffcnpcumja: intonh Catonis Au-
rptcijs.vetenimq. norma) l'rs(criptum , & prarcepeum dicitur 3
magiftris ludi, qui fcnpca pueris dant, pr.Tcipiuntq. imiran . In-
tonfum autem Catonem au , quia veteres propter feueritatem
hirfuti erant. [Normam) Pro regula dixir normam . [Fertili-
bus domino priori) Quiolim vera fub priore donunn , id eft
Hib prioribus temporibus colcb.iiuur, fit iccirco fertiliaeranc.
[Tum fpifla ramis laurea fetuidos Excludet iflus.) Etlaure.iac
os infrufluofaelljJSt tantum voluptuofis locis apta . [Priu^to*

lilis

5»

LIBnR. SECVNDVS.

M ATT.
hcnfit

illis cenfus erat breuis , Comunc magnum) .i.familiarcm rc an»
gultani !vjbcbant,temp.uugnam.[NulLi decempedis) Nemo, in
quit.prmatam domum 'edincans, decempedum porticum Septe
triomobiertam mct.ibatur. Septentrioni .lutem obiefta porti-
cus xtate delicatioribus graca,clt .pia Sole non contingit, [Nec
fortuitum fpernere cefpitem Leges llnebant)Senrus,& ordo cft
hic.Ncc linebant leges fpernerc cefpitem fortuitum .i. non lice-
bat irridere eum,quifuper liipulam recumberet aut dormiret, p
quod llgnificatlimphcem, aut line ambitione vitam veteribus
Romanorum fuiHe. [Oppida publico Sumptu iubenies,& deo?»
Templa nouo dc fixo) Hoc ell opera templorum in oppidis pu
blico fumpcujiubciues ^dihcarc elt ergo hic figura fchema quod
dicimus, vnum induo fenfusdiuilit. Oppida n.&deo^
templa, pro eo quod elt oppidorum templa .

I Am pauca) Graphice fui feculi luxum in *dificijs extruendis
taxat , & maiorum comendat continentiam & parlimoniam
dicens. Moles rcgi^.i.tam ingentes vt regiae videantur, hoc elt
regales ftcufturae, relinquet iam,i.delncpps,[i fic pergut ^dificare
mortales vt inltuuerunt, pauca iugera aratro .i. arationi & aruis
ferendis. Stagna quae funt ad voluptate, & munitionem anic pri-
uacas domos du£ba,uifentur.i. videbuntur vndique, exreca latius
lacu Luenno .1. qua Iit latus Lucrinus , qui in man irrumpente
ni-iximuseli. Et platanus arbor latis foljjs,a quibus dicitur cce-
lebs.i.non coniuniita uitibus quia non nafcunturin pUeano, fed
fub platano abfumuntur vina.euincet.i.exccdet, vimos arbores,
quibus vites quali matrimonio coiunguntur in l(aii3,tum.i.in-
fuper, violaria i.copiaviolaif, aut loca violis conrua,& myrtis ar
bor odorifera, vtin Eucoi. Maro : Et vos 6 lauri carpam , & te
proximamyrte. Sic polies qm fuaues mifcctis odores, & ois
copia.i.vis nanum. 1. herba^,auc frondium odorifera?, fpargenc
odorem oliuetis fertilibus .1. vbi erant oliucca fertilia dho prio^
rijOliueta aiu funcvbi olius nafcuntur.i.oliuifcrae arbores . Tii
•i.infuper laurea lup. arbor .1. laurus, fpifla ramis excludet ferui*
dos i(itus.rSoiis,quibus vux maturefcerent.non iia pr^fcnptum
.i.quodnonitaprxfcrjptum eracaufpicjs .1. principio & duftu,
Romuli, qui lullic 3gticulturx,intendi,& Catonis incoli. i.rigidi
& hi(pidi,a(que Ita fcuen qui de re rullica mulca fetipiu, & nor-
ma veceium,quid de agricultura prxeeperunt, & fevuauerut mul
ta.fPriuatus illis) Ordo elt . Cenfus priuatus.t.res propria erat
illis.f. veteribus, breuis .1. modica,&c6efup bonum. i.publicum,
erat illis magnum, nulh porticas metata .1. melurata dum fieret,
deccmpedis.i. pertica, aut reguladccempedum, priuatis.i.in pn-
uatum vfum ad duftis, excipiebat Ardon.i.vtfam.hoc elt partem
Septentrionalem , a qua Sol non influit. Ventus aOi falubcrri-
mus elt, licet frigidior quapp addic opacu vt.f opacitate, vmbro-
farum arborum venti vis impediatur.Nec leges .f. cenforum.qui
delicatos & libi indulgentes acrius notabant, linebar .f. homines
jlios tpe fpernerecefpitem.i. terram cum herbis & radicibus, for
tuitum.i. forte iniientiim dum federet aut recubare vellent , per
quo nunc fecelfus multo artilicio extruftos habtnc . Leges dico
jubentes decorare oppidu publico fumptu, & templa laxo nouo
, i, excerno, nec Ailibet vifo .

OrcuitLim fpernere)Hoc loco annotandum duxi,reda lo-

F '-

quendi lonem cxigere(qq ali] aliter f( nciunt)vt in ordina
dis verfibus fuppleas hoies aut aliud (imile, vt fit, nec leges
iubenccSjfup. homines in accufandi cafu, decorare oppida & tem

f ila deo?, nouo faxo publico fumptu, linebat, fup. iterum, hoies,
pernerefortuitumcefpitem.i.dignum reputare in quo federenc
voluptatis gratia. Alias fperni , & decorari erat dicendum.

V Ndique l.acius Extenta vifencur Lucrino) Et Acron , &
Porph.cxponunc,non latius extenta, fed latius vifenrur:
Acalijsconcrariu vf,qbus]ubens ego fubfcnbo-Puto.n.
pnecica eife hyperbole, q.d. pifciniz latiores nunc inliicuuntur,
quillic lacus Lucrinus. [Tu violaria, & Myrrus, & ois copia na>
Tium)Legendii,cum violaria,myrtusq.,& omnis copia narium,
Alloqui crochzus fuerit primo loco, quem hoc carmen hoc cer
te verfunon fufcipit. [Nulla decepedis Meraca priuacis, opacam
J'orticus excipiebat Ardto) Dicere vult,prifcis Romanis no fuif
re.vtnollri fcculi hoibus,porcicu.s,q Septentrioni eiient expoli-
t£ atque ita folis minime obnoxij caloribus . Itaque excipiebat
Ar£f6,exponcndu e(l,expolica erat Septentrioni, Aeronis uerba
milji q hoc fallo exponut.Ncc quisqfenfus ex illis elici poiclt.
Domos aut qu* Septentrioni ac ortui erant expoli cz,no ob vm
bram modo amabant, fed cc ob faniiate. In Porphyrionis autem
cnmencario legendum, xdilicans decempedis porticum, non de»
cempedu. Hoc corruptum erat vel tempo?» iniuria, vel ab aliquo
fciolo^vt ticri folct. Idcoq. annotatione dignu jn buno audlorc.

AD GROSPHEVM.

iHf^^datnr moruUum temirit4tem^ifuicumomHti

imf>ulf» piiMm & tr4n<i4iliilattm expeunt , tamen 4mhiUone cr cupt»
dnalibue exe4C4li ,femet in inquietudinem practpitant Heque inti Uf
guntft a Jiji petere quod per fe fibi fi velint , praftnre pafiint, ft a curit
quibn* fe asftdue torc|Hent temperare pofiint . 'iapientii ejie,de futuro nS
anxium e(fe : & trtfiia Utu comptnjare fi qHidaduerji atcidcnt. quod
omnibm fere folet vfit vtmreybom cottfutere . cum ameabfolutebea*
IMS luueaiatur.

ode X VI . Tricolos , fetrajtfophos : “V / ,
VidesfM alta liet niue candidum .

-U— UO-U--

T I V M diuos rogat in patenti
Prenfus Aegaeo; limul atra nubes
Condidit Lunam : neque certa fulgent
Sidera nautis.

Otium bello furiofa Thrace ,

Otium Medi pharetra decori ,
Grofphe non gemmis, neque purpura ve-
nale, nec auro .

Non enim gaze , neque confularls
Summouet liclor miferos tumultus
Mentis, & curas laqueata circum
Tedavolanteis.

Viuiturparuo bene: cui paternum
Splendet in menfa tenui falinum ;

Nec Jeueis fomnos timor , aut cupido
Sordidus aufert.

Quid breui fortes iaculamur ieuo
Multa ?quid terras alio calentes
Sole mutamus ?patri$ quis exui
Se quoque fugit?

Scandit sratas vitiofa naucis
Cura; nec turmas equitum relinquit,

Ocyor ceruis , & agente nimbos
Ocyor euro.

Laetus in prsfensanimus , quod vitra eft.

Oderit curare ;& amara laeto
T emperct rifu . nihil eft ab omni
Parte beatum.

Abftulit clarum cita mors Achillem;

Longa Tithonum minuit feneftus ;

Et mihi forfan , tibi quod negarit ,

Porriget hora.

Te greges centum, Siculaeq. circum
Mugiunt vacc^E : tibi tollit hinnitum
Apta quadrigis equa; tebis Afro
Murice tindae

Veftiunt lani . mihi parua , rura , &

Spiritum Graiae tenuem camcenae,

Parca non mendax dedit: & malignum
Spernere vulgus.

Horae. g iiij

Otium

C A R M

c„,^ cedun. . fcj loU
fus m pjitnti '“I' i [l^rtiifus) A cempcllacc

f''«" t" di1”.p“ p““"" ■1“' S fr.n.u„. . V. nullum

',‘ ;r mareaeda.ur,quod m cff«ac motus, neque pe-
t f' " 'or elnur aut ,fque Tenedon, vb. tanquam tae^
;S^:;^ul:^n,s ... ^guU^ln dlla^tueal^U^.b.t.^ Om

fe,‘bTs plura t>l.n. [Clteta M'-)®/'.™” ““"“‘““r

m iiaui‘’ando phcenicesinueneriinc,vt fcnbit Plin.lib.vij. [ile

Io funola Thcaee.) rhraces.n.bellicoB fnnt.lde Phyllis ali apud

Ou.d, Armiferam fliracem qui regat alter erit . Vb. e .a Ouid.

fi, ut Horat.hoc loco.Grsrf rar.au.l Thrace Thraces Latine.n.
Thracia dicitur . [Venale) Jd proprie dicitur quod elt emdit.o-
ni espilitum . Vendibile iero quod facile vendi potell hic aute
poeca viUi elt Tmeli figura. [Con(ularis lifto) Digmcai confu*
Ium tii huiulmodi,t]Ui omnia otium denegant . [Gaza:) AmpliE
diuitis . [Conful-ris) Pro omni magiftratu. & imperio poluit,
eruo nec diuitix, nec impcriaremoiient. [Laqueata tedta) La-
quearibus ornatalaqueariaauiemrunclocaipraquadratain ta
bulaui.LGui paternum) Sup. bene viuiturilli cui &c. [Spledet)
Salinum Splendeie videtur tanquam argentum vel aurum, [Salinum) Pa-
tella erat in qua pnmitix dijscum fale dabantur, nunc tn pro va-
fculo domeltiLO falis, dixit Icribit ita Porphyrio. [Timor) Vel re
rum fuarum.vcl fuiipiius.diuicibus .n. fxpe inlidix paracur.[Ca
pido fotdi piaua cupiditas).!. auaritia,fed prsier morem genere,
pioiulit mafculino . [Jaculamur) Appetimus, metapliora t(l ab
Ius, qui laculo appecunthoiies, [Alio calentes Sole) Virg. item
lib.ij. GiOrg. Atque aho patriam qiixrunt fub foleiauentein .
[Mutamus) Auatitixcau(a)Se quoque) Sicut patriam. Se autem
.i,lupriim,& curas fuas. [Scandit iraia5)Cur® .n. perfequuncur
quemlibet vtlnauibus, vel cquisfiigcnt nili paruo coiucnius
fucrit.[ln prsfentes)ln res prxfentes.non in futura .[Rilu) Vt
illudi.^pcm vultu limuLt.premit altum corde dolorero.[Abltu-
lit clarum) Per exempla nil elfe beatum ab omni parte probat.
Ailvllcs .n.quamuis clarus efler,& illiiUris,& inclytus, tamen lu
uciiisul>i]c. riihoiius vero quamiiis diutius vixerit tamen fene-
6a opptcllus cll,& verfus in Cicadam ance obicum , [ Et mihi)
Poi laiijicnfus cH : Porfan & ego diutius te vixero, q patuo fruor
& ixmr , ttndicauccm ad illud idem .NiJ efle beatum ab omni
parte, putcH nanque ditior cirius paupere mori .[Te greges cen
tum) UikiiJitfc paruo gaudentem otio frui ,& lyricis operam
Ujdere,(pdiUitiGro(|.ho non accidit ob imminentes curas hinc
t X diueilis foi-tunib diucrfa fi iit ingenia, & nihil elt omni parce

beatum, [Hinnitum) Hypciincicrtll verfus. [Quadrigis).!, lu*

disCirctnlibus. Quatuorautem equi fimul iundi quadrigx
quali quadi, ag® votantur, quod fcilbit Gcll.lib. xix. cap. viij!
[Alro muricx) .i.Tyri.. piirpiira,nam apud Tyrum elt purpura-
rum pifc.uus hinc Jyri.i purpura optima omnium perhibetur

Murix . AuctordtStr.hb.xvj.[Munce)Murexpifciselt firmiori tcita
circundaius,ccuiu8 ranguinfl.matingiciir.de quo Plin-hb ix

D,bai>l>a [lJistinttcl.!nr) Dib.aph.im purpuram imelligic . Dibaphi n’
dicebatur qii® bis tinCta efle t magno impendio , quod Plm lib
ix. fcnbit. L.^pHiium tenuem) Ingenium tenue. [GraiiCam.®
ni) .i.grxce R ulr , mlyncis .n Grscos imitatus elt , Alexum

puulhmum. [Parca nonmendax).!. vera &immutabilis vult
autem ex fato e lle,vt paruo contentus lyrica decauurcr . fVul
gosfpernerc).!. vulgi plaufum &fauorem per quod fe mimme
ambiriofunu-Heoltcndit. ^ ^ ujcmimme

A C R. Ocie indicat ocium nemini non

1 )8'»".>;M.q«c,pMb,k.,i,,icn,q..d,,vUul,ehomi"e"

VIII n vre.b Afftii, Thcfvi^.juld.af,";'^'""'

Q_i«4dA

c.iir.mriu.vnJ' & C"'-''"- M.''™* nautw Siderm.

feqraur fcJ >i ..i ..."S.'"' bvll..) Oiiuhilt

coL ,u.,o„ibU. oLluiiidlc., [1 .VI. nv

&-.iimol>lplci.duicdccoi. Iui 1 iilx.Oui,,,,,

„11 .irtinuii. hu.iu... ‘lUuJ uul is |.u,lii diuii,|. coi,q,j,,„ .

millfS jb inquiftudiiic cxculcilt,kd quu-v 6i tlcttj UltdiUlll,.,
OiJucll.Noii.li.ga'-l’..l‘'4“'v";’'“l'."'l.“‘“ l“"■..'uuc[ll„|^;
ros tumultus mentis,& «.oras volantis eii tu laqiK jtj teila.M t.
ttor) Lictorem pro dignuacfpe.loicixhanort ,<|t>ciadeiHgdc.

[ Miferos tumultus Mentis) Non .ilibi graii,e>i ts curas ciic.cf

I nnn-i^u*— - - . -lieliCjd

vbi maiores funt opes dcmoiiltrat. Volantes aut dixu dilcuttu*
tes [ Laqueaia)Lacuiiaria,licut Vtrg. Atque arum celerem i,unc
huc, nunc diuiditilluc: In partesq. lapit varias,pciq. omnuver.
feiic: Sicut aqux ccmulii labris vbi lumen ahcms.Oinnia peruo.
Jicaciaceloca. Summiq.feritlaqueariatcCti. Laqucaruautaiic

opaca camer* in lacum collcds. Virg. dependet lyvhm laquij.
ribus aureis. [Viuitur paruo bene:) Paupertate Jola beate sppfjj
bac viuete LucamO vux tuta facultas pauperis, angult.q. lans.
[Salinum) Pro quocunque vafcpofuuhctilimeiilK pauperis.
Tii falinum elt patella in qua dijs l'rimitix cum falc oticrebjnt!
[Cupido)Pro auariciadiCtus,vnde Si timor pro cultodiatcfus.
luiicn.M leta elt magni cuUodiacenfus [iaculamur)Proappc.
timus,& dum breuis v,ta fic maior tetjnius.[Quis exui Sc quo.
quefugit?) A vicijs auaiiti® fu® quis putent lugere, qui dcceliri
quitpacriam, diuitias aut qficmutacione cerr.irum vi elt Atque
alio patriam qrunc fub Sole lacen e. ['candit aratas uiciofana-
ueis Cura;) Oltendic neque mar., neque terra, liue miliiiapolfe
quen^ curas fugete fuas vel pdiii . [Ntc to tinas cqu-tum rtlm-
quit)Non defetit relidas turmas, relmquit.n.etl delent . Senius
atit hic eJt.Si equo quis velit curas fugere, no pocelt,qa&ccruis,
Si iplis ventis lunc velociores . [Lxeus in phs) Plus phciUtitu
quam fpe futuri animum luuari dicit.i.noii plus laiceiui q expe-
dit, [ht amara lito Temperet) Philo fophicu pceptum ad paiie-
iiam exhortans,vc aducrfalstitta temperentur, Si non facis pro
fpens credatur maxime , tu varietate vit® nec pro voluntate ad
oialflicitds conltec,nec lini aduerfaconiinua. [Abltulitclaru ci
la mors Achille:) Ollendit teli.’ humanali diuetlitatem perduo
inter le contraria, exeplo eolji quilunt putari felices. Achilles ve
ro virtute prscipuus cita morte luuenis perijt . Tithonus mari-
tus auior® tarde mortuus elt ^ damna perficientis ®iatis,viuen.
do.n.in Cicada conuerfus elt . & ideo nihil dicit elfe homini cer-
tum dum illum cita morr punientjal. erum vero feneconfumpfe
nc anie yita q fatum. [Porriget hora.) Hora pro tpe pofuit. i. va-
riabilis loccuna profpcrabiturmthi . [Tibi amara) .i forfan cibi
mors occurrendo me piranlibic.[Tc greges ccncu)Pinico ,p in-
finito vfus elt , vt, Mille me® bicuhs errant m montibus agn*.
[Bis .Afro)Pro Tyrio, heut Indu pro Carthagincnfi.[Mihipar-
ua,rura,) Oicii ita plerunquc diuerfaclle ingenia vtlortunasm
diucrfislludijs,vt ficut ah) honoribus ik diuici/s clari funt ita hic
carmine illultre mediocritate. [Camaen^,)Genit!uus lingularis.
[Et SpmGrai® tenuem camcen®,) Dedit mihitenuc ingtniutn
Graiimufs.l. vr polfemlyra cantare primo a Grscis inuenta.
Urdofll . Et Parca non mendax dedit mihi tenue (piritu Graix
caiTmen®,&rperneremalignumvulgus.[Graicecanictn®).i.Gvl
ce,velquia Gr2cifueruntpoet^ *y'c>(quos Horat.imuatus ell)
Aicrus & Sappho, vel quia pnmi Grsci carmina inucniHe perbi
bencur.[Parcanon mendax) immucabilis,vulc.n.fatalictr libi
noc ingenium aitcibutiun .

O Tmmdiuos rogat in patenti Ptenfus «gsoOHacOtIc
(Jtofphumeqmttm R . alloquitur Sicihcnfcra indicans
nemini non otium gratum elle atque optabile [Otium
luos rogat in patenti Prenfus ./tg®o:) Dicit ocsliulte a diiso-
tiumopcare,cu ipliillud fibi pilare podint, quippe cum nullis p-
mijs diuiciar, aut honor funt cuiq, quominus

laqueata circule

j) cdit no alibi grauiorcs curas efle, qua vbi maioies opes
ufit.| Lui paterna Spledet in mefa tenui falinu) Inmefa tenui,
hoc elt paupere . [Salinfi) Patellain qua pnmici® Dijs cum fale
antur, cd lutc pro v.ifculo dometlico falis dixir. Dicit aut bene
viui paupertate, qa paterna re familiari contentus vidu non ab-
nqrreret. [Necleues (omnos timor, auc Cupido) Cupiditiehic
no puto pro amore pofuilfe.fed pro cupiditate, quare miror ma
I u inocumgneCi.pidmedixifl-ecumhacfiLnationeh.rccupi-
ArfinA!!!^^^*^'^^^”^^ aho calentes Sole mutamu-.?) Sic & Virg.
rSe fnb Sole iacenie. Patri® quis exui,

'l q f“&k)ScnIustlt.Qui4[c

quoque.i.autviiiuauaiic^

fus,

L I B E K . S

ftit, .nKinpatienciamru.im potuitfugcrcqiii patriam reliquit?
[scai»»l:t xr.\us vttiola naucis cura) Per hoc oUendit neque m.i-
runeque terra polle curas fuas clFugcre . [Nec turmas equitum
relinquit). t-eiiam (i equo velis curas effugere . fequencur illai te
‘ in,iunt.n. ccruis & iplis ventu velociores , [L«cus in prjcfens)
Vi-^rencibus,inquic,delcrtemur ac fl uamur, futura non quira-
mus.[l3tain3ralcnto Temperet rifu) Amaritudinem vicx hila*
ritate interpoli ta leniat , [Nihil elt ab omni Parte beatum) Bx-
trinfecus htc audiendum ell quatenus concellum hominibus no
effjVt per omma beati fint.[AbUulic clarum cita mors Achillem:
Longa Tithonum)Offenditdiuerlicacem rerum humanant duo
iter (e contraria poncs.breuem.f. Achillis vitam . Sc Tithoni vf-
que ad ultimam fenedutem porredam. [Te greges centum . Si- .
culsq. circum . Mugiunt vacc*) Alt), inquit, diuuias in/atiabili
animo cupiunt, at m.hi paupertatem cum animi equitate, per qd"
oltendiclic ingenia diuerfaelleplerunque hominibus vt fortu-
nas.[Thebis Afro Murice tmAje Veffiunc lana:) Afrum muri-
cem pro Tyrio, dixitjvidelicet quia Tyri; in Africam tranlierut
. 1 . Carthaginem condiderunt. Bis riniiam autem lanam diba-
pham purpuram dicitjquamfcimus eirepretioliffi-nam. [Et Spi-
ritum Grais tenuem camcens, Parca non mendas dedit) Dedit
fpincum tenuem .i. fubtilem accipe. [Camoen^ Graia:)Grai£
autem ideo dixic,quod hsc carmma ad imitationem Grsccorum
fcribit . [Graiie) Genuiuus lingularis eli,

O T!um)Comendat verum otium,&qua via id acquiri pof
htcomeinorac» Dicens,© Grofphe prenfus .i. is qui de*
prehenfus elt a tempellate in ^gseo f.tnari,patenci.i. a-
perto tlc expolito ventis & velis, rogat diuos otium .i, ceflacione
ab illo negotio, (imul .i. llatim vt,acra nubes condidit .1 occuluit
Lunam,quia rio^tu magis timendum elt, neque (idera cerra nau-
iis.i.cogaua& immobilia fere.vt Vri^ fulgent nautis. [Thrace)
A. T hraciafunofa i.licetfunofa &beiiicora, petit belio.i. dum
bello preniicur.ocmtn.i.ceiiacianem belli, & Medi.i,Parthi,deco
ri.i.honellati pharetra, qua bene vtuntur,Quia optimi funt fagic-
tari|,pecunrdiuo,onum non venaie.i.non expolitum a dijs ven-
ditionijUcque gemis, neque purpura, neq. auro.i. nullis diuitijs .
Non n gaze.i.chefauri Scdiuicie fup.fubmouentnequelidorco
fulans.i.minilierfatces ferens ante cofulem, fubmouet miferos
tumulcus.i.agiMtiones mentis, Securas uolantes circum ceftala
queata i.laqueanbus ornata.i. indiuitum maxime domibus ver-
fari folitasjViuicur bene .i. beatc,paruo .i. etiam in paruo patri-
monio, ab ipfo fup.cui falinum.i.vafculu falis, aut pro facnficio,
aut pro vfu priuaco,patcrnum.i.a pati e p hereditariam fucceflio
nem acquilitum,fplendet.i.mundti tenetur, in menfa tenui. Nec
timor.f.cuftodiends pecunite, vnde luucn. Mifera eff magni cu-
Itodia cenfus, Aut Cupido fordidus.i.is Deus qui non amatori-
bus qui plcriquelauti funt) fed auans pr3seff,qui oes fordidi vn
de lici t pro cupiditate mafculino genere protulit , Acron aut &
Porphyrio notant id mire,Sc inulitate faftum .Sunt th qui legat
Sordibus, vt aufert foidibus i per fordes auariti:e,verii[vtdi\?)(i
etiam Cupido auariti^intelligatur fordidus Deus vtamo^e ce-
tus , analogia pateretur vtrunque mafculino genere enunciari .
Sed ad ordinem rcuertamur,nec timor ergo amittendx pecuniie
acqui(ita:,nec Cupido. 1 . Deus .luantii, fordidus . 1 . immundus &
minime lautus,aufert .f. illi qui paruo contentus ett , & licet tm
falinum haberet, adhuc cn fplcndi jum ac mti dum te neret , leues
fomnos . Quid nos forces.i. validi, teuo breui.i.parum duranti la
culamur .i. appetimus , ficut qui rem ,quatn manu attingere ne-
queunt , laculo deijcere eminus conantur , .aut laftamus animo
multa.i.rcs multas cum paucis vti detur ? quid . 1 . ad quid, muta-
mus, f.peragrando, terras calentes, alio Sole,auariti*caufa?quis
exui patrix.i exiens folum patri jeTux, fugit .i. deuitauic quoque
.i. etiam fe.f.Jpfum ?q.d. nemo, quia, Ccelum non animu murat,
qui trans marecurrunc.Fugit autem hoc loco(ne quis erret) eft
prarteriti tpis.quia primam producit. Scandit, probat quod dixit
neminem le,aut confcientiam fuam fugere, quia cura uitiofa fca
dit.i.limul afeendit naues zrat3s,& fortes, nec relinquit turmas
equjtum,qui th expeditiores funt, quam pedues, exiffens ocyor
ceruis,& ocyor Euro.i. vento Orientali, .igitance. i. pellente nim-
bos .i. nubes , hoc cll nemo ram celeri vehitur n.iuc, aut eqUo vt
curas effugiat, quz ceruis & ventis perniciores funt & ideo ani-
mus Iztus in przfens.i.in rem przfentemjoderit .i. fugerit, i. de-
bet fugere, quod elt vltra.fprzfens, hoc elt adhuc expeftandum,

& temperet amara.i.res amaras.nfu lento.i.non difloluto.fed te
perato & maturo, quia nihil elt beatum. i. benefe hhv, ex omni
p.trtc.Nani mors cita.i.repentina, Ablfulit Achillem claru i elo
riofum.fcncftuslongaminuit.i.vfqucad Cicadz quantitatem

E C V N U V s. J3

extcnuauit.rithoiium.CmaritumAurorx.Hom.II.j. dicit Ihc-

cidi oblatam ellecoditioncm ab louc dclilio vt aut diu & iiiglu'
riu 5 ,aut parum & gloriofus vmac, illam^. accepiUc brciic dt glo
nolam vitam, cum vtranque obtinere non poHct.[lit hora) .(jia
fccndijaut tpis conditio, porriget forlan mihi,id qood negant ti
bi.l. longam vitam . Centum greges .f. ouium fupp. funt circum
te,& centum vaccz . Siciilx mugiunt circum te. Hqiia apta qua-
drigis tollit tibi hinnitum (vbi quidam legunt hintum , Icd non
elt opus, quia hypermeter verfus non elt improbandus, dummo-
do abundans fyllaba per fcquetem vocalem abfumatur,) hocert,
elt cibi bene educata, ita vt equum appetens hinniat & lani tin-
cte bis murice Afro.i. purpura Tyria quz bis iiniffz.i, dibapha il-
lic fit.veltiunt te. Sed Parca .i. Dea fatalis ab initanti natiuitatis
cuique o(ficia,quanram ad inclinationem diuidcns,non mendax
.i verax bcoicos)infallibili dedit mihi parua rur.'i,qu^ ideo
fe fataliter habere contendit quia illis contentus elt,& ica fentic
fe naturaliter ad modica natum , quia Naturz fequitur femina
quilque luz,& dediemihi tenuem.j. exilem fpiritum .i, venam &
inuenrionem,aut potius ingenium, eam ctnz Grai^.i.ad lyricum
carmen, Gtaijs & nondum cuiqudm Latinorum egregie datum,
imitatur autem pociffimum(vt diiSum cU)Alcziim, & dtdit fper
nere.i.paruifacere,vulgus malignum .i. fermonem vulgi de me,
autnoo curare quz vulgus cutjt.

T Bnui falinum : ) Salis nomine frugalem vidtum innui ex
hoc Horatiano licetcognofcere, ut raceam illius Adjgij,
luxta falem & caminum. Sic Dod, in Prouerb. Qui cir-
ca falem &c.

A Lio calentes) Id nondiflimileefl huic quod Adagio cir
cunfertur. 1 n alio mundo, de ijs quj longe diffident 3 pa
tria. [Pairizqs exui) Hoc in loco ahterfentiut,

tunc th arbitror fujIfeHoratij fenfum.Quis tantz cftdemctiz
vt cum patriam qusffus caufa deferuerit, & patriz fe fecerit vo-
luntarium exiilem, ueiit feipfum quoquefugere &ea non prz-
llare,qua; debet ac a feipfo alienus eife? Sumus. n.a nobis alieni,
&nofipros fugimus, cum ea cupimus Stqrimus quznon debe-
mus, & quz noltr.arum non funt partium . Debemur autem ui-
uere paruo contenti , & non appetere plura, q ferat mortalium
coditio. Nccleueis fomnos timor aut cupido Sordidus aufert.

C Vpidinem hic non puto, inquit Porph.pro amore pofu-
iire,fed-pio cupidinte, quare miror mafculino eum ghe
cupidinem dixiile,cum hac lignatione hzc cupiditas dt-
catur.Hzc ille. Imo ego nnroranufquamapudHorat. aliter, 3
genere mafe. cupidinem inuenerit. Fieri aiitpotcff,ut hoc quo-
que Porphyrioni aflutum fir, quemadmodum fzpe alia alias. Lz
tus in przfens animus.Laur. Valla lib.iiij.elegantiarum exponit
in prziens.i. in przfentiarum quod aduerbium nufqua apud ve-
teres reperias,quamuis etiam Perotus, atque adeo noftra^tas fx
pe eo utatur . Porro in comentario Aeronis in hanc Oden, qua-
dam funt plane inepta , fed quz ego temporum inmria cotrupta
puto . Vt bis Afro pro Tyrio , ficut Indum pro Carthaginenfi .
Quis .n. vnquam Carthaginenfes Indos nominauit? quare ego
Tyrium pro Indum legendum e tiffimo , Item paulio ante, Tibi
amara, & quz fequuntur,a nemine intclliguntur. Verum hzco-
mmaprofequi,nefcio qd utilitatis lefton afferre queat, ideoq.
iam molcllus dfe defino .

AD MOECENATEM lEGROTVM.

Amieiti-tm Juam ^ gratitudinem erga l.\aeenattm teSiatur cum he
nfficierumin fe& mutua bmeualeniia memor ^negatfepojfefuperftitem
letuers, fi lUe frior decederet, ylpote fui fars altera, fic dijs yifum tffe &
fatu, nam •taytriufquehorofcopumconuentre^yteodem tempore penepe
rierint. Illum Uuk benignitatem in theatro JeFauni beaefictom agro
ab arbori* laf fit feruatum . ^

ode jcyjj, Tricotos TetraHrofihos : ^

Vtdes "V/ alta fiet mue candidum ,

~U vy-o-

• --y-— yy-yy

— y — y_y •

-yy.yy.y.y

DOCT.

interpr.

M ATT.
honfink .

CLAR.

Cur

c A R

A hieme* li partem amm* rapit ^

Mamriorvis:qr»>l‘i'Or°”‘‘““-

Neccams*que,necfuperftes

Integer, ille dies vtranqiae

Decet ruinam ■■ non ■

Dixi facranrenium ibimus, ibimus,

V tcunque prscedes , Tu premum
Carpere iter comites parati .

Me nec Chimsrae fpiritus ign^ ,

Nec fi refurgat centimanus Oyges ,

DiuelUt vnquam . fic potenti

luftitix.placicumq. Parcis.

Seu Libra, feu me Scorpius alpicit
f ormidolofus , pars violentior
Natalis hor$,feu tyrannus
HefperisCapiicornusvnds;

Vtrunque noftrutn incredibili modo
Conlcntitaftrum.tclouis impio
Tutela Saturno refulgens

Eripuit '.volucrisq. faci

Tardauit alas: cum populus frequens
La;tum theatris ter crepuit fonum .

Me truncus illapfus cerebro
Suflukrat •• nili Faunus ictum
Dextra leuafTet , Mercurialium

Cuftos virorum . reddere vidtimas,

Acdcmq. voiiuammcmcnto. V

Nos huiiulcmflriemus agnam.

Vb mc ciuereli5)DtimMaccn3sacricera:grota
rcr,morbiIxu!tiaqrcbjttir, quare Hoiac.longe
dolcbacjlnncaiilc terreri, & penmi quodammo
do querelis illius. Sed nec Dijs, nec iibi, gratum
e rt',Ma'einacem nioctepr®ire,cum rerum ma-
rum fuerit dcco.s, atque prididium . Vndeiuratii
fcdjcit,nu lo pafto vrlle Ma-tciiaci fupereiic . Narrat inde am-
bor.iip tioiolcopuni conacciicc, cum eodem pene tempore op«
prt Ili fuerint, vtq- louis tutela, morrem Moecenati tardaueric,
Ita eum truncus lulfu!iljcc,iiili baunus dextra leuallet idum,hor
i,itiiv demum Moecenatem,vot.i petfbIucie,votiuam .f. adejipfe
cnim humilem agnam fdcnficabit. [Exanimas) Terres perimis.
ftj^jcrelisy!iuetcb.uur.n.Ma'cenas morbi (xuitia. [Amicum)
Giacum.[Columfn)PrsfiJitim,[Tc mrx partem animae) Ami-
cus .n. clt jliusipfCj&iquaiis ^qualem dele(ftat,vthf in Ethicis.
[Vis)Moccis violentia. [AltcraJ.i.ego ipfe Horat. altera pars ai^
nie.i’.[Nec carii'.)Ncc carus ero aeque.i. ita alijs vt nunc vt cibi .
[NfcerofuperlU-s Intcger.)Nam Meeeenas pars anim* decf-
fct.l Dixi facfin:) Innuit feiuratumfuifle, nolle Meeeenati lupe!
fe.[i’ficcdcs,)Ordo cit : Vccunque pricedes, ibimus, ibimus, co
mue.s pjraci,carpcrc fupremum ucr. [Vccunque prscedes,) Vel
ictatc.vcl rorie,[Chimira: ignes, )Id mondrum erat triceps, per
lingula autem c.ipita , ignem emittebat, ilacius tn videto in Ode
xxvij.lib.). [Centimanus Gieas) i. liriareui.Virg.lib.vj. £t cen-
tum gemmus Briareus, ac bellua Lernar,dixerc.n poec« cumlia
luiilc ccniuni nunus , & capita quinquaginta , is idem ^gxon
quoque dicmir.i.tcrrigcna.Sunt textus, qui habent Gyges, loco
t.igis. fluditia:) ludum elt.n.vt grati limus de nobis bene mere
tibus [.SeuLibra,) Allerit poeta Moecen.atis horqfcopum,con-
uenirc tum fuo fcu afpexentcum Libra, feu Scorpio, feu Capri-
cornus. l>iukm.vero xxxij. inquit, quod fi concordia duorum in

rc aliqua clkqd' tepentur, ex lignihcaiione illius icivin vcriufa
....u.m.ntc.S,ergofaer,tm loc. laudabili .ent mterillos con-

V", ' , fortior loco fuerit erit ficut aj-es & princcos

.. J.-iUo, iKut pa„„u & fubi.au,.[t,bi.)lj 4ti»m & Tau.’

I N V M I

r» oriri faci"""' in„ilo|,ccai)daiuur,vtulimait, [c,. ,1'»
Marti & Aquariui.daniut Satuiiio llillat.qua: ■

pricornus)ldiig » 4 ,,,,3,.,a quodidcm fcribii. [Em, . / '■

“f “'fjf LtSiaLu’'[l>at5.lolriu,ot Natali. ho.aiJHu
midolorus. Ll-ur „„lj„cior,de Scorpione an.sm btot.

‘'zr. d ‘.ur.de quo Manil. lib.iuj. Hc, & plura inqui, Scur-
piLs Mu"'" cauda. Inbclluinaidcme. aioi.s

piu! armata, viole t P

Marria ““''Jf"',:,'2“[Herper,*)H.lpan*.iii oee.duj.C,

ptada.quimcted S L occalum rpettat.L 1 yrannusJU

p„cornus.n(vclcr.bnHyg,

S ,u?n"faeK brumaleq’. lollti.L elt, .r H.ppareo place, iiaque
litum UcitjDru t,,. riialdei tamen brumale folillitium

.empettarem Capricornu. xv. cal. brb.

obferuant.u. . ^ [ran(it.[louis T ucela)luptcct.n,occul S.B

quodicsohu q cura fuerit cum Mercuilo, delebit infiimiu jmii
.a, ‘“P'**” ;V“ „l oenra medteol), medela. . Auftor

.s,„ed.caniin.bus,vel per m ^ ^ ,„„em,Venercro. & Lunam fo,

rina as e ll.eo quod earum elt complexio tepetata. & quodei,
n“ mrealoris?ac humoris melt . Opera rero Saturni, ac Mar.

“.. operibus pradittarum llellarum na.urab.er . eoo. rana e le ,
eo q£od horum alier per frigidicatem intentam, & ahetper lic.
ciralem intenfam.opcreiur. [Cum populus frequens) Cunuale
fcen. Mccocnas.iheairum adietat.lirusq. populus el plaulit.tuc
autem m agro luo . Horatius cafu arboris opprellus el.,,i inqt .
rMcrcurial.um).i.dodor.im. fer ibir.n.Ptolemaeus quod Mcr.

[unus habet ex homine locucionem.delibcrationem.memotia,
linduamTel, atque nares.

y Vr me querelis exanimas tuis?)Mcecenatem sgrum vel- asceu,

I ^ ut allidens, alloquitur, qreniem depenculo luo,&prop-
fenti datu optantem mortem, pro cuius aftetiu vcl amo-
n- , dicit le ei ede nolle fupeiftitcm , fed quali quodam latfode-
umCl'jm,fociandum mor£e,cui fuerat vita coniunilus. Ordo ed.
Mcetenas grande decus, & colume mearum rerum. [Cur roe ex»
animas tuis querelis?) Nec dijs, nec mihi amicu ell te prius ob-
ite. [Ah ic mcK)lncetiedtio dolentis hoclenfu quo fuperius di-
xeiat amicorum, animam in duobus corporibus conditutam.Ec
feruos anuiias dimidium meae,vnde & vnanimes difti, hoc autdt
cit line dubio, alteram partem no recinendam, vna percunte, hoc
elt fe negare luperditcm.[Nec carus aeque) Non ero,inquic,ita
alcen fuiuruSjIicutJ pii, nec integram vitam habiturus parte ani-
niEiamin illo extin<:'t3.[Ncc fuperdes Inieger.)Qu!a tu es mc
dictas mce anima: [Vitanquc Ducet ruina;) Vnius cafu dicicam
bos pericuios, [Non ego perfidum) Falfumjta.nq non perfidum
de ea re micrporutric,iuliuraf)dum,qd‘ non ci fupetuiuerec Or-
do elt. Ego nundixi perfidum fac fmjibimu.s, ibimus par.Tti carpe
ic fuptcmumicer,vtcunque pricedes .[Vccunque pcedes,}Seu
tate , (eu forte praecedet in lupremo mortis die, cornuati fc alfe-
ntMtecenatem. [Mente chimsra:) Nuilo^i lubiedtone mon»
Urorum fociecaiem diliungi poifcjquxnec mortis tenore fepa-
rctut. [Centimanus Gigas,)Briar cus.de quo Virg. Qualis cen-
tum, cui brachia, dnc : Cemenasq- manus.[Sic putenti liiditic»
placitum) Ac fi diceret, faialiier habeo vt diuclli a te no poflim .

[Seu Libra,) Ordo ed.Vtrunquc nfm adrumconfcntit incredi-
bili modOjfeu afpictc me Libra, feu formidolofus Scorpius, pars
violentior hora: natalis, feu afpicit me Capricornus tyranus He
fpenx vnds- Per geniturscomemorationem , horofeopos fuos
limiles eUe,& inter fe allerit conucnire, in quibus vita finis appa
rec, vnde dicit tempore vno ,ille sgntudine, hiccafu arboris,
periclitatus elt . [Formidolofus) Timendus, qui naturaliter for
midandus fit,vcSalud.Ec lam tum potentia Cn. Pompeij formi
dolofa erat . Violentior prx omnibus iniquior natalis. infcUiis
enim tertur Scorpius genuurs ; iuxta Machelim, tradat genitu-
ras ambo^, dicens fe feu hotofeopum . 1 . horam in qua natus elt>
in Libram haberet, feu in Scorpionem, qui iuxta Libram elt,con
travius illi . Saturnus erat , feu in Capricorno horam habuit, in
illis diamecres ei erat,hic quadratus, ficut & Mcrcenati quem Iu
puer illic politus tempcrauic.[Hor$)D.itiuus cafus efl. [Seu ry-
ranus Hefpcri* Capricornus vndr:)C3pricornum tyrannum dt
xit, ideo, quia hycmale lignum elt,oritur enim xiij. cal.lanuarjj»

& occidit xvj. cal. Februacij , & dum Sol in Capricornum vene-
rit, tunc generat maxime tempcltate inicalia. Autideo pofuic
Hcfpcriae vnd£,quia voluit intclligi occafum figni huius, magis
fxuire cempeliatibus , quam ortum vc Helpcriam vndam occi-
duam partem Oceani , & cx eo occafum cius voluiilcc intelligi •

P O R>

ASCEN.

n C V N D V S. 54

coHcni (idcrc n.itum & ir.i pir cflr.vt fJmul occumbat. Ordo clh
Seu Libra^ feu Scnrpiuv ronnidolofus, qui.i M.irli dacur , afpicic
mc.j horofeopum & domum naciuicatu inp*,exiltcii^ pars vio»
lentior hort^. [Seu Capricornus tyrannus) ,i. Cruus inruliaror,
vnde hefperi.T,qu 9 dum Sol in Capricorno e(t,rcmprr u-peU.itc,

aut glacie agitatur, vtruqiie alirum noUrum , qa trium meminit,

Librr,Scorpii,& Sagittari), credam Irgendu ede,vtcunquc,vi lic,
Vteunque lup.ctLi.quifquis dhs erat in hora natiuitaiis nolirae .

[AUrum noUrqm) .u conliellatio ,conrcntie incredibili mpdo ..

[Nam tutela louis refulgens) i. irradians tibi eripuit te Satur-
no impio. i. Fato p malignitatem Saturni in(lanti,q}, pro &,t.ir-
dauii.i, immodera ta cth [Volucris alas fati). i. mortis. [Cu pojju
Ius frequens creoJrj.t.ipplatidcndo emilic, theatris ter fonu le-
tu i.eraculabunJiy(;imn£U5iIl3pfu,s).f.penc cerebro, fuliulcrar,
pro fultMlilfef mc,nifi & i y^ , cu ltos viro^

Mercurialium.[Leua(*y i amouinet [Dextra) ffua iflO.[Me-.
mento ergo reddere vinhW9?‘S Sdemfeflarh; nos feriemus a-‘
gnam humilem, quia ipfe humilis, mincti Deo, minora dabit .

D ixi racfm:)Eratamicitiy genus apud Agyptios laudaru baP.PI.
quod appellabant 0vv«7roavNOH('vTav .j.commorientium .

C^ibus hoc necclTitudinis genus placebat-, in hac lege
copulabantur , vt fi alteri fatale quippiam accidiUet , alier vtro
mortis fociumfefeadiungeret. In tale foedus fignificat Horar.
fe erga Moecenatem luraUcjIege prouer. Neasra & Charminoe.
Vetunquenoftrum incredibili tnodoConrcnticattrum.Ser.inj.

Georg. ad illud Virg.

a Va locus Erigonem inter Chelasq fequentes Panditur, ita
. ait /^gypfijxij ponunt figna.Cluldjrixj. NamScorpium
& Libram pro vno accipiunt. ChelE.n.^^corpij faciunt Libram .
Harcille^ lea hoc loco . Flaccus nofter Libram & Scorpium pro
vno horofeopo yl nf j ja . tyqf j»iSt.orpioneni eius horofcopi violen-
tiorem partem, Capneornu vero altc^ horofeopum ,'ide«q. •
ipfo adieiftum Vtrunque quod ideo adntn pf rnns, ne g uis emea
det vteunque pro vtrurique,vtqii!dam f*t . Q^Iod autem Acio, '
atque eum fecutus Mane, hor^icat eljffl.trnri?im!?;nrm
niriui,leiftori,tudicandiim rei inquo, nam ego, vt ingenue fate.ir
horum (ubnlitates non intelhgo licut nec plane qua: in Aerone
paullo ance praecedunt verba.

LIBER S

^Te Tonis impio Tutel.»)Mntcem dicit fubmouifle louis bene
f}.-jm,iielli m.ilefi.am refpicicfCMi s.uurni. Ordo elLTe eripuit
tutela louiv, refulgens impio Saturno, & tardauic volucris alvis.
F it',cu frequens populus ter crepuit, Ixtum fonu in theatris o-
lienditpopulu. pro gf i plaufiimdediile. [Cii populus freques)
0'lendic populu pgr.uiam Miecenatis comperto, qieu.ifiUet
grituJ nis periculu.in theatro c5gracul:mte faluti eius abfenti ,
& adhuc inualido plaufum dediUe. [Mctriicus illapfus cerebro)
Ad illud retulit, qkF dixit, vtriufque attru, certa roneconiunftu .
[Fauiuis)Deu'; agreUium,& filuarum. [Mercurialium) DoAcy?»
qui in tutela Mercurij funt , Mercurius .n. deus facundiae didus
elL[/Cdemq. votiuam memento) Vc memor eflet voti foluendi
h )rtatur,qui 3 .Ydem,(i eualilfec faluti promiferat . [Nos humile
feriemus vngn,im.)Non humilem agnam, fed humilium oblatio-
ni aptam, Maecenatis .n. velut potentis votum, fuerat .

C Vrme querelis exanimas tuis?) Haec dicit Maecenati afil
dens aegroto , grauiccr qreiui de periculo falutis fur,ne-
gatq. fe velle fu_p(tite ei viuere mutuae charitatis pignora
comendans. [Amicu) Hic ,p grato pofuit. [Ah te me* fi partem
anims rapit Maturior vis :qd moror aliera?)senrusc 6 ceptus
eli,ex illa amicicix diffini tione,q dici r, Amicitiam afam vna effe
induo corpora, ergo ait: Si te vis fatalis fulfuleriiamicu.q pars
«s altera ai* me 3 e,parcem,q apud me elt,non retinebo, qd lignac
nonfe ei fuperuiCturu. [Nec carus sque, nec fupUes) Neccha»
rus,inq', alij futurus ficuci tibi fum, nec integra vita habiturus,
p.artc.f.ai* me 3 e,inteextin£ta. [Nonego^hdum Dixi facfm)
.i.nonpfidu tufiurandu de hic re interpofitu.[Intcger) Ille dies,
vtrunque nfm abfumet.[SufT.’miJ Carpere iiercomicev parari)
Supremu iter,illud dicit, quo qujfi ad inf ros iiur.[Nec fi refur-
gat centim.inus Giga-, Diuellct vnq ) A te.f a ^ppofi-Ojde quo
nuc apud te loquor & ance luraui . [Seu Libra, feu me Scorpius
afpxic Focmidolorus,)Senfus elf ; (n qiiocuque figno borofeo-
piim n.iriui taris mc-e confficucu habeo, hocinteJIrgo tuo horof-
eopo conuefijre,acp hoc vna genefiin nos morum * qui cate hfe.
[Seu tyranus Hcfpcri* Capricornus) Tyrannn iiuc ideo dixit,
q'hochyem.iJe fignii oritur xv) cal lan.ofcidit aut xvi j.cal.Feb.
qd* cps in vndas quafi dn.itur .i. f*uic.[Herperi* vnclar:)Quare ?
nili forte vult intelbgi,occafumfigni huius, magis fsuire, tepe-
lla:ibus,q ortum vt Hefpenamvnda occidua parte Oceant,& ex
ea occafum figni huius intelligamus . [Te louis impio Tutela
Saturno refulges Eripuit : ) Aiunt, Saturni Ifcllam infertam clle
hoibus : louis aut econtrario faluberrimam, Saturni pericula af
ferre, eamq.tn eiiinci fupfulgence louis ftella. phrefignaeperi
culo aduerf* valitudinis, nuper Moscenaie liberum , cui ob hanc
gratuUrione populus in theatro plaufum edidit, eodemq. Hmili
ter tpe,& fe periclitatii repentino arboris idu, de quo fupra lo«
cucus, Ita .-lurem idem atculic,vt illud probaret quod fupra dixit .
Verunque nortrum incredibili modo . Confentit aftrum .

C -5 Vrmeqrelis) Argma Manc.explicatur.Ordo elL O Mce
cenas grande decus, & colume re?i mea 9 },curexammas,i.
J enecas.me tuis qrelis,qrcns te.f.morbo,quo laboras roo-
riturum?[Necamicii).i fauorabile & gr.uii elt dqs.nec mihi, te
obire prius,qme.r.[Ah fi vis). i.neceifitas moriendi, maturior.f.

q decet.i.pmatura rapit te p irte.f.dimidiatam ai.t mc* [Quid)
•i.ad qd,ego altera pars moror.f.in terris. Exns.[SuperHe.s)xru-
perllas.vbi tu cecideris. [Nec*quecarus).f.di)s,qbus carus fum
pp te, qui dimidium es ai* me*. [Nec integer) Ablata).f.alrera
parce? [Ille dics),r.q te rapiet duces vtranque ruina.i.vtnufque
occafum, & morte.Ego.n.mrans q> nolle tibi fupuenire. [No di
XI pfidum).i.falfu_m. [Sacfm) .i.iufni per facra. [Nos ibimus).r.
tccum,ibimus inq. [Vteunque) .i. qualitercunque pcedes parati
comiccs (.comitantes tcin via.[Carpere).f.tecum,iter fupremii,
poH quod.f.tion ctt amplius eundu . [Nec fpils chima?r* ignes)
.i.coca rtdma q Chimzra in Lycia df cuomerc.[Nec Gig.as,)Auc
Gyges, vc ali). [Ccntimanuv).i. Briareus, aut Atgeonjoui tentum
manus habuirtc df,priusqoccifusert,fi,i.rametli. [Refurgat) .f.
cum manibus fuis . [Diucliec me vrq).f abs te. Sic. n. placitu eft
iurtiiispncenti. q vult ut nemo inuiius, & innocens rotra iufm
facijc,ytq. qui in vita coniundi fuere in morte non frp.ireiur,&
placitu cU lic Parcis.i. Fatis q viam femp inueniiinr,[Seu Libra)
Hunclocuvfimitatus Perfuis ad Coruinum fcnbcns ita. Non
equidem hoc dubites, amhoRi fa-dere certo, Cofeiuire dies & ab
vno (idereduci. Nortra vel squali fufpcndit tpa Libra. Parci
tenax veri, feu nata fidelibus hora. Diuidit in geminos cocordia
Fataduoei: Saturnumq. grauem nolfro loue fiangimus vnj :
Ncfcio quod, certe frt,quod me tihi teper>r.ilirum . Dicit er-
go poeta pp vnitatem animoa(,& Itudioi)! fecum Mtrecnate lub

IN E V M QJV I OBLTTVS BREVIS

•wU cupiditatibfu & diuitijt ftuHet .

Damnat in yitafajlum & ambitiofum flr^pitum.aperrns flhi non tf»
fi f'*mpt»ofa^ f>r(tiofamfup^llfiUlem,ne(jue frequens f«telln,um,ye

rum fortuna fua contentum f de , & m^enio mediocri pradHum , nihil
amplim optare . Ad bonam partem hommum , tam prapoflere agere,'Pt
fipuLro yicina, oblita mortalitaiu fua, amplae adh extruat non fine pan
perum iniuria quibit, cum l/berie yxore proprijsjedibu» migrandum
ptr yimauulfis agrorum terrntnu.

ode JZ y I JJ. Dicolos diffrophos . Primne efuifefue “Ver
y«# eJsi lamfo icM ^rchtlochfuo Dimeter ^catale6lu4 , con-
flans ,_/fmphimacro, cr dnolno Jaml?is,~^el hltimo Pyrrhi
chio, hoc modo .

l<idn e bur neijti au v- reum vv

Secundus ejuifcjue '^erfus efl lamhicw ^rchilochtw Di-
meter ^catalefiw ^conflans e rpuincjue Jambiet er Jyllaba,
recepto tamen in locis imparibus etiam Spondeo,,hoc modo •
Aieau-remu- det inv- domou- lacii v~ndr v

-U- U- ou
o- u- V- V- y- y

O N ebur , neque aureum
Mea renidet in domo lacunar;

Non trabes Hymettia:

Premunt columnas vltima recifas

Africa: neque Attali

. , ignotus heres regiam occupaui.

Nec laconicas mihi

Tra-

Trahunt honeBi purpuras clienti.

^tS^vril:pauperenr^.diues

^^DeoiVaceffo; nL potentem amicum

Largiora flagito, ,

Satis beatus vnicis Sabinis .

1 ruditui liitijUC]! . ,

— NousqTpergunt interire Lun«.

Tiufecanda marmora .---jr-r

nrTrj ^rub ipfumfiinus/ & fepuli]

r-r nm^orjltruisdom -
^J^aris^iBaiisoblr^et

/"Mi mmouere littora^j
' — Parum locuples c^tinente ripa .

Quid quod vfquf proximos

Reuellis agri terminos ?& vitra
Limites clientium

SaIisauarus?peUitur paternos
Infinuferensdcos

Et vxor,&vir,fordidosq, natos.

Nulla certior tamen

Rapacis Orci fine deftinata
Aula diuitem manet

Herum, quid ylt ra tendit ?^qua tellus
Tau pen rcclucjity , .

Kcgumq.pu^is/nec fatelles Orci

Callidum l-TomciHea

Rcucxit auro captus . hic fuperbum
Tantalum , atque Tantali

Genus coercet, hickuarefundtum
Pauperem laboribus ,

V ocatus, atque non vocatus audit •

ANTO. ON ebut) OftcndithacOderecarerefuperba

* domo, carereetiamf, litu, efletamenfideiplenu,
& ingenio prsditum.Et g? diucs,eum pauperem
adic , ipfcq. nil vlierius a D:js pofeie concentus
Sabino agello, profert itaque paupertatem /uam

diuitijscunftis,inauarcimindeinuchitur, quJcu

deberet potius (ibi fcpulcrum parare, oblicus vit^ breuiHimtedo
mos liriK-bat ampliUimas proximi agri terminos auellebac, vi-
rum iic vxorem clientes fuos proprio iure pellebat, Deos & na-
tos in (inu ferentes, mors tamen omnibus xqua , cunftos attra-
het, diuitcs (lmOl,& pauperes nullo diferimine, quid igitur roul-
taprodell appetere. relinquenda fane.? [Lacunar) Id laquear
etiam dicitur, cit autem locus quadratus in tabulatis . [ Hvmet
tiar trabes) Lapidea;. f marmorei, fcft enim Hymettus Atticae
moris , nobilis, qui meJ gignit optimum , eftofioq. marmorum
Piilclicrrirnorum ex ora Hymettia erat, vt Strabo docet lib ix
fit Plin. Jib.xxxvj. cap. iij. feribit L. Cralfum oratorem, primum
peregrini marmoris columnas habuiilem in eodem amo. Hv-
mcctias tainen,nec plures fex, aut longiores duodenum pedum.
[Vlnma Africa : ) Dc Numidia incelligic , qui pars ell Lvbii
Mafininr clara nomine, vt fcribitPJin.Jib. v.in NumidiLute
Japis erat optimus, ad columnas. Vnde Suetonius de honore Ce
fari a popu o collato ; PoHea, inquit, folidam columnam proDe

ISiiliiiPSi

hunt mihi) detu maironis. [Tra-

•>«' . [Lacrlfo) Prctanjo fati™ rp"™!""’ '

I N V M

, I unie') Mcnlcs intclligit.qui etiam tranlcumbreui .

tTufccanJa marmora) lnauatummutl„,ur,dcl„';

£ /u im marmor, but v.dtro W.n, l,b. xxx,, [Locar mI"*

Si “ r. S fculf ror,bur . [ Sub ,p um unm) e.rca .d p
lio rem. [lia.js) liaiaico.uigux fiint Luermo l„,u,.ai, V|,i,'
k°0 nom.ne liaio lic d.CU.eranc ,b. calida: ac), ue, & .j
rJiSc ad fanandos morbos accommodati(lmii,qi,od

hb v’. Strab. [Vtbes) Inllans . [Summouctc littora , ) MuU,
non cocenti pritorijs, & amplis .^^omibus, in terra manciit.bi,.
«bm m mari iditicabant,propc liaia5,voluptatum gratia, [eo!
Jinenteripa) i.litmaripa. [Quid quod) Addicctiainplurapr.,
diais.[Sali/).i.raltas.[Pellitur)Auainmpietatem,nnuu,pciu\

tis proprio rure clientes etiam . [ Paternos deos) Per id longo

tempore eum agrum illius raifen clientis . & fuotum patentum
fu, He indicat. [Sordidos) Eorum paupertatem indicat. [Nulu
certiori Senfus elt . Quamuis diucs auarus, mulca poaideat, 6c
line line exoptet , attamen ei nulla domus certior cU , Pluionij
domo,illic.n.morabitut inperpetuum . [Rapacis Orci) .i. piu,

tonis omnes adferapicntis.[hnedc(tinaca)ConItituiafineho.

minibus omnibus, illuc.n.traducimur cun(ai.[Pueris) Filij8.[Sa
telles Orci) Charon portitor, incelligitur. [Callidum Prome,
thea) De hoc videto in Odeiij . Jib. j . Callidum autem , inquit,
qm Prometheus dici potelt prouidens,veI prudens ; Prometheo
vero prouideo,de quo etiam videto in Ode xj. lib. j . [Reuexie)
Sty°ia videlicet cymba. [Tantalum) De hoc lacms lupra.[Tan-
tali Genus) Vipuca Nioben, Atreum,& Thyeitem. de quibus Ja
te fuperius . [Hic leuare) Ordo eft : Hic Charon vocatus, ac.jue
non vocatus audit , leuare pauperem , fundum laboribus .i. qui
laboriofam vitam habuerat . morte .n. media, pauper laboribus,

Si curis omnibus alleuiatur .

N On ebur,neque aureum) De continentia rcribic,& pau-
pertatem fuam omnibus diuitijs prifert, culpans eos, q *
oblici breuis viti cupidi tatibus,& diuitijs Uudenc. [Non
ebur,) Pro deriuatiuo eburneum. Ordo ell: Non renidet indo
mo meaeburneum, neque aureumlacunar.[Hymeriii).i.deHy
metto monte marmora excifa, qui Thebaica dnr. [Neque At-
tali Ignotus) Oltendere vult Romano , non lurefados, Attali
heredes. [Clientes) Familiares, vicini, oltendic vocum clientu,
quorum vxores cunobilibus togipricextihunc, adfpem ma-
gillratuum gerendorum, purpuras carpentes, iuuant matronas.
Vnde dicit : Dum libi lita del'unt,fide fe,& ingenio diuite . [Nec
potentem amicum) Maecenatem hgnat, a quo fe dicit maiora
non quircre,dum beatum fefaftum fatetur, fundo ab co in Sa-
binis accepto [Truditur dies die ; ) Taquam parum eilet, quod
dixerat diem die excludi, addidit Incegrt menfes cran(iliunc,nain
per nouas Lunas, recurfus menfium iiitHtfgimus. [Noufq. per.
gunt interire Luni)Dc(inuntcrefcere, vel potius defedlus pari.
[T u fecanda) Ordo clt ,Tu parum locuples continente ripa , &
immemor fepulcti locas fecanda marmora . fub ipfum funus,SC
llruis domos, & vrges fummouere Baijs littora, obltrepencis ma
ris. [Summouerelitcor.i,) EHufionemdiuitum culpakvt Salull.
Quidiuitias fuas profundant in extruendo mari , & montibus
coiquandis. [Parum locuples) Minus diucs nifi etiam alienum
inuadas elementum, [Pellitur paternos In (inu ferens deos) Or
<^0 cll.Pellicur,& vir,& vxorferens in (inu paternos deos. [Sor-
didos q. natos) Acerbitatem faiSi c*uidenterexpre(lit, dum hoies
pauperes, ac religiofos, Pedibus luis violcter expuJfoSjfacra deo-
rum penatum fecum ferre cu di fcedanc , & nihil amplius qhlios
fuos.demonllrac, quos fordidos ad grauiorem pellentium iniii-
diam,dixit. [Nulla certamen) Ordo ell, [Nulla aula manet diui-
icm herum, certior deltinataline rapaci)Orci.i nulla domus ex-
petat di uitem dhm qui certior (it delimata line rapacis Orci,
eaq. vi tollitur, ac lidiceret : Quamuis fenus, ocyus ue cumSa
nuant,ruiu tn qui femper manfuri referantur, ut Rom,i,fed nui
la domus certior fe credat rapiendam , & diflipandam Hne rapa-
cis Orci,q qui diuitem continet dfim , dno abltrafta proximi.
[t£qua tellus) Superuacue dicit minoris fortuni hominum li-
nes inuadijVel diuitiarum moles c6geri,dum par (it omnib-is fe-
pulcrimenfura , vnde & luuen. Mors roiijtellatur hominii cor-
pufcula. [Pueris) Profilijs,vt Ne pueri, ne tanta animis .[Nec
Jatclles Orci C-allidum Promethea) OHendit nullis muneri-
bus fleftendos Manes, vt remeare pollit quilibet ab inferis. [Hic
leuare funftum)Otdo clt. Hic vocatus,atque non vocatus audit
leuare pauperem, funftum laboribus. [Audit.) Bene audit . quia
necelfitas e(l,ica perpetua ell requies laborum .

W O N ebur,nequeautcuMea) HicOde ininconcinentia

feribi-

ASCEN.

LIBER S

fcriSitur,|' quam pauptrtitc Aia omnibus rliuitijs pffrr. [No tra
bci Hymcicijc) M.irmof Achaicii dicic, qd'cctlitur in Hymetto
enotc.Atticx regiois. [Renidet) Fulget ligriat.[Prcmutcolun3s)
Numidaautelt Africacpirs interior. [Neq, Attali Ignotus he-
res regu occupam) Attalus rex Ali^ i^ergimi regnautr, cuius
leditace P.R. cepit. Dtccdo au c heres occup3iii,(ibi fuCpicioncm
dat qu.ifiexilhmas hxredicotem v(ndicaire.[Ncc laconicas mihi
Trafiut honelt* purpuras clicta*) Hoc illo ptinet,q) ptextas to-
gas cu libi nobiles c6ficiunt,ad fpem magiltracu agedo^s, votu G
vxoribus cheniu,ad matrona coGciente couenire , & purpura cu
ipfa carpere. [ At Gdes &ingeni Benigna vena eh)HiclocusGmi
Iis elt illi Virgiliano. Si vero ingente foribus domus alia lupbis
Manefalutantu totis vomit aedibus. [Pauperemq.diues Mepe*
tit) Hoc ell gfa,me petit. [Nihil fupra Deos Iacellb;)Nihil,inqr,
amplius Sabinis^hoc ell nec amplius Mcecenacc opto,<^ me fatis
btm facit donando me vno fundo Sabino, qua poflelTione conte
tus fatis btm me iudico. [Truditur dies die:) In eos inuehitur,q,
intelligunc tps vicx fu£ velociter currere, nihilominus tn no deG
nutxdiGciadomo^ ingetiajacpciofa conllruerecu potius debe-
ret, G memores mortalitatis ellent fepulcra Gbi Gruere. [Marisq.
Baijs obftrepetis vrges)Ordo e. Littora maris obllrepecis Baijs
.i.Baianis littoribus,^ltrepetibus, Hic aut corripit eos <j in Ca-
pania affedlac mollib. in mare iadtis.pcoria fupsdificere. [Quid
qd* vfque,pximos Reuellis agri terminos?) Accedit nuc,inqtjad
ambitione tua auaricj£fcelus’,q’ vicinos cuos,p impoietia agris
fuis expellis. [Pellitur paternos In Gnii feres deos Ecvxorna-
tos)Hic ipfa rei acerbitas deferipea elt,hoies pauperes a religio-
Gs ledibus fuis pulfos ,ec facta deop? penarii fecii ferre cii difee-
dac.nec aliud .impluis, q Hlios fuos, quos fordidos dicendo gra-
uiore inuidiaexpelIetibtisfacit.[N ulla certior tn Rapacis Orci
Ane dcllinata Auladiuitc manet He^) Licec.inq.t,6 diues heas
qd* optas, fcito cnnihil tibi ,^>priu elle magis, q mortem, illa. n.q
poGidetur cpalia riinc,at mors jipecua ell. [Regumq. pueris, nec
lateiles Orci) Pueris filijs politu . Regii autGgn.it oes &diui»
tes & paupt revjpari mortalitatis coditioni fubiedos elfe & iccir
co no magnopere appecedos efl'e honores, nec diiiitias. [Hic le-
uare fundum Pauperem laboribus, Vocatus, atq. audit) Velle
videtur, q’ vt mors necefllcas eft, ita tn requies perpetuaJabo^i .

N On ebur)Quiavc vulgatus,fedn6 penitedus aitverGcu
Ius ; Turpe elidodon, cfi culpa redarguit ipm : Poeta
detellaturus alio^i auaritia, &in extruedis sdiGcijs, &
augedis fundis inexplebilitatc, purgat fe,ab his vltijs, dices fe mi
nime curiofum in ®diHci}s,& i eoli ornatu nimis fpledido, & p6
pofo.ln veihtu quoq. minus deJiciofumjfed benignitate ingenij,
atq. natutsanimiq. fatietate , & Maecenatis bhhcio fatis ampli
agelli polfeGione diuitc, neque amplius a dijs, aut ib amico fla-
gicare.Ordo ell. [Bbur) i.meia: parietes eburni. [No renidet)
.i.no rcfpledetm meadoino. [Neq. lacunar) .:. laquear .i.locus
quadratus in c5nexu tabulacuit q folaria vulgus vocat , q in coe-
iiacionibus inaurari folebant. [Renidet in domo mea) Et trabes
Hy me ttiaii. marmora prx logi ex Hymetto mote A ttic^ regio-
ni excifa, trabis inltar,q Thcbaica(fm .Acr.)dnr. [No pmut co-
llinas) Ecia marmorea» re;;ilas vltima Africa.vi in Numidia, ne-
que ego heres Ignotus, vt erat P. R. occiip.iui regia Attali regis
diti (limt.in cuius aula au Isea , & intertexo auro indumeta primii
repta dhr.[Ec clid£).i.peclifreqiixhonf(l3e , no trihiit mihi pur-
pureas Laconicas. 1 no nent lana.vnde Hat purpura, fafeib. apta.
[Ac).i.rcd,6deselt mihi & benigna vena ingenij^p ingenij, &di-
uev perit me paupcre.C.ob conlilni aut carmina. [Ego nihil lacef
fo).i.laceGendo peto, deos lupra.i.vltenus nec flagito amicii po-
lenie.f.Mcecenate largiora, exns facis beatus. i. diues, vnicis .i.fo-
lis Sabini s.l.poHcllionib.[ Trudi cur dies die:)Carpit alioft GuU
ta auaritia, cti fub ipm funus marmorea paret xdiHcia, & veteres
dictes excutiat, paterna polfellione.cii tn nulla certior Gt aiil3,q
Orci,ad qoes tendimus. Moris ell poeta:, in hoc p ferti m opere,
que laudat noiari,& que vituperat no explfo noie, potius mone-
re,q carpe, in quo rcc3ndidi'i,& humanii figh.u.Ordo ell.[Dies
trudtcur).i.c6tcntur,&cito tialigitur,die.i.adic reqiieti.[fct Lu
na: nouspgiit incccire).i.vt veteres hanc,& ica intereant no Lu-
nje,fed(vc dht)lun3tiones,hoc eh illuminationes l>,nse,5d tn fup.
tu cito morituros locas.i.pcio U.ituco,marniorarijs tribuis. [.*^ub
ipm funus). i.paullo ance lepulcura tu.i marmora, (ecada.i.incide
da, polienda & ad opus aptada,& imemor fepulcn Hriiis domos.
[Etvrges).i. initas vrgeeer (ummouere .1. excedere littora,occu-
p.ipdo.r.vjdavicin.i,Iictoribus,$diHci)slitcoradico maris obltre
pCtis.i.dulce murmur excitatis ,iut indignatis fc excludi. [Baijs)
•i.ad liaiasiuxta Lucrinu linu,deqbus iuucn.lanua Bjia5iclt,&

E C V N D V s. 55

gratii littus amoeni feceflus.vrges dico cxiflci,quantu eft .id opi
nionem tu.i,payt locuples, ripa continente, i. terra; adlixtcte, niG
& marcmuadas.Qiiid fup.dica.tu mulco fadiu.s & iniqus Gc,<p
CII reuellis. 1. eruis, urque.i.feinp. [Terminos agri) . i. limites ,pxi
mos. I. lapides inter tuii,ii’ .pximum agrii poGtos,& tu .nuarus fa
lis.i.faltu tr3nfct'dis(eft.n.vetbum falio falis) [Vlir.i limites clic
tiu).ieoljf,q tuo patrocinio, & fldeirefccomi(erut,&ica& vxor
[Et vir). i. maritus. [Pclluiir) .f.a ceferens in Gnudeospatirnos
.i. penates, quos loga polfeffione, & obferuati a m.iiores coluc-
rant.vndc &ipG pij Ggu3ntur,qui relidliscetcri.s rebus, ferunt in
Gnu deos patcrnos.[Et natos).i.Iibcros.[Sordidos).r.ob inopia,

£t chquamuis tam ardenter, dc ta inique hic xdiHcia, dcpoiref»

Gones extendere conaris. [Nulla aula) .i. regia domus. [Manet
diuitem Hcrum).i,dnm.[Certioraula Orci).i.Hutonis.[Rapar
cis).i.ad fe cunftos trahentis [Deftinata).i.addiifta cuilibet. [Fi
ne).i.in fine dierum. [Quid tendis vltra).i.quid femp plura qris.

[Tellutfrecluditur).i.aperitur. [Dum fepulcrum fit squa) /Equa

lis, aut xque magna,vndcde Alexandro Magno dicit luuen.Sat.

X. Vnus Pe!!eoiuiieni,non fufficic orbis, /Eliuat infelix angufto
limite mundi, Vt Gyars claufus fcopulisjparuaq. Seripho, Cum
tn a figulis munita intrauerit vrbem . Sarcophago cotentus erit,
mors lola fatetur , Quantula fint hoium corpuftuia . Recludi-
tur ergo zqua,quia pro modulo corporis , pauperi . [Et pueris)
.i.libeiis. [Regum). i.ditiftimolji. [Nec fatellesj.i.portior & mi-
nilicr. [Orci).i. Plutonis.i. Charon, reuexic.f.in hunc mundii, ca
ptus. i. corruptus auro,quu vita auro redimi non potfft.[Prome
thea ca!lidum).i.tametfi callidum, vr qui loui ignem fuum fura-
tus erat. [Hic) .i. fatelles Orci. [Coercet) .1. cohibet ne exeat .

[ Tanta ium luperbum)Quia deorum conuiuam,& genus Tan-
tali, vt Nioben, Atreum, i hycttem, Pelopem, & ceteros, qui ab
eo defeenderunt. [Hic vocatus, .atque non vocatus) .i.fiue petiic
diGblui corpore mortis huius fiue malint in raiferia manere.au-
dit,quancum ad vtilitatem, licet non oes, quantum ad voca,leua'
re.i.hberare pauperum fundum laboribus .i. munere virx.

V Ocatus,atque) Ad prouerbium allufic poeta, quod olim DOCT.
Lacedsmonijs oraculi vice datum erat. Vocatus&non murpr’
vocatus deus aderit . Eius vAis erit , vbi quid fignificabi- ^ ’
musetnonaccerfitum neque curatum, tn euenturum velimus
puta fenedam, mortem, m.ilefaftorum pcenam .

Oc genus carminis in piefe-nti Ode rede Acron docuir,

9 idco admonemus, gj in Aldino libro hoc corruptum
eft quem noftra xcate tere libranj abfque iudicio libros
excudentes fecuci funt . Ceterum marmora ex Hymetto monte
excifa Acr. Thebaica didaafferit Porphyrion Achaica. Scrab.
meminit eorum lib.ix.fed abfque cognomine.

IN BACCHVM CARMINA IN

fecretii nemoribttt docentem ,

Dicit fe Bacchi numine correptum, furore quodam agitari & excla»
mare E«« terntum dei Jfeflaculo quem in fecejfu quodam yiderat M«-
fu decentem,$atyros attentos aufcultare Hinc eittt laudes gejlaq; com*
memorat, quod Pentheum, Lycurgu,& aduerfarisu fuos domuent. quoJ
mulieres capiUii & '«anibw ferpenies innoxia geftant^quod in bello gi»
gantumfortufimefegejferit mutatus tn leonem ^ quod denique incolumH
ab inferii reuerfu* Jit .

ode XIX. tricolas ,TetrA^rofhoi:“^t t
Videsf^it alta Het niue candidum .

— o — -ou-ou

A c c H V M in remotis carmina ru-
pibus

Vidi docentem: credite pofteri:
Nymphasq. difeenteis, & aureis
Capripedum Satyrorum acutas ,

recenti mens trepidat metu:
Pieuoq. Bacchi pedore turbidum

L;ta-

ANTO.

Ditnyfi'

Dionysij

inneHt4

ArldJnt

ttrend

PfntliiM*

LjtBrj»

Litatur, cuf parce Lib:r,

Parce gtaui metuende I hyrio.

Fasperuicaccis eft mihi 1 hv^Q-iS»

Viniq. fontem , lactis & vbcres
Cantare riuos: atque rruncis

Lapfacauisueraremella.

Fas &beatsconiugts additum

Stellis honorem, teftaq- Penthei

Dilieita non leuiruina.

Thracis & exitium Lycurgi .

Tu fleatis amneis , tu mare barbarum ;

Tu feparatis vuidus in iugis
Nodo coerces viperino
Biftonidum fine fraude crines :

Tu cum parentis regna per arduum
Cohors gigantum fcandtrct impia;

Rheium retoififti Iconis
Vnguibus , horribiliq. mala :

Quanquam choreis aptior , & iocis ,

L udoq. dictus , non fat idoneus
PugniTl-rebaris.-fedidcm '•*

Pacis eras , mediusq. belli
Tc vidit inronsCerb,rus aureo
Cornu decorum , leniter atterens
Caudam , & rccedc-niis trilingui
Ore pedes , uiigitq. crura .

A c c H V M in remotis)Fatetur Horat.in feceflu
viiJiUe Bacchum docentem carmina, Mufas difee-
tes,.3atyros quoque attentos . inde iplius Bacchi
gcha,& l.iudes celebrat. Mac.auihb.|..Sat.lcribit)
AriH. multis argumetis alleuerare Apollinem &
Liberum patrem, vnum eundemq. Deumelfe.de
Liuero autem & Mulis videto Latius m Ode xxxq. hb.]. [Nym
I phis).i. Mufas. [Satyro^i) Diod.hb.).rcribitOlirim,qui cciam
Dionylius didus cll fecum habuiHe in caUris,SatyroSjad cantum
& aninii reini Ilion cm aptos . [Saiyi orum) Satyrus animal elt,
qi(od(ti.Ue olino)c!e hominibus mhil aliud prarfert q figuram .
Hieroii. in vita Pauli fcnbit beato Antonio apparuille homun-
culum :.dmKts ihiribus , & fiontccornibus afpcra , cui extiema
corporis iti caprarum pedes deliciebant qui interrogatus quis ef
fet : iiidit fe mortalem cfle, vnum ex accolis eremi quos deluTi
gcntilica» Faunos, Satyro5q.,& Incubos cohe. [Euc)Vox gri-
c.i,& baccharttium cll,carecq. arpiratione,vt aiunt. [Metu) Nu-
mina.n, terrorem quend.im incutiutfu!prifentia.[l')enoq, Bac
chi pedore)SeaftrdiitmdiiiinoB.icchi Ipiritu, indicat. [Turbi-
durn) Pro turbide, mens.n.trcpidabar, [Parce Liber, )Tanq in-
dignus fucntvidiUc numen veniam orat. [las) Licet exponas :
non alncr.vult.n, probare fc indignum minime eife, numen vidif
fe.eiuu] myllcria cclebrarc.[l’eruicaces).i proteruas,& vag.in-
te3,ii.,iilcniiemes.[Thy.idas).i, Bacchas, thyo n.facnfico eit.oc
cido,iinpctumf.icio,excito,fellino. [Viiiiq. fontem) .Scribunt
Dion vitis repcrtorem.viniq. conficiendi rationem, Scfrudmmi

m longiorem vfum fci uandoJfc, curam, & modum docuiHc , and.
ellDiod. hb.vj [l..ictis riuos)Scribic Acr.jnfpeluncisDiony-
liovino,mflle,& ladeolim facnlicari [Itprarc)Rcpetcre. [Tru

CIS lapfa)Hjuja.dcviridi(iill.ibaiu ilice mella, inqcOuul.[( 6-

lugiN honorem, ) Coron.im Armdnes intclligit , a Libero patre
imcr (ider.i collocat.im,cum Ariadna Libero nuberet , hanc pri-
mum muneri acccpille a Venere fcnbic Hygin.cuin oesdiiin
nus nupti.is dona conferrent . hahet autem Ucllas nouem in ro-
Imid-I diipnht.s . Dc qua coron.i, latius dixi lib.j,Gcor.ibi,Gno
h.Kl.drdcntis dctcd,iiltfll3corona:. [Penthei) Penthio, lugeo fi
Rnihc,u,Pentlieos uero ludiis df inde Pentheus . fuit .n. vifus a-
maiertcris lamaros cum B.icchi f.icra prohiberet.

I N V M

r , per fu"’"'” “"ir"'™'' • *■ Acran >i,

l,b. . lir.bi.Ol.r.m,clPl .Hm, S< „,11.,^

In Earop.im tra..rtu.ucm.in 'I liratu Lyturgnm bu,b.,„„

irem f.biobr.«tiutm,prrcmi/lp. brriiuis .11, 1.1,1

rflcm.’Hom.vero induc. I,b..J.ll. Gl.iuco D.omedcm d,e„,

«nod (i Deus esceriiorem me fac. Nam non cll mihi lententia
Imarc tum Dijs.n Lycnrgu. Dryanu. h m. fec„, for.,, al,„,
f t.d poltquam CUII, fuperis con.cndemlu l,b. pulau,t,„„

„ „,xit. Ii.n.alnin .ipud facrum mon.rm Nyli, natio,

Em.a, Bacthi comi.rs.cas cll , nictum, .nec »I liac.hu, „o,.

ritus, fedvtvaccasvrgens, prout, quaquefunofocuriualieque,

batur Himulo pungebJt.& omnes humi abijccre 1 hyrfoi coc-
sit Bacchas quoque timoie percf tritus, immani , cum clamore

vreentem Lycurgum cum aliter vitare non poHtt in matitimis

fludibus fc abdidit . que pauidum,exammatu,itemtnte, nec ad.
huc fecurum,Thctys in fuii finum recepit, Ea Dij immorta-

les in Lycurgum vehemeter irati funt cumq. .Sacurmus lupiter,
perpetua excitate affecit . nec ita multo polt extindus eli , Dijs
omnibus ipfi infenlis quod mortalis cum immortalibus dimicaf
fet.[Tu fledis amncsjtu mare baibarum:) .f.per quos terrarum
populos indicat per mare aut infulas. [Fledis)Domas.mctapho
fa n.elt tracta ai. aurigis. [Barbarum) Indicum intelligit. [Vui-
duOHumidus & vino madidus. [Separatis lugis) Motibus femo
tis.[.Sine fraude)Sine cultu & copoiitione, vel (me dolo, & line
nocumento aliquo Serpens. n.capiii circundatus.non mordebat
[Nodo viperino) Sacrificabant q.ppe Baccho, Biltonides.i.Tbra
ces crinibus folutis angues & in capite, & in manibus gellates,vc
Porph.fcr.hoc igitur pado intelligere, coerces crines, nodo vipe
rino.q’ ille folutos crines, in capite ferpente circiindato collem-
oerenc.[Billomdes).i. Thraces mulieres. B.lionis.n.Thtaciadi.
dadl.a Billonercge,ut fcr.Lad lib.ij.The.[Cqhors gigatuum)
Ofiris,qui etiam Dion.didus c(l(vt fcr.Diod.lib.).)G;garesde-
uicit, cum loui.Ofiridiq. , &Di s bellum intuliUent.rLonis Vn
guibus) Acron fcrilif, cum Dij bellum cimi gigantiiuy gfff-
rent Bacchii m Leone conuerfum,occidiffe glgancem,q^ hoclo
co,&ipfe Hoiat.indic.it. [Choreis aptior,) Ferum DionyhuSe-
melenatum delitijs deditumfuifle molli corpore ac prascetens
decoro, voluptatibus infuper Venereis indulgentem, in exercitu
mulieri copia circuduxiHe, armata hadis, Thyi fo iiiuolutis.auct.
ell Diod.hb.v.[P3cis eras, mediusq. belli) .i. tam pacis q belli po
tens. Macr.lib.j. Sat fcr.q’ hinc Liber parer bc lio fid potenS|pba-
tiir,gj eum primum ediderunt audorem triumphi. [Infons)In-
nocens tibi .f. [Aureo Cornu deco^,) Df Dionyfius ingenij '
acumen . primus boues ad lugum lunxifle eorumq. opvi a, fruge
ia:la femina, reddidiHe,qiia exere.illum cum cornibus finxerut .
qif Diod.lib.v.edocet .Feltus vero ait : Cornua Liberi patris, fi-
mulacco 3dduntur,qmin»encore vini dhc, eo qued homines ni-
mio vino, truces fiant. [Leriter)Suauiter.[Attercn5)Pcr humfi lihrji
trahens. [Tc vid't infons Cerberus) Liber inferos adqr.qa impe ifr«i
trarat ab Ioue,iic Semelem matrem inde reduceret quam, & re- ftrii,
duxit . aud. in hoc ell Hyg.

B Acchum inremocis)Hac Ode indicat a fevifum Liberum ASCf!>
pfem ,in fecretis nemoribus cvmina docente & quali p-
curbatus his vilis, exclamatjvdui phtiam numinis fcntics.
Eu^.Ordo ell. Vidi Bacchii docente carmina, in remotis rupibus,
&vidi nymphas difctce$,& .icutas aures capripedii SatyroBi.fCa
pripcdti S3tyrolfe)Pana.sd!xit,capraKi pedes hhtes. [Acutas) Et
ad audiendu,& ad ipfa^r aurium figura - [Credite polleri) .i. ecia

vos credite, qveturicllis,t.i)iadiceci, [Nymphas) Mufas. naqdi

volunt ipm Solem ipfum Apolline, ipm Dionyfium.na vt illi no
ue facraex funt Mufx, ira Soli noi.ecircuh,& Dionylio fimiliter
chorus BacchaIje.Modo in pro Mulis Nymphas. Virg. Nymphx
nf amor Libethrydesauc mihi carmen Q^ale meo Codro, to
«dire,[Turbidu)Turbidamensja;iatur. [Parce graui metiicde
Thyrfo.) Fronde, vc velut turb.a(a oltcnderer mentem, putat Iihi
mfcUo Thyrfo, Deu imminere.Graui aut dixit, perniciofo,ur ip
cfuperius.Grauesq principi amicitias.[Fas)Non fignat nono
tcet.fed poflibile ell.vult.n.probare.fe Deo no indigni elTe, my
llerijsq. eius,q ad facra cius pertinent, fufficere cantadis.[Pcrui-
caces)Proteruas,|>p IJacchatium difcurfus & falrus.[Thyadas,)

B.icchasdixir,afacrificiovtlutlhcadas,7heon,Gr2:ci Dri.ira

& lacrificiu vocauere. [Atque tricis Lapla canis iterafi-)F.x in-
tegro ratarc & repetere, uci certe manere facere, vel iteR, teMere.
Virg.Etdurx qrcus fudarnni focida rofeida mell.i Ideo ait firr-i
^memorat poeta.qain [pelicis, Dionyfio.vino.g; meile, & b-
Ctefacri^ficab.itur,_[Beat*r6uigis additi .‘'lelhs honore,) Ari-jJ
nem m honore Dion, comeftorat, iiiier fidcta collocatam, qti®

COIO'

L I B n R s

corona elicitur dati ardens i Vulcano , vt,Gnofiaq. ardentis de-
ced.it ooron* . [ Tfttaq. Pcutiiei) In quibus 1'cnthcus ca-

pciuiim Libci u<n patrem, vinctum rcclufer.jt , ob q caufam Bac-
cliarum tucoredilcerpcus e!t . vel ceree notatur fabul.i eius & A*
gaues matris. [ fluacis cxicium Lycurgi) Lycurgum Legum-
lator, eum videret per vini temulentiam, in mores mulc.i comic-
cijablcindi uiflit vineta, pp ho: iracunda Dionyli, per furore cru
ra fua amputauit,& ideo ad laudem numinis, pofuit fumptum de
inimico fupphciuin.[ ru tlectis) Domas, fiue fuperas, tanqeo^i
curpjs decimans , Aut quia gentes multas rubegit,& per amnes
voluit incvlligi terras. Aut tleClis,pcrgyras, quia dt Dionyfius Ni
li fontem,lTCJt Hercules quxliuic . Aut vero quu vino eius,im-
mifcenrura ad luamote vfum fie(5licur.[Mare barbarum)
Indicum, quia Indos Dionyfius fuperauit.Barbarum aut pro 1^-
uo,ac violento, pp fubins tempcitates. [Separatis iniugis)Secre
tis ac remotis.[Vuidus)Vino madidus. [Bitfonidum)Btttonides
Thraces fune mulieres, qui in Liberi pafis fjcris bacchari con
fueuerMnc,aoguesgeliantes in capice.[5iinc fraucle) Sinecompo
ficione,qui comi non poterant, vipore vipermt[Rhetuin retor-
filti)Rhetum .n. gigantem,in Leonem conuerfus, occiderat Dio
nylius.fTe vidit infons) Non 1'emper fedtunc infons, cu nocere
non potuit. Horribihq. mala maxilla metuendus, vc Virg. Mal.c
texere i.t.d.al.[Cornudecoi>) Liberocornuanonnulli adignac
qm vinolentia pi'uterui(acem,& contumaciam, confueuit auge-
te. [Et recedentis) Ordo clt : Et tetigit pedes, & crura recedetis.
[Trilingui ore)Dicitur.n.Dionylius,&apud inferos regnalle,vc
etiam ip(i,ita vt Diany, triplex daretur potettas.

B Aedium 'm remotis) Hac Ode indicat a fe viAim Liberu
patrem, in nemoribus carmina docente, & quali piurbacus
;)s q audierjCjexciamac.[Ec aureis Capripedum Satyrolfe
acutas. )Acuc.is oatyroij! aures, non ad audiendum im referendas
dixit . led etiam ad bguram eorum, nam (ic uidemus .Satycos fin
gi, oblongas a jres,acuca.sq. habenccs.[Lscacur.eu®)Metuic tre
pidat.[.Sacr«ragitt£)Perturbatum iignificac- & mira energia to
tus hic Jocus txplicaiur.plcnoq. Bacchi pectore turbidum. [Eu^
recciiti mens trepidat metu : 1'ienoq. peitore &c.)Eceft bonus
fenru.Sjvifo.n.Deojqius non perturbetur, licet gaudeat ? Et bene
repetitum Eu^,quafi incitamenta mentis, ad hanc exclamatione
inihg,mce. [Parce Liber, Parce graui metuende Thyrfo.) Bene
hzc dhr ab eo qui per ipram mentis perturbationem , putet libi
infetto Thyrfo, Deu imminere. [Fas peruicaces ell mihi Thya-
das)Fas eltjnunc no lignac licet, fed poHibile,vult,n. probare fe
deo non indignu clle.mylterijs eius,cu fufficat cantandis his ,q
ad facraeius perci neat.fiterare melli) Ex integro cantare, ac re-
petere fas eit. [EcbeatT coniugis additum Stellis) Ariadnes co-
ronam figh,ir,qu.im Liber inter lideracollocauit.Peniheu viftu
recluferac,q obhauccaufam fulmine iflus ett. [Exitiii Lycurgi)
Hic vires excidiHec furore libi a Libercriniefto, crura libi f.il-
cearapiiiauit.[Tum.ire Barbaruni)Barbarum pro feuo,3Cvio»
lento, pp rubiedatempertjces dixit, fleftis aut ex fuperiore hic
quoque audiendo.fVuidus iniugis)Madidus.f-pp vmum, [No-
do coerces viperino Biltonidiim fme fraudecrines:) Biltonides
Thraces fuiir,q in facris Liberis pfis, crinibus folutis verfantur
angues & in cjpite,& in manibus gcliant [Sine fraude) Aut fine
noxa, aut fineiniuriainrclligendum.[Tu Heftis amnes) Pro eo,
cll domas, politum clt,tanq decurfus eorum declinec.quo ve
lic. an quia multas terras fubegit^an vero quia muneri eius mi-
rcentur,& in (uauiorem vfum flefftmcur? [ Tu feparatis vuidus
in iiigis)Scparatis, Iceretis, ac remotis nunc fighat.[Rhctu retor
filU Iconis Vnguibus , horribiliq. mala) Sic df illud .apud Virg.
Maculis quem Thracius albis, Portat equus, bicolor maculis.
[.Sed idc Pacis cras,mediusq. belli.)Hoc elt ta belli, q pacis po-
tent. [Te vidit infons Cerberus) No femper infons, fed nbi in-
fons.i.qui nocere non potuit. [Aureo cornu decoi3i)Cornua Li
bero patri & nonnullis alijs anignancur,qm .fivinolentia proter
uitatc,& cotum icia addere folct,q per cornua fignatur.fLeniter
atteres Caud.i,)Suauicer,vt folencdnis canes facere bladientes .
ASCBN. Acchimi) Vt M.incin. inquit, hoccarminecelebrat, forte
I— i ip in eius tutela ct poet.i fune . vnde poetico quodam furo
JL-/re,duin h.ecrcriberct.pcims vf. Elt aiit ordo. Ego vidi Bac
chum docentem in remotis rupibus carmina, quod quia vero li-
mile non clf,adJit perparenthelim.fO pottcri).i.qiii polt mefu
turi elUs, credi te.f.id verum ciPe .[Et vidi nymphas difcentcis, Sc

i aureis Satyroiv Capripedum) .i.c.iprinos pedes habentium. [A*

cut,is).i.arredis,quo litu acutiores funt qdcmil)jt.[Eu.E) Qu«
Bacchaiicium voxelL [Mens trepidat metu recenti,) q.d. quem
paullo ante hac habuit. [Bc lxca(ur).i.meiis. [Turbidum) .i.tur-

E C V N D V S.

bi.Ic, videlicet pedore exilfente pleno Bacchi. [Eu? Liber).i.Bac
che pater, qut & Liber dicens. [Parce) f.nnhi. Nam qui fenttunc
fc a numme inuadi, excutere moliuntur p,7rce,iiu]iiir,o tu Liber
mccucndc, [Thyvro).i. halla pampinis iniiolur.i.[Grjiii)Vcquo
furorem (aerum im;utit.[Fas pei'uicace,s,)Qj.i(i B.icchi numme
vidus,(ignat fe non indignum qui vcl B.icc!uiin vident , aut eius
praeconia celebret, dicens. [Fas).Sup. elt. i. (t'in Pnrpliyrioiiem,&
Aero iicm)poiribilc, fed redius Manem. vult,vt lic liciium pir-
miilLim elt rnihi. [Cantare fliyadas) .i. Bacchas, hoc di B icchi
facnficulas. [Peruicaces) .i. peiuicaciterdifcurrcntes, dum bac-
chantur. [ Et fontem vim) A Baccho inuenci. [Et vberesnuos
iadis}Quo Baccho quidam facriricare folcbant. [Atque iterare
mella lapla truncis). f.arborum in quibus ape.s examina, & fauos
condunt. [Cauis) .i.cau.itis, quibus aut mulfum,aut (acnficiiim
Baccho fit. [Et fas eft mihi cantare honorem) .i. munus honori-
ficum .f. coronam auream. [Coniugis) .f. Ariadnes . [Beat®) q»
tali muneredonata erat . [Additum Hellis) .i. translatum in li-
dera. & fas eft iterare. [Teda Penthei) Regis Thebarum, dilie-
da non leui,immo grauilfima ruina, quia mater eius Agaue.ip-
fum pro viculo obtruncauit.[Et exitium Lycurgi) .f.regis Thra
ci.s,qui libi crura incidit, volens uites intcrfecare, [Tu fle dis) .i.
domas. [Amnes) .i. minus arroces populos, mli id dicit, qUia vi-
no temperantur aquE in potum, vnde elt illud Maronis, Pocu-
la.q. inuencis Acheloia mifeuit vuis . [Et fledis mare barbarum)

. 1 . barbaras n.rtiones, Indos. [Tu vuidus). i. vino irrigatus. [In iu
gis reparatis).i. folitarijs. [Coerces) .i. colligas, & irretis .[Cri-
nes, Biltonidum) .i. mulierum Thraci®. [Sine fraude) .i. fine Js-
fione [Nodo vjpcrino).i. viperis in nodum complica tis. [Tu re-
torfilU vnguibus leonis) In quem te coucrtilli in bello gigateo .
[Et horribili mala). i. maxilla Iconis.fRhetum) .i. gigan te illum
cum impia cohors gigantum fcanderec perarduum.i perdifficile
iter,aut arduos montes. [Regna) .i.in regn.i Iouis,boceltincce
]um,recoifilti dicit.qq aptior choreis. [Et didus) .i.addidus lo-
cis,& ludo. [Ferebaris). i.exiitimabaris, non lat idoneus pugn®.
Sed tu idem cras. [Medius) .i. mediator pacis & belli utrique. f,
comodusj&vtriufque potens. [Cerberus)C3nis ille infernalis.
[Infons). 1 . non nocens tibi. [Vidit te decorum cornu aureo)Cu
.f.ad inferos defeenderes quafi cornu illud pro aureo ramo por
tarit. [Atterens leuiter caudam) Vt faciunt canes blandiri uolen
tes. [Et tetigit ore trilingui). i.tciplicilingualingens. [Pedes &
crura}.f.tua.[Recedencis).i.cum recederes.

AD MOE CENATE M.

VaticinatHV carminum fuorum immortalitatem, ium in cygnu traf»
formatum iri fe,^ per totu orbem violaturum ofiendit.neijue vlia tan»
tum defertam, tamq; incultam regionem inquam non penetrabit nominit
fui memoria, quare non opue itli poj} mortem lu^lu,^ eiufmodi pompHt

ode X JC. Tricolos , Tetrajirophos : "yt t
Ftdesfyt alta fiet ntue candidum .

uu-uu

— Ut— UU-UO

— u— u-u **

— uu-uu-y--

On vfit.ita, nec tenui ferar
Penna biformis per liquidum aethera
V ates : neque in terris morabor
Longius : inuidiaq. maior
V rbeis relinquam . non ego pauperum
Sanguis parentu,non ego, que vocas ,
Dilcde Mcecenas obibo.’

Nec Stygia cohibebor vnda .
lam iam relidunt cruribus afperffe
Pelles ; & album mutor in alitem
Superna : nafcunturq. Icues
Per digitos , humerosq. plumae .
lamDxdaieoocyor Icaro,

Vifam

c A R M

Vifam gementis littoraBofphori,

Syrreiiq. Getulas canorus

Ales Hyperboreosq.campos

Me Colchus , & qui dislimulat njelum
Marfs , cohortis Dacus, & vJtunt
Nofcent Geloni, me peritus

Difcet iberjKhodaniq poto*"*

Abfintinanifunerensnia:

Ludusq. turpes, & querimoniae
Compelce clamorem , ac fepukri •**

Mitte fuperuacuos honores.

ON vfitaca) HacOdeoftenditfe verti inCy»
gnum aucm canoram, fuaq. carmina, totum orbe
aditura . renuit itaque nsnias, & funeris laudes,
fuperuacuosq. fepulcri honores . cius .n. carmi-
n 3 ,perpetuam fibi laudem, & memoriam pr$be-
bunt.hinc immortalis erit . Eh autem ordo; Va-
tes ego biformis, ferar per liquidum asihera , peana non vfitaca,
nec tenui . [Non vfitata penna) Non .n. volauerat prius, per id
aut, cius famam intelligit . Vel non vfitata penna .i. lyricis verh-
bus, quibus adhuc Latmi vfi non fuerant, vti & ipfe- [Nec tenui
penna).i.nec tenui fama, vel nec tenui, & humili carmine. [Bifor
mis vates;) Vel quia lyrica fcriplit, & hexamecra, vel quia homo
eratj&nuiiccygnus. [Neque in terris morabor)Hocaic,qui3 di
xcrat;Ferai,pcrliquidumaBchera. [Inuidiaq. maior) Semper
quippe maioribus inuidetur hincinuidi, minoris funt condicio»
nis, [Non ego pauperum)Oftendit fe nullo pafto mortalem lo
re . Efi autem ordo ; Non obibo ego fanguis pauperum paren<
tum. No obibo ego, quem tuMcecenas vocas dile^e. potes &
dilede Moecenas dicere. [Cohibebor) Coercebor, vtalij quo^t
nulla fama fuperltcs. [Relidunt) Herefcunt,[Arper 2 B)Qualcs.f.
cygnorum fune . [Mutor in alitem) Se in cygnum mucan dicit ,
non ab re . bonus .n. poeta cygno canoro comparatur, ficuc ma
lusjanferi obitrepenci. [Superne) i, in parte fuperiori,ficuc.n.cru
ra,fic manus, & humeri, penis velabantur . elt aut petiphrafis ala
rum.[D£daleoocyor Icaro) Hicnullafit fynalcepha. tradunt
aiit fabulx Dsdalum,& Icarum fabricatis alis cuolaile , Icarum
tum cecidiffe folutis alis calore Solis . de quo lege in luuen.Sat.
j. latius . [Ocyor) Per id indicat fe non cafurum , vt Icarus ccci-
dit.[Vifam)lrinuicfc totum orbem fuis carminibus aditurum .

[Gctnenti5)Infonantis,&frementis.[Borphori)AnguIUmaris,

apud Thraciam . lege latius Ode xiij. huius libri. Str.ib. lib. xij.
fcribit Borphoriim efle apud Byzantium, mare angullum . [Syr-
ics Getulas) Loca funt pericu)ofiirima,in mari Lybico . de qui-
Gtltfli in Ep'' ' ' ix. Gctuli autem , natio frequens, & multi-

plex, luxta Lybitum mare elt,vt docet Mela. [Canorus ales)Cy
Uypirbo gn“s mccJligitur . [Hypetborcoscampos) Hyperborei,incoluc
ff, vitra Aquilonem, tclte Solino . apud cos mundi cardines efle cre
CfUbi . ‘Jnnt • de fluibus latius diximus lib.iij. Georg. [Colchus)Colchi
ca irgio,& Ibcria,fibi coniumflx funt.in Ponto prouinciaad Se
ptcntnonem . de quibus PtoJemsus hb. v. [Marfe cohortis) . 1 .
04ci. ,ali cxercKus.[Dacus)Diuiduntur Daci, a Germanis, Danubio,
vt fcnbit Tacitus, dc quibus lace.Strab.lib vij.[Gelom vkimOHi
Ibtrid ‘ N,?'*" de quibus latius Ode x.huius libri. [Iber

HilhiL lberia,& Hifpania, eadem dicitur. vtfcribitStr. lib.iij.

Jf • A prilcis autem vocabatur Iberia, trad^us vniucrfus, extra Rho»
diiium , lultmu, i,OT libro ,li. fcnbit, Hirpsmam veteres ab
Ibero a.nne.lbenain primnm.podca ab Hifpalo.Hifpaniam co
gnomitiauifle . Pntterca Iber iberis gentile nomen ell, lint etia
Iberes gens ab Ibens profefia, qui ultra Armeniam habitant.
Lucan. Iib. ,, etram ait ; sit „br durus Iber , au. Ii tibi terga de.
llli.d.,’ '?• 'I- 'J * Iberia autem, .unfta Colchis,

Z, Ili in r ^ '■ “l- •) Rhodanus ingens flu-

‘■“gJ»''»'" »hi Arar Rhodano c6mifce-
imo rNnnriF» mortuo profu

r. otumZrS, f""'" hono

V„r;Lm::nZie'rs'‘teeTD°m.L'7su''"^^

nores.)Euis.n cjrmim flk. 1 ^ «e . [ Superuacuos ho-

^ ^ ^ fe .ideii.u'. e"i“'r:s’reX°" '<•-

I N V M

mittit, auis.n.in quam fe transfigurandum dicit, canora
rc metno conuei.iat, St Apollini coniccrata. Non vlitaia aurrrn
poea.quia non vulgaria, ncc coia fcriplit . Ordo ell . tgo |
ilis vates.fcrat pcc Jiquiiium xthera non vluata,ncc tcijui pciii

ITnuidiaq.maior)Ego cjui maior fuminuidia, relinquam vrbe,'

Jnuidia .n. maiorem fe dicir, quia maioribus inuidctur . [N^ '
«uo pauperum) ». non ero ignobilis, qui putor humilibus parm
libus natus. [Non ego quem vocas)Ordo ell : MQ;ccnd^ n6 ob-
ibo ego quem vocas dileae,ncc cohibeor Hygia vnda. Significa*
carmma no obite, per qux iccernicatem ipfe mercatur, [lamiam
relidunt) lam fe dicit in formam cygni cranlirc . [Syrtesq. Getu
las) Libycas.Virg. Nunc promitcevires, Nuncanimos,quibu,
inGeiulis Syrtibus vfi.[Vifatn gementis lucora Bofphon) Xq,
to orbe fe vulgandum promittit, vt etiam pcrueniat ad barbara*
nationes, nam percomcmorationcm gentium, omnes terr^ pa*
iesdefignat.[Hyperboreas campos)Thracios.Hi ultra Aquilo-
nis flatusjSeptencrioni fubiatetit. vt ell, Quin & Hyperboreo fe
pcem lubiefta trioni,Gens effrena virum. [Marfx cohortis)Pro
Xcalix militibus j^dixit, vt ollendcret foJos Romanos Dacis elfe
terrori.[Rhodaniq. potor) Hifpani & Galli. [Ninix) Carmen
funebre. [Luftusq. turpes) Propter habitum lugentium dixit.
[Superuacuos honores) Superuacue .n. honorari mortuos, mul
ci dixeruc, maxime Horatius, qui immortaluacem fe videri vult,
per carmina confecuturum, nam & Virg. Vano Stmcefli comi-
tamur honore .

N On vfitaca, nec renui ferar Penna) Poetice fignificac fe .
incygni formam cranficurum , & dulcedine cantus totu ^
orbem impleturum. [Non vfitata,) Hocelt non vulgari,
nec.n.vulgaria fcnbit. [Biformi s)Biformem aiitfe dicit,quo(l&
lyrica fcribat & hexametro. [Non ego pauperi Sanguis paten-
tum,) Hoc eft non ego jgnobilis,quein putatis humilibus pare-
tum natum. [Non ego, que vocas dilefie, Maecenas obibo) Ne-
gat fe obiturum, quod p allegoriam intelligi vult carmina fua,
femperflocitura. [iamiam relidunt crucibus arperx)lam dicit le
in cygnum transfigurari. [lam Dxdaleo ocyor Icaro : Vifam ge
meniis lucora Borphori)Hoc fignificac carmina fua,ad excrema
vfque orbis terrarum, Si barbaras etiam gentes, peruentura. Ge-
mentis autem Bofphori . hoc elt per Hrepentis,ac fonancis. [Hy
perboreosq. campos) Qui vitra flatus Aquilonis , Septentrioni
fubiacent . [Et qui dilTimulat metum) Marfe cohortis Dacus ,
[Italorum milicumaccipc)Macfi.n. Itali funt, [Abfint inani
fuere nxnix)N^nix ,n. funt cantus funerum. [Luftusq. turpes)
Turpem autem ipfum luftum ait. [Ac fepulchri Mitte fuperua
cuos honores.)Superuacua eft.n.fepulcura eis, qui immortalita-
tem videntur per carmina confequi .

N On vfitata) Bene de fiducia quadam fperans poeta , fin-
git fe in Cygnum verti, & perpetuo volaturum, per ora
virum omnibusq. mundi oris, celebrem futurum ideoq.
pro eius tranficu, nullum fore locum ]udtui,3ut nxnijs.Ordo elt.
Ego v.ites.i.di uinus poeta, ferar biformis. i.duplici forma, vt ho-
mmis,& cygni prxditus,perxtheraliquidum.i, aerem purum, pe
na non vfiiaca,nec tenui. i.no modicis alis , hoc cH egregia fama,
neque morabor.i, detinebor, longius.i,diutius(a longum)in ter-
ris . 1 . in fepukro & ego maior inuidia .i. permuidiam aut certe
quam(icinuidia,quiainuidiam gloriam fuperaucro, relinquam
^' i petens. O Maecenas ego quem vocas.i. vocando
dicis dilede Vt in Euangelio ; Vocatis me magifler & dire &c.
non obibo fangms.i.vt fanguis . 1 . progenies pauperum patentii,
aut Cc . Ego fangiiis.i. licet fanguis pauperum parentum.qgia Ii
bertino paire natus non tamen obibo .i. interibo, nec cohibe-
bor vnda flygia.id cft apud inferos . Iamiam . id e» inliac hora,

pelles alperi quales funt cygnotum, relidunt, id eU hairercunr,
cruribus .Rfiicec meis & mutor fuperne in alitem album , id elt
ypum: St ego ocyor.idea celerior. Icaro Daidalo.id rit D*-
r tI' Bofphori , fcilicec

fludlbus Collifis in
’,a "uorus, quia Cygnus , Syrte.

Getulas, dellqumtuniin GetuliaiSi campos Hyperboreos,

iTlfr* ‘7 ^,3“,''“""”' cardines^^ Colchus .

Colchici tcgiomsin Ponto :& Dacus populu.
Marfl J nu ’ 75"®“ ’ I"' Jiffioaulac metum cohor-
riTm.df populi Itali;, id eft qui licet timet.

. 'Bud Maronis: Et

sZ h , j Iftto. & Geloni vkimi.fcilicct in

■ "okent me .i. carmina mea, aut me propter

lUd, rOtU rnrmin. IL i dU l UIC LllOlltt l

immottaUm futurum jp- &ammriim V j P<^“tus , fcilicet literarum

&a,motum.fedpol.„.Ute,rtZ7sZaa™

pcrui poc-

LIBER S

non legunc & potor Rhodani ,i. Gallus Lugdunenlis , etiam
peritus literarum, quia illic rolebancelTc rhetorum certamina,
vndeedillud (uuen. Auc Lugdunenfemrhetordidiiurus aJ ara.
Et ideo 6 Moecenas abfini nsnix .1, lugubres cantus, funere ina
ni.t.nihildefundus (quod & Augullinus de Pompa funebri fen»
tit) fed forte viuis qualecunque folatium allaturo , & ludus , &

HORATII FLACCI

CARMINVM LIBER III.

VARIA ESsfi HOMINVM INGENIA,
VARIA s'ciy E FORTVNAS.

Hac oJe, gK«e frcamij Vice in fequentem librum ejfe popit fanSlisp»
ni* praceptH teneram atatemimbwt. Nam cum inquit, varia funt horni
nurn londiuones , alq aliji Tiudijs, fed omnes ad felicitatem contendanty
& aqua fit omnibus morti* conditio priuatu mhilo funt feliciores fatra •
pa , quamlibet laute pafcanlur felicitatem non in eitamodi Jitam ,fei in
fecuritate & animi iranquillitate,qua plerunque mediocrium fortunam
comitatur, extreme potentium non ita, neque prodeffe,quod in mari adifi»
cent,quo aque afcendunt cur a, demum ait, fi purpura & yefies fpledtda.
dolores no peUu»t,no ef quod lUae yelit permutare eu fundo fuo Sabmo .

ode I, Tricolos , Tetra/^rophos : “Vt ,
yidesfM Alea Slet nitte candidum «

— y---oy-t;u
--U— -i/--
-uu-oo-u—

E C V N D V s. 57

querimonia; turpes. r. viris. Et 6 Maecenas compefce cl.imo>
rem.r. poDult, ac mitte. i. omitte , fupcruacuos .i. fupcrHuos ,
honores (epulcri ,i. ad pompam funebrem prrtincntes.quia line
illis poeta fe faris honoratum, 8i clarum futurum conhdit , cum
non moriturus, fed tranfmutandusin Cygnum (it . Et hxcin fe-
cundum Librum.

Sortitur infigneis,& imos;

Omne capax mouet vn.a nomen .
Diftridus erilis cui fuper impia
Ceruice pendet , non Sicula dapes
Dulcem elaborarunt faporem
Non auium , cytharjeq. cantus
Somnum reducent . fomnusagreftium
Lenis virorum non humileis domos
Faftidit , vmbrofamq. ripam,

Non zephyris agitata tempe .
Defiderantem quod fatis eft, neque
Tumultuofuro follicitatmare.

Nec faeuus arduri cadentis
Impetus , aut orientis hcedi ,

Non verberatSE grandine vineae ,

Fundusq. mendax , arbore nunc aquas
Culpante , nunc torrentia agros
Sidera, nunc hyemes iniquas .
Contraftapifces aequora fentiunr,
la61;is in altum molibus, huc frequens
Cementa demittit redemptor
Cum famulis , dominusq. terrs
Faftidiofus. fed timor, &minx

Scandunt eodem , quo dominus ; neque
Decedit srata triremi : &

Poft equitem fedet atra cura .

Quod fi dolentem nec Phrygius lapis,
Nec purpurarum fidere clarior
Delenit vfus , nec Falernae
Vitis , Ach^meniumq. coftum :

Cur inuidendis poftibus , & nouo
Sublime ritu moliar atrium?

Cur valle permutem Sabina
Diuitias operofiores?

Clati giganteo triumpho ,
Cunfta fupcrcilio mouentis.
m , vt viro vir latius ordinet
Arbufta fulcis : hic generofior
Dcfcendat in campum petitor :
Moribus hic, meliorq. fama
Contendat : illi turba clientium
Sit maior . «qua lege necesfitas

D I profanum vulgus : & ar-
ceo.

Fauete linguis . carmina non
prius

A udita , Mufarum facerdos,
Virginibus ; puerisq. canto .
Regum timendorum in pro-
prios greges,

§1 Reges in ipfos imperium eft
louis.

y 4 niij vuluiiiiiiis nac
Odeprimacdoccc reges dominari alijs,
regibus vero loucmcudi ergo homines
metuunt : illi reges, ilii numina . oftendit
pollea varia clfe hominum minifteria,va-
riasq. fortunas, & gradus, vnam tame elTc
mortis conditionem oliendit item diui-
tes non ocio, non fomno, frui . pauperes
vero his omnibus gaudere . in auaros in-
de muchitur,qut non contenti terreftribus ardificijs, in mari eiia
atdiiicabanc. Ait demum.fi dolor non domibus ornatiflimis, nec
purpureis veltibus tollitur, non optimo vino, non odoribus fuin
inis,cur ipfe vclit talia exoptare ? cur ite Sabina valle diuitiis raa
ximis jpmucare,vbi quidc fecura vita agebat ? Dicit aut fe hfe o-
dio indodos,re tandMura5efacerdos,caniaturu carmina pueris
&virpni_bus. hinc hnguisfauere debent. i. bona fari, vclfilere.
[Profanu).i.indoaum,&facns Mufa9j,n6 initiatum, profani.n,
rFan^lnn 'nifarc non^potetart.

EI ®“r fari. Al veteres po5

ti pro (ilerc.vii fune fauere.Erat aut facctdotum vetbii.in factis

rala^ihir™ peragetf tur, nulla voce

DiMmo*!, Tibullus ait :

« SetorurN =-■' ades lingua

»irmulieti].fauc.Pluta in diximus et ex Cic.in luu. Sat.xii. ibi •

Hotat. h Ite

nn s u.

tnId prius

r„ igitur I*"''®,'

!;„ arrip,Sn..[R^6» “'"''^"fiSnuua lou.r.eH iu ,p o» rege •
mtndo» ell.injpiios S''S P j, ,„i mr tjuicJus ttt ab «8'-

rriigiiao "'“P*"’ ‘ l,b i Sat. vbi dc HEteuk ineminic,

bus,l homin.bus 'P®' ““ j'',V„d luilft ctEdedom eII « ho>a"'
1„ fenb,. r G'6a"‘'^““‘ idEO EaiUima.J deur pel-
quanda unpia^ ^e^roluilTe. [Supercilio).!. ipPo nucu.Virg. i .a*
Iere, de culeHl f'**';™'” 1 rotd nutu tcEmefecir Olympo. [E I,
yEn.de l»“' ir rai vt »ie latius, »iro ordinet atboUa

vtviro ir;r)Otdo talis - olurainaericulturapoffideat.

fulcis, boc ell accidit e. alloi 'a, ,«iasq. fommas . A-

Vatia ‘l'"PP''''‘i^' jP“™S Alius genctofus.cum ignobili, fcd

lms.ii.agticola,al.o dmot ellAli s el,e„tuni maior

bono ««.“““f * S tnde lbLos,Sc infimos attta-
ell.Tn mors omnibus *g"“ ™ jtem loca arboribus,

fif/elt !d exemplum illud Dionyfij.SyraculanoH; [yrani.Nam cu

SuidLcxeius^^airenutonbus Demociescomemorarcc^rmo.
ft4niii* 2ecopias eius, opes, maieUaccm,duacus, retk abundantiam, ma-

0 K.nm^L\e

fuuie • Vis ne iettur.incjt.o Democle,qm hsc te vita dcleftai,ip-
k' eandem dcg'iaare,& fotcuna cxpenti meam ? Cum fc ilit cu-
pere dixiiiot,collbcari iuflit hoiem in aureo leao,araco pulcher

nmo imth ItMguo, magnificis operibus pifto , abacosq. q p u-
tes, oinautc afBento,auroq. cilato.Tum ad meniam, eximia tor
ma pueros dclcftos.iuiruconliftere, eosq. ad nutum illius intue
tis cfic aderant, vnguenta coron*. incendebantur odores . Mela
eonquificinimu epulis cxtruebantur.Foruinacus fibi Dcmoclcs
videbatur, in hoc medio apparatu, fulgentem gladiume lacuna-
ri,fetacquin.iappenfumdcmittiiuflit,vc impenderet illius bea-
ti ceruicibus , itaque nec pulchros illos adminifintores alpicie-
bat.nec plenum artis argentum, nec manum porrigebat in men-
fam,i.Hn ip''-r defluebant corom. Denique exorauit tyranum,ve
abire]iccref,g'i.-.m beatus nollet efie. Sacis ne vfdeclarnfTe Dio
nyfius, nihil dic ci bcaiu , cui fem^ aliqs terror impendeat ? hic
ou es hb. vlc.Tufc. quatlh Cicer. Impia ceruice .i, cruik-li,& ty-
rannica, qualis fuit Dion. [Siculi d.ipes) Quiampliflimi para..
ti' fuerunt Dcmocli.[Non3uium&c.)Tranquillusdc Augufio
femnus . non amplius ieptem horas dormiebat, ac ne eafquide

continuas,(cd vr illo r^isfpatio ter,auc quater expergifeeretur,
fi interruptum foninum recuperare (vt euenit) non poterat le-
poribus, aut fabulatoribus accerfiti5,refumebac,prodticebacq.
vlcra prim.i fipe lucem . Cui tn timor imminet, nullo pafto fo-
mnus re Jucitur.[Tempe) Locaamoeniflima funt.in Theilalia p
qui labitur Peneus fliiuius, de quibus late fuperiiis. [Defiderar»
j tem quod fatis cil)Oflendic mcJIocritare gaudentem,carcte ati
Arciut xietite,iimore,&cura [Arduri cadetis) Arfturus ltel!aert,qu®
Vrfi cauda interpretatur. Plaiit. in Rud.introducit ArPurum fic
loqui increpui hybcrnum,& fliiPus moui maritimos .nam Ar_
Puiusfignum fuuni omnium acerrimum vehemens fuum exo-
riens, cum occido vehementior, occidit aiit fepius , vt oflendic
HaJ* Plin.& Coi. & nos late lib.j.Gcorg. [Orientis hoedi,) Hcedis,
Jitild. funt duiUelli. Oriuiuuraiit(vc fcnbit Col.lib.xij.) v.cal.OP.
Fauonius liat n6nunq;,Auflcrcll cum pluuia. Oriuntur item pri

die nonasOPobris.Plin.lib.xviij.fcnbit.hcedosoriiily.calcnd.
OPob. horum exortus rempeflates inducunt, ut idem inquit
hb. 1 ). Manilius quoquelib. j. inquit , Tum fubcunt hadi, clau-
dentes lidere pontum. Mendas non .n.fruPus produxerat, vti
ilclicbjt.[Torifnti.i)Deliccan!ia. [Contr3aa)01teiiditiupi.
dos noncontcntosidificijsierreUribusjCt in mari idificarc
quo ticiiri accedunt.mfi rchnqucrint penitus infinitam haben*
di litim. [Cementa) A cidendo exfura lapidum dnr . fune qui di

c..,.

„ .llnui» & fgrcEptot fabric*. ii .n. i primo tpr.vidctu,
alii, uidiililii:aiidimuonduEit;Ll.all,d.„r„,) Emi,

"''a J 'fihi io tEira iih lif' ptiloria.Sl JiJilicia nili iii man quo.

'lubiifiitt-Po'” Etiam ilicert.fallidiolub tiiiiot ,rupcrio)i .fi
iuiieiiut . r Sed lilil»' 1 I-' fapEtiori «q,

i ,itix quis EXOI fE quoquE fugn ( Scandii xtaia, „„„f,

r“ raiiEE lormas Equitum tElliiqult, OEyor CEruu,6t ,g,„

““ a,,. OEVor Euro.Ll‘oU EquilEm).i.poli CIUS lEtga.in tiu.

,c nimbos j goientcm) Oilciidit li diuitia; iniili»,„or,

" ,r„',\,iorE^ molcllias fc nolle perrautatE cum diuiiij, ,

Smi Srusm.allEm,,bi quidem fciuiam.iiam agiL’!.'
nJhTaius lapis) ‘'l'"-'''’- ‘'''rS'"* Ispls.gcmis „o„J

Ebct. Eli.au>EmglEbapumlcora,vmuran,E,,nopE,f^^^^^

. c„q,bo!donecrufEfcat, acturfuidulciviiio.tEllinguiiur,
“',‘l'!Sr,,E°bus,iinguEndis vcllibus ni, ...li» . Hic die. Ho’

Suos Ergo,dE hoc lapide ad linguendas ,e11es intellig,,. cum d,

Ta nuoquE Nccp,irpurarumS<c.[DEl,n.,)l'lacar,m,ngai.[C„ c.n„4

n rLix coUi, gullu feruens ell, odore calmio .frutice alias
f„“un ifpr mo llaiim miroiru, amnis Ind, m Pa.ale infula . Pl,„.
n, cr-rAeliimenium col(um).l.Perlicum.nguEntnm. Ni
,,'rcribit plin. lib.xiij.) Perfatum elfe debet gentis rngucninm.

5 Parihi madent eo. Aehaemenes au.em fun primus Perfarun,
re“ vti & fupetiiis ollendimus.ex Herod. [Operofiore.) .,.a,a-

onaopcra.S labore, acquifius.

: Dip,oranum)Hicvoxinracrilicijsfrequetabatur,qoa Ac,,

/ \lignificarenc , Vt bona omnia hfencur . quod opportune
hic poeta pofuic.qui facecdo tem Mufal^ fe diPurus erat
inferius vt pdicendo profanos , facrolj: fe meminifle monflrarer.

Vire Procul 6 procul elfe profani . Profani dicebantur, facris no
ininati.qui Fanum intrare non poterant.Hic m per .illegonami
profanos imperitos dixit , qui mento doPis,e •;ofi funt . [Odi)
Modoprifeiuisertcpis.aliqn tnpro prsteriroponicur.[Faue-
te)Sileci modo.Sic.ivSeru.in V. ,itn.exponic,vbi dicit Virg.Orc
faucte 0 . & c. t- r. Ore fauete,3pto Termone vius efl,& facnficio

6 ludis nam in facris taeiturnitas, in ludis necelfarius fauot elt ,

fauet aut ore, etiam quis per taciturnitatem. Horat. Fauetelin-
guis . [Carminanon prius Audita, Mufarum facerdos,) Ordo
eit : Ego facerdos Mufaljt , canto virginibus , & pueris, carmina
non prius aiidita.a Romanis. fquauis Liuius lyrica carmina an»
te Horat. fcripfcritjVt illa non ad plcnum,& exaPefaPamoftra
rct. Canto promittit fc carmen ,fditurum quod teneras «cates
ad vtiliaiiiUituac, quibus ad vitam beatam , peruenire poflint.
[Regum timendoii) Ordo : Imperium regum timendoRi, ell in
pi oprios greges. Imperium louis clavi giganteo triumphocun-
da mouentis fuperciho,efl in ipfos reges, vnde & Virg. O pf.o
hominumdiuumq.itcina potellas. Vt philofophice oftendat,
neminem lioium eife.a metu immunem, oesq. vindiPs numinu
fubi.icerc.[CunPa fupercilio mouentis) Virg. Annuit & totum
nutu tremefecit 01ympum.[Latius ordinet) Digerat in ordine,
vineaium,facorem dicit.[Hic generofior Defcendai)In campo ,
.n. Martio, Comitia erant P. R. & ibi defeendebant qui honore
petereuoluilienr. [Contendat) N5nulli aut diltinguunc,authic I'
melior fam.i,& moribus contendar, cum fupradiPo.f. qui gme- |

rofior petitor defeendit in campum . potefl aute & fic dici , Hic
contendat .i. viuat melior fama & moribus, vt ollcndat varios a-

Pus hoium,vna neceffitateperire. [Neceflitas) .i. mors , & ^

hoc oftendic fludia quidem diuerfa clTe hoIbus,ad morf & hono»
rum gradus,c6dicione tn mortalitatis, vnam efle. [Omnecapax j
mouet vrna nomen) Aut qa in vrna hoium noia. qui honores pe
tebant,mi:ti confueuerant, vt qui forte egrcflifuiircnt. deipiis
iudtcaretur,aut fm opinionem illam vulgarem qua affirmabant |
forte lingulos ad Orco ad mortem trahi . vt efl : Et vana verfat '
in vrna . Mouet au c.i. voluit ad fortiendum Fatum . [Cui fupei)
Defuper. vt, Ligna fuperfoco. & per allegoriam , fignificat ne-
minem deliiiofe & libenter viuere fub metu,& fumpfit exempli
a Dion Siculorum tyranno magns fxuitii, cuius dum potentia
& copis a Diogene quodam philofopho laudarentur , quod ad
luxum eicunPafuppeterent rogato eodem philofopho ad p^n
dium,diflriPum gladium fuperipfum tyrannus a culmine ium*
ligratum feta pendere . quo metu pcrculfus philofophuSjregali-
bus, & appar.itis copijs-, vti non potuit , Tunc Dionyf. timenti '
refpondit , Hoc modo tyrannos viuere , & interfumos appara-
tus imminentibus vrgeri periculis, [Non auium , cytharique
cantus) Propter illos Siculorum reges , qui aut pro folicitudi-
ne,aut pro dclitijs fine auium cantu , & fine cy thara: fono , dor-
mire non poterant . [ Somnus agreflium Lenis uirorum) Al-
tus, quo tuftici aut lafluudjne laboris utuntur, aucanitni fccuti-

liber. TER.TIVS.

sssssssE =Ssisti=

& amoena ruris . [ Quod fatiscit) QuodfuliicitadviiSum.cul*
lumq. agri , non ad ambitum diuuiarum . Hic aut conucrtcnda
elt oratio, vt cumulcuofum mate, & fBuus impetus cadentis Ar-
fturi aut orientis Hoedi non folicitat fomnum &c. iimilia. [AUt
hcedi cadentis & orientis^ Qui autin ortu, aut in occafu faciunt
tempcftaies . vt , Prstcrea tam funt arfturi (idera nobis Hcedo-
tumq. d.f.& l.a,Bi ahbi,Pluuialibus hcedis. [Fundusq. medax,)
Quia agricols fpem nihil ferendo deceperit. Ordo elt : Ec no ( 0
liatat fundus raendax,atbore culpante nunc aquas , nunc lidera
torrentia agros, nunc iniquas.i.nimias & graues hyemes.[Arbo
re) Quje florum vbertatem non perferat ad fruftumpomoiji , vt
Virg.cumdcfruaifcraloquituriQuotq.in flore nouo pomis
fe fertilis arbos, induerat totidem Autumno matura tenebat.
[Contrafta pifees *quora fentiunt,)Bcne dixit pHccs, non bcl-
luaSjVt augeret bteuitat em angulliati maris, quam exignitas tan
ta fentiret.fladis in altum molibus.) Verbo ipfo vfus elt,fabfi-
cantiu.Iaci.n.in mare moles dnr, quoties excluditur aqua. [Ce-
menta) Fundamenta vbi sdiflcium coniiflit. [Redemptor) Fabri
cx fufceptoc . aut certe qui redimat terras cum famulis , & eafde
faflidit.maria ttruens .Ordo eft. Frequens redemptor & dns fa-
Itidiolus terrSjCum famulis demittit huc cementa. [Sed timor &
min«)Scandunt eodem ad illa retulit, qux beatam vitam adimat
oltendcns nec mari , nec terra , quen^ polfe auaririas , aut animi
fui vitia effugere . [Fofl equitem fedet,acra cura) .i. quocunqite
ierit auarusjliue in mare, flue in aere,(iue per terram, femper illu
fequetur acta cura . [Quod fl do]entem)Superfluuin dicit ambi
tutn fabric.andijdc diuuiarum appetitum, dum dolores, & moero-
rem auferre non poliunt. [Nec Phrygius lapis)Synadicus,in Sy-
nada.n.PhrygiK ciuitate, marmora ipfa cieduntur . [Ach^meni-
umq. coltumjPer(icum.Achsmenij.n.pernBdi(fti,ab Achzmene
re^^ejvnde coitum venir.[lnuidendis poltibus) Ambitiolis ianuls
vt elt Nec vanos inhiat pulchra teltudine polles. [Sublime) Aut
akum.aut marmoribus ornatum intclligicur.[Moliar)Extruam
vcmolinq. arcem, & manibus fubuoluere faxa. [CurvalJcpmu-
tem) Si folicitudine carere non poteli, nec comutationibus de-
bent augeri diuici£.[Opctofiores) Cum magnopere acquifltas,
ac fl diceret , labonoflores .

O Di profanum vulgus ; & arceo .) Indodlos deteflatur .
H^c aut Ode multipliciter, per varios dedudla elt fenlus.
[Udi profanum) Profanum allegoricos indoftos dicit .
Certe f fani . proprie dnr facris non initiari . ergo quali MufaBt
profanos dixit.[Fauete.linguis.)Hic mos in facrihcijs vfurpatur,
& (ignat bona omina hfe,quod opportune hic poeta intulit, qui
& profanos prodicendo, & Mularum facerdotes rubijciendo,fa-
crorum meminerat. [Virginibus puerisq. canto) Dicit fe earine
proditurum quod teneras aetates inlticuac, quibus ad beatam vi-
tam petucnire po(nnt.[Regum limcndo^i in proprios greges,)
Zeugma elt, & hic imperium vt ad fuperiore fenfum referamus,
quia cotum tale clt,Regum timendo^i . in proprios greges, im-
perium elt,& per hoc oltendu neminem hominem a metu mor-
tis immunem efle,ac per hoc, & infimos, & maximos ijfdemcon
ditionibus fubiedoselle. [Carmina non prius Audita,) Roma-
nis vtique non prius audita, quamuis Liuius, lyrica ante Horae.
fcriprerit.Sed vf illa non Grocorum lege, ad lyricum carafterem
cxaCta.[Ett,vt viro vir latius ordinet Arbulta fuIcis:&c.)Ptr hoc
oltcndit,ltudia quidc,& gradus bono 5 i,& mores diuerfa efle ho-
minibus conditionem tn mortalitatis, vna efle. [Hic generoflot
Dcfcedat .ncampu petitor :)Campumagiltratuii petendo^j, lo-
cum fignat .[lEqua lege neceffitas) Neceffitate morte dixit, qa
neccHe fitmori.[Oe capax roouetvrna nome.) Hsec fm illa opi
mone vulgare dnr, qua affirmatur forte duplus ad morte ab Or*
co trahi. [Diltnftusenfls ciu fup impia Ccruicepedet,)Per al-
legoriam ligfiat nemine libeter polfe viuere fub meru,& fumpRe
excplum Diogene, fuj) que Diony.Siciliie tyranusjfeta gladiu fu
fpedic,antepofltis epulis, qua ampliflimis,& ceteris, q ad voltipta
te aius aduocarc pnt.j? quem ollcndit (imiliter regiam vita (plcn
dote rc^fuani, vti non polfe, quia fem]>infidia9t metu rufpeda
fit. [Non auiu,cytharxq. cantus Somnii reducet.) Hoc ideo di-
xit.qm quidam regum SiculoJk,pcr nimias delirias ad rythara?,
& ad auium cantum dormiebat. [Somnus agreUiu Lenis viro^
nu humtlcis domos Fafltdic,)Ordo elt: No fallidic humiles do
mos,& idco humiles a N6 particula fubdiftinguedLi. [Nec fxuus
ar^uri cadetis Impetus, aut onctis haedi,) Ecotrario elt antite-
i6,cadcci oriente oppofuic, valet aut . Ar^urus occafu magis fui

ad maturitate fruttus quos oltederat.[ Arbore niic aquas Culpa
tc.mic torrentu,agros5idcra,iiuchycmes iniqua».)Hic illud o-
iledit,quod dixerat Fundust^. medax. Plerunqucaiic Itcrilit is ar
boribus euenit,]? nimias aquas, interdum p flccitaces . ahqii per
violetiam frigolji. [Cocratta pifccs «quorafentiut») Tranhtad
cos,q per nimia luxuriam elaborat libi ardificia in mari poacic.

[>>ed tiinor,Stmin*Scandiic eodem, quo dns, )Rcdit ad illa,qu^

k-ir^vir.imaHimut.rNeaue Decedit 2 caca triremi, & Folt equi

beata vitam adimiic. [Neque Decedit arata triremi, & Folt equi

tem fedetatracura.)Hicoltedic>nequeterra,nequeroari quenq

polfe effugere, in fltaammi vitia.[Qiiod fi dolente nec Phrygius
lapis, Nec purputaBi lidere clarior) sKus elt, Si dolore corporis
animiq. , nulli diuitiaiji apparatus, excludere pnt,cur laboremus
in acquireda r‘. f [Phrygiuv lapis,) Marmor elt Synadicum.Syna
daenimclfedf ciuitas Phrygise. iuxcaquam hoc marmor csdi-
tur . [Nec purpurapi lidere clarior) Sit . no enim ocm purpura ,

fidereclariorem intelligi vult. [Achrmeniumq. colium,) Odo-
ramentum elt quoddacn gratiffimum Achimenij aiit , Perlx di-
cuntur ab Achxmenc rege, qui quondam totum orbem renuit.

[Cur inuidendis poltibus), i.magnificis,acnobilibus . [Et nouo
Sublime ritu moliar atrium ?) (5rdo elt . Riiu nouo,fub)ime a-
trium,cur moliar . Sublimitatem autem,& ad multi cudi ntm re-
ferre poirumus,& magnificentiam . [Cur valle permutem Sabi-
na Diuitiasoperoflores ?) Cur, inquit, relido Sabino agro lub
quo fecuram vitam ago, contentus, appetam ampli flimas domu
fundorumq. poUefliones, qusemihi oneri & moleltix funi ?

O Di profanum vulgus) Hac j. Ode . Tettij libn profecto AS CBN*
grauillima dicit fcodio profecutum, &a fe ne conumi-
necur arcentem vulgus profanum , a bonis infliiucis ab-
horrens , & ira a bonis inliitutionibus, atque dodnnis alienum
cantare virginibus, & pueris adhuc caltis,catmina non prius au-
dita, & icadociles,beneuolos,& attentos facit . Atque incipiens
pulcherrimedocet verum ordinem. Nam greges i.homines gre
garij,& fubdici, funt fub regibus reges, fub lioue,& ita vt reges ci
mendi funt fubditis ita lupiter regibus, atque ita nullus hic, qui
non fubfit imperio . Nam licet alq diuitijs excellant, alij genere,
ali) moribus, aly patrocinio, & clientium numero , omnibus tn
indifferenter monedum elt, nec hic beatus qiiis^ viuit,aiia qua-
uis re,quam animi c6tincntia,& tranquillitate, qus omnibus ea
defideiantibus,acqui(uu facilis e(t,Damnanda tgicurco^ denie-
tia,qui largis pofleffionibus, obtinere fperant.cii contra fiat. Or
do aut di. Ego odi vulgus profanum.i.longe a phano.i.templo
Mufarum habedum,& lacnlegum, impium, & temerarium . [£c
arceo).i.dimoueo a me, autquiafciuit hoiem facile in errorem
a mala fociecite trahi,3ut quia non vult talibus, opus fuum legi,
quod etiam in fermonibus airerit.& Perfius in fine ).Saty.fauete
ergo linguis, (ilentium exhibendo, aut bona comprecado,
cerdo Mufarum, quia poeta vnde & Maro Me vero primum dul
ces ante omnia Mufx . Qiiarum facra fero, ingenti perculfusa-
morc. Excipiant &c. [Canto virginibus, & pueri 5 ^f.caltis,quia
bonum cli a primis annis ad virtutem alfuefeere. [Carmina non
prius Audita).f.voce latina Incipiens autem dicit. [Imperium)

Ordo eli, Imperium regum timendo^!, dt in proprios greges. 1 .
fubditos, imperium louis clari triumpho gigantco.i contra giga
tes habito, & mouentis cunfta,fupercilio.r.iblo nutii,& in iplos
reges . Eli cndifcrimen hominum , in rebus nihil ad beacitudine
facientibus . [Nam dt).i contingic, & fit,vt vir ordinet latius vi
ro.i.quam alius vir.[ Arbulta). i.arbores ad quas vites conneftun
tur.[Sulcis).i.in fcrobibus.i.habet plures vincas in ordinem pq*
nendas, quam alius &c.[Elt).f.datum,aut contingit, vt hic defee-
dat, quali in locum periculofum (vnde eleganter vtiiur fm Vallfi
fentetiam hoc vocabulo) in campum. f. Martium vbi fiebant Co
mitia ad magillratus innouandos Petitor.f.magiflratus, que am
bientes in velie candida, petcbant.[Gencrorior). i. nobiliore gne^,

& clarioribus natalibus ortus. f.quam alius. [Et vt hic).i. alius, co
tendat, f.demagillratu obtinendo melior moribus, & fama, & vc
turba clientium fic illi maior, quam alteri verum neceiritas.l.mo
riendi,fortitur infienes, & imos.i.ocs cuiufcunque conditionis
iintjaequa.i.xquabiTi, lege.i.paiflo & forma . Vrna.n.in qua funt
Faca,& mortes hominum, capax,quia omnia capit,mouet omne
nomen & quia is cuius nomen & quia is cuius nomen poU mo
tam vrnam excipiatur vt exit moriturus eft omnibus incerta elt
hora mortis, cetta tamen mors, verum ex fupetioribus , nemine
beatum viuere . probat exemplo dicens. [Dapes Simulx).i.pro-
pofite Democli,a tyranno Siculo. [Non elaborabunt). i. toco la-
Horac. h ij botc

C A I*- ^

rCu;“//j.ttr.auO .^vagmo

fuptrettaicc inipia.i.imrain'"» ‘ Scem & ccoirailo lomnus

,lio» jgrtll.um, lenis ■>“" ,„lt,coli,nonM.dlI np»

[Domos humilcis).l.iugntia ■ & g ,;, , Nepoe

mbroram.non .cn.pe.,.loea Es " «u-

«dem non feruans.pnii plus accipiens, 1 eeferens .

leedum . [Arborecnlpan.eJ.f.pro excuracione.apuas
corrnperunc,nnnc,i.in.eednni. [Sidera lorren.la agros).i.nimm
ealorem . [Nnnc hyemes iniqiiasj.l.niniis longas, ane magnas .

£iin.[Pirccsfenniinl3;quoracon[raaa).l.aeaiorafaCia. [Mo

libiis),. grandibus idificijs iaSis in alium.l.mare. [RedempioO
.i.cul opir* locarie fime, aut qni occupatam fluftibus eerram il

adempiain a mari ipfo,redeinic.[Frepuens).l.mulras & ons ter-

t£ fjltidiofus.j.qua! in terris habet faitidiens. [Cum famulis).r.
fuit demittit huc.i.in didum mare . csmenca.i.lapidea fundamc-
ta.i>ed timor.& mins/candunt eodem, quo dominus neque cu-
ra atra.deccdir.i.ccdtt. De triremi.i.naui cernis remorum ordtm

bus, agenda. iEraia.i.quamuis 2 raea,&fortinitna, & ledet poli

equitem, qui tn armatior, & tutior, ett pedite . [Quod (i) Ordo
elt , quod li nec lapis Phrygius.i.tinAura ex marmore Phrygio,
nec vius purpurarum [Clarior). i.fpledidior fidere. [Delinit). i.
mtilcet, dolentem, ue,c vites Falerne, qus optimum ferunt vinfi .
[Nec collum).i.vnguentum.excolto.[Achemenium).i.Pcr(i-
cum, fup. delinit dolentem . [Cur moli .ir), i. cum molimine ex-
ttuam , [Atrium poltibusiiiuideiidis).i.fumptuo(is,quibus me-
rito muideatur,& fublime nouo.i.infoluo rttu,& cur permutem
,i. permutando accipiam diuicias operoiiorcs.i.plus opere & la-
boris exigentes . Valle Sabina,i.pro valle Sabina quam a Mecoe
nate dono acceperac,quafi dicat id nequaquam fjciam .

CLAR. r;"T Omnus agrcdium Lenis virolJt) Ordo ell,inq.[, Acron,Le-
^^nis fomntis agrcltiumviro^ non falhdit humiles domos, Sc
C-/ vmbrofam ripa & non faltidicdcfiderancem quodfatis elt.
Hic ille. In quibus benehntpr*ccdunt,ad quod a0utum elt,ma
]e habet.narn in Ode ipfa diUinguedum cit ance, defiderancem
neque ca conneftenda fune fuperioribus,ad idem pertinet, quod
paullo po(l lubiicAit idem Acron . Hic aut conuercenda ett ora
tio,inqiiic,vt cumultuofum mare,& fiuus impetus cadentis ar-
fturi,3ut oiiemis hcedi non folicicat fomnum , & cetera fimili,i
non ad fomnum hoc referendum fcd ad Defidecantem . Hic il-
le. at dicec aliquis, nemo tnhoc Aeronem fcquitur . Video fed
cur huius Aeronis auctoritas mihi obijcicur?quimanifelte loc
«ronbiisconuicicur.quem quidam et Porphyrioni pferunc,cu
Aero ex huius Hofculis fertu perenne.vcanteet cettaci fumus, fa
M A TT. cere conatus (ir, vcrfi male id concinauit homo cupidus glorii .

/ '\y“‘^^‘J«*fnicmnecPhryguslapis)PerPhry2iuml3pi
4 ^dcm& Acron & Porphyrio Synadicum marmor inteiii
^ ^gunr,al)vrbeSynada 1 'hrygia:. Cums vrbis Sir.lib.xii.
meminit non Ita longe a fine, meminit Sc Ptol. Ac Plin lib.xvi!
cap.xix.alitcr de eo lapide fentire videtur, ad finem prorfus eius
capitis, quod ledtori indicare duiuaxac volui, ac ipfum fuo relin
quere ludicio.vt m alijs plcrisq. facimus . ^

A D

amicos.

f4rrmon,4^ere Ir4rt46,/es-i- f»nt’ Z

f-«.c«m/«/«r4t<, 4 «rm 49» cmf?,umcanfi 4 m , ne fimul cum tHo

tur , lUum tnim munere certum exitium , ^

Oi^e / /. Tricolos . ttiraj^rofhos : ,

yfdeSfht ait a fiet niue candidum .

V M

N 0 V 5 T A M , amici pauperiem pa^i
Kobuftibacrimilitia puer ^
Condifcat:& Parthos fcroccU
Vexet eques metuendus hafta ;
Vitamq. fub dio, & trepidis agat
Inrcbm. illum cx mcenibus hofticis

JVI.icrona bellantis tyranni
Profpiciens,& adulta virgo
Sufpiret : eheu ne rudis agminum
Sponfuslaceflat regius afpcrum
Taftu leonem : quem cruenta

Pe r medias rapit ira c^deis. _

rniceTSddecorum eit pro patria moriT)

/Mors & fugacem perfequttur virumj
/Nec parcit imbeliis iuuentae 1

/Ponlitibus . ti midoq- terg^

Virtus repulljs nefeia fordidae
Intaminatis fulget honoribus ;

Nec fumit , aut ponit fecures
Arbitrio popularis aurg .

Virtus recludens immeritis roori
Ccelum, negata tentatiter via:

CcEcusq. vulgareis, & vdam
Spernit humum fugiente penna.

Eft& fideli tuta filentio
Merces . vetabo, qui Cereris facrum
Vulgarie arcans ; fub ijfdem
Sit trabibus ifragiiemq. mcciim
Soluat fafelum.fEpe dielpiier

Negleflus , incefio addidit inte grum .

[Karo antecedentem Icekitul^

QPeferuit pede pcena claudo J

Ngvstam, amici) Amico feribens, docet ro
bultum puerum, debere acci militia, dilcerc pau-
periem paci, & holtes eques vexare, vita fub dio
agere Nam duce elt,& decorum, pro patria mo-
n.Q^i^ mos omnes prorequitur,& fugaces, & im
bclles,vir(us amem honore allicitur, nec petit vn
quam. Au inde quenquam impium, fecum morari nolle . Nam
pretus lupuer,lspe fcclerato, addidit etiam innocentem. Raro
cnim pcena fcelcftumdeferitjquanquam fera quandoque.[An*
guttam, p,tupcriem).i.grauem,moleltam, acerbam, difficile. [Pat

ihos feroceis) i.ftroces holtes. [Sub dio.) Sub abre,fub fole.fub
mbri.[ I repidis).i.periculo(is & afperis. [illu ex mcenibus ho-
«icis) Senfuscll.lIlumRomanummtlitembellis afluetum.Sc
renuum, umeat tegiahoUisvxor, a mcenibus eum afpiciensjri-
concurrat imbelli. [Rudis agminum). i, p-
r-p . icisq. . [Leonem) .i. Romanum militem Itrenuum .

“"S^ty.vcl vt tangatur. Dulce & decoBi,
j [n efle pro patria mori, ergo pugnandu,non fugicn

«Ti Ibr mors magfs inlte..[rmbellisiuu^n-

tus bellis. [Timidoq. tergo), i.fugicnci. [Vir

bereDnt«*lwT^^i cH,qj virtute pr 2 ditus,nunqua repulfam lia-
h ibef Vn,^ ’ endee ,n. per fe incorruptis honoribus.quos in fe
reoul^m ”>agiltratum,nec populi fauorem haberet,

E"r <>'»>'>i"0.d,gnu, eft magiltratL. ipfo

non fiimir ponit) Senfus elt,quod virtute pnditus,

,e7nte“' ">'"1“''. arbi.Ho pop.hfau.ntia,

Tee ahnm ‘1“?"'^'" “""'"'o «"tute fua illud meretur exe^,

upperereT „r u'’ ° '‘‘i' ‘'“"'/na defp.eerc,

cLhcoh^ alellla , illisq. diuinos honores exhiberi.cum inter
cfet i e fr®* ^ “'I') ''i"nnnn 'pPa'".'''-

Ic cnm facrilet.^o^'” * ^ hdelem . [Vetabo, qui) Dicit fe nol-

quoqncODorim Fnnmuerc , rei nauigare ne Illius culpa, ipfe
?acrJniylbS?'"'f ?''*• CC"'"* facrum) Arcanum . Ceretis
■nylbcarcrant freccia,nec rnlgati, licebat dicunt, n. eam

occulte

Dnr»'»

faitt ;

LIBER T E R T I V S. 59

occulte confiHj?vramfui(rc donec filiainreperirec. [Sub ijfdem
t(.«bibus:)‘^ub eodem tcClo. [Oiefpitcc) luptccr vtdicj pater, ce-
lte M.KC. [Incclto adJidic integrum) .C rcclerato,& crtmjnofo,
a<iiunxic mtegra: vite, virum, & mfontem.[Raro)Ordoelt, Poe-
na, claudo pede, raro defericjfcelcltum ariceccdeiicem, nam (vt cc
Itb.j. Valer.fcrib.) lento gradu ad vmdiiSam fui, diuuu procedit
ir3,carditatemq. fupplicij giauitate compenfac . Bt luu. Sat.xiij.
Vt fit magna, tii certe lenta ira, deoQi eft,qur quidem ab Hom.
rumptafuncis.n.lib.iiij.II.aic : Cotemni numen Ol/mpi, Haud
Impune fiuuntfuperijfceiera impia, quanquam Diltuierinc cul-
pas, hominum, grauiora morantur fupplicia .

A Ngultatn,amici) Hanc Oden, generaliter ad amicos feri
bit, commonens beatiorem vitam, facilioremq. pauperi
fuadens.ita adolefcentes.inftitui debere, ut paupertate,
& exercitio ad militiam firmentur. [Angultam,) Difficilem, ar-
duam. Parthos fpecies pcoghe. [Sub dio,) In campo, vt cum pr
tn ripa,gelidiq. ffib £theris axe. [Bc trepidis) Aut in bellis in qui
bus femper trepidatur, aut in periculofis laboribus ; Sic educato,
inquit,adolefcente ita elatum elfe debere,gloria bellicarum te^,
vt et mulieribus, & puellis hofiium nocus,lit ipfa affiduicace bel-
landi. [Surpiret)Cum illum profpexeric, timore fufpiret, ne aut
maritus ems,aut fponfus militem Romanum Pronoeas, nefeius
bellics artis, mcereat.OrJo ed.Profpicies illum ex hollicis ma'-
nibuSjtnatronabelUntiscyranni & adulta virgo^furpirec: Eheu,
eheu ne regius fponfus, rudis agminum , laccfiat leonem afperu
t.nftu,quem rapit cruenta ira, per medias casdes , Icruauit meca-
phoram,vc,quia Romanum militem Iconi comparauit , adderet
impetum. [Mo;s & fugacem perfcquitur vii'um)Contra tela fu-
ric,& fugaccm,qui fugit agentis elt , & non patientis ofiedic eos
magis pcriclitari,qui fu:;!iiiu.[luueiK,r)Geniciuus elt . ab eo .n.
quod elt iuuenca,iuaencjrdeclinacur.[Timidoq. tergo.) Hoc dt
fugientiunijVcelt.Ecin tergum fugientibus, ingerit haltas .T er»
guin aut pro quibufcunque membris pofuit,polterioribus , qu£
vulncrarifolcncjhis qui inplio fugiunt. [Incaniinacis) Incorru-
ptis,auc fine macul-i repulli . [Secures) Pro fafeibus pofuit, aut
pco potcrtace: vc,SsuuTiq. fccuri Afpice Torquatum .hicitaq.
talis, dum in fe habet honorem , nec ex populi poceftate fumit,
nec ab alio dignatur accipere. [Arbitrio popularis aurs.) Popu-
li fjuore.ut Luc. Popularibus auris impelli pulfuq. fui . vt Vii g.
Nunc quoque iam mmium g p.a. [Rc-dudens ccelum) Aperiens
etiam ccelujvc, Ardens euexit,ad xthera virtus . [Negata via) Vt
Virg.infuecum per iter. [Ccetusq. vu!gareis,)Vilium lioium co*
fortia. [Spernithumum)Vc Virg. Terrenisq, habebant artus, &
alibi. C^ame quoque polium tollere humo .Virtus virtutem p
fe claram, ornare honores, no otnari dicit, ab honoribus. Repul-
fam vero habuilfe dicebantur, qui honorem petentes , repudiati
fuiIfenc.Quod cii euenilfet Catoni Claro,virrutis fur confciiis,
corruptum populi iuilicium,concempfit,8£ hoc tn iuxta Stoicolfe
feftam,qui dfit virtutem, folam fufficcre,ad beatam vitam, modo
vero generaliter r-.-pulfa accipienda, virtutem infame ac fordida,
nunf|,e{repoire . [Pugitnte penna .) ranq,ipfitis virtiuis fama,
tcrrjs fugiens, ccelum petat. [fi(t & fideli tuta lilcntio Merces .)
OUendit virtutem etiam fecrcci tenacem . [Vet.ibo,) Ordo elt,
Vecabojlit mecum fub eifdem trabibus, & foluat mecum fragile
fafelw,qui vulgarit facrum Cereris. Sacra Cereris, myitica erant,
nec vulgari licebat hoc, quod occulte confilijsvfa efi,donec fi
liam fujmrcpcriret. Vnde Virg. Etfidafilentia facris . Et dici
fecum facrilcgo , nec nauigaret nec manere velle, ne inuoluatur
illis periculis. [Soluvu) Solueredixit,in pelagus dimittere . Sol-
uite velaciti . [FafeUim.) Fafclus velox, & oblonga nauised, vt
Virg, Et circum piaisjvehiturfua rurafafelis . [Neglcdus,) Ad
fupplicium. [lucelli). i noxij. [Integrum.) Innocentem, vt inte-
ger vitE fcclerisq. purus. [Aiuecedentem)Pr®euntem,tanquam
taro pitna deferat. [Scclellum) Et quamuis tarde, tn puniat me-
ruum,nec .ib eo poffit euadi,nec ertugi . Virg. Diltulitm feram
commilfa piacula mortem .

POR» Tk /T Ors&fugacem perfequiturvirum :) Hicolienditcos
I \/ 1 fugiunt. [Virtus repulfiencfcia

1 ^ JLfordidE) Hec dcStoico^e feftafunt.quidnc uiicutcm
folam rufficcre,ad vita beata , Reputfam aut,gn3liter, accipit,
infamia ac turpitudine. Hoc.n. ait, Virtus ifamis.ac fordida, nu-
quameirepotell.[Necfuinit,autponitfecures Arbirrio).i hic
pt.icc ppna coronatur, t},a non alius illi auferre poc quod in ipfa
politu ell.[Neg.ita tentae iter via:) Ncg.ira.f.hominibus.His aut
imclligi vult,|)cr virtutem acquirere polle homines, immortali-
tate.q morr.ilico.licioncrunc.[Bt fideli tutalilctio Merces, )In-
icr uirtutes.f. [Vecabo,^ Ceteris facrii Vulgarit arcanx;) Abiit,

jnqc,vtrubeodcin tcfto mecum fint,& cum hj.s n.iiiigem . qui
linguam (uatn,vrque ad proditionem myllcnorum Ceteris , p-
ducunt. [Raro antecedentem fcclcllii Dcicruit pede pnnaclau
do.) Hoc proximum ell illi, quod dicitur, Deus n atos, pnit s la-
natos h.ibcrc,qiuanonnunquam tarde vcimint, notciitilius. fni
hx’c ergo. Pama pede claudo diit.i ell, quam raro deferuiHc,.iiicc
cedentem fcelellum ait,fignificat difficile non cllcjperfequi cum
CUI ob meririirA aliquod poena debetur.

A NguUam,) Docet quis fit ad miiiti.im aptandus, & qui- asceN,
bus mliitutionibusiquia puer robiilius.l^iier vt ab ineii-
ce xtatedifcat,Robufius,vcinuita Minerua.non molia-
tur prouinciam negatam . Pro inftitutione atir, propofitum hre
debet, dulce £k iucundumefie,prop.itria mori , cum alioqui ecii
breui moriendum fit . Ite nihil pulchrius elfe virtute, hoc ell for
titudine q cedere nefeiens, coelum petit. Eius aiit,duE funt alE,al
tera,qua fortiter agimus, altera, quafidelirer comifla , fidei nfx,

& deofb arcana tacemus, qux reuelare tm, nefas putat, vt nolit cu
eo mare ingredi.Qrdo elt. O amici puer robullibus.i.cxuiibus,

& magnis membris, ac robore cum corporis , tum animi prxdi-
tus.[Condifcat) fa puero. [Pati pauperiem). i.paupertaic [An-
guttam).i.angultantem,& conllringentem , ficut copix dilatant
condifeae dicit. [Acri militia) .1. in acri militia, aut per acitm .i.

Itrenuam militiam, vtipfeiam eques, metuendus h.i(la,quia eius
agit.mdE peritus . Vexet Parthos feroceis,quia Rom. Imperio,
inimicosjdt agat vitam fub dio .1. louejhocclt aere, aut ccclo, &
in rebus trepidis. i.trepidare facientibus. [Matrona) i vxor m.i-
trimoniOjVt matcrfiac,d3ca tyrani.i regis inimici, [bell.uitis) .f.
contra Rom. Imperium i [Profpiciens ex mcenibus holticis) .1.
holiilibus. [Illum). i. talem equite ita a puero inltituni.[£t virgo
adulta).t.iam matura viroj.im plenis nubilis annis.[Surpiret) .1.
cum fufpirio dlcat.[Eheu ne fponfus regius) .i. cui regis hJi.i,de-
fponfata ell. [Rudis). Mgn3ius,& nondum eruditus agminum. f.
inltruendoafjSc ducendo?e.[LacelTac).i.prouocet adiiam, & pu-
gna. [Leontm).i.calein eqtum,ferocicnte in more leonis. [Alpe
rum rad:u).i,du t.angatur.[Que irj)QiiE Iconi congrua, [Crue
ca).i.cruorc effundens. [Rapit).!. fert. [Per medias ca;deis).i.ltr3
ges.Etii dicatnr.ta audes cito, monetur, addit.[Duke, & deco^k
ell pro pfi.tmori. Morsprcqu'cur&).i et.[Fugaccmvil^:)Quia
quiholicm efiugitjnonconn.nuo mortem tllugit , [Nec mors
parcit poplitibus). t.ncruis poli genu, qiii fugientibus incidi fo-
lenc. [Et tergo timido iuucnri)-i.iuuenfutis.[Imbellis)Quia fu
gienns. [Victus nefeia repulfx rordidx)'.i.qus non patii ur tepui
fam fordidam.q fiat ob culpam.aut ineptitudme, petitoris. [Ful-
get honoribus intaminatis) i.impoilutisnccfiimitjautponit .i.
deponit. [securcs).i,fummos fafces,in quibus erat lecuris. [Ar-
bitrio).!. ad arbitri 11. [ AurE).2.fauoris popularis, quia dignus co
fulacu,conjularis eltccfi repullus. [Virtus recludes) .i. aperiens
coelu.flmmeiicis mori).i. dignis femp v!uere[Tet.it iter via nc-
g,ita) .fhoi in terris degenti, & fpernic pena fugiente, in alijs fu-
gientibus ,|i xthera. [Ccecus vulgares).!, vulgarium. [Et humu
vdam) .1. coenoramjiSt paludolam terram . Nec foli qui fortiter
agunt, prEmiabuntur,qa merces tuta, quia in coelo vbi fures non
demoliuntur.fEll &).i.etiam. [Siletio fideli) .i.decomiffis fidei,

[Ego vetabo) .i prohibebo, [‘'it) .i.vc fit, ve! ne fit mecum. [Sub
Ijfdem trabibus).!, m eadem naui.fEt foluat). fid littore mecum.
[F.ifelum).i.nauiculam fragilem. [Is qui vulgant).!. vulgo reue-
lauic. [Sacrum Cereris arcanx:) Vc Eleufinx quE facra liia ai ca-
na vult teneri. [Quia dierpiter).i.dici pater, lupi ter cunfta vides
[Neglcdus).f.ab incdlo.[ Addidit fxpe incedo).!, polluto, & no
cado, [Integrum) .i, incorruprum.boc ell puniuiCjtpaluer.fxpc
bonos, cum malis, eo qj in vna focietatejinucnit. [Pcen.i) .i.vlcio
de eo^i. [Pede claudo.) ^i^uia lente adueniens, hoc ell licet pede
claudo raro deferuit fceledum .antecedentem , immo nunquam
nili iprurn fccleris pceniruerir,fed nec tunc delent.

D Eferuii ppde) Teltaiur Porphyrio hanc Flacci Fentcntia doct
eile ptoucrbio affinem, quod df, dij irati laneos bnt pe.
des.Cuius fenfus cit.dij tametfi nonunqtia tarde veniunt * ’
nocentibus, tn vel inopinato de malefaflis aliqn fumunt pcenas
[Mors & fuf:,icem pcrlequittir virum)Fug.icem,inquic Aer. qui
fugat, agentis elt,6l non patientis. HicvideHudiofe Leaocdlf-
cnmcri inter Aeronem, ac Porphyr. nara qua; lam pofuimus vcc

ba Aeronis funtnihilfane ad cc.u. fugax .n.df non qui fugat,
rcdquilacilep.j, timiditatem fugit. Ad qua; continue fubiuneii
Idem Aaonollend,teosin.igis periclitari, qui fugiunt. Hatever
ba benclijbent.fed ex 1’orpliynone fune fubteaa.vtpetlpicuum
euadat, qualis ludex Aer. fuerit in excutiendo Horae, qui fapius

CIUS commciuatotem non lutciiexit. ‘

Horal, h jj,

c A R

CB HONESTO VIRO.

,„rf„ui.n,'nCO^<poif!,hl>niJt<>0‘ y

(alum ajcenderunt.

o* Tricclas,r>tr4rol,hc^:^t.

.<*•< ■

.yy-WU-U-V

V s T V M , & tenacem propofiti viru,
Non ciuium aidor prauaiubentium
Non vultus inftancis tyranni
Mente quatit folida ; neque aufter
Dux inquieti turbidus Adris ,

Necfalminaniisinagna lauis manus.
Sifraclusillabatur orbis,

Impauidum ferientiuins.

Hac arte Pollux , & vagus Hercules

Innixus, arcesattigit igneas.

Quos inter auguftus recumbens
Purpureo bibit ore nedar.

Hac ic mertntcm Bacche pater iu$

Vexere tigres , indocili iugum
Collo trahentes . hac Quirinus
Martis equis Acheronta fugit ,

Gratum elocuta confiliantibus
Junoncdiuis. Ilion, Ilion
Fatalis , inccftusq. iudex ,

Lt mulier peregrina vertit
In puluerem , cx quo deftituit deos
Mcrcede pada Laomedon ; mihi
Caftjcq. damnatum Mineruae
Cum populo , & ducc fraudulento ,
larn nec Lacxmifplcndetadulteraj,

Famolus hofpcs ; nec Priami domus
Periura, pugnaces Achiuos
Hedoreis opibus refringit :

Noftrisq. diidum feditionilaus
Bellum refedit. protinus &graueis
Jras,& inuifum nepotem ,

Troica quem peperi t facerdos ,

Marti redonabo, illum ego lucidas
inirefedeis, ducere nedaris
Siicco.s , & adferibi quietis
Ordinibus patiar deorum .

Dum longus inter fxuiat Ilion,

Komamq. pontus .-qualibet cxules •

In parte regnanto beati.

Dum Priami, Paridisq, bufto
Infultet armentum .• & catulos ferse
Celent iuult.c;fl(;t Capitolium
Fulgens : iriumphacisq. posiit
Roma ferox dare iura Medis .

I lorreuda late nomen in vltimas
Lxiendat oras . qua medius liquor
aeeeuiit Luropenab Afro;

I N V M

Qua nebulae, pluui4 rores.

Sed bellicofis fata Quiritibus

Hac lege dico i ne nimium pij , '

Kebusq. fidentes, auitx ^ ^

Teda velint reparare Troiae .

Troiae renafeens alite lugubri
I ortuna trifti clade iterabitur ,

Ducente vidriceis cateruas
Coniuge me I ouis , & forore .

T er fi refurgat murus aheneus
Audore Pheebo ; ter pereat meis

ExcifusArgiuisitervxor

Capta virum , puerosq. ploret . F

Non hsc iocofs conueniunt lyrae .

Quo Mufa tendis ?defineperuicax |

Referre fermones deorum ; &

Magna modis tenuare paruis . I

VSTVM &tenacem)HacOde,rcribitfapiente ANTaj
virum & optimum, nulla fedicione, nullis que mi-
nis tyranni, ron temptttacibus,non louis fulmi-
ne, polfe a folida & integra mente concuti & mo
ueri , fi etiam mundus rueret, impauidum ruina
ferirent . Itaque virtute, & mente inuixus , Pol-
lux, & Hercules, caelum afeendere, jnter quos quidem ipfe quo- j

que Auguftiis accumbet, hac item virtute , a Tigribus vcAuseft
Bacchus , hac inquam virtute, Romulus Martis equis, &militiie
gloria, fugit . Inferos, calumque afcendirjlunone etiam permit
rente, dum dijconliluim ruper,hoc agerent. Refert inde pluri-
ma, lunonis verba, in Romuli, Romanorumque gratiam, prola-
ta . Admonet poltca Mufam,vt deorum fermones, referre deli-
nat, cum lyricis locofa tm non feri o,grauiaqueconuenianr, hinc
autem Poec-a ipfe longo interuallo,3d Romuli numen, defeendit
jn Augufti laudem . [Tenacem propofiti).i.contlantem,&con-
tinentem. Confianiia nanque inrefillendo continentia vero
jnfuperando, confilht quod philofophus lib. vij. Erh.rcnbit.[Ar
dor) Furor, feditio . [Vultus) Ssuitia. [Mente quatit folida) Cot"»
Concutit, monet 3 mento firma, integra, & conllanti, [Aulter
Dux turbidus Adria: inquieti) Ode quoque tertia libri primi, dc
eodem air . Nec rabiem Noti . Quo non arbiter Adri® , Maior
tollere, feu ponere vult, freta. [Impauidum ferient riiini) Jd
fortis viri, officium ell vnde philofophus au lib. iij. Eihic. Is igic
homo fortis, proprie dicitur qui circa honelhim mortem , & ea
omnia, quie repente eueniunt, atque afferunt ipfjm , intentus
ell.[Hac arte).i,m(titia c61t3ncia.& forticudine.[Hac arte).i.vir-
liite, dicitur. n. ars ab «ire' virtute, vt Diom. feribit •

[Pollux) DehoclegeOdcxij.bb.j. [Vagus) Orbis. n. plurima
loca pcragraiiit.monara domando, iuflus ab Euryliheo Mycen.l
rum rege, de quo vide Epodo tertio, & luuen. ibi , Sed quid ma-
gis Heracleas . [Arces igneas). i. fidereas. [Augttttus recumbes)

Vult Auguftum quoque in deorum numero, fcu nomine, haberi,
loquitur autem vc ille . Tu das epulis accumbere diuum . nam
homines per merita, deorum conuiuijs adhibebantur . [H.ic) .C
arre,& virtute . [Te merentem) .i. pugnantem, & bene meren-
tem de hominibus, Bacchus. n. (vt feribir Diodorus) eundos int
pios fullulit . Tigres lvnces,& tygres, Bacchi eurum trahuc . Sf*!
videntur Baccho aflignari (reltc Probo .) Vt percarum colo-
rem, in vino, varia.s hominum clfi’ mentes , intcl ligamus vel vt ^
eas fruiademonlfrenir. quod quidam poti , infinit.im excedunt
crudclitaicm.[Hac),f,aric,& vii tutc.[Quirinus)Romulus,hiinc
autem in Augufti laudem comemorat. [Martis equis).i. bellado
[Acheronta).!. Inferos ipfos,de Acherote, legito in Ode tcrii.n

[Gratnm)

Qua tumidus rigat arua Nilus !

Auniro irrepertum, «il.cmd.mluum

Cum terra edat, rpernere fortior,

Quam cogere humanos invfus,
bmnefacrum rapiente dextra.
Qukunque mundo terminus obrtit.t.

Hunc tangat armis , vifcrc gcftiens ,

LIBER TERTIVS.

talia peflora cogis Auri facca fames. Et Ouid. Effodiuntur
opes irritamenta malorum, noceas ferum, ferroq.

e*lf>e

AbyU

Ni{ 4Wi
ftiM

[Gr 3 tum)Pro grate.[Confiliantibus).i.confilium hntibusjdc re
cipiendo Romulo. [Ilion, Uion)Hi fune lunonis, Romanis con
cilutx.vcrba,addeos . [Fatalis, inceftusq. iudc>,) DePandclo-
Quiiur, qui ludicium habuit trium dearum, de quo larem Ode
xv.libri j. [Mulier pegrina).i.Helcna.[Laomed6;) Scribit Hom.
]ib.xxj. 11. Neptunum talia verba Apollini rctulille. Stulte quam
inliptcnses nonne meminifti,quat lampafli fumus apud Ilium
mala? Solos nos deorum Iupitcr,mifit vefuperbo Laomedonti
in annum, promiffamercede,reruiremus, ipfe imperabat. Ego
Troianis vrbem latis & quam pulchris muris (ne expugnari pof
fent)circundedi.Tu crrabudus,& cainuras boues.in lugofa? Idae,
eonuallibus pauifti . Sed cum venit accipiendae mercedis tepus ,
tunc debita nos mercede fraudatos minatus dimifit Laomedon,
tibi quidem, manibus, pedibusq ligatis ad longinquas infulas de
portaturum, vtriufque aiic aures infcifurum,nos animo irato,
mifia fraudati mercede, reuertimur. Ho^i tu nunc Troianis gra-
tiam refers &c.Id vero fiftumefTe aiunt, qmcum Troiano^ pe-
cunia in facro ho^i deo^i reruaretur,ab eis Laomedon petjjt,red
diturum fe iurans vnde mcenia inliaurauii , poltea tn nec reddi-
dit, hinc datos ellfabulae locus. [llion,)Ordo elt ludex fatalis,&
incellus , & mulier peregrina, vertit in puluerem Ilion damnatu
onihi,pro a me & caltar Mineruae,cum populo, & duce,fi'audulc-
tOjCx quo Laomedon, paCta mercede deliituu deos. [Calt* Mi-
neru 2 )ld ait, quia dixerat incellus iudex, fcribit aut Hom- lib.
vlc. II. quod luno & Minerua facru Ilium, Priamumq , & T ro-
ianum populum odio profequebaiitur Alexandri gratia, qui dea
bus ad fe vementibus eam praetulit , qux miferam ipfi libidinem
pollicebatur. [Duce fraudulento) .i.ipfo Laomedonte, qui deos
fr.iud.iuerat, Neptunum .f. & Apollinem. [lam nec Lacen®)0-
Rcndic Troiane omnia diruta elfe/e lunone agete , hinc ira» fur

fausfa(aumc(rc.[Famorus)Inf3mis,rapuit.n.Hclenam,Menelai

hofpitis vxorem . [Hofpes) Paris ab Helena,Sparr«hofpicatus,
eam rapuit. [Nec Pnami domus) .i. familia. [Periura) Propter
Laomedonta dicitur, qui Deos deceperat- [Hedoreis opibus)d.
auxilijs.Hedor.n, Troiam diftulit,in decimum annum. [Dodu)
Prorogatum, fuere quippe inter deos fedit!ones,napartim Tro-
ianis, partimGrscis faucre, [Refedit.)Q_iiicuit. [Protinus) De-
hinc. [Graucs) Iras quibus in Romanos vfafuerarajob Troiano
tum cauram.[Inuifum) Mihi odiofum,q.a Troian^ ftirpis.[Ne-

f otem). i. Romulum mei filij Martis filium, ex Ilia Numitoris fi
ia. de quo plura videto in Odexij. lib. j . [Marti redonabo) .i.
Marcis gratia iras & odium in Romulum, &Romanos relinqua.
[Quiet!s)Dij .n. nulla perturbatione afficiuntur. [Dum longus
inter) Senfus elt, Dummodo Roma ab Ilio diftet, oppofiio ma-
ri, Romani ipfi vbique regnent beati. [Saeuiat) Ne illuc Roma-
ni, redire queant, inllaurareq. Ilium. [Exules) Ad itneam,& co-
mites retulit, a quo Romani funt oriundi . [Regnanto) Pro re-
gnent . [Dura Priami,) Senfus elt, Dummodo Pri.imi fepulcra,
& Paridis , armenta pafcendo infiliant feraiq. tut» ibidem catu-
los celent.i.dummodo Ilion defertum fuerit, ftet Capicoliu &c.
[Bulto)Sepulcro. [lnfulcet)Infiliat fuperuagetur.calcitret.ln-
ult* fine poena illsrc,fecure,ac tutiflime. [Fulgens) .i. auratum .
[Medis) Pro quibufcunque bellicofis,ponuntur.[Horreda)Ho-
Itibus.f. [Medius liquor Secernit Europen ab Afro : ) Gadita»
num Gnum,intelligic,nam (vt Solin. fcribit) Oceanus aboccafu
Solis irrumpens, Ieuo latere , Europam radit , Africam dextro ,
fciffisq. Caipe,& Abyla montibus, quos dicunt columnas Her-
culis, inter Mauros funditur.St Hifpaniam . [Tumidus rigat ar-
ua Nilus)Nilus Africam ab iT,thiopia diuidens, medios Athio-
pas fecat, certis tn diebus audu magno per totam fpatiatus &-
gyptum,foecundus innatat terrs . Incipit aut crefcere,Luna no-
ua,qu*cunque poft Solltitium eft, fenfim , modiceq. Cancrum .
Sole tranfeunte,abundantiffims autem, Leonem, & refidet in
Virgine ijfdcra quibus accreuit modis . In totum autreuocatur
intra ripas, in Libra, ut tradit Herodotus centefimo die. luftum
incrementum eft, cubitorum : fedccim, minores, aqua? non om-
nia rigant, ampliores detinent tardius recedendo, ferendi tpa,
abfumunt folo madente , ili* non dant,* fitiente,v(runque repu-
tat prouincia . in xij. cubitis, famem fentit , inxiij. etiam efurii,
xiii) cubita hilaritatem afferunt, xv. fccuntatem,xv). delicias .
Auftor eft Plin lib.v. cap.x. Fortior, inquit, Roma ent, fperne-
re aurum quam appetere, & vfitare. [Irrepertum)Ineffofum,pcr
quod intelligit, Romam (Spreturam magnam auri copiam, ent n.

r aruo contenta diciturautcmjid^ip Curium, & F3britiiim,& a-
los fimilcs,de quibus lib.j. in Ode xij . [Sic melius (itum) Auro
cmm multa fcclera fiunt, hinc ait poeta lib.iij. Fas omne abrum-
piijPolydorum obtruncat, & auro. Vipotitur.Quidnonmor

tms aurum . Prodierat, prodit bellii, quod pugnat viroque . [Oe
facrum rapiente dcx[M.)J>enfus duplex. Vel qp Romam fatra
omnia ab externis accipient , quod fecerunt: Vcl Romam (per-
nent aurum, CUIUS auaritia,facris etiam, non parcitur . [1 ermi-
iiusobftiiit,) In quodam antiquilfimo textu legimus , Bxiuit,
vtrunque th placet . Elt autem lenfus . Vbicunque terminabitur
orbis. [Mundo) .i. terrarum orbi.[Obftiiuit) Hoc pp mare ait,
id .n. terr* obftat ne vlcerius tendat.HincOuid.inquit,Circun-
fiuus humor. Vltimapoircditjfolidumq. coercuit orbem . [Qua
parte debacchentur ignes.) Lybi* partem intelligit, quam torri-
da zona occupar, de qua rcStr.lib.xvij. [Debacchentur) iEftuet,
ferueanc. [Qua nebula», pluuijq. rores,) De Riphso iugo intcl- Kifhti
ligit, ad Scythiam, vbi regio eft affiduis obfefla muibus , quippe
calu continuarum pruinarum, damnata pars mundi, & ab rerum
natura in nubem *cern* caliginis merfa ipfisq. prorfus Aquilo-
nibuSjtigentiffima.Sola terrarum non nouit vices tempoQt , nec
deccelo aliud accipit, quam hyemem fempuetnam, hsc ex Soli- „/ . ■

no , Potes quoque de Hyperboreis intelligere,q n. incoluntvl- *
tra Aquilonem apud quos mundi, cardines efle creduntur, vt idc,
inquit, demum Riphso iugo non nimium diftar. [Nimium pij,)

Hoc ait.quia pij erga Ilium inftaurandam libi ipfis, nocerent mi
nimum,& lunonis ira . [Rebus) Opibus & imperijs . [Alite lu-
gubri)Malo omine & ifelici aufpicio. [Trilti clade)Hoc ait qm
Fimbria vitro e 1'enatu cgrclTusjvir bellicis artibus infignis (cum
rerum militarium inexpertus effec Flaccus) Collega Cinns m
coniulatu, quem Cinna duabus cum legionibus in Aliam mife-
rat,vtSyll*loco,hoftijs ludicatijipfc Atiam inuaderer, bellun-q.

Mithridati inferret . Flaccum ipfum interemit, in Nicomedia vr
be Itaque in puteo latente Romano confule.belliq- imperatore,
cum ipfe priuatus duncaxat exifterec,feipfum poftea exercitus
imperatorem nuncupauit . Ilientibiis obfeffis , ab eo & ad Sylla
confugientibuSjSyll a fuaferat vt ad Fimbriam irent dicerentq. il fimbria,
li hoc duncaxat , q fe Syll* dedifient , quibus prsceptis Fimbria
eos veluu Romanorum amicos , collaiidauit monuitq. vt fi etia
Romanum ciutm exiftentem, intra vrbem reciperent per ironia
faflus Romanos, atque Ilienfes meer fc cognatione deuinfios ef
fe,ica vrbem ingtcHus omnes fibi obuios occidit vrbem incendit,
illos qui ad Syllam legati ierant varie confecit . Nullis prsEterea
pepercit, neque ijs qui .ad Palladis templum confugerant ,quos
cum templo Gmul igne cremari iuflit , difiecit, & vibis moenia ,
h*c & plura App. in lib. Miihridatico . [Coniuge me Iouis,&
forore ,)Cic.in lib.de Nat. Deorum fic ait. Aer auiem(vt Stqi
ci difputant) interiedus inter mare & coelum & lunonis nomi-
ne confecratur, qua eft foror, &coniux Jouis.quod & fimilitudo
eft aiheris,&cum eo fumma coniunftio. Effeeminarunt autem, rtr&co
cum Iunoniq.tribuerunt,q) nihil eft eo mollius. Sedlunoiiem I®®"
ab iuuando credo eam nominatam . Hac ille . Macr. vero lib. j.
deSom. ficait . Eft autem luno aer, & diciiurforor, quiaijfdem
feminibus,quibus coelum, etiam aer eft procreatus , coniux,quia
aer fubiedius eft calo . prius autem dixerat, q» lupiter eft mundi
anima . [Vxor Capta) Andromachen Hedoreis vxorem intel-
ligit, vel potius Hecubam , Priami coniugcm, cum dicat pueros
.iffilios Andromach* .n. vnicus Aftyanax fuerat , Hecuba vero
fecuia eft Vlyirem,vt habetur lib xij. Met. verum in Thracia c6-
uerfaeft in canem .[Non hsciocofs) MufamhortacurjUtfena,

& deorum fermones referre delinar, cum lyricis locofa potius, q
illa conucniant,nec velit magna extenuare humili carmine.i.ly*
rico.[Peruicax)Audax arrogans .

I Vftum & tenacem) In feda Stoica hoc dicitur : luftum viru A C R •
honelliq. propolin, non terreri ciuium opinionibus, vel mi-
nis exigenti um,vc aliquid forte rationi contrarium fiat. Or-
do eft iuUom virum, folida mente, & tenacem. propofili, no qua»
tit ardor ciuium, iubentium praua. [Ardor praua) .i. feditio ini-
qua imperantium. [Vultus) Seucritas. [Inflantis tyranni)Tcr-
rencis. [Mente folida:) Dicit iufti,& coniiaiitis viri, qui minis,
non quatitur cyranni,aut certe mente, pro conlilio, intelligi uo-
luit, vt Virg. Hic patris ^nex fufpenfam blanda viciffim Gau-
dia pertentat mentem . & qua facere id poffis, noftram nunc ac»
cipe mentem , & hoc auget per Ecbafin , & gtaditura populo ad
regem , a rege ad elementum ,'ab elemento ad Deum, d Deo ad
mundum labitur.[lnquicci).r.Auftro duce, vnum pendet ex alte
ro , [Adrix) Mafculini generis eft, cuius comotionem mare fe-
quaiur. [Sifraftus illabatur orbis,) Ad Ecbafin animi conflan-
tis, retulit, vt Lucan. Siccum ruit arduus zther . [Hac arte Pol-
lux , & vagus Hercule.^) Qui per omnem terram pcragrauic , vc
Horat. b iii; Virg»

c A R M

lislsUsI

'in 1 iiitjei) Vtcunque ad hoc mericum perucncru, viriu-
nfv j rNcdar)l>»cusnuminum.[HaOC;!)alim';>M‘'‘;'"^^^
joVrlh.,polem.=t nummis driit.[Collo .mhmi«,)Poreot s nu

JO n ,P ^ lubdcre, ideo quantum ad mortales indo

mrnis dedit, lugo fi- . -

ciles,auancum ad potentiam Dionyli), <
raiic^ niitrinumli

tmoredoftas. [H^c)

Virtute anuiii.LQ^'»»^**) QiJ»'»unaliue Romulum inhonore
Au^-uUi laudat, & ipfom Mattis filium, Deum pro virtutefaftu ,
Acnetontem mortuis d Auratum, vicalTe confirmat :

Martis pro pugnandi infignepofuit.[Confiliantibu»dijs)Con-

filium habentibus dijs,de recipiendo Romulo, in numeRi deolji.

rilion ilion)Repetitio nominis, incerdu iracundia, interdu lau-
de rienat,vt, Ah Coryd6,Coryd6 q ce dementia capit ? il-

Jo Corydo, Corydo clt cpe nobis . Ordo eli . Fatalis & inceltus
ludex & peregrina mulier vertit Ilion in pulucre,liion danaium
mihi,& calla: Mineru®,cum populo, & frauduleco duce , ex quo
Laomed5 dcllicuicdeos,pafta merccde.[Facalis) Alexander, pet
que' deleretur lli6,vt,Cu fatalis equus, falcu lu^ ardua vemt. [tc
niulicrpegrina)l'cregrina dixic, ad exaggeratione, vtVirg. Fa-
mina li afis eris in finibus vrbe.[fix quodeihcuic deos)Laonie-
ti6,piiiurolji I roiiepfeftionc, no foJuerac votu, numinibus ^p-
milium.vc Virg.Nccdu Laomedotei feneis periuria gentis. [Da
njcu_) Deliia.iiidu ad perdendii . Virg.Hic luno Scias fiuillima
portas piinu teneMJene auccalt? qaincellus iudex dixeraci[L3
terx,) Hclenx Menelai vxons,4 Alex, pulchritudine Jua, & ov-
nacu,perruafas,fapuii Virg. At non fic Fhrygius, penetrat Lace-
dxmona pallor. Lidcamq. Helenam Troianas vexit ad vrbes .
[fiamolus holpesij infamis, qui fadeinviolauentholpitijhorpicis
coniugem capiendo . [Nec Ftiami domus) Domum pro genere
pofiiiCjParis.n.Friami filius fuit.Virg. Da propria '1 ymbrei do-
mum, da mcenu feiIls.[Hedtorcis opibus) V c,Dcciithi quos dif-
tulit Heitor in annum.Opes auc.^ auxilijs ponuntur, tanquam
fint auxilio vuxjvc 'J‘erentpluiio Lucina, fer opem . [Nolinsq.
dudum rcditioiiibus).i.bellum quod tm fuerat, vt Deorum 1'edi*
tionibus, hoc ell difcordijs, & diiicnfionibus decem um trahere-
tur . [Refedit) Finitum elt i vt, Omnisq. repente, refedit fl.icus.
[['cotinus) Dehinc,vt Virg. Mos erat HefperiOjin Latio, quem
protinus vrbes Albanx coluere factum . [Ec inuifum nepotem)
Odiofum filii, Romulum dixit,nepos.n.I imo nis fuit, per Marce,
quem louis,lunoiiis filium, Homerus affirmat, per genus autem
Romuli Carthago deleta elt [Troica) Pro Troiana.Ilia.n.Tro-
ianagcnerefuiijVt Virg. Donec reginafacerdos Marte granis,
gemmam p.irtu dabit i!ij prolem . [Marti redonabo) Qu.aniuis
lic de Trouno genere, patri ftio Romulii regnare coceda. [Inire
fcdeis,).€dificdre pmitca,inqt,vel indigete Heri.[Ducere) Propi
narc,pc)Mre.i.deo(jtconuiuqs,et interdie permircam.[Q_iiiecis)
1'hiloloplii . 11 . h.inc bcacituiiinem dijs dederunt, qua eos ociolos
elie,& niliil curaie nec alicuius rei folicicudine teneri, dicant fe-
mcl mundo lege difpofito,vndc Virg.Jcilicetis fupefis labor elf,
eacura quietos_ SoJlicit3i.[Dum logus inter fiuiat) Tolerabi-
lius fe terre c6riifnjt,vc longo (patio maris inceriefto,Romi re
gnene potius Rofnanoi;i nepotes, quam vcillofriiitur imperio .
[Infulcet armentum) Libctc luj 7 uagjtur,concu!cer,vt, infui care
/o!o,S; grellus glomerare fuperbos. I nul:^, ill^f® fecur^ .Siluofis
enim & defertis locis fetx catulos tutos celant, vt filuas & lultra
fcralJi.[Tnuinphacisq ) Species participij ell : vc, Quondam re-
gnata Lycurgo, & Bacdiaumq. lugis Naxon,& Triiiphaca Co
riiitho. [Dare iur.i Medis) Medos, fiicpro omnibus gentibus po
fuit, ac (i diceret, per triumphum fubditis hodibus , leges impo-
nat. [Qua medius liquor) Gaditanum mare dicit, indc.n. incipit
Duiopa fccerni a Lybia. [Ab Afro;)Ab Africa, fynecdochicos i.

per quxlocadi»iduncurEuiopa,& Africa, duxpattes mundi.

[Aiiriim irrepertum) Etiam Roma contemnet , quod multo vei
Ims cfl, omnibus hominibus,cum latet adhuc fub terra, mmus.n.

calus auaritiipriflac. Fortiorem ergo dicit Rom.im contenen
tu.TIT cog,„d„,,t , potentem Fabri-

cium . Ordo ell, honior rpetiieteautum irrepertum, &Sc me-
n™on mo 1 gentiutn,rapuere Roma

bello poruit^.rViTii' Omd''™ “‘""f"' P™ pro

*lbuc arrnr. d,.,. pr,u.„ ■

I N V M

ro tia par le dcbacchentut ignc>OCeraiimene dixit inliabitabu-
b vlra.beinper Iole r. St 1 . 1. ab 1 . m i]ua liicendium,n lutot l,jc
chantihus dommctur,ldeoq. dicit dcbactlictur . [Q^a nebula:,
Dluuiiq. rorcs.)!>cpictrion.ile ligiiat cardine, lioc cli niuale,uc uc
Virii cirulea glucic concreti, atque imbribus atris . [Sed bell,.
cohsfata (:iuiritibus)Haclcgcdico,conHuuofancio,Roniarm
hoc IUS Fatoi^.vt pcrniciofuiii liabeant,pro Ic repjr.ate Troiam.
fNe nimiii pi)) Qu» vclmt prxltare parentibus contra volunta-
tem Dcojf [iriltj cUdciterabitur,)Hocidcoquidadi£tuvoluc,

q, Fimbria legatus Cinnx, Ilium tribus Syllunis oppiignaueric,
ac dituerit,qui mox fcdiiionc militu peremptus clt . Urdo. Fot
tuna Troii renafccns, lugubri alitc, iterabitur trilli clade, mc c6
iuge,& fotore louis, ducente viflriccscatcruas. [Goniuge,&io

rore.) fiic Virg Elt ego qui diuum incedo regina louisq. . ht lo
ror,& coniux. [ fer li refurgat murus alieneus) Hic aut quoties
reparata fuerit uiruedam dicit, vt finitum pro infinito ponat, auc
temo Troiam (ign.it ptriJHe : Semclab Hercule, fecudo ab Gra
CIS pro Helena, tertio a Fimbria. [Ter vxor)Quidam Andioma
cheiiicclligi voiuiu,pp Heitorcm,& AltyanaCta. [Non hic io.
culi comieiuunt lyii) . 1 . talia non conueniunc noitri propoli-
tioni,a lunonis verbis, in (e poeta conucrcuur.[l'cruicax)Lttc»
tiofa.vel rcprehenfibilis.[Modis)Modulationibus metrorum.

i Vltum, ac tenacem propofiti viru) In fedta iitoica,& hoc df . p 0
iuUum virum,&honclti propoliti.no terreri ciuium opinio-
ni bub,exigei!tiurp,vc aliquid contra ronem faciat- [Non vul
tus intlantis tyrani Mete quatit rolida).i.eum,que iultu,6t cena
cem jppofici aiCjcrgo ienfus elt,Sapientem virum no quacit.i.no
cocuiOat, minax vultus cyrani,ideo.f.qafolida mete elt.i.firma6c
conltaci. [Hac arte Pollux, tx vagus Hercules) Vagus diftus elt,
quia orbe terralb peragrauic . [Arces igneas).i.lidereas,ac p hoc
cceleltes.[Quos inter augultus recubens)Bene.qa & ipfc virtu-
tis cultor clt. [Purpureo bibit ore neftar.)Purpureo ore,claro &
fplendidojVt Virg Lumenq. i 'uenti, Purpureum. [Hac te mere
teBacchepf)Hac.r. virtute. [Merente) Merente qiio accipimus?
vtrii (impliciter dignfi, an ut mereri Itipcdia milites dicimU' ?[In
dociii iugu Collo trahentes.) Alioq tndocili.Non vtiqiie e/jliib
LiberOjqui eas docuerit lugum fuum trahere. [Gratum elocuta
confiliantibus iunone diuis) Confiliantibus nunc in conlitio a-
gencibus,intflligendum,elt aiit fenTiis, iunone elocuta qui erai
cum dijs,3pud quos conlilio loquebatur. Gratum elocuta conli-
Jiantibus, non elt alia hic Ode, quam fuperior.ied illi adhirec.
Q_uare falluntur, qui eas feparac , quippe cum manifelte h^rcat,
hoc modo Hac QjJinnus ; Martis equis Acheronta fugit.Graiu
elocuta conlilianubus, Iunone dmis fignanc hac,Romulu in ca-
liim re- ep tu in, Iunone mitigata Romanis, quibus aliquadiupp
iri, qua in 1 roianos habuit irata fuit. [Fatalis, 'iiceltusq. iudex,)
Hic lam lunonis verba funr,'n colilio . Mihi caitiq. c!ana.[Mi-
ncrui) Pro a inedanacum Ilion .f. [lam nec Lacini fpledet a-
dulceri.Famofus hoipes) Eleganter hxcdnr,qualioltedatluno,
fe ad lacisfaitionem vIque vltionc percepillejde Troiants.[Du..
cerenettaris Succos) . 1 . allucrcerc faporibus nc^tans.Dum lon-
ge fic, inqr, ab (lio Roma, in qualibet parce orbis Romani,q na-
tum mme e(l,regnenc. Eleganter hic peruicacia irati, jn T roia-
nos dei exprimitur [Regnanco)Pro regnent fecunda pro tertia
perfona clt, vt elt illud Virg. Tertius Argolica, galea contentus
abito. [Dti Priami.Pandisq. bulto lnriiice.t armentu ; ) Hocelfc
parcedo,rupgrediaf.[£r catulos fen Celet inulti:) Peri te, quali
de ferta efie velit Troia. [Horrenda late nolet inultr.)N6 perpe
tuti epitheto, horrendam Roma dicit, fed Barbaris horrendam .
[Q_ua medius iiquot Secernit Europe ab Afro:)Gaditanu fretu
lignaCjinde.ii.incipicdifcerniEuropaa Lybia. [Qaa tumidus ri
gjt arua Nfius:) N6 f^emp tumidus, fed tumidus cii ngjt [Aiirii
ii reptii.S' (ic melius (icu,C'u terra cclac.fpcr nere forno r,)Bii au
lu vtiliusaiccITc prius, qui de metallis effodiatur , nm eftofum,
cam pdat auaritii.ac fcelecibus. Populu afit R. au colfanciOimu
auRj conteneremeritOjqmapiid veteres, paupitas m.igis in hono
reerac,quadiuiti 2 .[Oeracru rapiece dextra.) No Romano^.f.
dexna,fed deolJi qui cdgunt auT^ in vfus Romanos . extrinfccus
auc hic accipied.! vox elt & vt fic,& oefacni rapiente dextra.[Vi-
fere gelliensjQua parte debacchetur ignes:) Aulfralc cardinem (i
gnihcat,qelt toren (limus. [ 1 roii renafce.s alite lugubri) Fortu
na trirti clade iterabitur.Ordo & fenfus elt.Fortuna T roii, alite
lugubri .i.maloaufpicio renafeens irerato excidio, cadet,hic auc
(enfus indecoceptus elt.gi F!auiuj,Fimbria,legatus, Cinni lliii
tpibiis xSyllanis oppugnauit, ac diruit, que mox feditio militum
occidit. [Non hic locofi conueniunc lyri . Quo Mufa tendis?)
Nuc his verbis poeta ad fe c6uerfus,ait; N6 fe refte facere, q- 1/,

rico

liber t b k T 1 V s.

midus.i infl.uus-jrigat arua i.in ^.gypto . Roma dicit, cxiflc* for
norfperncre.i.adlpprnendum,^cogcre.i ad cogendum itivlus
hum.inos (vtpJtct de Curio Ik. hnbrmo)a(hocdcxturapieiKe
omne f^crum.vt a Barbaris Hc, fpernere dicit aurum irrepertum
.1 noiiaiim repertum, &(icum.i. politum melius. t.conuenientius
AtroM -r- Vrtum&ieO Dcfcribit viri fortis virtmem,& qui verefortes fica.in vifceribufc terti, cum.f.terra ccslat ipfuin. Quicu/ique ter
■ inucntKcoelum meruerint, comemorat, Regulum illis arinu- minus oblticit mundo , quo minus pcruius (it, hunc Roma tan-
. r t ‘tr. . ...nrl 1 r^ ii^iiKint] uir<-»ri>.i.irr> viium. oua narte debaccne

rico carmme,cuiiotor4Conueniant,fcuerioraloquaiur.[Define
pcruicax Referre fennones deorum) Pcruicax nunc , pro licen*
rtore dicitur. [Et tnagqa modis tentare paruis) Senfus eli , De
line magna res , qu^ heroico magis cartniiu c6ucniuut,extenua
re humilitate lynci carminis.

merans,eciam lunonispcrmilfujqui in conlilio deorum, p- get (aut tangat) gelliens vifcere.i.ire vifum, qua P^''“ ^ ®

It.vt Romulus virtute ccelum confeenderet, & Romam con» tur,id fiEuiant.ignes.f.in Libya,& qua parce nebu x P ^

f.in Rtphiis iugis . Sed dico (^iritibus.i. Romanis bellico-

‘I

millt, - -

ttrucrei, Parthis, & Mcdis,alljsquc ferre gentibus, dominaturam
CUI confonat illud ^n.j. Qum afpera luno . Quimare nunc,
terrasque metu, coelumque faciat. Confiiia in melius referet,
mecumque foucbit, Romanos rerum dno$,gctemque tog.itam .
Verum id folutn recepit,ne Romani pietate moti, Ilion inliau-
rarc moliantur, quod comode fingitur a poeta ne aut impietati,
auc ignauti detur Romanis, g? Troiam patriam fuam antiquam
no reparaucrint,quod illis impietati dari polTet fi nollet, & igna
uii G nequirent . Ceterum quia hic materia alcior vf, q qui ly-

nconueniatjadmonctmufamfefeteprimat.Ordo ert. Ardoc
.i.ardens furor,ciuium lubentium praua.i.iniull3,quia iuftis pa-
tendum elt,& vultus. f.crudelis tyranni, initantis. i.vrgentis , non
quaiit.i.non excutit, nec dimouet,rQ]ida.i firma & integra men-
te, uirum lultum & tenacem propofiti.i. conltancem in propofi-
to . Neque Auiter dux turbidus. i. turbulentus reitor, Adrii.i.
maris Adriacici,inquicti.i.c6moti , nec magna manus louis fui-
minacis,quacit fup.eum,quia lupiter non vult, & Adria non po-
telt . bi orbis. i.cocus globus cceli fradus iilabitur f.in re,ruini.i.
fragmenta cadentia ferient eum impauidum , forte tn pauente .
Pollux alter Geminorum, & Hercules uagus.f.ad monltra doma
da, innixus .i.ltabi litus , hac arce.f. folidi uirrucis . attigit arces
Igneas, id elt coeleltes,incer qiios.f.Pollucein & Herculem , Au-
guitus recumbeni.f.in menfa deorum, bibet (aut bibit) ore pur-
pureo. i- purpurato , neiSat. i. deorum potum . O Bacche pater ,
IUI i.tibi obfequences peculiariter tigres, trahentes iugum coU.
Jo indocillt.i.indomabiii ab alijs , vexere te merentiam.i. militia
agentem , aut bene merentem , hac .f. arte virtutis . Quirinus.i.
Romulus , fugit equis Marcis. i. bello , hac.f.arce , Acheronta .i.
Infetnum,& hoc lunone elocuta gratum, i. rem gratam Marti &
eius fobolijdiuis confiliantibus.i. confultantibu^ de flatu Roma
no. Inquit, aiic luno , ludex.f. Paris, qui Veneri pomum adiudi-
cauic, fatalis, i.exicialis, quia ita in facis fuic,vt Romafurgatex
ruinis Ttoii,& inceflus , quia libidine corruptus Veneri fauit ,
& mulier peregrina .f. Helena, vertit in puluerem Ilion, Ilion
bis dicit ad c ffedum exprimendum, q. d. pulcherrimum quonda
oppidum, danatum.f. ad euerfionem d Dijs , eum populo & duce
fraudulento. f.Laomedonce,mihi & Minerui c.nlti . 1 . in vlcione
meam & Minerui,ab eo tempore ex quo Laomedon rex Troi®
pacer Priami.deflituit.i.defraudauit, deos. f.Neptunum & Apol
linem,merccde parta.i.p.aflo promifla pro inltauratione muro-
rum Troii . [lam nec) Ordo e(l . Nec iam.i.amplius, fplender
.i-fpiedidus apparec.hofpes formofus .f. Pans,adiiker® Lacin®
.i.Sparcani.l.Heieni, qui Parin hofpitio fufeep tum , quia tam
formofum vidit, fccuia eli, nec domus Prima petiura .i. Laome-
dontis periurio polluta, rcfringit.f.ampliiis, opibus. i.viribusjHe
^oreis.j.ipfius Hcdoris,Achiuos.i.Gricos pricipue Achiuos ,
pugnaces, i.beilicofos . Er i.am bellum duffum.f. apud Troiam,
noltrrs fedicionibus.i.fa3ionibus,rcfedic.i.quieuic,& fedatu cfl .
Ego,q.d.iam faturat.a,redonabo protinus. i.oino . Marti. f.aufto
ri Romano^, iras grauis.i.alca mente repoltu odium mTroia-
nos,& nepotem. f. Romulum inuifum . vnde in vij. /Eneid. Heu
Ihipe infulam &c.vcpo[e quem facerdos Troica.i.a Troianis o-
tiunda,& Veli® facrisa Troia tralatis prifcfta.f. Ilia, fcu Rhea
Numitoris fil ia, peperic, Ego patiar illum .f. Romulum , inire .1.
ingredi/cdcs lucidas. r.deo5j,& ducere.l.adosjfuccosneftaris.i.
potus diuinos,& adferibi ordinibus deofk quiciis.i.iterna quie-
te gaudentium.Exulcs.f.Troiani,regnato.i.permitto vt regnent
etiam beati in qualibet patce.r.mundi.dum longus ponius. i. ma-
gnum mare,riiiiat.i.ferucat,intcr Ilion & Romam, dum.i.duroo
do, armentum. (.dum pafciturjinfultecbulio .i. fepulcto,, Priami
& Paridis,& dum feri inulti.i.non cape® nec punit®, calent. 1 .
occulant in bullo illorum cacuios.r.ruo$,{lec .i. permitto vc liet.
Capitolium. i. arx Romana, fulgens, & Romaferox , quia M.u-
lia , polTic dare tura Medis .i. quibufeunque bellicofis holiibus ,
criumphacis.i.in triumphum a£lis . & vt Roma horrenda exten-
dat late nomen in vittmas oras. i.rcgiones, qua liquor.i. liquidus
finus,vtpote Gaditanus, medius.i.inceriacens,fecernic.i.diliermi
nac,£uropcmab Afro .i. Africa. [Et qua). Lparte, Nilus lu-

Ul).l - , ... 7- , .

fis Fata, hac lege>ne.f.cxillcntes nimium pij. f.in patriam antiq,
& fidentes nimium rebus geliis.f.a fe, aut fecundis , vclmc.i.mq-
liaruur reparere lefla Troii auiti,quia fortuna I roii renaftes

,i.fi renafeatur, ait te.i.aufpicib, lugubri. i, lamentofojiterabitur.i,
iterum afficietur, clade tnlll, hoc mcconiuge& forore Iouis,du
cente.i.reducente,ca^cruas vidrices.f.Gricorum . [Ter fi refur-
gat) Profequitur fermonem luno dicens. [Si murus aheneus). i.
etiam aheneus . [Refurg3t).i'.reparetur ter . [Pheebo auft.).i.ap

pcobante,&auxiliante.[rpfepereatter).i.totiesexcifusfub.ab

Argiuismeis ,vt Aen.). Veeerisq. memor Saturnia belli . Prima
quodad Ttoiam pro caris geflerat Argis . [Et vxor).f. Hecuba,
auc Andromache capta. [Ploret ter virum). r.oc£ilum,vc Hecu-
ba Priamum, & Andromache Hc(flore,& pueros, vc Hecuba He-
£to rem,Parin, Deiphobum, Troilum, & reliquos : Andromache
Aliyanafta. Verum quia hic alciora vifa funt.conuercitrermo-
nem ad Mufam,^ cuius infpiracione hic cecinit, dicens . [O Mu-
fa quo tendis ?) Hic non ccnueniuiu lyri iocofi.i.iocos cane-
re folit®'. [O peruicax) i. procax , & arrogens . [Deline referre
fermones deo.) Et tenuare.i. deprimere magna , modis paruis.i.
propter paruuatem modorum, hoc eli cantuum lyricorum .

T Rolca quem) Mea hic elt fnUjVt Troiam faccrdotem,n5
Troianam vc Acron interpretatur, appellauerit,fed Iliam
[C^anquam a Troianis illam ique ac alios Romanos o-
riginem craxille dicere poiramus,vt Ouid.in amoribus eie.v.lib.
iij [lliaab Idio Laomedonte genus) Quod Dei Velii facris
prieirec,ex Troia allatis. A qua Dea Veliales difti Virgines,8c
facerdotes, quarum in numero fuit Ilia a Marte comptefla .

IN CALLIOPEN.

Hif»c OdfH fuf>eriore cenneBit, <jU£ fublima & deorum colloquia tr<
(labat : hinc ad humana defeendit, narrat^; fe olim adhuc puerum ta
pulta lauro & myrto a palumbi* t€cium,yt a feri* tutu* ejfrt.prafagiu
tdmmtrum innuens quod poeta, ^ lyricorumamorumq; fer/ptor altqua
do,tfel fulurtu .

ode JllI, Tricolos tTetraJirophos:!^^
yides Ift alta fiet niue candtdnm.

— o— VO-UV • '

—- V /— 00-00
— 0 --- 0-0
-00-00-0—

Escende coelo, & dic age libia
Regina longum Calliope melos.
Seu voce nunc mauis acuta,

Seu fidibus, citharaue Phoebi.
Auditis ^ an me ludit amabilis
lnrania^audire,& videor pios
Errare per lucos ; amcenae ,

Quos & aquae fubeunt , & aurs ,

Mefabulofae Vulture in Appulo ,

Altricis extra limen Apuli» ,

Ludo , fatigatumq. fomno ,

Fronde noua puerum palumbes

Texere : mirum quod foret omnibus :

M ATT.
Banfnit,

Quicunque

C A ^ ^

Qufcunqueceirs nidum Acherontis»

SaltusqueBatinos,&aruum

Pingue tenent humilis Ferenti j ^

Vt tuto ab atris corpore viperis

Dormirem , & vrhs ; vt premerer Iaera

Lauroque, collataque myrto,

Non fine dis animofus infans . ^ ^

Veftc-r Camcenx , vefter , in arduos

Tollor Sabinos .• feu mihi frigidum
Prsnelle,feu Tiburfupinum,

Seu liquids placuere Baiae.

Veftrisamicum fontibus, & choris, ••

Non me Philippis verfa acies retro »

Deuota non extinxit arbos ,

Nec Sicula Palinurus vnda .

Vtcunque mecum vos eritis : libens
Infanientemnauita Bofphorum
Tentabo , & arenteis arenas
Littoris Aflyrij viator.

Vifam Britannos hofpicibus feros,

£t Istum equino fanguineConcanum.

Vifam pharetratos Gelonos ,

Et Scythicum inuiolatus amnem.

Vos Csefarem altum, militia fimul
Feflascohorteis abdidit oppidis ;

Finire quaerentem labores
Pierio recreatis antro.

Vos lene confiliutn & datis r & dato
Gaudetis almae . fcimus vt impios
Ticunas , immanemque turmam
Fulmine fufiulerit caduco,

Qui terram inertem , qui mare temperat
Ventofum , & vrbeis , regnaque triftia :
Diuosque,mortaleisque turmas
Imperio regit vnus aequo.

Magnum illam terrorem intulerat foui
Fidens iuuentus , horrida brachijs ,

Fratiesque tendentes opaco
Pelion impofuifle Olympo .

Sed quid 7Vphoeus,& validus Mimas,

Aut quid minaci Porphyrion ftatu.

Quid Klicctus.cuulfisque truncis
Enceladus iaculator audax ,

Contra fonantem Palladis Aegida
PolTcnc ruentes ? hinc auidus ftetit
Vulcanus: hinematrona luno, &

Nunquam humeris pofiturus arcum j
Qui rore puro Caftaiia; lauit
Crineis folutos : qui Lyci^ tenet
Dumeta, natalemque filuam,

Delius , & Patareus A polio .

Vis conlili expers mole ruit fua :

.Vim temperatam di quoque prouehunt
in maius lijdem odere vires
Omne nefas animo niouentcs .

Teftis mearum centimanus Gyges
Sententiarum notus. & inteers
Temator Orion Dian*;

Virgincadomitusfagiiia.

I nic6ta monftris terra dolet fuis :

X N V M

Mccrctque partus fulmine luridum

Miflos ad orcum : nec peredit
Impolitam ccler ignis Aetnam ;

Incontinentis ntcTuyiipcur

Kelinquit ales , nequitia: additus
Cullos ; amatorem irecents
Pirithoum cohibent caten» .

E s c B N D B calo) Qm fupiori Ode Horatio Mu anto.
fa deopi fetmones retulerat, ca pnti OdCjCalo de-
icedere hortatur, referreq. humana, potius q diuu
na,itaq. fcribitfepue^i in Vulcure,m6te Appulo,
dormientem, a palubibus fuifle lauro & myrto te-
^tu,quo elfet tutior ab viperis, ferisq. oibus. Dicit
inde quod vbicuquc fuerit mufarii erit, vel in Sabinis, vel Pr^ne-
fte,vel Tybure, vel Bai)s,hoceltvbiciique carminibus opera tra-
det . Dicit Item Mufaru ope liberatum fe Philippeli clade libera
tu, arboris cafu, liberatum quoque licula tepellate,apud Palinuif
Lucania ,pmontorium elle. AlTcritinde Auguftum Car.fapc a
Mulis quoque recreari, Mufasq. ipfas.rede cofulcre, hinc lupi-
lergfgaces euicitji^a nullo conlilio, viribus freti, fuerant . Vis.n.
tolilij, expers fua mole ruit. Vis aiic confilij plena adijs quoque
auget, quod fane exemplis ec probat, ordo . O regina Calliope ,
age dekede calo,& nuc tibi die longu melos fcu mauis acuta vo
ce, feu fidibus cythataue Phabi. [Regina Calliope) Id ait, quia
Calliope cantus fuauitate, ceteras antecedit, vcDiod lib.V.cdo.
cet,potelt aiic dici pulchrum catme . ««'xx©- enim pulchritudo df
iTTH VOS K«xx(6?rciu vero ornate dico. [Melos) to' can

tus dr. [Acuta voce).i. magna, clara, puta, fecans area fit auribus
fedens . ca.n. perfecta vox ell & plena . [Auditis)Id interrogati»
ue legendum. Nam cum mufam ecalo ad cantum vocalTetjtan^
illa venerit, inquit, Poeta. Auditis ? nam ipG videbat audire ilhus
Cantii . [Me ludit)Deliiducurinrani phantafmacis : poetat quoq.
furore dufti,infaniuf,mulcaq. videre falfo vnr,hic fingunt er con
iraria rerum naturae .[Amabilis Infania) Poecicusfuror,oble-
ilabatur enim furore ilio, quo Mufam audire videbat. [Audire,

& videor) Ordo eft.Videor audire.f.MufamjSt errare p pios lu-
cos.quos rubeiif & amcEnx aquae, & aurae. [Me fabulolae) Ordo
elt . Me puerti ludo,& fomno, fatigatum, texere palumbes, noua
fr5de, Vulture in Appulo, extra lime ApuliJC,,fabulofaB nutricis ,
inde enim oriundus f'uerat.[Fabulofe) Biandsj&facetae quales
elfe nutrices foltc. [Extra Iimen)Extra ianu.i . [Apulii)Rcgio-
nis numen, pro nucr ice po fuit . [Vulture in Appulo) Eli Vultur
Apuliimos . [Fronde no.) Viridi . [Palubes) Qu® Veneri dica
IX funt propter id 3Ut,& myrtum fe de amore fcnpturum indica
uic, per laurum vero poetam futurum . [Celf® Acheronti®) A-
cherocia oppidum elt Lucani®, quam nidum appellat, quod par-
ua fic fit in fummo monte contlituca,ficuc auium nidi in fummis
arboribus folent elle, quod Porph.fcribit . Acron vero alferit ef
fein Apulia, conterminam Lucani® . Plin.vero iib.iij fcnbic, in
Lucania elfe Acheronta fluuium , a quo oppidani Acheronitni •
[Batinos faltus) Bacina, oppidum elt in Apulia.vc Porph.docet.
Flin.lib.iij. nominat Batinum (lumen, iuxta Truetum . [Humi-
lis Ferenti) Ferencum oppidum m Lucania, in valle politum,
pcerea humile appellauic,quod & Porph. fcnbic . Plin iib.iij.nq-
merac Ferecanos inter Apuli® populus . [Atris)Venenolis . [Vc
tuto ab atris) Ordo ell . Vt Infans no (ine Dijs animofus dormi
remcorpore tuto ab atris viperis, 8tvrlls,vtpmerer.i.tegerera fa
era lauro fit collaia myrto . [Sine dijs).i.fine Phabi, & Veneris :

& Mufarum numine . [Animofus) Animofum fe dicit fuilTejqd^
in monte illo, no fatis tuto dormierat. [Velter) Senfus elt,0 Ca
man®,ego ducor in Sabino.s veller,8t feu placet mihi Prsnelte ,
feu Tybufjfeu Bai®, velter ero , p quod mnuit fe vbicunque car-
minibus vacatum. [Liquid® Bai®).i.aquof®.[Philippis verfa a-
cies retro) Philippi Macedoni® vrbs, apud qua viftus eft ab Au
gulto fic M. Ant, Brutus fit Callius , cuius Bruti Horat.tribunus
erat de quo latius Odexiiij.huiuslib.j.iteOdevij.lib.ij.vbi dixie
a Mercurio fe liberatu hic vero ab Mufa. [Deuota arbos) scele-
fia,fic cxecrabilis,de qua fuperius meminit.[Ncc Sicula Palinu-
rus ynda)Putandu elt, Horatium de Macedonia fugiente, in ma-
ri Siculo, vlque ad Palinurum promocorium Lucani®, tempcfta
remfuilTe palfum . Plm. autem docet Iib.iij. Palinurum Lucani®
romoncoriumcflc prope vrbem Veliam, qu® prius Hcleadice
atut. [Vtcunque mecum) Senfus eft; Quandocunque eritis
mecum , fine timore sftuofum mate tentabo : & fsuiflimas

gentes

LIBER T

p-ntf? uflbo in’.io!.itu'N.[[nrinifacfm) ^(tij>Titein,de B ifphord
aa;,rjporiu< JKnn.is.fArencfs .irffiiJv Lictons lii -^liy

ri «. 11 . regione vcl vchcmctuior Sol e(t. Sun* Perii. i luiiuli AlTy-
Til. vt Str.ibo hb.Kvj. itiv]uic . [Britannos fiolpicibus feros) Ho-
(p!t<,'s.n.ini‘Hol,ibuit)vc aiunt ) [Concanum) (^oncana.vrbs elt
MiJiccrr.meaO.uu.ibroif in Tar-iconenii Hifpjnia, quod fcri-
bic l’col. lib. ij. [Gelonos) Scythi.E popiilo.s,qui (.-t diximus fn-
pra)cx holtiumpelhbusjlibi & equis faciunt tegmtn.i.[Scythicu
amnem) raniamdicit,qui Buropamab Aliadiliungit, atque am
bfrum hnes vcnnque per labes m Borearn veifus,pcrSauroma-
tas in Scythiam vfquc aequem Meocidis paludem protenditur,
onturauccx Indi£ inoncil^us. Dion, feribit, & Strub. lib. xj. Sc.
lib vij.[Vos Caif.alcum) Alleiit AuguLtum C^farem Ispc ab Mu
fis quoque recreari. Mufasqueipras redeconfulere. eltauc or-
do . Vos recreatis antro Pieno, altum militia Cxfarem qu«ren
te:n linire labores (imul abdidit oppidis cohortes feiras.[ Altum,
m luia) Inlignem & inclytum [Abdidit oppidis) Vt ibi hyema*
rent.[Pierio antro).i,Mu[ico Auguttus.n,C®rar,poeticamec at
tigic . exiabat aut, Tranquilli cpe,vnus liber, ab eo fcriptusjhexa
metris verGbus, cuius &argm St titulus, erae Sicilia . Exeabatal
ter, rque modicus, Epigramaeurn. Tragcediam quoque Aiacis ,
magno impetu exorfusjnon luccedenceliylo, aboleuit rcribit,&
titrm . plura Tranquillus, ipre.[Pierio 3ntro)Mur3rum.elt Pierus mos
Theirilice.qai ad Macedoniam protenditur, vt fcribit Plin. lib.
iiij. inde Pierides mufs dnr,vt docet Feliiis. [Vos alm 2 ).i-ran-
(tv mu fas. [ Lene conlilium). i mitte, luaue iucundum - per id aut,
Dpientiam intelligit. [scimus vt impios)Exemplis oltendic,con
filio res bene geri.[ l'itanas)Indic.it vires, line conlilio v.mas el^
fe,& aduci fas vri J i canibus eu enit, qui viribus freti indeos in-
furcexerunt.[ Titanas) Titani filios, & terraj,qui in deos arma
fumprcrejfed motibus appreffi func.inde eoif fanguinejSt ex ter-
ra ingantes nati, qui et in deos irrucre.red vidi func.[Qui)Ordo
ell,'Qu' ''ous sequo impeno, regit fS;c.[Terram iner.) Defidem,
im(Ti.>b'lem , [Fidens iuuentiKs) Ordo elLIlla luuentus horrida,
fidens brachijs &c. [ fenden resi Iho concendentes,& conanres .
[Impofuillc) Pro imponere.[Min3Ci).i.alto, & eminenti . [['e-
Jion Olympo.) Pelion Olympus , & O/rafimcTheflalias mon
tes . vt fcribit Soli n. Maro.au clib.j. Georg.ait , Conati ter funt
imponere Pelion OlTam . Scilicet atque Off^ frondofum inuol-
iiere Olympum . Ter p.ircr excruftos diliecit fulmine montes .
Typhon Typhoeus) Ohendit vir s fine conlilio non prodclTe.

T 7 p/«» ' contra fapientes . de gigantibus vero latius videto Nafonem, in
««• Met.imorph. [Typhocus)Typhon, vel Typhoeus tnumfylijba
rutn cum eu diphtongo in fine, non aut cum CE,diuif3,vfI coniun
, d i,g’gas fuit, de quo .Seneca in Odauia inquit . Non tam fe-
rum Typhona negledo,roue irata, tellus edidit, quondam pares
hunc dicit Laftantius louem prouocalie de regno,hinc ab irato'
Typhos louc fulminatum . Et iclle Ouid.lih.v Metam . Sicilis fuppoli-
tus elt , .autem fuperbia df .TvVa incendo . Ti/tf-ce^^eiu mani-
EnceU- ter iaifo.fuperbio . [Enceladus) Titani, & terra filius fuit , &
d*« ,(Ttn 2 fubieftus .de quo MaroIib.ii),Aen.[Ruences)!>ine conii
lio aliquo. [Pofuurus. ircum) Superius didum elf .Apollinem
C«i?< * in dextra hfc Gratias, in liniltra fjgitcas & arcum. [Cal{ali®)Ca
Ua fons (talia fons elt in Parnallo,ad lines cuius fontis , Delphi vrhs loca
Ltlphi taerat,Scr.ib. t|>e,vtipfe docet lib. ix. Probus vero ait, C.i(t.3luim
fonte elle Delphis. in Apollinis oraculo, qu*i abluebat ipfam Dei
aram . [Cnnes folucos)hti.n.Crinitus Apollo . Vnde Tibullus
ait, Solis xtetnaell I’ha?bo, Bacchoque iuuentus . Et decet in-
loiifus cr nis vti unquedcum. [Lycia Dumeta) Lycon Pandio-
nis filiMS' .i fe Lveios .ippelLiuitjVtfcribit Scr.lib.xij. [Deluis) E
Tirlos Delo, infula ni.iris Aegei, cui imminet mons, Cynthus fublimis,

Cynthus &afper li.ibcbat,Dclos templum Apollinis, & Lacon* , qus ibi
Dianam (imul,& Apollinem peperit.auftor cli Strab. Iib x. [Pa-
tutar» tarxus) Patara ciuitas c(l Lvci*,maxim.i qu* Portum habet, tic
templa plurima . quod lib.xii).Str.ib.rcribic. In ea (vt aiunt) fex
menfibus anni, Apollinis d.vbantur rnra.[Vis coniili experis) Id
ad gigantes attinet. [Vim teperatain) Ad Augultiim huc refert .
[Prouchiiiu)Contcndunca (gec . [Centimanus gigas) Bn.iieus
.f.[Tcltis mcal^ fniai}!)Qj6d.f.vis conii li) expers mole ruit fua .
Orion [Ocio Dianx tciuator) Scribit Higinius, aliquos diccr^ Oriona

Cii Dt.iii* vim voluiiict afferre, ab ca l.igictis effe confixu inde ad
fider.i, propter vcn.indi cofimilc Itudiuin relatum. l.mu» tn dixi-
mus de Orione mOdexxvii).lib.j.[lniedtamonftris)Ordo elt .

f Terra inieiS.! monfiris rms.dolct.i. gigantibus ipllus terrx lilijs

fuper quos cecidere fulmine m6ces.[Nec peredit ignis/Ecnam)
Senfus crt , quod Aetna Encelado impofita nunq ab igne confu-
nmur,vt continua Enceladus pceuj,anicia(ur . Ouid.lib. v. Me-

E R T I V S. 6i

c.am dicit efle l'yphnptifn,fub Aetnn. [[nconrincntis Tityi) fn Tityu*
temperantis . d cuiic enim voluille Liuunr vnn infei i c , Iimu
apud inferos eius iccur , .illi luus vultur d''p.i( n ir . >lr q i - I lu-
Miro lib. vj ibijNrcnonat Tityon triTvornanMiciiMs iLm-
num . .lbrithoiim)l-''iiins Ixnsnis liliijs pneun I ln-k'o .i-l mie viritho»
ros d'-icendit, vc Prol'erpin.i'n rapere, lej ibi ilrtentus elt.de us.
quo vide Scii, in T r.ig, Here, meminic & Diod. lib. v.

Efccndeccelu).!. deline loqui de ijs. Proptrre.idixic De- ^ c R*
Icende coelo, i.intj lam vdit Mufam crjiiic a veibis (uno
iiis,qu*ea,ueKit in corio habuiHeoltcnderat . Oido eil,
[Tibia.delcen (ede coelo, & Calliope Regina age dK longu me-
los) Vldos auf rpecialiccr,d'ci volunt cantum p,iltorj!em,elt aiic
indeclinabile, neutr: gnis.[Acuta) Sonor.a liqdj.coucnieiue me
lodus. (Auditi > ) Dii ad lolam Calliopem loquertt dixit audi-
tis ? vt vos 6 Call;ope,prccor,arpirate canenti, & quafi Der prx
fenciam fe fentite ai t. tanq venerit inuocata, quod appellator En
tufiafmos . [An meludic)Veliicintcrrog.is fodales fuos pofoit.i.
an dum rpero,meandireerro,& non andio.i.decipior dulci mo-
r« poetico .Ordo eit Videor audire,& videor errare per pios lu
cos. i. videor mihi audire.f.cantns veltros t inq diceret , vero au-
dio cantus, & lucis intcrfum aut errore mantis im.iginor, quem
Itudio cocepi podlco,aiit certe peramoenos lucos Elifij,verc vi-
deo mui.i$ crt.ire . [Vult ure) Vultur mos Apuli*, f.abuior.im ve-
ro nutricem appellauit,qitod h* ferre allinis fois , narrare fabu-
las folent. Ordo elt. Me puerum fatigatum fotnno,& ludo texe
re.palubes . noua fronde,in viihuve Appulo, extra limen f.lmlo
f* Apuli* me* nucricis,noinen pro muci*, pro nutricis pofuit :
qua indeHorat. fuit. [Erun J.i noua) Viridi non anciqua,ii<. c an
da, que odore & vmbra foinnos nutriet . Sic Virgil. Floribus, &
dulci arp!rans,c6plcditurvn)br.i [Acherontia) Acherontia ciui
tas e(t ApLili*,c6cermin.i Lucanie.quam ob hocnidum appella
uit,qa parua clt , & m montis coniti tuta fummitate licut nidi a-
uium ,in fummis arboribus . [>akusq. Batino.s) Batinaciuitas
clt Apuliecotermma Venufine ciuicati . huius territorium pa»
fcuis amenarur,cu campi fubieft>,(iiie vicin' (int.qui Matini ap-
pellantur nunc aiiuhue. [Humilis Ferenti) Ferentum oppidu elt
Apuli*, Venulin* ciuitati.vicinum, quod humile appeilduit , qa
in valle ficum etl.fed nunc fine habic.atorcelt . [FremercT) Tege
rer,defcnfarer. Sacra aur.nir, non pp folum Apollinem , fedecia
^ppece re,eo q: paruus,ex:ra lime .Apuli* expulit us,l au ro,&t myc
io,co!ubis deferentibus, tcftus fic.in ome futuri poci* . Laurus
cnim dicata Apollini clt^ S myrtu, Veneri, qu* lyr* erac.St lu-
xutiofo fucur.i,dii lyrico c.armine,rf s veneras Hercriber«'t.[Non
fine Dijs animofus)[mpauidus . vt Lifsin iaq. ihoris.aninrnfum
pe(ffus,honelti fpadices . Ordo : Cameen*ct:o vetter infans, ani
rnofus non fine dijs velter , tollor in arduos Sabinos Sic. Prodi-
gium autjf.auore diLiinitacis,St fccuricatis fu* , fujffe conlirmar :
tanq fi numen fibi ineffe vclit inceliigi vbicunque Tum, inqt, ve-
fter Ium 6 Mufr cuius infantiam vos cultodille m.inlfeltuin clt.
fignificansq’ vbiqtienil aliud, q itudi.i Mufarum feribedo carmi-
na colat,vt elt, Me vero primum dulces ante oia Muf*, Quarum
facra fero, ingenti perculfus amore, Accipiant. [Supinam) Mon
tuofum,vt Collcsq. fupinos . Situm aut ci'ii'.aiis,defcripfit,quia
in afcenfu motis elt coniti tuta . [Seu liqd*) Aut inter aquas con
Itiruce aut deliCiof*,fiuc puri aeris . [Veltris amicum) Ordo eit;

Me amicii veltris fontibus, & choris no extinxit Philippis acies
verfa retro, no deuota arbos, nec l’alinurus SicuTi vnda . l-'h lip-
pis. n. a Bruto,& Caffio dimicatu clt,in quoB; parte Horat. fuit .
[l-’aliiuirus)i’romocoriiim elt Ficilix, no a P.alinuro ^.ncr gu-
bernatore didLimjfedab H.uinibale.vbi redeuntem fc Horat. dc
Macedonia penciitaciim dixir.q.a elt, &njuibus pericolofu» lo-
cus . [Vt.unque)Vbicuquc. fEpecnim vecereslvt pro vbi pone-
bant, vt Virg. Labicur infelix c*fis,vt forte iiiticnciv . [N.iuita)
Nauitahic pro naiiiganre pofuit. [Bolpho^; naiiita) Sic a nara
tu bouis,di;tiim . [Et.irences) Calcntc.s. in Affyna enim regio-
ne Perfarum vehemencior elt Sol : vbi & Antonius dum .ad Cleo
patramvulc rcuerci morbo exercitum perdidit. Ordo cH , Ec
ego viator libens v|iam arentes arenas AHyrij liicoris . & Brit.ia
nos feros, hofpitibus, & Conc.inum l*tum equino fanguine .

Littus etiam camporum ex ti emi tacem, veteres dicebant . Virg.
lacet ingens lictore truncus . & ciii lictus arandum,Cuiquc loci
leges dedimus . [Feros) Inhofpitales. Britanni. n-immol ire ho-
fpiccs dicebant . [Et li’cum) Concani gens Hifpani* dicebatur,
vel (vt quidam voluc)Thr3ci*, quibus dum vinii deeffet, lacie &
languine vtebantur . de quibus ait. Virg. Et lac concretum, cum
langutnc potat fqno.[Virjm)lnuibns fubaudiendum» it, rtcuti
que mecuoi cticis.[Phatciratos Gelonos) Geloni, ges Scyihi*,

fagmis

r o R

ILun.magnuilifurtejiKie trlu p ^

crc.uis l'icno ■'“'"J-^“^: j fjjis cohories.bciras hic 00 late
labo cc!j^iiinolaM>Ji'. PP^ ^j^,„ „ ,j 5 „,(„s,aJ oppidi
ftd a labore I""*''" SSinteius recondidit.[Fimreque-

reiiieljb.)N ,.-j p.pjefarctnpoeticsquoquearcis Hudio-

fum . ^ foborari.Lene.n.confiliumjfapienna

mencem [Scimus,vt impios f itanas) Ordo

fo olem ■"■?■<>» T.tania.ciduco fulmine & .mma
Xm vnus qui lempeiat inertem terram & ventofum ma
r/s q atquo impeno regit^triflia regna, & vrbes.St diuos.& mor
re & q, *q rTOaoasWic per Titanaa, oltendii nres (ine prude.
” m “nrir:,fed e-r adperfia lih. ende & g, gantam

ooroit exemploin.q ittationabiii furore, aditetfos deos arma fg-

LLtuot. [iLiem) Aut qua! eos genuerit, ^v, a. fune au t quae

.acet femper , nee agitatur , aut fettut motu,.iaIia elementa vt

Vire Delpieiens mare veiiuoium.tertasq. lacetes. [Tr itia} De
llaiu fuo iUper foiiieita. [Magnum iila lertorem.intuierat Io-
ui lOrdo clijUla horrida iuuentusjfidens brachijs, & fratres ten
demes, impofuille Pelion Olympo, intulerant magnum terrore,

loui . Melius intelligiturhotridaiuucncus,g,horrid.4 bracliijs ,

vt Hic & Aloidas geminos immania vidi Corpora, aut bradiia,
pro viribus accipieda fune. [Tendentes) Contenden^s monti-
bus montes imponere Pelio OlTjm : Scilicet atque Oirr,fron
dofuminuoii!cre01ympum.[Min3ci)SiibIimi eminenti: vt, Me

diltl- minaiis,illabuurvrbis.[Eiiulfisq. trun.)TantE.n.erat vir-
tutis, vt truncos acboi^! taceret in holtcs.[Aegida)C!ypeum Mi-
jicruK.Virg Contra Neptunum, & Venerem, contraq. Miner,
uam rclatenens.[Ruentcs)lncon(idcrate venientes. [Hinc).i.
cx viistparte Iouis.[Auidus)Propcerignis rapacitate. Virg. illi-
cet ignis edax, fiimma adfaltidia lefti voluitur . [Qui rore pueo
Caltali c Apollo armentum df

patuiiVe.liue in monte PatnalTojVt Virg.Calialiam molli diuer-
liiur orbita ciiuo cu Parnafllim fignificaret . Solutos aut dixit fi-
gniticans [ludium capilloljt . vt Crinem fingens . [Dumeta) Ne-
mora, fed ppafperitatem loci,Dumetadixic.[Delius)Dclo infu
la,in qua natus memoratur . [Patar?us)Patara ciuitas Lycie, in
qua Apollo maxime colitur . vt Statius,Seu Lyci^ Patar^,excr-
centdumeca iugis.[Vis confili expers)[gnara gnalis fnia e[l,nec
fpecialitcr pertines ad gigantes>q> robur corporis, fine prudentia,
penculoium fit.S: inefiicax. [V ix lem.) Virtutem moderatam, &
jdeo dicit iiiujn , quod vult .ad Augullum re'uerti,q & fortis erat
& fapiens.per qu^aJculiiieperucnitimperij. (Idem Ode vj.)i.
execrabilcs dijs (unr vires qu^oem iniquitatem, aio meditantur.
[Teitis) Superiorem fniam, perfonarum confirmat exemplis .
[Centimanus Gyges)Briareus,vt Virg.Et centum geminus Bria
reus.[Tencator Orion Dian^)Ono venator fuit q lluprari co-
natus Diana eius fagicris occiliis ell, [{nieda monltris terra do
let fu is) Dolet, inquit, terra qi ita inietla cllfuper gigatcs.vc eos
quos filius CIUS uoliint filis montibus pratmat.Iuucn.Vndefit vt
malim.fratcrculus efiegigantum. [Mceretq. pars) Virg. Hic ge-
nus antiquum terrp Titania pubes. [Luridum)Squallidum,& in
ferno colore ficdatii. [Nec pciedic impofita cclerignus Aetna)
Montem Sicili^, Encelado fuppofitum,quem ad prune perpetui-
tatem femper ardere comemorat . ficiit & Tityi lecur , a vulture
indcfelfo pj[lu,non poHe confumi.ut Virg.Roftroque immanis
uultur adunco, Immortale iccur tondens, fcecundaque pcenis Vi
fccra,nec fibru requies datur ulla renatis. [Incontinentis)Libi-
dino(i,q Latonam uolueritlluprare . Tityus,gig.is fuit.in nouc
lerrf lugeribiis cubans . lic Virg.Pcrtot.i nouein,cui iuger.a cor
pus Eorrigiiiir.[Ejrithounu-oliibent) Reprimunt rcUnngunt.
Pirithous .n, ron.stus Proferpinam rapere, cathenis dicitur in-
nodatus . iit Hi dominam Ditis thalamo deducere adorti.

D Ercrndcccelo,&dic age tibia) Inuocat Mufam ut feiu-
uet in carminibus.fed q’ .lit Defccndeca-lo, ad illudpti-
nct,q’iielit j.uranlirc a iunonis rermonibus.quos in coe
lohabuilfecaollenderat.[Mclos)Dulciscanius. [Auditis?) Hic
dulinguenJum , & pronunciandum , interrogatiua . figura dicit
atit.iudire uocem Muf^camus aut nunqdhoc imaginor, errore
mcns.quv nimio poetico lludioconcepi?[Audire,8duideor p.-i

Hic pius dixu.pro Diis 5c hoc pro MulH didu eil. [Me fabulofe

Vul.ui. u. Arpulo.Alimii Appul,a,,)Vul.ur

I N V M

Ses alfuus fu.s M fabulas narraru folcat. [Ludq,lai,sa4
o“ d^e l,Mu Pb«“ raiigatum fomni. icxerq i.aluhe,,,wual,„,.
2 i "vu liurc Appulu excra l.mq,Apul.I fabulofx nucrici, jiuu,
ax nouii' fb ■'i'"''’ pbrb'''[Sli«b1"? Achcruin)

Are°6l.a qpp.db bU Luca., IX qu-m. iiidu appe Ia,, q, parua dq,
& 1 uLu uiAcc coulli.u,a,l,cut n,J, amu n, (u,iim.s arboril.*
fcld cire-rsaliusq. lial,nqs)Iia,nia opp.du cll.in Appu ,a.[t, at

pingue ,enfil.un„l,sl-cid..)f crc.uu,n oppnlu cit, & ,p™

Xuwma.quod ,dto humile appcllau.t, q. m valle cU poluun, ,
rvTdmcrttlicra Lauroq. collaiaq. myriu^Sacta autum.qq id,

eo * dixit,q II, in tuiela Apoll.n.s.led ct.cp vehi fe diumi.us ea

^Zen-i a colhbis inielligl. [Non Ime d.s amniofus mfani) Id.

IXifolnudiucmnemoris no espauerae.cu , Ict & folus.e,
fans . quod ipm peod.gf. dicie d.u.ni.ails cuiuldam.qua m le elle
Xllili vuli [Velter Camaenx,velle,,i arduos Tollor habinos)
Vbicdque .1,0 ., fum veller fum o Mufx.cuius infantiam.manile
m elt.ios cuTlodilfe. J> hocaiil.Cgmficat fe vb.cuquc fud,., ni-
hil almd.q lludia mulica colere, [bcu T ybur fupmu. feu liquidi
olacuecc Bji 3 t)Supjnum,inq,t,Tybur ad fuu eius motis afpicics,
na in latere montis conftitntu ell . [Veltris amicum fontibus, 6c
choris) Sub Bruco fe militalfe Horar.fxpe ollcridir,& periclita-
td cum ab Augulto partes ciusfufc funt . Qjod periculum nunc
ait plidio Mularum fe eualllfe. [Deuoia no excinxit arbos) De-
uota nuc euitanda,ac p hoc execrabilis,& dcceUabilis.[Nec Sicu

la paIinurusvnda)Oacditfeeciam in mari circa Palinurupro-
m6torium,pencliratum.[Viciique mccum vos entis) Pro vbicu
que accipe . Vc enim veteres, nonnunq, pro tali particula pone-
bat . vt Virg. in V. Cifis vt forte iuuccis pro vbi ccGs . & Ouid.

Quaque fuit tellus illic, & potus, vtacr. [Nauit3).i.nauigas,[Ec

Jicii equino fanguine Cocanum.) Coneam Hifpamsgens , vel
(vtali)dfit) Scythii, quos ollendiceqnq vefei fangume , de qua
Virg.lic ait ;Ec lac cocrecum cum fanguine potat, eq.no. [EtScy
thicii inuiolaiusamnc.) Scythicum amne, Tanaim lignificare vf.

Inmolatus aut ad fuperioresrenfus.p zeugma referendum. [Vos

Csefjre 3 ltum,miUtia fimu! Fellas cohorteis abdidit oppidis ; )
Ecia C?rarem,aUum,inqc vos rccreatis.cii in hybernis coltifuic
exercitu, Per quod et Cifarem Itudiofum fuifle poeties olledit.
[Vos lene colilium &datis,& dato Gaudetis alm£)Per Mufas.i.
p ftudiumliierariim ad fapietiam corroborari mentem, intelligi
vult. Lene.n. colilium fapientia dicit. [Scimus vt impios Tita-
nas, immanem q. turma) Hac parce,quali olledit vires fine prude
lia non tm vanas elle , verum et fibi aduerfas . .p quod bat illud
quod fupra dixerat.Vos lene cofilium datis, & dato gaudetis. [Fi
des iuuentus,horrida bracliijs) Ordo eft.Fides brachijs iuuentus
horrida.melius n.intelligit horrida iuuetus,!^ horrida brachijs .
[Fratresq. tcdences opaco Pelio impofuifle Olympo)Tedences
pro cotendentes.dehocaiit & Virg- fic loqtur, Ter funt conati,
imponere Pelio Olfam : Scilicet atque Oife frodofum iuoluere
Olympu. Ter pater ex crudos, di Gecit fulmine motes. [Aut quid
minaci Porphyrio llatu) Sic & Virg.Mediaq, minas illabit vrbi.
niG quod & in i pfa corporis altitudine mins quadam vnr elle, ac
que horror. [Hincauidus ftetic Vulcanus)Auidu Vulcanu dixic
PP ignis auidicate.[Nun^ humeris poGturus arcu)Pofiturus,^p
qui nunq ponet. [C^ii rore puro caltalix lauic Crineis)CaU3lia
fons ell,in mote P3rnaflo.[Nat3lemq. Glua)Natalem Giua nunc
in qua natus eW. Aliter dic natale dicimus quo q,s natus elt. [De
lius,& Patareus Apollo)DclHis a Delo infula nf. Patareus aur, a
Patara vrbeq ell in Lycia. [Vis coGli expers, mole ruit fii3,)Hqc
elt ghahs feiuctia,& fpecialiter pterca nunc ad gigantes pcinet .
[Vim tepecatam dij quoque ,f uehunt In maius) Hoc ad Augu-
ftu vult referti, que. f.fortem intelligi vult,& dodu p quij ad fubli
mitate imperijjfama peruencric. [Notuv .y mccgrs, Teniacor
Orio Di.ins)Ec hic teGis ell, mearum fcntetiavum, accipe Orio
aut Dianam fluprarecu tcnt.iirec,fagicta ciusoccifus elt. [Inic-
fta monltris terra dolet) Suis cetra,inq.r,mater,dolctGlios fuos
gigaces montibus fuisfe pmere.[Nec peredit Impolitam celer
ignis iEcnam,);£tna mos, Encelado fuperpoGcus elt , q.iic qua-
uis ardeat non tn abfumicur,vc femper eu premit. [Incontinen-
tis, nec Tityi iecur,Relinq,c ales)Tnc6(tnenti»,libidino(i,luc ai'ic
adortus eft Prorerpin.i.vel (vt alij aiunt) Latona, ob quod iecue
euis, femper rcnafccs a vulture confumitur. [Amatorem trecete
Pirithoum cohibent catenar. ) Atque hic Proferpinam rapere te
tauic . ob quod dicitur cathenis innodatus elTe apud inferos.

D Efccnde calo) Quia argm diligcncc-t d Mancincllo col-
leifti) eft colligamus ordinem, qui talis ell . [O Calliope
regina). f.Mufarum. [Age Dcfcende ccelo)Qiii3 fpli.ens
caleltibus

A5CBH'

LIBER

coelebibus Mufje prasftdere i Placonicisdnr. vel de caelebibus re
bus,3d terrenas, & dic longum mclos.i.caticum dulce, feu mauis
.(.magis vis,nunc.r.dicei'e. [Voce acuta) .i. clarirona,(eu Fidibus
.(.chordis, & cythara Phoebi.i.quam Phoebus ferre fecum df.[ Au
dtcis).i.ati ne exauditis voca mea 6 Mufx f mutat afu numerum,
quia cum Calliope princeps fit Mufarum eam pro oibus aliocu*
tus crar, non .n.lyricis.fed heroicis prxeb . iic6c Aen.vi). Maro ,
vos 6 Calliope precor, arpirate canenti . An infania amabiJis.i.
furor poeticus, ludit me, quia videor audire.f cantum Mufarum
& errare per pios lucos.iQuOs fubeunc).i.at(ingunc camoen^ ,Sc
aqux,& aurx . quod vc verolimile factat fatale libi dicit, quia pa»
lumbe5.t.,columbx Gluelires. [Texere) .i. operuerunt me puelj^ .
[Nouafconde).r.lauri,& myrti virenti . Fatigatum ludo, & fo-
mno.i. dormiente, poli ludum puerilem in Vulture monte Apu.
lo.[Extra limen).i.in continio Aputix nutricis. f.mex. [Fabulo-
rx).i.garrulx,vc folent nutrices blandx garrire alumnis fuis-C^d*
•i.qux res. Foret mirum.i.miranda oibus. f.populis. Quicunque
cenenc.i.habitanc . Nidum.i.oppidulum.poficum in monte, vt ni
dus folec in arbore, Acheroncix,illius oppiduli. Celfx.i.in fubli
ini iitx,Bcfaltus Batinos .i.adBacinam oppidulum Apulix. Ec
pingue ariium Ferenti illitis oppidi, Lucanix . Humilis .i. inde-
cliuo poliet, foret inquam mirum. Vt.i.qualiter ego dormirem.
Corpore tuco.i.defenfo deorum cutela.[Ab atris).i.vencno(is vi
peris, & vrli$.[Ec vc premerer).i.operier . Sacra lauro qux trium
phancidebecur,&myrco,quxouanti,aucincruenrx vidorixda^
cur vnde bginhcabatur futurus poeta lyricus, qui vidorum lau-
des line heroic.agrau itare dicat. Collata.i. congeila a palumbi-
bus aut in fafciculum colligata, exiLiens infans animofus, non Ii
ne dijs.i.deorum prouidentia. Et ideo 6 Camanx,ego veller,q,a
vobis deliinacus^adhuc infans . Veller.i.vcllro beneficio ferua-
tus. TollorinSabinos arduos, feu frigidum Prxnelievrbs in
Arecino monte, feu Tybiir fupinum.i.molle,& fupinos faciens,
fcuBaixIiquidxpropter balnea, placuere mihiego fup. tollor
eovelter. [Acies verfa retro) .i.in fugam . [Philippis) .i. apud
Philippos, in Aemachia . [Ec arbos deuoia).!. neci mex debina-
ta.[£c Palinurus) .i. promontorium ab eo didum, non excin-
xic,in vnda licula . [Me amicum) .i. fataliter debinacum , fonti-
bus, & choris veftris . [Vtcunque mecum) Ordo ell , vtcunque
.t.quandocunque,6 rouf^ vos eritis mecum.[Ego nauita).i.obies
munus nauticum . [Tencabo libens) .i.etiam voluntarius. [Bo-
fphorum) .i. in angulUam quamuis maris boui cranfmeabilem ,
fed propeeeanguttiam periculofam .vnde addic. [Infanientem)
•i.furencemxtlu. [Ec ego viator) .i. incedens pedibus. [Tenta
bo libens arenas arentis).i.liccas.[Littoris Aflyrij) Vbi propter
vicinitatem , aut direftum afpcftum Solis.maior clf xllus , & ita
difficilius iter.[Viram).i.vifum ibo Britannos feros .i. crudeles .
Hofpitibus quos tunc immolare folebancnunc etiam aduenis
fatis duri . Et Concanum).i. populum Concanx ciuitatis Medi
terranex, in Cantabria qux clt regio Hifpanix Taraconeum .
Lxcum.i. gaudentem, fanguine equino, qui eius potu, more Scy-
tharum quorundam tunc vefcebacur. [Vifam etiam) Repete
femper, vtcunque vos mecum eritis Gelonos Scychix populos
pharetratos, quia fagiteandi peritos . vnde Parthi , qui dicuntur
Scyth.arum exulcs ab illis oriundi prius difti fune pharetra deco
r i, & vifam amnem Scychicum.f Tanaim ,qui Europam ab Afia
diliungit vos Cxfarem &c.docec deinde quid Mufx in Cxf. Au-
guUumconcuierint vti^ueilli familiarilTimx lint dicens. [Vos
recreatis).i.relicicis,& molliter fouecis antro Pierio, in quo.f.ge
nitx edis in Thdfalia,iuxca Macedoniam, hoc cll vcltro,feu poe
iico dudiOjCxfarem.f. Augullum altum ,i, infignem,& fublimi-
ter fpe^abilem Milicia.t.arte militari limul.i.immediate , pod^
abdidit .n. hyemare permifit . Oppidis .i. vrbibus claulis cohor-
tes felTas militia i. longa, Cxfarem dico. Quxrentem. i. inten-
dentem linire labores .i. expuere, &abijcerefadidiom ex longis
laboribus belli. Vos almx.f.Mufx datis. f.omnibus, fed prxeipue
Cxf. Augullo , infequenti patrem adoptiuum lulium , qui fuic
vfque ad peenitudinem clemens .conlilium lenc.i. lenis & huma
nxvitx. Vnde ftudium Mufarum, vulgo lludium humanitatis
vocatur. [Et vosalmx).i.animorum,immo omnium rerum altri
CCS, quia concordia (quam Mulx per lene conlilium quod dant,
inducunt) res parux crefeunt , auftore Salutt. [Gaudentis dato)
-fconfilio , quia Mufx alios inducunt ad humanam vitam, & ip-
feinterfebcnignx, atque humanxfunc. Secus faciunt multi,
dantes bonum conlilium , & non facientes quod confulunt. di-
cunt enim (ait S.iluator noder) & non faciunt. Scimus ve im-
pios (vt probet pietatem) ad quam Mufx nos inuitant quia pru
dcniiani adiundam habet , plus pofle ij temerariam inultorum

T E R. T I V 5. j8

impietatem, viribus fuis Edentem , affert tenimoniure gigantu ,
qui viribus qutdcin prxdicijfed non virtute, nec pietate, iiiconful
co louem debellare auli,vi^ti lunt. vnde dicit Scimui vc.i.quem
admodum is fup. videlicet lupitcr. Qui temperat. i. tempera*
mento, quodam dilpoiiu,& {ranfmiuat . Terram inertem quia
immobilem , & nihil nili virtute coelelH ^oducentem , & mare
veniofum.i. proccllofum,& alTiduis ventis agitatum aut ventos,
ac nimbos procreans, & qui vnus .i. folus regit imperio xquo,
quia (vcdicuut Acneid. x.) Rex lupiier omnibus idem. & eiuf.
dem Vj. Auczquus amauit lupiier . Jpfe autem folus hac facit ,
propria quidam potc{tate,quia ceteri dei credebantur eius mem
bra vnde nec Apollo quidem qui vaticini) Deus dicitur , futura
fciCjnili qux ab loue didicerit . vnde dicit Celcno Aen. lij. qua:

Phoebo pater omni potens, Mihi Phoebus Apollo, Prodixit vobis
furiarum ege maxima pado.Qui ergo vnus, regit imperio xquo
vrbes,& regna tridia.f.infcroiit & diuos & turbas mortales. i.oes
viuentes.Sudulerit Ticanas.i.hlios Titani,& Terrx,ex quorum
fanguine pollq moncibus opprelTi fuerunt oes , nam pr^ ter fo-
lem,qui dijs annuens,coelum meruit.progeniii funt gigantes im
pios.f.in deos pr^terquam (vtdixi) Solem, appofitorie. Turbam
immanem.i.efteram,& crudelem volentem. f.diuinis & naturali-
bus legibus reliliere,llta iuuenius.i. multitudo Titanum ,adhuc
iuuenum horrida.i.afpera Fidens bracbijs.i. viribus fuis,qu^ po
tilfimum bellatoribus in brachqs func.unde etiam canitur, Fecic
potentiam in brachio fuo,& fratres. i.reliqui gigantes et e terra
genui , Tendentes. i.concendentcs . Impofuifle Olympo opaco
.f.umbris nemogs [Pelion). i. montem illum Theffalix,4b Olym
po no multum diltantem intulerant.f. dum primum cotra loue
impia arme fumerent.Magnum terrorem.timuit.n.ne ab eis pei
letecur.i.nebeneuolusaipe^us louis, terrigenarum malitiam
domare nequiret.[Sed q,d Typhoeus) Docet uires inconfultas ,
nihil poife dices, led qd Typhoeus, fupbus ille gigas , & Mimas
frater eius ct gigas ualidus.i. potes uiribus. Autqd Por.ee gigas
Statu minaci.i.lias minaci ter, & hhs llatu minacem. Et qd Rhoe-
tus conii militer gigas. Ec Enceladus potencilTimusille gigas in
Aetna fepultus . unde Aen.iij.Fama Enceladi fe mullum fulmi-
ne corpus Vrgeri mole hac . 1 aculacor , audax truncis euullis.i,
q integras arbores cum radicibus euulfas , iaculari potuit Ruen-
tes. i.pcipites tendentes polient contra Aegida.i monimencu pe-
doris Palladis.i.concra prudentia, cuius Pallas audor & Dea ell
fonancc.f.dum agitetur? q. d.nihil Vulcanus auidus.i.inccfus.ad
pugna lietit hinc.i.ab una parce Et luno matrona qux ecia Vul-
cani mater fingitur, produxilfe eii in femore fuo, tine louis femi
ne, quod fingitur, qa fulmen ex pingui terreliri natum, tn medio
infim^ regionis aeris ^pdudum parte,aeris,cui lupi ter , peli non
tranfcedi t. Stetit hinc.i-ex una pacte & Apollo Delius. i.in Delo
natus, & Pacareiis.i. in Patara urbe Lyci^ , uicillim uerlare foli-
tus . Nunq politurus. i. q coniti tuit nunq deponere, donec uice-
ric.[ Arcu humeris).f.ruis. [Qui lauic).i.imbuit, & irrigat . Eli.n.
prxientis temporis, nam priorem corripit. [Puro rore Caftaiif)

.f.fontis illius mulis in Parnalio facracillimi, riuo guctacim infu
fo crines.j.capillos Solucos.i.difperfos, & qui tenet dumeta Ly-
cix,vnde Patareus didus elt. [Et filuam natalem). i.Cinihiam in
Delo, in qua natus eft,vnde & Delius didus vis.i.forticudo cor-
poris expers confilij ruit.f.in interitum, fua mole . Sed di) quoq.

.I.etiam di) prouehunc in maius vim temperatam. i. prudecia mo-
deratam, Idcm.f.dij Odere vires mouentes.i.agitantesaios. O-
mne nefas gigas (auc Gyges) Centimanus. i.cencum manus ha-
bens.f.Briareus,aut.4geon,eltteftis mea?- fententia?!, quiafe
prollratum inuchic.Et Orion tentator.i.follicitator. [Dianxin
tegrx).i.incorruptx domitus fagicca virginea.i.ipfius Dianx,i
qua cofoflus ctt,elt notus teftis meaif fcncentiarum. [Terra inie
da).r.ad repulturam,Monltris fuis.i.gigacibus a fe producis do
]ec,& maeret partus.i. natos fuos Milfos fulmine ad Orcum.i. In
fcrnum,reuPlut. Luridum.i.fquallidum & inferocolore foeda-
tum . Nec ignis celer.i.quamuis celer . Peredit.i.abfumpfic are-
nam policam.f.Encelado prxeipue. [Nec ales additus Cultos)
.i.obleruator , & perfecutor nequicix.r.vulcur immortale iecur
tondeni . reliquit iecur Tityi . qui alumnus erat cerrx Inconti-
nentis quialunonemdc Itupro inierpellauit.[Ec catenx trecen
tx).i.plurimx vt fit numerus finitus pro infinito . [Cohibent).i.
conftringunt,&arcent,ne exeat ab inferis Pirithoum amatote.f.
Proferpinx cuius rapiendx gratia ad inferos defeende rat .

Vdirc,& videor) Latina loquendi ratio exigit vt dicamus M A TT.
videor audire,vidcris rede feniire,& eiulmodi aha , Ii o- ienfuh ,
^ ftendere velim me elfe qui audiam, & te qui fentias,
non autem uidetur mihi audire, uidecut tibi rede fencire.

Nam

DOCT,

mttrfr,

CLAK*

c A R- ^

Nam i; r«us

rr./. loiuti» & ic . Eiufdcm CEum ««‘irs dodum .

l,milia,«t d'«"‘ '/*' '^° 77 °p”or.!Dcos &. Mufas '?<“ 7 “

Enc ig.cur "'do.Vid™' a^‘ l>orphyno)ti-

ra 7 ap«^ac":I;o/aS:.m^udi,...?A«oales.,quod.olpnua

C[:;:(aecisra^:r^jr„ta^rii.e...T.a«um

jrrtrdSdnSLv;or!« .epop.

Lh.[ . It c ",V= .oce «i hd,bua. Nac hoc m.h, placcc.qood
aod,.,“ 'd Oli, opem refeit , cum ad fodalca loqueeeeor v. ,plc
etiam Acron paulfo po(t velut foi polt oblicus, retere . V elue in
7 aao“°nqmc.rodalea rooa d.xu , An mclud.c amab.hcnfa-
n,a ' °Quod .«o luco, Elylij idem Acron iniellexetit.lane mi-

7 r md^miuime ,e,,l.m,le,,dciur . Tolecabilio, era.,quod A-

clierontiamApuliiciuiiatcm facie, cum Potphyiion Lucanis
dicat cflc. Be Elin. Acherontem tlutiium 10 eadem ponit Luca-

na. NamVenuhainconhmoeratduorum populorum . vnde

& hb.ii. sermonum ipfe de fe dicturus elt, lequor hunc Lucanus
au Appulus anceps. Nam Venuhnus trachnemlub vtrunque co
louus . Idemde terento dicimus . Porro Idem Acron vbipaul-
lo polLinquitjOrdOjCamoens ego veltee infans animofusjnon
fine L)i]s,diltinguendum puto polt infans, nec icquencibus con-
iunaenduin vetbis.[Nec licula Palinurus vnda) Palinurus, idem
Acron, mquie, Pruinontorium elt Sicilis. Hocapudncminem
inuenio autlotcm,rcd omnes Lucani^ fatentur promontorium,
quod admonendum duxi, fortalfe librariorum culpa hoc irrcpfe
rit. [Vtcunque mecum vos ericis) Vccuoquepro vbicunquc
exponit Porphyrion ac poli cum Acron . Verum exempla Vir-
gihjjOuidijque, vt ad rem faciant non video etiam fi hanc expo-
litione hoc in loco Horaiij non rcijcio . Quidam vccunquc ex-
pofuerepro quandocunque. [Etarcnceis arenas Lictoris AHy-
ri) viator) Arenceis (idem, inquit, Acron). i. calentes . In Aliy-
riacniin regione Perfarum vehenvcntiorellSol. Hsc illem figo
magis credo AHyriam pro SyriadixiUe, vtfipius ahbi, nempe
fupcrioris lib. Ode xj. Allynaque nardo, quod & Acron & Por-
phyrion eodem loco latentur. [Vos Cslarem altum, militia fi-
mul FelTas) Ordo elt (inquit Acron) Vos recreatis Pietio antro
Cxfarem altum mihcia. Hfc lile . Ac ego malim ance miliciadi
liinguere,vt fit TenTus, militia feiras,Ni(i quis ita a poeta diCtum
pucec,vc ad vtrunque referri queat, ex tuv >i(<reiv numero . altum
miiitia , & felFis militia , vc quidam etiam expofuerunt , & du£
breues (yllab® in Penthemimere pto vna longa , Vos lene con-
filium . [Qui rore puro Calfalix iauitCrmes folutos . Caltalix
fons Lycix (inquit Acron) vbi Apollo armentum dicitur pauif
fe . Hxc ille. Q^x fi ab ipfo audorefcripca funt, nx ille egregie
infipiensctt Cj^nd porro ego fufpKcr, dicere fuper Tedeo . Paul
io poli ad illud poctXiVis Cunfilij expers mole ruit fuaex Por-
pliynone, ait Generalis eft fenceniia , fed fpecialicer pertinens
ad gigantesjvbi quidam lib. pro fed habent, nec , haud dubie li-
btanoium errore.

AVGVSTI LAVDES.

Miro Mr^umtnto Au^uHi l4Hdei <n^r«d(l«r . Nam ait, fi \outm cre*
dimm imperare ex ptrjuajione Qr' fama . multo ma^u Augujlum regna
re credere , canurnit . euiuo »mpern.m o> potenu4m prafeniH intuemur ,
,Cr lemperin maiuttrefiit ,quanquam a
Craffoo- ««*«xercUM4^if}4 & ignommia affe^la fit , quia captiui
duxeram v*arej «b hoflibu» ea 4/^n>i4le -riUm fuam rerfimentei ,cum
r '£'? ir/!" ‘J"' irauipimn

lerjiiHirtnf' . «hunier |)cni;« turp».

I N V M

odr V- Tticolos .ntraHrafhos ■.~>t ,

yidrs It dti ftei ttim candidum.

Oblo tonantem credidimus louem

Regnare. pr*fens diuus habebitur
Auguftus,adic£lis Britannis
Jroperio, grauibusq. Pcrlis.
Miles ne Crasliconiuge barbara

Turpis maritus vixit ?&hoftiura
(Pro cuna , inuerliq. mores)

Conftnuic focerorum in armis ,

Sub rege Metio , Marius , & A ppulus
Ancyliorum , nominis , & tog«

Oblitus , sternxq. Vefts ,

] ncolumi loue , & vrbe Roma?

Hoc canerat mtns prouida K eguli
DifT-ntientis conditionibus
Fadis , & exemplo trahenti
Perniciem veniens in auum :

Si non periret immiferabilis

Capt uu pubes. Signa ego Punicis
Aflixa delubris , dearma
Militibus line caede, dixit,

Direpta vidi . vidi ego ciuium
Retorta tergo brachia libero,

Portasq. non claufas , & arua
Mane coli populata nollro .

Auro repenfus Icilicet acrior
Milts redibit? flagitio additis
Damnum neque amiflos colores
Lana refert medicata fuco :

Nec vera virtus , com femel excidit ,

Curat reponi deterioribus.

Si pugnat extricata denlis
Cerua plagis : erit illefortis.

Qui perfidis fe credidit hoftibus :

£t Marte Pcenos proteret altero ,

Qui lorareftndfis lacertis
Seniit iners ; timuitque mortem .

Hic vnde vitam fiimeret infeius ,

Pacem duello mifcuit .O pudor,

O magna Carthago probroiis
Alcior Italiae ruinis.

Fertur pudicae coniugisofculum ,

Paruosq. natos , vt capitis minor ,

A fe remouiffe , &: virilem
Toruushumi pofuiffe vultum ,

Donec labanteis confilio patres

Firmaret audtor nunquam alias dato ,

Interq. mcerenteis amicos
Egregius properaret exui .

Atqui fciebat , quai (ibi barbarus
T ortor pararet . non aliter tamen
Dimouit obflanitk propinquos »

Et populum reditus morantem ,

Qiiani

LIBER TERTIV S.

<5j

QiiSra (i clientum longa ncgoda
Dijudicata lite relinqueret ,

Tendens Venafranos in agros.

Aut Lacediemonium Tarentum .

Ofi t o tonantem) Hac Ode Auguflu celebrat :
fcnbit enim hominis credere louem regnare cce
!o,cjui tonac & fulminac. Auguttus vero pr»fcns
diuus hdbebicur fua virtute, ac potentia imperio
additis Britannis & Perfis. Arguit inde, & hoc
in Augulti maiorem laudem Cralii milites capti
U 4 h iHium puellas thalamo quoque lunxerant vit^ gratia, fub te
geq. Medo pugnabant Romanie virtutis, & gloris penitus obii
tt,qu id agere non debebant, fed potius pro libertate, vel honella
morte pugnare, fpreto omni terrore . (^od & Regulus agendii
elPe cenfuit, cum a Poenis captus , & in vtbem legatus in lenacu
coniuluit nullo paAo captiuos permutandos, aut redimendos ef
fe nam vera vrtus femcl amilFa non redit vn^ : nec qui femel ca-
ptus ell timore mortis poterit fortis elle, iterum enim capi fe fi-
nec.ne pugnando occidatur abhoftibus . Reguli demum fortitu
dinem comenda- . [Ccelo tonantem) Credidimus, inquit, loue
regnare ccelo, qm conat & fulmina, funt enim pocenti^ maxim^,
& nulli nili Doo ptoprix. hinc Lucan.ait : Per fulmina tm Sciret
adhuc folumcfflo regnare tonantem . [Adieftis imperio Britan
nis) Cioitates Germanis (vi feribit Liu.)eis Rhoenum,& trans
Rh«num polit* oppugnat* funt a Drufo . pro iliis igitur Bri-
tannos poluic poeta . nam luiiifii funt & vicini . [Perfis) Tran-
quillus de AuguUo fic ; Parthi quoque & Armenia vindicanti fa
cile cclferunt , & (igiia militaria, qu* M.Crallb , & M. Antonio
ademerant, repofcenti reddiderunt, obfidesq. infuper obtuleruc.
Per Britannos auc & PerCas ab extremis orbis partibus imperio
fuo gentes fubdidiHe inrelligit. [Grauibus) Moleltis , & perni-
ciolis nobis. [Miles ne Cradi) Hoc arguit, quia capeiui potius
vluere in feruicute maluerint, q pugnando pro libertate mori ell
aticordo : An Cralii miles vixit turpis maritus Barbara coniuge
&holtium.f.coniuge ? Nam fi barbara fuilTet dumodo non ho»
ttium decentius forer. Appian.in lib. Parthico fcnb.cum Craf-
fo ad XX. millia hominum interijfle x. milita in poteiiarem reda-
Cralii fta effe . Dc CralTo etiam plura videto Ode ij.hb j. [Proh curia)
cUdtt Exclamandi interieftio atque dolendi .dolent enim poeta quod
Romana curia id dedecus coleraretqu* femperad laudem, &
gloriam tenderar , id vero propter Cralfum & eius comites , df .
[Inuerfiq. mores) Hoftes enim Romanis dominabantur. [Mar
fus & Appulus) Hos Itali* populus, quia lircnuifllmi erant, pro
cunftis nominat . [ AncilioBt) Rege Numa fcutum e ccelo deci-
Andlt dic, quod Ancile vocaiiit eo qi ab omni parte recifumelTctjVr fer.
Ouid.lib.iij.Falt. Refponfum eft poftea ab harufpicibus , illi or-
bis imperium fore vbi Ancile confiUcret ,ne igitur ab hollibus
rc-ciperetur,vndecim fimilia Mamurius fabricauic , qux, in replo
Martis feruabantur . Duodecimq. facerdotes a Numa inflituti
ca collo fufpenfa ferebant faltantes, canentesq. etiam. Hinc ait
Ouid.diiflo Iib.lam dederat Salijs a falcu nomina dida . Armaq.
& certos veibacanenda modos . fuitq. reuerenti* maxim* Sa-
liorum collegium . hinc Africanus eo^ /nus fuit. Patriti) enim
er.i!ic,vt Lucaii.ofiendic, dicens: Qu^ leda iuuenrus Pacritia cer
uicc moiiec.[AncilioB>).i.dignitatum,nam SalioIJj collegium ma
xime reuerenti* erat . Vel. [Ancilioif). i. Romani imperij : rnfo
cnim harufpicum vbi Ancile feruarctur , orbis imperium erat .
[Nominis)Fam* 5c glori* Roman* vbique not*. [Tog*)Erac
hcc proprie Romanorum. Virg. Gentemq. togatam illi vero
milites dimilTa toga Parthorum vellibus vtebatur , [iEtern* Ve
H*) Per hanc religionem intelligit. Vettaaucvrbis Rom* cu-
(los erat quam virgines feruabancigne perpetuo , de qua legito
Ode i|.lib.j. [Incolumi Ioue).i.Augufio,quem loui comparauic
• ibi Prsfcns diuus h.ibcbitur Augullus &:c. [Vel incolumi loue)
.i. Capitolio louis fode . Vrbe Rom. pro qua potienda multi ex
lernt mone etiam fubieriint. [Hoccauerat) Prouiderat.inquit,
Regulus hoc,vc Romani milites captiui redemptionem fperaret
minime, fcd potius pro libertate mortem quod fubirent. [Dif-
fentientis) Difcordantis. [Conditionibus fc*dis)Tam turpibus
&in lioneltis vt.f.capriuoUt permutatio fieret, vel redimerentur ,
nam fub hac fpe pugnantes nulli acriter agerent ne occideretur,
. [Immiferabilis)N6mijerabilis [Signa ego Punicis) Verba funt

I iWgiilMi Reguli .ipud Scn.icuin. Nam Regulus Romanoljj imperatori
, Carthaginclibus duccX.icippo Laced^monio captus e(i primo

bello Punico apud Canti iginc cum quingencis.vt fcrib.Pol.lib.

) deinde prxllito iuramenco redeundi, nili rem pcrcgjircr,ab ipfii
Carthagineniibui ad Senatum R. inillus ell, vi capciui liiiic iiide
permutarentur, fcudusque fieret par & xquum, ricc elfent Ruma
nis inferioris. Vbi in vrbe aduenic Regulus,dumum,vxorcs,6t li
berot videre, & alloqui noluit can^ indignus , qa cjpciuus erat ,
dilfujfiiq. fenatui capciuol): permutationem vcl redemptionem,
neexquas leges accipiendas contra maio^i excmpla.indcnauim
ingreiluB ad Carchaginenfes redijt a qbus acerrime tortus cR,ad
morte de quo plene legito Sillium lib.xj.& Ode xijdib.j. [Signa)
Romana.r.nobis ablata militum ignauia. [Militibus) Romanis
.f.[Dixic) Regulus fup.Tergo libero cum liberi efiene, & fe tuta
ripotuiliciK [Vel Li.)i. nudo exutis armis,rcicftoq.fcuto.[Poc
cas nonclaufas-lSpretoomni nro terrore canq vii^ores . [Arua
coli) Adeo cuti efle Afrivnr,^) aruanfopreelio vallata colut. per
id auc RomanoQi militum accufat,ignauiam, capi fepmifetuc
non repugnantes.[Kepenrus)Rcdemptus.Scilicetcertc. loqtuc
ironicc . [Flagitio) .i.dcdecori eo 9 t,quiacapi fe permiferunt,de
berentque ,ppria uirtuie potius q auro fcipfos liberare.[ Additis
Danum)Perrolucndo,r.pecuniam pro eoif redemptionem jqd*
facere non debetis. [AmilTos colores). i.albos, & prillinos . opei
ma eil (imilitudo. [Medicata fuco).i.cinda infeifla, & colorata , ‘
nam ipMi& fucus color df, funt & qui velint efle purpureum colo
rem. [Deterioribus) Vilibus, & illis qui olim boni deteriores ef-
fefli runt.[Si pugnat extricat.! denfis Cerua plagis) Senfus eft,q»
ficuc Cerua expedita & liberata recibus,& laqueis fugiendi mo-
rem non mucat,nec pugnat vnq , fic accidit illis.q femel captiui
fuennc.facile.n. capi ite^ finenc non repugnando hoflibus timo
re morcis.malunt.n.fub feruitute viuere,q pugnado honefle mo
ri bene aut timidis Ceruam comparat. [Eru illc fortis) Ironice
loqciir.[Altero)Sccudo,rcqucEi.[ Lora zonas) Et laqueos. [Hic)

.f.miles iners. [Vnde vitam fumerer) Quo paftoeuadere poflet
pugnando quidem viriliter euadere potuifler. [Pacem duello mi
l'cuit).i.pugna ablUnuit exorta pace ab holtibus.hinc captus eft ,
hoflesque nunc pace fruuntur. vidores .n. nofleorum militum
ignauia . [O pudor) O dedecus . Regulus idem cum dolore ex-
clamat. [Magna Carthago) Ea enim inclyta erat. Reguli tamen
& aliorum clade altior efledta efl , id vero ait Regulus, quo in ca
ptiuos fenacus odium & inuidiam mouerec . [Pudies coniugis)

Apud Silum uxor Martia inquit, Q^o fers gteflus.^ non Punicus Martia
liic cll Regule que fugias c.!rcer, veitigia nfi Caftathori domus ,

& patriam fine crimine feruae Inuiolaca larem, femel hic ite-
rumque quid oro Pollutum e(t nobis &c. [Fertur pudic*) Poe-
t* verba i^unt, quibus Reguli fortitudinem celebrat. [Coniugis
ofculum) Martia Reguli uxor apud Sill.lib.v;. refugienti eam
Regulo ait, Non ego complexus, /i fanft* foedera t*d*,Coniu-
gium ue peto patrios damnare penates Abfifle, ac natis fas duc
concedere nodem. Hos inter fletus iundus uefligiaPcenis Li-
mine feduxtt Tyrio,qu*ftusque reIiquit.[Capitis minor). i. flui Cafhk
tus & infanus , vel tanq feruus . nam captiuus erat .hinc timuit ^•nians
matronam Romanam & filios ingenuos ofculo deturpare. Ca-
pitis autdiminutioeflftatus cornu tacio, ut qn hbcr efficitur fer-
uus . Efl aut triplex dimmutio capitis maxima , media & mini-
ma . Maxima df. cumciuicasamiccicur, nec libertas recinetur,
cum defertur qs in infulam, cum feruus efficitur.[Humi pofuifle
uulciim)Idegrtneillogt afpedu.& fletu moueretur.[Virile uni-
tum). i. grauem & feuc^i.non muliebrem . [Labantes) Incertos
qd agerent. [Alia) Alio tempore, qrunc.quis .n. contra feipfum
confuleret pro reip.falute egregius exul.i.inclytus & gloriofus.
uoluit.n. potius egregie exui effisq turpiter redimi. [Atqui)Ccc
te. Reguli fortitudinem comendae, qui ad certos cruciatus cum
laude redire maluic,q in patria turpiter efle, & cum infamia fi ca
ptiuus redemptus eflet, uel permutatus . [Barbarus tortor) De
Poena reguli uideto inOdexij.lib.j. uideco etiam Sill. in lib. vj,

[Dimouic obflantes amico.s) Sill. lib. vj. ait de Regulo uolenti
repetere Carthaginem poft hjbitum confilium.Patrias propera
batad oras Profequituruulgus.patrcsjacplandibus ingens Per
fonat, &ludu campus reuocaic libebat Interdum &: lullo ca-
ptum retinere dolore. Dijudicata lite finita &compofita lite.
[Venafranos in agros) Venafrum efl Campanorum mediterra-
ne.a ciuitas,vt feribit Ptol. lib. ii), ibi oleum optimum tefle Scr,

Iib. v.cranc & amoena loca. [Laccd*monium Tarentum) Duce
Phalanto Lacones Tarentum Apollinis oraculo condiderunt ,
de quo multa Strab. lib. vj. nos etiam latius Ode xviij. lib.j.

Oelo tonantem) Lucanus, Per fulmina im Sciret adhuc « ^ »
folum coelo regnare tonantem, ergo fi fam*,inqr,tm ma ^ ^ ^ *
y gnitudinc deos credimus quaco magis de Augulti diuini
tate credendu cU?cuius virtute & potentiam no audin afl'erit,fed

uideri .

bus Pcrfis Iiabebuur pi*fcnsdiuus. p i^nenum prouincias ac-

cidcnrarfqueadOricntOTCMinualle P

tio dolentis. cum ctt.qu* '^rgnatus ideo^auc dedecus

rProh curia)Quia minuerunt Inuerfos

CralTi tomemotat.JC plus '^“8“ „oii cf-

aat d.Kii moies AppuTus)C6mcmo

Icat fub Romanois, lago ’ [“^Xuum Perficum profe-

f^mmerercntur.&mutproprijsinfedibusoemiamxtate ag

hi n milites apud Romanos clariores erant, vt Hoc genus

Ic?c imm Matfos.pabemqiic Sabcllain.[Anci^llorumaommis,

& To.)Att“Ba arma, Romani de cceIo meruiflc. o

6a„. d tebaacar . & ideo h*c arma pro v.rra.c, pro
cfm pofai.. [Actern* Ve.) Aeterni Igms.qut m ara ema in d M
Fe cokbaiut . «t Vos teierni ignes , & no vtolablle velitu Tei .
[Incolumi Ione,& .tbe Roma) Qaafid.ceret ftance
falno Capicol.o, vel rerum natura & Romana vtbe . "on .n mi.
rum 6 Roma capra & Capitolio dirupto confenefcctcnl fub re-
ec Medo fed incolumi Capitolio, & vrbe Roma.turpiffimum dl
confcncfcere fub hoftilibus armis . [Hoc cauerat mens prouida
ReeuliVi-tioc prouiderac ne quis vitam ex captiuitate (peraret ,
fed potius pro libertate moreretur. Capcus.n.Regu]us a 1 oenis

imperator Rom.dum per comiitationecaptiuorum, Romam ab

Afris milfusfuilTeC , hanc fententiam in fenatu dixit , o,e captim
aut commutarentur, aut redderentur’, Scifipofterumdifciplina
militaris tali exemplo deperiret , nec rniliti fpes alia faluns , nifi
in armis ciTec . Vnde milites Crafli,qui Reguli diffimiles animo
erant vitam captiuicate pepigerunt . Fosdis turpibus, qicaptiuos
Afrorum pro fe reddi noluifiec. [Perniciem veniens ia2u.)In
futurorum perniciem proedTuramfi cate duceretur exemplum
Romanis non pereuntibus, qui capi poterant . [Immiferabilis)
Tanq, non ellenr digni mifericordia , in bello capti .i. nifi pubes
captiua immiferabilis perierit, elfet Pernicies veniens in ?uii.[Si
gna ego punicis) Allocutio Reguli in Senatu dc turpitudine , &
inertia captiuorum.[Milicibus fine c 5 .di.)Vt fuotum fignificarct
ignauiam,neccos redemptione dignos, nudatos eos fine csde &
comillione pugna dixit, armis, vc Cur ante tubam tremor occu-
pat arcus . [Libero) Aut nudo dixit , aut qut cum’ ingenui eflent
ne occiderentur feruire voluerunt , & ligari . [Poriafcque non
claufas).!. Afros non timentes, & quafi iam viftortyecolentes
agros, quos cum exercitu Romano ipfe vaftauerat i fAuro rcp.)
Xacrior Miles redibit ? per ironiam dicit fub hoc fenfu . Ergo
fortiormilcs,pccdec ad pugnam pretio redemptus, & fignificac
non pofle in acie fortiter Itare militem, qui viuere redemptione
didicerit, auc cerre acrior ad vitia redibic.i.detcrior redemptus,
veluc qui culpam haufericdamno.[Flagi[io additis Damnum), i.
& contra confuenidinem Romanam & difciplio.i elt , vc milites

f recio non virtute liberentur. [Neque amiflos colotes Lana re-
ertmed.fu.) Sicut fuco, inquit, lana medicata ad prifiinum iam
non pocelt colore reuerci,ita miles vitio capciuicacis imbutus ad
pnllinam non pot redire virtutem . [Nec vera virtus) Atqui ait
Virg.Quondamccviftis redit in pcordia virtus. fed fententiie
non femper gnalcs fed interdum pro negotioli qualiiate firman
rur. [Nec vera virtus) Inuoluta incorrupta. [Reponi) Reddi,
reftitui. [Deterioribus) Deterior a bono, peior a malo dicitur.
[Extricata)Bxpcditalibcraca.&eltfenfus. SiciicCerua plagis
erepta confuetudinem non pot mu care fugiendi, ita & miles, qui
fe perfidis hoftium commi ferit, conllanciam pugnandi hfe non
potuerit. [l’Iagts) Retibus . plaga: aiit propria* funes retiii funt.
[Procetct)Contcrer.[Altcro)Rel{aurato bello ab prcelium non
reuertecur .Ordo e(l . Qui iners fenfit lora Itridis lacertis , & ci
muit mortem reftridis lacertis.i.vinciri fc pertulit timore mor-
tis, proteret pttnos altero Marte fi ccrua pugnet extricata denfis
plagis. [Hic)lii bello, [infeius) Ignarus rerum, & per hoc igna-
uus. qui nefeiat vitam viro forti potius de armis fperandam. [Pa
cem duello mifcuii) Qui canq in pace fe hoHibus credidit, dum
fe debuerit armis tueri. [O pudor)Romanorum.[0)Exciam3-
tio dolenus . [O magno Cavth3go)Magna.n. Carthago ab ac-
colis vocabatur . fed hic eum poeta dedecore Romanorum ma
lorcm ait faftam . [Ahior Italix ruinis)Indignano Romani du
CIS, qui non vuuitibus vrbis contulit Carthaginem fed ruinis &
mircttis,vt fortior crederemr non in rebus priclaris . Fertur pu
dic* coniugis,ad augmentum virimis pcitinct,quod callam p^o

..irria Reeulus contempfit vxorem . Impudica enim mre potuj,

^ rrmni mdccocumenim duxit matronam Roman.im ferui
tTrli cip'tiuum ofculo dignum putare. Neglexit etiam paruoi
5^0^001 pro artatis infirmitate mifcracioncm patris mereri po.
fuerunt. [Vc capitis minor)Vt infanus . mmorac.o enim cere.
u anonan infert. rroruus)Tembilis,vcVirgil. Optima tor,
fL Forma bouis.i.m terram dciedo vultu : nc ad effedtum afpe.
S?. rraheretur . [Nunquam alias dato) Qualem fententiam ne-
mo nlamdercdcHilVe

S^-rencibus «regium exulem oppofult . Mirum ell ergo : vt „
reJsprofemcerentibu. ipreconllansan.mo probaretur. [At.
ou feiebatmui lib. barbarus) qui bac fecur.tate voluntaria fu,
impleto conlilio re Jirec ad poenam contemnens cerra libt & f.
miSa fttpplicia, ranquam impetrans imuna.s negoctfs.vel ad o.
eiumtelimeretuttvelad ptimium &populum).f.Romanum.
cum illi populus teSIletet ad Africam properanti, tam fecuio &
pertinaci auimo ipfe omnes deferuir, |folct quis rcliftis nego-
liis amicotum.aut cliencum litibus dlftinitis ad pridia fua proS
circi ocopter voluptates, quafi volens mole iijs carere , [Venafra
iioslVenafrum ciultasCampan, te eli. Vnde Venafranos. ad a-
mctnicatis autem exemplum .delitiofas pofull ciuitatcs . [La-

cedimonium) A Lacedtemonijs conditum.

C Oelo tonantem credimus louem regnare) Fama:, in<jt , P
de loiiis magnitudine ctedimus.quanto magis dc Augu-
Ili credenda eil, cuius virtutem & potentiam no audimus
fed videmus ? [/^diedis Britanis Imperio, grauibusq. Pcrfis)Pcc
has gentes ab vltima occidentis plaga vfque ad orientalem p con
tinuationcm adiunxilfe imperio fuo teiras Augultum incelligi
vult . [Miles ne Crafli coniuge barbara) Cum magnitudinem
rerum gcltarum Augutli comemorafiet, indignatur eos , qui fub
Craflo militauerant, oblitos Romani viriutis apud Parthos rc-
fcdiffet, turpitudinemq. captiuitatisasquo animo iercntis.Tur
pis maritus vixit ? & hollium . [Pro curia, inuerfiq. inores Con
fenuit) Sic ordinandum. Et hollium focerum iii armis cofcnuit.
Nam ilia per exclamationem per medium ; qui cIlGricc
Hisov illata efle dicuntur. Pro curia inuerfiq. mores : Poeta au-
tem hoc cum dixilieCjitane hoc Romanos fecit? O mores ^in
uerfi efiis , & 6 curia q indignas res pafla es . [Sub tege Medo)
Medum fuo more pro Parco pofuit .[Ancyliorum, nominis, Se
togi Oblicus, iiernique Velli) Per Ancilia & Vellem facram,
ac religioags Rwnanas vult intelligi . Aeternam autem Vellam
pfopieritetQDs,qui in ara eius coluntur ignes, dixit. [Incolumi
Ioue)Mire incolumi Ioue,acfidicerec,(lanie mundo, incolumi
rerum natura. [Hoc cauerat mens prouida Reguli.)Ne quis .f.
vitam captiuitate rper3ret,fed potius pro libertate moreretur.
[Diflenticntis conditionibus Foedis) Quod capttuos Afrorum
noluit pro fe reddi, [Exemplo trahenti Perniciem veniens ini-
uum) Perniciem hinc procelfuram in futuram tempus, fi exem-
plum tale duceretur. [Si non periret immiferabilis Captiua pu
bes).i.fi non periflent captiui quorum, nemo eorum milereri de
beret. [Signa ego punicis Affixa delubris) Hieverbafunt Re-
guli diiluadentis , ne permutatio captiuorum fieret . indicat au'
tem indignatione quantum turpitudinis militibus Romanis ef-
fet : cum facile fe captiuitaci tradere viderentur . [Et arua Mar-
te coli populata nollro) Vidi, inquit, poenos agros fuos colere:
qui agri iam a nobis ance fueram vallatu [Auro repcfus.f.acrior
Miles redibit ?) Ironia : cuius fenfus valet; Fortior redibit mi-
les ad pugnam precio redemptus quod fignificat non polfe for-
titer in acie (lare militem qui didicerit victum fe polTe viueie .
[Flagitioaddicis Damnum)Turpitudini,inquit, Romani, qui
per ignauiam militum accidit ; infupet vos adiungicis damnum
pecunii,quaeos redimere vultis . [Neque amiflos colores La-
n.a refert medicata fuco) (vt lana inquit) medicata.i.infciia: nu-
quamad prillinum redit colorem ita miles imbutus vitio capti-
uicatis non erit fortis . [Et Marte petnos proteret altero). i. ite-
rum confliiutus ad pugnam hollis prodierit . [Hic vnde vitam
fume, infeius . P.icem duello mifcuit,6 pud. O magna Cartha-
go probrofis Altior Italii ruinis) Sic vocabatur Carthago ma-
gna, quam aic dedeco re, & dolis Romanorum alci orem fadam.
[Fertur pudici coniugis ofculum, Paruosq. natos, vt capitis mi
nor, A feremouifle) Affirmatur Regulus cum Romam capri uus
dedudus elTet a poenis, auerfatus vxoris ofculum . dicens Inho»
nellum matrone efle eum, qui fit infamii captiui catis damnatus
. i. feruusfaftus, maritum agnofeere . Bene ergo additum pudi-
ci coniugis, ne putaret illum ideo ofculum coniugis auerfacum,
quod de pudicitia eius iniquus fenfiflci . [Donec labanteis conii

lio

AJGBN.

LIBER TERTIVS.

Ito pi.Fir.au.nun^a1i.itd.i.)Gfnerai(teraccipiendufn.f. qualem
i>ntentutnnemovnqu.)mdeleculilIec. [6c virilem Toruushu
mi poluilie vultum). t.ad liumum vultum deiccillc . Virilem au-
tem vultum ad virtutem ammi cius, cum lioc facerec, referens
dixit. [Egregius properaret exui) Hoc eli gloriofus,qui fe exule
maluerit elle quam cum infamia redimi . & ell occultum ancithe
con. Mcereniibus amicis egregium exulem oppofuit, qusii.
gura eam vim habet, vtofteiidat ingens miraculum fuifTe inhoc
cum amici pro eo moefti eUcnc ipfe tamen Ixcus ad hoftes re-
dierit . Quam G clientum longam negocia) Cum populus, inqt,
ei obGiferec , ne in Africam portaretur, non aliter eos reliquit ,
qua folent principes ciuitatis negotioif dijudicatis iuribus , vel
^piatis rebus ociofamece vrbe relinquere feltinates in pdia fua.

Oelo tonante) Quo Augulti virtute coelo squee CraGI
I & Militueius , q Barbaris fefe dediderunt incufai igna-
uia,g> Reguli non elTent virtutem fecuti,q Romanos de
dicos CarchaginenGbus cenfuic no redimendos, maluit quo po-
tius in duridimum fupplicium redire, q cam ignauorum redem-
ptionem admittere . Ordo eft . [Nos credidimus).f. diu propter
fulmina & longam perfuaGonem louem tonancem.i. tonitru po
tencem , Regnare coelo , fed Augullus habebitur diuus pr.cfens
.i.adhuc inter mortales c6uerratus.[Bricanis).r. extra orbe poli-
tis, hoc ell Angli$,& Perlis grauibus.i.moleltis adiedis imperio
.i.pollqua illos adiecerit imperio Romano, quod nili de vicinis
intelligicur,nondum fecerat. [Miles ne) .i.an ne decuit, aucdijs
ita vifum milesCralTi.i. qui TubCradb militauerat, vixit
turpis maritus . fupple cum coiuge barbara.f. Perfa,aut Partha ?
[Et pro) Quali dicat 6 infimis curia.i. Romanoi^ militum tur-
ms,& pro Icribunt quidam proh, vtnofcatur intcricdio,mores‘
inuetfi,qui3 qui dominari debebant, inferuiunt etiam Barb ins ,
Marfus & Appulus.i.fortilfimus quifque miles Italicus, nbbtus
Anciliorum. l inligniiim Martis Auftoris fui nominis. i.famx,&
togr .i. Vellis Romanae , pro qua bracas ferebant apud Medos,
& VeU«.r.Deic £cern£.i.cuius ignis ipfam Ggnan-c, xternus a vir
gtnibus factatis alieruabacur,oblitus dico, loue adhuc exillence
incolumi. i.no n deui do, nec euocaco, & vrbe Romana ex i (lente
incolumi adhuc confcntic.i. ad feneftutem vfque libens vixit in
armis focerorum liodium.i.quis holtes Rotnano imperio , ipfis
focerifadi fune , lub rege Medo ? quafi dicat id dedecere maxi-
me. [Hoc cauerac) Vt contra maioiji fuorum infttcuta Crallum ,
Cr.iUique militem fecilTe probet, affert Reguli fortitudinem, q
im abfuit ,vt Barbaraij! amplexibus irretiretur, vt ne a coniuge
quidem Romana&eadeCallillimadecineri poffet, quin in fup-
plicia rediret.Ordo ell.[Mcnsprouida).i. prudens & futura pro
fpiciens,cauensque ne turpitudini fcprsbeat exemplum, Regu-
li.!'. Marci Arcilijdiffenciens condicionibus. f de permutandis ca-
ptiuis a Carthaginenlibus,oblatis,fcEdis.i.turpibus Romano im
pcrio,& crahentis.i.arguentis, & inferentis exemplo .i. imitatio
pcrnitiem.i.graue dedecus vfque ad interitum honell.nis & foe-
te impcrij .fi pubes, f. Romana captiua .i. quae pmiferai fe ab ho-
flibus capi, cum potius mori debuiffet,non periret f.in manibus
hofliiijimmiferabilis.i.non digna miferatione,quia fi illi fuiflent
redempti, alij forte perinifilfentfe quoque capi ea rpe,vt etia re
dimerentur. Vtautem inodium captiuorum incitaret. animo
fenatus, recitat probra & dedecora eorunde , unde ait Poeta ip-
fe in fenatu dixu.[Ego vidi figna).i.uexilla Romana, & arma Ro
mana direpta militibus .f. Romanis, fine exde .i. fine effufione
fanguinis,affixadelubris.i.tcplis. [Punicis).!. Carthaginenfibus
3 Pceniscxtruftis [Ego vidi brachia ciuiii) (fm Maci^HujAcro
nem, Porphyrionem , & Landinum intelligendum effer de ciui-
bus Romanis,red quia fequitur Portasq. no claufns &c.manife-
flum elide Carthaginenfibus loqui prelercimcuque apud Car-
thaginem uideric,recitec.uult autem dicere tm efie ocium Car-
thaginenfibus, & eos cam parum formidare Romanos, ut bra-
chijs poli terga p ociu coplicatis, incedant dicamus ergo).f.Car
chaginenfium.ietorca.i.replicaca, & redudla ad lumbos, ubi ma-
nus obfcicabundi coplicant, tergo libero.i.non timenti ne hollis
indet, &uidi porcas non cl3u(as,& uidiaura populata .f. prius,
nfo Marce.i.bello a nobis nequicquam illato, colli. f.nuc a Car
thagmenfibus colonis . Et tn cenleris lup.talcm militem reduce
dum. [Scilicet). i.fcire licet cur id faciatis, & cd amara ironia mi
les repenfus auro.i- redemptus auro pcnfo.fed pulchre dicitur re
penfus auro quafi in datera poficus (it cu auro,& non uircusjfed
moles eius appenfa,redibit.hRomam, acrior .i. magis (Irenuus ,
quam priufquam captus erar.q.d.idnon effeuero nmile. & ideo
addidit . [Vos additis flagitio).!. peccaro illo^ flagris digno da-
num.f. auri mittendi in perniciem pubis Romanx irafiur^ ui-

delicec inde malum exepIum.[N<'C faha medic.aca).f. ier^i imbu-
ta & tindjjfuco.i.culure adulterino, Oc no i>.irur.ili, rclcrt.i.rclu
mic colores ,.tmil{bs.l.njCLirales.i licuc lana: candida; (nam l.in i-
riiin,vc mqiiic Plui. nigrx non imbibunt culoion) poifunc iinbi
bcre queinui$colorem,l'ed illo imbibito ,non poliunt ii-iiuncic
pndinum,lic virtus incontaminata, denigari (juidem potcit , l'cd
non ad prillinum nitorem redire, vnde dicic. [Nec vera virtus cu
excidis).r.animisremcl,curac reponi. i.reltuui,ip(is animis dete
rioribus.i.minus bonis, quam prius . [Si pugnat &c.) Tam vuie
tur Regulo no poffe hcri,vt qui fe capi Permiferit, fortis rede.ie,

^vc ceruafcmel capta & forte elaprabellicofa fiat. Vnde ordo
ed. [Sicerua) Animal illud cimidilfimum, cuius totum plidium
in fuga ed,excricaca.i. explicata & expedita . qu.ili e tricis, plagis
•i. retium chordis, denfis.i.mulciplicious & fortibus, pugnat. i.clfi
citurpugnax,ille qui credidic.i.commilit, ac dedidit le hodibus
perfidis . erit fortis quod vt illud nunquam eueniec . & is q iners
fenficlora.i. vincula, lacertis redri Ais. i.vindis, &tiVniiic morte,
jfceret.i. penitus pelsiidabit Poenos, Marce.i.bello altero . [Hic)
.i.huiufmodi miles, infeius vnde vicamfumeret, quia fortiter pu
gnando non ledendo,mi!'cuic duello pacem. i. in pugna pacem o-
rauic . [O pudor 6 Carthago magna alcior),r.effeda probrolis
.i.dedecorolis ruinis Italia?, quia aliter nonfuillet vidrix . Regu
Ius, inquit poAa , vt. i. perinde aefi effec minor capitis. f.diminu-
tione , qu£ fiebat du quis captus & hodium feruus efficiebatur :

Non enim reputabatur amplius ciuis Romanus donec podii mi
nio pacri£ reditu tuseffet. [Fertur ergo vt minor capicis).rdimi
nutione,aut poena muldatus,remouiffe a fe ofculum con.ugis.f.
M.irci£,p«dic£.i.tJmcLfi pudic£ , necob peccatum repudianda: ,
&nacos.i.libcros panios & loruus. i. truculentus , quali taurina
fronde, pofuiffe humi.i.in humum fixiffe, vultum virilem , donec
ipfe audor firmaret pacres-i-fenacores labences.i vaciilanres ani
mo & dubitantes quid nam agerent, confilio rmnquam alias. i.
ab aho bomme,auc alio tempore dato , quia confuluerat contra
falucem propriam pro faluce patria, & ipfeexul egregius prope
raret.i.fedinaret redire ad hodes . inter amicos moerentes.i.tri-
ftes . [Atqui). i. fed quomodo id fecit. [Sciebat enim qu£).f.tor
menta tortor barbarus.i. immanis & exterus pararet fibi.f.Regu
lo tamen.i. nihilominus jipfedimouit amicos aut propinquos
obdantes,8d populum rnorantem.i.!mpedientem,& in mora te-
nentem. [Reditus). f.ad hodes , non aliter quamli relinqucrec
longa negocia clientum.i.fe colentium & fidei fux fe creden-
tium, qu® relinquere nollent . [Nili lite dijudicata).i.decira per
iudicium tendens. f.recreandi animi gratia in Agros Venafra-
nos qui amoeniffimi fune & oieis confici, aut Tarentum oppidu
etiam fane quam amoenum , vbi amoenitate coeli mollia funt o-
uium vellera. [Lacedaemonium) .i.a Phalanto Lacedxmonio
conditum .

El moriendum, vel vincendum bellatori fcribitexemplo CLAR.
M. Atcili) Reguli, cuius condonantis verba hic ponu ac
que jpfius vin ingens Encomium .[Pro Curia,inuerfiq.
mores) Inuerfos autem dixit mores (idem, inquit Acron) ho-
dium,quia viAores eranr, non quod lam non e/lencfub Roma-
norum iugo pofici. Hic ille . Primum haud quanquam hodium
ad mores conncAendum,red ad focerorum. Deinde qua? in eiuf
dem commentario fequuntur verba, a me non admodum proba-
tur, atque adeo ea corrupta puto, Porphyrion reAe hic extulit.

[Si non periret immiferabilis . Captiua pubes) Hoc genus car-
minis inc^fura Penthemimeri perpetuo habet longa apud hunc
poetam fylIabam,idq.ttudiofe,immo propemodum religiofe
obferuaffe videtur. Quareegoperirent legam .nota ed figura,
pars in frudra fecant. [Vidi ego ciuium Retorta tergo brachia li
bero.) Mirum vero in Aeronis Porphyrionisque commenta-
rijshic verba de Romanis militibus expolita ,(equencia autem
de Carthagincnlibus . Securosq. hos & MancinelIum,3C Lanai-
num ,cum totus hic locus de Carthaginenfibus incelligendus ,
vt reAe Badius in hunc poetam annocauic , quem non priuan*
dum hac debita laude volui . [Sic pugnat extricata denfis Cerua
plagis) Si legerirnus fic , coniungenda funt h^c verba fuperiori-
bus . si autem, fi pofterioribus anneAemus , In Aerone ambi-
guam reperias expofitionem . Et paullo poft . [Hic vnde vitam
fumcrcc infcius) tdem Acron exponit . Hic in bello vt hic fit ad-
ucrbiumcum videatur potius pronomen. Illud non minus in-
exponit, [Vt capitis minor,) Id
eltvtinfanus. Minoratio enim cerebri «Vep!«v facit. Qiie ri-
dicula fiue Aeronis, fiuccuiurdam alterius ineptientis fint, non
opus ed reuellere , cum triplex illa capitis imminutio omnibus
Iu nota.

Horae. i a D

c A R-
ad ROM AN O S.

/.« ,n,m £>■ L.!-»""” . “£_ ■ ^ .««'»

tHtMi ,jcg ntTiiffe,‘\>t'>dtmf f ,iruaUcoTrupti(?iinetducenUr . 1“»

Lr;trr;tt"

J./™r '

O* Tricohs ,TtlrdSho(hiis:tt,

riits "» “ 11 “ f”

yy-U-
,-y---yw-wu
.,y- — C-t/

E L I C T A maiorum immeritus lues
Romanie : donec templa refeceris ,
Aedeisq. labenteis deorum, &
Foedo nigro limulacra fumo .

Dis te minorem quod geris : imperas .
Hinc omne principium ; huc reier
exitum.

Di multa negledi dederunt
Hefperis mala luduofx .

'Jam bis Monsfes , & Pacori manus
Non aufpicatos contudit impetus
Noftros: & adieciffe prsdam
Torquibus exiguis renidet .
pene occupatam fcdilionibus

Dcleuii vrbem Dacus , & Aethiops ,

Hic clafle formidatus , ille
Mifsilibus melior fagittis .

Fcecunda culpx fsculx, nuptias

Primum inqiiinauere,& genus, & domos.

Hoc fonte deriuata clades ,

In patriam, populumq. fluxit.

Motus doceri gaudet Ionicos
Matura virgo ; & fingitur artubus
J am nunc ; & inceftos amores
De tenero meditatur vngui.

Mox iuniores quxrit adulteros
Jncer mariti vina; neque eligit,

Cui donet impermifla raptim
Gaudia luminibus remotis;

Sed iulTa coram non fine confeio
Surgit marito : feu vocat inflitor:

Seunauis Hifpanxmagifter,

Dedecorum preciofus emptor .

Nonhisiuuencus orta parentibus
infecit cquorfanguine Punico :

Pyrrhuinq. , & ingentem cecidit
Antiochum , Annibalem^ dirum :

Sedrutticorum raafcula militum
Proles, Sabellis doda ligonibus
Verfarcglebasi&ftueis

Matris ad arbitrium recifos
PoruretuiUisH-olvbi montium

Mutaret vmbrasi&iuga demeret
isubus tangatis, amicum

Tempus agens abeunte curru .

Damnol j quid non irominuit dics .
Acias (larcntuni peior auli , tulit
^os nequiores , mos daturos
progeniem vitioiiorcni .

E L I CT A tra'orum) Hortatur Romanum po- .v

pulum ad Religionem, nc maiorum deliba am.
piius luJt. Dij nanquciiegleai malis plurimis
j taliam affecerant , Romanorumque exercitus
fepecladem fueratpallus. Oltendupolteaadul.
terijs fuillc matrimonio contaminata . Inde de-
nates effc.&a maiorum virtutibus diHidcmcs,ptoceden

feqac tempore ncquiores.vKiolioresquegigni. [Lues) Purga,

hil rNabentes) Non labentes , per a legendum cll,lccundui..n.

pes’l ambus elR debet . [Si labenter per a l'y"hichms ef

fec Labe; i .Idbas prima breui legitur, labor laberis longa . [Dij*
te minorem, Ordo eU.imperas^gcris te minotemDijs,hoctlt
quii deos cclis, [Hinc) A deorum cultu. [Oeprincipium).(.fuit
tibi impciaJi. Notandum tn hic quod i tollitur fcandendo, (uut
in femiulbs & cetera . [H uc refer exitum) Ad deos etiam hnem

refer:o,hocert cole deos.vt prius & imperabis. [Hincoeprinci-

pium)Orca fedicione meer Romulum, & Remum, condendi vr- Roimdi
bis.virum elt anibobus vt omnia materno auo permitterent, ita «yn»
que luffu ille, vciudices deos faceientvcrumeoliColoniaindc Remni

ducere, & Imperio potiri oporteret ,Hatutaq. eisdie fedcrcam. gmt,
bos lullic ftparatos alterum ab altero, in quibus vellent fcdibus
facnsqnc prius qua? viderentur di)s peraftis bonas aues obferua wiliiiK
re,& vtri prius meliores aues apparuiffent hunc dnm elle Colo-
nii , h nc Romulus in Palatino Remus in Aucntino augurium ;
acceperunt, aufkor etl Dion lib.j vbi Romanas hiiiorias craftar. '
Apparet itaque Rom.a deol^ cultu principium habuiffe, Romu- j
Ius inde facra etiam multa inliicuii celebranda . [Iambis Mons |
fcs,& Paeon manus) Orodes Parthorum rex Pacorum & Phta
aten filioshabuic. Pacoro . Artabaxis Armeniorum regis lo-

rorem difponderat , quo pollea mortuo Phraates patrem Aco- ^
nito oppretlu . Pacori autem nuptu fadi fuerunt paullo polt ;

Crafli mortem, qui dolo opprelfus fuerat a Surena dodtore exee SvrrM j
citus Orodis.erat.n. genere, diuiti)s,& gloria regi fecundus, for-
titudine vero & roborcincer Parthos itate fua fere primus.

Audi. Appian in lib.Parihico.vbi edam air, quomodo Pacorum
regis filiu n magnas Paithorum copias in Syriam ducente Ven
eidius circa CyriHum occurrens pepulit , Pacoroq. inter primos .
ocfubente magna ftrage cos afHixit , quod opus luier cetera me
moratu digna omnes tere calamuacis, quas Romani lubCraflq
perculiffenc, vindidta fuftulit . lambis poli Craffi morte Parthi
duce Labieno, qui Pompeianarum parciumfuerat,inSiria,vice- |

runt Didium Suxani M. Ant. legatum, inde vniuerfam eam pro-
uinciam occuparHc,quod Liu.fcr.cxxvij.[Mon 2 fes)ln Appian.
Munefesjfcribit.n.cum Phraates Orode patrem inceremillct, te
gnumque (ibi vendicaiJet plurimos Parthorum aufugilie,q’ per
Monifes virclarus,& potens ad Antonium paricerfuga perue-
nic . fortunam fuam 1 hemillocli aflimilans , deinde permitten-
te Antonio iterum Phraati regi inhilic . [Non aufpicatos con-
tudit impetus) In Iib. Parthico fcribit Appianus hoc padlo Pe-
riit die illo Cralfumnon (vt Romanis imperatoribus mos fuit)
purpurea ornatum vefle , fed nigra indutum procesfiire,eamqiie
cum anim.iduertiffet,immutafle, ex lignis etiam nonnulla vtlu-
ti infixa vix imago labore ab auferentibus trahi potuifle, qua ex I
caufa irridens Cralfus agmen properare iuflit &c. [Non aulpi- No»'*
catos)Confuiantf quam in expeditionem iret capere aufpicium
folebat, non aufpicatos ergo.i.infelices, & quafi aufpicijs repu-
gnantibus . [Et adieciffe) Ordo elt , Et renidet adieciffe torqui-
bus exiguis praedam, [Renidet)Gaudet.[Pridani Romanorum) [

.f.[Torquibus).r.eoruiTi,qui exigui erant [Seditionibus) Habi-
tis cerce inter Cifarcm & Pompeium , & tunc inter A uguflum
& Brutum, ac Caffium, St Sex. Pompeium , poflea cum M. An-
tonio, de quibus late Suetonius . [Dacus) Dacorum incurfiones
Auguflus coercuit cnbus eorum ducibus cum magna copia cj-
fis . [^thiops) Aegyptios intclligit , qui cum Cleopatra, & M-
Antonio cum Augulto pugnarunt apud Accium. [Hic claffe for-
midatus) Cleopatra .n. & Antonius duxerunt in Augufturona-
ues pugnaces quingences , vt fcribit Plucar. contra quas pugna-
uic Augulhis nauibus . rcl. de quo latius Epo. ix.[ Fcecunda cul-
pae) Plena fccletis, offendit adulteria fuiffc primas fcelerum cau-

fas.

L I B n R T

fas . [Nuptias)Coniugta.[Motus doceri)Arguit puellarum pra
ua vana Itudia. [Motus ionicos)Gi'®cos,&; lalciiios faltus .
Ion» Iones cnimprimiidgcnusinuenerunc. Iones autem Athenas
profecti func,vE Icnbu iHin.lib.v. Fingicurartubus componitur
DettHi* adgellus.[Inccltos)Inhoncltos,&turpiHimos. [De tenero vn
te uHgm gui) Ab ipla tenella seiate.i.ab ipfa infantia iungit fc coajuis fgis,
t eo etiam confanguineis . [Moxdcindevbinuptaelt.Iu.) Velfuo
tjlipru virojveliuniores.i grandiores, (i volucris adfuperiora refpicerc
m4 pueri nam in infantia coeuis hsferat . [Inter ma.vi.).i. inter ipfjs nu-

tia Xrif peias &conuiuia nuptialia. [Neque eligit) Oltendir^ adulteria
latumca comittebant non clam remotis luminibus, fed palam quoque et

ulii.tpio viro iubcnte.Gcque damnat maritos limul.de quibus S^ luu. ait.
rumyn> Dodus,&ad calicem vigilanti Uertere nafo&c. [luffa) Vel a ,
gHts non Cupidine, vel amatore, vel ipfo viro . [Inllitor) Mercator aliq.s.
di dur» [Magilter) Reftor & gubernator. [Dedecorum) Adulteriorum.
erunt. . [preciofus) Mulca enim pro coitu impendebat, iccircc^facilius

vir airenciebatur,[Non his iuuentus)Olteditdegenera(Te Roma

nos ex adulterijs, ptoptetea nequiores elfe . [Infecit equor fan-
Ot.Duil ouine Punico) Cn. Duillius conful, in Sicilia aduerfusclalFem,
hm Poenorum profpcre pugnauit . Ludatius finem bello impofuir,
Vyrrhm de qua re videto latius Ode xij.Ub.ij.[Pyrrhumque) De Pyrrho
rege Epirotarumincelligit, qui auxiho Tarentinorum bellum
Romanis intulit . Cumque Romanos aduerfis vulneribus occi-
fos videret. Ego, inquit, talibus militibus breui orbem terrarum
. fubigere potuiHem , ab Curio, & Fabricio fuperatus Tarentum
pro^git , tum in Grarciam regrellus , dum Argos oppugnaret ,
Anthio» idu reguli obijc, plura etiam Plin.de viris lllult. [Anthiocum)
thue Is Sym rex nimia opum fiducia bellum Romanis intulit naua>
li prcelio,cui Hannibalem prefecerac, ab L. ^milio Regillo fu-
peracuselt,inde cum L. Scipione conflixit, vidus &vlcra Tau-
rum montem relegatus a lodalibus excifus elt, plura quoq. Plin.
[Sed fup.infecic iquor fanguine Punico mafcula) Dura no effm
$Snitet minata .[Vc nunc cr.).i.Hora. tempore. [Sabellis doda ligoni-
SabeUi bus)S 3 mnites Icalii populos , Sabellos etiam Gricidixcrunc,
vefer. Plin. lib. iij. Romulus pricerea agriculturam & militiam
fuis reliquerat, vt late ollendu Dion, [Fufles) Virgas , & palos
pro ignibus. [Agens) Ipfe Solducens. [Abeuntecur.) Solari
curru terras fubeunce.fTempus amicum).i. gratam nodem/eill
enim quiefeunt nodis munere.[Damnofa quid) Ouid. quoqufi
ait.Tempus edax rea tuq. inuidiofa vecuflas. Oia deftruitis &c.
AC R. 'f^Eridamaiorum)PeccataRomanol3i.[Refeceris)Inltau-
* I |raueris,vt Virg,Sempet.n.iefice,acne pofl amilTa requi-

J J ras. Anteueni.[Fa'da) Aut inculta, aut per nimiam vetu-

llate rordencia.[Dijs ce minorem qp geris impe.)Hocefl , quaco
te minorem dijs geris, tanto latius imperas, nam cultus deorum
Romam creuiffe refert & rumpfiffc principium a deorum cultu ,
eandem fuadetfelicitatemdebere vfque ad exitum cuflodire.
Hinc omne principium) Hocell tradita perfuafione fumptum
eti qua aiunt pcenas in pofteros expertes fspe differri,quas ma-
iores effugerunt, ita eos non fua , fed maiorum culpa percelli.
[Dij multa negledi dederunt Hefperi*) Frequenter .n. Romani
duces non addicentibus aufpicijs dimicates grandi exercitus cla
defuperatifunt. [lambis Mon*res,& Pacori manus) Mom-
fes & Pacorus reges Perfarumfuerunt aduerfus quos Romani
contra numinum voluntatem pugnauerunt infeliciter . Bis aut
Parthos viftoriam retuliifeobhoc dixit, quia ante Cralfum, &
pott Didium Saxamciim exercitibus fuis occiderunt .[Non au-
fpicatos) Incomitatos dijs contemnentes aufpiciorum necefla-
riam verit.atem . Et adiecilfe) .i. ex prida Romanorum torques
fuos pondere auxiife vidores . [Renidet) Splendet, eo g? repara
ti torques & maiores fadi ipfanatiuitate fulgerent. [Pene oc-
cup.feditionibus Deluit vrbem) Occupatis.n.ciuili bello Roma
nis data elt occafio hollibus comouendi bella, & ^gypc') , quos
Poeta /tthiopias appellauit, propter bellu Cleopatrae. [Dacus)
Germanus, vt Autconiuratodefeendens Dacus ab Illro. [Fcecu
d.i culp* fecula, nuptias primum inquinarunt) Secula etiam fan
dum macrimoniorii loedus per adulteria aflecit corrupilfe inde
fieri, vt inutiles cofilijs publicis & probis adibus generetur, qui-
dam .n. volunt ipfumAuguflum tangi his verlibus qui alienam
coniuge tulerit, & genus bonu patris fanguinis alieni coitus ad-
mixtione polluerit. [Ionicos) Gricos,ipli.n. primi faltationem,
membrorum gcitibus inucnerunt vnde poltca Pantomimi fadi.
[Et fingitur anu.) Componitur. vc& corpora fingere lingua,
lignificat autem pcrlioc inltitui meliores faltus . [De tenero me
ditatur vngui) .i. ab tmatura,& prim.i xtace. Medicatur autem
exercet , vtVirg. Ncciamfuttiuum Dido medicatur amorem,
[liitcr mariti vina) Aucinipfis nupcijs, aut inter dorneflica c6-

E R T I V S.

uiuia .[impermifla) Intcrlaflata . [Gaudia) Voluptates ftitpn"»
hic impatientia inceltus oltendicur. [Luminibus rciiiuiis),.! a.'-

dis, faculis ad admittendum crimen obfcuritaicprocurata^hoC
elt remotis lucernis . [Sed luHa coram) Aut a libidine aut a cor-
ruptore, vt luucn.DoCtus fpedare lacunar. Dodus & adcaiiccm
vigilanti llerterenafo. [Inititor) Mercator. [Dedecorutnpic-
ciofus emptor) inceftum. [Non his iuuentus orta parentibus)

Tanquam non legitimis cotem pti nupti)s fuerint nec ex hmoi
nati hominibus illi Romani, qui oes vicerunt. [Infecit aequor
fanguine Punico) Ludatium lignificat, qui nauali bello apud
Siciliam cum Hannibale mulca csde.Poenorum pugnauit. [Fyc
rhuinque) Pyrrhus Epirotarum rCx Anthiocum auxilijs adiu-

uans, vidus elt a Romanis cum ipfo Anthioco rege Syriar,a quo
&ciuitas nomen accepit. [Antiochum, Annibalemque dirum)
Autcrudelem, aut pugnacem, qui ab Africano advlcimum vi-
dus eft. [Sabellis) AucSabinisjaut Matfis,vt Dentesque Sabel-
licus exacuit fus . Mafcula fortis, robulia. [Verfare glebas) Ara
re,vcVirg. Antefupinatas Aquilonio.g. [Erfeuers Matris ai*
arbitrium recifos) Bene & mor.iluer fimplicitaiem,& patien-
tiam laboris in iuuenibus per hanc commemorationem olien-

dit , eo Ita fe fubdant imperijs macrum aut ad earum opeten-
turarbitrium vel quia hic rulticis elt confuetudo , vt polt labo-
rem cum linguis ad matres fuasreuertantur. [Seueri) Cafli.

[Sol vbi montium)Vt Virg. EtSol crefccnies decedens dupli-
cat vmbras . [Bobus fatigatis) Vt Virg. Afpice aratra iugo refe-
runt fiifpenfa iuuenci. [Amicum) Gratum laborantibus .f. ob
capelcendam quietem . [Damnofa quid non) Ac li diceret , cun
da in peius ruunt, eo g? nihil sternum fit-, fed proceflu tempo-
rum omnia in peius labuntur . Vnde didum eit . Nihil elt enim
opere manu fadum, quod non conficiat , confumatque vetu-
Itas . [Tulit nos peiores) Nequitiam parentum dicit augeri in
polteios . [Mox datutos) Nos.f.allaturos peiores filios .

^ — ^Elida maiorum immeritus lues) Hoc ex tradita perfua- P O R •

I Ifione fcnpcu elt, qua aiunt pcenas polteros expedere (x-
J pe,quas maiores effugerint . [Donec refeceris) Pro do-

nec reficias . [Hinc oe principium) Subaudienda elt extrinfecus
particula, Habes , 6d elt fenfus . Hinc principium imperij habes ,
gj deos colas ergo vc imperium perfeuerec, perfeueradeos cole-
re . [lambis Monslcs,& Paeon manus) Hi Pattho^e reges fue-
rutjbis aut Parthos retuliffe de nobis vidoriam dixit, ga & Craf
fum antea, & tum Didium Saxum cum exercitibus occiderant.

[Et adiecifle pndam Torquibus exiguis)Et prida,quam nobis
detraxerunt, torques fuos exiguos ante ampliaffe gaudent , hoc
.n.nuc lignificat Renidet . [Pene occupatam feditionibus Deluic
vrbe Dacus) Seditionibiis,inquit, diltridum populu Romanum
ex occafione pene barbati deleuerunt . [Foecunda culpi fascula)

Noltra.f. nuptias primum Inquinauere , per nuptias inquinatas
vult oltendere nos ex ipfa culpa progeneratos, ac merito nihil
reduminvitafacere. [Hocfonte deriuata clades, In patriam
populumque fluxu) Turpes, inquit,coi tus, Foeminarum defeen-
dunt in liberos quoque, deinde rempublica. [Motus doceri gau-
det Ionicos). i.molles faltus, quos primi Iones inuenerunt . [Et
fingitur artubus) Artubus legedum, quia non venit a nominali»
uo arces, fed artes , fignificar aut per molliores faltus puellas di-
fcere turpes & Iibidinofos motus re^ venerearum . [De tenero
meditatur vngui) Hocprouerbium de gnco elt , quod dicunt t|

«TittMtfv cvv'j^s;v, quod fignificar a prima infantia. [Neque eli-
git, Cui donec impermiffa rapcim)Senfus . Neque occafitine ex
tinfti Cubito in conuiuio luminibus properat adulter polt inter-
uallum occultc.f.facere non permittente im marito , fed ctia lu-
bente. [Dedecorum preciofus emptor) Qui dedecora. i.adulte-
ria magno pretio emit. [Non his iuuentus orta parentibus infe
citiquor fanguine) Melioribus, ingt, fuit orta parentibus iuuen
tus illa apud antiquos noftros , qui bella Punica pro patria , &
naualibus proelijs geflit. Sedrulticorum mafcula militum Pro-
les) Hodicque ex rulticis milites lefti meliores habentur.[Seuc
ri matris ad arbitrium recifos Portare fultes) Mire fimplicita-
tem & patientiam laboris in iuuenibus per id oltendit, goetiam
matrum poceit ait fe fubijcerencjcum & ad arbitrium ea^ opera
rencur.[Amicum Tempus agens)Amicuin laborantibus. f.etiam
amicum obeapefeendam quietem. [Damnofa quid non immi-
nuit dies ? ) Hoc ideo dicit, qm videntur omnia per proceffum
temporum in deterius labi [i¥.cas parentii peior auis, tulit Nos
nequiores, mox daturos Progeniem viciofiorc) Damnofam rem
mirafacilic3te,& breuitate fucceffu temporum in deterius labi .

D Elifta maiorum &c.)S3n6tx horiatur ad religionem & lem- AJCEN-
piorum inltauracionem dicens.[0 Romanx,cu lues).i. per-
Horat. i ij folues

c A R- M

. purgabis .

gea.iorum Moriiai.tU™«' P j I

[.«ba)x,„.n,.„aa [bumo^g» W

.,,,r«HU»dX|u n-l «r

K odlini iiifocri), <li fnp- Wnc-i-t« religione Silcos culiu refer

hoiic erici.iL.Sneiii. [Dij multa negleai) Comeinorae mala.

adX ex neglecta religione prouenerunt Italia: . dicens dij nCgle-
ili deJei unt Herpeiij.f magni, hoc ell Italri, liaSuoti pt"P™
mala. [Multa mala).i.inc6moda. [MonlfesVl.ptinceps ille l ar
rhotom.Smanus.i.exercitus.Pacori filius ipfius Orodis Patlho
tom.Sc manus.l.exeicltus , Pacori filius ip lius Orodis Parihog,

regis, co iitudil lambii.quia femel fub CtaHo.& remcKub Didio

saxa , [Imperus noUtosJ.i.Romanos non aurpicatos.i.line leli-
ci aufpicio comta morem initos Si tenidci,l.(Pm Acconem^lplc
det, rm Mancinellum.Sc Potphyrium, gaudet, qualrgelliens. ad-
iecilfc torquibus cxiguis.i.quos ptius exiguos habuerat, fuiic au
tem mtoi ti dniiuli,auc cycli fere ex auro de collo equitum aura-
iorum dependentes pratdam.l. Romanis dccraftum (legendum
eil ^.n philologum) Monarfes . [Dacus.& /Ethiops),!. Agyptius
vicinus AcchiopiKjdclcuic pene. i. quali, vrbem.f.Romam . [Oc-
cupatam ledicionibus).!. bellis uiicltjnjs hic.f.Acthiops formi-
datus cljirc.[llle nielior)ai.peritior fagiteis miflilibus.i.cmit-
icndis, feu manu , fcu arcu . beculafcecunda culpa:. i.plcna fccle-
risjvnde luuen. Omneinpr^cipitivmum Itctic &c. [Inquina-
runt) i.pollucruni.[I-‘nmumnupcias).i.coniugi3»quod etiam
primum vitium m mundo fuerat fm luuen. Sat.vj Viderunt pri-
mo? argenta fecula moechos, & inquinarunt genus, quia adulte-
rio procreari degeneres effcc'li fune. [Et domus)-i.famili3s,quia
qualis pater d: macer familias talis fere famili.i ell. [Et clades)
.i,caUmitas,Sc peltis inquinationem fecuta fluxit in. patriam &
pupulum .[Dcriuac3hocfonte).i.hac origine adulteriorum.
[Nim virgo matura gaudet iamdoc.ri motus Ionicos) .i. fjlta-
iioncs Ionum & ceterorum lafciuorum,de quare Calius hb,
iiij, cap. X. lonam legimus omnium primam vnguentis delibuta
ornatamque corollis in conuiuio decubuille , Menfx quoque le
cundx inligne luxus irritamentum non aliunde irrepltife viden-
tur, vt minus mirer Sybaritas luxurias mancipatos, [sicuti Suidi^
monumentis proditur) Inter mortales eundos Iones eximie co
Icreacexolcuuri allucu ille , quod inter Grxeos mollitie prili-
gne mjximeforcnc , vide ibidem di alialoquicur aut de Ionia in
Ah.), adeo molli, vi in comicis Grxeis Ionicum pro molli delica
tu <Si delicato pulicum inuenias . [Et fingitur) .i, componitur .
[Artubus).i.vc arcus habeat compolitos ad gcflus,aut (vc in Eu-
nucho dicitur) quas m.iirc5 Itodenc eircdemiffis humeris. [Et
me . iam nunc).i. adhuc puei Ia, 5c in domg paterna . [De vngui
tenero).!. cum adhuc teneras habet vnguiculas(vndeGrxci voli-
tes a pcimis annis dicere , dicunt -i teneris vnguiculis , vt audor
elt Cicero in Epiit.;. [Amores ince(tos).i.non cados & adulteri-
nos , & quent mox.i llatim vbi matrimonio tradita clf . Adul-
teros mniore.s quam Ii m.aricus,aui inter adulteros eos , qui ce-
teris luniorcs fune, id aut facit.[Iiicer vina manci) Quod nefan-
dum cfljfcd matrem tmicacur.[Neque eligit). i.defpici|.[Cui do
net rdptim).i.cclcricer,& furtiuc.[Gaudia impcrmiila).i. coitii .
[Luminibus remotis).i.pofl quam lumina linr remota, & inter-
dum .ifcientibus adulteris ex tinda . [Sed iufla coram), f mari-
to.i.in prxfcntia manti iufla ab ipfo, aut adultero Turgere , & m
cubiculum rem h.iliitUTam difccderc,furgic. [Non (ine confcio)
.i.Cotifcio & conlcnuciuc marito , vnde luuen. Dodus fpedare
lacunar. Dudii' & ai[cjlicem vigilanti flertere nafo . Id auc

corruptiflimoriiminjiciumclt morum. [Scu).i fine. [Inditor)

■ i.negociator. [Auc mer.) Seu magiHer.i.nauJrcha,fai(vt diciit)
patronus nauis Hdpanx, vocat fiipple eam. [Exillens preciofus
emptor) liipa Multum pecurdi.aui merces illiprodupro dat,
quamobrem m.iritus patitur . [Dedecorum).i. probrorum & vi-
uoruin.ed enim vtnquc dedecori ti vitio dandum, tam emptori,
quam venditori talis mercis. [Non iuuentus orta his) i huiuf-

I N V M

TEt Antiochum regem .Syria? ingentcm).i.valde potentcrt,-.

rlr Annib.ilem ducem Carthagincnhu.n dirum) . 1 . crudele,,,
L“',r„bdcm.[Sedpubesmalcul.i).i. virilis, miluu ruilicm^.

rnoda uerlareligonibus).i.bibcncjbus,iStccccrisindrumentu

ipri colendi. [Gibeas).! globus pingus tcrrx.[Iu purtarefude,
iLiuos,atpcrucasrccilos. [Adarbitrium matris feutre)
pidx St non mollis, nec adultcrx. [Vbi).i.podquam. [Sol mu-
tuet) f. occidendo vmbras montium, quia vmbrx iiuncruntad

Occidaucm , at vefperi ad Untmem,quia icmpcr oppolit* So

h i Et demeret bobus fatiguit).f.oratioiic longa. [l-uga).l.ara.

tro um . [Agen?).i.Sol . [Cuitu abci.mc).i.ouidente . [Tem-
nus amicum).i.farigatis labores , 6t arflu , tam bobus quatn coife
adoribus , fup. mfccic a:quor &c. [Quid dies) . 1 . rcmpeltas .
rDainnofa).i.muici damni afferre lolua . [Non imminuit?) q.d.
nihil non imminuit, hoc cU ommaimminuic. [/ttas patentum)
i noltroif [Exillens peior acuii).i.aiate .iuoriim.[l ulii).i.jptu
iit nos [Ncquiores).i.minus valentes. [Daiuros) . 1 . progenitu-
ros mox pro. unem vitiofiorem.quamjfcilicct nos fumus.

D Oceii gaudict)Hoc elt lalciuas falcaciones & parum dc-
or.^^ gdticuUtiones . Nam Ionum mollicies perinde,
atqut Sybaritarum faflus in Prouctbium abijc . Vnde &
apud Andoph pro eo quod tlt a;iffc‘j,idcff molliter aede

licate.VideiiemCxl. 1

Q Vxrelaettppet^ incorruptos lui ieculi mores, quo^rcau
lam aut adulteria elk.[hmcoc principium) Profyllaba
longa qux exfuram facere debebat , poeta ponit duas
bieues,quod lemel.duntaxat fccilfe muenuut m hoc genere car-
minis Mancinclius non rede putat in elidi fcandendo. Sed hic
oper^pictium efl notare qualis racemator fuerit Acron,Nam
qux verba Porphyrio ad primum carmen huius Odes ponit , &
apce&vcnulte eade Acroninfiiumcomcncatium fub legit, huic
carmini annedens, nihil fane propolito congruentia. [Infecit
xquorfanguioePunico)Ludatium (inquit idem Acron)fignifi
cat.q nauali bello apud Siciliam cum Annibalc multa exde Poe-
norum pugnauit . Hxc ille quidam emendare hoc volentes,pco
Annibalefuftituerunt Hamilcatem . Sed ex Polybio lib.j. pater
Hannone reUitucndum. Hamilcar enim tetra bellabat. Hanno
maii . Verum vc id librariorum vitio fadum elfe concedamus ,
ita quod liatim Tubncctat idem,non videtur codicum errore fcri
peum. Pyrrhus, inquit, Epirotarum rex Aiuhiocum auxilio adic-
uans viCtus eli,Romanis,cum i pio Antiocho rege Syria?. Hiemi
te hitioriam confudit Acron,cum Pyrrhi bellum centum prope
annis prxeelient Antiochi bellum . [babcllis doda ligonibus.)
S.ibinis aut Marfis idem Acron exponit .Hoc prius facili conce-
dam, nam m Serui os m cerciu mGeorg.ad illud VirgiliijDentesq.
Sabellicus exacuit Tus exponit Sabinis, quanquam ex Plinio hb.
iij. cap. duodecimo . Samniticus malim . Sed forcaflis ideo hoc
admitti tur quod Samnites a Sabinis originem habere dicuntur.
Verum illud alterum de Marfis non video quare addiderit Aero
de hoc fine Epodon latius differemus.

I Am bis Monxres,& Pacori manus)Eadem ratione qua Aci-
naces, pto Acinacis, Monxfes pro Monxfis lufli imprimem,
Namgrxce>*ovixiaHs dicitur, &cft Monxfes rcdus.Coniirut
tur autem lic . Iam Monxfes bis contudit impetus noltros non
aiirplcatos,& manus Pachori.f.bis concudic.Quod fi genitiuum
eflequis volucri t,& dicatur Monxfes, erit fis breuis,quod folet
euitare Horatius, licet penthemimere defendi polfic .

DOCT. .
iultrp,

ALDVS I

mant . .

AD ASTERIEN DESIDERIO
Mariti mcelUm .

ConfoUtur AsitrUn, Gyg» familUrii fui yxertm . iolnttm oh ma»
riti , abftntiam, promitiq; tlium rediiNr^m cum naiitt trit yentum op»
portauam ,»nter«m6e»ej|er«t, (^/e gfrat modeiie iieqve paUatur ftbi
a quoc^uam imponit , quo pu,!iC'Uam volet ,fed cafiijiimo marito f dem
feruel , qui nuUii blanditiji poteji ad adHlttTtumJolicitari ,

ode VJI. Tricolos , Tetrdjfrofihos ; ^

muUd^racilis te fiuer in roja ,

— -UU--U0-0-
»*. WU--Ul;.u-

Quii

LI BER TERTIV S.

A/ter

VerM ini

tium

fauoni*

Thynei

fide

Hdts

Oricum

Oyrra»

thium

AfoUo»

mia

Henio*

cl)iM

^ C«|<r«

Cafra

JltUa

V I D fles Afterie,quem tibi candidi
Primo reftiiuent verefuuonij,
Thyna merce beatum
Conflantis iuuenem fide
Gygen ? ille notis adus ad Oricum
Poflinfanacapr^fidera frigidas
Nodeis , non fine multis
Tnfomnis lacrymis agit .

Atque follicita nuncius hofpitac

Sufpirare Chloen , & miferam tuis A

Dicens ignibus vri ,

Tentat mille vafer modis,
y t PrcEtum mulier perfida credulum
Falfis impulerit criminibus , nimis
Gafto Bellerophonti
Maturare necem referta
Narrat pene datum Pelea Tartaro :

Magneflam Hippolyten dum fiigit abftinens ;

Et peccare docenteis
Fallax hiftorias monet,
j^ruftra . nam fcopulis furdior Icari
' Vocesauditadhuc integer, at tibi,

Ne vicinus Enipeus
Plus iufto placeat , caue .

Quamuis non alius fledere equum fciens
• Aeque confpicitur gramine Martio; *.•

'Nec quifquam citus a;que ’ '

T ufeo denatat alueo .

Prima node domum claude : neque in vias
Sub cantu querulae defpice tibiae :

Et te fepe vocanti
Duram, difficilis mane.

ViD fles Aftcfi,e)Gyges maritus Aflericsnauit
gauerac hinc illa fletu maccrabatur.fcr.Hor.eam
id agete non debere, Ille.n. primo Vere diues re-
dibit • Horiacurque ipfam ad honeilaiem feruan
dam cum Gyges etiam vir fuus cafliflime degat .
i£flerie id nomen flftum cfl «yM^.n.flella dicitur .
«sfgiov flcllatum. [Quid fles) Ordo eft.O Aflerie quid fles Gy-
gen lUuencm conltanci fidei , quem candidi Fauonij primo Vere
tibi reliituee beatum. [Thyna merce Primo vere) Primus verni
temporis dies extatfeptimo Idus Feb.habccqucdies xcj.Auflor
cll Varro )ib. j. de re Ruli. [Candidi Fauonij) .i. fereni . Fauo»
nilis. n.venrus occidentalis efl cepidus,& ficcus,vt docet Plin.lib,
ij.feptimo autem Idus Februati) Fauonij Ipirare incipiunt.vtdo
cci Coliimella lib.xij. [Thyna mercc)Thynos oppidum eft Ci-
licii, vt docet Plin.lib.v Et Strab.lib.xij.fcribit . Thynos vicinos
elle Bytliynis . [Beatum) Diuitcm.[Fide)Pro fidei, fic etiam bis
Nafo . ait nanque iib. nj. Metam .

Vrtmafide , yocif^; rata tentaminafugit .

Etlib.v|.Vcque fide pignus quippe antiqui dicere folebant, huius
fidei, & huius fides, huius acie & huius acies,quam rc , & Prife. &
Gel.latius docent. [Ille notis)Ordo eft . Ille Notis aftus ad Ori
cu poli infanafidera Capras &c. [Notis) Auttris,qhumidi fune .
[Oricum) Mela de Epiro fcnbens fic ait . Vrbium prima ell Ori
cum, fecunda Dyrrachium , Epidanos ante erat Romani nomen
mutauere quia vehit indamnum ituris omnem id vifum eft, vitra
eft Apollonia . [Poft infana lidera capras) d- poft tempeftatem,
Heniochus, quem nos latine Aurigam dicimus (vt fcnbit Hi-

f ;ifi.)vnamanu vt lora tenens figuratur, cuius in humero fini-
Iro capra, in manu autem duo Hcedi ftellis rorm.ati dicuntur, ha
bcc prxccrca ftellain vnam in capite , in veroque humero vnam
in manu dtias,qus Hcedi appellantur . Vtque Plin. Iib. i|. often-
dit, Haedorum exortus,tempeftatem inducunt. Verum hic poe-
ta de Capra ftella intelligic, ait enim Itb. xi). Coi. c^xv. Cal. la-
nua . Capra occidit mane,& tempeftatem (ignificac . [Frigidas)
Quia folus cubat . hinc ait illa • Non ego deferto iacuiflem fri-

gida lefto. [tnfomnis) Vigilans. [Af 'qui Sollicit*) Oftendie
Gygis continentiam , vt facilius eande Altenen perfuaderc pul-
fit. Eftautcm ordo. Atqui vafernuncius follicitas ho(picas,di-
censChlocnfufpirarcy&mifcramvri ignibus cUis vaicr tenc.ic
•f.Gygen milJe modis . [Sollicit*) Anxix propter amorem qui-
(lem.[Hofpitx).f.Chloes . [Ignibus tuis) . 1 , tui viri Gygis , quo
<tiam tu vrcris. [Vafer) Vafrum, inq,c Nonius, eft cahdum,quafi
valde Afrum, & Vrbanum .[VtProstum) Ordo elt. Refereve
perfida mulier falfis criminibus impulerit Prostuoi credulu ma-
«urace necem. Bellerophonti nimis cafto. Bellerophontis aiic
Glauci regis Ephyre filius fuic formofilfimuSjhincSthcnobasa
Priti regis vxor apud quem ille degebat, eum attcntauit^prnit-
tens regnum coniugisrui,qui cum renuiflet,uccufatus ab illa eft
regi, quod ei vim inferre voluiflet , tandem iccirco mulca lubire
pericula coaflus eft, cuque vidior femper fuillet, gratiam meruie
apud patrem ipfius Sthenoboec, quare ipfa furore Si iradufta fi-
bimet mortem confeiuit. Scribit caHiginus,&Hom.latius lib.
vj. lliados , vbi non Sthenoboeam , fcd Anthcam Proeti vxorem
appellat . [Pelea) Peleus ^aci filius, Achillisq. pater fuit . De-
mum cum fratrem Phocum occidiflet, in exilium abijt feuera pa
tris iubente iuftitia vnde ad Magnetas abijt, vbi ab Acafto frater
na coe de purgatus eft , hic & plura habentur iib.xj.Metamorph.
Addunt alij eo tempore Hippolyten Acaftj vxorem Pelei amo-
re duda, Peleum accencaflejlilamq. noluilTe obfequi, quare ira-
ta mulier falfo Peleum viro infimulaui t,hinc Acaftus credulus il
Ium inermem reliquit in Pelio monce,vc Centauris opprimere-
tur, quod elTe non potuit nam Chiron illi auxiliatus cft,inde coi
ledio exercitu Peleus Achaftum regno priuauitvxoremq. fup-
plicio affecit. [MagnelTam Hippolytem) Hic erat Acafti rxor .
Magncfia autem regio eftThelialii annexa vt feribit Plin.lib,
iiij. [Hiftorias docentes peccare) Qualiter hiftoria Belleropho
tis^, & pelei fuic , plura enim exempla, nuncius ille fallax narra-
bat , quo Gygen ad amorem Chloes traherer. [Icari) Maris Ica
nj I Inter conflans . [Ac tibi) Afteriem commonetvt viri exem
pio conflans fit vfque . [Quamuis) Ordo eft . Quamuis non co
fpicitur alius xque fciens fledere equum in gramine Martio .
[Aeque) Ita . [Gramine Martio) In campo Martio, vbi Tyro»
nes exercebantur, de qua re legito latius Ilb.j.Ode viij.[Ncc quif
quam) Ordo eft , Nec quifquam ique citus denatat alueo Tu-
fco.i.Tyberino fiuuio, qui T ufeiam a Sabinia diuidit . Poft cer-
tamen m campo Martio habitum. Tyberim innatabant: vt,
quandoque flumina aliahoftibus imminentibus tranac.ire nata-
dopoifenc, de quibus legito Vegetium. [Alueo) Alueusfluuijs
foria dicitur . [C^etulx tibix).i.ronorx,vcl conquerentis,vt fa-
cilius alliceret.

Q VidflesAfterie) Ad Afterien amici fuiconiuge feribit,
& ei folatur Gygis mariti fui amore mceftam,moncs,vt
cuftodiaccaftitarc, nec alterius adolefcentis blanditijs,
aut fpe capiatur, dum maritum fperare debet primo Vere reditu
rum . Ordo eft , Aftcrie qmd fles Gygen, iuuenem conflantis fi-
dei ? quem refticuet tibi primo Vere candidi Fauoni;,Thyna mer
ce beatum.[Que tibi candidi) Sereni profperi,ifte.n. ventus ver-
no tempore frequentius fiat.[Thyn.i)Bithyna.Quidam.n.volue
Thynam ciuitatem vicinam Bithynii didam Ponto confinem,
quida Thynum, pifeem magis inrelligendum ruadcnc.[Ille No-
tis)Notos pro ventis pofuit.[Ad Oricu)Ciuitas Cicilix,vt Auc
Oricia Terebintho . [Poft infana Capri fidera) Hidos videtur
fignificare,quorum ortus, & occafus coucicac cempeftates,de qut
bus Virg. Pluuialibiis Hidis,& alibi . Hidorumq. dies feruadi.
[Frigidas nodeis) Duplici modo accipi debet , vel propter hye-
mem qui peregrinantibus acerbior femper videtur, vcl propter
foUtudirfemjqa fine fuis erat, & veluc abftinens frigebat . [Infa-
na) Tempeftuofa.flnfomnisJVclut vxoris amore non dormies,
vt nec vnquam foliiicur in fomnos.[ A t qui follicitx nuncius ho
fpitz) Gygen aChloehofpica fua dicitadamatu, quam conte-
mni dicit pro dilcdione,vel defiderio vxoris abrentis,quem etia
per intcrnucios terret ita eum pro caftitace moriturum , ficut hi
quorum inferius exemplacomcmorac. Ordoeft, Atqui vafer
nuncius follicit^ hofpit^ tentat illum modis,diccns fufpirarc mi
feram Chlocn,& vri tuis ignibus, & refert , vt perfida mulierem
impulerit Proetum credulum falfis criminibus maturare necem
nimiscaftoBellerophonti.[Tuisignibus)Quia etiam tu vrcris,
jd eft tui mariti amore , [Vafer) Ad fuadendum callidus & aftu-
tus,(iuemalignus, qui nitebatur continentiam fufperare. [Vi)
^lemadmodum mulier perfida Stheneboea , fiuc Antia vxot
1 roeti ^commemorat amore Bellerophontis hofpiiis inflam-
matam, qui dum voluptati eius confenure noluilTet. in adulterii

Horae.

l U)

C A ■ M

Hyppolica -^calti vxorc,qU® du de p peleum duxu m-

,o dl It Itupii “P'“'‘‘*™'p"f,'|„ ,b,que mm inctmem rcli(}t,>
gr-uu ‘ f himne coUdfio t«e,cl

Ceniauru penmtnjum.qm ' , 3 ,„ r„pplic,o mtdio facis

,u eotccii A““‘''6"“'" ’^^^ 5 /e d»cum Xartaro,clain ab-
,*c.. . OcJo ell,Sc a Wlax fruftra mone, hi-

ftmen.fus.r,Magnrfam PP H,ppoJy=en^) Magn«

«orias docences Pf‘“. ^.«.“p.jone Hippolites Caucali|Co

ThfdalLcciuicasd Xhcfci.fEt pcccaredoceccis) fcc

nieinorac.& Amjzo . „ ftipra dixic, reliqueranc esepla

alus '“baodicoc.q"'»^^ nauieancibus.qood ira amaci

f a pen^ caoebus rogS
r „ , i. eU ftd nillu ille moue.ar Fletibus . aut voces .1-
;:;.St\rs:ud,t.[Adb„cimeger,^

■'“u^isru^r—i^miV^^^

" * ,nnn oro forma, fed pro libidine . Nec plus placeat, q. de-

bT-u n"rquTdXomn.emora„domatm honellatem

Sii:SonS[;:L-;^s.£^

bitere. [Defpice) Deorfum afpicas.hoc cft.ncc ad «olupluofos

P o a. 7'^vyd"rm,e?:TH^coTcltS

( Icomuais fui mcelia,& fimul monet, ne alicuius adoUlce
V-Z ns blandiar- ,& 3UC fpe ipfa c,^piaiur,& ell ordo . (^uid-
fles ^rie Gveen que tibi reltnuenc f auoni) primo Vere, 1 liy-‘
na merce beatum, flithynij iundli fimt Thynis, vtraque aut gens
Ponto conhniselt. [lUe Notis aCtus adOncu) Notis proqui-

bullibot ventis politu eli[Pott infauacapra: fidera)Hxdos vr h-;

eniticare, quoil! ortus & occafus concitant tempedates , horum-
Itum Virg.memimtdiccns . Quantus ab occafu vemens pluuu
hbusHidis verberat imber humum, [frigidas) Duplici modo-
accipe & pn hyemem qua peregrini retinentur, &pp folitudmc.
[Aiq lollicitinuncius holpici) Dicit Gygen ab hofpita Chloe
aman,& ab ea nuncium amoris ad eum mitti . [Et miferam tuts»
dicens Ignibus vri) luis ignibus , quibus ipfa tu vrcris.i.maritu

. tui amore.rTaat mille vafer modis)V3fernuncius.i.fallidus ad.

f^uadendu. [Vt Prittum mulier perfida credulii) Sihenobceam fi-
gnihcat Proeti vxort-m,qu$ Bellerophotcm hofpitem amauit,&
non confcntientem fibi adulteru criminata eit.[Maturare nece)
ReCcre nilcius Gvgihilloriam , qua Bellerophonte periclitatum
olledit.qiiod holpne in amorem no confentirct, per exemplum
cii terret, ne idem & ipfe patiatur . [MagncHam Hippolyte dum
fugtiablliiicns) Hxcclf,quarnuptafuifleEurypi!o traditur . [Ec
peccare dnceteis haliax hiltorias monet) Subaudiedum & alias,
qoiaScbEquaNliiprareiulit, docent peccare. [Scopulis furdior
lcari)lcjrircopiili pro Icanj maris fcopulis,fed hosproqbusq.
pofuitjfurdi aut fcopuli a periclitantibus dici folent, quod quali
preces coKi non exaudiant. [Quamuis non altus fledere equum
fciens) Ec reliqua, notum c(t luiientuu-m Romanam apud vete-
res, & exercit.itarn in campo Martio, & poft hoc exercitium n.!-
tare Iblitam fuiirein Tyberi,qui.i peritia nadi rebus militaribus
fit necfirina. Dicit ergo Eniptipm no debere puellx huic pUee
re,licet gloriofi in exercitio inter squales verfetur. [Prima no
ttedomii cl.iudc: neque defpice in vias fub cantu queriil^ tibi^)
Necum ille quali -viyges vefpertino cacii ad fcncflr.im Alleries
tibicinem adhibere (oleat, illa cupiditate audiendi per fencllram
dcfpicert tjitque ira cupid i videndi fui, ac follicitata diem daret.
ASCEN, Vid llcs Aflcric) Allerim confolaturus monet caltitate.

Q Sc fidem viro feruarc, dices. O Aliene. [Quid).i.ad quid
fies, Gygen maritu tuum,iuuenem collantis fide, pro fi-
, dci.i-hdc tibijlicct a Chloe roIliciratur.[Que Fauonij)
.i .Zephyri. [CanJidi).i.fauorahitcs,& benigni veti, rctti tuent ri
bi. [Primo Vere).i.in principio veris,vtprimu poli hyemem na-
uig,irc licebit. (■Bcaiu).i.diuiccm efrcftum,[Mcrce).i.mercimo-
m'i,& gaza .[ l hyna).i.e Cilicia aduefla . [Illc).f.maritus tuus
GygrvL/\,^ut,').t,impulfus.[Noiis).i,aullrts vctis nimbofis.[Ad
Oi n tO Oppidum illud in Epiro. [Poil mfana fidera Capr:B).i,te
peUaiecxcKititamoccafuCaprijq fitxv.Cal.lan. [Agitinfo-

I N V M

■ , i 5,1, romoo,aut vigil».'?.""'’ f!'!'- U“y';".<ltwj

V|^ I “ ji. fc (ufallu , [At nu,).,.

nuv^CNunculhorpi» Ibllic.i *).r.Clilt.c. Ltn,

b fur, "r itt t.mgnvtftcic ..m"'" OygxsSt railcta.i.miftte

p;,(u,em.iyt „ ^

■“!“rfNir.f«OA.v«i.ztv.CyEC.Uct.czt,^

calliduU c>a ' / r,.| ,ntf 4 , impulerit Eilliscriminibus.i.

iierpfidaif.Mh ^ ^ ^^f.iidlcrophtiCB, quod die Itupiii

expetvta.qt.o j„„,a„etur.[ll.llMoplio.iiinimi,(a_

f“,"o " Hluprum »on t«ul»lli.,ncquaiidtla.uv,3u. cnm,^

flo) <^'3 ' ’m\i.ccdcm,nonin occidtt cum,fed m pe

ab ea P,lea regem I hellaltte futuli

r, colum •'“.f"" ■ 7e„e "**

paitem Ach. ^ mym abHmenO.f.illicilo cpcubitu ho

qoafimtflomabAcalo. Ij^uma^^^

regis Magne ’ P , ^ r . , ^.hloe confentiant , mo.

1,'eulb nenco°um ab t, mendum, & .ple fallax moneeJjiAom.

So 1 peccare ficu, for.affis .ll.n? Gygx.quem Cic. ,,, Offic.
fabuTofe commemora, oppnrtun.tate anno ..quo mu.bb.b, ef-
Seba uiqVfum regma? I-Klya. Itupru* .ntul.He eaque ad.u.me
^iemdommommteremilledc^

SroU:SSom“.Txore'l^

Lc.e. ex-cellcntiam nudam ollenra.em , quod vb, ,lla refem, ,
?cl,o mJr,„ flagrantem Gygem adltuprum coegille & necato
matito .Ilum cum ea tegnalle. Autfortaa.a dcolitadol.eria.vnde
Ch-ca ille Te, ft. anus cortumpenda: virginis animum fumplr,
exemplo louis DanaEn.vt in pidota videbat, corrumpentis qua
tem dmus Aueultinus bonismotibus plurimum obellc per lan.
ae doc«,[FruHia &e.)Nc mulier. irum his argumentis viaum
timeat . addit Ftoltia.q.d.monct quidem, fed Irultra . Nam Gy-
ges adboc inteuer.i. incorruptus'. Audii voces .1. fualioncs nunc
n.exUlens furdior fcopulis Icari.i, matis Ican , qui naufragia fa-
cientium creberrima vota. & ptirces tanquam non «“J"»"’
temnunt, non.n.minui naues collidunt , & pertinaces fluctibus
feuis obiillunt.ac.i.econttario , tu cJue,ne Empeus luuenis ille
elegans, vicinus. r.tims, placeat tibi plus lutlo.i.quam lullum, auc
aiquum efl.ita vieius amore capta cum eo pecces , quamuis piO
Quanqua auc camecli. Non alius, i.nullus alius, confpicitur (ciens
lpcritus.[^que).i.equul.cer. [Fleftere lup.m gramine).i.m
dampo M artio vbi.Ron.ana iuuentus, exercebatur . [Equum}.l.
quemfleaerej&domarcdifcuntfuturi equites. [Nec quifquam
di-natatl.i.deorr.muata:, [,ytquecitus).i.celer auleo Tufco.t.
iplius tybens inctr Tufciain & Sabinam per Romam fluentis ,
clauda domum piim.inoAe.i.pi ima parte nodis, ficiu prima lu-
ce, pro prima p irce diei dicitur, n^qnedefpice.i. deorfum e ipecu
l 3 ,aucfeneilra mfpice in vias.f.publicas, Sub caniu.i.int^ cantu
Tibijc qucrul.t.i.qucreiitis quodduritia cua, & mane difficilis.i«
inexorabilis , ipfi iuiieni , vocaiui.i.compellanti le fepe duram ,
quod.f.non fledatis, nec fores aperias amanti .

T Hyna merce beatum) Plin.lib.v. cap.xxvij. inter Cilicis
oppida & Thyni meminit. Acfipealias Thynorum cum
in Afiatumin Europa ad Pontum Euxinum rnencio ell,
ad idem Strab.acque na Commentari), lllenotisadus ad Ori-
cum, ciuitas Cilicie, tnquic Acron,inlignis laphus fi non accufa-
bimus codicem . Hoc etiam hac in Ode confiderandum ledori ,
quare hic Fauonij mentio fiat cum isjfiue ex Cilicia, liue ex Pofi
to nauiganti Romam contrarius, tamen fiat : b occidente in orie
tem. Auc ergo Zephyrum pro quo uis venio pofuille dicetur vel
potius Zephyri mentionem fecilTe non quod profpcr iit nauiga
tibus ab oriente in occiderucm, fed quod cius dementi flatu roa
re aperiatur, fuh initium Veris , quo videlicet Gygen rediturum
ait poeta , Qjiod Virg. ab initio Georg. j. feribit.
yerenottogeliditf run» cum montibuf humor ,

Ltquitur , & Zephyro puCri* fe gleba rejoluit,

AD MOE CENATE M.

Kedditeaufam qnfiJCd/ Mar. celebraret , ^uam dies folis

matrettiifeflm erat.ijuo etiam marnipro T>xorum fuarum falute [uppl*
cabant, nam feto die ait ab arbor n cafu firuatum Cr ob iii Libero “ro^*
/oluere yelle . Macenatem,ae epulMinmtans,&
pub, cura, qua pacatu hvfiibuij fatis tranquilla fit.

Ode

CLAR'

LIBER tER-TIVS.

£8

Oit Vili. DKolos.TitrAftrofhoi-.Ht,

Itm futis terris niuis , a» j»t dir* .

.v*— u-uu

Artus coelebs quid aga Calendis:
Quid velint flores, & acerra turis
Plena , miraris , poiitusq. carbo in
Cefpite viuo .

Dode fermonis vtriufquc linguae .
Voueram dulceis epulas , & album
Libero caprum prope funeratus
Arboris idu.

Hic dies , anno redeunte feftus
Corticem aftridum pice dimouebit
Amphorae fumum bibere inftitutae
Confuk. Tullo.
fnit fra Sumc Mcccenas cyathosamici
Tulla yt Sofpitiscentum;& vigiles lucernas
Perfer in lucem : procul omnis efto
Clamor, & ira:

{lentati Mitte ciuileis fuper vrbe curas .
bm tefr Occidic Daci Cotifonis agmen ;

Medus infeftusfibilufluolis .

Disfidet armis;

Seruit Hirpance vetus hoftisors
Cantaberfera domitus catena;
lam Scyths laxo meditantur arcu
Cedere campis.

Negligensnequa populus laboret ,

• Parce priuatus nimium cauere;&: *•*

Dona prsfentis cape laetus horx : ac
Linque feuera .

Artiis Ccelebs) Mattias Calenda* matro-
na folum celebrabant uerutn Hor.quoque eafdc
colebat. Scribit igitur Mceccnati caufam,g> eo
die opptcfliis arboris iftu epulas, & album capru
Libero uouerathortaturque illum ad epulum cc
lebrandum & genio (curis omilfis) uacandum .
[Martijs Ccelebs quid agam Calendis) Martias Calendas,inq.t,
Fcdus matrons celebrabant, quod ea, die Iunonis,«Bdes coli cce-
pta (it. Ouid.aut Fatt.lib.iij fcribit.q» uolentibus Romanis cum
Sabinis pugnati Herfilia Romuli uxor Sabinas omnesq. raptas
in lunonis templum accinit , ibique eis confuluit ut bellum ip-
fum dirimerent, quod adum elt. Ve.ncrunt fi quidem in medium
ambarum partium iam certate uolentium,hinc pax Perpetua
fada cft , inde cceperunc Romans Manias Cal. celebrare . V el
quia tunc arbores & uitcs,& ager omnis fcecundus eft,Jurc fcecu
da tempora Latiae mulieres colunt . Vel quia luno Martis geni-
trix amat nuptas, nam pronuba cfi, propicrea mulieres Martem
Hartia frequentabant. [Martijs Calcnd.) Hoc dipnouum ignem Vc-
Cjiend, fta; accendebant. In regia, &curiis, atque Flaminum domi-

bus laureae ueteres nouis laureis mutabantur . Hoc mcnfe incr-
cedem exolucbant magifttis , quam completus annus deberi fe-
cit . Comitia aurpicabantur,ucdiga!ia locabant, Sifcruiscoenas

apponebant, Matronae, uc domini Saturnalibus hxc & plura M*

crob.lib.j.Sat.[Calcb8)Calibemdiftum exiftimant, inquit Fc-

ihts, quod dignam calo uiiam ducat, dicunt ali) , Ccelibem efie
qui non iiult contrahere matrimoniu Ccelebs ergo Horat. erat
.i.fine coniuge . [Quid uelint flores) Mars ipfe Ouid. poeti in
Fallis narrans caufas quibus macrons colerent Mar.Cal.ubi de
matre fua lunone caufam attulit, inquit , Ferte Dex flores, gau-
det florentibus herbis , Hxc Dea de tenero cingite flore caput.
[Acerra (hu.).i. arcula ubi thus reponebant ut Icribit Fefl. [Ce-

fpite viuo) .i. ara ex herbofo cefpite . [Sermonis vtrlufque) In
tertio pede Tnbrachus clt pro Dadtylo. [Dode) Vocatiuus clt .
Ett.n.ordo:Odode fermonis vtriufquc lingux.t.grxcxdc Lati
nx. Miraris quid cadebs agam Martijs Cal. &c. [Album capru)

Superis enim aptiores erant albx vidimx inferis nigrx . [Libe- ^
ro) Id egerar, quo opprelfus abeo liberaretur. [Funeraiu»)Bx-
tindus,a ♦ov<i'j quod clt exdes ■tovfsu interficio. [Corticem altri- VhoHos
dura) Ordo elt: Dimouebit amphorx corticem. pice altriftum Vhunt»
inllitutc bibere fumum Tullo confule, [Corticem) Suberis cor
ticem intelljgo pice illitum pro amphorx operculo. [Fumum bi
bcrc)Temporc enim fumofum fit vinum. [Vigiles lucernas per
fer in lucem) Hortatur eum , vt tota node, Genio vacet fecum .

[Frocul omnis etto clamor & ira) Indicat vinum illud optimu
fote, neque alicui nociturum ad ebrietatem. Vnde fi centum cya
ihos Maecenas fumpfilfct, innocui fuiffent.[Daci Cotifonis ag
men) superius de Dacis didum eil. Cotifonaut rex fuit Gxia- Cetifm
rum cui Auguftus luliam filiam difpodit, quo tempore fibi quo
que inuicem filiam regis in matrimonium petijliec. Aud. cft
Tranquillus. [Difiidct armis) Orta fuerat inter Medorum,Par
thorumq. reges difcordia quxdam, quxfane principium cx Ro
manorum fpolijs airumensjfufpicionem amittendi regni, & pa-
uorem Medo attulit, Nuncijs itaque ad Antonium miflis in au
xilium vocareccepitjCura oibus copijs fuis ad bellum pollicitus
adcHc . Qiiod etiam latius Appianus feribie in lib.Parthico. [Se
ruit) Ordo elt. [Seruit).f. Romano Imperio Cantaber domitus
fera cathena,appofirio vetus hollisHifpanxorx. Vetus autem teltm
hoftis ait, quia longo tpe id bellum durauerac , de quo late fupe-
rws . [Iam Scythx)Augutius virtutis, rooderationisq.fanaa, in*
dos etiam ac Scythas auditu tuc cognitos pellexit ad amicitiam
fuam populiq. Romani vitro per legatos petendam, quod quide;
Tranquil.fcnbit .[Negligens) Ordo elt, Tunegligens.i.fpcr-
nens,& fecurus nc qua.i ne aliqua caufa populus laboret, pnua-
tis.I.curis omnibus reipublic^ parce.i.noli nimium cauere.i. ,p-
uidere & cautus elfe &c. [Seuera) Grauia, ac triltia .

M Artijs ccelebs) vtvidux (ine viris , ita coelibes fine vxoribus
dicebantur , Calendis Martijs Matronalia dicebantur, co
mariti pro conferuatione coniugij fupplicabanr, & erat dies pro
prie teltus matronis- Ad Mcecenatem ergo fcribit Horac.non cik
debere mirari, quod Calendis Martijs, dum fit finevxores facrifi
cec . Hac enim dic, fe caiu arboris commemorat liberatum , &
feruare falutis fcdiua, ordo elt . [Moecenas dodte fermonis vtri-
ufquelingux) .i.Grxce& Latinxlingux, miraris quid ccelebs
agam Martijs Calendis , quid uelint flores , & acerra plena thu-
ris, & carbo poficus in viuo cefpite. [Acerra) Tliutibulum dice-
batur , minilterialis patnx fidilis . Voueram dulces epulas mo-
do reddit cur faciat hoc , illo die fe uouifie dicit, quo elt periculo-
arboris ereptus. [Ec album Libero caprum) fuperis apeiorerae
alba viiiima. nam Dijs infernalibus femper nigra offerri debet,
vc. Tecalta Sybilla, Nigrarum multo pecudum tefanguine du-
cet. [Prope funeratus) Extinftus fiue fepulcus.[Hicdies)Ordo
elt, btc dies feflus redeunte, anno dimouebit cortice amphorx a-
Itriftum pice inftitutxbiberefumum confule Tullo. [Dimoue-
bit) Arripiet in vfum couiuij vinum, quod fumo inueterabatur .
[Confule) Pro vetuttatepofuit. [Cyathos) Menfutas dixit quas
pro fexta parce fextarij diceb3nc-[Cencum)Verbo vfus eft conut
uarumcenihum cyathos, fiue finitum pro infimto pofuit.vt Tibi
noia mille . [Et vigiles lucernas) Vigilantes in officio luminis.

[Procul ois) Ita innocuum vinum feexhibutul^ promitti t,vt nec
oneret nec p ebrietatem lites ^piiocer,vt Timor ois abello.[Oc
cidit Daci Cotifonis)Cotiron nome regis Daco5j,quo vifto fua
det aliquatenus a curis publicis recedi debere, & priuato feexer
ccre conuiuio Maecenatem. [Diflidct) Diffcntitjdifcordat co q»
ciuilia inter fe Medi bella gererent, nec eispdifcordiam rebella
re Romanis uacaret.[Canraber)Gcns Hifpanix.fScra domitus
caihena) Tarda, quia diu bellum cum his geflum elt,& cum diffi
cultate ab Augulto fuperati runc,& ideo eos Romanis feruire
dicit, uiAos & fubdicos.[l5 Scythxlaxo meditantur arcu) Vc eos
diflemis arcubus uidos,& fugiente oflcfiderct. Vtlaxos hume
ris referunt languentibus arcus. [NegIigens)Sup. eflo quod pro
fecuritate pofuit, quia non timeret. [Ncqua)Nequa parte labo-
raretjUt econtratio . Virg. Securum pro negligente pofuit. Sccu
rus amo?! Germanx . Nimium caucre curare, uel folici tus efle ,

M Artijs Calebs quid agam Cal.) Hxc ode ad Mctcenacem p a »
feripta eft,qua teitatur fe diem felium Martia?! Calendas ge *

fere,q) hac luce maximum periculum effugerit, arbore frafta pe-
ne ElifusCalendxautMartix hodie quoque matronarum dies
fettus eft, ait.n.non debere irafci Mcecenatum, 3 »dicm Cal.Mar-
Horac. i iiij ciarun

C A ^ ^

telljgen Jum vcique G«ee & . .^mjcjc fc hoc

csr.:?y"“Se„T„^

D^taiice. nec oncret.nec per ebrietate ad lues mcuec. [Cortia
liUilxam picedintouebu ^'"Rhorxfumum^corticcm pr^
ci) i.av-cufitiuumcafum pro dattuo pofujflevrvc fitfenfus . tC

corcicifumumaimoucbitpiccattt.ftum.&fumumvtiquw^fa-

ul)laftJmj^rxi^qfidc^efolecadquoope^lment^amphor^^[^

te ciuileis fiiP vrbe curas)Noli,in^t,follicitus elTede f^lute vrb.s
cii fint tuta oia>& folue alum ad ]*ntiam mconuiuio meo [Me-
dus ifeftus fibi loftuofis Diflldet armis) Medos fignai >nter (e /e
ditionibus occupatos ene.[SeruitHifpan?mushol is or?)Ors

eenitiuos carus,& Hifpanp eiufdem cafus ert.[Cantaber fera do.

cathena'Quta diu bellu cd his gellu eft,& tarde vidi runc.[Par.
ce priuatus)Cu Iis, inat,priuatus, noli adrogarc cibi rcipub.cura.

A«CEN ,-4 A Acrmca-lebs)bacecc,voIe'sinuirareMoECfn.iteadcon
* /\/l u;uiu Martijs Calendis. [Qjt? matronis cek-bres erat)

L V icclebrandti dicit fe non pp coniugero, fed pp votirm ad
idaddiiaiJ,hocordinc .[0 Mcecciusdo.) i. perite iermonis vtri-
ufque Imgur.i.Grscf & Latin^.Tu miraris, qd ego celtbs.t.hnc
coniuge nuen5.[Aga).i.agere incendam.Caledis Martijs mure-
nis .f. & matrimonio iunrtis celebrandis , & qd vel; nc (ibi flores
quos feltiuis couiuijs adhibebant, & Acerra.i.vafoulum thurifeli,
quodchtitibalii vocant, plena churis.dc carbo qnoinicdatur.po ii
tui in ce^piic viuo.i,.ad aram ex cefpite adhuc virente, qu'areccs
euulf) extruAa.fedfup.vt noris, quid (ibi velint ego prope.i qua
fi;Hiiticraiin,i.extinaii',& in funere duceJus. [Iclu arboris) De
qua iib.j vifura etl . Voueta Libeto.i.dco liberatori, quem prius
Fannii & poltea Mercurium dixit , fed poete funt Fannia fando
diCb,K ''l; rciirio fjcundix deo,& Libero patri curas folucti.fa-
cri,ideoq. non ab re .1 tribus id fa«Sum comemorat. [Epulas diil
ce») Aut q I cum miilfojautqa liberato dulces funt, & caprum q
Bacch'1 fjocr ell.qa vitium ho(lis,vnde Maro in Georg. non alia
obc.am liaccho Caper oibus aris cidituv&c.album, quia Deo fa
uorabili , & bono,vnde & Maro . Nigram hyemi pecudem Ze-
phyris felicibus album, hic dies .f. Calendarum Martiaif Fetius
•f. miln.[Anno redeunt().i.reiioluco.[Dimouebic amphorc) .j.
vali iicFli graJi.fInflitutx).i.iuifE aut incipienti,[ Bibere). i. im-
bibcre.[Fiimum).i.dnnoc6fu!3Cus Tulij.f.Cic.fic.n.Boniinis le-
gendum contendiTjVC Iit fyncrelis.i. concraftio dua^ fyllabarum
jn viiammnoie Tullio.[Corticcm).f. Tuberis, [AHriftum). i. illi-
iii picenc.f.euapor.irc (Inac vinum. [O hToecenas fume ceriul cya
thos). i. pocula vini. [Amici Sorpicis),i.ub folpiracc amici, & per-
fcr.fpotjndo.[In lucem).i.vrquea(l lucem. Lacernas vigiles.i.vi
gilantium indicc-s,& adiutrices, & nis clamor & ira cflo procul .
[Mitte), i. omitte.[Ciiras ciuilcs fup i.de vrbe,Q2.iia agmen Co
iifonis Daci qa regis Getarum. Qiii Dacis vicini funt.[Occidit)
.i.extindum e(l.[hc Medus infclfus).f.prius diflidec.i.difcordias
intclfinasfouec.fArniis ludhiolis (ib{).i inter fe.Seruitprofequi
tiir c.iufas follicitudinis ponend^.quia cantaber vetus hoflis ors
Hifpinar.i.folmis cfle m Hirp.inia . Seruic.f. Imperio Romano .
[Domicus catheiiaferj),i,qu^rero,qapoIt multorum Romano
rinu[a.lemimpoIiticliiIli,& Scyilice meditantur cede.-e.i. difce
dcrcc.ampis nolentes. faniplius rebellare Aug.arcu, quo miiitri
valent, !avo.[runc.), i. fpernes & parui pendens. [Nequa) i. ne
aliqua p,irce ane vi.a, [Labqrec).i.in periculo fic.populus.f. Ro-
ni.inu>,[F.arce),i,c.niP.rPriuatU5).f.ciii'is,vel tanquam priuatas.
Cauere nimium,& cape latca dona prifcinis horie, i, temporis &

linque fcucra.i.fena de hora futura conlideranda, Aut legamus,

V. BonSnis.P,.,, (,C. [T u prinjlu.) .i. ma^ittraium con-
™, e, e „immm ne r^pulu.l, i. ali
qua, parce , ope litus dona pnfent.s how.jc i.nqoe leoera .
l\ /l In his vccfibusoido nlis etit Sfentus .

illorum rcntv.uiL n .-J ^m“"’“^'""‘'® 3 "’Phorx,c 6 tra

mantrs arciirandi cafum cortici, afflr-

(umum,ptofumcum.r.cotti«m'&JIl’^'j"’^^ eos qui dicunt
tticem,& illos denique qui exponunt

COBL.

RHOD.

I N V M

f.imiirn profauillafumi. Nam fine dubio fumum tefertur .,4
nSnitum illnd bibere, & non ad vcrbtun dirnoucbit, quod fcni.t
cMim Mancinellus . Hxc lionhnis . kc lubdit. hquidcm fcn.,u
«nlmflc Hor.Iignificare amphoram ipfam vetu Ijic prcsiofam
f i.ife & dTulij v(queconfulJtubibiflc,& ccrpiflc fumum i.po.
trnmm ipfam & vim . Nam Vina q«o vcceralcunt mcgis, eo fu.
mollora hunc,& magis potentia. Aut fumum pro pulue.eacce,
oilTe Obducuncurcnimpuluerc&htu.imphoir,ef idgtnus a-
Ha ciusdiunonmouentur. [Parce pn.)Paite legendum fcntio,

&ficordinand.averbao«inia.Tupriii.itusncgligcns.i. parumcu

rans caiiere nimium.i.ptouiderc nimia cura & Itudio ne qua par
te populus laboret .i. nc quo incommodo , & labotc afficiatut ,
Et cape Ixtus don.i prxfcncis horx , & Imque fcuera . Non im-
probat, inquam Hor. Macenacem habere curam rcip.fed ni-
miam prohibet , null-i prefertim initante neccflitate .

C '* Arendis)Marrijs Matronalia dicebantur, inquit Acron,
^ eo qiP mariti pro conferuatione coniugi fupplicabac. Et
^ erat dies,fpricfcftusmatronis.Hijc ille, qu^ verba initio
& fine placent, iri medio corrupta fufpic_or. Nam fi mariti fuppli
cabanc quoaiodo matronalia erant ? [Corticem aflnftum pice
dimouebic) Qiixhoc in loco in Porphyrionis commentario le-
g inrurde . orticem pro corcici,& rcquentia aliquos verba ab ali
q lo nebulone alfutafuntvtfacilevidere eft ex verborum ordi-
IV, qu^ inuerfa leguntur , vt M .inci. facis rcAe hunc locum expo
faic Porphyrion mihi defendendus erat, Confule Tullo. Hili-
buit ridere Annotatorem nolltum qui longa prxmifla pr^fatio-
ne vtfolecvbique tandem huc deuenit,vt nos fynarrehm, qualis
figura fit, doceat, neque vilis alijs exemplis, quam Virgilianis,ma
gna grau itate, '"ed longe maiore.f.iudicio. Hic etiam alfent Con
Iule Tullio legendum, non Tullo, ea credo motus ratione, quod
nullum Cos. Romanum puearie cognomine Tulli , fed advnutn
Ciceronem Tullium refpiciendum . Cum ch homo ille bellus
ue.vnum quidem vecbum aut oflendatde Cos.narrcr, aut quare
hor oporteat K«Td awaJfWiv legi : ,pbet Tullo bene legitur, fuic
enim L lulius Tullus Cos. proximo ante natum Horatium an-
no,vti ex SaluRij bello Catilinario nianifeltum tll.Et ipfepoeta
poilea Odexxj.cum vet ullum vinum innuere vellet, vnum annu
poli hunc nomiiiauit. Et OJexiiij vetufiius a rempore Sparcha
ci aliquos annis ante Horatij natalem . Quod ideo admonendii
duxi, neq« putet nimium vecuflum hoc vinu facere. Deinde, vt le
tlor videret quaco iudicio nunc qiijdam emendet libros . Quod
fi mihi liceret ad eandeform-am in audores nugamenta collige-
re, haud m.agno negotio in vnu Horatium Iliade maiore annota
tionum librum fcribercni. Tolerabilius erat quod deparce pro
parce ad fine huius odes annotauit. ide,cui & nos fubfcribimus .

AD LYDIAM INDVCENS EAM
lingulis quatuor verfibus rerpondencem .

ode JX. Tricolos ,Tetrafho^J}os
sic te dina potens cyj^rt .

- — UU-.UU- u

O.N E c gratiis eram tibi :

Nec cjuifcjuam potior brachia
candidi

Ceruici iuuenis dabat :

Perfarum vigui rege beatior .
Donec non alia magis
Arlifli ; neque erat Lydia poft Chloen;

Multi Lydia nominis
Romana vigui clarior Ilia.

H 0. Me nunc Threfla Chloe regit

Dulceis dofta modos , & cytharae fciens ;

Pro qua non metuam mori :

Si parcent animae fata fuperfliti .

L Y . Me torret face mutua

Thurini Calais filius Ornithi :

Pro quo bis patiar mori ;

clai

L I B E R T
Si parcent puero fata fuperftiti. ’ ' ■

H o. Quili ? ii prifea redit Venus \

Didudtosq. iugo cogit aheneo?

Si riaua excutitur Chloe l
Reiei^tsq. patet ianua Lydi* ?

I y. Quanquam fidere pulchrior

Ille eft .• tu leuior cortice , & improbo
Iracundior Adria?

Tecum viuere amem :tecum obeam libens.

ANTO. Oneq gratus eram) Scribitur harc Ode taquam

N alloquitur. n. poeta Lydiam dicens,^'

H U donec ab ea diligebatur, nullus eo beatior erat, re-
M fpondet illa : Donec Hoiat. no altam magis atlitj

fuilTe clariore ilia Remuli matre . loquitur in->
de poeta . quatuor .n. verfus tefpondet qfque de*
mum vterque optat priftinus amor ambobus rideat, quo vna vi-
uant vnaq. pereant. [Potior) Poientiorjfuperiorvalentior me-
lior. [Donec non aliam m3gis)Rerpondec Lydia, [Nominis)Fa
inx,& gloris. [Ilia)C^z fuit Romuli mater.de qua iib.J.latius .
[Vigui)Florui, pollui. [Me nuc)Poetx Tunt verba. [Modos)Mo
dulationes & vcrfus.[Si parcent animx).i fi mea morte, Fata par
eant Chloe, nam vt Ilia diutiu.s viuar. mor; non metuant. [Me
torrct)Lydix verba. [Thurini Ornithi)Thurium oppidum erae
in Tarentino finu,vt fcribit Ptol.lib.iij .Erat etiam ibi virum o-
ptimum,v{ fcribit Scr.!ib.v'j.[Si parcant puero) ,i.fi Fata perniir-
tant puerum . illum fuperefle mihi, ego bis moriar, non cantu fc'
inel pro ipfo fetuando . [Quid ? (i pnfca) Optabat poeta redire
in Lydi* gratiam . inde ira loquitur. [Prifea Venus) Prifea gra-
tia & beneuolenria. [Didudos) Nos feparatos fimuicate quada
& odio.[Aheneo?)Fortifl]mo.[Qiianqu3m) Refpondec Lydia r
Si poeta ad fe redibit velle cum eo viuere, cu eoq. mon . [Adria)
Adriatico mari xliuofo .

* ^ * ‘y'~VOnec gracus)H*c Ode alternis vicibus Lydiam rnden-

I 11 ^ fibi amicam facie ,& agiteum eadem inliauraiioncm
J — ^ grati*, qua pro merita beatiorem fe affirmat rege Perfa-
rum. [Donec)Qiiandiu.[Nec quifquam potior me.).i.cum ne-
mo mihi a te prxfcrretur.Perfagi.n. reges deliciolis ccpijs vteba
tur. [Donec non alia) Hic per Lydixperfonam rndet. [Arfifti)
Amafti . vr, Ardet amans Dido,craxitq, per offa fu. [Poft Chi.)
J)Ion erat inferior Chloe apud le. nomen alterius amies. [Mul-
ti Lydia nominis) Magn* fam*,& magn* form*,& lii* matri
Romuli prxferenda. [Me nunc) Horatius rcfpondet. [Threffa)
Thracia . vt,Crcffa genus Pholoe, geminiq. fub vbere nati . [Si
parcent anim*)Si Fat.i parcant illi diu viuedo, cupio pro ea mo-
' ri . ad auomentum amoris paratum fcd dicit mori , fi pro altero
hoc Fata fieri patiantur, iuxea illud fi fratre Pollux alterna mor
te rcdcmit.[Me torret)6x perfona Lydi* vfque ad finem Ordo
elt : Thurini Orni thi filius Calais me torret Thunnum Brutio-
rum oppidum, vnde Ornichum dicit fuiffe. [Quid fi pnfca rcdic
Venus)Seconda vice tanquam rua,& ipfius.li amorem reddimus
priorem. [Iugo cogit aheneo?)’Forci, inexpugnabili ad perpetui
ratem redeuntis grati* iugum aheneum pofuic . *s .n. non licut
ferrum rubigincconfumiciir. Vnde Virg. Et centum vindius ahe
nis Polt tergum nodis . vc vclut *ternam pacem futur.am furoris
xrea vincula monifrarent . [Excutitur) pro expellitur , [Sidere

Pukhrior)Prout,Qualis Oceani perfufus lucifer vnda.[illc)Ca

Jais. [Iracundior Adria?) Sicut illud, Amantium ir* amoris re-
dintegra cio eft . [ Tecum viuere) Vt , Vna falus ambobus erit.

1 Tecu m ob eam) Vt, Tecum confumererxuo .

^ 9 R • gratus eram tibi)Hac Ode alternis vicibus refpo-

I 1 dentem libi amicam facit, agit afic cum ea de inftauratio-

^ grati*. Donec aut, pro quandiu politum eft. [Nec qf-

quam potior brachia candid^ Ceruici iuuenis dabac).i.non qiie-
quam me potiqrem h.ibebas, cui Ceruicis tu* amplexus pmit-
ti' re. [Donec no alia magis Arfifti) Dehinc quatuor verfibus Ly
dia rndet.Ec dei nde(vc dixi) vices inter eos funt dicendi ac refpo
drndi quaternis verfibus. [Neque erat Lydia poft Chloen)N c-
qiie Lydia.i.me poftponebas Chloe. [Multi Lydia nois) .i.ma-
gni nominis, ac p hoc clarxfam*. [Pro qua non metuam mori,
Siparccntai*fata fuperftiti) .i. fi mea morte illius anim* Fata
parcant, vt fupcrftitc eam miht faciant,Fata. [Thunni Calais fi-
lius Ornithi) Ordo eft, & fenfus, Thurini Ornithi filius Calais
nomme . Thunni aut, qui eft a Thura oppido Itali*. [Pro quo

E R;T i V S. 69

bis p.iiiar,jnori) Q,u3ma:arum habe.n Calain per «'mpaextli' ex-
prellltjbisIcparataqiaioratn.proiDo dicens, quod ulro nuulir,
VI illuvinccret',quiadixfrilt reparatu pro Chloe moii .
fi prifea redit Venus ?) Hic iqm tentare incipit Lydiam, an rt .1. *
re fecum in gratiam velit. [biJuftosq. iugo cogit ahent*- .^ ) bi
rurfus;thquic,nos Venus iuhgit ac firmat’ perpeiua tonio/jiftjo-
nc,proptcr hoc .n. iugum aheneum dicit. Acris nanque niati ua,
non ficut ferrum rubigme confumitur . Q^uate & Virg. non ob
aliud mihi videtiirdixilfe ; Et centum vinitus alienis Poft ter-
gum nodis, nifiTitpcrpcwam pacem per Aenea furoris vincula
futuram oftenderet. [Si fiaua excutitur) Pro expellitur poluum
^ft. [Quanquam fidere pulchrior)Calais.r,[Eeiraciidior Adria?)
Adria,pro Adxiaxico mari dicitur.

D Onec graius)pwlogo quodam feftiuo Lydiam fibireco
cilia^re nititur dicens. [Q Lydia donec) .i. tanti fper dum.
[Egcf efam tibi grafus).i'.acceptus & diIcdus.[Nec qsq
iuuenis poM<M>)Tgfarior & acccptior.[Dabatceruicis) .f.iu*ca
did*.[Brachia).f.amp]exando. eam. vnde illud, L*ua eius fub ca-
pite meo &c,[fcgo vigui). i.in vigore vixi,bcaiior rege Perfarum
qmopulentiflimusfibi maxime indulget. Refpondet Lydiaab
eodem incipiens. [Donec no arfifti) .i.inflammaius fuifli Hoiar.
[Alia).f.am)ca. [Magis). f.quam me.i.araorc mei, Neque Lydia,
ex mote de fe in tertia perfona loquitur. [Erat poft Chlcen).f.
reputata minoris, aut minus dileda . Tunc ego Lydia multi no.f
minis.i.nobili5,& infignis talis Poet* amica lingularis . [Vigui
clarior Ilia Romana) Romani imperij audore,quiti Romuli ma
trc. Addit poeta Chloe Crafla.i.Cretcnfis mulier. Nam mas di-
citur Cres Cretis mulier Cieffa regit.i.gubernat pro iibito nuc
me doifta modos.i, modulos & cantus dulcis . Et fciens.i. perita
cythar*, pto qua ego non metuam moti, fi Fata .i. mors parcanc
(aut parcent)anim* fuperftiti f. i pfius Chloes. i. nifi verear quod
ipfa amote mei eejam moriatur . Rcfpondet Lydia, quali per A-
meboei carminis legem plus fcrr.per dicens Calais puer ille deli
cat; fli mus filius Orniihi. i. viri illi us qui huc & Ornis aduolauic
cum filio . nam Ornis Orniihos, Ornis huius Orniihos auis,&
gallinadicitur Thunni , i. exThurio oppido iuxta Tarentum,
vbi temperatus aer molles facit, & pueros, & lanas ouium. Tor-
ret, i. vehementer inflamat [Me face mutua) . i. igne mutui amo-
ri pro quo patiar bis mori cum ille femel dixenc , fi fata parcam
(aut parcent.) [Puero fupei) Adi ungit poeta ad reconciliandam
eam.Q^id fup. faciasjaui dicas. [Si Venus).i.amor & gracia.[Pri
rca).i.priiUna redit.f.internos. [Eccogit) .i.in vnuin agit. [Nos
diduftos) .i.diuifos . [Iugo) .i. vinculo. [Aheneo^) .i. *re,& ita
fortiffimo . [Et fi Chloe ftaua) .i. tameifi fiaua, & ita formofa
excutitur .i. violenter ejjcicur,& domo, & animo, & ianua .i. in-
troitus, patet Lydi* rcifd* ? Rcfpondet Lydia. [Qjianquam il
le) .f.Calais puer eft pulchrior fidere. [Ec tu leuior) .i. inconfta»
tiortortice .f. dcficcafo,auc qui fuper aquas fertur, aut qui cum
arboribus immutatur. [Et iracundior)Sed amantium ir* redin-
tegratio amoris eft.[Adria?).i mari Adriatico.flmprobo) .i.im
probando propter r*uiti 2 m,& tempeftates plurimas , tamc fup,
[Ego amem viuere tecum) Et fi neceffe fit. [Obeam) .i. moriar,
[Libens). i. etiam libenter, tecum .

A Moifieucv carmen eft cuius natura eft,vt proceffu crefeat.
[Neque erat Lydia poft Chloen) Non eratjinquic Aer,
inferior Chloe apud te, hoc corruptum puto . [Me nunc
7 hreffa Chloe regit) Thrcfla, inquit idem, Thracia quod ego ee
a librarijs corruptum puraffcm,nifi fubiunxiffei Virgilij carmen
libro V. ^n. Crafla genus Pholoe , geminiq. fub vbere nati .
Quare Aeronis errorem pu:o,qui Craffam ac Threflam non di-
ftinxit.Nam fi Crella legit, quare expofuit Thracia? Si Threffa,
quorfumamnebatVirgilijexempltjJnifiquis in Virgilio quo-
que Threffa legendum cxiftimet,quodcgo,vtnonfuaferim 3 u-
aor,itancudquam-ncgauerim.Eadem difficultas eft Odexxxvj.
lib.j. [Me torret face mutua)Idem Acron ex perfona Lydi* re-
liqua cfte ditfta vfque ad finem putat . Quare ipfum Icgifie puto
quod pro quid & enunciatiue , non interrogatiue quatuor hos
verfus, quod mihi non probatur.

AD LYCEN ASPERAM,

& intraSlmbilm .

VehemtHr expofiuUUo in Lyces puella cruJelitatem , atfnitor€
fuum ytnto & nmln, txpofitum , pateretur i^nttfortsfr a» perneaare.
^Hod y»c faceret barbatufma quaque barbaro nupta manto ««c «e*
tnat t» yiCHjm (onlempta det poenae in humanitalH •

Ode

ascem.

CLAK.

AMTO.

ftSUam

•d4um.

C A K-

Stnhtru vmofortffy^

yu-wu-ww

, vrREMVMTanainfibiberesLyce,

^Ssuo nupta vito ; me tamen afperaj

PomcJantefotesobijcetetncohs

I Inter pulchra iitutn teaa remugiat

Ventis? &pofitasvt glaciet niueis

Puto numine lupitet ■

Ingratam Vtneriponejhtperb^

rIjerlirrc ntHretroSS iitrotajI

Non te PenelbpenSracilem procis

Tyrrhenus genuit patens.

O . quarauis neque te munera , nec preces.

Nec tindus viola pallor amanttum,

Nec vir Pieria pellice fauciiis

Curuat ; fupplicibus tuis
Parcas , nec rigida mollior sKulo ,

Ntc mauris animum mitior anguibus .

Non hoc fcmper erit liminis , aut aquE
Cceleftis patiens latus.

, Xtremvm Tanain) Captus amore Lycespoe
ta ance illius fores cubabat.dicic inde . Si barbara
dic, lioccltimmiti{lim3,& nupta viroafperti-
1 ino,tamen eum ance fores iacenrcm, Aquiloni-
bus opponere no (iiie lacryniis pateretur petitq.

I ab e.i , vt mitior fijc.non ,ii. poterit diutius aeris
mprnn perpra.[Exltcmum T..na,n) De hoc vide ropenos O-
Iciiij. lib. iij. per id vero eam ollendit immitera. [1 orrectum)
acentem, & extentum. [Incolis aquilonibus,) Hoc ait, a
eptentrionalibus flat Septentrio interq. eum & exortum (olHi
lalcm , Aquilo , qui & Boreas . Quicunqiie aut venti a Septen-
rione fpirantjfrigididimi (unt ,niuales funt Aquilo & Septcii-
•io . A iiftor rlin.iib.ij [Audis quo llvepitu) Qjjo tpe ante fo-
;s cubabat poifta, venti rpirab.im . hinc Lyc£ aic quod feqtur.
Memus)Id viridarium erat inira domum , [Puro numme lupi-

;r),i pura ferenit3te.[Necuiren(e).i.nc rota currente funis ru

acur,hocdl ne tu etiam amans aliquem fpernaris ab illo. [Pe-
elopen)H.TC Vlyffis vxor xx. annos virumcalta voluit ex pefta-
?,nec vnquam procis obftqui. de qualib ). de Arce ait Nafo .*
Penelopenipfamperjia modotemport ywces.
0,quamuis)Ordo eW : O parcas lupplicibustuis,quamuis,ne-
uecccurucnt munera, nec preces, nec pallor amantium viola
inftus.nec vir faucius Picria pfllice,quamuis, nec mollior ani-
10 Mauris anguibus. [Oj)Opcantis 3duerb.[Tin<flus viola pal
ar) Hinc aiiOuid.)ib,j. de Arte:

p4l/e4tomnMiim4nf,color e(i hic aptw amanti ,

^iolx autem pallida- fune. Virg. in Bucol,

PaUenles yiolas O" fnmma papautra carptns.

Pellice faucius) Deprenfa pellice mulier longe ardec. Hinc ait
'lafo lib, ij, de Arte;

Sed ntcjue fuluiu aper media tam fauuim ira eJi .

F«lm'»<o rabidos cum rotat ore canes :

Nrc Ita cum catulis la^ltntibae yhtra prabet,

MecbrrWM i<'nara ttOrr^ I .^r.i nael» ■

‘en, ■

OoiJ lib.ii-JcA^dnqliV

. 1 ^ ouia Tanain nominauicjdebeptetrionali enim

uUrirSTr .1 non folam,quia in profper.tate es. mife.
parte Aq^' j , captiuitate clfes coniunda f*uo vi

n Sccirseieamori. [Nemus) Viridarium dicit,

'r°pS Deorta miffes. po» nlu« "“Ih»' '' 0^' Aq»»»
[Pollias; Deo , ^ „ pura nec obtofis pej

u,u, f“8«''“'X“ry„„ratarn Veneri) Exeerabilen, Veneri
r a-”»'™ • [CniienielCe.

femeiub.mefvultenin.inle)ligere fcilToram repud,j,..ne ni.

^ a "locitate roti tnmpatut funis . Dominam totaiteunan.

Sx t i ne vnl-bd-”" to.ie & tu amans contemnaris & ita m
fiexo to» Itedatis.Gcut equus a confueta velocitate deficiens to
fueuit Non te Penelopen) Penelopes Vlyfis vxot.s nota fa-
bn a eli,qui pro fide abfentis mattt. omnes repudtamt lerpofo.
m quaL.s) OrdoeU.O quamms neque cutnani e munera , .

Jecesm/c pallor amat.um tindus viola, nec vll faucius P.e-
na peUiee.St quamuis non fis mollior r.g.dajefculo , nec antmo
muiot bUuris anguibus pateas tuis ruppltctbus, [Tyrrhenus p.
reus) Italus . [Nec munera) Vt eli Onifordcnt iibi
lira .&ahbi,Nec muneracurat Alexis. [Nec tindus viola) Be-
ne velut amator amoenitatem flotis pallori amantium dedi .

r Pellice faucius) Concubini amote vulneratus . vult inielligi

maritum Lyces huius amate aham.i. Pieriam nomine mulirtem

pioptet quam contumeliam, vel A

tiroV» pellice vieiffitudinem.fe amati debere . [Nec rigida)
.i.noUsrigidiotifculo arbore, taoquam hgneaSt S"”» ”"=
nec afocrior Mauris fetpentibus calore noxioribus . vt Smit a-
pris.afpctque fui, atque excitus iftu . [Non hoc).f.
ante limen obreiuantem tmleliem aquam palfurura diul.led

definente perconcemptum animo morecariturum , _

Xtremum Tanain G biberes Lyce) Hic ad puella Lycein p

!-< noiednrafperam.&incraftabilem. Tanais autfluuiuselt

X-> scy thie.per quod vult intelligi effe barbaram.[Mc tn afpe
r.i' porreaj ancefoces obijeere incolis Plorares Aquilonibus)
Mei tnmifereris , & non patereris frigoribus perire ante lores
tuas iacentem . Incolis autem Aquilonibus ad illud pertinet, q
dixerat, Extremum Tanain fi biberes . T.inais.n.flumen in parte
Septentrionali cll.vnde Aquilo oriri vf. [Qno nemus' Inter pul-
chra fitum tefta remugia[)3ignificat .arbores effe.vt hc m pluuio
domi quibus nunc Itrepcre icmpeftatem intelligi vult. [Et poli-
tas vt glaciet niueis puro numine lupiter) Oli endic,quod reue-
ra in Italia frequenter euenit poltniucm pofitam in Aquilone
vento ferenatum effe & frigore eius gelu fuper niuem concte-
fccre.[Ne currente retro funis eat rota) Allegoricos ne intereat

harum rerum vices. [Nec vir Pieria pellice faucius) Vult mce -
ligi maritumhuius Lyces amare aliam.f.Pieriam nomtne pro-
pter quod debuifle hanc vicem ei concumclii amando retribue-
re. Nec rigida mollior ifculo. [NecMauris animo mitior,
anguibus) Cetera enim perparenthcfim illatafunt. ^

E Xtremum)Lycc amatorie culpat obduritiarn.diccs.O Ly
ce,fi.i,tametli tu.[Nupta viro fiuo) .i.hortedo. [Biberes
Tanain).i,fluuiu illum Scythi 2 .[Extrcmum).i. extrema
parte.i, quamuis elfes barbara.i.barbaris oris vetfata,tn. [Plora-
res obijeere aquilonibus incolis).i.incubanribus in regione 1-

]a . [Me Porreftum) .i. extenfum ante fores afperas.tu .n. audis
quo.i.quali lirepi tu. [lanua remugiat) .i. erepet pcrculw vento,
& quo . [Nemus fitum).i.conficum . [inter pulchra tecta) .i.in
circuitu domus tu.!. [Remugiat, St vt Iupiter).i.aer glacieri.i
glaciem conuertat uentis . [Niues pofitas).i. demilfas . [l uro
numinc),i.i3m fiib tnera ferenitate ingrat.im .Ordo elt. [Pone;
.i. depone 6 Lyce , fuperbiam ingratam Veneri, quia Venus Iu*
pecbientes fipe humiliat , cum amoribus ardeant. [Ne tunis;
.f.fortuni.aut uafis in quo fublaca ad fuperbiam cs . [Eat retro)
.i. retro labatur. [Rota currente) i. dum rota currit, ad quatn
funisreplicatur.mpatetdum aqua hauritur e puteis . [Pareri*
..qq.xtcidit No7ocKr,?,oil“''t“7 "'™ Tyrthcni.x).i.quiindul6enscIl8tfacilis.[Nan genuit tePe-

' • ne,open.)/ldeTl.,„q„Lalteti,n, Penelopen VlyCxnxo;™

dithcuem .unexocabilcm procis . O dcfiderandi vox, quamuis .

.i.quan

i-.v^urcuH igi»4ro ytperalafa pede:

Iie^nrna quam focij deprenft pellice lefli
Ardet cr m >Hhu pi^nortfnieutM babel ,
etrum 11 immasq, tim.politoq. decore fertur.vt Aonia corni
ifta dci.[lMcria) Momen elV pellicis.[Mauris animum^lLeec
..lib.ix.Maun veto ferpentes ilUi funt acriores . quod etiam
.'u^ni'e‘r!,'le' 7“"''.°' ''"'P"10"'ndit fe non diutius polle

»nic tote, cubate, bine nvmoi cfcci debent, [Liminis) Apud

7 °

■ L IVB ER TeRTIV S.

[SJeqHt munera, nec preces, nec pallor amantium,
• tiiiLtus rioKjj.i.toioie i'iulac<'o. |^(\ec nr taucius^.]. amore vul»

• ncrarus.f.-ellice l»icna) Sic<iiih,aut potius pfaltria tam perita,
■vfPrena ..cnreatur. i:urer(auccuruat).t.tiedatte. [Nec).f.
■fup. es [Mollior) .i.flexib-lmr ^.fculo arbore tlla rigida . [Nec
mauris aio) Qum molli corpore erat, anguibus Mauris q, afperi*
rimi funtjtn fup.Parcascuis fup.quiahoc.L meum larus . [Non
erit lemptr patiens litninis) .i.dun cubilis ante limen tuu . [Aut
<aqu£ coele llis).l-pluuia;, hoc eft non potero femper talia pati .

CLAR» 1^' fi biberes Lyce,) T anais, inquit Acr6,

I— ( Huuius Scychi e qui & Danubius. Vel ex hoc item loco p-
J_^rpicerclicet,q perlpicacisiudici) fuerit Acron.Nam cum
Porphyrionis verbis addit continuo declarat fenihil fcire. Flu-
liium Scythiae Tanam dixit Porphyrio. His verbis Acron affuit,
qui& Danubius.Ceterum ab mitio huius Odes hunc feofum ef
fe puto, O Lyce fi baibara effes, aut apud Tanain nata & nupta.
[Siuo) •!. batbaro viro,vt zelotypo ac agretti non tn mihi talia
faceres.quaenupta es viro Romano ipfa ex Tyrrheno parete na
ta. Acron illud.[Sjeuoniiptaviro)Bxponit;i.fiincaptiuitate ef-
fesconiundta Saeuo viro^debebas meo fuccurtere amori, quia,ca
ptitiae hoc iieec: [Nec currente retro funis eat rora)Domina ro-
tXjidem inqmt, fortunam dixir.i.ne volubilitate rotJC,& tu amas
cotuemnaris-,.& itaiiiBexurocs ixdaris ficuc equus d confueta
velocitate deficiens confueutt.Qwe verba ego plane quid fibi ve
' lint nonintelligo'. Puto autin verbispoetae metaphoram effe a
puteis-, c quibus aque.vtna ad fune xrahuntur. [Nec rigida mol-
lior 2fcuio)H£C verba a fupenoraconhruit Acron, vc omnibus
fubnedat iiipiilicibu\ tui', parcas, Porphyrion autem.Cccera,tn
quit, per parciuhefim illata fune, qu® verba non admodum intel
ligo. Quanquamfrfi-shicinreJiigic Acron. Badius esintelli-
gUifed^d Aeronis ordinem .

AD MERCVRIVM.

Mercurium lauiat a lyra inuenuoHe,t^ canim efficacia, a quo petit^
ytlyra fua talem mfiTat fuaunatem , -vt Lydet amice immite animum
po(i,t flevere tiam facile,tllum hoc pojfe fieri ofiendit,cum «wj »pera U
fidey emollitos «ft^cr Cerberum cum Jeuerufiimii ymbru .

Rifjt iniiito .Octir vrna paullum
Sicca:dumgrato Danai puellas
Carmine muiccs.

Audiat Lyde fcelus, atque notas
Virginum poenas, & inane lymphae
Dolium fundo percuntisimmo,
Seraq.faca,

Qu:e manent culpas etiam fub Orco.
Jmpix; nam quidpotuere maius?
impiae fponfos potuere duro
Perdere ferro .

Vnade multisfacenuptiali
Digna , periurum fuit in parentem
Splendide mendax :&:in omne virgo
Nobilis aeuum .

Surge , que dixit iuuerii marito :

Surge ne longus tibi fomnus , vnde
Non times , detur : focerum , & fceleftas,
Falle forores .

Qu$, velut nads vitulos lexns
Singulos eheu lacerant . ego illis
Mollior , nec tc feriam : nec intra
Clauftra tenebo.

Me pater fatuis oneret catenis :

Quod viro clemens roifero peperci :
Mevel extremos Numidarum in agros
Clafle releget.

I , pedes quo te rapiunt , & aursi
Dum fiuet nox , & Venus : i fecundo
Orainc:&noftri memorem ftpulcro
Scalpe querelam .

ode JCJ. tricolosTetraiirofhos:~)/t^
lamfatu terris niuis , atifue dird .

-U“— uu-u— /,

-u — -t/JLI-U-t»

-UU--

E R c V R 1 , nam te docilis magiftro
Mouic A mphion lapides canendo :

1 uq. teftudo refonare feptem
Callida neruis,

Nec loquax olim, neque grata, nunc &
Diuitum menlis,& amica templis,
Dic modos *. Lyde quibus obftinatas
Applicet aureis.

Qu® velut latis equa trima c.ampis,

Ludit cxultim : mecuitq. tangi.

Nuptiarum expers, & adhuc proteruo
Cruda marito.

T u potes tigreis , comitesq filuas
Ducere : & riuoscelcieis moran.

Ccslit immanis tibi blandicnti
lanitor aulae

Cerberus : quamuis furiale centum
Muniantangucscaputeius; atque
Spiritus teter, faniesq. manet
Ore trilingui,

Quin & Ixion, Tityosq. vultu

^ E R r V R I , nam te) Mercurium eiusq, lyra poe a jjto
ta ad cantus inuitat,quibus Lyde fugax, hi impia
oblectetur, iplis denique Mercunj laudcs,&po-

tentiam melodia? concelebrat. Refert etiam Be- '

lidum poenas apud inferos , & illarum csdem in
patrueles impie nanque iliic puniuntur . id aute
agit, ne Lycie fit impia fed mitis fiai in eo. [Mercuri, nam te) Or-
do elt.O Mercuri dic modos, quibus Lyde applicet aures oblti-
nacas,nam te m.igiltro docilis Amphioiimouit lapides canedo,
oc tu telt udo callida &c.[Artiphion)ls loois filius primus muli- . -

cam inuenit, primus item cum cythara cecinit , primus illam in-
uenit vt ah; Orpheus,vt ai;J Linus, auft. Plin.lib.vij . De hoc ide
Horar.ait in Arte.Diftus S< Amphion Theb.ioxcondicorarcis.

Saxa mouerefono teltudinis,& pcc blanda Ducere quovellec. '
Sohn.vero ait Thebas condidit Amphion no quod lyra faxa du-
xerit, neque.n.par e(l ita gettu videri, fed qi affatus Tuamtate ho-
mnies rupium incolas, & incultis moribus rudes ad obrequij . iui
lis pellexerirdifciplinam. [Septem neruis,) Diod.lib.j.fcr.Mer
curium lyfi ex neruis trium chordarnmmUar trium annitpum .
repertorem fuiHe.Tris.n.inliitnit voces, acutam, grauem,& me.

diam. Acutam ab xliate.Grauem ab hyeme. Mediam ab vere fu-
meus Macr Iib.i.Sat fcr.Lyram Apollinis chordarum rcpcefiuf-
fe.per quas tot calelhum fph*r..Bt motus plht intellig. qmbus .
Solem moderatore natura conUituit. diximus & plura iiiHb i
vbiMercuriumHorat.maximecelehr.K,[Calhd:ODocta,fcien-

tia-LLoquax) i-vocalis & fonora.[Olim) Anteq Mercurius rc-

peiiiret.[Modos)Verfus,moHulationcs.[Obltinafas)Duras,in-
exorabiIev'.[Tiima).i.trtumanno9e.[Exu!tim).i,fj|tirn velfal-

LLcibcrus}Dt hoc vidc fuperrus, Tomm vero id ad Orpheu re

fin"lKjGe"ra rr"’ ='!'>'• '««o Maro in

="S“« ‘''opter hos irem rupct.us di

liequibu. Odex,i.M i Dtt Belidum vrnaloVicur.
qc quiDu» Ude xiiij. hb.i;. dc ijs eciam ait Omd.lib.iiij. Metam.

Molli

ACK

,a dtutn r=t» «""tMiJ • “” ^ ai Deorum veto i!"

Mundo) pjtumloois.'!'' f paiafetam motiem accipej'

ili fedgrauioc. Potes eoam era ea. . Ordoell.

„1 fututa mala vi W.eant ^ japeSantculpas tmpif

Et audiat Lyde ,j p„,uete maius imp.i) Dtao e“

etiam fub O'?" ' FSt autem tiuid impis non polfunt ma-
nominaciuj pluralis . J* ^^^05. & hoc aic propter fe,

ius fcelus committere, quam nec

oui fpernebaiur ab Lyde impia , . Q^ofius hsc

r,:I[E.iamrubOtco)Hmea,.Poc.anb^jJ^^_,

Rliadamamhui habetor m g p^ ppoi lutio latiaius ina

lostrublg.tq.fateti piacula mortem . Seneca ttcn,

„i Dtliulicm impios fnpplicia vmcu IS

Tragadia prima aic . multis) De Hypermneiira di-

feua i^erpctuis domant. [ qualace Omd. m Hc-roulib.

, KaqiiJ Lino viro ^opecrot^d^^^ muUis digna face nti-

rVna de multis) Ordo eit . v _ 6 oefiurum & fui: nobi-
Laii fun rSuna) ,i, mat.imonio . [In

L ,n omne «uun ^rm.non c"” "‘i“' P“'8"

parentem) ^0"'« ^anau , [iplendide mendax) .1.

fn occidendo VKoluo , » nam propter id & decus

decore honefte,& Hypcrinciii;a apud Ouid

& laudem meruit- ^ patris, lucemq

rcfctcrsepulcto Sculpe quctclam)ftpnd Omd. quoqnc^aitHy

peimnelira L.uo . Ec Icpcli lacrymis perfufa fidelibus ofla Scul
Lq. fine titulo iioliea fepulcta bteui . Lxnl Hypetmnellta p e-
Lmpietatis iniquum, Qtiam mottcmftam dcpulil

■» « Ertuti)Mertutiumlyrainuocairepettotcm vimrpi-

• |\/J tet6bimodulationemdiBn.am3uribu5 lydcs.imic.e.

H Q ■ It rtn.ttartcniitlMicTv/.l^orilerAta

I ret libi modulationem oign.-unauiuubiyu.-. ..........

T Xordocll. Mercuri dic modos quibus LyuC ohler.itas

juresapplicct.Nam ce magiUro docilis Amphion mouit lapi-

Jes canendo,iuxta hoc quod M.Cic- m Rhet.dixic : Artium ma
Mllros afterre laude (itie vici.pci ationem difcipulis, rut us dilci-
mlos maeiHris . Vade hic Mercurius laudatur in Amphione di-
rcipulo, cuius nota fabula e lf,co q- idem Amphion cythar* can-
•u k pecudes,quatum paltor erat, ad fc accevlire confueuerat, Sd
lapides quibus muri lunc extrufti Ihcbani. vt Statius : Qtio car
minemaris', luncrit Amphion Tyrios accedere montes . [Rc-

ronaieftptcm)Vtobloquiiurnumcrisfeptemdikriminavocu.

[Ncc loquax) Laus repertoris .abopcre,q.d. neque loquacem
lyram, neque gratam fuilfe antequam Mercurij doft rina aptare-
tur ad cantum, nam & facrificij* fidicines adhiberi confueuerant.
[Oblfinatas)Claufas.[Exulrim) Saltim. CI'rotcruo)Importu-
no. nimio. Applicet aures velutoblc£taiungat,& applicet ad
audiendum . vnde eit diftum. Adeo in teneris afluefeere multum
elt . [Equa trima) lam difficilis ad domandum . [Cruda mari-
to) Int.idf a immatura, (iue mtempcUiua . Sed animo cruda.i. cfu
dclis,ac per hoc alpera, atque horrens maritum . [Ducere) Ob-
iettaciotie cantos quocunque iens te fequencis , yt Virg. Mul-
centemt.&a.c.q.Ccffic immanis tibi blandienci C. Hypalla-
ge, cum ipfe magis blanditus fit cerberiis . [Spiritus teter, aut po
'"'•it pro veneno, aut pro ranic)Cadaiietum quibus vefei confue-
ptat, [Centum) hinitum pfo infinito , [Muniant anznes ca»

T N V M

* - ^jjj^Qcrcelusapudinferoshacdicuncurpee-

fugadat3f«“®“‘ ■ miopertufam dolium iugiter mitterent,
na C j Vc, Dillulii m feram cbmilTa

[Puellas fil-; rpcrdeie ferro) Occidere . [Audiat Lyde fce-
piacula mortem. L fune, qui amantibus crudeles

fueruni . [«•‘iic i ^ eciam infernali cruciantur igni.

damnancur in aqu? P naturam ferti relatum eft epi.

[Duro 1«“'' ' i„imumquitluta,accmdelimcncehocaii

.hetc.n,Wadea _^_.,2,,tuchorrensCaucalus. [Vua)

far fun. . ^ p„fi,um eft .n, hoc pro af

Hypctmnrina . L praiminm fcemmis non ht.cum

(edioni! ‘ . S yjfperi apud antiquos. [Etin omne
facibus emm nupti . f muliere po fuit. [Ne longua

virgo nobiUs «“^5 .siLguineus leri ropor.[Moll,„,)

,ibifomnos).i.m ro,,*velutnaa3c)Ordo eft: Quivclui
Melior rf''»"”''"' ■ STaerrant fingnios , & eti.,, Pulcher, i-
natli- Icini- »■“*'“ ejiremos Numidarum in agros ) In

ma comparatio. [ , ampiocrndehtaeeNu

dcleri.1 Numidia:, f, inferni. rClalfe releger.) Remo

,niJ.,smemorault.v.Num,d.jnfa^^L^

™fauec nox) Vc.Dcfenfid tenebris. & dono noftis
fopci^.pca” equerelaii).i.per epiraphion rn commemora.

'r'!l‘‘Sl>ammrcftisrr'agiftro)Mercuriumvocatl,rl

K A f„'ne,^m.cm petens,

i. ignamaun Zfthllinatas applicet aures, nam te do
M"™'"" rfS a2

tafprerao'SiS";rtlTSon^n.em^

Cerbesum ,& cetera inferna cantu cythars lenita effe. [ Atqu
Spiritus teter, faniesq. manet Ore trilingui.)

dLerum, quibus vcfcitur,intclhgivult, aur pro ven^lspofuft,

qua: in illo efli poielffingi, cum etiam fcrpentibus hi.Ibtus d e
ddeatut.Canin&iaioii.Tiiyosq.vuliu Rifit multo.) Inuilo
vultu . inFciligas camam fuilfe gratiam cantus.vt J»™™' F“
na; conftimtis extorferk tamen rifus . [Danai puellas) Pro e
quod eft Danai filias . [Audiat Lyde Iccius, atque "

opportunitate de exceflii cxcelTom repetit , & eft fenfus . Audiat

Lyde a poena danatic fini, qua: crudeles amatotibusfuerum.[Bl

inane lymphi Dolium fundo pereuntis immo) Ita aut hgur -

uitjVt econtrario plenti.m vas, & inane illius rei dr,vt oi er

Vini plenum . Seraq. Fata, quare fera dixerit, ipfe ex fubie«is o-

ftendic.[QiixmanentculpasetiamfubOrco Impiae namq

potuere Tnaius?)Bona paralipfis.per quam impenfior afiettio
centis exprimitur. [Duro Perdere ferro.) Non ad naturam heri
relatum tll epitheton duro , fcd ad animum earum, qu® .
crudeli mente in eos vf® funt . [Vna de multis face nuptiali di-
pna ,) Hypermneffram dicit, q Linceum maritum feruauic,« v
prxfenti affeftione illatum . [Fate nuptiali digna,) Tanq mai
primium non fit f(rmims.[Et in omne virgo Nobilis ?uum)^P
pietate.f.quam marito plfitir. [Qu*>veluc nafte vitulos •[
Me pacer f®uis oneret catenis) Extrinfccus audiendum, b

vel quid tale.me putet, vt, Si putat fiuis catenis oneret pro i

fadfo. [I, pedes qu6 te rapiunt, & aur®) Oflendititapiopf[®

diim efre,vt non detur fpatiumconfultandi, qua parte fit tugi
dum.[Etnottri memorem fepulcro Sculpe querelam).i.mo

mcntomeoinfcribemortismexcafum,velcauram.

M Ercuri,) Mercurium & Lyraeiusinuicatpoctavt

cantu Lyde exemplo Belidum ab immanitate

^ ^ - - .r.. i; r/-< M-vi-iiri nam Am

cantu Lyde exemplo DCiidum ao imiiMiiu.>i->- -

at, [Centum) Finitum pfo infinito. [Muniant angues ca» X. ^ -1 rur,& amanti mitior fiat, dicens. [O Mercuri.nam

cius .) Vtait Enn. Anguis villofi canis . [Ore trilingui .) Vt phion)Vates ille Thebanos, & Mulicus penciffimus . [1^®^ . |
tratu regna trifauci Petfonat. [Quin & Ixion,) Vt atque .i.habilis ad difeendam mufica.[Tcmagil\ro
omj vento rotaconWitiiotbis . [Vultu Rifit inuito) Exior- p cantum. [Lapides) .f.adconftruftionc muroll! Thebano^ -
ente cythata dulcedine fui, quod tormentorum poena non fi- auftorin Arce: Diftus & Amphio Thebane conditor vrbis
bat . [Dum gtaio Danai puellas) Danai nota fabula , qui fra- xa mouere fono teftudinis.fBt tu teftudo) .i. lyra, aut cythara .
is Aigypilj inuidia q- omnes ille filios, hic haberet filias, paftis excplar teUudinis hfitis adhuc neruos fuos iuuenca callida. i.i'^
iptijs WuVfUs prxeepit vc iiueremitent acceptos fponfos.q. ab de pcrica.[Refonate fepte neruis,)Scdm numcR! feptt'
icmbc fattaar cll prxrcqua^ab Hypcrmncftra qu* Linum [t5„ loq. c.li).i.oli anteii inuita cras nihil dicctc folita. [^Njq-

DOCT.

mir^r.

«XrAR.

L t B E R

graraV‘5i}ia>ncognica.[Etnuc amica & menfi-i,dium'i) Ad quas
pullau^bc ceplis) J.dtfolb LDic).r.vcetquc.[Modos ;.i. catus mo-
<iuiacos.[Q;iibus LydcouUuutas).! obdurata uuc . [ht duplicet
aureis) Vi.i.ricctatur,<j .i eas uucobiiruu.[Qu£ ludic exulciin :)
,1 cxultai 9 ,& lalieJo.LVclucequa trima).i.tric‘nis. [Ladiccam-
piSjiSc expers nupcu$).i.coicus,autc6iugi| adhuc inexperta, au-
dacter nuptias equabus dat g,bus pudor no cit.;^bt cruda). i.dura
& imatura adhuc. [Marito d)teruo).i,lafciuo ,pccruc. [Mecuitq.
eagi).f.abeo,vt aut id ei facile ortendac, dicit. [ 1 '* potes Oucice
tigrcis).i.ferociili(nai!Ia ammalia.[Et liluas comites). i.te Teqoe
tcsjVtlub Orpheo accidie&morari.i.detinere.[R.iuos cclereis)
.f.prius.fEt lanitorimanis aul«)Qui3 infernalis). f.Ccrberus .
[Ccflic tibi blandieti).i.blande fonati.dum Orpheus vxorem re
petic-[Quauis centum). i.plurimi angues, munidt caput cius fu-
nale.[£c rpjritus).i.flacus.r reter).i.vcncnorits.[Et famts).i.rM-
doc ex corrupto cruore.[M3nct).i.diilillet,& huat orc trilingui.
[Qjiin&).i.q.n etiam, Ixion & Tityos gigates in Inferno dana>
ti.[RiQtvuUuinuico).i.coaao [Vrna).rBelidu. [Stcmpaullii)
.i. ad modicu tempus.Iicca contra pferipeum . q.a coguntur femp
implere. [Dii tu mulces Carmine puellas). i.hlias Danai . [Au-
diat) Rogat cythar3,irt ad terrore Lyd£ canat poenas perfidarum
Beli iu.quas luunt, patruelibus fms inhdeJcs fuerunt dicens .
[Audiat Dydcfcclus).!. parricidii, atq. poenas virginu.f.Bclidu .
[Notas).i.?ulgatas . [Et doliiunane lymph£).i.aqu£.i,in quo,
qa fando cacet, aqua no rcmanct.vndedicic Lymphs pereuntis.
[Immo fundo).i.pfu.ndi fublati locu & audiat. [Fata feraq.).'.cx
iiema,auc ferro,qi poH motteni patrueliu illata [Qus).!. Fata.
[Manec).i.expeCtaiu.[Culpas).r.Belidum;[Ecia fub Orco) i.In
temo. Deinde polt poenas narrat fccius,ditcns.[ImpiSB).l.Bcli-
des,impix,inqc dico, nam. [Qiiid potuere mauis ?) .i. magis im«
pili aut rcelcraiius,qua quod fecerunt. [Na potuere perdere du
ro).i.rigido aut ip/tedurx potuere ferro perdere fpolos.f.patrui
fuiiilios.fVna virgo), f.Hyperninedra. [De multis). i.deqnqua
giiita filiabus Danai.[Digiijfacc).i.t£da. [N uptiali). i. qux ma-
trimonio daretur. [Fmtfpledide) .i. cum decorej[Mcndax^n p.-
reiue}.i. patrem Danaum. [Penuruni).i.q iontra iufiuraiidu ^ &
f«dus cum Aegypto initum, iuiilc filios eius occidi.[£t nobilis)
.f.fplendidc&cum honore. [In omne xuum).i,futurum qH£ di
xic. [Marito iuueni),f.Lincco ; Turge, furge. [Ne Tomnus logus)
•i.sternus . hoc elt mors detur ubi, vnde non timeas. f.a me con
iuge & confanguinea tua. [Ec falle foccrum) Cailidc^no dicit pa
irctn [Et rorores).f.meas. [Sccleltas,qux veiut Icxnx naftx vitu
los,eheu)Interiediio dolentis vox.[Laccr3nt).i.iugulani,& icu
cidanc. [Singulos) f.maritos, hoc eft qiixque Tuum. [Ego mol-
lior). i.bcnignionJlis . [Nec feriam).i. percutiam te, nec (aut ne
que tenebo mera claultra).i.ciaururas cubiculi , vt cecetx Tuo ex
mandato patris tenent . [Pater).f.meus Danaus . [Oneret).i.po
tiusamo vc oneret, vel permitto vc oneret dum pia fim: aut licet
oneret. [Mc fxuis),t.m3gis & immanibus cathenis quod.i.qa .
[Ego clcmeiis).i.benigna,quafi colens mentem, qux hommi be
nigna&mitericors cx natura elf. [Peperci viro). i.marico. [Mi
|cro).i.mirctando,hoc cE inifcratione digno . nam tnifer fer^ in
bonam partem accipitur . hoc clt peperci tibi . led potius dicic
viro (j tibi,quia mulca vis excufacionis clt m eo oj viro pepercit.
Nam ctum lege diuina, ficut derelinquet homo p.itrem & m.i-
ircm &adhxrebic vxori fux.ita multo fornus muher viro,vt que
propter virum procreata elt . [Vel pacer releget).!, vnde non re-
deam. [Me clalle).i.naui. [In extremos agros Numidatum).i.ad
torridam zonam, aut Syrtes. [t).i,abi 6 Line,auclynceu . [Q^o
pedes Sc aurx rapiunt te) -i. aufuge quantum potes, etiam auxi-
lio vcntorum,& nauium fretus. [Dum), i.doncc. [Nox fauct,&
Venus) Quk nubentes legitime cetto cingit, autquxmihi tui
amorem iniecit. [Omine) i.auTpicio & euentus indicio.[sccun-
do) . 1 . profpero,& . [Sculpe repulcro).i. noftro . [Querelam me
morem) .i. epitaphium memor noltri .

A Vdiat Lyde) Nocifilm* fabuisfiliarum Danaihic me-
tionem facit Horat. qn.i» ob fponfos necato has poenas
dare dnr,vt ficulis perHillantibus aquam hauriant, atque
graui nimirum led vtili labore.
A quibus traftum ctl prouerbium Dolium inexplebile . Vidc
itcmm Prou. Cribro .aquam aurtre.

T Vquc teltudo reron.are feprem Callida ne^^uis) Macr.lib.j.
Sat-Tcribic Apollinis lyra feptem chorda^t fuilTc, per quas
tot coplcltium Sphxrais motus prxftet intelligere , dicere
vult feptem planetarum motus qtj ea ratio frigida clt. &i.n.oao
netiios dixKle Poeta , hic tam fubrilis fpecul.itor continuo fub-
««nxiffet per eos cot coelellium Tphsr arum mocus inteUigi. Sunt

T E R T I V S. 71

mira ofto .ipu 1 omnes . Riirfusfi nouem chorda.s nominafTcc
pv.ee, ) octo lu.rd dubie iucdixiilct motus cU'e,.ic que adeo totide
ex ilJis Tonos 1 Nonum .lucem mcclligi oportere coriHacam ex
hi • o 'fo phfhongis Tymphomam.vt de M-ilis quij.iin non tenu-
rc pbiiofoph i ic -r,:ic non -m idco d CLim C.i!lio|.e.n. K..dem di
Cic. in Somnio Scip. traCtacio , qua; me non niulrum moratur,
Ted mulco miniis M.icrobij portentofa» jlle m.ignitudinis com-
mcniarius. Ad idem pertinet quod Diod. ait Mercurium lyr*
repertorem fuifie,acquc eam tribus mlticuifle thordis,inlldr tnii
anni temporum, 1 reis item uuces dcTiimptas graucm ab hyemc
■acutam ab £(late,a v^tfre mediam, tn agna iniuria .iutnmni,qui hic
indignifiime plen is fruftibus cxulat . Alij Orpheum quattuor
chordiv lyr.im inliituillc tradunt , vel ad eadem anni tempora, ve
iniLiria alTci^us Autpmnusipoitlimmio rediret ; Vel ad quatuor
tlcmenca . Id .n. quidam docent. Mirum vero quod non potius
ad quatuor mundi cardines i ita .n. firmiores ac longiores puto
futuras fttille chordas . Longum eflet referre quis chordvim qn-
tam quis fex tam lepnmamq. adicccri t, ac deinceps, vc ad decima
quintam vfque deuentum . Quid .n. fruwfus ex his ledor perci-
pit? Pudet pJane quoties ea 'apud do dos legoram indodeatque
abfquc omni tradata iudicio cum maximum in

muficis filtem sque in Trichordo haberi queat, atque in Cyiha-
ra miilrarum chordarum tametfi ita credere arli,ac rhefi non po-
telt.vt in Cythata ; Verum ha:c omnia nihil ad rem , Ted effugia
Tunc nollroj ignoranti«B,qu£ nimium fcecuiida ell quoties h^ret.
.Arqui hoc explicandum er.u, quare toties apud aiidores mecio
fit Tepeem chordarum , quulq. pee has inccDigi oportcaCjqucm-
adrnodiirnapud Hom ;] hym. qui eft ad Mercurium .

E’^Tf«o^6' flu/iipivovt «ra aaiuifoaTc .

Et apud Virg. in Alexi .

Efl mihi dij}arib$u fipttm compaCla cicutii . EiJluU ,

Et^neidosvj.

Obloquithr mmtrif feptem difenmina yocum .

itbic: Septem c^UiiiancyuH,

-Et fi quifiinc apuda!io,s loca alia, vtplane funtapud Clafficos
quam plurima . Quid liic ad noftri audoris TenTum eruendum fa
Clt, quam qui Tque chordam adicccnt, enarrare ? aut Icptetn Pla-
. netarum numerum tecenTtre veluc rem nullinotam? Cum in.
terea Jedoris mens non minus' dubia quam antea, hireat ?Non
nufic dicam quod fjpe mccum ingemi Teo, hanc Mathefeos par-
tem de qua cantum apud priTcos caucum fuit adeo negligi, vt in-
ter eximie dodos vix vnus aut alter ne dicam adhibere velit ma-
num, immo verius qui poffit. Sed nunc querelarum Jacis elt. re
ipTam aggrediamur, Bgo per feptem liueclioidasjfi ue neruosjfi-
uc CICUC. 1 S , fiue diTcrimina vocum , intclligo feptem illas' diapa-
forifpecics,quos & modos & tropos priTci,noItra veroatas non
fatis apte Tonos nominat, qui no minus in Tricoido Mercurij
Tetracordo Orphci,ac reliquis deinceps .aliquod chordarum in
Erurnentis habentur, quam in cythara xxiiij. chordarum, p quos
omnis cantus regicur,quemadmodum per pedes carmina. Sunc
autem hi modi ex prosi.imbanomene ad parancten hypcrbol^o,
quibus Ptolemsus odauum adiecic a Mefe ad Neten hyperbo-
lcon,a primo ti^imennihildifferentcqui erat Prosl.imbanome-
ne ad Mefen vc impleretur fiftema maximum cNljA.* Trauatav , a
Prosiambanomenead Neten hypcrbolion: Etvtnoltriscaci
aliquid demus : Modi feptem fune ab A grani ad g acutum : Se»
ptem videlicet diapfon fpecies ex feptem grauioribus literis A,
B,C,D,E,F,G , ad feptem aruc.as a,b,c,d,c,f,g . Neque elt vJius
cantus vel cycbarar, vel afjjinffrumenco habilis qui non in ali-
quem feprem horum modorum ceciderit . Hsc vc doctis harum
rerum plana funt, atque adeo etiam nimium prolixa ita huius ar
tis imperiti. s fr ultra tinniunt . Tum fi omnium ineptias hic enar
rare coner,integrurn volumen mihi texendum erat . De his mo
dis dodte differit Boetius lib.iiiJ.muficeijcap.xiiij. Na quod no-
flra scate ofto aiunt Tonos id non video qua ratione dicant,
cum oftauus ille recens fit quarts fpeciei Diap.ifon , fcd qu* fit

diuifa arithmeticos, non harmonicos. Verum fi modos inde li-
ceat numerare, vt diximus, non minus xij. futuri etiam xiiii. fi f»
eunda diapfon fpecies ac Texta; illa hermonicos.hsc arithme-
ticos d.uidi potui/Tct. De his Dodecachorda noftro quibuf-
dam viD wpcfAcf» cum nihil minus fint diligenter dilTcrui-

- “‘i*

Impi* : nam quid potueiemaiu*

Impie fpoufos potuere duro Perdereferro.

h*c verba (Nam qmd potuere maiils Impie .?}atquc mi joter.

fOJ»

ANTO*

C A R M

rogstiueltganmr . hoc

gi, , mox caufam 'i ® . Mancinelliis p-

loco m=e>' necdfflinxitpoli Orco .Cc-

;^;”:arcpSh:t5;Srcxp;noncimpi.m,uam.fednon

placcc hsc geminatio .

ad neobvlem amicam.

deititxireitum fofiit refeltre.

n«rmlIomcid minore Sotfhu, trmrtrr ^ciuUa>

Jftant i mim lorrUU i mino» ■yollrllmoPior>o»»,o,
hocmodo. ^ i- >-

Mherir f/? «u- «f>’ Amon

miue diilcioo-miUYinioo—Uuir-omtxoo--

rmm i»m -yerfai rSi lonicm l mmore S4fph,em^c4
uUamJtdtttrimetcr, lonpni i futmr lomcn i mmort,
hoc modo. ^ ^ _ ;v - i-

dmmdnuv-tnctHe-r>^isv>j"fatrix l>er^du-hera /;«-

uu— uo— u

nmtum . operofus «iam dicirar magni operar, & magni Ia.

^'^ r^maame &paffiuc accipitur hincdicuura Cicrronr;

^SJropcrofa....q'uia6ir6trebur^asend^

ISERARVM efl; neque amori dare
ludum:

Neque dulci mala vino lauere, aut ex-
animari

Metuenteispatruje verbera lingu$.
Tibi qualum Cytheres puer ales ,

Tibi telas, operofsq. Minerus
Studium, aulert Neobule Liparsi nitor Hebri.
Eques ipfo melior Bellerophonte,

Neque pugno , neque fegni pede viftus ,

Simul vndtos Tiberinis humeros lauit in vndis :

Catus idem per apertum fugienteis
Agitato grege ceruos iaculari ; &

Celeralto latitantem fruticeto excipere aprum.

Iserarvm eft) Mifetarumefie, inquit poe-
ta, non vacare iucundo amori, aut epulis, timere
etiam patruorum minas, & contumelias, pp qiF
ingratam vitam elfe oltcdic, line gaudio &amore.
Dicit inde Neobule Hebrum Lipareum ardere
qui eques intimus, quique nulli viftus , auc pu-
gno, aut curfu aut iaculis eflet, itaque operam oem & Uudium o-
mittebat, ergo non mifera Neobole erat, fed felix potius cum 1^
lior» vits vacaret. [Ludum) Gaudium,lsticiam obieClametum.
[Lauere)Excricare,pellere. Mato etiam dixic : Et pleno fepro-
luit auro . Lauere aut e(t a lauo lauis verbo tertise coniugauo-
nis. ficuti dicimus fono fonaSjSt fono fonis. Hinc au ille, Litte-
ra lata fonuntjVt Prife. feribit . [Aut exanimari) Ordo elt: Auc
miferarumeft metuentes verbera lingux patruae exanimari .i.
terreri & llupefccre . [Verbera) Minas , & contumelias . nam vc
fcribii Nomus . Verberare non folum a verberibus diifium , fed
avcrbis.[Patrux lingus.) Aenus .n. patrui quam parentes calli
gant. [Qualum)Calathum feu canillrum intelligit, vbi lanx, li-
num & laniRci) opera continetur. [Cyiherex) d.Venetis. [Puer
amor iple aliger. [Tibi qualum)Ordo eft,tibi 6
Neobole aufer qualum Cytherei puer ales , tibi aufeti telas &
lludium operofi MineruE nuor Hebri Liparci.fimul eques me
«nA ^ neque viftus pugno, neque fegni pede

vnao,humc,oilau,t,ndisTybciinis. tOpem?!) Multatum

n fd Moles opetofa labotci.t.qu* ab altquo operata ell [Mi.

° Ptllas vellium apparatum inuenil.olcl quoque vfum.do p,.
"''“jiL ud."“m . plmibuaq. al.ja in rebua homm.bua p,„. . « J
cuit ^ eius6. cantum & plurima inftrumenia ad va *'

mien'Tex qmbus operariidida ell auft.Diod.lib.v).

tiaopihc . ’ jijjpojeltnouagleba.vt&.n.nouusdici. .

lebl'[LiparetHlbr.)A Lipataiufulavu
«follis didaabLiparo Aulonij regis filio, qui illicvrbemx.

dUifauit vbipotlealolusimperauit.lumpca Lman lilia pro

^ ^ ! A uCforDiod.lib.vj. [Vnaos humeros) Vngebant fe

3 ititsop°lma°u.emdlaumcll.Tyroneamcam

f fii nt exerceri indeiiiTyberi natare. xngebamut quoque
Jlatanrlsvitandi frigoris gratia. [Humeros) Ees elt anapaliu, N.. (,
V m.noce [Mdior) Anaplllus ct vt fupra,potiufquam tti. A."fc
Kus..linna^“ryllabacui£fqueverrusc6mun,seH. [Belle. [«OM
“ 1 , Peeafum alatum equum afcendi.nam prope Co “.fl,

3hum iSil vrS mons ell excelfus Acrochorin.hus uoie,

m ^ti^s Veneti facram habebat idiculam infra vertteem Py
lene fons erat haud afBuetes aquas habens . ceterum perfp.cuas '3"«
Id imum.potuiq. fuau.ffimas . Fama ell equu Pegafum.cum po-
taret hocTn loco i Bellerophonte deprehenium fulITe alatum
quidem caballum e Medufx cetuice proMientem . quod Strab.
docet lib..iij.Hygmius vero fcribit.poltChimxrx expeditione,
cum Bellerophontes ad cmlum contenderet euolarenequeioge
iam abeflit.defpiciens ad terta timore permotus decidit. Equus
autem fubuolaliit.interq. fidera ab loue coi itutus exiUimaiut.

De hoc etiam ait Ouid. in Ibm : Quique ab equo ptxceps a re-
nis incidit aruis , Exitio facies cui iua pene fuit . btr. rcribitlib.
xii. Bellerophontem Solymos domullie qui poBca Lycij dldl “ •
funt.nam Lycon Pandion, s filius , d fe Lycios nomiuamt. Pl- 4<i|
fandrum etiam Bellerophontis filium pugnantem cuna So yims
MaBS interemit. Pliniusq. lib. vij. fcribit: Equo yehlBelleto-
phoniem inuenllFe : [Segni pede) Propter regnem.l pigrum pe.

Sem .Catus prudens.dodus.fagax. [Fruticeto) Eli frutex, q ad
iuftam maenicudinem arboris non alfurgit , & llatuta fimilis ell
mulcis herbis, fed noo demoritur, neque arefcic,vt herba, bruci-
ces quoque dicuntur arborum plantui|,inde frutincati, quali Irii

ticem reiftfci ex arbore . ^ . ivt u i

M lferatum ell neque amori d.ire ludum:) Ad Neobulem ^ ^
amicam fcribit, amantem Hebrum adolefcentem,& cc-
llaiut infuauem effe vitam line hilaritate & amore.Ot-
do ctl. Neobole miferarurp ell neque dare ludum amori , neque
lauere mala dulci vino aut exanimari metuentes verbera pattux
lingux.Lauere pro lauare . ficiii.veteres declinabant lauit pro la
uat,vtVirg. Lauit improba tecer. Oracruor. Quiverfusnon
flat fi prxteritum intelligas. [Exanimari metuentes) Senfus ell.

Aut cruciari calligatione verborum.Patrux aut lingux pro feue
rx dixit.Patrui.nadolefcentibus corripiendis aulleriores cfle lo
lent,^ patres quibus natura ipfa induigentiam plerunqueextor
quet.Cic. Idem pro feueritatecenfurx patruus quidem magillcr
hoc diceret. [Tibi qua!um)Calarhum.[Metonymicos pro ianm
ciodixit,tanquam amore & pulchritudine amatoris capta con-
temneret penfa mulierum. [Lipares) A Lipare infula, vt fi dice-
ret Liparcnfis.Liparitanx.n.infulx eum ciuedemonllrat. [Belle
rophonce)Qui Pegafoequo veAus Chimxra interemerat. [!'u
gno) Athletico & Agonico certamine. [Per apertum)Latum. vc,

Alia de Parte parenteis Tranfmiitunt curfu campos .Ordo ell.

Ales puer Cytherex & nitor Liparei Hebri fimul vt lauicvn-
£tos humeros .in Tyberinis vndis eques melior ipfo Bellero-
phonte, neque vidlus pugno, neque fegni pede , idem catus lacu-
lati ceruos fugientes per apertum agitato grege, & celer excipe-
re aprum latitantem alto fruticeto aufert tibi qualum ,& aufert
Uudium operolx Minerux.

M lferarum ell neque amori dare ludum:) Hac Ode tella p 0
cur infuauem effe vitam fine hilaritate & amore .ac de-
inde puellam quandam captam fpecie adolcfcentisjde-
fcribit.[Neq. dulci mala vino lauere,) Antiqua declinatione di-
xit lauere non lauarc.Nam tertix coniugationis,hoc verbum a-
pud veteres erar.Sic.n.declinabant . Lauo lauis lauit . non lauo
lauas lauat.[Aut exanimari metuentes patrux)Senfus eft : Cal «
gacione cruciari verborum. Patrux aut lingux, pro feuerx pob'
tum . vnr.n. patrui adolefcentibus corripiendis auftetiores cH^»
q patres, quibus natura ipfa indulgentiam pleruque extorquet .
[Tibi qualum) Metonymicos pro lanificio dixic . Sed

L I B n R T

per dimmutionem vafculum hoc vfurpanr, quafi illum dicentes •
hocaotccn in, quo i>enrd,vcl cr.tm im icuoiuut.Lipjra?i nuor Hc
bri , huic tranlit ad laudem Hebri aomiue adoleiccntis, quem a
Ncobolc amari mjicac . Lipjrf i aut a Lipare infuh , vt li dice-
ret Liparrnlis. .Simul vnftos , Tyberinis humeros lauit in vndis.
[Eques ipfo melior Bellerophonte,^ Diximus & fupraadolcfce
tespoltexercifiumcampeltrem Tyberi iiarefolitos fuiffe.fCa-
tus idem per apertum fugteteis Agitato grege ceruos iaculari ;)
Catus a catos, 3C per hocdoftusbgniticacur. Ordocil autem:
Catus idem fugientis ceruos laculan per apertum agitato grege
per apertam autem abfolute . 1 . per campum ,

ASCBM. yf irerarum)SiciitjnSat.Omnevafervitiumridcnti. Flac
/\/l cus amico cagit&admiifus circum prscordia ludit ita
X. ’ A & hic Neobolen facyrice inuitatad amandum ,non eo
animo vt amare perruadeac/ed rt amantem fatue rideat, & auer-
tat. Ordo eft,0 Neobole.[Mirerarumelf).i.ad miferasptinct.
[Neque dare amori ludum). i.non indulgere amori. [Neque ia-
U3re).i.diluere,& abrtergere.[Mala).i. curas anxias,[Dulci vino)
Aut eas.[Meruenteis) i.iimentes(eft.n.accuratiuus.) [Verbera
lingus patru3e).i.obiurgationes patruoru. [Exanimari) ,i. quafi
emori metu. [Tibi qualum) q.d, certe feio quod tu ex tilis mife-
ns non es . & id (vt dixi) Satyrico rifu dicit, quia 6 Neobole.qiP
nomen aptum elT dicitur .n. Neosbolosnouus fundus, quafi fic
‘ amatoribus nouus fundus vnde viuant tantifper dum illius bona
exhauriant. Hebrus quoque fluuius eil Thracisprajceps admo»
dum, vnde bene nacaton lue attribuitur nomen . & Lipare vna
ex £oli)$, quafi vento agi fignificet. Dicit ergOjO Neobo!e,pe-
nultima loiiga quia &^x©-.pcr a/cribitur. [Ales) .i. alatus puer,
[Cytherea:).! Venerii. rCupido,[Aufer tibi qualum). i. calathu,
hoc elt vas vimineumjiii quo fulbs & penfa aut acuni,& fila mu-
lieres reponunt.[Bt nitor) .i. fplendor formr Hebri illius pueri
Lyparei, Lipare orti. Aiit ert cibi telas &ftudium,i.exercitlum .
[Minerus operor«).i.qu* varias artes hudiofe inucnit & exer-
cuit, prjecipue texendi fimul .i. vt primum vifus ribi [Lauit in vn
dis Tyberinis humeros vnftos ; ) Oleo neconrrahantur frigore
perfufos.Exifiens eques melior .i. peritior. Ipfo Bellerophonte
qui PegafovoUfTedicitur. Elt autem a nominatiuo Belieto-
phomes,quia vltima producitur. Aut legatur cum BonfineBel-
ieroph6ti.[Neque viiSus pugno fegni, neque pede fegni,) Quia
cum non habeat fegne.s pugnos aut pedes, m neutris vincitur. Et
ergo optimus pLigil,& curfor. verfus vult, vt legatur, [Neque pu
gno,)Idem etiam elt,[Cacus).i.calidus . [Iaculari ceruos ^gien
tes).i.aufugientcs. [Per apercum).r.campum. [Grege agitato) .i.
concitato. [Et Celer). i. velox & Itrenuus. [Excipere) .i. ad acci-
piendum quafi ex infidijs.[Aprum),i,fuem filuefircm. [Latitan-
tem in fruticeto). i.loco vbi frutices crefeunt ardo. [Aut ako).i.
a.ngullo.

MATT. ir~1 Qj«s ipfo) Multis argumentis oftendii Bonfinis hos ver
fus hoc modo rcUitui debere .

X-/ Simul vndos Tyberinis humeros la-
uit in vndis eques ipfe melior Bel-
lerophonti, neque pugno,neque fegni pede vidus .

CLAR4 XA elt in hacOde, quaneuiiquam adamorem

iVlhortaturjfed amore camptam ridet , vt»fequemia indicant .
Qu£ n, antea fedulo operi vacabant, nunc defidiofa defcribiiur .
Mccriim elt numero loculare, Ionicum : ideoq. aptum faltatio-
ni,qua eciamnum Gallia vtitur , vt primi quique duo verfus dia-
pente vltimam habeam rpeciem.Tertiusquifquediatcffaro ter-
tiam fpeciem.reiedo fupernede diapente tono.Ccterum cu nui
Ium fit facilius carmen fcanfujnoltn th grammatici mire hic di-
gladiantur Mancin.didiones ventus diuidere, Humeros & me-
lior, exifiimauic anap^llus, pro Ionicis a Minore, cum illic la,hic
Bel,fyllabas omittit, mirum vero, quo illos abiecerit . neque. n.
ad reliquas potuit locare , qua: ipfe in nullum cataledicum ca-
dunt numerum . Siue igitur ita legamus .

Simul vndos fybcrinis humeros la-
uit in vndis, Equas ipfe melior Bel-
li Icrophonte, neque pugno, neque fegni pede vidiis .

Quomodo & Porphyrion legiflevideiur,& illud Bellerophonte
cum habeat » apud Gracos,nihil remoratur.Siuc vt Aid. liber ha
bct,qui mihi magis probatur, ad hunc modum.

Eques ipfo melior Bellerophonte
Nfipie pugno , neque fegni pede vidus

I Simul vndos Tyberinis humeros laute in vndis .

Itaque didioncs diuiduntur,neque fenfus muratur. Dicendum
^ tamcncflcarmcncircfimillimumprofajj&quam impenfehoc

noilro poetae placucrit.fcirc certum non polJumusjnufquam au-

E R T I V S. 71

tem pollea ell vrus.[Tibi qualum)Metonymico«, inquit Porpli,
prolanihciodixit. Sed mulieres per diiniiiuciuncin v.iIcijIimi)
hoc vfurpanr, quafillum dicemes,hj.’cauiem in quo penl.i vrl ira
mam rcuoiuuiu , Hxc ilJe . In his verbw ad finem vnuui drclt
verbum .

Simul vndos Tyberinus humeros la-
uit m vndis, eques ipfe melior Bel*
lerophonte, neque pugno, neque fegni pede vidus .

Tteis hos verfus (i quis fic Icribat, primum netelfe cft diiiidc-
re didiones,quod durum videcur.licec fupra Ode eadem fit,

Neque dulci mala vinolauere.autex*

D Eiiidc Le Ophoiueelip^on tcrtiuscumefTedebcat.To- alDVS
nicus a minore , nam licet apud Grsecos ti‘istxx{f6?o'vTKt manv.
primrfit declinationis TwviffoffwxxafiMv . Honi. il. (.

Tsavaust w 7>fe! rV «diiTKvou e6\xifc4<e'v7H»-. Et paullo infcrius,

11“ Tfitt TfHV« ISiXMf0^f'l/7K

Apud nos tamen elt terti*, Bellerophontes B-llerophontis, vc
4V’f/7rJcAsv Euripides Euripidis Horae. Ode vij.hb.iij,

Vt Proetum mulier perfida credulum.

Fallis impulerit criminibus nimis

Callo Bellerophonti . Iuuen.Sat.x.

Omnibus in cerris.

Sed callo quid forma nocet, quid profuicimo
Hippolyto grane propolitum?quid Bellerophonti?

Quapropter iulTi ego rellituendoin fuum locum quemadmo-
dum habentur Vicnn* in antiquo quodam libro apud Stanisbii
Zaur,quem ad me amicus quidam memus mifit hoc ordine .

Eque ipfo melior Bellerophonte .

Neque pugno, neque Tegni vidus,

Simul vndos Tyberinis humeros lauit in vndis .

Hoc modo & feruantur integi* didiones, & non claudicat ver-
fus in didione Bellerophonte . N ani primi duo verfus conflat e
tribus Ionicis aminore tertius vero e quatuor,vtfuo loco licet
videre.

AD FONTEM BLANDVSIAM.

Laudes foniti Blandufta,quain Sabinis e/t regio Jn quaerat ficeta a~
ger,eut ob faiubntatem & amanetaiem pollicetur facnficium & nornmis
immoTtaUtaiem mter nobilisfimos quoque fonteis ,

oie JC XJl. tricolos , Tetrajlrophos : l/t ,
iluis multa gracilis te puer in rofa.

— t;y--uu-u-
— .i/u-.uu-uy
— uu--
— uw-uu

Fons Blandufix fplcndidior vitro ,
Dulci digne mero , non line floribus,
Cras donaberis ha‘do :

Cui frons turgida cornibus
Primis, & Venerem, & proelia deflinat
Fruflra : nam gelidos inficiet tibi .

R ubro fanguine riuos ,

Lafeiui foboles gregis.

T e flagrantis atrox hora caniculae
Ncldt tangere; tu frigus amabile
Fesiis vomere tauris
Prxbes . & pecori vago .

Fies nobilium tu quoque fontium :

Me dicente cauis impolitam ilicem
Saxis ; vnde loquaces
Lymphxdeliliunt tua;.

iliiuff»

V R M

FONS

— ^ bbndufi5 »pdJ Agclld"" f"™ '"Jf & i»"»”

[picuitas ad imum, fngu^cj. amabiJe ,

pofitio ert.[Lalciui greg ) fpanemaiicfua appellatione

fa Can.cula.) H.gm.ja ..a ‘'f “ S ame naaiolj,

U Canem exoritur, Irocy ,. P*' :i r-Und Auenlti Canicu

rnijm Diaimus & lacius

la JppJtet fj amem propter vmbtas arborum

Sl^Se^m^^,^SL“^“;!n7acSe..dir. [M

r j nri. & canente . [Loquaces) Murmurantes m fonames .

O *-’ Fom B TanSilwd.diO' .itro) Hac Ode Jilandubae
fonti ractiScium Jmittit. Blandufia n.Sabinelis agri re
gmeVm uaHofa..,agerfui..Lauda.ergofoo.^^^^^^^^^
do ei pe?lp.cui .itri eopatarione.vt Vitrea Fuernur ™da. [Cras
Inalwis httdo) Hredi imolationem ,f mitrit. Aruphibolo" eft
,f, errum dicat donaberis htedo floribus coronato . [Et Venere.
& liiia delimat) lslatuci.n.& appetere Venerem & jrpea pugnate
e„E,mneru„r.[Fr„llra)Ideorr„flraq^

[Ufcmr)Lu.:ur,oi,pe;ulm . [Te fllgra.is a.rox}Opaci.a.em
ncmorofi,& abltrufi fontis oHendir,pcr quamdicic Caniculartu
calores arceri. [Tu fngus an,abile) Amcenum,v t fngus

captabis opacum, & non iph amabile, fed feffis . [Hes nobilium)

Meo carmine pr®dicatus,incer nobiles fontes pr?dicaberis.[Vn

de loquaces)Vt per kuia murmur Saxa cie^iciclt fonames .

, ✓-V Fons Blandufis) Sacrificium hac Ode fonti Blandufia

POR« f \repromitcir,fimulc).laudesci(is dicit. [Nofincflotibus

Cras donaberis hcedo)Amphibol6 . Incertum cll.n.vtru
dicat hredo donaberis &fioribus,an vero donaberis, hcEdo,^ erit
cum aonbus.i.coronatus. [Et Venerem &pliadeUinat FiuUra)
Fi uftra.f.ri 3 immolabitur . [Te flagrantis atrox hora Caniculas
Nefcic tagere) Opacitarem laudat , per quam dicit calore Cani
cul.irium dierum ad eum non defeendere. [Frigus amabile) ile-
gamer pro vmbra refrigeranti calorem iHim temporis , dixit .
[Fiesnobihu tu quoque fontium)Tu quoque inter nobiles fon
tes nominaberis catmine pdicatus . [Me dicete cauis impofitam
ilice Saxis, vnde loquaces Lymph* defiliunt tua) Significatur in
faxo nata ilicem arborem, fub cuius radice erumpit aqua foniis
huius . Loquaces aur dixit, quod cum faxo cadunt , perilrepanc .

ASGEN. ^ — V Fons Blanduiix &c.) Felhuifiime celebrat Poeia.fon-
I I tem in agro fuo, in Sabinis politum pollicens eum car
mine fuo nobilem efficere . Vnde dicit . [O fons Blan
duii*)-i.regiuncul$ illius in Sjbinis.[Splcndidiot vitro & digne
dulci mero). i. vt tuis aquis merum diluatur, aut potius vt cibi ex
eo facrum fiat; quia . Tu donaberis cras hcedo, qui in honorem
tuum maftabiturnon fine.i.cum floribus icui.f.hasdo frons lur-
gida.i.afpera primis cornibus deftinat.i. decernit Scconflituit Ve
nerem.i. initum, & proelia, fed fruflra, quia inficiet.i. imbuet tibi
cras riuos gelidos. i. refrigeratiuos fanguine.f.fuo rubro exifles
foboles gregis lafciui.i.petulctjquia bene educati.Celebrans aiic
fontem, dicit hora atrox. i.afpera & ardens Caniculs flagratis. i.
ardetis nefeir te tangere, quia in vmbrofis locis,aut fub rupe efl,
vnde gelidos emittit riuos tu prsbes amabile.i.dulcefrigus.i.te
frigenum Tauris fcflis.i.fatigatis vomere, f. trahendo in aratro ,
& pecori v.igo.t.pafcenti libere ru quoque id etiam cu, non folu
ali|,vt Caflalia, Dirce. Hippocrene &c. fies fup.vnus fontium no
bilium. i.illuflrium me dicente.i.Iaudante in carmine ilicem ini.
pofitam cauis faxis vnde.i.e qua arbore riislymphs.i.aqus pu-
rs defiliunt loquaces.i. dulci murmure refonates,red fic,v[ quuil
loqui videantur, aut loquelas referentes .

ClAR* Fons Blandufia») Sacrificium (idem, inquit, Porphyrio)

I I HacOdefonti Blandufi^ promutii; fimulq. laudeseius
dicit . Hic ille & breuiter & vere vt folet . Nunc vide vt
Acron rhetoricetur, verhisq. Porphyrionis nugamenta addat.
Hac Ode, inquicnsjBlandufii fonti facnficium promittic.Blan-
dufia.n.Sabinenfi agri regio ctt, in qua Horacij ager fuit elegans
emblema ^huic purpuri afluatur. Blanditfiam & regionis &
fontis nomen facit. Bgofanc cum Porphyrione fontis nomen
putOjdiSumcj. a Poctafons BIandufii,vt apud Virgilium , fon-
tem Timaui: Ntfiquis contendat Blandufialcgendum abfque
diphthongo . vt a fit longa pofuionc, qu* ad caput diaionis cft
iequenus, quod apudGtscos frequcniiffimum apud latinos, &

I N V M

fi rati (limum prajfertim hunc poetam.inucnicut tamen . Verum

res elt momenti non admodum magni .

avgvsti lavdes victoris ex

HISPANIA REVERTENTIS.

t.mp.t.n. A.J«SIi & HrriM.B' tjmitm ad filifima.Sm

..... 'aaatmam %lariam , .1. A.J.yi» f,H Aw,.

Jam erS.«l> ImfttaiaaftClil.Caalairal. fradaar, , crfiraca/imata

giaJm damaa e« qmiat luulialafmam i.<n.ri.in r.p.tu./l . Jii.f,.
%(hIo,& Marte partam .

ode XI i II-

jdm fatis terris niuis , at rpue dira.

-UU—

E R c V 1 1 s ritu modo diftus 6 plebs
Morte venalem petijlTe laurum ,
Ca;far, Hifpania repetit penateis
Viftorab ora.

Vnico gaudens mulier marito
Prodeat iuftis operata diuis t
Et foror clari ducis, & decor®

Supplice vitta

Virginum mams, iimenumq nuper
Sofpitum . vos 6 pueri , & pueli®
lam virum expert®, male ominatis
Parcite verbis.

Hic dies vere mihi feflus atras
Eximet curas ; ego qec tumultum ,

ISec mori per vim metuam , tenente
C®fare terras.

I , pete vnguentum puer , & coronas ,

Et cadum Marfi memorem duelli ;

Spartacum (iqua potuit vagantem
Fallere tella.

Dic &argur® properet Ne®r®

M yrrheum nodo cohibere crinem ;

Si per inuifum mora ianitorem
Fiet : abito .

Lenit albefeens animos capillus
Litium , & rix® cupidos proteru®.

Non ego hoc ferrem calidus iuuenta
Confule Planco.

E rcvli s ritu) Hac Ode hortatur ad facrifi*
cium & licitiam Romanos omnes ab Augufti vi-
doriam , q vift is Cantabris ex Hifpania referc»
bat . [Herculis ritu) Ordo cft modo 6 plebs Ci-
far vidlor ab hora Hifpania repetit penates Her-
culis ritu diftus petijfle lauru morte venale. [Herculis ritu)Mo-
re Herculis, qui femper viiftor redibat, qui et laudis gratia morte
non abhorrebat.Vnde fpreto omni terrore, atque periculo cun-
Aa ardua rubibat,non contentus fui exercitus viribus nifi & ipfs
pugnaret.Sic& Auguflus egit, cum deuicit Cantabros Hifpani^
populos. Hercules autem(vt Diod.fcribit lib.v.) cum exercito in
Iberiam tranfiens.Chryfaun filios tribus magnis exercitibus fi-

dentes,fingulari,puocatione fuftulit. Capta Iberia boum greges

fecii abduxit ad Tyberim vfqucjvbinunc Roma eft.Abijt inde in

Cumsuin

LIBER T

Cu-nriimc.impum.Jemum cornu bouis innixus mare Siculum

irjieciccumb<>bu»a!i)s,&c.LL.iurum).i.laui im& crmmpluitn.

fUifpaiuora) (Xu^^ultus C^far Ancoiuo Jeuicto Caiuabricum
bellum gcflu. Domuit autem partim duttu.partim aufpicijs tuis

Ciubri Cam.ibrtam. auSorcll Tranquillus. Strabo lib.iij.licaic, Cete

u bella omnia hac tempe(tate,de(icrunc (vt dixi) nam Carabros
& vicinas illis gentes, qu» adhuc latrocinia retinent Cx-lar Au-
guttusopprcllit. Et qui Romanorum fociorum prjedones erant
nunc, pro Romanis rei militari ferutunt . Coniaci, videlicet , &
wi iberi amnis fontes incolunt . De Cantabris autem etia plu-
ra videto fuperius.Vnico gaudens inui tant ad facra reddenda dijs
Liuiam Augull:ivxorcmrofpiteviro,&vi.flore. Auguftusauc Li
lima uiam Drufillam matrimonio Tiberij Neronis , & quidem prs-
gnantem abduxit, dilexitque & probauit vnice.atrperfeucranter.
[Vnico marito) Valcr.lib.ij.fcr.quod qu^ vno conrent? matrimo
nio fuerant, corona pudiciiix honorabantur. [Soror clari ducis)
Aue.Oftauiani foror Oiflauia intelligit,qu® vxor fuerat M. An
Oflrfw» tonij. Nam Oaauius Augufti pater morte obijc repentina, fuper
O^lauta ftiiibus liberis Oftauia maiore , quam ex Antonia , & Oftauia
minore, item Augurto, quos ex Accia tulerat. AcciaautemM.
fattr Accio Balbo, & lulialororis C.Cefaris genita et\ vt & Tranquil
Aciia Ius, inq.t. [Male ominatis).i. verbis turpibus & mali ominis hinc

fauere linguis dicebantur in facrisii.bona fari, vel tacere, ne ipala
omina dicerentur. [Nec mori per vim) Erat enim vbique pax

AueuftoImperatore.[I,petevnguencum)Puerum fuum monet

vt neceffaria Istis epulis, patet . [Marii duelli) Cum sammtes &
libertatem & cioitaris communionem aifequi vellcn.repulfam
MarfteS paiTi aerciuerunc,vnde Marficum exarfic bellum,Corfinium Pe-
beilum li<Tqorum Mecropobm communem vnuicrfis Italis ciuitatem
Corjinm drmonftranccs conrra populum R. receptaculum , propugnacu-

lumque conh!CMeriinr,& imperatores creauere . Biennio Igitur,
bellum protraxere, donec perfedtum eil, vt in ciuitatem commu
niter vocarentur . Cuius rei gratia, cantum belli conflatum fue-
rat incendium . M.iriicum autem, ideo nominatum cit bellum,
quoniam a Marfis rebellandi furcicaiiim fuerat initium. Aiiftor
ed Str hb.v.Eufebius vero docet, quod bellum aduerfum Roma
Soeialii nos, Picentes M.uii.Pcltgnique mouerut Olimpiade clxxij.psul
bellitm lo ante Saiulfij Crifpi hiltorici natale Lucius florus , bellum fo-
ciale id appellat. .Appianus vero prius focialeponit.& ihtim-vix
illo finito, fic ait Marfi ferarum more fc deceptos $gre ferentes,

' ircrum cepere arma,deniioque cum i piis congredi conamur

Spartat [Spartacum vagantem) Qiiaruor & feptuaginta gladiatores .

e ipuE ex UidoLentuli profugerunt , & congregata feruorum ,

& ergaihilorum multitudine Chryfo & Spartaco ducibus, bello
excitato Claudium Pulchrum legatum , & Publium Vorenum
prstorem , prtelio vicerunt, ait Liuius lib.xcv. Qj Arius aurem
prBfor. Chryfum fugitiuorum ducem, cum viginti milibus ho-
minum cecidit. Cn. Lentulus conful, male aduerius Spartacum
pugnauit. Ab eodem L. Gellius & Arius prxtor, acie vidfi
funt. Item C.Cralfus proconftil. Cn. Manliusprstor, ma-
le aduetfus Spartacum pug*nauerunt,aic Luiius Hb.xcvj. M.Craf
fus deinde cum Sp.arcaco pugnauit, csfis cum ipfo Spartaco mil-
libus quadr.iginca, ait etiam idem lib.xcvij. meminit etiam Flo-
rus. Sed latius Appianus Ub.j. de bello ciuili inter qua; dicit,

■ Spartacum Thracem fuifle, & gladi-atorem, qui aliquando cum

Romanis meruerat, & incurtodia,ac gladiatorijs fpeLtaculis.af-
feruabatur tantumque animi affumpiit , vt- Ixxiiij. viri« coritira-
i tus, pro libertate potius illos certare perfuaferit,qiiam in fpeCla

f culis pericula fubiro, itaque per vim repuifis his, qui cultodi® pr^

erant],!fugaabi)t & cetera. [Argutae) Canorie. [Myrrheum
crinem) .t.myrvha madidum . [Lenit albefcens) Afieriteanos,
feneftutemqueipfam animos fxuos lenire , hinc ipfe cum antea
•. iracundus elfetjiam mitior efle, cogitur , & tolerare facilius, ii

.. Neaeram ad cum pergere, ianitoc non permitteret. [Calidus

iuuenta).!. ardens &ferucns. [Confulc Planco) Olicndtt fc
iuuenifuiflc,tali confule.

■, AC R» ijBrculis ritu modo diftus 6 plebs) Ha:c Ode in Augulfi laut
' Xl^cm fcnbitur , viftoris ex Hifpania rcuertentis , vt oltendat

eum non per alios, fed per feaJminiUrare,necrub hac difficul-
tate adipifei viftoriam ,breui tempore, vt proficifci-.td bellum ,
& reuerti viftorem .Ordo ell O plebs. CjefardtCtus petiiile lau-
rum venalem , morte modo victor ab Hifpana ora , ritu Hercu-
; li8repetitpcnaces.[Mortevenalem) Mortisenimeontemptu,

laus viftoris qu*ritur,& triumphi . Laureats.n.liter 2 ,de vifto-
ria in templo mittebantur, vt cll . Et iultum qui vita bene credat
emi , quo tendis honorem , & Vitamque volunt pro laude paci*
rci.[Vnico gaudens) Lydiam, dicit fub caflitatis laude votum pro

E R T I v S. 75

C-tfaris reditu roluttir.im.[Et iuiiis nper.if.i)Oper.it’nnei vete-
res (.icrilicia dixerunt . I ullos vero diuoi;, qiumnis i’n |ir« i d""!
poilint , nunc tti fpccialiier poruit,tJncl,qni vir‘lori,jmvfI ledifi
C'xl'.iri, merito eius & virtuti pr.-cllitcrint . Virg. oprr.irionr. ,p
facrilicijs,vt,S.;cra rcfcrr.Cereri Ictis operatus m .iruis . [lir fo-
ror cl.ui ducis, )OHau(am Augulli rororem,comcmor.it. [Sup-
plice vitta) No vitta, fed vittis iolucis fupplicances. vr,Snlu'iocri
nales victas, captee Orgia mccum. [luiicnumq. nuper Sorpitu.)

Prodeant nuper (ofpitum reuerropt, per Auguiti viatoria . [ I am
virum experte) .i. nuptx, [M.ile ominatis [‘.arcite verbi'.) Siue
quia pro fclliuic.itc dierum, ferix indicebantur, & abftinebatur d
litibus, iiirgisq. fiue quia in facrificijs prxeepto lilcncio, bon.a o-
mina hibcrc mbebancur, ne incaute loquentes,mala omin.i face
rentverbis , ideo nunc Parcite malis verbis. i. malisomnibus.
[Tumultum) Comotionem bellorum, per vim impiilfioneho-
liium. [Tenente Csfare) Vt, Ferrea belligeri compefcarlimina
lani. [Et cadum Marfi)Vinumquodbcllo MarficodifFufumefl.

Cadum autem lagenam, vt vita bonus , qux deinde cadis onera-
rat Acelles. [Spartacum fi qua potuit) Gladiarorfuit Spartacus,
hic cum Ixxiiij. focijs fimilis conditionis , e ludo fugiens duxfa-
ftus,perquatuor annos, aduerfumq. Romanos bellans, plura va
ltauit,ideo nullam lagenam eoaderc potuiife romemoi at , hunc
polle.a Pompeius oppreffit . Vt Lucan. Et fimili caufa c.aderet ,
qua Spartacus hodis. [Nexrx) Nomen piiellx citharillrix,fiue
cantatricis. [Arguts) Autem fonorXjVtjHic argura facra pende-
bicfillulapinu.[Myrrheum)Pcrfurum myi rha,auc inter fl uium,
&nigrum,velmyrrhei coloris. [Cohibere) Autem pvo fttl ini fa-
lis Ixticia feftinare, & in nodum colligere crinem prxcipic, i Si
inuifum mora ianitorem).i li ianitor prohibuerit ilhm ingredi,
lup. parcam, 'quia canities mitigat animos cupidos luium 8i ,p-
terux ruXjCum iuuenis eirem.non ferrem hxc. [Lenit clbcfcc')
Canis,xc3tis acceflu, corporis vis ex tinguitur, & furor . [Cupi-
do s)’''uperbos iuueneSjvel rixx pronos animos mitigat . [Cali-
dusiuuenta Confule Planco.) Adolcfcenicm fefuilTe comme-
morat, irafcici- ni.aiis rolicum,fif3ilidireturabaliquo.

Ercults ritu modo di^lus) Hxc in Auguftum feribuntur P O R*
vi(fl:orem,ex Hifpania reuertenrem,(p aucem Herculi il-
lum comparat, ideo facit, vt oftendat laborem eum non
per alios, fed per fe adtninirtrarc.[Morrc venalem petijffe lau^i)

Quam etl morte paratus emere, non.n.in bello mori fperauit vc
inde lauream petar. [Prodeat iuflis operata diuis)Prode3t3& o-
pereturdiuis.i.facrificec. Operationcs.n.facrificiadixerunt . iu-
itos diuosjquainiiis generaliter dicere poiTumus, nunc tamc fpe
cialiter accipiendum f qui Cxfari viftoriam,& reditum mereti
dederint, [fit foror clari ducis) Qiflauiam dicit Augutii forore.
[luuenumq. nuper Sofpicum.) Nuper per Augullum rofpitum
reuerforum.[Mjleomin.atis Parcite verbis.)Q^uid elt male orni
nantis verbis parcite? Vtrum quemadmodum dicirur, vc ciues
feriati hodie litibusjiurgisq. abilineant fe? An vtecontrarioin
facrificijs prxeipitur. Bona omina habete, ita nunc. Parcite ma-
lis verbis. i. malis ominibus? [Tenente CxGre terras).i. incolu-
mi Cxfare.[Ec cadum Marfi memorem duelli) Nam vinum na-
tum erat temporibus belli Marfici . Spartacum fi qua potuit va-
gantem Fallere lelia. Spartacus dux fugitiuorum, per Italiam
aliqn gralfacus, multa vaitauic . [Myrrheum nodo cohibere cri-
nem)Colorcm myrrheum in crinibus liodie quoque dicunt, qut
medius eft inter flauum Si nigrum, quia properare vult illam , in
nodum tra colligere crines, prxeepit. [Si per inuifum mora iani
toretn Fiet : abito.) Prxeipit puero, vt fi t.ardius ad Nexramab
olliario admittatur, redcat.Deinde quare hoc pratcepsrit.oilcn-
dic inferendo. [Lenit albefcens animos capiIlus)Hxc cum admi
ratione quadam, & dolore animi dhr-Mir.itur ,n. fe tam fegnem
faftum vc in contumelias fallidientis puellx non irafeatur, quod
ipfum iniuria feneftutis fieri ingemifeit . [ Lenit albefcens ani#
mum capillus Litium, & rixx cupidos proterux .) Animi, inqt,
iuuenuin,qui litium,& rixx in contemptu amoris cupidi funt, fe
nilixtate leniiuuur. [Confule Planco.) Signat fc confule Placo
adolefcenicm fiiiirejirafciq, mirabiliter folitumjfi faltidirecur.

Erculis)Auguftum celebrans dicit.[0 plebs) .f. Roma- ASCEK.
na. [Cxfar) .f. Augultus . [Didius modo-petijfle ritu) .i.
more Herculis. [Laurum) .i, tti tmphum.[Venalem) -i.
aequifibilem. [Mocte),i. periculo vicx. [Repetit modo vi£bor ab
ora Hifpana pcnatets).i.DeQs domellicos. [Vnico &c.) Inuicac
omnes ad fupphe^ tionem,& ad vota Deo reddenda, dicens. [Mu
lier). i. matrona. [Gaudens vnico marito Prodeat opcr.'tta).i.vbi
operas expleuit. lullis racramentis,aiudiuis,& foror clari ducis
• .I.Oilauia,& matres dccorx.i.honeftx virginu. [Vuta fupplice)

Horae. k Idctt

CLAR

cxp.rt.v.r„m.p«cK.

malo omine prolaiis.liiJt'l‘ ^ ,M,asatiai.i.noei““ ^ "'§'"*'
fcllus verr.i.liiiccte cximeeniihl .f. holUc

„emeaarao,c,nfe,en.»egonec.^^^^^^^^^^

nec mon per .im ' 5„,„m .r.eiVium folcnnc 6 ac,

bit tcnai.pucti .1. P^" 'Pf morem .i. habentem nota St

r "'"TnfcufSn.i.belli focialisiam Marfici. quod in mul
Cgnum.[DucliHa‘'J:

[OS annos fli.n.qua/eptimi cafus , cuius fi etiam te_-

aliqua sp^jiacum ,r. gladiatorum, & ftruotu

dmem vaeantem .f. per IiaLm , & omnia iiaftaniem dic opuer
i 1 eSe™a-.rmetetriculie arguts.i.canor*, propere. .1.
feiiinet cohibcrc.r.teticulo crinem.i.capillum myrrheum.i.m^
rba perfufum fi morafier.i.non admittens ad eam per

inmfum abito, quia patiarmodelleCne illa fetam agi namcapil

Ius aibefcens.i.canercens mihi icniti redat,& lenem facicmihi a-
nimum cupidum .f.olim litium & rix* proteruai.i. pertinacis
ego nonfetrem.i.non p 3 tecee,hoc (aut ha:c).r.lllam vocatam no
,?„ire,auc puerum meum non admitti. Calidus luuenta .1. fi ad-
huc efliim callidos luuenia Confule Planco .1. qu* fuerat mihi .
in confubtu 1 ’lanci. . • i. • i

T r Breuiis ricu modo diftus 6 plebs) Ordo Aeronis hoc in lo-
ilco placet, fed qua? prxcedunt verba ineiufdem tomentano,
a me neqtie inteliiguntur , neque reUituuntur, paullo polt ct ad
poetr fenrufn pertinere putat, g> otim Uureat® hters de victop
ria in templo mitcebancur.llludhtcin templo quid lit,nefcio.Et
totum illud nihil ad rem puto .fortaflis autem corruptum eli, vc
paullo poti ad illud. [Vnico gaudens mulier manto) Lydiam di-
cit fub calli t.iiis laude votum pro Clfaris reditu loluturam ,cii
Liuia legendum fit . Quanquam de illa ,|quomodo inceliigen-
dum.mulicr vnico gaudens marito ipfe hxlito, cum antea Tybe
no Neroni nupta fuerit, a quo prsgnansad Augullum venit au
ftore Suetonio . Porphyrio nihil de Liuia adducit. [Male omi-
natis) Landmiis male nominatis legit , exponit, qus nominata

malum omen inferrent ,;idfortaffiS5pcarmen Cuius legem th
ipfe fxpenegligit. Ego totum hocmalejominacis Parcite ver-
bis, diftum puto pro fauete linguis . Quo in loco Porphyrionis
verb' non admodum intelligo , & fufpicor ea corrupta elle . [Si
pennuifum mora ianitorem Fiet ; abito.) Idem Acronita ex-
ponit ; Si ianiror prohibuerit jllam ingredi, qux verba nihil ex-
plicant. fed ferrno eliad puerum quem iubetabire fiianitor mo
Icllus elTc volcr.[Conrule Planco)Horatius fub Torquato Ma»
lio natus elt anno ab V. C. D C L X XX I X. Plancus aUt Cos.
fmccum M. ./Smylio Lepido anno Vibis CCXTI. Quapp
Horat. Planco Cos. fuit annorum X X 1 i I > de quibus hic lo-
quitur, Hxcita explicanda erant c 6 mentatoribus,non annota-
tori . Nuncfatis vilum ell illis dicere Horatium tuum fuilTe ado
lefcentem , ideoq, irafci folitum fic nafo furpedemes Ledoreoj,
qux magis, declaiacioneindegebant, omittunt.

IN CHLORIM MOECHAM-

tetulam luxuriofam .

’ Hac ede ofiendit quantum dedeceat, maxime fenem & pauperem, in*
tempeptua lafciuia,cytbarecantue,& ttufmedt yoluptaUSf cum lUa fint
fotnf adolefcentium ■

ode X V. Dicolos Dijirophosilftf
sic te. diua potens Cypri .

— -KU-U-
- — UW-.VU-U-

XoR pauperis Ibici,

1 andem nequitisc pone modu tu*,
Famofisq. laboribus.

^ I Maturo propior define funeri
Inter ludere virgines;

Et ftelUs nebulam fpargere candidis.

I N V M

Non, fi quid Pliolocn falis.

Et te Chlori decet, filia reSius
Expugnat iuuenum domos :

Pulfo Thyas vti concita tympano .

Illam cogit amor Nothi

Lafciu* limilem ludere capreae .

Telam prope nobilem

Tonf* L uceriam , non cithar* decent , ^

Nec flos purpureus rof*,

Nec poti vetulam fece tenus cadi .

XoR pauperis) Chlorim pauperis Ibici, vxorem .j,

monet vi finem rebus venereis imponat, cum iam
funeri proxima fit, itaque lanam potius eam Para
re decebat, q cy tharam tangere vel , coronis inter
conuiuias ornari. [Nequitia) Lafciui* libidini.
[Famofis) Turpibus, & infamibus . [Stellis can-
didis). i.formolis puellis. [Pholoen) Hsc iuuenis erat,immo fi-
lia eius Chloridis, vt fequentia indicant . [Expugnantiuuenum
domos) Hoc elf e domibus luuenes attrahit fua lorma. [Thyas)

Bacchi faert ficula, de qua fuperiuslate. [Concita).f.tua filia,alij
textus habent . Concitat. [Vti Thyas pulfo tympano)Eo autem
inftrumeniOjbacchantiumantillites vtcbantur.hinc mulieres ili
co ad facra concitabantur . Chloridis veto filia Pholoe concita
batur ab amore,ficut Thyas pulfo tympano,hocqu® pado, filia
quoque vituperat. [Nbihi) Cogniti adolefcentis . Luceriam
Luceria vetus erat oppidum Dauniorum, vbi Muierua Phanum
extitit. AudoreltStrab.lib.vj.Plin.lib.iij. Dauniorum Colonia
fu ille feribit. [Flos purpureus rofs).i.rofea corona, qua in con-
uiuijsvcebantur. [Vetulam) Sic legitur in antiquis codicibus, er
go vetulam ad Chlorim refertur . [Nec poti &c.) Senfus elt, q»
non decent vetulam cadi poti adfecem vfque.i. optima vina,qu£
vfque ad fecem bibi folent .

V Xoi' pauperis Ibici) Ad Chlorim mecham feribit, veru- ACR.
lam,& Juxurioram,benedixit.[Vxorpauperis)Cuirolu
poterat elle folatio fi calUmhfec vxorem, nec tenuitate
eius luxuriam conuenire. [Fide modum) Pone modum obfccent
cati.fiue libidini, aut turpi au3riii®,vc Terentius . Leno no vult,
me inique loqui . [Maturo propior) Ordo . Define inter virgi-
nes ludere cum fis propior funeri. i, morti vicinior iam per ^taie.
[EtItellis)Allegori.i.uicenim vc ileliarum decus, & nitor fufea-
cuc nebulrs &c^latur,fic nitorem virginum permilla anustobfcu
rat. [Et te Chlori) Ordo eU,Chlon non fi quid fatis decet Pho
loen, decet te rcdius expugnat filia domos iuuenum, fup. quam
tu concita vti 7 hyas pulfo tympano . [Filia) Chloridis , in qua
feribit, & ipfam turpem defignans, qu® furore libidinis incitare
tur vti Bacch® tympanorum pullu. [Noti) Nomen amatoris.
[Lafciu») Q^iia hoc genus libidini,& lafciu® aptius . Prope no
bilem . [Tonfa: Luceriam) Luceria ciuitas eft Apuli®,dicK au-
tem lanificio scacem eius magis aptam, quam luxui & ebriolica
ti . [Fece tenus cadi) Tanquam qua? vafa vino veteri vacuaret.

V Xor pauperis Ibici) Haec Ode fcribitiir in vetulam moe- P 0 R'
cham 6t luxuriofam. [Tandem nequitix fige modu tux)
j. , Nequitie nunc calidi cati, & malitix , non vc olim nequa
dicebatur tgnauus. ac fenex. [Inter ludere virgines) Ordo & fen
A *ir indere, cum fis funeri proprior. [Et

Itellis nebulam fpargere candidis)Decens allegoria, ait enim.Vc
decor Itellarum nubilo infufeatur fic nitorem heri virginum in-
ccruentu tuo turpem . Quippe cum fis xtateiam atra, &dcfpr-
mis . Filia redtius Expugnat iuuenum domos, [Pulfo Thyas vti
concita cympano)Hic etiam filiam eius oftendir vitiofam elfe,&
per libidinem nimiam,] ca in furore incitari, Vt Bacche folei pul
fo tympano audito . [Te lane prope nobilem Tonfe Luceria)
Luceria vrbs ell in Apulia & Samnio. Catexochen autem pro
qualibet lana pofitum.[Nec poti vetula fece tenus cadi)Hot no
decet xtatem tuam, inquit, inconuiuio multum potare- 1 fece tc
nus potare. Namvtiqueeum tota amphora bibitur, ad fecem
peruenicur. perfecem autem vetulam vetus vinum accipe.

V Xor pauperis) Inuehitur in Chlorim vetula, intempefli A56EN'
ue lafciua, dicens, [Chlori vxor Ibici pau.).r.pcr te. [Fi-
ge).i.con(licue firmiter. [Tandcm).i.polt tam longa tpa
modum.i finem.Tux ncquitis.i.perdic5.& Juxuriofx la-
boribus famofis. i. infamibus.[T u ,ppior).i.vicinior,& imminen
iiotlunerimacuro.i.tcmpcttiuo. Defineluderc inter virgines..

«LAR.

liber, tertivs.

ti fpargcre flcllis canJJdU .t. puellis in morem candenti-

bus ncbuiam.i.cc nebulorim,& oblcuia licu,S£ rugis . O Clilori
li quid decet latis Plioloen.f.blia tudnon fiip.continuo aut ideo,
<Jccct,&.».ct te hlia tua.f. l-’holoe,expugnat.i.Hbi dedi cogi,(Kue
qui vrbes cxpuguant.redms.i.conuemcntms stati, domos luue
num,qui.f.ea conrpcfta,excurrunc . V t.i. quemadmodum Thyas
.i.lacerdos Bacchi. Pullans tympana concita i- feltina tympano
pulfo fup.expugnat domos Baccharum, aut excurrit concitata .
lllam,pergit dicens. [Amor noti) .T iuuenis per confuetudinem
cogniti cogit illam ludere .i. falire fimilem, capte» lafciui» La»
iix tonfe prope Luceriam vetus oppidum Dauniorum . Nobile
.f. lanificio, decent te .t. decenter conueniunt tibi. Noncyihara:
nec flos rof» purpureus .i. fertum ex rofa purpurea nec cadi po-
ti, tenus fece.i.nec vina optima, qu» bibuntur ecadis vfqucadfc
ccro,cum debilia bibantur a delicatis, tantu ad medium cadi, de-
cent te vetulam . Hoc eft , tuum non cll interefle conuiuijs , nec
indulgere cantilenis .

I Llam cogit amor Nothi) Nothi amatoris hic nomen elt , vc
Acron teflatur.Mancin.Nothi exiflimauit efle participium a
nofeo & pro cogniti adolefcentis politum . Badius polterior
addit, per confuetudinem cogniti . Sed carmen non patitur hanc
leftionem,vt illi haud dubie norant vterque fi auc atrediflent auc
cogitaifcnt.Cete^ vltimum carmen, rurfus vterque reSius meo
iudicio exponunt quam vel Acron, vel Porphyri6,le6loi judicet.

Contempta: dominus fplcndiJior rei,

Qudm , fi quidquid arat non piger A ppulus ,
Occultare meis dicerer horreis ,

Magnas inter opes inops .

Purae riuus aqux , liluaq. iugerum

Paucorum , & fegetis certa fides me® ,
Fulgentem imperio fertilis Atries
Fallit forte beatior.

Quenquan^ necCalabr® mella ferunt apesj
Neclaufirigonia Bacchus in amphora
Languefcic mihi ; nec pinguia Gallicis
Crelcunt vellera pafcuis :

Importuna tamen pauperies abeft :

Nec , fi plura velim , tu dare deneges.
Contrado melius parua cupidine
Vedigalia porrigam:

Quam fi Mygdonijs regnum Alyattici
Campis continuem , multa petentibus ,
Defunt multa . bene eft , cui deus obtulit
Parca , quod fatis eft , manu .

AD M OE CE N A T E M.

Tabuld Vanahyhtflorijs nonnuUk docet quantum culanutaXU afferat
rebw mortalium^auri cupiUitM Sam illo nonfolum munitufimat ciuita*
tes expugnare & eueru, yt Plnlippua rex Macedonia, wufacra omnia
frofanart.comug-s in comugum perniciem corrumpi.yt Eryphyle Am»
fbiarai yxor. Bam effe auantia naturam , yt expleri non piffit ,fed tn
poH»f folicitudines pertrahat homines, quare non immerito ftbt cauifft.nt
quid fupra conditionem juam adfeBaret^fed paucu contentue maneret,

ode xyj. Dicohs yTetrajlrophos tlft,

Scnbtris Vario fortis , O' hafiium .

•--uu--uu-yu

Nclvsam Danaen turris ahenea,
R obuftaeq .fores, & vigilum canum
T riftes excubix, munierant fatis
Nodurnis ab adulteris :

Sinon A erilium, virginis abdit®
Cuftode pauidum,Iupiter,& Venus
RililTent : fore enim tutum iter ,& patens
Conuerfo in precium deo ,

Aurum per medios ire fatellites ,

Et perrumpere amat faxa , potentius
Idufulmineo. concidit auguris
Argiui domus , ob lucrum
Demerfa excidio , diffidit vrbium

Portas vir Macedo ; & fubruit ®mul<M
Reges muneribus . munera nauium
Sxuos illaqueant duces .

Crefeentem fequitur cura pecuniam,

Maiorumq. limes. iure perhorrui
Lateconfpicuum tollere verticem
Mcecenas equitum decus.

Quanto qiiifque libi plura negauerit.

Adis plura feret . nil cupientium
Nudus caftra peto ; & transfuga, diuitum
Parceis linquere gcftio.

Actifim,
Dandi .

terfem

Ainphia
rana .

Fbilipp*

Mactd.

Nclvsam Danaen) Qilifl aurum po(fit,Mce ant®.
ceii.iul’ 2 C Odcoltendii, exempliini affetens Da-
naes ferrea curri incKif», ne force alicui iungere*
tur.Iupitcr.n.in aurum verfus,ill3 potitus tlt. Di
; cic inde vnumquenque plura optare, vbi plurima
— habuerit. Se autem p.iruo contentum, cum multa

pecentibus,multadefinr.[Danadn)Acrifiuspatev Danais, acce-
pto oraculo mortem libi futuram ab eo , qui ex filia natus eUer .
illam in turri claufit. lupitcrvero in aurum vetfus, eam vitiauit,
ex quo congrelfu natos efl Perleusjqu- poftea Acrihum obieao
Gorgonis capite, in faxii verti r.M emi nit ita Lail.lib.j. 1 he. Dnt
alii auro pudicitiam virginis vitiatam , quod & poeta noUer hic
innuit.Eufeb.autem fciibic Acnfium fmfle xiiij. regem Argiuo-
rum,& 1-erfeum ipfum nonfponte inierfeciflc LaCt cti.'m plura
de Danae lib.ij.Thc. [Fore cnini)Ordo elienim,li quidem fore
fup norant iter tutum & patens, conuerfo Deo in precium. [Sa»

tcliites)Familiatcs,min,llros,&cuHodes.[Augutls Aigiuido-

mus)De A mphiarao dicit,q Apollinis fuit aniilies, vt Icr. LaCt^
lib.j.The.is autem ne in Thebas iretlatiier.K,vxorc Eryphyle co
fcia qui quidem eu prodidit , monilis defidetio dudfa quod erat
Argi» vxoris Polynicis ,.ib Vulcano elaboratum . VtpoPea ab
icrr» hiatu abfuinptus elMe quo Statium Icgclib.vj. [VuMace
do:) De Philippo Macedoni» rege inielligir,qui opum, diuitia-
rumq. gratia, multas diruit vibes in Grecia, prefei tim . In Scy-
thiam quoque, pr»dandi caufa profedfus ell,eiusq. »mulos The
banos, & Laced»mones , bello confecit , de quibus plura legito
apud luHinum lib. viij. & lib. ix. Demolthenes pricerea contra
^fchmem fetibit, Philippum folicum elfefingularum fere ciui-
tatum proditores pecuniacorrumpere , vnde & ^fchines pecu-
nia corruptus, illi Olynthum tradidit. [Muneribus) Propter mu

nera.i.propccrdiuitias [llUqueant)Capiunc.[S»uos duces.) Pi

ratas dic:t,qui caufa lucri f»peil].iqucantur. [Crcrcentem)Oui
dius item aic.Et cum poflideant plurima, plura petunt. [Vertice
tollere). i.ad fummas diuitias afccndcre.[Nil cupicntium)Dicic
fc potius adeffe velle paruo conteiuis,quam diuitibus, qui nun-
quam, quod fatis fu,hnt,femper.n. plura cupiunt . [Splendidior)

Na melius eft non defiderate,qi a potiri. [Certa fides)Ordo eft.

Et certa fides mee fegetis forte beatior fallit fulgentem imperio
fertilis Afric»,clft]|t.fenfus, qi ipfebeatiorcft lua fotte,qiiaille
q Afric^ dominaiur.vbi maxima eft tritici copta.[Sottc beatior)

Sortem appellat capitale. i. iaftum feme. Seges ergo fua beatior,

& fertilior erae forte,nam f»pe accidit,vt vix fors ipfa.i. iaftu fe-
men, coUigatur.[FallitfuIgentem) Ego.n.patuo contentus fum
illevero nequaquam. [L»fttigonia)Formi» oppidum iuxia Ga-
ictam fuit, antiqua L»ftrigonum fedc5,auftorc Plin. lib. ii). Str.
lib. v. fcribit totam hanc oram, optima vina generare. [Langue-
feit) .i. fcnefcit.[Importuna)Molfft3, inquieta. [Contrafta cu-
pidinc)Frenato, habendi defiderio. [Vediigalia porriga) .i.agro-
rumfru^us, dixit aut libi paruo contento videri plura poftidere,
quam (i Halyaccig regnum coiugeret Mygdonijs. [Mygdonijs)

Hotai. k ij ^

fcribic

ta MygJonia regio ii. finibus 7uncd/M°gJoM fnpe-

& pLllo poit lic, Porro Hslyattes Lydus " Xl )

bcUo oolleaculra.regnaircrannos.ricaexcefllt. [Bene tlt cui;
SS,radnl,,„l.Ouen..nnn.elligi

rerbum in quo hoie ponimus ? opinor in eo cui lanea poffeffio
efl.vi ad liberalirer vluendii facile contentus fit. quin nihil qrat,
nihil appetat, nihil optet amplius. Animus.n.tuos oportet feiu-

dicet dmtteni.non hominum fermo.ncquepolTeffiones tui &c.

A C R . T Ntlufam Danacn)Actifius pt, cu Danaen ob pudoris ciillo-
T diam valida, & munita torri claufiflet , verfus m aup; lupiter,
1 fingitur oiolalTe.qd' nunc cxcplum ad oflendendam vim auri
&potcntiaporuic,'quo Probet in hoc copofitamfabulade auro
ioiLe Danaes vc monftrarecur nihil no pofle auro , atque pecu-
nia cortiipi.Ordo clt.Aheneas turris, & robufts fores, & 1 nites
excub's, vigilum canu fatis munierant meJufam Danaen ab no-
durnisadultens : Sinon lupiter, & Venus Rihflcnt Acrifium
pauidum cultodc abdite virginis conuerfo Deo in ptium,fore.n.
tutum Iter & patens, fup.fciebat. [TriHes)Epitheto vigilia^-.co
qd' maititudine generent, feu Danae triftis nuptij.? p cuitodiam
denfg,uis.[Nodurnis ab adulteris, )Occul:is,hoc.n.tps crimini
aptu dt.vc cft : Nec gregibus nofturnus obambulat , cti & p die
lupiinfidiari c6fueuerinc.[Pauidu)Sollicitu, &cautiippiniun.
du (ibi officium. [Couerfo in peium deo,) Quia lupiterin aurii
verfus ptium vf eflecocubitus.[Permediosire ratellites,)Perho
Citi cuneos, & holtiles fremitus. [Et perriipere amat raxa).i.mu-
nitiones expugnare. [Potentius) Exaggeratio voluptuofe rei .
[Cociditauguris) Amphiarai dicit, cuius vxor Eriphyle momlt
corrupta egit ut egrederetur ad belli qd' exitiale velut vates p-
fciusdeclinabac.[Oblucri)Propter amote monilis , [Dcmerfa
excidio,) Dcieda hiatu telluris . Nam p Amphiarao tora domi
poluii. [Vir Macedo:) Philippi (ignat Alexandri Magni patre, ^
multas ciuicates auro ^dicoribus dato ccepilSt diruit. [Munera
nauii Sxuos illaqueant duces.) Dicit piraias,pp rapacitate.f. pi-.
latx n.pp cupiditate lucri latrocinia exercet, & fxpe periclitan-
tur, &e(t ordo. Duces nauii, non munera nauiu. [Cura) Senfus
clt . Curam & fame .f. diuicia^i maio^ augeri qdus cupiditate, vc
luuen Crefeit amor nimi, quanti i pfa pecunia ctefcit.[Iurcp-
horrui)Pecunialfe defideri i merito fpreui horrui timore curare,
vel bono?! potentia. [Verticem) Augmentum diuitia^,& ceffii-
' tudinem dignitati. [Qiiato quifque libi plura negauent,) Qua-
to diuitias magis fpreuent contetus mediocritate cenfus, nec ba
beti ambiti forcun^ maioris lato deoBr fauore dicit nil pofie ab-
efle._[fittia.sfug3,)C^iadixcratcaltr3,feruauit metaphoram fi-
gnificandOjtr.ansfugadixit lan^qui adiuitiaBi vitijs fignificet fe
tranlire velle ad virtutis infignia.[Conteptx).i,copofitx,& me-
diocris. Impiger Jaboriorus.[ Magnas inter opes inops) Propter

infaciabile cupiditate. Inopem .n. fe oltcndit rei delideratx aua-
rus.tanq non habeat qj' qrit,vt luuen.Egenti viuere Fato. [Pu-
rx nuusaqux,) Laus meUiocntatisfub agelli defcriptione, [Et
fe certa fides mei) Vbertas fertilis glebx no decipiens fpe dui
vel labore agro fuo pliitum. [Beatior) Multa Africi patrimonia
po (fidente. Ordo cll.Et cert.i fides inei fegetis beatior imperio
fertilis Africi, fallit fulgente rortc.i.illi qui p forta fulget & no
natura . Nam naturale elt vt quis paucis, parcisq. contentus (it
[C^ena nec Calabri mella ferunt apes;)In Calabria.n.funt flo
res aptidimiapibus. Per mella aut negat poffeifioneCabbrii .
[Necliiltigonia Bacchus in amphora) Formiana, feu Sicula io
quibus locis Cyclopes fuerunt, qui LiHrigoncs vocabatur. [La
guefcic) Veterafeit. [Pinguia), i.cralfa. [Importuna )Q ui impor
tunos facit Stodiofos. Poterat th quidio videri , qiia crederetur
1 oetam dixilTe contraria, vt cum fuperius dixerit fe transfusam
diuitum.hicdicathbi pauperiem abe(re,fcd conuenit,nec cotra-
num cli vc qiu dimtum transfuga ell,import[Jnus paupercaten6
ht,qiiaiii eligit,_8i quam libenter appciit, [Nec, fi plura) Qiii ha
beo humaniiaie eirca fe Meccenaiis ollendic . Contrafla melius

ou"f ffi 'ffici'iil™poriiitperid

quod efficitur [Vefligalia porrigam) .i.pariius pofleHor mmora

Tair ^'>'«■''0 Hyliatucus rex Lydii,

pater L.nrce(i,oui oDimn Tmofrirt ..r... ..ii rr» n *

nihil non pofle auro, aut pecunia expugnari. [Noaurnij aduh.
risOBelle noftumis adulteris, quia adulteris nox apta clt, i s, ns
AcnHum,v.rgims abditi Cultodcpamdu, lupiter, & Venus fli
lilleiitOben^'»' elt Actffius filia: Danaespudiema diligcnci(h,na.
cuttodiirccyli no diligentia hancclufam vellent Venus, aciupit„
iiiauru verfusjqcfpcium vrfuifleconcubum. [Aurum pmedioi

ire fatcllites,)in hoc lam exccHuconhJiu clt fabuli, qua inprm
cipio pofuic.CConcidit auguns Argiui domus, ob )ucrum)rtm.
phiarai.r.quc Eriphyle vxor corrupta monili aureo ,pdidit.[Dif,
fidit vrbiii Porcas vir Macedo ;) Philippu hgnat Alexandri Ma
gnipacre.[Illaqueantduce$) .i.capiunt.[Cicrceniereqcurcuta
pecunia,)RcphendiceosqpecunialicconcupifcHt,can^fchcio^
res futuri, cu tanto plus follicitudinis.ac curi habeat, quato m»
ior elt. [Maiorumq. fames.) Pecunialfc maioiji.f.Sc nunc fame «
defiderio poluit mctaphoricos. Dicit aiit,qd' reuera videmus tZ.
tocupidiotes.auarioresq fieri hoies quato plus acquirat. [Q^j
to qfque libi plura negauent. Adis plura feret,) Bella reJatio.bc.
fus clt. Agellus meus, quamiiis oneri mihi (it locupletiore me td
fa<it,n;hil amplius. f.dcfiderancem t; ille elt, qui (ibi clarus vf,
quodlatilfirnas,multasq habeat in Africa poUeflioncs , hoc er-
go fallitur ille locuplex,q> fe bcatioi em ludict c . [Quanqua nec
Calabri mella ferunt apes :) Licet nil in Calabria poflidea, in-
quit, vbi meloptimu nalcitur. [Nec lilingonia Bacchus inam-i
phora)Liltrygones oppidu capanii Formias tcnuifle ddr, in
iSlaautregioneqmraxoracltjprenofiflimum vinum Campani»
nafciciir.[BaccIius in amphora LanguefciOBacchuslanguefcic,
quafi fenefcitjac per hoc vecerafeit, St pauilo polt ait . Promere
languidiora vina, [ContraCto melius parua cupidine Veftiga-
li3)Reip. redditus dnrve^^igalia.[C6crada melius parua cupidi
ne Vedtigaha porfiga:)Scnfus cois e(l,&manifellus, aic.n.par-
uo fe contentu plus (ibi videri poflidere,q li mulcu hns amplius
de(idevet.[Q,ua li Mygdonijs regmi Alyattici Capis continue :)
Ordo elt, qua Ii Mygdonijs capis regnu Halyattici continue. Ha
lyatcicus.aucrex Perlaif df fuifle,vel (vt aiij dni) rex Lydo^, pa-
ter Crctli.[Btne efl, cui deus obtulit Parca, qd' fatis elt, manu.)
Subaudiendu hic cxtrinlccus pronomen, quod elt ci,vt (it, Bene
elt ei, cui deus obtulit parca manu, quod fatis elt .

I Nclufam Danaen) Auri, & munerum vim nociuam dtreftatiis,
animi conjineiitiam ac modcltiam laudat, docens veras diui-
tias, q fufficientiSm patriant,acqri non acccllionc reBc,feddimi-
nutionccupidic.itum. Ordo cH. Turris ahenea.i.foniflLma, quali
ex ire quod rubigine non fentit,& forcs.i.ianui,2Ut valoerobu
Iti.i.lartes,& tnltes.i.feueri excubii canum vigilum, munierat
.i.defenderanc fatiA J^anaen filiam Acrifis, qui nepote ex filia ti-
mens e.i indudi fecerat, ab adulteris nofturni-sli lupiter, & Ve-
nus.i influcntiiiiloljiplaneta^,aut(Fmfabul,as)dij illinon rifif-
fent Acrifium culiode pauidu.i.meticulorum,& auxiu virginis-f.
Danaes, abd'te.f.in turri . Riferunt aiit.n,pro quia, fore .i.foturn
eHe,aut qa fciebant futuru iter tutum, & patens. i.patuium ad ea
Deo.f. loue conuerfo in aurum.i in imbre aureum in cuius for-
ma fe p impluuium .i.fencltram ^ quam impluit, in lina virginis
imiBiht. Aurum, amat.i.affeftac ire qa viam inuenit p medios fa-
rellues,& amat,perrupere.i. penetrare faxa potentius iftu fulmi
neo.t.qua faciat fulme.Domus auguris Argiui .f, Amphiarai,reu
Amphiarei, concidic.i.ruit tota,demerfa exitio (aut excidio) ob
lucru i.monile qcP Eriphyle vxor eius ab Argia vxore Polynicis
obf-ditummantu acceperat vir Maccdo.f.Philinpus Alex andii
pr,qui a luucn.df callidus emptor Olynthi d.ffidu.i, aperuir vio

lenter potias vrbiu.&fubruit.i.fubuertitreges imulos.i.ique
potentes,munenbus,i.donis. Munera illaqueant -i. irretiunt, &

in feruttute tenent, fiuus duces nauium.i. piratas qui fe ob m.i-
neia mutuo ,pdunt . Et tn.cura fcquitur pecuniam crefemte, &
James .i.del.derium.maiolfe .i. grandiori , quia (vt dicit luuen.)

Crercitamorniwni, quantum ipfapecuniacrefcu. Quo circa, 6
M.tcenas decus equitum, quiainequeltri dignitate permanere
voluit,egoperhorrui.l.perfcdlc.&adfinemvlVehorru,,iure.i.
merito,vifo periculo, tollere.i.engere.verricc.i.exiolli, aut fubli

rnari, habendo verticem conlpicuum i.claium, & confpirabilcm
late . [Nam qtiirqueferet).i.3ccipiec,a dijs tanto plura , quanto
plura nEga,,.mfib..N.,m (.t fficir Eua.rgrlium) fe humi-
liauerit ex.iltabicur. [Ego nudus) .i. parum habens, peto .i. adeo,
& me transfero, ad caltra nil cupientium , hoc clt fequor faftio-
laem i!lorum,quinil cupiunt, & ego transfuga.i.ttansfugiens ab
js,qui us prius adhi(i,geftio.i,manifefle cupio,relinquere par-
tes diuitum,exillens .f. aut futurus, fpicndidior dns rei conccm-
{)ti.i,lprcts,q(i dicerce occultare meis horreis, quicquid Appu
impiger .i.llrenuus colonus acac.i. arando producit

facit t

Asm

lAR.

L I B E R T

facit.cx'Rens mopt.t.fine opibus, inecr tmgnjs opes, more aua-
ri,& Jiuttu,quia (vc dicit Scn.) Tam dcelt auaro , qupd habet ^
quod non habet. Kiuus purae aqu*,de quo m Sermone, qui mci*
pit . Hoc erae in votis.modus agri non ica magnus . Hortus vbi’,

& teflo iricinus iugis aquxfons. £c paullumlilua: Puperis forer,
aa.^ltus atque Dij melius fcccrc,bene clt, nihil amplius oro Ma-
ia njie,ni(ivc propria hjec mihi munera faxis,&liluapauco^ iu
gcrum,ad ignctri.r.fulfic:ens,& certa fides .i. fidelitas, me* fege*
tis.i.terra; ratx,qu£ annuum penum mihii fufficiat, beatior forte
.i.condiiione Africae, fertilis .i. citius beatum faciens q (i totam
haberem Afric3m,fallit fulgentem imperio, quia is credit fe bea
iiorem,cum non lit,fed muTtis curis maiores comparat.Vbi aute
follicitudo, illic nulla ettbeatituda. [Quanquam &c.) Profe-
quitur quod inceperat dicece,nonrerumaccellione,redcupidiia
cum minutione fieci beatum, ideoq.di.cicfe fatis beatum vnicis
Sabinis , licet exquilitas non habeat diuitias. Ordo ell- Quanq
nec apes Calabrs ferunt .i. colligunt mihi mella, nec Bacchus la
guercicriivececalcrt,^ domatur, aqmitiorfic mihi, in amphora 1*
Itrigonia.i. Formiana, nam preiloracreTcutiuxraFormias vina,
nec velleracrefcivt mihi pinguia fup. in pafcuis Gallicis, vt in Pe
demontium,vbi Gallia Italu Ciralpina,aat in Euganeis pfertim
Altinatibus . Nam Col.lib-viij.de ouibus emendisficait . Gene
ris eximij Calabras, Appiilasq. milites noftri exiUimabanc,ea-
tumq. optimas Tarentinas. NuncGallics preciofioteshnr,ea-
lumq. prscipue Altinates . Vc autem Strab.lib.v.ait,Altinum clf
in palude pofitum, (imilem Rauenn* ficum habens. Martialis au
cem fic ait lib.xiiij.Vellenbus primis Apu!ia,Parma fecundis no
bilis . Altinum tertia laiSdat otiis, tamen pauperies importuna. i.
non fupporc3nda,& ad improbitatem vrgens,abett.f.a me, nec 6
Mcecenas fi ego velim .f, habere plura, tudeneges dare piura,ve*
rum ego porrigam .i. extendam, & augeani melius parua vediga
lia .i. paruos reddi tus, & agrorum fruCius, cupidine .i. cupidi ca~-
ce,contr3da .i, imminuta , quam fi ego continuem .i, continuo
pofiideam, regnum Alyjttici .i* Crceli Halyatcis fiiij,hoc elt Ly-
diam diti flimam.campis Mygdonjjs.i.Mygdoniat regionis in fi-
nibus Afi* fertililfime . Mulra defunt petentibus multa. [Bene)
.i.fatis multum e(Ull!,cui Deus obtulit manu parca.i.licet parca,
tamen quod lutis efi .i. vfque ad rulficjentiam,vt dicunt, vnde Sc
Prouerb. xxx. Mendicitatem & diuitias ne dederis mihi , tribue
tantum Vidui meo necelfaria, ne forte fatiatus illiciar ad negan-
dum, & dicam quis efideminus ? aut egellaie coinpulfus furer,
&periurem nomen Dei mei.

T Riltis excubi*) Triftes, inquit Acron, epitheton vigilia-
rum,co quod mcellitudinem generent, feu Dian^ T riftis,
nuptijs per cullodiam denegatis. Hsc ille. Vbi triftis efie
trochsus quem pedem hoc carmen primo loco non recipit. [Cu
ftodem patiidum)Idem Acron, fo]licitiim& cautum exponit
iniundum fibi officium, perinde atque Acnfius vnus cx vigilibus
turri adfillentibuselTet. Idem Acron pofiea: Contempte dns
fplendidtor rei, coment? legit pro compofit* atque mediocris ,
quod ego ledori judicandum relinquo. Et fegetis certa fides
me* &c. Ordo cli,idem inquit, & certa fides me* fegetis. Bea-
tior imperio fertilis Afric* fallit fulgentem forte. i, ilium qui p
fortem fulget & non natura. Nam nacuraleeft,vt quis paucis
parcisq. contentus fit . H*c ille ingeniofe, ut cetera . Talia nii-
g.imenta abfque omni iudicio edita, omnes legunt, nec quifqua
refellere auder,magni .f. audoris , vt quem apud quofdam inter
Horatij interpretes primum locum habere audio , de quo iurare
nufim non intellexillc qu* hoc loco expofiierii ipre,fi modo ve-
re funt eius h*c feripta. Ego nec conHruendum puto . Beatior
imperio, nec fulgentem forte, fed contra vtrunque vt rede expo
fuit Mancin, [Nec lailtrigonia Bacchus in amphora) L*ftrygo-
nius,prima *,diphthongum habet,& y,fecundafyllaba. Vt Odyf
fca w,hoc ell decimo patet . At notter Acron Lxllrigonia expo-
nit Formiana, feu Sicula, in quibus locis Cyclopcs fuerunt , in*
quit,La:fingones vocabantur . H*c ille . Formiana rede, fed Si-
cula non item . Cyclopcs m Cilicia fuere, LxUrigones in Italia
ad mare Tyrrhenu.n . [Regnum Alyattici) Porphyrion Alyairi
cum regem Perfarum facit,qu3nquam alij Lydorum dicant,ficil
le Acron Lydorum ait qui & Crcpfi parentem fuifle addit. Man
cinelliis , parrem Crcefi non Alyatticum , fed Alyatten vocatum
oUenditex Hcrod.lib.j. nihil pr*tctca poct* fenfum addens.
Badias Alyatticum. putatdidum Croefum. Alyattis filium, qua-
fi patronymiciim . Idq. mihi placet , placet & quod paullo ante
dcouibus gallicis exponit idem Badius . Altinatibus in Euga-
neis, fiue Venetis . vbi omnes commentatores filent , tanquam
res fit nota omnibus ,

E R T I V S. 75

AD.ffiLIVM LAMI AM SEN^ATOREM.

AtUum tamidm^euiiu fupra mminit, a generis antiquitate UnJat «
Aitemm Lamiarum familiam a fermit ohundam^ybi hamsurtgnaust,
'qm Lamijs in yrbt dignitate & opsbsee praei f>Hu nomen dedit .

oJe xy II. Dtcolos , Dijirofhos : hf ,
yides^yt alta fiet niue candidum •

— U—

--U— -yy-u-
,p.y...y.y

-ou-yu-u—

Eli vetufto nobilis ab Lamo,
Quando & priores hinc Lamias ferut
Denominatos , & nepotum
Per memores genus omne faftus ;
Audlore ab illo ducis originem .

Qui Formiarum mcenia dicitur
Princeps , & innantem Maricae
Littonbus tenuilTe Lyrin
Late tyrannus . cras folijs nemus
M ultis , & alga littus inutili
Demi0a tempeftas ab euro
Sternet : aqu$ nih fal/it augur
Annofa cornix. dum potes, aridum.

Compone lignum : cras genium mero
Curabis, & porco bimeftri.

Cum famulis operum folutis.

Eli vetuno)/Tlij Lami* genus celebrat.ait in-
de cornicis augurio fe noife crallina tempeftate
hinc illum monet vt arida ligna componat ad fa-
crificium,quo luce fequeti Geniu mero & porco
bimefiri curare ppllic, de iTlio aute Lamia lib.j.
Ode vero xvj. etiam meminit.. [Quando) Quo-
niam. [FaIlos)Confules intelligic . Lucanus ; Qui dat noua no-
mina fallis. Faftorum libri dicuntur, in quibus totius anni fit de-
fcriptiOjVtFefi. inquit. Prifeianus vero libro vj.aic: Faftos pro
annalibus a fafiis,& non fefiis diebus didos . [Formiarum mm-
nia)De Formijs Ode fuperiori legito. [Maric*) Seruiuslib.vij.
./tn. rcribit,Maficam fuifie Deam iitcons Minturnenfium iux-
ta Lynm fluuium,afterens quoque hunc Horatij locum in tcfli
monium. Virg. autem in eodem lib. vi;. de Latino ait: Hunc
Fauno & Nympha genitum laurente Marica Accipimus. [Ly-
rim) LyrisfupcrnelabiturdeApenninis montibus &agro Vc-
IHno pr*ter vicum Fregellas , excurrit autem in lucum facrum,
quem magnis honoribus Mincurnienfes celebrant oppido in-
cumbentem. Minturn* autem inter Formias & Sinueflam erat,
vtrinque adfiadialxxx. diftantes. interfluit autem Lyns amnis,
funeq. didx vrbes omnes maritim*. Audor Strabo Iib.v. [La-
te tyrannus .) Rex . Virg. etiam ait : Hinc populum late regem .
[Alga) Herba marina tenuiffima . [Augur aqu*) .i. prxnuncia,
[Annofa cornix .) Hcliodus mulca de hominum *iio referens ,
cotnici nouem nolfras attribuit *tates, quadruplum eius ccruis^
id triplicatum coruis. Plinius fcribit libro vij. Cornix aurem

alcselt inaufpicatxgarrulitatis^vtait idem. i. infelicis, quafi au

^icijs repugnantibus Cic.pr*terea lib.j. de Diuinat. fcribit,
Coruum a dextra , a finiHra cornicem facere ratum . Et Plinius
docet, hyemem fignificari cum tetrclfres volucres contra aquam
clangores dabunt perfundentes fefe, fed maxime cornix . Virg.
etiam lib.j. Georg. Tum cornix plena pluuiam vocat improba
[Genium) Genius

elt numen quodd.imramili3re,quod nobis narcentibusdatur, vt

«eni.lcr.Iib.vj.^n.Cenforinus afferebat (vt feribunt alij)eum di
«1 Genium, feu quia, vt gignamur curat , feu quia vna nobifeum
k iij gignan-.

Ai{TO*

¥aSii.

Marica

tjris.

Cernite «

G(«i*i,

C A R- ^

ter::3K?=sE3SS'=

bonus in l’-"™ ^7'' fe bonorum.mulorumq.

X"uI»"s«tt-mLr.™,f,»eunillun.con,,nu..[Opc

ruoi roluni) D'™ L^SViti alloquitur renaiotem. JE-

madenti. [ I poUeros meraotjam ttliareniut. Per fa-

fules.qui o"'”""'' ‘ L„ipi . Lue. Qui JatnouanoiafaBis.
r^pTt^^rUre^uin^-oSprodoinT^^^^

b^nro pLmtc ponitur, vt.Parsimhi pacis erirdext^ramierlgdft

rvra inrrLyninVyris fluuitis ell Campaniae in.trfluens rtbeni
tyranni. L»-y / t Et vmbtofe Lyris per regna Ma-

mmauVnis Rura natanrfolTis. Ordo elt. Tempelbsdemi^

ab EuFo Itcrnet cras nemus mulcis follis, & fternec littus inutilv
ak,.[Annora cotnix.)Diu .iuens luuen. f”!' ?

cornice fecuodi.[Dum potes, aridum, Compone lignum .) Du
permittetis fercnitate litue ad faciendum fietiflciuni.[E: porco

bimellri.lDuos menrethaliente.Aoteerteduos annos .nluit Ii
gniScareSLunacomputrtos Cumfamul.soperum folntitcn

vacantibus feruis.S ab opere feriaris oliedit autem tempus h) c
m„ dum ad focum parati. Hortatur , St facnficiuni Ocniu Hlllip
tiiir’vt Imiitit g-nialis hycms.curasq, tcfoluit St Ante focum It

frigus erit, ti mellis in vmbra . ii ■

A EUvetuftor.obiiivabLamo,)v¥,liumLanii.im alloqut-

^ ® /i t-jr fcnaiorem. iliorum familiam ab Lamo Foirri^ir.lii

UX rege onti sfEimat , vnde & Lamia: cognomen ijs adhx-
fiire. [Memores genus omnefallusidr Princeps, &jnnanic
nc® Lictoribus tenuiffe Lyrin) Formiani potentiores vnr fuif-
fe Minrurnenr.hus,& ec^i agros ccnuille . Lyris flumen vbi Ma-
rica Nympha colicur . [Late tyrannus)Qui ad Lyrim vfque re-
gnum fiim exieiidctir. [Et innante M.irics Lictoea lenuifle Ly
rin)Lyris per mediam vrbem Minturnenfium labitur. Maiicam
aut Minent nciiles maxime colunt, cuius et lucus in ipTa Mintuc
nenliciiiiiate c!t . [StcrntciaqUs-enifi fallit augur Annofa cor-
nix.)Etiam Virg.dicit cctrniccs pluuiij imminentis prefagas elfe
cum aic; Tum cornix pltna pliitiiaiii vocat improba voce aiigu
rem pro pr®r.iga.i.diuina poruit.Annofa autem ait.qm mille an-
nos viucre .•iffirm,isur.[Dum potes.cornix. Copone pgnuicras
gcniiim mero Ciiriibis,& porro bimtilii . Cum famulis ope^i
folutis.)IntcJligendum in villa fuifle Lamiam, quem ideo hor-
tatui' apud fo:u epulari . (ic -n. folenc rultici hyeme cum feriati
font quod ipfum manifcflatur ex eo quod dixerit Genium cura-
bis eum famulis operum folutis. talia funr,& illa Virg. Inui tat
genialis liycms,& Ante focum fi frigus erit, fi mefli.s m vmbra.

Eli vetuflo) d^iliu Lamia amicti a generofirate laudatu
monet futuro coui Ilio ,prpiciar,dicen5.[0 ath nobilis
ab Lamo vetullo, Qnj.i.qnquidf [Ferunt). i.dri: fere
oes.[Lamias priores). i.prifco.s. [Et oe genus nepotti) .i, pofle-
rioif ,.T.it Tninolii.[Perfa[lus). i. libros quafi annaIes.[Meraores)
.i.qiii in memoria redocut confules.&nobiliu magiflratus.[Dc-
noijcos hinc).f.a Lamo vetullo. [Tu ducis origine illo auftore)
.f.primo L.imo,cjdf.[Princcp.s) i.primus. [Tenuifle).i.poflpdir
fe. [Mirnia Formialfej&tyrdnus) i.rex.[L3te).f.regnassdf.[Tc-.
iiiiilfe Lyrin innantem Lictoribus MariCT}.i.Minturnefiu dear,
hoceft maris iiixta Minturnas. [Tepefias demifla ab euro). f ve-
. to orietali. [Sternet) i fiernedoopiec. [Cras nemus). i. filuafro»
doram.[Folijs Multis). i frodib’ vi vitolji decuflis.[fic fiernetlit
tus).(.maris.[Alga).i.herba euulfa vi tepefiatis inuiilj.vn in Buc.
Ftoiedlaq.viTiot alga.i.cras erit maxima vetoI}>,& pluuialb repe-
llas . [Nili cornix annofa.) £c ira non friuole garrula, fed ferio.
[Aiigur).i.pmiciacrix.rAqiii).i.pluuiy,[Fdllit)Sup.rhe.& ita la
tifpcr fup.ru potej.[C6pone).f.ad focu lignu aridu,q,i.[Tu cu-
rabis ictas geniil) i.Deu indiilgetie.[Mero).i.puro vino, hoc eft
cras nobis vbcrius bibedu ell. [Et porco bime(lri) .i.duoBt mefiu
,pteUo . [Cu famulis folutis opebi) .f. labore, vt fit participium
\ j Lamo,) De hoc m\io vf lib.j. bis.

ZA dixiffe ode xxvy& xxxvj.Vorro Ailio?i magna apud feti
i ^ prores mentio. Hic aiuL.dtlius Lamia Cos.fuitcu M.
beiuiho anpo aXpo naro quinio, ab Vibe auie Cond. C C LV.

^•A

I N V M

AD FAVNVM.

. , “ lirrt; ixililnfirK&fMfi'» QrMip„

I,d m mcM, dm «r «r.r J... Ir.»>l .

oJt XVJII- Di!olol,rtlrdjirofhos:-pt,

um fdtisicrrif niuii ydtjuc dire. ^

.l/.-.OU-U-U 1

-u— UU-U'W I

-u— u-wu—

-WU— I

Avne, Nympham fuglentu amator,

Per meos fineis.&apnca rura
Lenis incedas : abeasq. paruis
Aequus alumnis :

Si tener pleno cadit hoedus anno t
Larga nec defunt V eneris Ibdali '

Vina crateri : vetus ara multo
Fumat odore;

Ludit herbofo pecus omne campo :

Cum tibi non$ redeunt Decembres;

Feftus in pratis vacat otiofo
Cum boue pagus:

Inter audaceis lupus emat agnos :

Spargit agrefteis libi lilua frondeis :

Gaudetinuifam pepuliffefoPior i

Ter pede terra.

Avnb, Nympharum)Faunumagreftem,fiIue- ANTO-
llremq. Deuir. orat vti per Tuos agros mittis , &
innocens eac,<utii pleno.3nno h^dum, & vinaq.,

& odores plurimos tradat, agretiesq. etiam libi
rripudieiu.[Fpune,Nymplial^) Fauni Dei Lati- F«iii I
nol^ erant quos in lilueiitibus locis traditum ell j
folicos fari, quod Va r.fcr.Seru. etiam docet Faunos didos a fan i
do.i. vaticinando, vnde 6c fatuos dicimus, inconfiderate loquen- '

les . De faunis aut Poeta lib. j, Georg. ait. Et vos agtefliuro prs
fentia numina Fauni Ferte fimuJ Fauniq. pedem.[Lenis)Mitis, I
placidus.[^quus)Benignus,innoces. [Paruis alumnis:) Vernas j

inielligit villici filios. [Larga nec derunt)Or<lo.Nec defunt Ve- I
neris lodali larga vina in cratere. Veneris autem fodali .i. tibi
Fauno, dixerat .n. Faune, Nympha?; fugientum amator.vel di-
cas. JSJec delunt larga vinaincraierefodalijqmfine Cerere &
Baccho friget Venus , Et Plin.lib.xiiij. inquit de ebrijs . Prsmi- £W<U'
umq. fuinmum ebrietatis libido portencofa,ac jucundum nefas,
Ouid.item lib. j. de Ar. ait, Vina parat animos, faciuntq. calori-
bus aptos. Cura fugit, multo diluiturq. mero . Illic fepe ani-
mos luuenum rapuere puella?. Ec Venus in vinis , ignis in igne
fuit . Et in lib. de Rem. Vina parant animos Veneri, nifi plurima
fumas. [Ludit herbofo) Id erat in numinis honore,vt et pecora
gaudcrentjSc luderet, q fub eius tutela funt . [ Vacat) Ab labore .f»
[Nome Decebres:)! unc.n, Fauno facra celebrabant. [Feflus) .i.
Iccus.id aut erat pp Fauni nume,cu fella Pagus celebrabat. [Pac
dus)Suntpardipaniheragimares. Panthera aric,& tigris macu- pjj/xf*
Jarum varietate fpeflancur, funtq pantheris in candido breues
macularum oculi , ferunt colore eaR mire follicitari quadrupe-
des cundlasjfcd capitis toruitare terreri , quamobrem occult.ico
eo reliqua dulcedine inuicatas corripiunt . Aud.cll Plin.lib.viij.
Pardus. Acron hic legi t,Pagus,.vtrunque tn couenit. [Agrelteis
frondeis :) Id erar,qm locis filueflribus Fauni morabantur, hinc
in eorum honorem agrefies frondes per humum fpargebantuc
ab filua ipfa, nonfolum ab viris . De more autem id fiebat, vnde
in Buc. Maro inquit: Spargite humum folijs inducite fontibus
vmbras Pallores, mandat fieri fibi talia Daphnis , Item Alia
■^glo. Quis caneret Nymphas, quis humum florentibus her-
bis Spargeret, aut viridi fonteis induceret vmbra.[Foflbr)Agti-
cola,qucm gaudere dicit ttipudijs in Fauni, factis .

Faune

LIBER TERTIVS.

7^^

ACK

I Aune, Nympharum fugientu amator,) Quafi i celeritate
fui Nymphx hauiioi^ peculaiuiam fugianc.^Et aprica) A-
mcenas, temperata, vt duceret apricis in collibus vua colo
rem. [^•-■juus alumnis) Alunis ruris, vernulis, quos maxime Fau
ni ljeilcredhr.[Lenis incedas) Propitius, placatus. [Pleno an).i.
c6plcto,annualc ei fe facrificium facere oltendic . [Si) Autem, (i
quidcm,vt,Vcltro (i munere tcllus.[Cadit)Immolatur.[Vcneris
fodali Vina crateri) Cratere dixit Veneris fodalijideo, quialinc
Cerere & Libero friget Venus . [Vetus aram)Non aetatis cultu

faltandi. [Terram inuifam) .i. cuius fodiend* labore defatigari
folcat,dc ica quali m execrationc cerrr lalicndu conculcat rain .

R Omaiii qujedamnuimnacolebint vt prodclleut quead- ^
modum louem luuans pater diftus cllqujcdam ne noce
rent vt febrem. Ad cum modum Horat.nunc Faunum,
vt lenis per agros fuos incedat precatur . in coment. Porphyrio
nis quidam legunt tenuis f>ro]cny,fedlib. errant: Quemadmo-
dum paullo poli Memphitis, pro Mephitis ex vij.iEn. Quanqua
Porph. Memphitem locum inccllcxifle videtur, Ii non allucum

dcrcrta,redmuItothurcruccenra,Ollenditautfeeos multis facri hoc quoque ei ett,vc multa alia. Latga.nec defurit Venens foda-
ficijs donauillc, quibus promerac,qux petit. [Ludit herbofo pe» li. [Vina crateri :) Mancin. Cratere ffutauit auferendi elfe calus,
cus omne campo ;)ran(|deuotionem dici in nummis honorem Itaque expofuicin cratere, non attendens e, inablatiuocorre-
eciam pecudes lafciuiendo fentirec. Nonis etiam Decembribus pcum,quod huic loco minime quadrae. Crater* autem datim
FaunaliaSc Paunolfc culta diceb.ancur , [Felj:us).i.tua felta cele- elt cafus vc rcAe annotauit Bad. Nec. n. hunc fua laude fraudan-

brans. [In pratis) Pratis aut,quuFaunalia in iiluis,& in pratis
celebrabantur. [Cum boue pagus,) In Pagis, n&m Compitis
celebrati taliaconfueueruntjvc Virg.Prsmiaq. in gentes Pagos
& Compita circum Thxlid* pofuere , atque inter pocula isti
Mollibus in pratis vniffos faliere per veres. [Intei-audaceis lu-
pus errat agnos) Non femper audaces agnos Tedillo die. tan^
qui numinis inceruentu non (irneant,quod honori Fauni apph'
catjfelliuitates fu* tempore lupos nocere pecudibus non linen-
tis. [Spargit agrelteis iibi lilua frondeis;)Veluti lilua per amceni
tatem frondes fpargerct.v t , Spargite humum folijs inducite fon
tibus vmbras . [Gaudet inuifam pcpulilfe foHbr Ter pede terra)
Cui tu vinearum liberatus & Fauno (acridcat, vtinuicat genialis
hyems , curasq. refoluic . ler vero ad rhythmum retulit.

P O R — lAune,Nympharufugientum amator,) Faunum inuocat,

|— ( que aiunt inferam ac pethlentemDeu ellfmqus&nunc
_L riorat.loqtur,cum eii orac,vt tenuis ^ agros fuos trafeac .

Et Virg.in ij. Cii apud Memphiie pelliferi odoris pallidum lucu
hfe oliendic, & in confuledo oraculo eius videri multa fimulacra
miris modis volitatia. Acaueimis Acherota affatur Auernis. Fu
giecum amator, per tafeiuTam dicit fugieiium,iale e(i illud. Lt fu
git ad falices,& fe cupis ante videri. [Si tener pleno cadit hcedus
anno) Significat femper fe ei anniuerfarium facrii haedo facere .
[Vinaccatefi,)Craterann Veneris fodalem dixit, qaliTie Cerere
& Libero friget Venus. [Ludit herbofo pecus oe capo Cum tibi
non* redeunt Decebres) Nonis Decebribus Faunalia funt, hoc
clidiesfellusFauni, in cuius honorepecudes lafciuiunt. [Inter
audaceis lupus errat agnos)No femper audaces, fed illo die, quo
videlicet non timeant lupum inter fe errantem , & hoc interue-
nience numine Fauni euenire dicit qui quafi die felto fuo vult pe
cora , qu* fub tutela fua funt, fine periculo efle . [Gaudet inui-
fam pepulillefoirorTer pede terram .) Inuifam tertam folfori-
bus merito dixit . quod in ea laborent cum fodiunt, naturale eft
enim omnibus odille laboris fui materiam, fignificatur autem
agrelfes cum felfo Fauni feriati ludunt in terra tripudiare .

ASCBN. '■■"'I Aunc,)Faunum feltiue rogat, vt innocuus p arua fua ince-
1—1 dac,polliceturq. li id feceric,facrificiu,dicent.[Faune Nym
JL phaif fug.)Sunt.n.nmid* De* Faunum, qui rudis, & agre-
tiis cft,poiilIimu timeces. [Incedas lenis).i.placidus & innocuus.
[Per meos fincis). i. confinia agroif meo]^.[Et per rura apiica).i.
Soli expolita, & vmbrora.[fit abeas).i.dircedas.[/fEquus).i.beni-
gnus,& innocuus. [Ahinis paruis) .i. vernis villici natis, aut foe-
tui pccoris,qd' potius credam, quia quafi obnoxius licfcccui con
feruado. addirconficcnter,quafi dicere velit. [Si hoedus). i. foetus
capra:.[rener).i.mollitcr educatur.[Cadii)Cum iibi maciatur.
[Anno pleno). i.copleto (quia annuale facrificium illi fecic) hoc
fi lingulis annis maftatut tibi hoedus, [Ncc).i & fi larga vina non
defunc crater* d nominatiuo cratera, eja ab accufaciuo terti* ma
Tculini fic fzpe nominaciuus, in a prim* & fceminini , vt crate ra
ftatera,caflid.i &c. nec liaret verrus,vt fit cratere ^ in carere abla
tiuus tetti*,qcorripcretur.i. poculo illi. [Sodali) .i, quod clt in
focietate Vcnetis,quia fine Cerere & Baccho friget Venus. Ven
ter aut mero xlliians facile defpumat in libidine, & fi fupp. [Ara
vetus) .i. ab antiquo cibi inllituta . [Fumat tibi multo odore) .f.
ihiiris, aut potius holocaufti . Profequituraut in eius honorem,
VI hic hymnus in eius felto canendus mteJligatur dicens. [Oe pe
cusludit). i. falitj&tripudiacincampo herbofo. [Cum non*
Decembres redeuni) .i.in honorem tuum, quia tunc eius feflum
agebatur. [Pagus). i.paganus, hoc ell rulticus,feu colonus (id au
tem melius q pardus legitur) fcllus.i.fclliuus,vacat.r.a labore in
patris cum boue ocinfo.i.cen'ante ab aratione. [Lupus errat in-
ter agnos audaces, )Id ell audentes tunc quia tua protedtioneco
fili nilul timent. [Silua fpargit cibi frondeis agrelteis, & folTor
Gaudet, pepuliirepedetetra).i.fecundu rhythmum denumerum

dum puto etiam fi ipfe non primus hoc nocauit .

AD TELEPHVM.

ttUphum familiarem fuum reprehendit, ^uod genelogioi nefeio quae,
^ CHriofMhiiiori.'ufcrutaretHr,& nonpoUiueatjuaad ytta yfum O"
hilaritatem attinent narret, curet^i yt fuauiter potet, & fnenoxa. Gra»
tiarum numero , ad Mufarum numerum cyathos exhauriat, ne^ue prfl*
grtdiar,ne conutuij gratia perdatur per temulentiam .

ode Dicolostetra^rofhosl^t^

sic te ditia potens Cyprt .

vide a»
uotfra.
Rob fup
ifio loce <

V A N T V M didet ab Inacho
Codrus, pro patria non timidus mori.

Narras , & genus Aeaci ,

Et putata facro bella fub Ilio.

Quo Chium pretio cadum
Mercemur:quis aqua teperet ignibus:

Quo praebente domum , & quota
Pelignis caream frigoribus : taces .

Da lunae propere noux , j<-

Da nodis mediae , da puer auguris
Murenae . tribus , aut nouem

Mifcentur cyathis pocula commodis •

Qui mufas amat impareis ,

Ternos ter cyathos attonitus petes
Vates .treis prohibet fupra

Rixarum metuens, tangere Gratia
Nudis iunda fororibus.

Infanireiuuat- cur Bcrecynthi®

Ceffant flamina tibix?

Cur pendet tacita fiftula cum lyra?

Parcenteis ego dexteras

Odi : fparge rofis . audiat inuidus
Dementem flrepitum Lycus;

Et vicina feni non habilis Lyco .

Spifla te nitidum coma ,

Puro te fimilera T elephe vefpero ,

Tempeftiua petit Chloe:

Me lentus Glycera torret amor meas.

Vantvm) Hac Ode Telephum poetam Gr*- ANTO.
cum fjmiliatemq. fuum , cum loco arguit . is .n.

Gr*co9{ hiftorias referebat Horae, cum tempus
pofecret coui uij potius necelTaria itaftate.Hor-
tatur inde pue^ fuum pocula pparare aflintq. tl-
bi*q. cum lyra,& fiftula. [Inacho) Fuit Inachus iMachw.
primus Atgiuorum rex,qui regnauicannis quinquaginta, anno
Hotar. k iiij autem

C A R. M

auttm mJ Ji M M M C C X L. auft, tH EuH [ D.lteODiff'”''
, vclablit. [Codrus) Fuitis flthen.rcx ‘"V

anilomuiid. MMMMCX. n fer. BuF. Vtq lull.llb. IJ.a I •
Cum eJient inter Athenienfes & Dorienfes fimulcatum, v
ofFenfijOuas vindicaturi, bello Dorienfes de cuentu 'i ®
cuJj confuluejunt,refponfum fuperiores fore ni regem Atttenie
lium cecidiffen: . Cum ventum elfet in proelium, mtlitibus ante
omnia cultodia regis Atheni/niis prscipitur. Athenicnlibus eo-
dem tpe rex Codrus erat qui & rcfponfo Dci , & prsceptis ho-
Uium cognitu permutato, regio habitu pannofus farmenta col-
lo gerens caltralioihum ingreditur ibi in turba oblidentium a
milue,quem f.i]ce altu couuJneraucrac, interficitur, cognito re-
gis corpore Dorienfes line proelio difcedant. Atque ita Atlienien
fes virtute ducis pro falute patris fe offerentes bclJo liberantur.
Poll Codrum nemo Athenis regnauit . Adminifttatio reip. an-
nuis magiflratibus permifla hic omnia ex illo de hoc etia Cic.

’ infinehb.j.Tufc. [Genus itaci) Fuit is louis,AEginiq. filius.
Genuit autem Tel.rmonem^Feleum,& Pbocum.Ex Peleo ac Te
tidc Achilles ortus, qui cum Agamemnone ad Troiam accefli t .
auiflorin ijs Diod.iib. v. [Sacro llio) A dijs.n.mcenia fibi con-
itrufta fuerant Dion.fcrib.llio in Phrygia clle iuxta Idem mon
tem,ciuitatem olim amplilllma, &maximo$ Heroum procrea-
tricem, quam ferunt ab Neptuno, & Apolline codi tam extitille,
fed poElea direptam & euetiam Palladis.ac luno, confihjs,iicam
prope Xanthi & idiiSimoentis vndas. [Chium cadii) De Chio
vmo optimo fuperius diiftum clt. [Aquam temperet ignibus) . 1 ,
tepefaciat vteb.tniur.n. tepida aqua pro diluendo vino ■ per id
aut Horae, hy eme tunc fuifle innuit. [Et quota) Sup. hora. [Pe
lignis frigoribus) Pcligni populi fune Mariis vicini . vt fer. Str.
Ji.^. V. Su-mo aut Pelignorum elt hlediterranea ciuitas, vc docet
hb.nj.i’rol. Pcligni s aiicfrigonbuSjaiCjquia ex montibus illis ni
uofis venire videbainur.quiSabiniiim minent. [Da luni prope-
re noui')Horcaciir puerum ad paranda pocula. Eli aiic ordo, O
puer, da propere pocula noiii Lun^.da pocula Mureni auguris,
pocuLi Mifcentur tribus cyathis c6 modis aut nouem.[Dalun^)
. 1 , m Luii I honorem . Hoc ait.qm folebancolim pocula fumere
jn deorum honorem, aut heroum, aut amicarum. Hinc Mart.in-
quitjNeuia lex cyathis , feptem lultina bibatur ; Omnis ab in-
fufo numeretur amica Falerno. [Tnbus-,autnoutm)Gel.lib.xi).
c.ip.xi. fcr.Vav. dixilTeconiiiuarum numerum oportere incipere
i Gratiarum numefo.& progredi ad mularum. i. proficifci ab tri
biu,& confillere in noucm,vtcum paucilTimi conuiui fune, non
pauciores fine . quam tres cum plutimi non plures,quam noue ,

Nam multos, inqait,eirL“ non conuenit, quod turba pleroque dl
turbulenta. Attonitus nimio videlicetvino. [Nudis iunftaforo
rib:it)DeGrati)s vjdeto fuperiusOdeiij.Jib.j. [Berecynthii ci-
bii) Id ait, qm obliquam tibiam Phrygiam Midas inuenit gemi
Cmflti " n ■'''‘■'"‘■Com libijs.c.ntrc vote Trccjenus Dardanus
I,mM ,„„uun. Auaor Pl,n.l,b.„|. [Berecynthii) Berscynthes na.io
quidam inrer Phrygias dt . Simpliciter vero Phryges Troesq,
prope Uam h ibitances Rheam pcipuo venerantur honore.ems
Orgia Irequentates.hanc quidem deori Martem vocant.S Ve-
llam, & Deam Phrygiam magnam . ab locis atit Idiam . Dindi-
menam, Philenam.Peflmontiam.Cybclem . Hic fer. Str. lib. s
Lyra veteroin Rom. epulis fides , ac tibias adhibere motis fuit
Et 'npinuetbium vfqueGricorum celebratum ell.indoaosa
Mulis atque Gratijs abelTe . Apud illos aiit mos erat, vt in conui
tnjs pn l emnara circunfcrrecur lyra, cuius cum fe imperirS The

milto les coMus elfet .ibieus eft in doaior . A uflor en Fab.lib.

n cnli.f Lycus is feirex ei viemus erat. [Non habili, ) Non apta
yar .n. Lyc, fenis vxor louenis . hic ille zelotypus erat & inui .
dus ac odiofus . [Spilii , e) Laudat Telephum d forma [vZl

l C R . Vanrtim d.lter ab Inacho) Telephum gricum poetam

V. / ■tlloquitur , jocofe eum corripiens,® hi-

t^ui h' r.""'’"'''’™;?- potius loqua-

tur,q, qui lint .ipta conuiuio. Alij volunt reprehendi Tplpnbl.m

KrTt’

faciat potiones hmmmt o" ""''e " ""f"» '7='“»

dsmoniorum fuit hicimmi° &Lace-

uou,t,thromc;Zm

■-^■aIItahoi,.fipc,.cz,c.„,^-r^^a^upegrqmm-

Cmnin4
rum ttut
tnerm

conui rum

I N V M

obtimuit. vt Virg. Aut aleonis habes laudes , aut iurgia Codri
rEt Aui Achillis . per has auc fabulas hiUoriain vre

cainlignihcac [bacro) Quia a numinibus muri fadti dicebantur

Troiam , hoc clt Neptuno & Apolline . vt Virg. Cuperen, cuo,
vetete ab mimo Itrutta meis manibus petiun moenia Troi*,
rotio C hium pretio cadum) Aut peregrinum vinum dixit , auc
vas vino precioliis . [Tempere) Tepefaciat . nam tepefattis aq*
foiebjm grici vina temperaret. [Quo) Aliquo. [Et quota) w.

horaordmal. nomen clt. [Felignis cateam frigoribus) IMigni

oppidum clt Sabinolfe fngid® regionis . [Da puer auguris Mure
ni) Puerum pincernam alloquitur . hoc modo veteres feltiuiu
tem conniuiorum celebrare confucuerant, vtfinguios vini cya-
thos fub (ingulorum deorum aut canflimorum hominum nomi
nem poeuhs apponi iuberenc. [Da nodlis medii).i. bibamus m
honorem mcdii noftis,& noux Luni,& auguris MurinE.[Tri
bus autnoiiem) Vc numero deus impare gaudet, tribus aiit auc
noucm, aut propter mufas, aut propter Charites, quialitniam
d 3 bant.[At(onitus)Vc non inebriecur.[VatC5)Pro quolibet fa.
cricola . [Treis prohibet fupra) Ne fi fupra nouem addideris
tres ebrius f.iclus exurgas in lites qui fiint Gratii lititiiq. con
trarii. ideo Gratii nudi pinguntur vcluti fine dolo,finefraude,
line aliquo velamine, [Cur Berecynthii)Berecyn[hus vrbsPhry
giijvnde & tibias Phrygias dicit .qui Matris deum facris adhi-
beri confueueranc,ad quarum canius, & dconuiuancibus faltaba
tur.vc, Tympana vos buxusq. vocant Bcrecynclna Matris, [Par
ceijtes) Ociofas a cantu, vel a mifccndo cellances . [Lycus)Vici
nus hilaritatis nollrillrepitum , & inuidiam patiatur . vt Virg.
Ficlirepitus teSis voces q. perampla volutant Atria . [Non b.t
bilis Lyco) Vxorq. feni puella inhabili coninnda eflet . viidefic
zelum eius ollendu,dum inhabilem dicit. [Telephe) Ordo ell,
Telephe tempelliua Chloe petit te nitidum fpiffa coma ,& pu-
ro (imilem velpero . & elt laus pulchritudinis Telephi . Nam &
crinum compolitio numinibus aptatur .

Q Vancumdilletab Inacho cAirus) Telephum adolefce POR.
tem alloquitur, ^ qui pertinerent ad couiuij prifencis
apparatum no n.irraret deinde con uerfus ad pueru hor-
•tafjVt impari numero Cyato^ repotiones faciai.[Qua
tum dillat ab Inacho Codrus, pro patria non timidus mon) C6
parationem, inquit, facit virtutum Inachi & Codri . Codrus aiic
Athenienliumdux fuitjq, vt patrii viftoriam parerct,incerimen
dum fe Lacedimoiiijs obtulit. De Inachi aut virtutibus nulla
extitit hiltoria . [Et pugnata facro bella fub llio) S.icrum Iliutn
dixit fm Homericum illud “fucv hfoV . [Quo pnbente domii,

& quota) Ad epulandum pribente.f.quo folent dicere . Apud
quem & quora.[Peligni5 caream frigoribus) Vtrum pelignoop
pido vult intelljgi dici, an vt folent poet^jfpeciem pro genere po
fuitjVt Lenis innatat alnus Mina Pado. [Da Luni propere no-
ui) Sicut veKres fingulos vini cyathos fub finguloBt deo^ , aue
carimmoi); fibi nominibus folebancin poculum defundere , fm
q ui nunc hic dhr . [Tribus, auc nouem Mifcenrur pocula cya-
tl^scqmodiv) Secundum illud Numero Deus impare gaudet.

[Treis prohibet fupra Rixatum metuens, tangere Gratia) Aie
upra nouem cyathos fi tres addideris futurum , vt ebrius fadlus
exuras m lites, qui.f contrarii funt Gratii. [Cur Berecynthi?
Geflant flamina tibii ?) Berecynthus vrbs elt Phrygii . ergo ti
Dias Phrygias dicit, qui facris Matris magne adhibentur.ad qua
rum cantus cn folent & conuiuantes faltate. [Parcentes ego de-
xterasOdi).i.ociofas,qu5 neque lyram percuiiant,necfparganc
rolas. [Audiat inuidus Dementem flrepiium Lycus) Hihirita-
nsnoftri muidia rumpatur . [Et vicina feni non habilis Lyco)

Mericononhabihs quia pucllafeniiunfla elt. [Tcmpeftiua pe

ticChioe).i.matura rebus venereis . [Me lentus Glyceri torret

amor) Elegantermelentusamor.qualilatens&odculcus nunc

inie igendum VI lencu,s ignis, quia latens ac fine flamma vrit .

^ Vantum) Facete Telephum poetam amicu , cuius corporis ASCfiU.
V-C formam prius celcbrauit,mouet aium a carminibus, quibus
p^cas hi florias nihil ad voluptatem facientes defcribebac.ad res
litions COUIUIJ puertere dicens, O Telephe, tu narras.f.in carmi
ne,quantu Codrus rex Aihcnicniium.non timidus mori.i.qui fe
deuomit pro patria , diflct ab Inacho, primo Argiuorum reEC,&
narras genus Aeaci. vtThelamonc, Peleum,& Phocum, & bella
pugnata fub Ilio facra.i.a Dijs c6{lruaa,hoc eft rex nihil ad nos
aut adconuiuium perimentes, & taces quo pretio mcrcemur ca
^^'j-riood optimum erat,& qs.f. pucr,tempe
ignibus . & quo pribcntedomum.i.in
aoud Pelia'''°’* rjuota.f.hora.ego carea frigoribus . Pelignis.i.
apud Pehgnos populos vicinos Marfis exift^s.l.ante focum. Ec

q.d.

tiBER. TERTIVS.

q.d qitu taces, fgo metninero, addit, O puer daprcipcre.i.pro
pera(Ucr,poC’ita liouz Lunz.i.quz ebibam in honorem nouilu*
n<j,da ec poaila medix nodis.i. qux ebibam in comemoracione
£c laudem em^^di-f. cercia pocula . Murenx augtiris .i. qux ebiba
in honorem eius, cuius forte aufpicio conuiutum inierac.& quia
criac6memorauerac,jddiceius rei rationem dicens, Pocula mi-
fccncuc cyathis tribus aucnouem,c6modis i.couueniencibus cui
quefuis. Nam Vaces attonicus.i.numine Bacchi, ac Apollinis
raptus, q amat Mufas impares.f.noueni, petet ter ternos .i. noue
cyaehos.i pocula, hoc eltqui in Mufarum fune tutela, ad illarum
numeri nouem lumant pocula, qui vero Gratijs, feu Charitibus
placere, volutjduncaxai tria, quia Gracu .f. Graciarum,reu Cha-
ritum vna,iunda fororibus.l. reliquis duabus nudis , metuens .i.
metum habens, rixarum. i.ne hant rixa, prohibes fup, cyathos fu
pra tris.i.excedentes numerum ternarium . Infanire muat, ligni
hcjtfe attonitis, & furentibus adfcribedumnouem expetere po-
cula dicens . Iuuac-i.deledat,infanire.i.inebnari, cur Hammis .i,
fonicus ex Eacu tibix Berecynchix.i. Phrygix cellant f cur Hllula
pendeccumlyra cacicah.nonrefonance ? Ego odi 6 Telephe,
dexteras parcentes.i.abltincncesdpulfando pledro , fparge ro>
fas,audiac Lycus maritus Zelocypus,& ita inuidus,ltrepicum de
mentcm.i.demencix indicem . Hc vicina .f. coniux Lyci non ha>
bilis-i.non apta, quia iuuenculaett , Lyco.f. vetulo,0 Telephe,
Cblue tempeltiua.i.iam matura viro, petit te nitidum, i.decorum
fpilla coma & petit te limili vefpeco.i. vefpertino lideri .f. Vene-
riS,puro .i. fereno. Lenius.i.minus ardens. amorGlycerxme^,
idelt dulcis amica, torrec(auc terrec).i.vric me .

DOCT. lunx)Brat mos apud veceres.vr propinantes. aut bibi

Mtirtr. I |tLiri deum quempiam auchominem ominis caufa prxfa-

J1 lentur, quem cciamhacOdepoda fequitur . Sed quod

tres proliibet,fupr3, inquit, d veterum fuperliitionem pertinere
videtur, qua credi cum cll impares numeros ad omnia eihcacio-
res elle. De his plura in Adagio . Aut quinque bibe &c.

CLAR / \ Vancum diltcc ab Inacho Codius,) Porphyrion, nefeio

* fc S de quo loques,Coniparatione,inquit,facit virtutu Ina-
chi & Codri . Codi us.n. Athenienliu dux fuit, qui vt pa
trii vidoria parerer, interimendum le Laccdxmonis obtulit. De
ln.ich! aut virtutibus nulla exticit hihoria . hxc apud illum tan>
quam ex alio quopiam auftore. Alijs magis placet Telephi im-
portunitatem ab Horatio taxatam, quod nimia exade, temporii
roiiem etiam in conuiuis narraret. rem alioqui per fe moleliam.
Quemadmodum nottraxtace, quidam fcioli in menfadura ani-
mus in patinis elt de rebus ahilTimis fermones ordiuntur. Ad
hunc feiifum colliguntur ab Inacho ad Dodrum dcclx). plus mi
nus anni ex Chronicis Eufebi). In Aeronis comenrario Codrus
rex Athenienlium ac Lacedxmonio?! dicitur magno errore. Ait
etiam grxeos confueuille vinum tepefada aqua temperare Mira
mixtura Ad hxc pelignum oppidum elfe SabInorum.Sed vbi hoc
legit ^ Et Attonitum exponit,vt non inebrietur. Denique vatem
pro quolibet facricola, Hxc ille fapiens commentator.

AD PYRRHVM SODALEM.

Tyrrhum amicum fuum monet tam ftrkulofum illi ejfe Nearchum iu
uenem a muiiere . qua illum dtftrtbat,abJirahtre^qHam a LeAna aufer
re catulos fuot.

Qde XX. Trtcolos Tetrafiraphos : “V?,

Jam fatii serris niuis , as^ne dtra .

-u- — uu>u->

-O — UU-0--

On vides, quanto moueas periclo
Pyrrhe Getulx catulos leaenae ?

Dura pofl pauIlo fugies in audax
Prcelia raptor;

Cum per obftanteis iuuenum cateruas
lbjt,in(igncm repetens Nearchum;
Grande certamen , tibi prxda cedat
Maior, an illi.

Intcrim dum tu celercis fagittas

Promis , hxc denteis acuit timendos :

Arbiter pugnx pofuifle nudo
Sub pede palmam
Fertur ; & leni recreare vento
Sparfum odoratis humerum capillis :

Qualis aut Nireus fuit, aut aquofa
K aptus ab Ida.

^ On vides quanto) Erat infignis puer Nearchus ANTO.
apud mulierem quanda . Pyrrhus aut poctx foda
lis illum r.ipeiedeitindrat . Admonet igitureum
Horat.illa (tcum pugnaturam vidorixque facul
tatem cife penes Nearchum puerum. Nam lilevi
dor erit, que ipfe voluerit laudat inde pueri for-
mam . [Getulxcatuloslexnx) Amantem mulierem lex habenti
filios comparat, nam (icucorba natis lea furit, (ic et mulier illa ra
pco libi amato puero. [In audax). i.timidus.iCrande certamen)

.i.ipfa mulier certans & furens.[Tibi prxda cedat Maior, an ilh)
Interrogatiue legendum . ell.n.fenfus, Vinces ne tUjan illaf [De
tes acuis) Adhuc petllatin metaphora. [Arbiter pugnx) .i. ipfe
puer pugnx iudex. Dicitur. n. arbiter,qui totius rei habeat aibi
trium & facultatem . vt FcH. docet. [Sub pede palmam).i.diflolu
to & libero . ollendit enim vidorem fore cui puer voluerit pal-
mam tradere .& feipfum . [Nireus) Is tegnauit inNaxoinfu- Nireua
Ja.fuitque Charopi filius , atque Algix , fpt ciofus admodum .

& qui cum Agamenone ad Troiam profedusell,vt Diod.au lib.
vj.Meminit etiam Hom.in lliad. [Aquofa Raptus ab lda).i. Ga- Canime»
nymedes qui filius Trois ab louein Aquilam verfo , raptus dici des
tur a Poeta lib. v. ibi .f. Vidori chlamidem auratam &c. fcribic
etiam lib.x. Metam. Ouid. [Aquofa Ida) ab ida enim. monte
defluunt . Scamander, & Simo is vt Icribit Mela.

N On vides quanto) Hxc allegoricos per comcmoraiione ^ ^ ^
Pyrrhi fcpirotali- regis qui pro Tarttinis aduerfus Rom.
pugnauic ad Pyrrliu fodalimdn! ,qui puerum Nearchii
nomine, a quadarfi faminadiledum follicite extrahere conatur.

Facit lexnamvrbem Romam, Catiilos,ejus vrbis principes. [Ge
tulx) Gerulam pro magnitudine patrix pofuit . Vc panorum ,
qualis in auris Saucius . [Cum per obitanteis cateruas iuuenum
Ibit, Grande certamen repetens infignem Nearchum)Nomine,
aut equitem Rom. quem Pyrrhus tenebat Epirota, aut obfcura
eloquentia Pyrrhum fodalem incertame ire dixit in mulierem ,
qux certamen cum eo habitura elTet, cupienc iJ]i eripere Near-
chum ipfam.n.le^na grande certamen ire dixit . [Tibi prxda ce-
dat).i.ibi cognofcescui maior accidat Vidoria, tibi an illi. Horta
tur autilluoaquiefcereq,ainexhauftafemp dubios facit.[Deccis
acuit timedos)SeruBt metaphora lexnxiti Rom^ comemoratio
ne . vulcaiit intelligi non polferefillere amori, comcmoratione
Paridis vidi libidine.nam fabulam tangit.[Pofuiire nudo Sub pc
de palmam Fercur).i.fertur Veneri fuccubuilfe, hoc ell.n. dicere
pofuilfe palmam fub nudo pede , quod ceflille libidini .dicit auc
Horae, frufirari Pyrrhum comitem conantem ab amore mere-
tricis reuocarc iuuenem . [Arbiter) Paris palmam iudicando
puftieric fub nudo pede Veneris, ut expleret uno uerbo fabula,
aut hunc pueru arbitrium certaminis, pofuit palmam contentio
nis ipfius calcantem cui.fe amatum potilTimuni traderet . Porro
fi regem Pyrrhum intelligere uelis,atbicer,non iudex, fed audor
belli accipicdus elt,[Sparfum odoracis)Ambigue.n. pueri tonde-
batur.ad emphafim vero Venere^ feruitutis dicit illum hfe hume
ros Tpaefos odoratis capillis . [Qiialis auc Nireus) Nireus tam
fpeciofus ab Homero traditur, ut omnes Grxeos excepto Achil
le fiipcrarec.[Raptus ab Ida)GanyTnedcm dicit,ut,Queprxpes
ab Ida Sublimem pedibus rapuit louis armiger uncis .

N On uide? quanto moueas periclo) Hxc allegoricos ad po R.
Pyrrhu fodalc dhr , qui puerum Nearchii nunc a quada
famina diledu,foilicitet & ei extrahere conef. [Inau-
dax). i.n6 audax,acphoc timidus. [Ibit ifignes repetes Nearchii
Gradecertame tibi prxda cedat) Maior, an illi obfcura elocutio,
qd certamen ipm ire dixit non mulieie.qu^ certamen cu Pyrtho
fadura fit, cupiens ei eripere Nearchii pue??. [Hxc denteis acuic
timendos) Belle hoc df de ea quam iandudu fub noielexnx in
telligi uoluit. [Arbiter pugnx pofuiire nudo Subpedej palmam)
Huncpufif arbitrum certaminis efle dicir, & palmam concentio
nis iplius refcrt.Quo intelligi uoluit illum uidore certaminis .
futurum, cui fe tradere uoluerit.Qualis,aut Nireus (fuit) Nirei
pulchritudinem, & Hom.prxdicauit. cum ait dyxcuMs &c.

Noo

C A R ^

-r“SiE£s£-^-

audax polt paullumX:pis,pralia.r.cum furente muherc dur^ cu
ipfa ibK per obltantcs cateruas luuenum repetens Nearchum .f.

p^ucrumfnlignem.i.eleganci forma ptatdium.J.appofitoriegra^

de certamen licuci in Buc.Maro.Et certamen erat Corydon cum
Thrylide magnum aut grande certamen erit, an prsda .1, Near-
chus per te ablatus,cedatmaior.j.potior,&pro maiore «U >
an illi.f.mulieri.quam lexnam dixit. Interimi.i.ucr ea loci.dii tu
promis celeres fagiteas, & hrc.f.leina hoc eft acris mulier acui
dentes, ipfc puer arb.i.qui ex arbitrio viftonam attribuit vtri vu
fertur poiuilfe pugn?.i.viCioriam,Sub pede nudo.l.mermi,& nui
lo pciierqium arbitrio munito, aut in folq pede, quo vtro velut
accedar . & fertur recreare, vcnco.i.ilare ociofus ad fpectaculum
recreans vc neo, humerum rparfum.i.conrparfumjCapillis odora-
tis. i.vngueneo delibutis . qualis fuit auc Nireus rex Naxi indul-
geiitiflimus,aut raptus.HGanimedesjab Ida.f.(ilua Phrygi^ aquo
la.i.vnde duo dcfluuncfluuij Scamander,& Simois .

P YrrheGecul® catulos lesn*?) Ode vc huius lib. Aeronis co
mencarius Pyrrhum Epirotarum Antiocho auxilium tulif
fe dicitur, hic Tarentinis. Cxterum hic Aeronis compara
eio a nomine Pyrrhi fumpta parum congruere vifa ell Landi-
no , mihi etiam inepta prorfus videtur ideoque non multa de ea
verba facere placuit.

«LAR

AD AMPHORAM EODEM
fecum anno natam.

Fe/Uuethriorumnaluram defcrihit.^uiiam enimfateti & hilares qisi
dam JbmneUfili funi, nonnulli yino in Venerem accendutttur,?rouocat de
inde Qntonit exemplo Coruinum.iamet/i pbilofophue jit ad largiorem
compotationem, nam prater^uam quod per yinnm amicitiam experimur
animi quoque trijlitiam illo optime difiutimue .

ode XXI. Duolos tetraUrophos y
Vides l/( alta fiet niue candidum.

— y. — uu-y-

N A T A mecum confule Manlio ,
Seu tu querelas , fiue geris iocos,

Seu rixam , & infanos amores ,

Seu facilem pia Tefta fomnum .
Quocunque Jetftum nomine Mafsicu
Seruas ; moueri digna bono die;
Defcende , Coruino iubente ,

Promere languidiora vina .

Non ille , quanquam Socraticis madet
Sermonibus : te negliget horridus :

Narratur & prifei Catonis
Saepe mero caluiffe virtus .

T u lene tormentum ingenio admoues
Plerunque duro : tu fapientium
Curas^ & arcanum iocofo
Confilium retegis Lyaeo : ,

Tu fpem reducis mentibus anxijs *

Vireis^ ,8c addis cornua pauperi ,

I N

Poft neque iratos trementi
Regum apices, neque militum arma.

Te L iber , & li laeta aderit V enus ,

Segnesq. nodum fbluere G ratiae ,

Viua:q' producent lucerns :

Dum rediens fuget aftra Pheebus.

Nata mecum) Amphoram hortatur optitna

vinaciFundereinCoruini gratiam, qui & fi n,o. AKtj
res . Socraticos habet non tn a potu abhorrebit
Catonis exemplo, is enim mero caluifle pluries le
gitur . Edocet lade quid merum efficiat . [Confu-
Ic Manlio) Vno eodemque tempore vini ampho,
ram,& ce natum afferic . [Seu tu qucrelas)Vino enim aut queru-
li, auc hilares, auc venerei , auc pugnaces, auc (omiiolenci fiunt ,
[Quocunque nomine). r.confulum.[Ledum)Erat enim in am-
phora coniulum nomen in vecultaiis telhmonium .[Mafficum)
Vinum opcimum . de quo fuperius. [Digna)Sup.cu . [Bono die)

. 1 . fello . [Languidiora) Languidiores reddentia , feu vetiiftio-
ra. Dixit enim fuperius , Ode xvj. huius lib. Nec LiHrigonia
Bacchus in amphora . [Languefeie mihi).i. fenefeie . [Non ille)
AHeric Coruinum non abhorrere potu, exemplo Catonis. [Ma
det) Perfufus &elt plenus. [Socraticis Sermonibus) Socrates
primus de vits rone diiferuit.Primus Ethrcem inuenic,ea potius
inquircda exliortans. qui mores inllruetent. diccbatque fcitefe
nihil pritcr hoc ipfu.m. quod nefcitec. Apollinis demum Ora-
culo mortalium olum Socrates fapieiuiffimus pdicatus elLAuS.
Laertius. [Prifei Caconis)Cacones duo celeberrimi fuerunt ma Cate
ior & minor . Maior dicebatur prifeus, confequenti epe Cato ei C«(j pi
virtutis cognomentum extitic,Nam Romani eum, in quo multa /t«
rum rerum vfu5,ac experientia fit , Catonem nominabant, isin
exercitu, quali femper aqua vtebacur,q) ii qh magis, atque magis,
calore oppreffiis furet, aceti frequenter haullu litim fedebae,
vel fi qn vires prillinas defidcrafTet , vegetandi corporis caufam ,
leuiufcuii nonnihil vini delibare confueuerant, cum feruis in do
mo fedete folitus eodem pane , eodemque vino vefcebacur . Et
imperator Scconful eodem vino quo &operarij vfus eft. Cato
vero minor , qui pro auum habuit Catonem maiorem, & G o-
mni virtute abundaret, attamen fipc cum amicis ad Auroram
vfque in potationibus vigilabat , caufam huius rei credunt fuille
negocia publica, in quibus p totos dies occupatus, atque ita ami
cos conuenire,& cum illis verfati prohibitus per noftem, atque
potum cum eifdem effe cogebatur . Audior eft Plutarchus . Pri-
fei C. Poeta abufus eft nomine . Non enim Cato prifeus , fed
Vticenfis vino inuigilabat, vtiam oftendimus , vel ad tempora
fua refpexitjErat quippe & alij Catones. [Tu lene tormentum)

Vini potentiam , &effeftus explicat. [Lene tormentum) Vini
calorem , atque potentiam, & moleftia quandam lene tormen-
tum appellat. [Ingenio duro)Seuere naturi viro,vt Catoni & fi
milibus . [Curas &) Pro.i.arcanum confilium . [Retegis Ebrij
enim fecreta pandunt . [locofo Lyio) Per vinum quippe multi
locofi fiunt , Sc hilares . Virg. Affit Iiticii Bacchus dator, &
boiialuno, [Tufpem reducis) Meftienim vbi vino incaluere,
melius fperant . [Viresque & addis corona pauperi) Cornua in
lelligic ipfas vires . Feft. autem inquit, Homines nimio vino tru
ces Heri,ideo que liberi patris fimulacro, cornua addi . videto la
tius lib. ij. Ode XIX. Ouid. item lib.j. de Ar. de uino ait. Vina pa

rant animos, faciuntque coloribus aptos, Cura frugit multo di-
luiturque mero .Tunc veniunt rifiis tunc pauper cornua fumit,

1 unc dolor ,& curi , rugaque frontis abit . Tunc aperit men-
tes luo tariffima noftro Simplicitas artes cxcutiente Deo.[Vi-
resque & addis) Ordo eft, Et addis vires & cornua .i.violentiam
pauperi poft te.i. poft tuum potum . [Trementi neque iratos re
gunaapices.i.pqtentiasjatquefublimitates . Neque militum ar-
ma, td aut eucnit . qm ebrius putat fefe liberum effe & nulli fub-
lectum . [Te Liber) Senfus eft,q) Liber Venus, & Gratii Vene
ris comites & lucerni peruigiles vfque ad fequeniem Auroram
potus producent ^ quod & de Catone legitur , vt diximus. [Se-
gnes) Pigri nunquam enim foluuncur de quibus videto in lib-j*

O Naca mecum Cofule Manlio) Amphoram vini, alloqui aC®
tur, cuius vetuftati annos fuos computat , & dicit fena-
tum Manlio Confule . Et eft Ordo . O pia tefta nata me
cumScc. [Siue geris iocos , ) Vinoenim autioci ,aue querele
^cuncut.veldiuerfa qui memorat. Quocunque enim ex
omnibus ruptadiSis, fiuc ad iocos liuc ad querela &c. [Deicen-

tIBER- TER-TIVS.

d(,Corumo iuhpnee) Se ad couiuium tiiuicare ngni(ica(,in ciiiiis
honore vetitlhllinij te vina ultendic proiacurum.Noudo eiocu-
110 : D€rvende,pfnere,prodcfccndc,vtpromas.[Madct)Hoc elt
fluens cU phtlolopliia: fetentia optat tn vim» fieri madetior. [Te
ncgligcthotridus)Tri(tiscenroi'ius,reuerus. [Negliget) Coce-
mnct.[l'rifci) Antiquioris, no Vticen(is.[Caliiiire)Bxcreuiirc,ef
ferbuiire,vc quauis fecreta proderet. [Virtus)(ngeniutn,Gue pru
dentia. [Tu lene tormentum) Laus vini,hocc(t ebrietate inter-
dum prodis, qn per obttinacionem animi non potefl extorqueri
tormetis, prodendo enim fecreca remouet eormencum.[Menti-
bus anxijs) Sollicitis prudedbus, etiam ad cogitationum leuame
vino fpem proflari, & remoueti criUitiam.[Ec addis comua).i.ru
perbiam, temeritate, qua vino fleri per violentiam crebri vult in«
telligi. [Et addis cornua pauperi) Ordo eft,& addis cornua pau*
pefi,& vires polt te nec trementi . iratos apices regum neque ar
ma miIitum.[Tremcti).i.pauperi frigore tremetijSt oftendit fu-
periores & nobiles ab inferioribus cocemni per vinum. [Te Li*
ber,&li)Ordo elt . Te Liber & fl aderit Ijeca Venus & gratis fe-
gnes foluere nodu & vius lucernx , producent te dum Pheebus ,
rediesfugac aflra.[Segnesq. nodum foluere) Hoc efl qu^ nodum
non foluantjQuo connexs funt, ^pea hoc dtdum e{f,q.a qui fida
inter fe grana iunguncur nun^ reloluuntur ab amicitis fide, vn-
de & ip(e Gratis coniiindis fecum manibus Anguntur- [Produ-
cent) In lucem fe per gratiam & Istitiam (ignifleat ^ptradurum
elTeconuiuium. [Fuget alita Phoebus) Veiieliis aurora fugatis .

P 0 R» Nata mccu Confule Manlio) loculariter ad amphora

f 1 qua habebat vini veteris loquitur . quam vc olienderec
qua vetulium vinum habeat, fecum nara dixit.apparet au
te Flaccum & confule Manlio natiieire.fSeu cu querelas, flue ge
ris locos, Seu rixa, & ifanos amores Seu facile pia Tefta fomnii)
Belle h£C dirr, vc p vinum alij querelofl. alij hilares ac iocofl &
quida rixantur in couiuio. quidam aiit in cupiditatem veneream
efFeruefeue, nonnulli obdoimiunt.[Dcrcende,Cotuino iubente
promere laguidiora vina)Significat fe Mcliala Coruinu pafcere
in cuius honore veruftilTimi vini amphor.im ,pmcre vellit . [De-
fceJe.Coruino iubere Promere languidiora vina,&c.)Defccnde
,pinere,pro dercede,vt promas , vt elt illud : Bibere ab fumo.Lan
guidiora aut vina dixit, vcculiate ienita;[Sic ergo,& illud fupra di
dum : Nec Lxlirigonia Bacchus in amphora Languefcitmihi .
[No ille,qq Socraticis madet Sermonibus, te negliget horridus
Narratur SeprifeiCat.) Ordo & fenfus elt, No ille te negliget,
nec elt in hoc horridus, qqphilofophis iiudiofuslit . [1 u lene
tormenta ingenio admoues)Qnibladicur ebrietas, & extorquet
plcruque animi grauitaic.[Viresq, & addis cornua paupi) Bene
& hoc,q,3 interdum p ebrietatem hoies humilitatis fux obliti.in
maiore fui fiduciam exurgunt p quam melioribus non cedentes
accendatur temeritate. Per cornua aiit violentiam cerebri iniel..
ligi vult . [Te Liber & fi Itera aderit Venus) Significat fecx hac
amphora potado hilaritatem & gratiam conuuiij, vfque in cralli
num mane pro>ludutu.[Viu3Eq.lucern2) Pro ardentibus dixit.
[Regum apices) Per apices fublimitatcm honoris, ac potenti^ G
gnificatvt fupra oHcdimiis. [Segnesq. nodum foluere Gratite,)
Hoc elt qute nodum non foluunt . Ad hoc autem id pertinet, g»
qui fida gratia inter feiundi funtnunq ab amicitia foluuntur .

A5GEN. Nata) Amphoram affatur, dices. [O amphora nata me-

I lcu).i.cum ego nafcerer.f, confule Manlio. [Quocunque

noie).f.Confulum. [Tu feruas vinu Mafficum ledu).i.
colledu.exiltens digna inoucri. [Bono), i.lsto die. [Defcende,
Coruino iubete Promere vina laguidiora).!. imbecilliora, quod
ga Socraticus viraut modclfia iusfit, licet forte mclius recipiat.
[Seu tu geris qucrclas).i.vinu exciiatiuum querelaru.feu iocos,
feu rixa,& amores infanos feu . [O pia relta geris facile fomnu)
Hsc.n.a diuerfo vino potis ingerunt. [Non il.) Quang, inquit,
ille f.Coruinus.[Madet).i.fluit.[Sermonibus Socraticis).i.mo*
rahbus,& frugalitate cum fobrietatelaudantibus th fup.[N6 ne
gliget te horridus). i. vt horridus & incocinusconuidtor. [Na&
virtus Catonis prifci).i.veteris,no ih maioris, nec cui prifeo co
gnomeeratjled Vticenfis, narrat caluilTc fiepemero. vnde&Sen.
dicebat fe potius laudaturuebrietacempp Catonem q vitupera
luru Catonem gq ebrietatem. [Tu amoues plerunque ingenio
duro).i.difficili. [Tormentum lene).t.moIeHiam tolerabilem, tu
amoues curas fapientium. [Et retegis), t.aperis.[Lyxo).i.vinD,a
dilfolucdo di(^o.Iocofo,qa ad iocunditatem faciente. [Confiliu
arcanu).i.occultum prius. [Tu reducis mentibus anxijs,fpem,&
Vireis^. ,& addis pauperi cornua).i.petulantiam, aut violentia,
nec trementi.[Polt tc).i.poH potum boni vini 3pices.i.fublimcs
«nagilltaius regum . [Iratos). i.irato 9 i • [Neque arma miluu).u

fatelIitu.[Liber).i.Bjcchiis,& Grati‘.T fegnes. i. tard*. [Soluere)

.i.ad folucMum.[Ni}(lum).i. vim oblig itionis pro benclicio acce
pto.f.Si Venus Jfta aderit & luccrn^ vma?) Vigiles, aut vigilii, hoc
efl ardctes.[Produccnc).i.excrcc6unttc.(Dum).i,donet.[l’line-
bu.s).i.SoJ rediens. [Fugat).i.occuJit . [Alira).i. vIque ad dum.

O Na tamecum Confule M.ilio) Horatius natus elt ab vr CLAR.
be c6dita.cccccclxxxix.Cofr.L.Aurelio Cotta, T.M.i lio
Torquato ambobus itei]i . Quo ipe aut Ode fcnptj Iit a
pocca,rcire no polfumus, certe poeta ipfe non ad rotundu fuppu
rationem a0erit,cum fubiungit. Quocunque ledtum nomine, qd*
de Cofs.inie]ligo,ct fi aliter nxc exponat Acron,ex omnibus m
quies fupradiAis fiue ad iocos, fiue ad querelas, quod mihi difplt
cec. [Madet fermonibus) Madet (inquit Porphyrion , & doCte
breuiter) perfufusett,& plenus. Acron aiit, Fluens efl, inquit,
philorophixfcientia. Ec adijeiens fuo more fanequ.mi elegan-
ter. Optat tn,inquic,vino fieri madentior.[Prifci Catonis) An
tiquioris,i(lem ait Acron non Vticenfis.Alij aiit de Vticenfi intei
liguntex vita ipfotl} C.atoDum . pro Aerone epitheton Horatij
elf . Ac alij ad fua poetam tempora retulilie dicunt, quod tamen
non admodum longum fuit ab Vticenfi Catone, vel confudiffe
epitheta, quod fxpe^eri folec . HiGoria apud Plucarchu ac alios
de veroque Catone in manibus omnium eft , Ec ip(e poeta Ca-
tonis Vticenfis libenter meminit, vt Iib..j. Odexij.Ec lib.ij.Ode
j. Quod aut Acroncaluiffe exponit pro efferbuifle , vi quamuis
fecreca proderet, ineptum ell , de vero voles Catone inteliigas .

Tu lene tormentum ingenio admoues, Quidam amoues ex ad-
moues fecerunt quafi poeta dicat, vinum amouere tormenta du-
ro ingenio. Veru hi parum animaduertunt epitheton additum
lene . Ego admoues malim , 6f tormentum pro remedio expona
quali poeta dicat , Vinum duro ingenio lene tormentum admo»
uere.i.placidum remedium. Atque ita etiam legit Adagio In vi-
no veritas. Ceterum qui volet .f, aliquid arguti legere, vidcac
hoc loco Aeronem , fi vc paullo poH trementi exponit pauperi
Frigore trementi ,hjECtanquamde Tripode Apollinis prolau
fine, cogimur credere & cantum , non adorare .

IN DIANAM.

Cottftcrat pinum Dian*, in fundo fu9,ei$itq;of]iiiaac poteJlaUt nu»
mtruX, poSkttur^ yerrem anniuerfarmm .

ode XX JJ. Tricolos , Tetrafhophos : "yt y
lam fatii terris mnis , ate^ue dxrst ,

,% -U— VU-U-O

-U — -UU-U-»

-Ul/'U

o N T I V M cuftos, nemoruq. virgo.

Quas iaboranteis vtero puellas ,

Ter vocata audis .-adimisque leto
Diua triformis:

Imminens vilis tua pinus edo :

Quam per exaclos ego Istus annos,

Verris obliquum medicantis idum
Sanguine donem.

O N T I V M Cuftos) Dian^oflicia celebrat.efl anto»
enim montium, nemorumquecultos, elt virgo fa
uet parturientibus, & morte liberat. Pol* haec pi-
num quandam villie fu« imminentem eidem so
fecrat, promittens anno quoque verrem facrifi-
carc . [Montium cuftos Sfc. Quk laborantes .

Luna , vt Varro feribit ,nafcentium dux eft , hinc ab iuuando&

Luce luno Lucina difta ab Latinis . ipfa.n.menfibusaftis in lu-
cem produci infantes . Diod.etiam lib.vj.fcribit, Lucinam parie-
ti um curam habere,officiufTiquc eorum. qua: parturientes pccfe
runc . Vnde & in partus diferimine , ac difficultate hanc mulie-
res przcipue inuocant Deam. Ad Dianam tradunt infantium ac
cibo^f . quos id statis poftulet, officium pertinete, qua tx caufa
puerorum nutricem vocari dicunt.Cic.inlib.deNatura deorum
Icribit.gi Dianam, & Luna eandem effe putant . Luna a lucendo
nominata eft. eadem eft.n. Lucina. Itaque vcapud Grateos Dia-

C A R- ^

p,». p>r.«>do ''‘““‘“y"-' ' td^betur aiiitra fd parl“».<f 'J '”/™

noctui^ iaiid’eincm«rct a,,rvtDlcrunquenoucmLu-

rc/cimr,auiiepccm menfes nominan-

«„/„ cutl.bus,9m q»'a ^ „i„ numan.» &

Or J vh! ataus in Irii nirgmun parKl .

SWH« rt in ternni ctmpitn jf£in mnt :

Virali, icemlib. iiij-

T,r Hicnicn >r« virg/nn •« Oi«»4 .

T, ■ rExiao.li'i.tos).i.3nai)quoque.[Vems)bH«rresporcu!nii

£mc?alira=us.[Obliqbum iaum)Sk.n,n,ag,a arbor

M Oiuium cultos) Pinum Diansin agro fuoconiecne,
apud qua fe verrem quotannis facrihcatiirum promic-
tit-rTer vocata) Trina Dianxpocdtas putatur, Ipla.n.
venantibus prc elTe dicebatur . ipfa Lucifer® in honore Lucina,
vnde d parturientibus iimocacur . ipfa -Proferpina . ideoque cer

vocata .Nam & ipfa prior a Latona dicitur edita matrem etiam

in fratris partu iuu.He.CDiua triformis) Vt tria virginis ora Dia
nc . rimminens villi) Ordo clt , Pmus imminens vili® tua elto
profu . & fic eft melius diftum^ (i dicatur elto adueroium con-
cedentis. [Exados) Finitos.[Verris obiiquummeditantis ic^u)
Modum ferientis porci dsLfibic. Nam liuius isdunc verres

cum tranrtierfum feriunt, iuxta dentium naturam .

^ OR. A /f Ontiumcultos,nemorumq.viigo)Di3n®pinumfun-

/\ /8 do fuo cofccrat.apud quam quot.annis le verre facrifica
i..V ituif ccptomittic. [Qu®laboianceisvtero puellas Ter
vocata aoiJis) fm Orreorum opinionem, qui parturietiivus Dia
nam adeilcditunt, quam ideo Lucinam appellamus q-lucem na.
fccntibustribuat. [Diiia triformis) Vt dicatur maniffllum elt,
QuiafcilicetC 2 dcm.“xiitunatur Lucina, Di.ma, Proferpina.
ASCEN. \ /i Ontium)Dianamcdebr.ans,dicir,Ovirgn.f.Dianapr
j\ /S p;ata virginicategaudtns,cullos montium, & nemolje,
i. » 1 oavcnarrixeit,q'i®vocatater,quod3dreli?,ionefacic
audis pueUas laborantes vtero.i parturientes . etenim Lucina &
matri parturienti Apollinem oMletricis manus exhibuit , S£ 6
Diua triforniis.i,triaora,&trispoceltates habens, qu® adimis. f.
parturientes & prrtum leto.i.moni, pinus imminens vitla.i.in-
clinans fc ad villam , hoc clt doiniim in agro meo elto .i. volo fic
laa.i.cibi facra quam ego Istus.i.Iubenierfacnficans per annos
exaftos .i. per annuafeHador.cm i. tmhuam facrific.indo fangtii
ne verris.i porci mafctili & coh« ati mediantis .i. cogitantis pr®
ani mofitate , quomodo inferre poliet , iftum .f. dentium obii»
quum . 1 . ex iracifueifo . fic enim feriuntapn & verres.

ADPHYLIREN.

Rt//?tV« rrulieri fjromiltii omnia futura faluain agro ,fi pietatem &
deos colat . Illos autem optime coli,pla{ari^; , non fumpinofis hopijS et be

fatmbii^ fui pura coisjceistia Cy tnanibmeadc et rapina nomm^umatU.

ode X X J JJ. Tricolos , Tetraffrophos : “Vt ,
yides ht alta jiet nme candidum .

Oelo fupinasfitiikrismanus
Nafcente luna ruftico Phidile :
Siture placaris, & horna
Fruge lareis , auidaque porca :
Nec pcftilentem feniiet Africum
Facunda vitis, ncc ftcrilem feces
Rubipinem , aut dulces alumni
Pomifero grauc tempus anno.

Namqu® niuali pafeitur Algido

I N V M

Deuota , quercus inter , & ilices :

Autcrefeit Albanis in herbis
Vit^iina, pontificum fecureis
Ceruice tinget • te nihil attinet
Tentare multa casde bidentium

Paruos coronantem marino
^redeosiragilique myrto ■

^ihumsaram li te^tt manu^, .)

'T Woniomntuolablandiorjioft^

/Tviniiihit aucrlbspenateiTi
& falience mica ,)

Oelo fupinas)HacOderctibitadPh)rlirendi

cens , qj ccelum tendat fupinas manus noua qui.
dem Luna, fi thure & fruge Lares placaru &poc,
ca,eius vites minime ab Africo offendentur, ncc
fegetes ab rubiginc.non etiam alumni fuj in au.,
tumnograuabuntur concludit demum deos fa«
ris piac 11 1 ec muiimis dummodo quis cos fine crimine & fcclcre
praTceiur. [Horna fruge).i.huius anni.i. latius tamen fupra id pa
tuit . [Lares) De laribus late videto Epod.ij. [Peltilentem Afri,
cum) !'lin.lib.xvii).cap.xlix. ita feribit, Ex aducifo Aquilonis ab
occafu brumali Africus quemGrsci Liba vocant &c. Eli autem
venius huinduSjVt lib.ij. docet. [Pomifero anno) Autumnum in
telligit.de quo cciam Nafo lib.ij.de Arte ait j

Sape ab Autumnum cutrtformuffims/t annsttt
purpureo jubrubet yua mero :

Cum modofiigoTtbus premimur modo foluimur ajiu:

Aere non certe corpora languor habet .

[Algido) De hoc oppido late fupenus . [Nam qu®) Ordo cfl.

Nam deuota vidima , qux pafeitur inter quercus , &iliccs, aut
ciefcit Albanis in agris , ceruice tinguet Pontificum fecures , te
coronantem marino rore,& fragili myrto paruos deos, nihil at-
tinet tentare eos multa c®de bidentium.[Paruosdcos) Lates in
relligit.[Bidentuim)De ijs late Gellius & Macrobius . [Immu-
nis manus). i. pura, St fine crimine . [Non fumpiuofa) Ordo ett ,
nonmollibit auerfos Penates fumptuofaholiia blandior farte
pio St faliente mica . dicit autem manum puram noneffe bladio
rem, St magis gratam dijs cum maxima holfia , quam cum farte
pio,Stfalc.[Sumptuofa holtia) Non noroinatiui fed ablatiui
fune cafus . fa.n.cefura longa elt , St effe debet, nam fenfus aliter
non quadraret. [Mollibit) Pro molliet antique dixit. vtaudU
bic,feru.bit . [Pen.ites) De ijs latius fupra. [Farre pio, St faliete
mi?a)Molainteiligit qu®aqua,farre,St falefiebatjauftoreft Va
lerius lib.ij. Plin.vero fic aitjib.xxviij.cap.ij Numa illituit deos
fruge colere, & mola falfa fupplicare, atque (vtaiiftoreft Hemi N»!*'
na) far torrere: quoniam totum cibo falubrius eflec,id vno mo-
do coniecutum llatuendo non effe purum ad rem diuinam rufi
loftum is St Fortun® calu® infiituic farris torrendis ferias &c.

C Oelq fupinas) QuandaPhyliren alloquitur fuades deos
magis puris manibus Stbona coli cofcieniia debere.Supi
nas vero dixit,adfupcrior3 palmas apertas, & expafas. vi
Tendoq. fupinas ad ccclum cu voce manus. [NafcenteLuna)So
lenc.n.tulhc® mulieres in initio prim® Lun® voce coelo effunde
re preces. [Horn.i) Annua,vel noua.ab horno deriuatur. [Fruge)
Vino nouello . nunc vfque Tbufei horna nouella vinadht.Nam
& vino facrificabatur .vtVinaq. fundebat pateris. & Mihi
parari : Et falf® fruges , St circum tpa vitt® . Sal enim cum fatre
incendebatur, vt farre pio . [Ncc dulces aluni) Q^'OS nutriendos
comendauerat . vt interea dulces pendet circum ofcula nati. [Po
miferograucc)Pomo5: enim vano guftu languefcunt corpora
autumno, quo?! eo tpe maxima copta eft. Nam & graue & pefti
Jes tempus eft. vt luuen.iamletiferocedentepruims.Iubetergo
necemratetemporis deuotione Sc fupplicationibus deos mitiga
n . [N.am qu® niuali) Ordo cfi . Nam viaima qu® pafeitur m-
uah Algido inter quercus , St ilices aut ert feit in Albanis herbis
tinguet fecures Pontificum ceruice i. magns viafme potetibus
conucniunt . [Te nihil attinet) Difiare dicit inter publica St prj
uata racrificia,6t aliud pontificibus coniicnire . q. ad immoiandu
dijs.hoRias magnas inquirunt, aliud vult priuatim debere pr®p>
ran hoc efi,aut myrtum, aut rorem marinum . Ordo eft : Te co-
ronante paruos deos marino rore St fragili myrto, nihil attinet
tetare illos multa c®de btdetium.Bidentes proprie dnt oues,q‘'?
eJuos annos habet, fic vccatsab cmincntionbus dentibus, qui

LIBER TERTIVS.

caJuos 3tinos n3rcuntur,[[mnnini$ ar.im (i lecigic tnaikUs)Or(jo
immunu Icclcrum tctigic aram ,luin^tuu|j liultia
noii inollibu aucilos Penuics, blandior pio,farrt & lalieiue mi-
ca. [Saliente mica) Rationem voluit lalii iiicenli moiiUrare,qii'
crepitare & cxilire flamma conlueuit. Btaoraplus valere far .i.
pacuum rjcriHciutn cum innocentia, quam magnum cum (cele-
re.[lmmunta).r.lcclecum& innocens, Iubaudiciidum.[Aucr-
fos) Iratos, oft'enfos.[Mollibic) Placabit.

PO R* fupinas (i tuleris manus) Hac Ode quandamPhyli

1 rem alloquitur, dices cideos puris manibus ,& bonacon
V J fcietia colendos ell'c.[Supinas).i.ruppliccs.vi Virg. Tcn-
' doque fupinas. Ad coelum cu voce manus. [Pomifero anno) Pro
pomifera parte anni.i.tepore autumnali,quod elt graue & pelti-
Jens.[Nam qu* niualipafcitur Algido l5euoia)Dicitaliudcon-
uenire Ponciflcibus,aliud qui priuatos Lares fuos oranc.Illos.n.
hoflias magnas di;s immolare debere . Hos aut myrto, & mari-
no rore contentos eife debere. [Namqus niuali pafeitur Algi-
do deuoca quercus inter & ilices) Deuotaauicablolute dicitur.

& flgniflcatdijsdeflinaiam. Ordo elt autem, Deuoca vi^ima
qu3e pafeitur niuali Algido inter quercus, & ilices , aut crefeie in
I Albanis herbis tinguitfecurus Pontificum ceruice. [Coronan.

tem marino Rore deos, fragilique myrto) Marinum rorem ho-
diequein Italia virgultum quoddam appellant. [Immunis aram
li cec.ma.)Subaudiendumextrinfecus Icelcrum aut quid tale,qa
immunem fcelerum manum vult, intclligi-i.a fceleribus puram .
quam dicit blandiorem dijs efle farre & grauis facrificantem qua
fi fumptuofam holiiam facrificei. [Non fumpeuofa bland. ho.)
Nominatiu; cafus funt fumpeuofa &hoUia quia renfus elt.Non
blandior di)s fumpeuofa Sthoftia perfacrificium qmanus qu^ m
^peens farre & falienie mic.i facnficat . Salientem autem micam
granum incellige,quodraliatcum ignem miffumfit.

ASCEN, /' — ^ Oelo fupinas) Pliyhrem rutiica ad religionem hortatur ,
d dices, 6 Phylae rultica, fi culeris. i.extuieris, coelo. i.ad cce '

lum,manus fupinas.i.furrum extetas, Luna nafccnte.i.in
noui lunio quod fuperltitiofi obferuant,(ipIacaris.i. placauetis,
Lares.i.deos tuos familiares, churej& fruge horna.i.hoc anno na
ta,&ica nondum corrupta, & porca auida.f. cibi, & ita non lan-
guente, nec vitis cuafoecandarcnciet Africum .f. ventum ,peft.-
leiuem.i. nociuum,6t quali pellem inferentem, vitibus, nec feges
fencietrubigincm.i. pluuiam quandam rubiginem inferentem
herilem, quia enecat (egetem & inducit llerilitaiem , aut dulces
alumni. i.iiberi tui, quos alis non fup.fentiet tempus graue.i.mo
lellum .f. Aullro flante . quem plumbeum vocat alibi Poeta an-
nojpomifero.i.parte anni poma ferente.f. autumno . Nam vifti
ma dcuoca.i. addidla facrificio , qu® pafeitur in algido .f. monte
cum oppido haud longe ab Roma niuali, quia niuibus f®pe tegi
iur,vnde ab algore nomen fumpfifle vf, inter quercus & ilices, p
quas fiiemuiteiligit. autcrercitin herbis Albanis.f.bos. tinguee
.i.unbuet & madefacietiCeruice.f. cruorc e ceruica fefta manan-
te recurcs.i.cultros ad facrificium aptos, Pontificum.!, foleni fa-
crificio feriiabitur . Nihil attinet. fad religionem , aut placatio-
nem deorum,te coronantem .i. fi coronaueris, rore marino, &
myrto fragili.i. ferto ex herbis fragrantibus, deos paruus.f. pena
tes tuos,cencaie fup.eos mulca csde bidentium .i, ouium . Nam
fi manus immunis .i. non particeps fceleris tetigit aram (tange-
bant enim cellanies deos dum facrificabanc) ipfa nonmollibic.i.
mollicc , hoc elt mulcebit,& placabit, blandior. i. acceptior pena-
tes , auerfos.i.indignatos ; hoftia fumptuofa.i.pcr hoftiam fum-
peuofam farre pio,& mica faiicnti. i. mica falis, hoc ell quam per
molam pic oblatam , Mola autem fiebat ex farre aqua & fale .
Sal autem dicitur afalicndo,quiafalit.i.rem falfam facit, & falic
.i.falcacdum in ignem miccitur. Bonfinis contendit fumptuofa
lioltia ede nominandi cafus ordinemq. verum fic colligi. Ho-
Itia fumptiiofa.i.magni fumpeus non mollibit Penates auerfos
blandior farre pio,red quia quantitas fyllab® vltim^ in fumptuo
fa cxigit,vc fit ablaiiui cafus, & fcncencia optime condat, nolui
mutare ordinem , quem prius collegeram , neque quicquam in
eo abfurdi video modo refte intelligatur intelligo aute vt ablati
ui fumpeuofa hortiahabe.mc rationem indrumcnti,non termini
excellit , reganturq. virtute pofitiui . nam reite dixeris . Manus
elt non magis blanda, fumptuofa hoUia.i. per fumptuofam ho-
lliam, farre pio. i. quam per far pium &c.

** ^ TT. "Y" Mmunis aram) In his verfibus , qiianqiiam omnes interpre-
Unfmn. I tes prxtervnum Porphyrionem, aliter fentiunt,& ordinanr,
-L talis tamen erit ordo , & fenfus . Hodia fumptuofa. i.magni
fuiiiptus non molitbii blandior auerfos penaics.i.non erit ma-
gis blanda ad molliendos ac placandos illos iracos,quain fupplc

mollibit & placabit manus. ffacrificaeuri, nimmunis.f.fcclcrum
iciigic.iram piofairc tk falirnco amica .

N On fumptuofa blandior hodia) Qu*in Porphyrionis ^
commeriiano dc fumptuofa hodia in nominatiuo dicun
tur,atlu;u,vc pleraque alia, mihi videntur . Neque enim
tam infanus fuit vir ille dodillimus . Rificuiurdam feucri anno
tatons meras nugas in hunc locum, fed q> alij huic rcfpunderut :
vt Badius prcfertim hoc in loco, nolui clic longior, ineptu enim
cd exiliimare fumptuofa hodia, nominaciui dle'cafus,cucn fine
ablatiui inllrumenti.i.per fumptuofam holliam .

IN AVAROS.

\mehiturminfanam hominum au4ritiam,qui per fasetnefae emnim
invadant terram ^mare adificijs tmpleantytum illa nihil profutura
(intyCum aderit mortimecefitas feliciores effe Scytha* : i^vipUuJlrii cir»
cumaguntur , & « medio yiuunt . ne^ueyltra quam fatu tTi ad yiati*
(ism Juum , ajfeSlant ,

ode X X I IJ X, Dicolos Tetrafirofhos:‘\ty
sic te diHtt potens Cyprt .

-«-uu-uo
— ~i;u— uu-u-

N T A c T I s opulentior
Thefauris Arabum, & diuitis Indis,
Csmentis licet occupes
T y rrhenum omne tuis, &: mare Pon
i ticum :

I Si figit adamantinos

Summis verticibus dira necesfitas
Clauos : non animum metu ,

Non mortis laqueis expedies caput.

Campeftres melius Scytha ,

Quorum plaufira vagas rite trahunt domos ,

Viuunt , & rigidi Getas :

Immetata quibus iugera liberas
Fruges , & Cererem ferunt ;

Nec cultura placet longior annua i
Defundumq. laboribus

Aequali recreat forte vicarius .

Illic matre carentibus

Priuignis mulier temperat innocens;

Nec dotata regit virum

Coniux : nec nitido fidit adultero .

Dos e(l magna : / parentium

Virtus, &m6uens alterius viri v

Certo fcedere caftitas .

Jit peccare nefas , aut pretium eft mori .

O quifquis volet impias

C*deis,aut rabiem tollere ciuicam :

Si quaeret , pater vrbium ,

Subferibi ftatuip indomitam audeat
Refraenare licentiam,

Clarus pofl genitis . quatenus , heu nefas ,

Virtutem incolumem odimus ;

Sublatam cx oculis quaerimus inuidi .

Quid triftesquaerimoniae?

Si nonfupplici»culpa reciditur:

Quid leges line moribus

Vang proficiunt fli.nequeferuidl^

(^Pars inclufa caloribus )

(Mundi , nec boreae^itimum latu^

LAR>

ekTetenti
bit* duri
reponen»
dum cum
pferlim
dos yxo»
rf T,p.
tiat non
parentes.
No enim
paretum
dote dici
tnuf : fed
•yxoruin.

c A R M

° \factorem abigunt . horrida callidi

Quiduis& facere, & pati:

Vircutisq. viam dcfcnt arduae .

Vel nos iii Capitolium, r,

Quo clamor vocat ,& turba fauentiura .

Vel nos in mare proximum

Gemmas, dilapides, aurum Siinutile,

Summi materiam mali ,

Mittamus. fcelerum ubenc panitec:

Eradenda cupidinis

Praui funt elementa i & teners nimis • •

Mentes afperioribus

Formanda: ftudijs. nefeie equo rudis
Herere ingenuus puer ;

Venariq timet j ludere dodtior »

Seu grsEco iubeas trocho :

Seu malis, vetita legibus alea.

Cum periura pa-itris fides

Confortem focium fallat, &hofpitera:

Indignoq. pecunia m

Heredi pr o peret JkWicet improbi
L Creicuntdiuitix ; tamen )

CCurtsnefcio quidfemperabeftrei)

Nt ACTIS opulentior) Inauarosmuehitur,
arguens primum eorum plurima, minimeque ne
cellaria sdificia. non enim contenti terrellnbus,
in mari quoque tedificabanc , quod quidem nihil
prodeffe dicit, ad fugiendam mortem, omnino
nanque licet etiam multa quis poflideat. monen
dum erit . Laudat exinde Scychas, qui domibus carentes, plau-
flris pro illis veunturS: paucis contenti viuunt. Quicunque au
tem,& laudem & gloriam optac,habendi cupiditatem fetenarede
bet. Vnde damnantur illi, qui acquirendi, gratia omne periculum
fubeunc , fpreco etiam mari quocunque relidaque ardus virtu-
tis via . Hortatur inde, vel in Capitolium gemmas, Si aurum. vel
in mare mittenda, vt malorum caufx fugientur • Damnat polt-
ea parentum perfidiam, in acquirendis rebus indigno, & viiiofo
heredi. [Opulentior) Sup. tu . [Cxmcncis) Lapidibus & sdi-
iicijs . De cxmento aiic latius fupra . [Adamantinos clauos).i.
durillimos,& inde infrangibiles. [Sumis verti cibus^jvins fum
mis . [Dicanecenicas) S^ua mors , qu£legeFai|^^p,neceira-
rio cuique euenit. [Non animum metu)Scnrus cTKrnortis ne
ccflicate, nullis diuitijs carere poffumus . [Campeltffs Scy thj ,)
Scytharum Nomadum parfimoniam, prxponic Romanorum
diuicqs. De Nomadibus Scythis,palloribus,multapoecarcribic
lib.iij.Georg. Et Scrab. lib.vi|.fic aic, Nomades etenim tentorijs
rcuncur, centonum indar , ptlo contextis , in plaullri vitam de-
gentes, circumque tcncoria,pecoracomiianrur,d quibus viidum
captant, & alunturlafte , cafeo carne pafcua vero Tedantur loca
femper herbofa permutantes Hybernis quidem teporibus Mxo
ticis verfancur in paludibus sdiuis , vero per campedria vagan-
tur &c. [Getx) Scrab. Iib. vij. Myfos , Thraces , & Getas etiam
Nomad.is vocatos inuiti. i. pallores . [Immetata) Sine metis 8c
terrnmis . [Liberas).i. communes . [Nec cultura placet) Senfus
ed,illqs fererc, quantum vni anno fatis fuerit . [Oefunctumque
laboribus) .i. illum qui anno prxcedcnti elaborauerat , altcrfe-
. qiiiefcic.n.illc .altero operante . Cxfar lib.
jiij.de bello Gallico rcribic,Sdeuos Germ.inorum omnium bcl-
lieolidimo?, centum Pagoshabcrecx quibus quotannis finpula
millia armatorum belhndicaura,ex finibus educunt.reliqui ve-

no poltm armis fune lih domi remanent, fic neque aericulm
r neque r.n,o.atqae vfosbelii meermittitur, fcdTriuaci atu;

““I"™ '■'“"J»

> P S'«‘'“*>pn,cmmamiquiptoprxdixctunt. Au-

I N V M '

ftor eft Feftus . [Temperat) Pro obtemperat . [Nec dotat,.,
eitvirum) luQ. Lb. lij. «fert, Lycurgum inter LacedxmonuS
lczes,dacuiirc virgines Imedote nubere, tuffiHeque,vtvxores.»
eerentur,non^peciinia,quodfeuerius matrimonia fua viri coer
cerent cum nullis frxnis dotis teneretur . hmc optime luuenaf
Aitintolerabiliusnihiled,^fcemin3dmes. Elt autem hoci,i
loco fenfus , $ qu.imui$ ibi dotatx fint coniugcs , attamen viti
funt obtemperantes , quod Romanxnon erat. Hinc luuen.ai»
intolerabilius nihil &c. Item imperatergo viro,fedmoxhicre
ena relinquit , Permutatque domos &c. [Certo loedere)QuoH
Suidem inter virum &vxorem fitvtalter alteri fidem feruet.

Nam mairimonij bona triplicia elTe dicuntur , videlicet fides
proles &facramentum. In fide attenditur, ne poli vinculutn
coniugale cum alio, vel cum alia coeatur . In prole , vt amanter
fufcipiatur,religiofe educetur. In facramento ,vc coniugiunj
non feparecur,neccaura prolis alteri coniungatur. [Et peccare
nefas) Senfus cli , q) mulieribus illis peccare ell nefas, morsque
elt peccati pretium , puniuntur enim illico impudice . quod fanC
in Italorum dedecus dicitur . [O quifquis) Quicunque , inquit
laudem & glormm optat , habendi cupiditatem frxnare debet,
[Rabiemciuic3m)Ciuilemfeditionem. [Pater vrbiumfubfcri
bi (latius) Sicuti Ciceroni prius , deinde Csfari , poftea Augu.

Uo accidit. Nam App. lib.ij feribie q> Ciceronis confilio Ro.
madCatilins coniuMtione liberata faluator pereuntis patris
vifus eft exticifle .Grana; itaque immenfs,ab omnibus illi habi.
tx varisque laudationes. Nam Cato patrem patrix, illucn ap-

peilauit.quod decus nominis fublime a populo cofirmatumell,

acpolteaad imperatores, qui digni habebancur,dt fluxit. At Suet, fi'*' pt ,
de nonore Cxfari a populo collaio , Poltea,iiiquit , folidamco- *‘'p‘'
lumnam, prope viginti pedum lapidis Numidici, in foro ltatuitj|||''<
fcripfitquc parenii patrix . Et L. Florus, memorii tradidit.
Odauianum Cxrarem,ob fafta ingentia Duftatorem perpetutt
patremque patrix,& Augullum appellatum fuiffe .[Foll gen.)
Idcllnepotibusj&polleris. [Quatinus) Non quacenuspere,
fed quatinus per i,iegendiiin elt .nam ordo & fenfus talis, Qjia-
tinus, id efi quoniam, inutdi odimus,virfutem incolumen , qui-
rimusfublataniex oculis,heu nefas . [Qjacinus) Quatinus ell
qiiijfed quantum quatenus , au£,vt.TUttor cil Feilus . [Virtutem
incolumem).i.probos homines viuentes. vnde Ouid. etiam ait.

Pafeitur in tmit linor , poJl Pat/t tjuiefeit .

[Quid crifies querimonix?) Senfus eit. Quid prodcftcoqucridc
vitijs, fi culpa non punitur fupplicio . [Qiiid leges) Senfus ell .

Quid profiint leges fine obferuatione & vfu f [Pars inclufa ca-
loribus) liuelligit zonam illam temperatam , qux torrida zona
3 nobis feparacur. [Nec Borex) Ordo ell . [Nec latus). f.mun-
di 1 Borex finitimum .vbi afiidue niucs,vti fuperius de Hyperbo
reis,& Riphxo iugo oftendimus . [Magnum pauperies) Senfus
eft . Quod pauperta s,qux iam in opprobrium, & dedecus habet,
iubet omnia paii,& fubirc fpreta virtutis via , vt enim dicentur ,
fas & nefas una confundunt. [Vel nos in Capitolium) Hoc in
loco poeta ipfe Horac.confulitjvel in Capitolium gemmas &au
rum,velin mare mirtenda,vt eis malorum caufx fugentur. [Cia
roor) Illuc enim cum fpeftantium clamore Si plaulu . triumpha
tes accedebant. [Scelerum (i bene pcei]itet).i.fi bene piget fcelc
rum & malorum tollantur elementa auantix . [Elementa) Prtn
cipia & caufx. [Tenere mentes) Puerorum intciligic . vel etiam
lafciuienciuni, dicit autem militix exercitia celebranda clfCjVt vi
tiorum caufx tollantur. [ingenuus) Liber & generofus. [Grxeo
trocho) Ab Grxeis lnuento,vnde & nomen habet gr^cum . nsoi
curro fignificat.itecpi^f®' orbita, curfus vclligium .
reuolurio,rota curfus . [Vetita legibus alea) De ludis lege prolii
bitis, tute ipfe legij titulos & traiftatus confpicifO,plurima enim
videbis euicanda . [Cum periura patris)Daiunac p.irentum perfi
diam, in acquirendi rebus, indigno, & vitiofo hxredi . [Confor-
tem) Eiufdem fortis, eft autem fors id, quod vulgo capitale appei
]ant,hoc eft fumma ilia pecunix , quam quifque in medium po-
nit, ademendas merces . [Imptobx) fniquxiniufte- [Curc^rei)
.i.diuitijs,qux certe videntur auaris paruXjfemperaliquiddccft»
quia habendi fitis,nunquam cupidis expletur. iCl'

I Ntadis opulentior Thefauris) Generaliter hac Ode inuehi
tur in luxuriam, omnia profanantem, & ^dificijs nouis%&
terram tantum, |ed etiam maria occupantem . Ordo ell • T**
auare fup. opulentior inr.idis thefauris Arabum,& diuitis Indi?,
licet occupes omne Tyrrhenum mare . & mare Ponticum ,
wtnentis, non expedies animum metu,& caput laqueis mortis ,

fi dira neceflicas figit Adamantinos clauos fummis verticibus .

L Arabum , & diuitis Indix) Diiiffimas gentes ad ditiarum em-

liber t

phadn poruit-[Cxmcncis)Saxis ad fabricandum prouitis.[Ad3>
mantinos) Qui frangi non poliunt pro metalli foliduate . [Di-
ra ncccUicas) l^ro morte poluitnecellitaccm. Scnfus aiithic elf,
Qiiamuis multa poHideas ampla , non tn (incera & certa volu-
tate, his frui potes . Quippe cum neccHicate mortis altridia fit
um.ina conditio, non poliis te vllo remedio inde aut premio
redimere . Adamantinos aut clauos pro mortis necellltaie po*
fuit,qux vinci Sc expugnati non potelh [Campeltres melius Scy
ihs) Scythx campeltres di£ti,eo gi in campis (ine cedis fub ten-
torijs viuanc,qux carpentis mouencur.vt Saluit. In quibus plau-
itra fcdes funt. [Rigidi Gctx) Afpcri, fortes propter rigidam re-
gionem. vc Ilue Getis inferre manum feu tendere ad Indos.
[Nec cultura placet longior annua) ,i. qui non plus colant , nifi
quodcxpenfis vnius anni fufficiat, continue fedis incerti. [Dc-
fundii laboribus) Liberatum. vc magnis pelagi defunde periclis.
[.£qualt recreat forte vicarius) In laboribus fuccedcndo vnus
aheci . [illic matre) Ordo e(t , Illic innocens mulier temperat
.i.parac pocula priuignis carentibus mjtf e .i. non funt odiano-
uercarum. [Nec dotata regicvirum) [flseit, donum puellarum
nubentium. Caltitaccm laudat exemf^^arbarico,eo ^ dotem
habent virtutem parentum, & amoremvRiiugum, qux viros vi-
tantes externos feruanc pudicitiam coniugalem, [Bc peccare ne
fas,aut pretium mori) Mortem pretium dixiceCe peccati , &eR
fenfus. Bc peccare aut eltillisnefas,aucelfpcen mori. Nam ad
fuperiorarerpicit. [Siqusret pater vrbium) flyitqui velicpa-
cnx pacer vocari, Scliacuarum titulos habere nmoueac licen-
tiam prxrumendi,& illicita noii prxfumac admittere. [Clarus
poli genitis) Aut poliea laudetur in tilijs,aut^ feueritaets &cor
rcdionifinUituiumpolteris admirandus , Quatenus) Quan-
-diu . nam quatenus aduerbium eli interdum tem{4B,incerdum
^bci . quatinus vero coniundio eli canrum . [Inconhen)Incoc
ruptam, line corrigentis diliridione feruatam . [sublatam) Re-
motaih . nam virtus <ic quxrenda e(i,vt feflker prx oculis habea
tur. fed fic virtutem quxrimuSjVtfem per abiens fitjCaufi^ideli»
cctnoftrxnequitix. [f^idtriliesquerimoni^) Quiddema-
lis iiiuac moribus conqueri, li non culpa licentix compefcicur .
Quid leges moribus) Vanas dicit leges, nifi moribus & honelia*
te leruencur vnum pendet ex altero, iJeo aut van^,c^ia fine mo-
ribus . [Si neque feruidis) 5t nihil potcli obliare cupiditatibus,
per quas non tantum leges irrumpuntur,verumeciam rerum na-
tura expugnatur, lucri caufa dum etiam nec inhabitabiles orbis
regiones, pofiinc prohiberec6inercia.[Finicimum latus) Nobis
vicinum . nam Septentrionalis plaga , nq^s vicinior efi , vepote
jn qua elt axis . vtVirg. HicvertexnobiWemper fublimis. Et
aut lic efi na|is incelligendum aut quod efi melius . Nec lacus fi
nicimum gelido climaci, vc fit renfus. ^i nec plaga linicL

tna gelu abigit mercatorem, vult autem intelligi Septentrionem
tanquam nec hqc,qu^ interdida funt natura , abigant mercato-
rem . [Durac^que lolo niues) Gelu nimietate frigoris folidat^ .
[Abigunt) Cohibent , repellunt Callidi cupiditatum , & vitio-
rum ditiinguicongines. primum enim dicu, ^ negatum morta-
libus ementum, nauigijs cencacum ell, indead maiora perre-
durn.vnde Sc Virg.

P4uca t4men fuberunt prifc4 yefUgiafiaudii .

Qm.c tentare Tfieli» ratibHt,qu<c cingere mttrk .

Oppida,<i\it inbeant teUitr$ infindere ftlcos ,

[Magnum pauperies oppobrium,) Hoc ett , ex quo coepit ,pbro
elfe pauperies, & crimini dari, per omne nefas diuiti^ qu^ri cce-
perunc,vc & quem TualilTec egettas , Vile nefas . [Virtutis) For-
tium fadorum,fiue philofophi^ quibus erat amica & grata, pau-
peries . [Vel, nos). Ordo elt, si benepcenitetfcelcrum eradenda
funt elementa praui cupidinis. i.cupidicacis,& nimis tdl^er^ men
tes,afpecioribus Itudijs formand^,vel in Capitolium, quo vocat
nos clamor, 8c turba faueniium , mittamus gemmas & lapides,St
inutile aurum . materiam fummi mali . vel nos fubauditur mit*
camus, in proximum mare gemas &c. [Summi mac.) Sumum ma
Ium auariciam dixit, ex qua vicia omnia procreantur . [Et tene»
rx nimis) Duplex incelledus elt. verum puerorum mentes, tene
ras, dicat elfe formandas ad afpcriora (tudia, hoc elt fortiora , an
certe luxurioforum mentes teneras appellet , quas vult abiedis
luxuri^ inltrumentis auro,& gemis afperioribus Itudijs reforma
ri.[Ingenuus puer)lngenuum ciucm Romanum, uoluitintclli-
gi liue nobilem vt ingenui puer vultus, ingenuique pudoris. [Lu
deredodior)Culpat Romanos, quos omiiroexercitij Itudioad
Gr^cos ineptos, luxuriofosq. ludos , filios tranltulilfe comemo-
pt.[5cu malis legibus) Lufus ale? puniuntur ptoptec nuditatis
inccllum.[Cum periuna patris fidcs)Qum patris famili^fiJijfi-

E R T I V S. 8o

des ad cogregandam heredi pecuniam penuria horpitcsfill.it,
&rocios.[Indignoquepecuiiiam)Hxc, inquit, qiix per fcclus jc
quiruntur congreganti nihil profuntjduin reliCia indignu here-
dibus per luxuriam conrumuncur,& male parta male dilabmor .
rCurtx nercto)Cupulo reinperadelt.[Scmpcr aliquid .ibell rei)
Kunquam tantum res crefcitjVt fiifficere videatur cupiditati .

/| Ntactis opulccior Thefauns) Hac Ode generaliter inuchitur p q »
Iin luxuriam omnia prophanancem, & xdificijs nouis non ter- * *
ram tantum , verunetiam maria occupantem. [.Si figit adamanti
nos Summis verticibus dira nccefiitas) Ncccllitate hic pro moc
te pofuit . Senfos autem . Quamuis multa ampla poflidca.v.non
tamen (incera voluptate his frui potes , quippccum necclfitaci
mortis te obrtriaum efle fcias , nec po (fis inde te vllo remedio ,
aut premio redimere, Adamantinos autem clauos pro necefilita-
tc mortisjqux dura ell,8f immutabilis , mala conceptione didlu
elf . [Campeltres melius Scythx) Quod in campis (ine teftis, vi
uant didii funt . de quibus & Saluft^c ait, scythx Nomades te-
nent quibus plaultra fedes funt. [Et rigidi Getx) Thraces funr,
quos rigidos dixit propter frigora regionum earum . [Immeta-
ta quibus iogera liberas Fruges & Cererem ferunc)Immetata.i.
interminata commune autem inter fc Barbaris foIum,eorum ef
fc omnibus nocumelt. [Neccultura placet longior annua,)

Hoc e(t, Nec plus colunt , quam vnde vnius anni fruftum perci-
piant. [Defunftumquelaboribus/Equali recreat forte vicarius)

Vicem laborandi inter feprxltare barbaros oltendir. [Et me-
tuens alterius viri) Subaudiendum extrinfscus concubitum.

[Et peccare nefas , aut pretium cft mori) Hoc elt peccare nefis
videtur, aut, quia peccaueric morte pcenas (uit. [O quifquis vo-
Ict impias) Non reifte a fuperiore Ode hxc feparaca funt , cum
inde pendeat & illis annexa fint . [Si quxrei pater vrbium Sub-
feribi iiacuis) .i. fi vult gratiam apud ciucs fuos collocare per
quam mereatur, vrpublicxltatux ponantur, & in titulo earum
pater vrbium afcribatur .Qjia tenus, heu nefas , Virtutem inco-
iumen odimus . sublatam ex oculis, quxrimus inuidi) Qui bo-
nos viros incolumen odimus, etiam mortuos, oderimus. Ipfe o-
llendit inferendo inuidi . Vere enim perinuidenriamfit, ut bo-
ni viti dum uiuant ofi fint. [C^uid triUes quetimonix proficiuO)

Senfus eft autem . Qiiid prodelt nos , de malis moribus conque-
ri ? [Si non fuppltcio culpa) Licentia poena compcTcuur . [Q^id
leges ? ) Senfus eil . Vanx funt leges , fi non obferuentur a mori
biis . [Si, neque feruidis Pars inclufa caloribus) .i. fi nihil poieft
obliare cupiditatibus , per quas non cantum leges rumpuntur ,
verumeciam ipfa natura expugnatur, lucri caufa adeuntibus pe-
ne inhabicales orbis terrx regiones. [Nec Borex finitimum la.)

Quo finitimum latus Borexdicic . Aufirali nominato , cum in
tec fe hxc longinqua', & coco orbe diuifa fint ?nunquid & huic
elocutioni lubtihocem incellcdlum adhibemus . ut nec particu-
lam bis accipiamus , fernel fic intelligentes . Finitimum Borex
latus . Iterum (impliciter. Nec Borex finitimum latus , dura-
txquenmes mercatorem abigunt ? [Horrida callida Vincunt x-
quoranauicx) Magnum pauperies opprobrium, iubet Quid uis,

& facere, & pati, ex quo coepit, inquit, paupertas probrofa e(re,&
ofiencum videri per omne nefas diuinx queri coeperunt. [Op-
probrium).f.paupertati$, viam deferit virtutis . [Scelerum fi be-
ne poenitec) Bene, pro valde pofitum . vcapud Ennium frequen
ter . [Ec tencr^ nimis Mentes) Virum puerorum mentes , tene-
ras nimis , dicit eife formandas ad afperiora ftudia . An vero lu-
xunofoUi mentes teneras appellat quas vult abiecf is gemmis, &
auto, formari ad afperiora Ihidia ?[Nefcit equo rudis Hcrerc in
genuus puer) Irafci tur . Romanos omilfo militaris exerciti) Uu
dio, ad Gr^cos ineptos, luxuriofosq. lufus tranfifie. Cum periu-
ra patris fides Conforte focium fallat, & hofpitem non crt,inqe ,
mirum augeri quotidie cenfumvnicuiquepriuatorum cumues
fceiere grallentur in hofpitem.in focium, in confortem acquirc-
di ltudio,& tn nil cum his prodelf , quia indigno hec heredi reli-
fturi (unt,qui corruptus luxuri.i, fcruarehxc.fnon potell . [Ta
men Curex nefeio quid femper abefi rei) Hoc ad ipfam auaritix
naturam refertur, cui cum nihil defit, femper videtur declTe .
jNtaflis Arabum &c.) Q,uiadiuitijs multis mortem effugere AcrvM
Inon polTumus : docet improuidos efle , qui hic ampla domici- *'^®'**
ha conllruunt r prudentiores autem Scythas in plauffns rem o-
mnem tranfuchcntesiquia caftior& fandior elt in illorum la-
bore & paupertate vita; quam in Romanorum opibus quas
corruptillimi fecuti funt mores . Ode eft fandis eruditioni-
bus rcfmilfima. Ordo autem elt. Licet tu opulentior,idcft
ditior. Thcfauris Arabum intadis.fa prxdatonbus . & Indix
diuitis vbi auri . lapillorumque uis magna ell occupes cxmcntis

cuii

C A K- ^

nnncum.tn rup-fi din n«c<l f^iiriraiem capitibus,'

foifcm i.tiuem hofpitio furcipere folet.fra^ans forte eum

? oTooerec.i.feftiner,fup.linquere,Ueredi indigno, vc filio pi^

Fonucum,tnrupXid.ran«^

ticibus.i.clacis ad multam 1,1 &incuitabilia, non expedi

uos aJamjncinos.i.fpicula d j^queis mortis . Et ideo me
res ammum metu domi^ , ftdin campis

lius viuunt Scythe «m^eltrc^.^.^ , ^^^^fcribiles , trahunc

viucnies, vtpoce Jcce rigidi .i. rigidam vitam

de ,»,6«

«‘^--“jl;“S^^KKSfScoeaas...iubu,nede-

giboi.quas lUjferi dicitur i Marone rEn.iiij.Legifc-

tit.dt non aldn ■ ™de *'6 ,. r mjc omnes communes ef
sat Cerer. S'-™'.' "unrTumas & Crrrrrm .f. liberam ill.r. nec
fe . (ed ‘“o^j/noa i.quam ad annum plenum , aut ad

culiora piaret ‘“"S'” “J |;.j?,o,,,.vicimm furcedens.tecteat

annonam ™.usanu.A»b ™™»Jv^^^^ ,„„o labotault,

utquali “ arfniqum laboribus.i.qui lam la-

& econtm laboribus.i.qul lam la-

bo«s"“egit.r’"'"-' eH.Mul.et innocens eempeeatu. ob-

'fm,:roSo di,Mul.er innocens te-pe- u. ob-
,rsr ant fe accomodat.non obijcit. ut Rom$ Hi.illic.i.apud

ssiii^iiE

S.,u:'ibd^fendat:^utala..adaltrron... o .compu^.qu

.oerftorem , ufu-itius autem dici-

tur^nuiK parentum & caU.tas »

lus uiri , i j

nunc quoque damus . elt Tupullis dosn.pto dote, aut loco dotis.
Non Lo obliat,» dos none» parentum.fed uxotem.qma non
ronlttuCur dos parentium , fed uirtus patentium , ideoquenon
fubrcnbo lionfiui legenti pe.entibus, & te.jcienti parentium .
[Et nefas)., pto re n.taJahabeni.peccare . 1 . aul non peccant,

aiit otetium ,r. peccati, e» moti, qui adukere morte p eefuntur .

Paullus autem dcmorcc animi loqliens ait. Stipendia peccari
mors dtc.O dc lulerancis uox.quifquis.i.quicnnque uolet tollere

duitate Roro3na,cicles impias per bella ciuilia,&pro.i.r3biern,

ciiiicain.i li ciuiiim,(i quxrec.i.petet fubfcribi llatuis .f. fibi poli-
tis pater urbiiim.i.utfiib pede Itatuarum , (ibi creftarii fcribarur

pater urbium.i.hiceracpater vrbium, audeat refrenare licenti Jm

domuam,futuruv.f.tlaru,s;poll geniti s.i.poltens.quadnus (aut
quatenus).!. quandoquidem, heu qiis interdolentis uox elt , nos '
odimus.i.odio pcofequimur(ell autem ab odi) uircucem incolu-
men.i..v.lhuc uiuennum, quia inuidia mori detrahimus , femper
uiucntibiis.&initidi quinmus.r.uircutem/ublatam exoculis.i.
defunftorum.[Q^iiJ proficiunt querimonixtriltes.fi culpa non
reciditur),! refecactirjfupplicio.i.pcenitcncia ? quid leges vane.L
mendaces, & mutiles line moribus proficiunt, q.d, nihil, fi neque
pars mundi, inclufafcruidis caloribus i. torrida zona, nec latus fi
nitimum Borex.i.regio Septentrionalis , vbi perpetuum frigus ,
vnde.idJic, &niues duratx folo.i.fuperterram ; abigunt.i.decer
rene, mercatorem, i.negociacorem mercium ? nauicai.i.nautg cal
lidi : vincunexquora horrida i.horrorem xquorum. Pauperies,
appoliiorix magnum npprobrium.i.qux putatur magnum dede
cus,&opprobrium,iubet&facerc,&pati quiduis.i.quidlibet, &
fas,& nefas. vnde Maro. Quid non mortalia peftora cogis Au-
ri facr.a fames ? & dcicrit viam virtutis arduxa.difiicilis, primum
fpeiflancibus . Igitur mittamus nos gemmas & iapides.f.precio-
fos, & aurum inutiie.i.fiiperfiuum quo non vtimur , appoiitorie
maceriam. i.occalionem,fummi mali, vel in Capitolium.i.in fum
mam deorum xdem , quo.i.in quod : clamor.i.applaufus appro-
bantium pietatem, in deos, & turba fauentium.i.applaudetium ,
vocac.i.inuicat quia fi quis iarga munera in tempLa contulerit, o-
mnes mortales illi applau(crini,vel fiin templis nil facit aurum,
mittamus in proximum mare, quod nonnulli (celte D. Hicrony
mo) fecerunt, dift.intes fe malle mergere aurum, quam illo mer
gi . [Elementa). i.femina cupidines, i: Amoris parui ,ficut prius
Sordidus Cupido, pro cupiditate, nifi fit Cupidinis. i.ciipiditatis,
prjui.i.pr.iuq,runt eradenda, fi paenitec.f.iios,bene.i.iuftomodo,
fcelerum,& mentes nimium tcnerx.i.delicacx, funeformandx,
afpcfionbus Uudijs . Puer ingenuus : tudus.i.impetitus rei mili
ntis,nercit hxrere equo.i.equicare, & timet venari : exittens do
«lor ,,reu iubeas ludere trocho Grxco.i.more Grxeorum feu

■lulii.l.mi.ls «eliv.iprumluacrciilea.rrms.i.prohibici.legibin

.r.ctian Ifotnanis . CCum)... quandoquidem fides parentis. i
patris : pciiuta.i.peiiuiio nolatafallai fociumconfortcm.&hQ

r firnnerec i.feltinetjiup.iinquti .uuiguu, vchiiopro

P.V° J menruca ccefciim ranaen.i nihilominus , nrfeio quid , jj
ril ahqmd , ^iil (it nefeio. abr» femper rr, curt^,.d ell

'“'‘‘‘'°Damantinos)Poicinece(Iltatem deam faciunt. Pj,.

A carum matrem, qua: & ipfe mrluftablles aique
/A biles vocantur. Hanc neceffiiatcm philofophi '1'.

.ncanr gul elUterna rerum feries neceDario cohaicentiom.
r„i velliti cedens lupiter apud Maronem . Fata, Inquir,,!,,,
bulnknc Hiec in pro Adnerfum ncceffitatem &c. [Capipu
, fimi Cum Homerico carmine ifihec Horatiana conueniun,,

.i..In montem tumidafue

frementis in^qnoris vndas . Sed cum v.tinm al.qnod aut „„
alloqui noxiam admonebimus procul abl)Ciendam eire.b£c pci.

'^'’l‘\‘fi"ad'"mj"'nos planos) Hoc in loco quod Porphyrion CU|,
Edicit malaconceptione didumefiea poeta Adamantinos
i3cbuo*s pro netcflir.ice mortis qu» dura ac immutabilis, non
video qua ratione fcripferit . Porro diram ncceffitatem expone.

:“ro morte, &Ad3m.antinosclauos pro mortis neceffitate,cu
ftatim laquei mortis fubnmgatur,quid almd eli, quam Gdicas .

<:i mos fiait mortis ncceffitatem, no expedies caput laqueis mor
iis ^ Eo dedecunc nos aliquando fubtiles noftrx illx expofiuo-
nes Ego fimpliciter illa enunciania puto. Et adamantinos da-
uosprodnriffimisvinculisaiit fpiculis exponi pofieno infinas
illero . rillic m.itre carentibus Priuignis mulier temperat inno.

. .. ^.«....•.^-..-vKev.mnprar ArArrevn

Illero. Luiicni,du>rv.ti«.i‘r*u t. . ..-.p, * , ,

cenO Quidam temperat exponunt pro obtemperat . At Acrot^
exponit temperat, pr.3 parat pocula, quod plicet. Nam & Ouid^
de fuo conquerens tempore .aic. Lurida terribiles mifcenc aconi
ta nouerca'.[Dos ell mag. p.3ientium.) Hic riirfus non potui co
h-bere rifum.cum feiieri annoMtoris cenfnraleqerem , qui non
dubitauit pro parenrium fiibijccrepetentibus , & ita temere au-
ftoremdeprauere. Porro quod .aitomneslib habere parentum
quos ipfe vidsric.non polfiam mirari impudentiam hominis, qui
firetup.Aldinum fibi vifum lib.in quo liicbene habenrj^led illud
omnium elegantiffimus ert , cum conatur ottendere parentium
non polTe hic locum habere, ob multas, inquit caufas , quas bre-
uitatis caufas prxtermitto tum ob eam ipfa,qnod in gignendi ca
fu cius nominis parencurti dicimus, non paretium qni genitiuus
elt participij in ens a pareo, es, verbo, Hxc ille dodi ffimus gram.
maticus. Si hocad audorem quicquam attineret, ofiendetem
huic pvxceptori,quataeffet mmime grammaticu^ [Sed alia
nunc agimus • quatenus heu nefas) Ita quidam per f, legendum
hoc loco putant. Acron autem docet. Q^uarenus aduetbium
cfTe interdum, temporis, interdum loci . Quatinus vero coniuri-
dionem pro tantum Tale . quid etiam Fchus Pompeius docet,
fi liber non e(l corruptus . Ipfe poeta lib.j. Ser. Sat.iii. videtur
pro quoniam vfurpalTe . Denique quatinus excidi penitus vitiu
irx.Ceter.iita nequeunt . Atqui ego nefeio num audores hanc
perpetuo feruarint diftindionem , Landinus lioc loco quate-
L ; ....r.,.— -xU Arrone.

perpetuo icruaniu uiuiii>.iiuiiciii . L^duuiiiua irv.t nvw.. —
nus exponit quoufque, quod mihi placet, quaquam ab Aerone,
qui exponit quandiu . non multum abell . Valla lib.ij.aic Cite-

.......v,,-.. r.-,...-—. ....,r..r« miod hico-

qui cxpuiiii qudMiiiu , uiijuuiu uoeti . v dii« - — -

ronem , quatenus femper accepifie pro inquaiuuro, quod hic o-
ptime quadrat . [Nec Borex finitimum latus) Acron exponit,
nobis vicinum cum Horat. Bores finitimum dicat, non nobis .
In Porphyrionis commentario fimilia quxdam fc xque obfcU'
re promuntur.prxterea rnbtiliorintelledus quxritur.qood no-
minato auilrali lacere,Borexfubiungatur,cum inter fe, inquit,
.hxc longinqua, 8f toto orhediuifafint . Quafi nonliceatexyc-
maconiungere,(icloquentes . Auaro mercatori nonobttactri-
gus,non calor, non feptentriojnon meridies, non torrid-tzooa ,
non frigida. Sane it.ihi loquuntur,quafi in rcbiis non magno-
pere folliciti, minusq excrcitatiq. . Quod vero continuo poeta
fubnedi.Duratxquefoloniues. Aeron exponit, gelunimiewte
frigoris foiidacx, & elegans vero glolTa .

AD BACCHVM.

Aflesierice oTIendrt , tantam ejje Cafarii maiellatem , yt
non pojiit ■YtrbifConfeejui,ni(t ]\acchi ffumint aiflattu ^in feceffi*" ^ ’
quem transferatur, &ibiabillofriut inflruatur ,tff* tvimDtM *5
mufictu & foetu propfli»»* .

Euhyat

Hebrum

iJioJope

LIBER. TEKTIVS.

oi< xxy, Dicolos,Dilirophot:~)rt,
Stc re dtua fotens Cyfn .

— ww— ut.

V o itie Bacche rapis tui
Plenum ? qua: nemora , & quos agor
in fpecus

Velox mente noua? quibus
Antis egregijCsefaris audiar
Aeternum meditans decus
Stellis infercre, & concilio louis ?
Dicam iniigne recens , adhuc

Indidum ore alio . non fecus in iugis
Ex fbmnis ftupet Euhyas ,

Hebrum profpiciens , & niue candidam
Thracen , ac pede barbaro v

Luftratam Rhodopen . vt mihi deuio
Rupes , & vacuum nemus

Mirarilibet. 6 Naiadum potens, .%

^accharumq. , valentium

Proceras manibus vertere fraxinos ,

Nil paruum , aut humili modo, V

Nil mortale loquar .duicc periculum eft
O Lenx$ fequi dc um

Cingentem viridi tempora pampino .

V o''me Bacche) Qhedit Horae, fe Bacchi nu
mine plenu, ab liio in nemora & fpecus rapi ,
;b!q Aug.Csfaris numen, & laudes, liellis in
'creie velle . & louis concilio feribit . [Noua
mece) Nouo fpiruu. Bacchico.[Qiiibus An-
ens) Ordo eft . Quibus in antris mediras, au-
diar infere re Uellis & louis cocilio, xcernu de
cus,egregii Ca?laris.[Aet€rnu decus) AuguUum, inter deos rela
tum in ollendit. C6ciUo,Ibuis ? vt interiit ibi, cum alijs dijs.[ln
figiu-).i.ornameinii . retulit.n.ad illud. Aeternu decus, Itellis infe
rere.ilndifli'i ore aIio)Hoc ideo,qa reces erat mfigne illud. [Ex
ItthyM fomnLi)Vigilaii5.[Buhyas)Baccha . Elt.n patronymicu foemini-
Btbrw nii,nam Euhyus Bacchus t’[},ab voce Bacchaiuiu. [Hcbrum)Hu
t>hodo(ie uius ell Hebrus, (up. Rhodope Thracix monte niuofo, vt feribie
Pliij.lib 4 Ibi aut Orpheus ronat e,catarcq. folicus erat, & ibi fa
cra Liben patris. Oi phtoprin u mitiance celebrabant, vt feribit
M( 1.1 - £11 aucmons fublimis. pod Aemum : vt Strabo aitlib.vij.
ProI lib.iij .iic . Rhodope montem elTe fupra Neilum fiuuium at
que Hebrum. [Ripas) bluminum.r.ad voluptatem [Vacuum ne
mus) Au gutti decu.s ab alijs indiiiu intelligit.[Nai.idum).i.mLfa
rum,quEE &. Nymphs dhr . Vug, in Buc. Nymphx noder amor
Libecndes, quomodo aut Bacchus Mulis oblcdtaretur, fupra la
patuit . [Valentium vertere) Tuo videlicet numine agente. [Pro
ceras fr.ixinos) Longas arbores Bacchu enim in bella mulieres
fcquebaiur, a quibus Bacchantibus,iple Bacchus diftus ed . Au-
Aor Diod.Iib,ii]j.[Nil mortale) Dixcrat.n.fe didtuH; xterrii de-
cus CxEiris, [Humili modo).i.ly ricis ver(ibus,q, humiles funtdi
um.t quoque loquar. [Dulce periculii) Dulcis labor. [Lfn^a>)A
torculari, quo vinu exprimit Bacchu dici voluc vt ait Diod.lib.4.
AC R. ^ Vome Bacche rapis) Hac Ode Liberum patrem inuocat,eo
v~i, quod ipfc muEcus Deus Gt, petens abeo vt fe in fecreta ne-
. mo?; fuo^i ducat, vbi numine cius repletus Cxfaris Augufli iau*

dcscan,-!! ,allegoricos(igtiihcans ,non fufficeie fpintum fuum
laudibus Augudi,nili numinis eius indinftu luuetur. [Aut quos
agoi m rpccus) Hic mafculi genere fpecus . pofui,dicitur.& hoc
fpecus . [Quibus) Grauiter pronunciandum . [Decus) Confe-
cr.itioncm dic. [Mente noua?) Quafnouamfaciatprxfentiam
numinisjhoc cll homini inconfuetam . [Quibus Antris) Ordo
ed. Quibus antris n»edit.ins audiarinferereflcllis, & concilio
louis. xternum decus egregij Cxfaris . [Indiftumore alio) Ab
alio adhuc non diftii. [Ex fomnis) Vigilans per furore. [Euhyas)
Baecha.i. non aliter Bacchi profpiciens Hebrum fluuium Thra-
ci* vei Rhodopen montem regionis eiufdcm dclcftatur , quam

ego videns nemori, fcriptiirusCx/arisconfccritioncm in an-
tiis Muiicis.[Vc) QuvuijJmoduin.[iJeuiii)Vaticiii.'i(ic> . Reple
ti.n.numinisjperdcuM agi,dc icmori lonlututraiu . Dt'Uium,(ji
dum a via remotum . [U Naiadum potens) l/ionyhus h.il'eiis
potedacem in Nymphis , vel in Bacchis clt . [Vertere Ir.umo.)

'i alitum vinum . Liben ligiiilicaccllecultrcibus, vt at bures ri-
dicitus podiut vertere nutiunisindiiiau .[Nil mutr.ilc loquar)

Nihil quod mortali conucniant,(ime in tuo.s Ipccus ,.ic Ic creta
nemorum duxeris. [Cingcn tem) Amphibolit e didiiin virum (ibi
tm cingentem.aiiquulcuiiqueluo numine, repicfe confueuit .

a Vome) HacOde,inuocjtLibellfpairem,peiensabeovrre P o R»

. in fecreta aliqua neniolji fuo^ duc.ic,vbi nuniine cius, mrn
tem inttindus CajfiAugudi laudes canat. Per quxvf allegoricos
(ighare.nonfitfficere fpiriiurr fuum . laudibus Aogudi,(ineLibe
ri numine, nam & jpfc muheus Deus ed.[Quibus Antris egrcgij
Cxf.&c.) Quibus graui Ibno pronunciandum,ed.n.rubiuiidiua
particula qua pr^pofuic,Quos agor in fpecus lubi ungit, Quibus
antris egregij Cxfans audiar in quo & KaT^Efij^tJv figura deno-
canda,qui3 prxdidum fpecus, antra fum . [/tteinum mcdtr.ins)
Confecrationem dicit . [Dicam infigne recens adhuc Indidum
ore alio)Perhxc primum fe lyrica tangere fign.u. [Hebrum pro
fpicrens) Hebrus ed Thraci* fluoius. [Rhodopen) Mons 7 hra
ci3:.[Vt mihi dcuio)Deuium cttavia remotum ac per hoc in (il-
uis, ac (olitudinibus agentem odendit. Diximus autem h*c al-
legoncos dicijqm per ea itelligi vult, fe inulitarum Romanis cac
men rradare.[0 Naiadum, baccharumque valentium , potens ,
mariibus vertere fraxinos) Vult mtelligi tantas vires tuhncibus
Liberi patris, inltindii mimim.s eius e(le, vt ctiani procc ras arbo
res, radicitus poilmt vertere. [Nil mortale- loquar)Subaiidiendu
fime intuum fpccusjac ffcrei.-! nemorum duxeris . [Cingentem
viridi tempora pampino) V'tnjm fibi tantum ea cingentem an
quofeunque numine fuo complere dignatur.

a Vo me) Significat fe Bacchico furore correptu , ad Csfaris ASGEN.

, *ternumdecu.v come morandum, incitari, dicitque hoc or-
dine . O Bacche , quo rapis cne plenum tui .i. a te, hoc eli numi-
ne tuo poHcfTumfinqus.fup nemora, aut iri quos Ipccus agor. i.
impellor, mente noua i.mihi in fcilita.& a deo natarg.bus antris,
audiar meditans. f. canendo, infereredellis, & concilio louis. i.
catui deorum aeternum decus Cxfaris.f.AuguUi egregij. i.mco-
parabilis principis,aut C^fans Juli), cuius fidus . dellis infertum
aiunt, vnde ed . Ecce Dioiisi, procellit Cxfaris adrum,quod Au
gudo apparuit . Cum JuJio, ludos funebresagerct . Egodicam
iniigne.i.ornamentum Calans, ac.huc recens. i. nouom , & indi-
gnum prius. i, nondum diidum,. ilio ore .r. quam lammeo.qui
facro furore correptus fum, vnde addit Euhyas .i. Baccha Euhyu
inclamanSjCx fomnis.i.peruigil llupeinon fecus i. non aliter , in
iugis. f.montium Thraci* profpiciens.i. porro afpicicns . Hebrii
fluuium illum Thraci*, & Thracen. i. Thraciam candidum niue
.i.niuofam,& Rhodopen montem Thracifjludratam.i.circunda
tam, aut purgatam pede Barbaro .i. Barbarorum Baccha?^ ipfam
prementium pede non fecus dicic'. vt.i. quamlibet miht deuio .i.
vaganti more Bacchantium,&.ripas & nemos vacuum.i. vberem
laudum Augudi,m2tetiiim ab alijs indidam. [O Lene*) .i, Bac-
che, id quali furens dicic, vt no fuojfcd numinis inlHnftu, locutus
putet ur, potens, Naiadum, !.Mufap(,qu*Nymph^ quoque funr,

&in Bacthi comitatu, & poies B.iccharum, vaJetiiim vertere ma
nibus,fraxinos proceras, id.n Bacchantibus vf pet furorem, Bgo
nil loquor paruum , aut humili modo. Ego nil mortale loquor.

O Lene* dulce periculum ed, cingentem rpa, viridi pampino .i.
fronde vitis virentis, equi Deum. f.te, aut fequi te Deum, cingen-
tem tempora. f.capirum eolje , qui te fequuntur, pampino viridi .

V T mihi dcuio) Illud vt puto admirantis elle, aut geflientis. clAR.

Itaque exponerem . Vt liber .i. mirum, quamlibet, nec fup-
plcndutn cJle,non fecus , vt quidam exponunt .

AD VENEREM.

Vf«er« , -pelut tniUs emiritw tam & fia£l$if

Sujpendit lyram [uum > mtr» , -fkm» miirs emtrriM tam ZS" /r^ctu
qui nolit amplitu Martem experiri, mituent,Ji yeUe amort yale dicere .

ode XXr J. Tricolos tTetraffrophos : “Vf,
yides ht alta fiet niue candidum.

— V— UU-U

-uu-vu-v—

Horae.

Vixi

ANTO

Memphu

AC K.

POR*

ASCBN.

C A R

IXI puellis nuper idoneus;
liimiiitiui non fine gloria:

Nunc arma , defunaurnq- bn"»
Barbiton hic paries habebit :

Leuuin marinae qui Veneris latus
Cuftodit. hic hic ponite lucida

Funalia. &veaeis,&arcus
Oppolicis foribus minaceis .

O , qu K beatam diua tenes Cyprum , &

Memphim carentem Sythonia niue

Keginafliblimi flagello

Tange Chloen femel , arrogantem .

I X I puellis) Amori finem imponere deftinat, &
in Veneris tempore barbiton affigere tanquam
1 ementus, orat poltea Venerem, & Chloen alpera
' •emel flagello tangat. [Militaui) Milm* fpecies
amorcLtjinquic Ouid. [Non fine glona)Eit.n.po
tuus recupita . [Arma) Inftrumenca iplaamato-
ria TDefunaum bello) Qui fmiuit amatoris militis Imlum.
rM 5 tit-i* Veneris) Ex (piim.i enim nata eftjn man,iride dicitur
Apbroduc . [Lsuum latus) In finiiiro templi latere , incelligii .
rFunalia)I-aces intdligit, quibus amicarum lanus vtebancur ah
nuando . f Vefle.) Di«i Tunc veiftes , palii ferrei, quod manibus
«fteniut Csf lib.i) de bello ciuil.Oppidani faxa quam maxima
noHum vectibus promoucnt . [Memphim) Erat Memphis Ae-
PYPtio» regia, vrbs magna, & popu!ofa,& fecunda poli Alexan-
drum. Memphi erae Veneris phmum qus Grscadea cenleba-
lur Quidam Luns id dicunt auttotclt Strab.lib.xvij.

V lxi puellis nup idoneus) Hac Ode videri vult lam renun
ciari carminibus, & lyram confccrare,& amare defincre .
Idoneus voluptati rufficics,[Et militaui) Allegoricos mi
litia nunc . amorem vocat. [No fine gloria)Non fine opinione ,
boiiiamaEoris.[Arm3)Lyr.a dixit. [Marin^)Mari orte, vcp.as ta-
mne elt Cytherea meis, te fidere regnis, Vnde genus ducis. Atque
ideo Aphrodite cll dida . dvo n fpuma & ell ordo.Qui
panes marinjc Vtneris,lsuum latus cuilodii, ac per hoc in fini-
Ura parte tcpli,pcndebit. [Funalia). f.quibus luminaria fufpendi
c6fucuerant.[Etvefteis)Hscinllrumcnfa amoris, vult intelligi,
quibusfallusctpervim contemnentium, fuperantur. [O qus
beatam diua tenes Cyprum) In Cypro.n. infula Venus, fpeciali-
tcr colitur liFriSt apud Memphi m.i.iEgyptum quam ideo care-
re niuedixir quia calida regio ell . Sythonia niue a prouincia no
tnen niuibus dedit, vt .Scythoniasq. , niues hyemis.fubeamus a-
quofs . [Sublimi fldgellu) Inaliii lublato i£lu, quod fit dumijs
vehementius vult ferire, & ideo Chloen, arrogans ell,& fup-
ba amantibus percuti dicit debere vel vna amoris plaga venerci.

V lxi puellis) Hac Ode vf iamrenunciare carminibus, &
lyra conrecrare,& amare delinere.[Et milita ui)Ailcgori
cosmilina nunc amore vocat. [Defunftumq.) Perfeue-
rat in allegoria. [Dcfunftu belli Barbicon)Aliqn fignans amore
fuos fc barbito cecinifle, quod cll organi genus. [Laruii marin^)
Confccrarti Veneri barbito fufpendcrein teplo eius dic it, in par
te finilira [rlic ponite) H|c inilrnmeta amoris intelhgi vult. Me
phim Memphis In Aegypto ciuicas ell, quam merito carere niue
dicicqain Aigyptonunqcftnix, ideo callidior ell. Sythonijauc
Thracesfuni.vbimulianix.vndc Sythoniam niuem

dixit. [Sub]imi).i,inaltum,fubleuaco. Hoc enim fir, cum quis
vehementius vult percutere, vult aut Chloen, quod fit arrogans
& fuperba amantibus, vel vna amoris plaga, a Venere percuti ,

V lxi puellis) Dicit fe amatoria Veneri confecrare,vc non
amplius amaturum, verfi vi amantium inconllantiam a-
gnofeas rogat vt Chloen flagello amoris tangat, dicens.
Ego vixi niiper.f.in iuucta,doneus puellis, & militaui. f.in calttis

Venens,n6 fine g!otia,nunc hic paries, qui culloditlsuum.i. fini

ftru latus , Veneris marins.i e mari oitE , habebit arm 3 .f.barbi-
ton.i.plcaii,defunaum bello.i.quod perfecit partes fuas in bel-
0 AmoB, Ponite 6 pueri, hichic.fad Pariete Veneris , funalia
lucida, quibus noftu ambulant amatores, & veftes.i.ferreos fuif-
les & artus minaces foribus.f.pucll.aium, oppofitis oa eas infrin

hi " I' ■

-* reponite lucida Funalia) Funalia, inquic Acron.f.qm
I I butluniiiiariltiirpfniliioifn'""^"! -Hoc etiam Ufl'

r, conliderandum relinquo, nam ego cereos, auc n Mij

cinellus,faces accipio.

ad GALATEAM N AVIGA.T VRAM.

Mira arte Galateam amicam ab enTlitata ttiettre reaecace timatar
aam ■»! fatili»! per/»*<"'. q"*" ™ “‘V f,*'"" “ "”f i’ tli m.

.alti Jam ,.,r .f 1.1 . ey lae* f em.lam .n..dil . Nam cafigai, ,,i.
Lrnam umtcllaecm immifiiriaie qaam ha/leba, em f matae .

EaraPa aceaplc plaai »»» 4’ ■«< l<e•a”d«l» aJArm.l,»,,,,
firojidetidum,»» f.urop* tauro et fi mittifimm yidebalur.

ode fricoloStTetrafhophostlit^

Jam fatU terris ninis , f «e dtree .

-U---UU*U-U
. — IfU-U-"

M P I O s parras recinentis omen
Ducat , & praegnans canis, aut ab agro
Raua decurrens lupa Lanuuino ,
Fcetaq. vulpes;

Rumpat & ferpens iter inftitutum;

Si per obliquum fimiUsfagitt»

T erruit manos . ego cui timebo ,

Prouidusaufpex,

Antequam ffanteis repetat paludeis
Imbrium diuina auis imminentum ;

Ofeinem conium prece fufeitabo
Solis ab ortu.

Sis licet felix vbicunque mauis :

Et memor noftri Galathea viuas :

Teque nec leuus vetet ire picus ,

Nec vaga cornix;

Sed vides quanto trepidet tumultu
Pronus Orion? ego, quid litacer
A drias , noui , flnus : & quid albus
Peccet Iapyx.

Hoftiumvxores, puenq. csecos *

Sentiant motus orienti Hcedi , &

Aequoris nigri fremitum , & trementeis
Verbere ripas.

Sic & Europe niueumdolofo
Credidit tauro latus : & fcatentem
Belluis pontum , raediasque fraudes
Palluit audax.

Nuper in pratis ftudiofa florum, &

Debitae nymphis opifex coronae ,

Nodle fubJuflri , nihil , aftra praeter ,

Vidit&vndas.

Qu$ hmul centum tetigit potentem
()ppidis Creten ; pater 6 relidum
Fili$ nomen , pietasq. dixit
Vida furore,

V nde ? quo veni ? leuis vna mors eft
V irginum culpi . vigilans ne ploro
Turpe commiffum ? an vitijs carentem
Ludit .'imago

Vana ? qm porta fugiens eburna
Somnium ducit ? melius ne fludus

Ir*

CH ID>1
Init ^

ef^'
fit «b'

IjaK! '

hpsl'»".
p»l irj'
«HiPf'
Grafi'*'
//piIk*''

ie.J

fh)"‘

L I B

Irc per longos fiiit? an rccenteis
Carpere flores ?

Si quis infamem mihi nunciuucncum
Dedat irats .• lacerare ferro , &

Frangere enitar modo multum amati
Cornua tauri .

Impudens liqui patrios penateis :
Impudens Orcum moror . O deorum
Si quis haec audis : vtinam inter errem
Nuda leones.

Ante , quam turpis macies decenteis
Occupet malas : teneraeque fuccus
Defluat prsdae : fpeciofa qusro
Pafcere tygreis.

Vilis Europe , pater vrget abfens :
Quid mori celTas ? potes hac ab orno
Pendulum zona bene te fecuta ,

Elidere collum.

Siue te rupes, & acuta leto
Saxa deledtant : age te procell®

Crede veloci ;nifi herile mauis
Carpere penfum

Regius fanguis;domin3eque tradi
^ Barbara pellex . aderat querenti
Perfidum ridens Venus , & remilTo
Filiusarcu.

Mox vbi lufit fatis :abftineto
Dixit irarum , calid^eque rixs ;

Cum cibi inuifus lacerande reddet
Cornua taurus

Vxor inui^tilouiselTenefcis?

Mitte lingultus ; bene ferre magnam
Difce fortunam ; tua fedus orbis
Nomina ducet

ER TERTIVS.

AKTd.

MPios Pa^r^^ Galatea poets amica, migrare lui, l--- ' -cj:.

volente optat Honc vt impii malo omine per- &Europe,quemadmodum,inquic,cuGalate3_albo Iapygi fidis.

eam ipfa v^ro felici aufpicio.El quia illius digref ita Europe credidit albo tauro, & decepta, quaplunma pa/a •
L eum pigebat tempeBatem imminere indicat [Europe) Scribit Herodotus tu pttn^plo : Cutetes Tytu appul

- D^»ev.nirt Rtiro- fosfiliam regis rapujfleturopam. Diodorus autlib.ff.fcribit.

In Creta Minoa , & Rhadamanthum ex louc natos , ac Europa
Agenoris : quam cauto Deo?i prouidcniia adueftam in Cretam
tradunt . Eufebius docet : Europam a Cretenfibus raptam fuiile
nauijCuius fuit inligne taurus . Niueum dolofo Credidit tauro,
credidit tauro dolofo latus niucum.f.efle.de quo Omd.hb.ij
u n. KT....- fiilnic niii^m Henonic arenis

dus,Cardinalis4ue Rliothom,igeni;i,Velitcmoriim,protcftom
familiatis,clam rumpi rccit,iuptumijiie ego, paullii poit conipe
xi. Illius impii nomen tacui, ne factilcgio perpetuum celebre to
tet.imitalus.n.fortaire HetoBratum elt.qui Epliclin Diani tciq Uirijlrd
pium et eius nomen celebte Herct.cxuflitjSed dedit ille pnmas , ii«
poB illud.n.racriIegtum,paucis,poB annis,in fummam inopiam
delaprus,6t ludibrio ciintlis ell habitus . [Mannos) Pulili equi. Mm»«

mannidnr, quos vulgo buricos vocabant, Vt Porphyrio Icribit.

Acron vero ait, Mannos diftos . quod manfuctudinc manum, ta-
miliariusfcquantur . [Anic^ltanteis &c.)Coinix inaufpicatillt
niacU,fcBtus tempore, hoc clt poli folllitium,vt Plin.lib. x. Icn»
bic. Qui etiam lib.xviij.ait.Cum terreftres volucres contra aqua '
clangores dabunt, perfondentes fefcjfcd maxime cornix,hycmc
portendunc.[Orcincm coruum)Coruiinaurpicijs,foli vnr intcl
leftumhfc fignificationum ruarum,namcum medi*hofpitesoc
cili func,ocs e Pelop5neffo,& Attica regionevolaucrut , pefl^a
«orum fignificatiojcum glutiunt vocem, velut Itragulaci. Auaoe
Plin.lib. X. & lib. xviij. cap. vli. ait, quod corui fingultu quodam

Utrantcs,requeconcutianics, (i continuabunt ventos porcendut,

fi vero carptim vocem reforbcbuncjventofum imbrem . [Oblci-
nem) Ofeinum augurium, d cantu auium df . Ecofeines auca,au
fpicium ore facientes, vtFeftus ait. [Solis aborcu)Legituretia,

Lucis abortu.Cic.authb.j.deDiu.fcribic. Cqruum a dextra, coc
nicem a linillra, facere ratum. Et Acron inquit. Ab ortu Solis ,p-
rpera,corui omina efle aduerfa occafu . Ego aut ab ortu Solis, td
verum efle expertus fum, pluries . [Lxuns picus) Plin.hb.x.fcri»
bit Picum Marcium infigne, & magnum rlfe in aufpicijs quodq.
ipfi pici principales . Lacio funt in augurijs . ab rege qui nomen
huic aui dedit. In capite prjBtocis vrbani L. Tuberonis, tn loro
jura pro tribunali reddentis,fedic picus,ita placide, vt manu ap-
prehendereturrhdere vates, exitium imperio portedi fi dimitte-
retur, ac fi exanimaretur pcori, illeq. auein protinus concerpfit ,
nec multo poft,impleuic,pdigium.[Sis licet) Ordocii. O Gala-
tea fis felix & memor nf i licet viu3s,vbicuquc mauis.[Lauus).i.
malis ominis . [Vaga cornix) De cornice, Virg.Ub.j.Georg. ait,

Tu cornix plena pluuia, vocat improba voce.Ec fola m ficca fecu
fpaciatarena.Et caput obiefta queruUi.veniecibus vndjs. [Sed vl
des quaco) Imminente tcpellate Galatea reuocare a coftituto itl
nere Hor.nitit. [Trepider) Propec. [Pronus On6)In occafum
verges de quo late fupius. [Ater finus Adri 2 )Adtiaticu mare ob
fcuif tempellatem portedere indicat.[Albus lapyx)Is ventus eft
ex Apulis ora ipficifcens.de quo latius Odeii).lib.j.[Albus).i.re
renus) Quauis-n.fereno tpe perflet, at th folet hyemem porten
dere.vel albus pp albas nubes. [Hoftiu vxores) hoftibus imprcca
iur,vencoIbhyecnem,acque*quori. [Verbere) Flu(fluumT.[Sic
0. /x..-m./tm/Yfliim innnlr. ril Gflla te3 albo laPVCI fidlS t

^ hoflibus imprecatur . Exemplo deinde Euro
' " ^ pes eam a migrandi fentenriareuocatem nititur,

illa.n. fidens miiiflimo tauro e Phoenicia in Cretam vfque , per
*quor,ab illo vefta ell . infeio patre Aegenore vbi maxime que
r4rr««* ftam Venus folata ell . [Impios Parrse) Parra auicula: genus eft,
in Latio nunc vulgo Parrufa dicitur . Plin. autem lib.xviij.c.xlij.

luforl*

$men

Aricid

iMniniH

Arthtmi

finm

aor,dnt alij quod rauus color df qui eB inier flauum & crf.um . quoque regia virgo

fecerir nullum o.uu. dax) Aufa enim fuerat cauro inharrere . [Mediae frauder) Quae

rea rradudu. eB aLatinir . ' CuJ in medio fete mati cognouit. vcl potiur Cyanea, intellegit infil

e,a,in Appia Via «adijs centum & fu ' a in P5to,ren magis feopulos contra Thracium Bofphoip de a-

uus aut cum fit locus,habei ■" f ® bus Mela feribit . d n6nullis ifi aufiotibus Symplegades, hoc eft

tnfid.tLantuiu Romano Jieiuiu^t^^^^^^^ „„c„ttentes,ctnominantut.Dicit.n.olimfuiireinftab.les.vn.

vocant) e liniBtl via regionis, ex Ariciaad Aticinaffl via confen- de Ouid.lib.xv.Metam.au; Tmuitconcutfibus Argo Vndatum
denlibis,quod templil,nominat ledifieium Taurica: &c. Ihx.e- fparfas Symplegades ehfarf . Quae nunc immota: P''»™'- J'"*
vea in Strabonibus impteffis perpera Laniuium legitur , cu lege mq. reCftunr . [Subluftr. Parum lucida. [Creren )_De hac etia
fir I .nini,.m.ineellii.it .L Sitabo de oppidulo, quod adhuc Maro ait . Centum digefta p vtbes . [Patet o reliau)Gemcnnv

tea in Strabonibus impteffis petpcta Laniuium legitur , cu ege mq. remtunt . LSUDiu.tt j i-arum luciaa. |.v.te.cn
dum fit Laniuium, intelligit .n. Strabo de oppidulo, quod adhuc Mato ait . Centum digefta p vtb« . [Patet o teliau)Gei
exiat diftans a Velitris millibus paf.ttibus.vcl ad fummum qua- Europ*,vetba funt.eft aut ordo. O patet . appofitto nom
j tuor quo bis adij,vbi adhuc dt legi eft in marmote.S.P.qi Lam.. ftu eire,pto a filia. [Pictas) Tullius pro Plancio, inquit .

• uiusSicuti&Vclitisinmatmotcquodam,atecuiufdam bafiin pietas >nifi voluntas grata in parentes ?[Vnde? quo ve.) _ ..
(actaide fanfti Stephani iam diruta legebatur. S. P. Qa Velitet- eft . Vnde veni !quo veni ? vel vndc.l.i qua pietate paterna ? quo
nus.quod marmor UuorcduausQuiddjCx aqua pendente otiun vcni?[Lcuis vna mors eft Virginum culpK)Scnfus eft, quod
* Horat. 1 i) vnica

AC R

C A R-

vniCJ mor< culpl.i. crimini,» peccacn virginum.lcms
[Ur n.ntgo peccans plures mones is proprius & verus
„ loC elii cire deber,non alius . [Vigilans "'f
a,i vere fcclus commiretir. vr reliflo pirre recura
[Viriji carenrem) .i. me quic vino caream , nec
milii forte videiur.vr rapta fuerim. [Imago)

[Poria eburna) Virg. infinelib-*)- " j'
kmni potiai quarum altera fertur Cornea.qua ver.s fac l s da-
euteaitusvmbris. Al.era candenti "“'"f '

Sed falfa ad cmli, mittunt infomnia maoes.Macro, lib.pde bom
fuper hoc loco 1 . a fccibit . Si quis forte quitete velit, cur po ta

ex cborcfallis.&ecornuvens fit deput.ua .inliructur aiudore

Porphyrio qui in cometuanjs fuis hic in eudeni Jocum, dicit au
Homero fub eadem diuifione defcripta, Later, iftquir, omne ve-
rum, hoc m anima,cum ab officijs corporis fomno eius paullulu
libera elt, interdum a(picit,nonnunq tendit aciem nec in perue-
nic,& cum alpicii,tn non libero & direfto lumine videt, fed in-
tcnefto vcl.imine,quod nexus naturi caligantis obducit.Ei hoc
in natura clfe idem Virg.3fl'eric,dicens . Afpice nanque ocm que
nunc obdutta tuenti Mortales hebetat vifus tibi , & humida cir-
cum Caligat,nubem eripiam . Hoc velamen cum inquiete ad ve
ruin vfque aciem introfpicicntis, admittit, de cornu creditur.Cu
ius lita natura elt,vc tenuatum vifui peruium fit . Cum aiic ab ve
ro hebetat, ac repellit obtutum ,ebur putatur. Cuius corpus ita
natura delatum elt,vt ad quamuis extremitatem tenuitatis craf-
fum, nullo vifu ad vlteriora tendente, penetretur. [Somnium) fd
proprie vocatur quod tegit figuris, & velat ambagibus , non niti
interpretatione intelligenda (ignificationem rei,qiis demonftra
tur.audoridem Macrob, [Impudens Orcum moror}Senrus. Vti
fine pudore patriam reliqui, ita fine pudore viuo. [Orco moror)
.i, Plutonem, & mortem, in mora detineo . Non in ab re . Orcu
moror ait. ElKn.allufio quxda,ad illud Euripidis, nam (vi Macr.
lib.v.Sai.Icnbit)ln Alcefii £uripidis,fabula,in fcena Orcus indu
citur gladium gefians.quo crinem abfcidit AIcellidi,quem fecu-
tus Virg.fabuUm abfcindedi crinis induxit lib.iiij./En.de morte
Elifi. de Orco tamen,latius fuperius didum eH.[Vilis Europe)
Seipfampcranaltrophem alloqui cur, dicens. [Ouilis Europe pa
ter abfcens vrget ce mori,quid ceflas ? ) Vel pater abfens vrget.i.
infequitur ,3C fi fueris amatorem fecuca , quid moriceiFas > [Fi-
lius) Cupido. [Remiflb arcu) lam enim percuflerac louis pe-
doraad Europx rapinam. [Sedus orbis) Terra enim trifariam
partita efi in Europan . Africam, & Aliam .

. "T Parr^ recinentis) Amica peregre proficifeentem intii
I tus dimittens, timet ne malis pgacaurpicijjd optat, vtimpij
-Lpocius.quamipfa augurio parra .iuis,velcetcroliqus fubij-
cicproficifcantur.ik per illam comemorationcro, omnium aduer
folj! nititur eam reuocare ab itinere difpofito . Raua aut colore

ocuioiiiorua.auc vocenon clarajauccerce rabida. [Raua)Fulua,
nuefubiiigra,auc rauca. i.vocis obtuf2,rauus.n.color df mixtus
niger,cum fijluo,[Si per obliquum fimilis fagittx) .*ierpentisce-
Icntacc cciam animalia deterreri dicit. i. fi cantxceieritatis cft

lerpens,vc irrationabilia terreat. [Rumpat) .i.incidatnbuinfti.

tutum Iter . [Manos) Burdos, manni ideo didi.g. manfuemdine
manum familianus req..antur. [Imbriujn) Diuinam cornicem

dicitjimminentiurn imbrium prxfciam.vt.Tii cornix plena plu-

^u^’ finito die repetere con-
/ucucrat . [Ofemem coruum) Ofeines dnr aues , nux voce au-
gurium faciunt, prxpetes qux volato, vc Virg. Qui volucrum Iin

«, .wj.iiu,vs virg. wui volucrum lin

guas Si prepeiis om,n.i pena:. [Solis ab ortu) /^ottu .n. Sol.s,

do e« oc.afu.[Sis fica felia)Or

1 fi Rnel ? ™™or „fi,liee. viuas vbi.fique

meoSiefi n”,?’’"’" ' "‘"'a'* "S" ™'="“ “'"ic™.

m ^ "'i. 'Vl trepidet ventorum

OHm .r »“7' "“P • OritJ”)!" oaafum vergens

Ormn .cmpeUuofos elt,& qa amica non ualet precibus rerrn^

albus^pe«eclapSau[DT«J?'"’"^^^^^
cuarumm.bium.[Holl,|^vxort\°]S^^
nliinfcitixdicit.incoPnita elFe 2!^°/ pue
[Sic & Europe) .i. tempeftatis indicia.

i N ' V M

tcm.cbulbctem. [Mediasq. fraudes)Non fraudes medi,, c. . .
mcdiodolo cognitas,n6 aaie repertdS.[Ralluit audax}Vehem-'*

ter timuit, id quod ctficicurpofuit,proefficie'te.i.qusantcaud^

fuerat tunc palluit. [Studiola fiol» j.qux nymphis liudebac f7
reflore.iscoronas-[SubluHri)Increpufculo,vci cxluce.[Qj,jr
mul cenui)Ordo elt.Quffiraul attigii Creten potente
oppidisjvid j furore, dixit . O pater & pietas,relida nome fih*
[Pater 6 relidii) Europx gemifcentis verba.d pactis pictas rcij
quilH nome filia: [Leuismors eft Virginii culpx) Quato minus
vir ^’0 peccare debet, eo peccans digna maiore fupplicio tft. Lj
uio” fi quide mors elt vicx,quam pudoris, vt Virg. Ferroq. aiieu
te dolore . [Vigilans ne ploro) Sic incredibile dicit faftum, vt (i
bi fomno fimile videatur . [Ludit imago) Imago pro fomno df
vcfinunqfall.it imago, &eU fenfus. Anfine vitio rum,& hocpq
tiiis fomnio ? Vana per quam fomnia vana emitciicur,vt. Altera'
candenti perfeSa nitens Elephanto. Sed falfa ad coelum miccunc
infomnia MaRes.[Ir.famf iuuencum) A ut famorum,aut certe fi.
bi itif.!me.[Dcdac iratx, lacerare ferro)V c no potui abreptum di
iiellere c6rpus,& viidis Spargere, vt Indignatione fimul fexus in
dignatione, m6Rratet.[Modo)Paullo ante,vc Que modo nauali

Mnellheus certamine vtftorConrequicur.[Impudes)Iutpiter

n >msnpro aduerbiOjEsdc.inquicjimpudencia viuo,quam patria
reliqm.O interiedio ett. [Turpis macies)Qux turpes facit an-
tedeceriorationem form^,opercatperire.[Succus)Viiiditas pul
chricudo corporis fignacuc vt, Corpus rolidum,& fucci plenum,
[Pacer vrget abfens) InfequicutjVt mori debeat , etiam abfeticis
timore. [Zona bene ce fecuta) Tanqquseadiucura fit, mortis
neglcfta conIiiium,idco bene fecuta. [Age te procellx Crede ve
loci &c.)Tanq qu® magis debeat fe tempeft.aiibus tradere per
iuraisiut prxeeps per abrupta demitti quam domin® imperiufee
uiendo per ferre . [Pellex) Concubina , vt exaggeret fericatein
barbaricam addit pellcx.i.qu® fic me infequetur vt pellex fim, ti
mens me® pulchritudine . [Perfidum) Dolofum Epitheton Ve-
neris . Ridens, Venus, & ad pfens e(l magis conueniens,eo quod
ridet eam, in imagine iuuenci dcceptam,& quod Veneri iralcetc
tur,ve!uti verx pecudi illufa concubitu . [Ec remilTo Filius ateu)
Merito remilFo arcu . Cupido,c3nquam qui EuropxiamdebeL
lalFet pudorem. [Mox vbi lufit) Eo qiEuropx lam debella/fecpu
dorem . [Ablhneto) CeiFa ab ira , & caiidicate. [Calid® rixas)
De calore animi venientis , vel furoris cum comocione.i.poltea
quam p.alfa efi diu, illam cafus fuos conqueri , vclut faiSi aufto-
ns,ign.iram . [Cum tibi inuifus) Ironice didhim , quia minata
fuerat fe cornua tauri fmdlura npn laceres eum,cum fetibi tur»
fu s obtulerit. [Sedius) Diuifus , eo quod vna pars orbis Euro-
pe, nomen accepit , aketa Afiadidfa eii,vc Europa. Atque Alia
pulfus . [Numina ducet).i.ex tuo nomine dicetur.

I Mpios Parrx recinetis omen Ducat) Amica pro egreprofi-
cifcecem dimittens inu i tus, ne malis aufpicij^ exeat timet, &
optic,vr,impij potius qua ipfa aufpicio p.arrx auis,& cctero-
tu quxfubijcit, ,pficircantur,[Rauadecurrens)RauaIupa acolo
re dr. [Rumpat & ferpens iter).i.vtfit.ln tranfuerfam viaimpi-
cos ducat, no impios reuocc[,hoc eft pius ferpens. [Terruit ma-
nos)Manni equi dnr pufilli quos vulgos burdos vocant . nam &
hoc ad ome dicit pertinere, quod mani terreantur. Anieq ftances
diuina auis immineniu. [Ofcinem cor-
uu) Cornix anteq repetat paludes, qua imbrium imminentium
diumaait quia pluuiarafuturifignificarefolec, quod et Virg. o-
e it. lumcqrnixplenapluuia, vocacimprobavoce. [Antcq
ad anni tempus piinet, fedatdiei.
[Ulcmecoruum prece fufeirabo) Ofcinecoruum inuocabo,in-
quit.[bed vides quato trepidet tumultu Pronus Ori6)Dccenrer
pericu a naujgationi oftendit,qbtis illam retineat . Na reuocare
no au et.In occafum aut pronus Orion, intellieedus, nam tunc
magne tepeftatcs.[£c tremetes Verberi ripss) Verbere fluduum
aut vento^ [Sic & Europe niueu dolofo . [Credidit auro latus)
ic, oc e t du eam blandus in mare placidu lupirer inducit h®C
ut comparatio Iapygi vento confertur o incipit Placidus, mox
n tepeftate citatur.[Media<;q. fraudes P.tlluit audax) Ad ludum

audax, non tunccum palluit. [Nofte fubluftri) Profublucida.

L ater o *'fhctu filix nomen) Eu ropx ingeme fccntis vt-rba fuRt.
ct hiix relisum, pro a filia relidum . [Vlfta furore) Nuncerro
re mentis , vel amote. [Leuis vna mors cli virginum cuIpe)Qiia
o mmus Peccare virgo debet , eo in peccatis digna maiori fup-

L 7 ‘ B^ne tame incredibile fadum eft

rn c fojnno.fLudit im.ieo) Pro fomno .

teSyh“;“S'cns "b“rna,)Virg. Altera candeiui peffeaani-

P o. Sedfalfaadccelum mittunt infomnia. Manet
loipudent

LIBER T

Imp«v!cn? liqui patrios penates . [Impudens Orcum moror , 6
Dcoruin)Gaiicm impudentia uiuo,oua patriam reliqui. [Specio
faqu«ro palccre iigre.s))'i/v<iMUf<«t iblicicaelt, nedclifuitcilerpc-
ciou qux deliderat quam primum perire . dum pulcliritudu lua
fecum lic.[Vilis Burope,patcrurget abfens)Dulmim non ed, in-
quit, quin mepvatcrabrcntcm uilem.rltimet, & .ippcllei credens
ine .muncem prorecutam& ideo moriendum, cll ut priorum ho
rumobtiuircar.[Poces hac ab orno Pendulum zona bene te fec.)
Qusadiutura lic mortis conlilium. [Aderat querenti Perfidum
riJens Venus)Et ii perpetuum ance pofitum nunc epitheton co-
ueniccius ad prsfentia percinet.Ridet enim & quod eam imago
iuuenci deceperit, & quod illa irafcacur,qua{i uere a pecore dece
pta lit.[Mox ubi lulic latis)Poliq diu palla eit ill.im ignara felici
tatis, de caf u fuo conqueri. [Lacera Ja» reddet cornua t3urus)Nc
laceres eum,inquic,cumfe tibi rurfus obtulerit [Vxorinuifti Io
uis effenefeis ?) Ambiguum utrum hoc dicat. Nefeis te coniuge
louis cire,an ucro nefeu te gerere coniugem louis. Vc Ii dicas.
Nefeis elle conful . [Tuafeilus orbis Nomina ducet) SeChis^.i.
diuirus,quia ab huius nomine pars orbis . Europa .ipptllaca clt .

A5CEN. -fMpios Parra: &c.)GaljteamigraturK, ne illiinuidereuideatur
Ibona quidem comprecatur, fed non line'commemorationc ma
lorum, qus alijs imprecatur ii exempio Buropes, q ad terrorem
Galatea infeliciter tnigralTe docet dicens. O Galatea, omen .i.
aufpicium parrs.i, illius auicula: apparentis fub tempellatemjte
tinenci,quia ofcinis elt in augurio & cantu lempettacem pnnun
ciare,& canis prsgnans, cuius, quia fiiua cll infaultus putatur oc
ciitfusjauc lupa rau3.i.lubnigra,&partimfu!u3, aut rauca alFedu
decurrens ab agro Lamuino.i.iuxta Laniuium oppidum , ad uia
Appiam, non longe ab Antio olim,& uulpes foecajetiam infonu
nij pconotbcjjducat impiosjqui.f.malo cuentu, digni funt , q. d.
non tc Galaiea,nccme,t;c ferpens rumpat.i .interrumpat, iter in-
Ihtutom.i.inccpcum ab impijs li fimilis fagut^ .i.celeritertran-
fcurrrn-jperobliquura.i.cx tranfuerfo, terruit mannos.i.pufillos
equos, delicatorum qui lunc non prouehutiir,quid ego aufpex ,
prouirius timebo ? q.d. nihil horum Sunt textos,qui h.tbent ego
CUI cuiicbo &c [Nam anteq, auis diuina:).i.diuinatrix,& prxnrn
cia imbr!um,imminentum.r.cornix,repetat paludes ftantes.i.lia
gnanccs,utfefeIauer,ego fufeuabo prece.i. precatu uenire facia,
ab ortu folis . Vnde faulli elt aufpici)s,coruum ofcinem.i. ote ca
nentem, Scprognofticon bonum facientem, quo uis cornicis im
pediacur . O Galatea , licet.i.licitum eft per me, quia nihil mali
imprecabor, fis felix, ubicunque mauis .i- magis uis, fiue hicjliue
alibi, & uiuas memor noltri Si ptecot fup. ut nec picus .f. Mar-
tius lxuus.i.finiltet,& ita mali omninis,qa prsdacores progno-
llicarecreditur>nec cornix uaga.i.fpaciasinarenajUetct teire.i.
proficifei . Sed . 1 . licet ego nilobllem, cu vides quanto tumultu
Orion.qcamin ortu,quaminoccafunimbofus e(t, & tempelta
tem ciet, pronus. i.ocodus trepidet.i. properet . Ego noui.fmul-
ta experientia, quid fic.i. quid portendat, finus Adria.i. Adriatici
maris,nigcr.i.obrcurus qa vehementem tempeltatc,& noui quid
lapyx.i. ventus ab lapygia.i. Apulia flans, albens. i. albicantes nu-
bes inducens, peccet.i.contra id, quod oltendit facere folens, qui
pro alba nube , nigram infert iempelt.atem.Vxores & pueri ho-
iiium.fencianccjicos.i caliginofos motus . Aultri orientis, &fre
niicumsquoris.r.Adriaticinigri,& rixas treincces verbere. f. vn-
darum . Sic.f.in aufpicato . Europe, filia Agenoris , credidit tau-
ro dolofo.i.Ioui conuerfo in taurum, aut naui, cuius infigne erat
taurus, latus niueum.i.innocuum fup.e0e,& palluit.i.mox vfque
ad pallorem timuit pontum.i.mare,rcatentcm.i.manantem,beI-
luis.i.monff ris marinis , & palluit medias fr.audes .i. cum ellet in
nicdijs fraudibusjiam perceptis,audax.i.qu£ fuerat audax nuper
•i.paullo ante, in pratis vbi taurum afeenderat, & liudiofa Borii .
quos collegerat, & ipfa opifex.i.efFeftris,coronr.i.ferci,debits,
quia promiifx Nymphis, vidit node TubluBri .i. parum lucid.!,
nihil prxccr,aftra & vndas, cum elfct .f. in medio maris . [Qux
fi.) Erofequitur fabulam , authiUoriam Europes ad terrore Ga-
laies,diccns,Qu3e.f.Europi,fimul .i. Ifatim vt tetigit Creten .i.
Cretam infulam in mati /tgxo patriam louis , potentem cen-
tum oppidis, dixit . O pater.f. Agenor, 6 nomen rclidumfilis.i.
a fili.i,qiiia non meruit te amplius aupclbre pater, aut rclidu .f.
folum hlix,cum in te nihil iuns,prxier nomen habeat patris, na
& meruit, vt re ipfa pater (is,& 6 pietas. f. quam pacti debuerat ,
nec fine eius confenfu dirccderc,vida furore.i. temeritate afeen-
dendi taurum, vnde.f. veni ? q.d. d patria, qua nihil dulcius, quo
uc . veni ? quia in terram ignotam vna mors cft leuis.i. nimis fa-
cilis culpx Virginum , qu* raptores libenter fequuntur. Ne .i.
an . ego vigilans ploro, curpe comiITum,an imago vana .i> phan-

E R. T I V S.

taim.i,iii fomnis .ipparens, ludie i. illudit . neccarenicm vi’i}s ?
lic enim fnic a fciilii alienata ,vc iieicirct an n ucra auoct.i clfec
an fomnians libi auecf.i videretur, qiiJC.C. nugo v.iiu fngtens .f.
ab inferi.Sjporta eburna. i.ex ehore, qua balla .ul ctviiiin initcimc
in (binnia M.ines, ducit. f. iecum (omnum .i. inCoimnuni Mcluif
nefuit ^ q.d.nequaquam,quoi{iero agnolcic, ircpcrl>nigos Hu.
das,.m carpere flores tecenteis. i. recens ortOif.Si quis dcd.it. i,u»
potclfatem redig it,mihi iracx , nunc iuucncum infarnrm.f. ijiii
prius tih placuerat, ego nitar lacerare, & frangere ferro , cornua
tauri, amati nuhi modo.i. paullo ante mulcum.i.vehemonrer .

Ego impudens). f.line pudore , liqui penates painos Si impudcs
moror.i.dilFerro adire,aut detineo nc me rapiar Orcum .i. Plu-
tona auc inferos . O fi qins deorum audiv hxc.i. has lamcnc.atio
nes meas, viin im ego nuda mter errem ,aut errem inter leones
anceq macies turprs , quam ex mcerore contractura erat occu-
pet. i.inU4dec,malas.i.maxillas,decences.i.roleo colore, Si ante-
quam fuccus.i.radicalis & naturalis humor, defluat .i. difpcrear,
predx tenende fe loquitur, ego quxro fpcciofa.i.tandfpcTdum
adhuc fpeciofa Aim pafcere tigres i.fero.ciflimas bclluas. O Eu
rope,ad fe loquitur vilis.i.contemptibilis,pater.i.o(FtnIio pater-
na, abfens, i, patris abfentis,vrget.i.impellic . tc,ad inortcm,quid
celfas mori? tu potes Ixdere.i.lfrangulare collum, pendulum .1.
fufpenfum.ab hacorno.i arbore vicina , zona .i. cingulo lecuta ,

.i. quod portaiU tccum bene.i.comode . Siue rupes, & faxa acuta
dcitmanttelxto. i. genere mortis, hoc elt fiue malis pixcipitio
extingui,age crede te procellx.quxin tc fcopulos impellat, n:fi
mauis caiperc penfum.i.ncrc,aut carminare, feu peSere lenam ,
hcrilem.i.dommx, quam hic foVtitura es , & mauis f.iDguis rc-
gius.i.cum fis filia tegis , crad. pellex, & ita odjofs.quia concubi-
na manti, dominxbarbarx, quia non Grxcx, aut immitis . Ve-
nus ridens quod illi proprium elt,&: filius fup. Veneris. f. cupido ■
arcu , quo prius in louis cor iaculum amoris immiferar remiflb
.i.Iaxo,&non tenfo, aderat querenii.f.EuroptE. perfidum .i. do-
lofum louem.a quo rapta,& derelicta videbatur. Mox.i. paullo
pott,vbi iufit.i.illuflt & ludibrio habuit, fatis permittens eam fi-
ne caufafe exanimare, dixit . O Europe fup.abltineco fup. a mo-
tu, aut perturbatione irarum, & rixx calidae. i.fellinantis ad vin»
dittam.i.qn quidem, taurus inuifus ttbi, reddet cibi mox cornua
laceranda.i.mox aderit (& ni fallor) ad virgam uirilein alludit,

Tu nefeis (rem aperit elfe vxor louis inuidi,mitte.i ommefin-
gultus, & difce bene ferre, magnam fortunam , orbis feft us.i.in
creis partes diuifus ducet tua nomina.i. vocabitur a te Europa,vn
dc elt . Nomen donat e],quod habet, pars tertia mundi .

Aua decurrens lupa) Raualupa, inquit, Porph. a colore CLAR*
df . H 2 Ecillebreuiter,vt folet, nec minus dofti, innuens
eumcolorem,quo efl lupa,oIbus notiflimus. Acron aut,
vt offenderet iudicij .icumcn,ingenijq. copiam, quinque modis
hoc exponic,ita tn,vc aliqn etiam Raucalegifle videatur.Veruin
cum ea oia diligenter legeris, nihilo certior fuerit de eius nomi-
nis fignificatione. Rumpat & ferpens iter inflitutum. Vt fit, in-
quit Porph.intranfuerfam viam impios ducat, non impios reuo-
cec.hoc efl pius ferpes.Hzc verba nimis argutula vnr, vc vix cre-
dam Porphyrionis efle. Poeta.n.fimplici fenfu profert, ac vult
hsec impijs accidere itineris incomoda , non Galatea . At Acron
hic ferpentem celeritate fua equos terrere putat, cum poeta de
obliqua fiue cranfuerfa interruptione potius loquatur, etiam fi
id celeritate fiat, verum illud pufilluni . Hoflium vxores,pueriq.
cascos. Sentient. Non feritati barbarictenec puerili infcititedi
cit incognita eife pofle futurte cempcftatis indicia . Jta Acron ,
quafi poeta ita ad Galateam loquatur,mirumfinon nofeis tem
peflacis futura: indicia, cum hoflium vxorcs,ac pueri ct illa agno
fcant . Quoea poersmcntealicniflimaputomalam.n. tempefla
te imprecatur hoflium vxoribus,ecgo abpminantis funt hxc ver
ba veiappofite in Adagio Bnrotijs vaticinare, adduxit. Belluis
pontum mediasque fraudes. Manc.h6 diligens, &mulcx!edio-
nis per poncu, hoc loco intelligir Euxinum mare , quafi Europa
a Phoenice in Creta veda ea iueritjfcd loge erat ut Geographia
dofti fciunt.Adide pertincnt,quod per medias fraudes Cyaneas
infulas in propontide intelligi voluit . Piet.3sque dixit uifta fu-
rore. Non placet ordo que hoc loco facit Acron, quafi ipfa Euro
px vifta furore a poeta dicatur, fed conqueritur ipla pietatem,
qua patri debebat, uiftam temeritate, quod aufa fuerit cofcend®
re Taurum,quem furorem uocat . Ergo pater, reiiftum nome fi
lix,& o pietas uiifla furore.coflruendumefl.Non 6 pater & pie
tas rcliftum nomen filix, ut Acron perperam componit. Et filix
datiuicafusert. [An uitijscarcntem Ludit imago Vana) Va-
na, idern inquit, per ^ fomnia uana emittuntur . Hic Acron pla-
Horac. i iij ne

c A R- ^

™b"2ar, HK‘rXb»a^“»t-

".^!l,’i.i .on™bin= . E. B3rtar.m acc.p|^l pro^m™^^

mtcin pro non gwca,i'i quidam expofuit, cum tpfa dlet by
ad L Y D e N.

Periii mturnfe pttijimum yelle bibere ait de tleganlijtimc yino.fei
ira tatitafibrie . V t VegetiiH j aeutimj; reddat ingeniHm,aon mgierg'*
Satioae opprimat •

ode XXyiJJ' Dicolos , Difiro^hos : “it t
sic te diita potens Cypri .

Esto quid potius die
Neptuni faciam ? prome reconditum
•Lyde ftrenua Caecubum ;

Munitasque adhibe vimfapientiae.
IncJinare meridiem
Sentis ; ac , veluti ftet volucris dies ,
Parcis diripere horreo

Certantem Bibuli confulis amphoram.

Nos cantabimus inuicem

Neptunum , & virideis Nereidum comas ,

Tu curua recines lyra; '

Latonam , & celeris fpicula Cynthice :

Summo carmine, qu$ Cniden

Fulgenteisque tenet Cycladas : & Paphon
lundis vific oloribus.

Dicetur merita N ox quoque Nenia .

I Esto quid podus)Lydem hortatur , vc in Ne-
( ptunalibus optimum vinum exhibeat ,canetc|ue
I (>rumvicifljmNcptuni,Nereiiiumlaudes'. La-
I tonnf etiam ac Cinthis, demum Veneris . [Sere-.
I nua) Fortis, vigilans. [Caecubum) Optimum vi-
num, de quo latius rupra.[Munita?) Sapientia .n.
pcriejpfamfortiflimaeli. [Adhibe vim) Adde vim. Vino.n.vi-
fcs augentur. [Inclinare meridie Sertis) OHcndit maiorem dici
panem, protentam, & diem ipm tendere in occafum, inde opus,
VI citius conuinia parentur. [Horreo) Pro vin.iri.! ccli.i , po-
fuit . [Ce/fantem) DeRdcm & in feceffu manentem . [Virides)
Coerulei oc', finguntur aqua^ Dij . [T u curua recines) Declarat
illud innice.iSiimo carmine) Vclmaximo,vel nouiihtno . Qiie
G nydon Venercintelligit.deGnydo aiic fupcriiis videtoCeCy
cladibus etiam, & Papho . [Ftilgcntcs) Propter fpiitnas, idacci-
Olares dit.[Iijnflis oIqribus).i.cignis,dicunt.n. Veneris magne, currum
magn® a cygnis trahi aucqa per albedinem fignificant lautitiam
potius, qadulciflime canant. vtdem6{{returam.in
tium aios, cantu tr.dii, Dccurriwcro Veneris. Apul.lib.vi de
ve«r« Afino aureo, (ic att.At Venus coelii petit, iubecconftrui currum
quem ei Vulcanu' fubtili fabrica ltudiorepolIiuerat,& ante tha *
lami rudimencu,nupcia!e munus, obtulerat, LuniE tenuantis de-
tnmcnco conrpicutim,& ipfius auri dano pretiofum . De multis
qua:circ.icubiailumdaiftabulant. procedunt quatuor candi-
d 2 coIuby,&hi!.irismcefribus,pifts colla torquentes, iugum ee
meumfubeunr,fufccptaquedaaletefubuolanc currum Dex »

■I'”'. hia'iUc. [Mmn V'""'* Mnora familia ,

I N V M

funere honorato^i vicolJi,vt,rcribit Cic.Latius tn fijpluj vM., .

- Elio quid potius dic Neptuni faciam?) Quid magij r' ^

dum elhfelto Neptunalium die, quam vtCacubumdi. ^Cil

^ auturPamicam fu.im alloquitur.[Lydeftrenua).i.citarr '

cubum) Vinum didum volunt, eo quod cxccc,& cofundat li;^ *

nium [Mumtcadhibevim)Qusnullicarui fubiedlaca h '

ne aut au . vim fjpicntix , per vinum Adhiberi . [Inclinare m!'
ridiem Sentis, )Hoc cll feneis mclmare diem in occafum, n ml'
ior fieri deberet , & augeri Ixtitia . [Ac veluti Itec) Hotiaiur Jd
ccleritacem promendi, dum dicit breuicatem impatientem mo
rarum. [Parcis)Cefla5quafiHec, cum celeriter abeat. [B,bu‘

li) P;oprium nomen.i.Bibuliconfulatu reconditum . [Viridfjs
Herbis ftmiles aqus fucatione . [Recines) Iterum cantabis.i.^j
ternatim cantabimus . [Latonam) Dianam , propter quod tri.
nominis df . ipfa enim Luna,ipfa Diana , & Ptoferpina df , ideo
modo Lunam, pro Diana pofuit.[Spicula Cynthtx)Simulos Ve !

nerisdicit 3macoris.[Sumo carmine)Autmaximo,auiincQnru i

matione carminis. i.in fine Veneris, cantabimus laudes . [CycU.
das) Nomina infularum,quas Venus Vcaa,circuitcygni$.[ivje. |

nia)CarmiiiemortuoiJt . [Nenia merita)Conuenicte carmine.

nam tja tenebrofa nox elt merito lugubri carmine df . Nenia, n, t

carmtnclt,qiiod mortuis cantabatur, in honorem inferorum. j

Sed quia nodem prxdica turus erat, propter tenebra, & fomnii *

quK morti proxima creduntur, ideo dicit Nenia noftis.

BHo quid potius die)NeptunalioIfe die efle (ignansfitiQ^^ p a.
tes efi qua potius debeam facere, quam vinum ^mete Ne '
ptunalibusfMinutxq. adhibe vim fapietix munita fapien-
tia bene cf quia nulli. f.fortunx fubieda e(t Gr^ci aut aiunc.Vim
fipientix adhiberi, per vinum.[Inclinare meridie Sentis in occ.)

.f.die inclinare, [Cclfantem Bibuli confulis amphora) .i, in hor-
reo ceirantem,& quafi relidentem Bibuli confulis aut, eo anno,
quo Bibulus coiulatuin geHit natam, [Sumo carmine)QucGny
don,Fu!gentisque tenet Cycladas.i.in confumaiione carminis,
Venere cancabin'ius.[Ii’idis vifit olocibus)Oionbus>i. cygnisiii
diSjVedareuillc Gnydon Cyclad.is , Paphon . [Dicetur meiita
nox quoque Nenia) Nenia eft, carmen, quod in mortuos canta-
tur . Sed bene nodi hoc carmen accoramodar,propter tenebras,

& fojTinum, qus morti funt proxima .

F Efto)Argni narrat Mancinelliis.Ordo eft. Quid faciam po ASCtR
tiusjfcUo.i.folcni die Neptuni, quam fupp.l^tum conuiiiiii
agam,q.d.nihil,& ideo 6 Lyde^ me Ilrenua.i.diiigcns,C^
cubum fup, vinum, reconditum. i, itejf atque iterum occultum, &
adhibe fapiemioE muiiitx f.per fobrietatcm,vini.i. violentiam .i,
pelle lapientiam vino, aut, vt Macinellus fencit adauge vires eius
quia uiiiurr. temperate fuinptum, acuit ingenium . fed non qua-
drat loco . non .n. vult temperate fumere , fed vfque ab ebrieta
tem . 1 u fentis irieridiem inclinare.f.ad occafum, ac parcis.i. cel
fas, deripere horreo. i.cclla vinaria, in quam vinum , vc frumen»
tum in horreum congeritur, veluti. i. perinde atque dies volucris
•i. cito volubilis,& [ranliens,ftct.i. perfittat cefias dicodeiipere
amphoram.i. magnum vas vinarium, ceflantem.i. nihil agentem ,
horreo Bibuliconfulis' . aut smphoram Bibutico
Iulis. i. lignatam anno confiilacus eius ceirantem.i.ociofam . Nos
cantabimus, inuiccm.i.vicillim Neptuntl 3 & comas Nereidum.i.
Nympharum mans,virides.(.aquje funi, tu recines .i. qos dicam
iepctes,Lyr.i curua Latona, matrem Apollinis & Dians , &fp'“
cula Cynthi3e.i.Dian2,,i Cyntlio monte Deli , vbi nata df cele-
ris, quia ven.i tri x ell,& fummo.i.fupremo carmine , dicetur fup.
ea,uidelicet Venus, qux vific, Gnydon oppidum vbi pulcherrima
Veneris natua,a Praxitele exculpta,& Cycladas. f. infulas , cir-
ca quas vedain concha ad Cyprum, & Paphon vbi peculiariter
colitur, ad Cyprum, oloribus .i.cygnis , iundis .f.ad trahendum
currum Veneris . Ec nox quoque.i.cc, dicetur.i. laudabitur, Ne-
niad.cantilena Nenixfimili. meri ta-i, qua meruit, quod nos per-
noftantes feruarit.Argutx funt rones ordinis . Nam primo l'i»
bendo,expeIlitur fapientia,mox caniiur a potis folutis curis, car
men diei felto congruum . Deinde carmen venatorium Dians,
moxlafciuii Veneri ac vbi vox, & ratio vino ftpultx fune, canti»
iena exit in Neniam .i. in vlulatum , 8t plangenti fimilem ferea-
tum,non quod cnftes fint.fed qi ebrij Neque Nenia femper tri»

Itium clljfed imperite canentium , vt puerorum , vctulatum , &

ebriorunn. Vide annotationem xli). Bonfinis . ...ftl

'^Pjcula Cynthi*) Per Cynthium Dian.i intelligiCjnonyefi^c Bj»/ii*’f

S Picu
rc.ir
verfi

"'l.’^'‘'’P*'ff3ntur.Quod fi huic verbo addatur, & copula, &

verfus sque Babit Si clariffima erunt OJa,vt fit ordo,&
r! ""f' Gnydon, folg^Siq-

'-ycladas. & yiGt Paphon iunSis oloribus .i. Venerem ipftm .

[Quoque

«4

liber tertivs.

rOuooue Nenia) Neniahocloco accipicndu Tcntio procarmi

ncaUquo ad laudandum nocicmaccomodaio.vtiiiordt). [Nox
quoque diceiur merita Neni3).i.mcrui5 laudibus non carcbii .

1 ^ Ntcrrogatjonem habet hxc Ode ab imijo,quid potillimum
faciat fcUo . Neptuni die.rerpondet continuo bibendum ef-
te . Vbi quinque optimo prorequitur ordine . Primum enitn
pellitur fapientia fecundo cantatur carmen felti diei, cerno car-
inen venatorium, quarto lafciuumjvltimo fequiturvlulatus,qua
hoc loco Neniam vocat . Ipfe etiam poeta Epitt.j.pro cantilena
vfurpauit Neniam . H*c cum ita habent, mirum eft q commen-
tatores, pratter vnum Badium, nihil horum, attingant. In fimis
vero Acron,qui aitjquofdam dicere . Cscubum vinum diaum ,

eo quodcececj&confundatingenium, cum ab oppido

ns in linuCaietano idnorainis habeat, vt e auftor Str.ib.Ub.V.
Idem Acron Latonam exponit pro Diana, propter quod trino-
minis dicitur, inquic. Et fpicula Cynthi* flimulos Venetis quali
Cynthia fit Venus Mancinellus autem, Adhibe vim exponit, ad-
de vim . Vino enim, inquit, vires augentur . quod reSe reprehen
dic Badius . [Celfante Bibuli Confulis Amphoram M.Calphur
nius Bibulus Quos, fuit cum C.Iulio Csfare anno ab vrbe con
dica dcxcvj. Qui proximus fuvt ante eum annum , quo coeptum
eft bellum Gallicum, quod geflic. C. Cxfat cum Gallis,d quo ad
finem bellorum ciuilium funt anni circiter triginta, poftq- Hora
tium h*c fcripGfle eft verifimile verum hxc non funt tanii . [Su-
mo carmine) Quiddam Bellus annotator ante hsc verba ponit
in priore carmin*,& coniuntftioncm, contra fidem omnium exe
planum quali, non fic longe venuftior. Senfus fi poft Cynthi*
geminus punftus pOinatur,vclut qui exeatledtocac deinde inte-
rat, Summo , carmine nouam fententiam .

AD MOE CENATE M.

Inuitat Macenalem ad conuiuium cjuoi iUi inftruxerat, Cum amfiho»
ra dilicatiptmi yim cr ynguentit ,fuadet^;negraHeturfauUulumadf«
diuertere. Sam licet ampbare fitfvrtuna nen ingratam tamen illt yKtf
Jitudinem rerum fHtHram,neqaediMtt mundam paupertatem, itaque a»
tam peliilenli inflanti, monet,yt vrbe cedat & fe pofitii pubheu nego
tijs,gemo^& bona valetudini det operam, flultum enim ejje,mmium vel
le fapere, aut de futuro anxium effe,j‘edeoquod adeflbene vli prudentu,
feiiciflimi autem qui non ex fortuna pendet, fed ita feipfum comparanti ,
vt quidquid accident, hoc ferat imperturbato animo.

ode XXIX. tricolosy Tetraftrophos : 'yt ^
ndes ht alta flet niue candidum .

— o- — uu-uu

—U — uu-U- .%

-UU-UU-U--

Y R R H E N A regum progenies, tibi *
Non ante verfolene merum cado
Cum flore Mcecenas rofarum,&
Prtfla tuis balanus capillis
landudum apud me eft. eri pe temor^;
Neferopervdum Tibur, & Eful»
Decliue contempleris aruum, &

T elegoni iuga parricidas .

Faftidiofam deftre copiam ,

Molem propinquam nubibus arduis:

O mitte mirari beatae
Fumum , & opes , ftrepitumq. Romae .

Plerunque grats diuitibus vices ,

Mundxq. paruo fub lare pauperum
Cocnas ,fineaulxis,&oftro
Solicitam explicuere frontem .
lam clarus occultum Andromedes pater
Oftendit ignem, iam Procyon furit ;

Et ftclla vefani leonis ,

Sole dies referente liccos .

Iam pallor vmbras cum grege languido .
R luumcpic Mus qua;tit , & horridi
Dumeta Syluani ; carttque
Rip.i vagis taciturna ventis.

T u ciuitatem quis deceat ftatus ,

Curas : & vrbi folicitus times ,

Quid Seres , & regnata Cyro
Baiftra parent ,Tanaisque difeors»
Prudens futuri temporis exitum
Caliginofa node premit deus :
Kidetque , li mortalis vitra
Fas trepidas, quod adeft, memento
Componere *quus . cetera fluminis
Ritu feruntur , nunc medio alueo
Cum pace dilabentis Etrufeum
1 n mare j nunc lapides adefos ,
Stirpeisque raptas, & pecus ,& domos
Volueniis vna,non finemontiuni
Clamore , vicin^que filuje ;

Cum fera diluuies quietos
Irritat amneis. ille potens fui .

Laetusque deget: cui licet in diem
Dixifle , vixi : cras vel atra
Nube polum pater occupato ,

Vel foie puro ; non tamen irritum

Quodcunque retro eft , efficiet : neque
Diffinget , infedumque reddet ,
Quod fugiens femel hora vexit.
Fortuna faeuo Iseta negocio , &

Ludum infolentem ludere pertinax»
Tranfmutat incertos honores ,

Nunc mihi , nunc alij benigna
Laudo manentem . fi celeris quatit
Pennas : refigno qu$ dedit : & mea
V irtute me inuoluo ; probamque
Pauperiem fine dote qusro .

Non eft meum, fi mugiat Africis
Malus procellis , ad miferas preces
Decurrere ; & votis pacifei,
NeCyprise, Tyriaeque merces
Addant auaro diuitias mari .

T unc me biremis prsefidio fcaphs »
T utum per Aegsos tumultus
Aura feret , geminusque Pollux .

k YRRHENA regum) Moecenatcm,vtfecuconui
I uiaincac.exhortaturcSicii.n.feiandudu optimum
1 pro fe merum feruaffe , patafleque et & coronas &
vngucnca fibi. ordo eft . O Mcecenas Tyrrhena
llg^Faajn gemes regum iandudum apud me, eft tibi lene me-
rum caflo non ance verfo . eft balanus , prefia tuis capillis cum ,
Tofarum flore . [Tyrrhena regum) De Moecenatis profapia la-
tius Odej. [Tibi)lntuam gratiam. [Verfo)EiFufo. [Lene^h^e
te ac fuaue. [Balanus) jiuxave'* glans df. Verum Acron dicit elfc
herbam vngucniariam,fed fecus eft. Nam (vt Plin.fcr.lib.xij.ca.
xxviij.) Myrabolanu arbor Troglodytis, & Thebaidi, & Arabi®
cois eft nafccns vnguento,vt ipfo nomine appatee, quo ite indi-
catur , & glandem eife arborem . fruftus eft magnitudine auclla
n® nucis, vnde liquor exprimitur,feu oleum, odoratum quidem
vnguentarij im corticem premunt medici nucleos tundunt affu-
fa eis paulatim calida aquam . idem aut oleum balaninum dr. vn
de idem Plin. lib.xiij.cap.j. ficait,vnguentorum expediti flimum
fuit, primumque vt verifimile eft ex brio balanino oleo . po-
ftea vero licSulinumtenuilTimum oiumeft. Conftacex Lilijs
balano calamo &c.& paullo inferius i{a,Nardinum , fiue folacu
horat. 1 iii) conftac

ANTO<

Balanm

Vnguita

T.fcj.

CARM iNVM

cSflitompluciobilanmo.iunco.collo.rarJo. amomo, Sandign^S^cn c6d'lod?i^^

baifamo . [Prcfla) Eaprtflapto '“'® fundaca ctt.qui per ignoraiiam patrem fuum VlylTcn, ititr’
exprimitur odoratus, feu oleu™ :,,„,^Dirricids') rFaftidiofam defere copiam) Qii® falhdium aliqfi ineerip" d'^*

Lat!| in fum- xum,vt proprias diuitias aliqnfaHidiat. [Werunque|rat»!i^‘'‘

Tufciilum indicat . qugdin.Roms co p porohyno tibus vices) Viciflitudinem rerum dicit gratam folerf e/Ti>J^*'"T

mo m6tis.de quo latius Epo^ prima id au , , yj ^ j bus.quos interdum poli diuitias , & copias deleftat famiha
alferit,Tclegonus tod.der* „ied>ocritas . Ordo eli . Plcrunquc mund* cceniB.grat* r "‘'7

pianoranciamp3treocciderat.[Copiam)Quamtccumliabe . . r .. .ujj & odro fuoer oaruo Lare

-Mole oroDiiiQuam) IpRus Mcecenatis turrim mtelligit.de qua mcibus ( ne aiiisis . tsc ouro lup^r paruo Lare pauperum explu
\lolepropmquam;ip f^r^«rhc TneSa- cuere follicicam frontem.i.triliem Scobduetam rueis '

in Epodis, fo mitte inirati)Ex illa.n.turri tota fete vrbs fpefla.

batur.qd' latius rupraoficdimu$.[Iam clarus occultu) Propter

imminente ilium.Mmcenatc ad hilaritatem inuitac.[Claruspa

e^phi* ter) Habec.n.Cxpheus ftellas dece noucm.vt Higinius oliendic.
[Androtredes patcr).i.C?pheus.Jcquo larcIib.iiiJ.Met.& apud
Higin.Colum.aut lib.xij.fcr.Sepcimo Idus lulias Cf pheu vefpe
re oriri. Idibus auflulijs Procyon exoritur mane xiij.Cal A ug,
Sol in Leone tranficum facit.nono aUtCal.Aug, Leonis in pedo
re, clara flclla exoritur . [Procyon) De hoc late fuperius. [Tu ci
uitatem) Oliendit fuperius paftorcs cum grege languido, elUis ,
fugiendi gratia fubire vmbram , Marcenas tnnunquam ab vrbis
cura vacabat. Hinc eum hortatur ad curas ponendas, vi omillis
futuris przfencia tm amplexetur. [Badra) In Scythia e(i Badra
vrbs quz etiam Zariafpa appellata eli , vc Strabo docet lib.xj. in
Plinio tn iib.vj.legicur Zarialia . vbt etiam ait Badri quoif oppi
dum Zariatie.s,quod poliea Badrum flumine appellatu eli. [Cy-
TtfMM ro)Legedehocruperius.[Tanaisdircors) Isfluuiuseliq. Euro
pam ab Afla difiungir,atque ambarum lines vtrinque perlibens,
in Borea rernis,pSauromacasin Scythiam,vrqueatq; in Mceo*
tidis paludem protenditur . oritur aut ex Indis montibus . aud.
Dion.& Strab.lib.xj. [Difeors) Vel «ja Europam ab Alia dilitin-
git.vei populoif feditionem. [Prudens futuri) Oftendic Deu
prudenter futura coelalTe hoies , de qua re , illi minime ea curare

debent przfentiaq. tm fumere.[Aequus)Mitis, benignus, q.ecus,

& fine cura. [Cetera fluminis) Coparac res humanas flumini-
bus, quomodo placida fluunt, modo inquieta imbrium copia, ica
&hoium res litz.fubiiis aduerfis turbantur. [Potens fui.),i.dns
fui ipfius quod folius cll fapientis.[In diem).i.in prifentcm die
nihil de cralimo cogitando . In dies aiit, cll diem,quod quotidie
cum quodam incremento, vc Crefcenre in dies multitudine. In
diem vero plevunquecum hoc verbo viuo iungitur . vr, Volucres
in diem viuunt.i.in przfencem diem . nihil de crailino cogitates.

[Vixi)llleaucviuetedicitur,qciimlztitia,&uirtute degit. [Oc
cupato) Pro occupet, vt inferiora olteiidunr. [Tamen) Qu.iuis
nube vel Solcoccupauerit aerem lupiter.i.quauis pofficfelicia,

& infelicia tradere no poterit prxeerita abolere. Ergo frueda eft
dies & Izti na remotis curis . nam quz futura funemne elTe aduer
•n‘^^^-'i7a‘^“.^‘'‘^i''°^**)-'-fl'jicquidpricerijr. retulit, aut ad
Illud Vixi . Eli emm fcnfus,g, przteriu nullo pafto eti.i lupicer
pot & mlefta reddere, quauif (vtdiximus) bona & ma

lapoUuhoibusmfucuruafferre.[Diflinget)Dcftruec.rFueies^
PrztenMs.[Mancncem).i.fl3biIcm,[Refigno) Reddo. [Mein.

uoluo) Me munio fola virtute, fi adtierfa fortuna aufert externa
bona.[Mnc dote)Sine cenfu.[Non eli meum) Oltcndi t ad fc mi

tc,hoc eli vult elTc pauper, &prob«s.[Vocispacirci)Cum dijs.n
votis mediantibus videmur p3cifci,cumaliqdperimus.[Cyprie)

Harat^curr-^^*"??"’"- P^ctiit Ode fhic au: Lcusd?-
nau a?ecefl.V^ ' il^^^^^Cypn^iMyrtorum pauidus

l.drofcaphxbircn„s.,,p.™,tn.,iiicute.p.r™od7i.uioatioi,™

rfiigtrc fc innuir. [Geminus Polluii) De CaUorc & 1‘olluce fu
nentibus nautis 1 vide libro ptimo .

A C K . ' I ’ Tnfca.St Tybetis Tyrrhenus diftus eft. ,t Tyt

I rh no,, boues, in aurninelauit Iberas . Simile el( autem
Ium ad eii ■ i"-!»' ™

wm . [landudumS Ac fi dis-d-rAi* u «gnihcat vnguen-

diur-F..,.,. \ ' _'”'*'H®comniamtuohnnr.,.ri...

cuere follicicam frontem.i.triliem &obdiittam rugis front '
Izcitia extendere, hoc ell explicauere . vc Plautus . Exporge fro"'
tem. [Andromedes pater) Cipheus Aethyopum rex^Zetheus”
qui inter fidera collocatus dicitur proximus Orioni . [Ollend ’
ignem) Denunciac zllatem. vt Findit Canis aftifer arua. fiam
Procyon furit) Stclla,quzanre Caniculam oritur. [Cumoreo
languido) Aellu fatigato,vc. Nunc & pecades vmbras & fngofj
captanr.[Ripa pagis taciturna ventis) Qusppfonitum fi vento
non mucaca,vc Alpice ventofi ceciderunt murmuris aurz.[Tm.f,
uicacem quis deceat flatus) Oliendit aut Mcecenatem pnfeftu
vrbis co ipe fuilfe. [Et regnata Cyro) Cyrus rex Perfarum fuit
ideo genuscomemorac. vt.Vitimafecu BaSra vehit. [Tanaisq'
difeors) Tanais flumen in Msotidem paludem fluens. Difeors
aut ideo diiflum,quia di fccrnit Europam & Afiam liue quia ineo
Iz regionis illius feroces runcj& frequenti inter fe difeordia coi
liduncur . [1'yidens futuri) Prudenter dicit Deum fccilfe nefeiri
futura, tanq, qui hominem vellet pro breuicate vitx vei przfenti
bus .Ordo ell. Prudens prsmicDeus exitum futuri t^is caligi
nofa node & ridet, fi mortalis trepidat vitra fas . [Coponerez-
quus) lullus linire, vnde lices compofitx dnr finicz: vr,Nono-
ftrum inter vos cantas coponere lices . [Cetera fluminis Ricufe
runtur) DiUbuntur,hoc cll alia curfumfuu habent, vt fi Brachia
forte temifit ; Atque illum in praeceps prono rapit aluens amni.
Ordo efl : Cetera feruntur ritu fluminis nunc cum pace dilabcn
tis in Hecrufeum mare medio alneo , nunc voluencls vna adefos
Japides,& raptas flirpes,& pecudes, & domos per allegoriam dc-
feribie variet.iccs, & vices vitz humans qus du quieta & leta eft
fubito aduerfis cafibus inquietatur & perturbatur. [Scirpes ra-
ptas) Extirpacas . vc mpidus montano flumine torrens Sternit
agros. [Diluuies) Noue tepcftatem dixit,cum oes audores hoc
diluuium poruiircnt.[ Irritat amnes) Incitat, vt, Irritat verunque
telis.[Ille poten; fui).i.iHe felix efl,qni modum vite fue habet,
fiue qui futura non curat , [Cras vel atra) Perfeuerat perfuade-
re prcfentia tm curanda, nec futuris animum c6modari.[Occu«
p.uo) Pro occup.ibis.[Non cn irritum,) Hoc eli non polfe com
modum vit£,quqd iam perceptum fuerit infringi. [Quodciique
retro cll) Quod iam tranfiuit.i.preterita non poterunt immuta
ti quamuis futura incerta fint,& ideo deline elTe follicicus de fu-
turis. [Diflingei) Confundet,immutabit,fiue conuel!ec.[Fortu
na leuol^ta negotio) Qjiedeledacurmcercis, & inquietudine
boiuna g.audec,dum prorper .1 mutat .aduerfis . [Infolentem) Ini-

quum,nouH ;vt,Iuuen. (Quoties voluit fortuna iocari. [Ludere
pertinax) Quoties voluit fubaudi . [Trafmutat incertos hono-
res; V ciu ipfos honores incercos,an tranfinutando incerti fiant
Fortuneinco(l3ntia.[Pcrtinax),i perfiflens. [Laudo manete).!.

? laudo illam. [Si celeres quatit penas, regno

que dcdiO.i.du ad alium dcuoiar.teddoouod dederat. [Et me.a
”1^ *nucluo),i.mea virtute me munio no timens incerta
f,-... defidero,auc formido, quod prcftat bona con-

TFr vr^fi’ ^ P^’‘*‘[Hio>nec tempellati quiflu caufa me comitto .

^ijs homincs ohieda-
omnia recipienti , quali quod

Snr v ordines remorum

«o P„l|„,fere, mcpeiAv

Nnn iZ '■'““I". Ironkedixic.

[G™!!"'!' Pollux) Ci'l Ca-

«^nrell.gendus tU amborum enim Itdic fimul n.ircunrur .

•Irrhena Regum progenies) Simile fll . 11 . lioc principii : P “
Meemnas .irauis.editc regibus. & cur cum lic appeller, ibi

T -li

ftinar? ' '•"^^'^’['’‘^’^^'^“'^^^'^Meca?njtem.adcpiiijscui,de-

‘°"‘‘'“""'‘'‘“'>»‘“e.»i>a=hieTomu,"nrZ™^Z*v!i!“'^ Vlylfem occidit. Z”

c omnia ptorpiccret . [Telegoni

T am Mecoenas dicitur m hortis fuis exttuxillc : vnde lifc

L I B E K.

«mrtia prorpf.!%.thac, [SoUcie im (•?{pl(cucrt frontem). i.trille ex-
liiUr.uierc.Llain clarus occultum Androtinedcsparcr)C^plie’is,
qui ('.inter llJerj receptus ett.[l3in Procyon furitO^^iclla e(t
ante Caniculam oritur.[Ecl{cll.ivcrani leonis,) Stellam ,p toro
ligno JixK.in quo Iblem neccire cit cHc monfe Augudo.quml clt
feruenciinmum anni tempus . [Tu ciuttatem quis deceat llacus,
Curas : ) Apparet illo epe pratfeftum rrbis fuifle Maecenatem .
[Tanaisq. difcors.) l anais flnuiuselt Buens in Mceotidem pa>
ludem,& indem Pontum. Difeors aucdidus,qidircernit Euro-
pam ab Alia . nili forte ad incolas eius referamus hoc epitheton,
q» inter fcferocilHmi Barbari difeordar, [Ridecq. , fi mortalis vl
tra Fas trepidas .) Qm .f. nefas eft inqmrere futura, quae di; nos
nefeire voluerunt. [Quod adelt, memento C6ponere*quus).i.
phtibusfruerCjS: ea q adfunesqua mente compone. [Nunc me-
dio alueo Cumpacedilabentis Etrufeum In mare j nunc lapi-
des adefosQVatietatem & vices vita: humans,q modo quieta, ac
Ista eB,modo aduerfis cafibus inquieta, ac turbulenta, p allego-
tiamdefcnbit. [Cui licet in diem Dixifle,vixi : ) Pcrfeueratp-
fuadere pheia comoda amplectenda, de futuris non elTe cogi-
tandum. [Non th irritum (^odeunque retro eft, efficiet) .i.no
pocclt comodura vitas, quod iam perceperit, infringcre.[Ludum
infolente ludere pertinax,) Veteribus vficatu elocutionis genus
Ludum ludere, ficuc vita viuere,& reruitutemreruirc,& multa fi
militcr.[Tr3nfmucat incertos honores,) Verum cranfmutando
incertos facit, an quia incerti funt, ideo iranfmutare eos putet.
[Rciigno cm£ dedit:) Refigno.i.rcddo. [Et mea Virtute mein-
uoluo:)Direrte.i.mc mea virtute munio, nihil ab illa timens, aut
defiderans,contencus fola ,pbitace,& bona cofcientia. [Sine do-
te), i.fine opibus [Non clt meum, fi mugiat Africis Malus pro-
ceJli.s)Nec vits,ncc propoliti mei cH,inquit, aduerfa timere , qa
nec periculo, nec tempcfl.ati qurftus caufa me comitto . [Diui-
tias mari .) Cum mare habeat diuitias, obruendo naucs cum re-
bus pretiotiftimis . [ Fune me biremis prifidio fcaphs, Tutum
per i^gxos tumultus Aura feret, geminusq. Pollux .) Tunccu
maxime feuiat tepeftjs,inquit, ego tutus nauigo pfidio Tcaph® .
fed per hoc allegoricos fignat fe tutum , fecurumq. viuere , quia
non quxracdiuicias. [Geminusq. Pollux.) Quia horum fidera
cum fe ollendunt laborantibus nautis, prtebent fpem falutis .

A5CBN. Yrrbena)Moecenateminuitasaic,0 Mtreenas progenies
I Fyrrhena regum. i. regum Tyrrhenorum, hoc eft Etrufeo
X. rum,vt inj-Ode j. libri vifiim eft, merum lene.i.viniimite,
cado non ante verfo i. vnde nihil cxh.auftum eft, eft tibi iandudu
apud me cum flore rofarum , & et balanus, glans vnguenuria .f.
niyrobalanixpreftj tuis capillis.i.ad inungendos capillos tuos in
vnguencum pi'eira,adcft.eripc ce mori.i.feftina, qua omnia para
ta fune. Non,autne,concetnpleris.f.merico femper, videlicet ex
domo fua , quam in loco fublimi habuit Moecenas Roms , Ty-
bur vdum .i. riguum , & aruum dtcliuerEful®, oppidi in Latio
quondam non loge a Rom.iin rupe politi, & iugi Telegoni par
ricidjE.i. T ufculu a Telegono VJyflis & Circes hlio, qui patre p
ignorantiam, vc aiunt, fpina venenati pifcis occifo, in Italiam re-
di]t,& Tufculum condidit. Fafttdiofam &c. vt Moecenatem com
modius in agrum pelliceae , inducit contemptum relfe vrbanal)?,
quK ex copia interdii faftidiiim,&,vt dntjnaufeam patiunt . vnde
dicit. Defcre copiam. f.rerunjjf.aftidiofam .i. faftidium parietem,
& delere molem. i. turrim grande, propinquam nubibus arduis.i.
in nubes vfque cdudam , & omitte mirari fumum. f. ea fumarijs
innumeris arcendentem,& opcs.i diuiti.is,& ftrepitu .i. fortuna,
aut pedum coeuntium ronitum,Romsbeata; ,i. mulcii diuitis,q
oiaex turri fua profpeftarc poterat. Vices .i. viciflitudincs.hoc
eft fuccefliones epularum , & apparatum tenuium poft opiparas
& rumptuor.is coenas.plerunque.i.vt plurimu gratz diuiribus,&
caen^ pauperi mund^.i.fatis lauta:, fub paruo Lare,fine auljeis, q
fine in p.arictibus,8£ (me nftro.i. purpura, hoc eft fine tapetis pur-
pureis, qu^ fuper leAos tternantur , explicuerunt. i. exporrexe-
runt, frontem follicitam.i.dempferuntfronti follicit^ rugas, re-
dado.l.iio .id hilaritatem. [Pf .Andromedes) .f. Cepheus incce-
luin transl.icus,iamcUrus.i.rcienus,oftendic ignem occultum, f.
pruK.aut vix vilibilem^p vehementiam ardoris eius, & Procyo
.i. Anticanis.&ftella Leonis vefani.i.tnfaniam oUendentis .ardo
re fuOffurit iam Sole referente dies ficcos.i.fine pluuia calidi (fi-
mos, vtin lulio fit, quo menfeSol in his fignis cftjpaftoi felTus.r.
calore,qric iam cum grege languido.f.pr^ calore, vmbras & riuii
& dumeta, in quibus dehtefc.mr,Syluant.i.fyluarum Dei, horridi
.1. ferulis & alijs virgultis afperi , & in^qualis , & ripa taciturna,
quia impetu aquale caret, caret uentis vagis .i. vagari folitis, hoc
ell, omnia pr^ nimio ^ftu refrigerium & rcfocilliationem qrunr.

T L R T I V S. Ry

tn tu cnr.is. (..ardenter dirpicis,qs ft.irin deceat eiuitatc.f. Roma
n,im,& tu folli citus times vrbi.qd >crcs, proximi ad Indu popu
li,& Bj^lra vrb» in .‘'cyrhia, regii.it.i Cyio , qui r«'X Perfarum cc
Scyih<isdel'>cllauit,red cande vi^us pa-n.isdc'dii 6t qd 1 .inais i.
fluuius ille cx India in Scythiam vlqnc profluens ,iioc eft accola
cius, difeors. i.multa proelia moueiu (funr.n, bellicoli) parent. i.
moliantur vrbi. Deus prudcs-i.prouidens.fciens quanta'mala ho
mini cx nimia cura rei^ futurarum obuciiiant, premit exitum lu
turi t^Jis noCte caliginofa.i ignorariono mul* J,& nder li morta-
lis trepid.ic vitra fas.i. p!u^q^aselt . Htmc ordinem non recipit,
auc potius non capit Bonfinis, volens ad Moecenare referri illud,

Prudens futuri tpi. . Mihi aiit parum liquet ,curMacenati de-
tur, na li ellct prucle.is futuri ipis,non umeret qd Bsitra parent,
fed quod Baitra pararent . nam feiret quid parent, & qd pofiint .

Nec video cur Deo negetur c5uenire, c« a Quintiliano , & alijs
multis dicatur prouidentia . Contra aut v f mirifica fnia, Deum
prudentem Siprotiidum futuri rpis ccelare nos exitum rpis , ne
aut fecuri nimis , auc foilicui viuamus . cuius ergo horam mor-
tis nos latere voluit, & finem mundi, dicens, Vigilate viique,qiiia
nefeuis di em, neque horam, Et Non eft veftrii 6rc. Memento c6- ^

ponere.i.bene regete,& moderari, qund adeft.i.rem pr^efentem ,
cxillens jEquus.i.lenis,& quafi in vtranque fortem paratus. [Ce-
tera i.qux non funt pnri.i, feruntur ritu fluminis.f. T yberis , dc-
labeniis in mare Hetrufeu nunc cum pace, medio alueo.i.per me
diumalueurn no tranlcendcndo ripas,& voliicnnsnunc.i. inter
dujlapide.s adefos.f.vi aquarum, & ftirpe.s .i. radice* rap^ss (Inufi
lateaut fcemimno vtitur. Nam Maro riixit , At ftirpem Teucri
nullo difenmine facrum &c.) & pecus & domos raptas . r'6t auc
Ordo efle. Lapides adefos & ftitpe.'-.raderos,& pecus fit domos
raptas, volucmis dico vna.i.fimuljhoc eft vno impetu, ro fine cla
more.i.cu murmure montium,S; lilu* vicinx,cum.i.qh,diluuies
.i.iniidatio aqu.irum,fera.i effera, irritat amnes quietos. f.ptius ,
Ille.r.hoquifqs eft, deget.i.vita peraget, potens .i. compos fui &

Ixtusjcui licet dixilfe.(.veraciter,cgo vixi in dicm.i. fine refpcdtu
diei fequentis,3d conditionem dici pntis . pater.f. lupirer, occu-
pato. i.placet v: occupes, cras polum.i.cceliim.uel atra nube.i.ie-
peftatenubilofiijUclSole puco.i.fereno,non tn.f. pater , efficiet
irritum, quia (ut recitat in Ethicis Anft. fm Agaihonem) Deus
fadiainfeda facere non p6t, quiaad pixieruum non eft poten-
tia. quodciinque eft retro.i quicquid prxterijt,neque diffingct.i.
deftruet,& non fidium .i. non prius tonr.pofitumfuiffe faciet, qj,
pro.i.non reduCc infcftum.i. q? non fuerit fadium ,id quod hora
fugiens. i.celeriter perir3(ifiens,uexit femel , Deinde quafi a Fa-
to ad Fortunam tranfiens, dicit, Fortuna lata negotio (xuo,quia
nihil (ft infelici us,q femper fuifle felicem , & non amplius efle,

& pertinax. i.petfeuer.ans (quia hoc folo eft immutabilis, q? fem
per mutabiiis) ludere ludum infolentem.i.immodellutn, trafmu
cac.i.ad uarios applicat,hcnures incercos,ex]ftens benigna nunc
mihi, nunc alij unde fubdit . Laudo manentem ,f. Fortunam bo-
nam, fi ipfa quatit. i. concutit auoUndo,penna$.r. alarum, celeris
.i, pernices, ego relino.i.refticuo ei,qusdedit,& inuoluo me mea
uirtuce -i. propnjs bonis ,& quxro pauperiem. i. paupertatem ,
probam.i.honeltam & decentem, atque approbandam , fine do-
te, quia per fe placer, & prod^fi ucre fuerit intcJleda,fcd Luca-
nus de ea dicit , Munera nondum Intellcdia Deum . Non eft
meum.i. officij mei, auc inftitiiii , decurrere ad miferas preces .i.
miferc precari Deos, fi malus.i..irbor nauis, mugiat .i. vehemen-
tem crepitum faciat, procellis Africis .1. ab Africo uenco excita-
tis, & pacifei .i. paftum facere cum Dijs,uotis.i. per uota,ne mer
CCS Cypris ficTyrix.i. ex Cypro & Tyro deurdix , addant diui-
tiasmariauarojuccuinunquamfjtiseft. Tum me(auttunc)
p'“r ironi.im, quali dicat fane quidem uota faciam , & preces mi-
feras, ut aquis.quia indecenter fiunt, Dij derideant , quafi uero
aiir.i .i. knis uenciis & Pollux geminus .i. cum fratre , quia dum
utriufque fidus apparut,profpera fignificaturnauigacio, feret me
tutum .1. muniium, prxfidio fcaphr.i.nauicular.biremis .i. binis
remis impellcndx . fetet dico per tumultus .i. tempeftates ,
iEgxos.i.maris ^gxi.quod uafti (fimum eft.

Eccat ftatus) Ordo eft , Tu follicitus quid Seres & Ba* cLAR
dra regnata Cyro & difeors Tanais parent, prudenv fu *

tiiri temporis.i.tanq uir prudens longe in pofterum pro
fpiciens time.ns urbi, deus premit exirum , [Temporis exitum)

Sunt qui hxc ueiba ad deum referant & fequentibus coniun*
ganc . icd m.ile . Moecenatem enim Horatius admonet , ne plus
aquo uerfetur in futurorum cogitatione , & ob id mokftia fc*
jpffim afficiat , affirmans id non debere aut pofie fieri. Nam
caJiginofanotte premere deum aflerit futura &eum elTe beatu,

c A R- M

,c rapimiem.qui «taiur ”?

eli pfcaaopumarua. '“^“‘Sxilocat folictud.ne

xi,neiitfuiuroscuramptohl^t-q“ AP -

di- Ctallino . Acton aut ftquHibus,

„ae.eprthandKManc,n.axP.n^

qaanqaain vctba Plini) apud f ’ „jj„) Qnaifallidillir,

>"q“‘‘/'™"-’''¥, "®f,ius„onfubfctibc)ricutnec ordini que
fctipline.qqrxpoliiioni ^ „■ tanquara oiioraomiiti-

paullo ’ apud hunc poi-cam pofita.[Andronicdc8

'’ p^incononadmodum

Qui hM verba Mexcenaci tribnit.ac prioribus coneftit.planc un
^■'Hens cU ne Jica impudens, fed ab ali)s lam explofus , nen

ra cum fe ottendunt laborantibus naulis, pbenr O’"”

GUlc Poruh. A t Acron, vt aliqd uoui dicerec Geminus Pollux cu
Caltoiepnqt,iniclligcndus ell.ambo^i.n. Helii fimul nafcunrur.

AD MELPOMENEN.

AtrM IriSK. urmimm Urit, ftU IMurmtrtmfamam ftrtS uit ,
tfttmji m i™ mmttiam ArttfltUt «1 fynmtdrs Arjjjpuvrxm rr.
ultra eri^eretitur. immorlalem enim futuram praiteal,

odt XXX- Momctilos:~fr,

Mxcenai atattif tdipe rc^ihni ,

...uu— uu*uu

* Re^Brl
mtylegtn
diejjiot
Sltndunt
Stru. Ct*
Terpb.

ANTO

Pjrdimi

dt»

X E G I monimentum zre perennius,
Regaliq. fitu Pyramidum altius;

Qd^ non imber edax, no aglo impotes
Posiit diruere, aut innumerabilis
Annorum feries , & fuga temporum.
Non omnis moriar : multaq. pars mei
Vitabit Libitinam . vfque ego poftera
Crefeam laude recens : dum Capitolium
xScandet cum tacita virgine pontifex .

Dicar , qua violens obltrepit A ufidus :

Lt qua pauper aqu* Daunus , agreftium
♦ Regnator populorum : ex hu.mili potens
Princeps Aeolium carmen ad i talos
DeduxifTemodos. fumefupei biam
Qusfitam meritis ;& mihi Delphica
Lauro cinge volens Melpomene comam.

Xbgi monimentum) Scriptis haftenus tribus
Odarum libris, 3ic pocca fe monimentum perfe-
cifle,<juod omni are perennius erit.Non.n.aqua
non ventis, non annis confumi poterit .hiemini
me totu.s peribit, fed magna ipfius pars erit fup.
llcsiduRomafuenthortaiiirinde Melpomenen
Mufam,vc fibi Delphica lauro coronam paret. [Exegi monime-
tum)Ode eli fimilis ptimilibtij.[Exegi) Perfeci. [Monimdtu)
Sepulcrum, opus mcmotii.[rEre)iEtersltatuis.[Peienius) Du-
rabrhus. [Rcgalrq. litu Pyramidrl alcius;)Plin.lib,xxxv).c.ix.fcr.
In Sgypto reges PytamidefecilTe.ne pecunia ruccelloribus.auc
imuhs.mMiantibus pra;berdc,aui ne plebs elfet otiofa. tres aiie
q otbeirt terrall impleucte fama , lira fune in p.irtc Africi m5tc

laxeo,(ienhq.mtctMephinoppidum,& Dclcanili.Sed Pyra-
misatnpliirimacx Arabicis lapidicmis conilae. Ttccenia fraa-

? “S" “"“'“‘T' produntur, larms

«rua. «1 bri ^ ‘■““r roaxime.ita c5.

po,ens.Boreas.n.\,b.»,.M|"l„dRi“;,“'» ° ■'"P”''"*)

»i. e», qua rrillia uubila peU^rE.Sera erm r’’”

.ave,.o.i„du.oq.„rue'dc.erral^gSre“Kt

fratres cceIo fune natus aperto . Nam mihi campus is eR tan»
molimine ludor. Vt medius noUtis concutiibus mfonei iiKp ^
Exiliantq. cauis elili nubibus ignes . Idem ego cum lubii conur*
xaforamina terrs . Suppoluiq. ferox imis mea terga cauctnis
Solhcicoq. manes, totumq tremoribus orbem. [Libitina) pJu ‘
fer. Lompiliuminltituiire Libitinam coli,qua:Dcafueoei,ni,2

mortuis luUa prsUantur, infpcdatrix,liue Proferpuiam lUam
fiue Venerem credimus. [Kecens) Nouus,noua.n.pleruna. pU
cere magis allblent . Vnde Ouid.in iib.de Ponto ait. fcH quony^
eundarum nouitas cariHima terum . [Tacita virgine) Tacitam
virginem Vellalem appellat, quiafacrufilentiumpraliabat, qui

bus tuendis praeellet. fcribit.n.Plut.in vita N umi Pompihj qup
dam facra fuilfe abdita qux alijs videre non licebat, pneterquam r, ,
Vellalibus. Erant aiit fmquoldam(viidemoltenditCamillivi.
ta) duo non magna dolia, quoif alterum apertum, ac vacuum, aU vs’
te?! plenum, at claufum , ambo^t vero afpcdus lantumodo fau.
dis mginibus patebat, fed quidem ea alierciues mentiti acbitca
bancurjq- puellas multa c facris cornpictes fertur duo dolia ab-
fcondillelub, terra in templo Quirinijvnde locus illc adhucdo-
lio^i appellationem retinebat.Virgincs aut maiora, ac digniora
ex facris iumences vitra fluuium fugerant &c. Idaiicbenonum
Gallo5n.pefuic.[Dicar)Laudabor. [Violens Aufidus) i, s fluuiuj

elt apud Cannas Apulia: vicum, de quo Sil.lib.x.ita fcribit. Sagui
neus tumidas in campos Aufidus vndas Eicdar,rcdditq. furens
fua corpora ripis Piin. fer. Aufidum ex Hirpinis montibus Canu
liumprsLerflucre. [Daunus)ApuliaefluuiusaDauncrcge. [Ex
humili potens)Ordo cU.[Ex humili). i.vili genere.[Poies prin-
ceps). i. primus, dicar deduxilfe ad Italos modos .dolium carme
.i.lyricum Lesboum Alcaicum . Alcatii quippe imitatus efl Lef-
bium. Lesbos autem inAiotie regione ett .de qua latius fupea
Euperbiam,glor!a tibi fume 6 Mula. [Delphica) Laurus deduo
genera tcadu Cato, Delphicam , & Cypriam Delphicam eiie a:-
quali colore viridiorem, maximis Baccis, atque e viridi rubenti-
bus . hac vidores Delphis coronari, & triumphantes Uom*. Cy
priam efle folio bteui nigrOaSt crifpam . Aud. Plin. lib.xv.

E Xegi monimentum are perennius,) Per aeternitatem cat acj
minis audon dat laudem , ideo monimentum operis fui
vitra itatuas,quas nominato xre rignac,& magnificdiain,
vel folidiiacem fepulcroTurn]’pcrenMiu$ dicit Pyramides au c pro
prie regum /tgyptiorum fepulcra funt ingenti mole conlirufta,

&in cacumen eduda in modum flammx lurgeatis. vnde & eis
nomcnelt inditum. Ordo clf, Melpomene exegi monimentum
perennius sre.i.durabiiius mecallo . nam monimentum dicit o-
pus fuum,qd' durabilius dicii hatuis diuiium ex xrefadis. [Ex-
egi) t-iniiii perfecijVt Ouid. lamq. opus exegi. [Edax) Corrum-
pens vt tcmpcHatis ideo aquilonem pofuic . vt.Et medijs prope-
ras Aquilonibus ire per altum . qui.i tempelluofus eli, & hyemi
congruens. [Aut innumerabilis Anno?: feries, )Vt, Annis foluic
fubl.ita vetufiasjhoc eftnec did.ifua tempc^latlbus,necvetu(ia-
teabolenda.[Impotens)Valde potens. [Non omnis moriar:)In
htera? laudem dicit fccorpote moriturum, vidu?: efle carmini
bus . ideo non omnis. htoius. [Libitinam) Libitinaledus elt, in
quo mortui efferebantur.[Vrqucego poBera Crefeam laude re-
cens:) Ordo elt,Ego recens crefeam poliera laude dicit poBeto-
rum. Recens autem quali nouus .noua.n magis confueucre, pia
cere uetera adolefcere,ideo fe etiam poliens obledationem no
uum promittit. Cum tacita aut verecunda-, aut pro facrificio tace
tCjConfueuerant.n. lacrificatura Capitolium tacentes alcedere,
fiue pro facerdoiij dignitate clarae. Virg.Taciti per amica filciia
Luns. [Violens).!. torrcns.de quo amne Virg. Sed Adriacas re-
tro fert Aufidus vndas. [Obllrepit Aufidus:) Murmurat, per Au-
fidum Apuliam vult intelhgi , cuius proumci.£ Humen c(l . [ Ee
qua pauper aqu$ Daunus) Daunus rex Apulis fiiic, qux inopia
aqui fiticulqfa eli . Ordo eii : Ego potens ex humili princeps di
eardeduxille /Eoiium carmen ad [t.ilos modos , quaoblirepic
Violens Aufidus, & qua Daunus p.iiiper aque regnator agreliiii
populorum. [Ex humili) Ex parua progenie . Gloriatur fe Li-
bertinopatremtumad tantam liudiorum claritatem venifle.
[Princeps) Primus . vt,M.ilficus xrata princeps fecatxquora ti
gri. Primum fe dicit Aiolicamvnam ex quinque Grjecis linguis
qua AIc£us vius elt poeta, dcduxilTc in vfum lati num. [Sume fu-
perbiam Qjqifitam mentis :) Nobilitatem mentis non nat-ili-
bus venientem . Ordo elt, Melpomene fume fuperbiamqusfit^
meritis , & volens cinge mihi comam Delphica lauro ranqu.iin
cmplaciierii laurus Delphica confecrata Apollini vel poetis .

L mge) Illiga, vt Virg. Baccare frontem Cineiie,nevaiino

«catmalalinguafucuro.

Exegi

LIBER. TER.TIVS.

POR, Kfs;i monumentum 3:eppi'enniin)Mec Ode, i]uj tertius

l-i Itbcfvo ii niiturptii ipmis mdofis liudeia i«;rij)i.ieii.[N5
i'n(>j:pns)l^ro vdldc porcus . litu l'yra-

miJum alt;u4 regum /Egyptiorti (cpulcra lliiu ad-

eo, lugcnti tiiolc laxorum iii mcsluvarcuis .iigyptiltruCiijVt Ju-
cericptcmmirj:uUlubcancur.[V’r>^uccgop«)itcrJ CrelcaLm-
derectf-»)aL-g.mcer,quiJ femper fune quibus liec elocutio no-
ua(jt,&:lauJetur.[Dutnc.ipitoiium Scjndeccum tacita rii^gine
pontifex.) falcfit Virg. illud , Cum domus d^nexcapicoii imt
mobile fjxum^/Vccolet. [A uS Jus) Flumen iApulix,iii qua Horur,
natus ed . [fit .pu pauper .ique Oaunus , agreltuim Regnator
populoli: ) Oaunus in Apulia regnauit, a cuius nomine lluums
appeilaiuiciV.qui pauperatu ejicitur, quu Apuiia liticuloiadi
ob nimios calores. [Agrelhum Regnauit populorum:) Adno-
tanda elocutio per geaui ium figurata ed . [Ex humili potens)
Gloriar ir Libertino patre natum, fe ad cantam claritate Uudioet
peiueniire.[z?ioIium carmen ad Italos Dedux)iremodos.)d£oli
dsdiale.io Alczos lyricus poeta vfus elt . TelLuur ergo Grxei
Csirminis modulationem primum in lacinam linguam contulif'
fc. [QuBficam meritis :& mihi Delphica Lauro cinge volens
Melpomene comam :) Delphica laurus dicitur, qu:a Apollini
dedicata ell , qui Delphirus appellatur ab vrbe Delphis , qua? clt
fub Farnalfa monte vbi oraculum eius ell. [Sume luperbiam
^i^xiitam (Qcritis : ) Ad Mi fam dicit, ac per hoc ad Itudium luu
adijee, inquit, tibi gloriam libertate ingenij quslitam.

ASGEN. “|‘ 1 Xegi monumentum) Poeta quali cum hoc tertio libro de
|-H crcueritopus componere & finire- Nam omne trinum p-
JLw/feftum confidenter dicit fc opus immort.ile peregilfc, cui
fimile ad finem Metamorph.eadem confidentia de fe dicu Nafo.
Ordo clLEgo cxcgi . 1 . confummaui & tompleui,nionumentum
.i. opus quod memoriam mei faciat, perennius .i. diutius duratu
rum,a:re.i lignis, (fatuis, aut alijs rebus ^reis,quK tamen diu du-
rant, quod .cs rubigineiion abfumitur vt ferrum,^ altius litu.i,
politione, regali .i. ad regium luxum prrtmeiue, Pyramidum .i-
quem in l-yramidibus reges /Egyptl extuleriint,qiiia Pyramidis
non funt perduftxniiiad nubila, fama autem poeta tranfcendic
fider,i,qi.Cmonumencum imber edax .i. edens & confmnens ita-
tuas,& atdificia, etiam marmorea non pofiit di ruere, non etiam
aquilo impocens.f.ad hoc,& valde potens ad dirueda fumma ^di
ficia aut feries. i. confertus, & connexus ordo,& fuccelFus , innu-
merabilis annorum. f.innumerabilium, aut fuga.i.tranfitio tem-
porum, non pofilt diruere. [Ego nonomnis).i.!;5 totus moriar,

4, & multa pars mei .f. anima Si fama vitabit.Libitindtn.i. Venere,

aut Piofcrpinam , qua: mortuis curandis prieft.i. manus mortis
& funeris.Qui autem fcpeliendis officium debenc.Libitinari di-
cuntur. Ego crefeam recens. i.rcnafcensjvfque.i. tannfperdum
Pontifex fcandet Capitolium .i. arcem Romanam, cum virgine
.r. capta, hoc ell virgine Ve(lali,tacita .i. tacente , quod perpetuo
futurum fruftra fpcrauic . Dicar . 1 . laudabor, ea parte, qua Aufi-
dus, fluuius Apuli®, obdrepit violens .i. violentus, & qua Dau-
nus etiam .Apulix fluuius , a Dauno rege diftus, pauper aqux .i.
parum habens aqu®,fed regnator populprum agrelimm, quia p
inundationem pauperes, & fine inundatione diuites efficit, repe
te obllrepit . Dicar,inqiiit,potens.r.efreaus,ex humili.f.loco na
Libertino patre natus efl,deduxiffe princeps .i. primus carmen
iEolium. i. Lesbium, vtpote Alcaicum, ad modos. i. verfu«. Italos
.i. Italicos.O Melpomene fummc.i.vedica tibi fupeibiam.f. qua
hcc dico, aut hanc gloriam quxli tam meritis non arrogantes , &
tu volens. i. iubens, cinge mihi comam lauro Delphica, qua triu
phantes & poetas decorari decet .

CLARf "V "X ^’^“*"^^)Libitinamhocloco,inquit Acronle-
\ / flus cit in quo mortui efferebantur accepit ergo pro fc»
▼ retro, quo & Porph.lib.ij.Ep. hxc verba poet£ exponit,

nili quod Libitina facrauic mire ergo, inquit, difluni & facete,
Libitina facrauit, quafi ab ipfo feretro venerationi acceperit
poeta dcfunft us. Ad idem Acron lib.ij.Serm. Sat.vj. ad illud poe-
tr . Autumnusq. grauis Libitinx qucUus acerbx . Libitina , in-
quit, locus in vrbe, quo conliituuntur.qni efferenda corpora c6-
ducunt.&prxbent funeribus neceffana.PIutar. vero Libitinam
De.im ait inftituiam coli a Numa Pompilio,qux velur infpefta
trix fit eorum, qtix mortuis iullafoluuniur.q ali) Profcrpinam
ali) Venerem dici cxidimant.bx his iudicet ledor locis, quod vo
let , fieri .n. poteft, vc nomen plura fignificet, varijsq, accipiatur
modis. [Cum tacita virgine,) Angelus Polit, in fine Mircellanco
rum hoc loco Aeronem reprehendit, merito, quidem fedde taci
ta tamen virgine nihil plus Mancinello affert, vter ex altero ha»
beat, mihi non liquet.

HORATII FLACCI

CARMINVM LIBER lllf.

Ko^atui >tb A rt in Druf$ priuigni fui gratiam,(juartum lihtJ(
ederet, excuf^t fe g»o d qtuncjuagmaruif citm ftt.alieKUj fu 4 rtbm ama*
torijs Qr lyrteo cantu , hortatur^ Venerem yt Je rehclo Paulum Maxi’
mum accedat, tuueHfmftitmofum,0' nobilem eloquentia prtterea ©• opi
htti potentem , qui in ea re plurimum pofit , ft yero per ataUm prorfut
tneptumad tiufmodi augM confletur, *

ode J. Dicolas , Dijlrophos : "Vf,
Sictediua potens Cyfrt.

Ntermissa Venus diu
Rurfusbclla mones? parce,
precor, precor.

Non Ilim qualis eram bonae
Sub regno Cynarie: deline
dulcium

Macer fauua Cupidinum
Circa luftra decem fledeiw
mollibus

lam durum imperijs . abi

Quo blandae iuuenum tereuocant preces.
Tempeftiuius in domo

Paulli , purpureis ales oloribus,

ComdTabere Maximi :

Si torrere iecur quA-ris idoneum.

Nanque 8>c nobilis , & decens,

Ec profolicicisnon tacitus reis.

Et centum puer artium ,

Late ligna feret militis tus.

Et quandoquepotentior
Largis muneribus riferit smuli ;

Albanos prope te lacus

Ponet marmoream fub trabe Cypria .

Illic plurima naribus
Duces tura : lyrsq. ,& Berecynthis
Dekctaberetibis
Mixtis carminibus non fine fiftula .

Illic bis pueri die

Numen cura teneris virginibus tuum
Laudantes, pede candido

ANTO

la(Ut KI
bani44

Ats Cy

fTittm .

C4mp«>

M4rt<w.

R M

In morem falium , ter quatient humum .
Me nec famlna , ncc puer,

lam IKC fpcs animi credula mutui ,

Nec ccrtarciuuat mero;

Nec vincire nouis tempora floribus.

SedcurheuLigurine,cur

Manat rara meas iacryma per genasi

Cur facunda parum decoro _

Xnter verba cadit lingua filentio .

Noaurnisieego fomnijs

lam captum teneo ■■ lam volucrem fequor

Te per gramina Marti) _

Campi , te per aquas dure volubileis .

Nt.kmis!» Venus) Propofuerat velle
Doifta lyncis finem imponere , »c terti) Jibtl
Lsolltndit; Sed tamen cum Venus eum
iterum aggrederetur , quanquam natus an-
nos L. rurlusadlyticaredijt, Itaque hac
' prima qUsirci voluminis Ode Venerem ip-
lam precatur, ne amplius in eum fiuiat, icd
in iuuenes potius lu (ibus aptiores. Ad Li*
eurinum poliea puerum vertit fermonem ,

dicens quomodo eumnoautmsromnijsvidet,& captum reci-
net higientemq, eriam lequitur . [Intcrmiffa Venus diu) OuC
eHlimLrertix. [Bella) M.htacomnisaman.s,&habet ruaca-

ftraCuptdo;inqu.tOu.d.liK].deAm.A«icccredem.himil.-

tat omnis amans . [Cyiurx) Ea quidem olim ^hus annea fu^

rat. [Cupidinum niatcr'i Videto latius lib j^dexix. [Lullra
decemVi. annos L. Ouid.item in Ibinait : Tempus ad hoc lu
ftnsmlhi iambis quin«qucperaftis Sic. [lam durum) Mecapho

ra cftaqu.idr(-pedibus,quX3duhanonf3Ciledomantur.[Tcm-

pelliuius) Ordo fit . Venus , tu ales oloribus purpureis . 1 . volu-
cri V & alas habens propter olores , diximus .n. olores durere &
comitari Veneris currum, fi qusris torrere idoneum lecur tem-
pelliuius.i.apcus rom^abere in domo Paulli Maximi. [Purpu
reis) Pulchri'. [Comcirabere)Ccmedescomeflbr.n.deponcns
verbum ea.&proptcrc.irmenm,additur.[Torrere iccur) Adu-
rere & difliccare . vnde Oiiid.lib.iij.de Am. inqmt, Ciptaq. fce~
mineus corpora torret amo r . [lecur) Eh .n. amoris rcdes,[Pau
h Maxirni)CurM,iximi,i.-.mi.imo(lcnder. [Non tacitus) Abe-
loqueiitia cum laudat, & pierate.[Arcium)Virtii[uni.[Signa{e-
ret''Ouid. quoque lit\ j. de Remedio ait; Parce tuum vate Icele-
risclamnare Cupido: Ir-adita qui toties teduce ligna luJi . [Et
quandoque) Ordoell, Et potenrior largis muneribus *muli
qnquf rircrit.[Rircrit)froderirerit riip.Err)ulum,[Laciis Alba-
nos) Pofl Albanum monte vrbs ell Aritiain Appia via . Elt Dia-
ni luctis.i.Artcniifium.cui lacus indar pelagi fluftuans.idiacct.
Continet aurem Albanus mons lacum longe ampliorem fupra-
difto , qui ad Artemilium motem iacec is vero lacus hodie lacus
caftelli Pandulphi 3ppcIIacur.[Sijb trabe Cypria), i.fub trabe
nea . in Cypro .n. sris metalla apud Tam.ilfum vrbem abunda-
b.ant.rolebaru aurem jtnex trabes in templis poni, quas & ho-
die Panrhetnn in vrbe Roma habet,inporticu.r.de Cypro latius
Ode j [Berecynihix tibix)De is omnibus late fupra in odexix.
lib.iij.[ln motem falinm.) Pro Salio^jde quibus latius fuperius
vide. [Mutui animi)Non,n.fenfx mutuo amabitur, vti foler lu-
uenis . hinc Nafo lib j.de Am.aic : Turpe fenex miles turpe feni
lis .imnr. [Sedeur) Ab Venere ad Ligurinum puerum diuertir,
miraiurq cur lacrymct, cur cc fermonem cum Venere habitum
intcrcepent. [Manat rara) Id quidc amotis gratia euenit amanti
bus iplis. [Parum decoro) Silent.non.n.cum Venere fermonem
abfulucrar pp Ligutinr memoriam fibioccurrenten't.[Martij ca
pi gi'.imin.i)Gramin.i, inquit, qm erant tibi perenes herbx, coro

nantiq.vfque ad fluminis alueumcolles,aiidtoreStrab.Iib.v.Scri
bii.n qv Martius campus prxter natiuam locorum amanicatem
artis &rqWtix exornationes admittebat. Campi ,n. admirabi-
lis magnitudo 8f curules pariter cur fus, & alia equefiria certa-
mina expedita fuppcditabat,nee minus tam multis pilam.circu
lum.palilli a exercuaiione tradancibus , .aliaq. incumbentia fi
mul nopn . ni.l.l r-i_ I i. . . ' . _ “

I Nm mlirj Venus) Statuerat Hotatins vrque ad te,tiu„ ii
bruiu Caiminumcompleteo).u! luum, quibus editis uia,; ‘tl|,
mo mteruallo hunc quartum Icribetc copulfus elt ab Anan
ftoiulaudd priuigm fu. Utuh Neroius.civietotde UhoetisVm
delicis fuerat rcuctfus . Allcgoricos aut ad Veneteiu ftc.

LiJter res amaturias feribete cogatur, quinquaginta aums.i.d;

[em luftris eranis, iau & maturus et ab oinm voluptate aliena, .
r Rutfus bella moues.) Hoc cll iterum cogor ftribtte . tum ijn,
Helierim . [ 5 ub tegno Cynata:) Amicam luam comemotat . ,d.
eo aiit dixit fub tegno , tanq imperet apiaiotibus. quiatnatut.
rlam dutum) A, mlheton, mollibus dutum opponendo . Molli,
enim imperia Ibnt Veneris . qual. ludicra ac delicata . Se ait m
d irum aut quali mdomabiltm propter {latem.St elt nitt.ipho,a
i oecotibus quibus cum iam Itate duris lugum, ac fana adhin
pt,dom.„t uon pfit. [luuenum te) au, te v tto euocant.qai
bu,LilepoUispcrfuadcie,quodvelis.[l>auli Paulusfuitno.
b lis Si dilertus adolelceiis Sr volupiuofus.cul Veneris loxuscut
maxime conueniie dicat in rcqueniibus ipfe demonlliat.dom 6t
nobilem .alieni St decentem , [Purpureis ales oloribus) N„id,..
aut oukhtis ,aut Rcgliil Veneri dedicatis, vt pto regnoputpo.
renriliseric.f Ales) Aut velox aut quia currus eius abalitibus.i.

^ w /f' 1. .1 A -1 V\»-ei* A/MVltieVers Je. Tr.

cygms,ttab!c.|l . [Comellabece) Deleaabere^conuiuando. [Et

decent) Inllorc iuuentntis decentem dicii . [Centum Puetai.
tium) finitum pto inf,iulo,hoc ell mullaium, qpto bono {tfa.
ceto meenio optime poffitin amore veirati.[bi torrete lecoti
muris idoneum) Ideo leeur amoii dedit,tp lecoti am.an voloni,

n . ' f.c ....v. iv.s». iiti urtA , curniiacosi

Rimmiv Murum colles ? Sccmcarum ofteniatio piaut..rum eius
£uis Ipcftaculjprxftabant ,vtditficuUcc ficinuUus abfcederes.

nusris idoneum) Ideo . i,- - - - m,--

felle irafciicordedoleri . [Ec pro follicitis non tacitus reis)Huc
Raullum caulidicum dicit . [Late ligna fetet) Valde amabit&m
bem . [Aemuli) Riuales & fecutons fui vt ell ,• Partim roltro p-
mit xmuia pyltris . [Albanos prope teJacus) In Albano monte
lacus cll,vbi paullum dicit optima prajdia poflidcre,vnde effuCo
res ad cuhiim . Veneris , & amoris expenias promitur . [Ponet
marmoream fub trabe Cypria).i.ad marmoreum Venetisfignuj
& templum decoft llatuet • Trabem vero Cypriam aut pro dif-
ficili & nobili pofuic , am pro amcenuate Veneris elaborata ,vt
xdificantisdiuicias indicaret. [Er Berecynthis) Matris deum,
in cuius honorem ribisdepucatE funt vc, Teper alta Dindyma
vbi alfuetis biforem dat tibia canru. illic bis pueri inhonorem
Veneris bis in die promittit pueros falcaturos, & Salios . [Cum
teneris virginibus) Aut pulchris aut gracilibus, aut certe paruis.
[Laudantes) Hymnum canentes .[Pede candido). i, pulchro.[Sa
luim)Pro Sahorf .[Necpuer)Subauditurde)edat. [Iam ncc
fpes acredula mutui) Lim libi fpe negar efle mutui animi quod
amari pcfljt, cum iplc aman non vellet propter xtatem . [Ncc
cerrate iuuac mero) Contendere poculis , [Vincire) Coronate.

[Sed ciit h'u Liguri ne) Recordatione Ligurini pueri, que ama-
bat, Hcrecbgitur. [Manat rara meas Iacryma per genas ? ) Non
amotis paru Itate, fed xt^is verecundia , cui non flere conueniac
pro amore . [inter verba cadit lingua filentio ?) Inditiumnimij
amo lis cU fubito interloquedum tacere vt incipit effari mediaq.
in voccrefillit . dicit fe Ligurinum fempet ex defideno fomnia-
re, vt fu errOre quodam mentis imaginari eum , qualrdiu quxfi-
tum,& tandem iuuencum velut alitem ex ipfo volare complexo.
[Dure) Aut fortis aut inflexibilis . [Volubiles) Fluuiales ,

I Niermifla Venus dm) Poft c6fumatos,editosq. tres Carmi pQit,
niilihros maximo interuallo hunc librum quartii feribere
copulfus elledf ab Augullo.vc Neroni eiuspriuigno vi6y-
riii de Rheetis Vindelicis quxfitailluflraret . qiix hoc libro coti
neturquxfic incipit. Quale minillrum fulminis alircm.[Incer-
milla Venus diu Rurfus bella mones ?) In fuperiore libro olteo
dimus .allegoricos bella & militia Veneris Horat. pro .amatori-
bus dicere. [Sub regno Cynar^)Pr^fignac Cynara. am.afl£',&
aiit allegoricos,quod ait fub regno Cymn quali fubdnio . Sed
vt dignitate fotmxeius ollcnderet reginam fibi fuifle ait,[Ciica
luftra dece) Prope annos quinquaginta gratis iam fc dicit agere.
[Flere mollibus Iam dutu) Antltheton, mollibus. n.duru oppo-
fuit. Molita aiit Veneris imperia, dicit quafi ludicra , ac delicata
fint,re aiit durum , aut quafi iam indomabilem pp statem, nam
& hoc tranflatiue df a pecoribus qux cum iam xcatedura ad io-
ga,ac frxna adhibetur perdomari non piit . [Tempelliuius indo
mo Paulli, in purpureis ales oloribus) Fabius Max. Paullus fuic
nobilis & difcrtus,cui venereos lufus niiccur maxime conucni-
re dicat, ipfe oftendit fubijciendo . [Naque& nobilis & decens.

Et pro (blicitis n5 tacitus reis, Purpureis oloribus) Qiio puT*?
rei dnr, cum albi fint potius * fed purpureii pro pulchro poet* dj
cere aflueuetut,vt Virg. Et pro purpureo poenas dat Scyllu cap<
lo . & alibi . In mare purpurcu violentior affluit amnis . [Et pro

follicmv

LIBER.

It>nicItls)Non tacitus reis caufidicu oratorem cfle o(h ndic paul
Ijio.Lfit centum puer arcium,) Vtique bonarum hic ai tium acci
pienduin.[Bt quandoque potem largis muneribus nCeric ^muli)
Qiiandocunqiie politum elt,& ellfenfusjQua
^.icunqur apud pucliam potior riuale fuo fueru,qua lis ille tnu>
Rcribus commendare fc ei conatus fit . [Ponet marmoream fub
trabe Cypria) .i. marmoreum lignum ttbi, dt templum decorum
ftatuee. [Me necfceinina,ncc puer, Eam) Dicit cum lam fitatate
declinata, non fperare polfe fieri, vt mutuo ametur. [Sed cur heu

i. igurinc,cur Manatrarameaslacrymapergenas?) lucundilfi
mele oltenduvelle excufarcalufibusiam Veneris, Ted recorda-
tione Ligurini pucii,quem adhuc dtligic lacrymas fibidecidiire,

& impeditam linguam quo minus polfet perficere ipfam excufa-
ttonem. [Cur facunda)Cur, inquit, lingua mea alioquin. facun-
da fubiio in medio fermone obmutuit, ne perficere poflim quod
coeperam dicere. [Nodurnis ego fomnijs iam captu teneo: iam
volucrem feq^uor) Dicit fe Ligurinum ex defiderio femper fo-
mniare & vc fit errore quodam mentis imaginari , quafi eum diu
quxlitum tandem tnueneric,& in aluem verfum ex ipfius mani-
bus amittere.

A5GfiK. Y Ncetmifla) Quiafuperiori carmine quafi opusconclufurus
I finierat, graphice hoc loco fignificat fe rurfus ad canendu Ve

j. nerls imperio coaflum, nimium diferte, led non facis verecii
de Ligurini pueri amorem cofellus. quod vocabulum quafi ere
confedum putem . vi fit fuauiolo abliguriendus puer . Ordo eft,

O Venus,m moues rurlus bella.r.cum puellis & pueris intermif
ffl diu parce precor, precor, inquit, q.d.reuera & ferio precor (vn
de geminauic verbum, pro quo infacris licens participium fxpe
ponitur . vt,Venicns,vtniec,Expcdans,expeftaui dnm)Cauram
ad jic,quia non Ium rup.taiis,qualis eram fub regno Cynarx bo
nx.i.forfnofx .imicx.i. dum Cynara me ad libitum regeret. [O
mater lxua).t. immittis & dura Cupidinum dulcium . funt.n.Cu
pidines dulces .i. taniirper dum cupide fiunt dulces amores, fed
Quifquis amorejAucmetuecduIceSjautcxpcrieturamarosde-
fineflecierernoliibus imperijs , nimium graphice, quia Venus
blandi mentis vincit, fup.me lam durum quafi fenio induratum .
cli autem Antithecon eius quod ell mollibus . circa decem lufira
.i.decem lufirorum xtatem,hoc eft iam quafi quinquagenarium.
Abi ftip.eo quo blandx preces iuuenum reuocant te.f.ad me ve-
nientem-Tu ales.i.alis innixa, quia purpureis oloribus.i. cygnis
currum tuum trahentibus, comeflabere.i.conuiuia celebrabis, te
peftiuius.i.xiari congruetius,quia ille iuuenis , ego vetulus fum
in domo Pauli. l.nomine.Maximi.f.diuicis. (Eft aurem pulchra al
lulio,adquam D. Auguftinus alludit . dicens Saulum ferocem
quafi Sauli regifimilem ,f3<ftum Paulum .i. modicum, quia fer-
uuin Chnfti .Paulus .n. a parum, aut pauco diminutiuum eft) G
qaxris torrere. f.igni amorum, iecur idoneum, quia iuuenile.Elt
autem fedes amorum. Nanque Paulus fup.exiltcnspuer &nobi
lis St decens ,& non tacitus .i. ftrenue & diferte loquens pro eis
fulliciiis etiam in re capitali,& centum artium. i. centum alijs ar-
tibus prxditus, feret late fignatuxmilitix.figniferi autem ani-
mofillimi St optimi deliguntur.[Et quandoque) .i.quandocun'
que,pocentior muneribus xmuli.i.nualis, largis .i. qusntumuis,
largis. i. quod potes plura dare,q xmulis,nfecic .i. gauifus fuerit,
au tdcrilericipfum, ponet te.i.tibi ftatuam marmoream ptope la
cus Albanos (^ub trabe Cypria.i.xrea. [Tuduces),i.attrahcs na.
ribus,illic.i.inracelIo tibi /aerato, plura tura,^deledabcrecarmi
nibus lyrx & tibix Berccynthix . 1 . Phrygix,hoc eft ad ea infttu-
menta modulatis , non fine fiftula ,id eft adiunda etiam fiftuta.
Pueri cum tenens virginibus .i. tenerx virgines , hoc eft pucllx ,
laudantes die .i. quotidie bis, quia mane & vefperittuum numen
quatinet.f.falcando ter.i.ad rhythmum, ternariuni,humum.i.fo-
Ium,in morem Salium. i.Saliorum facerdotum Martis, qui falie-
tes ancillecircunfcrunc,pede candido illi xtati apto. Me autem
nccfccmina iuuac.i. dcled^at,necpuer, nec fpes eft mihi credula
.'inimi mutui , id eft quod polTum n.icirci mutui amoris amicam,
nec luuac certare mero, quo amicam lucrabatur vigores, nec vin
cere tempora, id eft coronam capitis, nonis flonbus,id eft dereli*
qui omnia lalciua • Sed heu o Ligurine puer cur inquam dum
rne amare nego,Ucryma rara, quia eam occultare uoluic, manat,
id eft diffluit per genas meas ? cur lingua facunda .f. prius , cadit
inccr verba , filent io parum decoro .t. non decenter imperfectis
verbis oborto ? quafi dicar id amore cui fit, quia ego teneo ce ca-
ptum fomnis noCturnis .i. fomnians uideor te cepifle, & fequor
te lam volucrem .i. volitantem, per gramina campi Marti), & per
aquas .f-Tyberis volubiles, dura .i.dure,fcilicet feni, aut pro pue
co timenti.

V A R. T V S. 87

AD ANTONIVM IVLVM DE

lantiib/tt F(»d«ri L;yr<ci jicetd.

Scribit Antonio M. Antonij filio . findarum ('oftam omnibuc modit
i» imitabilem obincredihiltmrernm yerborum colpium t^uaytlultor
ttni exundat ybif^ue fummui feu paanu fcribat,Jtu herois c^/acrorum
certaminum yiBoret laudet, feu epitaphia,yel ijuauh aliafcribat iUum
Igitur cycnum ait ad talum ferri je yero apiculam humi fi rpere , O’ pro
iugenijfui modulo yerfut ficribtrt , epuareje Antomo cedere ^ Augufii
laudet felium pofiit traBart^ytpolt poeta txmm .

ode ll* Tricoles tetrafirophos : “)it ,
lam fatis terris niuis , at^ue dird .

-u— vu-u—

-u— uo-o—

-U...UU-U-U

-yu—

Indar vM gfquis fludetsmularii
] ule ; ceratis ope Dsdalca
Nititur pennis, vitreo daturus
Nomina ponto.

Monte decurrens velut amnis, imbres
Quem fuper notas aluere ripas ;

Feiuet, immenfusq.ruit profundo
Pindarus ore,

Laurea donandus Apollinari,

Seu per audaceis noua dithyrambos
Verba deuoluit : numerisq. fertur
Legefolutis;

Seu deos , regesq. canit , deorum
Sanguinem : per quos cecidere iufta
Morte Centauri.- cecidit tremendas
Flamma chimasr^ ;

Siue, quos Elea domum reducit
Palma ccelefteis : pugilem ue , equum uc
Dicit ;& centum potiore fignis
Munere donat;

Flebili fponfe iuuenem ue raptum
Plorat : & vireis , animumq. , moresq. »

Aureosq. deducit in aB ra : nigroq.

Inuidet orco .

Multa Dircaeum leuat aura cycnum :

Tendit Antoni quoties in altos
Nubium tradus . ego apis Matinas
More, modoq.

Grata carpentis thyma per laborem
Plurimum , circa nemus , vuidiq.

Tiburis ripas , operofa paruus
Carmina fingo.

Concines maiore poeta pledro
Csfarem : quandoque trahet feroceis
Pcrfacrum cliuum , merita decorus
Fronde, Sicambros,

Quo nihil maius , melius ue terris
Fata donauere , boniq. diui ;

Nec dabunt : quamuis redeant in aurum
Tempora prifeum.

Concines laetosq. dies , & vtbis
Publicum ludum, fuper impetrato
Fortis Augufii reditum , forumq.

Liti-

4(4Uht
tgo Sol .
IM tmm
fhk at'
tUmaba',
rt lotriS
fhe Oui.
in ofere
de .\T\i
mmanii ,
dixit 1 p
PMH.

Litibus orbum .

Tum mea: , fi quid loquar audiendum ,
Vocis accedet bona pars : » & b Sol

Pulcher, 6 laudande, canam, recepto

Csfare felix.

Tuq.dum procedis: I6 triumphe,
Non femeldicemuSjIb triumphe
Ciuitas omnis : dabimusq. diuis
Tura benignis.

Te decem tauri, cotidemq. vacca,

Me tenerfoluet vitulus relibta
Matre, qui largis iuuenefeit herbis
In mea vota,

Fronte curuatos imitatus igneis
Tertium Lun* referentis ortum ,

Qua notam duxit , niueiis videri ,
Cetera fuiuus.

I N D A R V M quifquis) Pindarum Thebanum no
uem Jyricoif principem maxime laudat , cjucm e:
nulli imitabilem allerit, hinc cygno eum compa-
rat, fe vero api . Antonium pollea M . Antonij fi-
lium & poetam celebrat, dicens . Illum Cifaris
geifa maiore pleflro cantaturum . Vota demum perfoluenda ob
tUafiu» Auguftiincolumcreditum memorat. [Pindarumquirquis) Fuit
Pindarus Thebis oriundus . Cumq. Alexander Maced. Thebas
raperet. Pindari vatis familiae pcnacibusq. iufl.it parceretur, feri-
bitq. Plin. lib.vij.St nos plura fupetius in Horacijvica.[Iulece-
Iidiw A» j^.tKope Da.’dalea)Ad luium Antonium, M. Antonij, & Fuluite
teaiiu. filium fcrlbit,cui quidem(vt refert Suet.)Ao°uflusIuliaiii filiam
defponderat, deinde Cotifoiii Getarum regi, quo tempore libi
quoque inuicem filiam tegis in matrimonium peiiflet . Plut. ve-
ro feribit , Oftauia M. Antonij vxor . Antonium priuignum
fuum ex Fuiuia genitum,! ta magnum apud Auguiiiim CtEfarem
fccitjVtport Agrippam &Liuia? filios primas partes obtineret,
merito ergo Horae, illum celebrat hunc poflea(vt feribit Tran-
quillus) Augiifl. fimulaao diui I ulij , ad quod pofl multas & ir-
ritas preces confugeratabreptum interemit. [Ope Da:dalea)
: Quo paQo Dtedalus fibi & Icaro filio fabricaiierii alas fuperius

i patuit. [Daturus) VtfecitlcarusacuiuscafudiAum efl mare

Icarium, qui volet ergo qmuiari Pindarum,non gloriam fed dc-
. decus pociu.s fubibit . [Vitreo Ponto) Vitrei coloris, vel claro &
perrpicuo.[Monte decurrens) Pindarici fpiritus magnificetiam
& rerum, yerborumq. copiam veluc quoddam eloquentia: flume
exundanti imbrium copia amni comparat. [Imbres Quem)Or-
do efl. Quem imbres aluere fuper notas ripas . [ Profundo ore)
Sententijs grauibus. [Ruit)Fluic. [Dithyrambos) Metri genus
elt in Bacchi honorem.ccceris rhythmis vehementius, propterea
audaces ait. [Noua verba) Magna & admirabilia, vel ab iplo Pin
dato fafta . [Numeris Lege folutis) ,i. rhythmis , qui neque fi-
nem habent eertum , nec vJlam in contextu varietatem, fed qua
CQEperufitfublationead pofitionem vrquedecurrunt,vt Fabius

hD-/nj- Diomedes item ait, q, omnis ftruftura conflat

f.hythm thythmis,& pedibus & metris . Rhythmi certa dimenfione tem
teJet terminantur, & pro nofiro arbitrio nunc breuius arftari.

Harm. POIT-"!- Pedes certis Tyllabarum tempo-

ribiis mfiflunt , nec a legitimo fpatio viiquam recedunt . Metra
lunt verborum fpatiacertis pedum temporibus alligata. Rimh.
mus «em efl verfus imago modulata feruans numerum fyllaba-
rum , politionem , fepe fublationcmq. continens . f Seu Deos)

bcripfit. n.pxanas.i. deorum laudes, & Apollinis. [Reees)L3u

dai„..n.,n Olympic, Hieronem Sieili:^ regem . Hercnlem The

fenmPyrKhon.qu. Cen.au, os vicernntdeVibusW^^^^

Appofirioeli. [Chim„ar) Q^oLloM-

Pollucem .ntelW. .CsHorem , &

intelligit . Munere iaude^ p fupenus. [Signis) Statuas

«um^ycnl” tS «euat. [Dlr

tM,eini)Dc Ma.iSL r";;™? '?o f'”’"'

gnar opera, magni labonS , rPar.E u' [qP"»ra catmina)Ma

I N V M
blicus non longe ab eo loco incipiens , vti pons erat Subr •

qui iam fanft» Maria; vocicatur,vtaiunt,quoicerabIanir ?“*'

fora dicebatur, de quo OuidJib.j.Fafl. inquit, Vtq jj
ftos atmilis capta Sabinis. Ad fumm* iacitos duxerit arci^**
Inde velut nunc efl, per quem defeenditis, inquit. Arduus
les per fora Cimus erat. Varro feribit. Cliuum publicum C
sdibus plebei publicis, qui eum publice sdificaucric. £.«5
Cliuus proximus ad Florales vAis perfufus Capitolium vetu
ibi faccllum louis lunonis . MinctuiS , & id antiquus quam ^
dis,qu«inCapitolio. [Sicambros) Auguflus Germanos vln"
Albin fubmouit,ex quibus Sucuos & Sicambros dedentes fe ,
duxit in Galliam, atque in proximis Rheno agris collocauit au
dor efl Suet, latius tamen L. Florus feribit . [In aurum tempo^
ra prifeum) Maro etiam in Buc. ait . Iam redit & virgo, redeunt
Saturnia regna . [Forumq. Litibus orbum) luflitium intclliEir
[O Sol) O dies . [Teq.) Ordo efl. Et te canam , dum procedi*
16 triumphe.tota ciuitas dicemus. 16 triumphe. Qua fup.parte
[Nota) .1. in fronte. [Fuluus)Cdlor efl de rufo atque viridi iniI
xcusjinalijs tamen plus viridis in alijs pfus riifi habet. Sic Maro
fuluam aquilam dixit . fuluum aurum Gell.audor lib.ij.

P indarum quifquis) H£C Ode ad Antonium lulium M.An
tonijtriumuin filiumfcribitur, continens laudes Findari
Lyrici poets , quem dicit, fi quis inaitari velit, ita periculu
fusexiflimationis incurrete,ficut Icarus conatus fui. OpeDie-
dalea . hxc fabula Dsdali efl, dum pennas fibi & Icaro filio atee
mechanic.1 ceris efhxis pofuilfeCjVC volatu Minois fugeret lyran
nidem, Icarus altum petens m ipfo volatu perijt & caflifuomari
nomen dedit . [Vitreo) Perfpicuo : vt , Vitrea te Fucinus vnda,
[Monte decurrens) Torrenti fluuio Pindari comparauit inge-
nium fignificans eum & in dicendo citum , & lenfibus abundan-
tem. [Quem fuper notas aluere) Qui aluei ripas veluc aquis nu
tritus excefieru. [Feruet)Feruere dixic Pindarum vt ignei inge-
nij acumen oflenderct. [Laurea donandus Apollinari)Corona-
dus confueta poetis lauro Apollini confecrara. [Noua) Aticad-
miranda vt Pollio & ipfe facit noua carmina, aut ab eo inuenta.
vt, Finibus expulfum pacrijs noua regna petentem . [Dithyram-
bos) Dithyrambon carmen efl quo libri in Liberum patrem co-
pofitifunc. hos Dithyrambos ideo audaces dixit.quiacetetis
rhythmis vehementiores fune, vel quia noua verba in his Pinda-
rus fcripnc.[Numerisq. fertur Lege folutis) Numeris quibus
rhythmus ad fonum pertinens colligitur . non pertinens ad ver-
fuum legem vt Virgiliusde pari carmine Numeros memini fi
verba tenerem . Ergo in hoc lex pedum non quxricur, fedlylla-
barum,& aquali fono vocis Dithyrambi & aequali rhythmo can
taiuur . A ut lege folutis dixir,quia in hoc metro licet variare, &
non in eodem metro permanere, ideo autem uolunidiiflos Di-
t![yrambos,veluti,cui iicer alio vti holtio, ingrelTus .n. vocabulo
aupaGrxce appellatur. [Fertur) Velut vaces rapitur. [Seu deos,
reges q. canit) Deos dixit propter Pa:anas Pindari reges pp En»
comia, quia inter Olympionicas laudauit Hieronem regem Si-
cilis. Laudauit etiam Herculem, fine Ixionem & Pyrithoum,q
occiderunt Centauros, & Proferpinam rapere conati funt.Belle
rophontem laudatum comemorat in Chimira Caftori quoque
& Polluci laudes dixic qui m Elide Epiri ciuicate agone Oly®-
pico,pugilatu,& equorum curfu floruerut: vt,Hic & ad Elei me-
tas,» maxima campi Sudabit fpatia. In eodem agone pocishe
roum laudes dicentes coronabantur , & accepto ihemate cerra-
bant.[Siue,quos Elea domum reducit Palma coelefleis:)CcEle-
Ites dixit propter honorem numinum, quibus agon impenditur,
[ht centum potiore fignis)Dicic magis illuftran honore, quem
1 indarus carmine fuoagoniftico celebret, quam fi centum fta-
tuis honoretur, [Flebili fponfa;) Etiam in epicaphijs Pindarum
iignihcac magnum , cum aut iuuenem fortem, aiitpuellam mor-
tuam fuifle defcnbu & alicuius adolefcentis morte facit fpofam
decepeam^quem inferis rubdiicit,& dat immortalitati laudando,
[1 lorai)Defcribir,vt viri plorantur plangentibus fponfis. [Mo-
resq.jAureosq.) Aureos mores pro bonis.& fandis pofuitjVt
j ^“"aq.vc perhibent illo fub rege fuerunt Secula,
l^nuidct Orco) Seu habet inuidiam nigro Orco . [ Dircarum )
Ihebanum. Dirce.n.eftapud Thebas, vnde Statius, Ciriila
cum rapuitlerneo fanguinc Dirce . Et quia Thebanus Pindarus
uitjideo Direxum cygnum dicit, a fuauitate vocis , fiue carmi-
nis . [Leua taura cycnum) Sublime facit & multa famaadccelu
lert. [Antoni) Apoftrophe ad Ancomum,quem alloquitor volen
icm Pindaruimitari. [Ego apis Marins More,modoq.) Qu!»
y&no Pindarum comparaucrat, fe api contulit pro paruitaccin
'-aiabriac falm Matino pafcemi,de quo legitur. Iam «lid^l^^

O R

LIBER CL

buCftJ Matini : Fugiens ergo arroganciam api fc comparat,

& circa terram amit.utatc KonJiniicpaltitur .

Compono,vt corpora tiogere lingua. [Concines maiore poeta
pleftro)Sjlius Aucoimis heroico metro Dio. Medeas in xij li-
bros fcripUc egregios, pexterea, & profa ali qu. mea Concines er
go,inquit,hoc clt cantabis nobircum tu Antoni. [Maiore ple-
ctro) .i- melior opere viftorcm Cxfarem pcrfacrum Capicolij
Cliuiim CapMuos Sicambros trahentem pro ti iumpho . [Tra-
het feroces) Quia antequam caperentur . Centuriones Roma-
nos, qut ad llipeoilia milfi erant tentos crucibus defixere. [ Bo-
niq.) PropitijjVt lis bonus 6 felixq. tuis. [Fronde) Laurea coro-
na qua triumphantes vtebantur. [Nec dabunt) Nec aureo fecu-
lo iimilem Cxfari virum natum fuilTe,aur lufci polFc dicit, liin
cum Itatiim tempora decurrat. [Lstosq. dies). i. publicas ferias,
fi: laaitiam cantabis.fsnpcr) Dc,vt mulca fuper Priamo rogita<,
fuper Heftoce mulca [Forumq. Litibus orbum) Orbatum dicic
lorum litibus Cxfaris xquitate . [Tum mex , fi quid) Sub fuga^
artogaiuix etiam fi laudes Cxfati didurum promitcic, vt Virgil.

O mihi tam longx maneat p. u. u. Spiritus , & quantum fat erit
tua dicere fada. [0-Sol)^oiem pro dic pofuit, quo vidor Cxfar
vrbem ingrelTus cU . Virg. Tris adeo incertos exea caligine So-
h-s Erramus .[Recepto Cxfarcfelix canam, dumprocedis: I6
triumphe, 16 triumphe) Ad ipfum quafi triumphum loquitur fa-
crainuocationc,quxI6dicebatur,vt 16 rnatees audite. [Beni-
gms)Redicum Cxfari ptxftantibus . [Te decc tauri, toiidcmq.)
Ad honorem. n. maiorem nominum pertinet, fiue potentium p-
fonarum,fi magnis vidimis immoletur, vr, Maxima taurus Vidi
ma. [Me tener loluct vitulus) Abfoluet votorum debito, hoc ell;
promiifo.fln mea votaj A medijs ^pnulFa . [Curuatos imitatus)
Lunx incipientes fimilis in cornuum curuacone vel breuitate.
[Qua notam duxit,) Signatum fronte vitulum dijs pro reditu
Cxl. prom!irtira,in ea p.itte, qua nota inufius erat, albos pilos fi
gnificathabiiifli.’,cumelfet toto corpore naturaliter rubens.

P indarum quiiquis lludet xmurari)FIxc Ode ad Antonium
luium M. Anconij Triumoiri filium feribitur , continens
laudes Pindari lyrici poetr.[Iule certatis ope DxdaleaNi
titur penms).i,aItiora q poflic expedire conatur dicere, quemad
modum Icarus Dxdali manibus fadis pennis . [Vitreo daturus
Nomina ponfo)Quia ab Icaro mare Icarium appellatum . Vi-
treo autem ponto. i, vitrei coloris. [fvcu per audaceis noua dithy-
rambos) A lii plurimum fibi hic Pindarus permittit, nam & ma-
ximo fpintu nouas hillotias hoc metro canit, noua aiit verba aut
admirabiliajautabipfo i'indarofadaeire accipe. [Numerisq.
fertur Legefolutis) Ideoquiaplcrunqueadvoluptatem fuam
quifque lyricus poeta metru fibi fingit, tn vt quem libi ipfe initio
Odes llacuit ordinem, necelfe habeat ad finem, vfque euHodire .
[Siue,quo.s Elea domum reducit Palma ccelcfteis :) Verum Ca-
llorctn,an Pollucem figiiat, an gencralitcrquicunquecx certa-
mine facroruin agonum vidori.! rcpotcaucric ? [Et centum po-
tiorcfignis Munere don3t)Oicit magis illum honore illufirari,
quem Pindarus carmine fiio dignum fecit,q fi centum liatuis pu
blicc honorctur.Flcbili fponfx,aut fi,inqiiii,fiebilc carmen feri.»
bit in adolefcentem aHquem,cuius morte fponfa decepta fit, que
Inferis fubducit.atque immortalem facit laudando animu, mo-
res q. eius, atque virtutem . [Multa Direxuin) Direxum Pinda?!
dicic, quia Thebanus fuit a fonte Bococix Dirce qui eft Thebis
proximus , Cycnum autem eundem .appellat a fuauicate carmi-
num, quia Si cygni canori elle dnr.[Leuat aura) .i. fublimem fa-
cit. [Macmx) MatinusmonseltCalabrix. [Ego apis Matinx
Morx,modoq.) Vt Pindarum propter rublimicatem & fuauita-
tem carminis cygno comparauu, ira fe api, per quod fignat par-
ua quidem & humilia fe fcribcte.fed fubtiha.ac dulcia . [Conci*
nes maiore poeta pledtro) Concedit Antonio Iulo ,vt ipfe po-
tius triumphos Cxfaris feribateum fitrobulHorcarminis fpiri-
tu . Hoc .n. fignat dicens. Maiore pleftro. [Per factum cliuum)
IdeW per facram vi.rm. Hac .n. triumphantes in Capitolium
ibant . [<3uo nihil maius.meliusuc terris Fac.adon3uere.)Cx-
fare.l. [Publicum ludum). i. publicum g-iudium. [Super impetra-
to Fortis Augulli reditu,) Apparet Cxfarem de reditu fuo Ro»
ma Utctas«ni(iire,fcd gr,reus fenfus,fic feh.abctjVt intelligas po-
pula Romano iv,vt fit publicis acclamationibus dclideralfe diu re
dicu Augulli. [Tum mex.li qd loquar audienda, )Sp6det fe quo-
que carmine aliquo laudes in Cxfarem didlurum. Sed (ignat bre
uis verfiisin eo<;p intulerit. Si qd loquar aiidicdum. [Pulcher, 6
LiuJ,inde,cana,recepio Cxfare felix. )F.go felix recepto Cxfare
canam. [Tiiq. diiin procedis : 16 triumphe,)Ad ipfum triumphu
couerfus lixc dicit, Non fcmcl dicemus, 16 triumphe. [Ciuitat

V A R T V S. 8^t

omni«)Notand.ifigiirac(l,vc,P.iri infrnftrarecanr . fle •“'«♦nlooiv

tf iTMtUlis, h>ll. Cii vl diLCU.IIK plui C» . i, l < di ull l.*Ul A'l iullU

dicit.LMc tcnrr foiuct) Solurt Jchito voti lu(c''fHi.[Pr()iac cur
uatos nnitaciis igneis) Vitulum , (]uo votum Io) ut urus lic dicic
cornua habere lertix Lunx comp.;r.»bilM.i..idliucpjrna. [ Qj».i
notam duxit, mucus videri)Cet<Ta fuluusdifcrcta & elegans elo
cuciu . (ignat autcrn viculum huncalb.im fioiucm tau tum habe-
re, in cetero corpore fu iiium. i. rufum dic .

Indarum fite.) Pindarum cclcbr.ins, vt Mancincllus reci- ASCBN,
tat, inquit, [O Iulc).I.Anconij- [C^mfqiiis).i.q»icuii<|ue,
Uudec.i.conaiur. [Aemulari).!. imitari idem moliendo.

Pindarum is fup.nititur pennis ccracis.i.ccra affixis. [Ope).i.o-
pera,& auxilio . [L>xdalea).i'ipfius Dxdali, qui libi & hlio Ica-
ro cera alas affixi t,daturus nomina ponto vitreo. i. vitrei coloris
fic peUu.ido,vc fecit Icarus . Nam,vc dicit Ouidiu>, Icarus nomi
ne fecit aquas, hoc cH q ',vt Icarus nimis alta conabitur, fruUra-
tus corruet. [Pindarus fcruct&ruit).i.prxcipitantcr in motem
torrenti -fluit, ore profundo,velu tamnis decurrens, mote i.dcor
fum currens de monte, quem amnem imbres. i.pliiuix .abund.in-
tes,alucrcrupet i.ir3,vi tranfeendat. ripas notas, intra quas foli
tus er.rt decurrere feruet.i. cum feruore &x(lu fertur. Pindarus,
dicit ,donindus.i.dignus qui donetur. [Laurea). f corona. [A-
pollinari).!. Delphica, qux ell in tutela Apollinis . [Seu).t.liue.
[Diuoluit).i.verfac,auc cum impetu diffluere facitjTioua.i.mfoli
ta & miranda verba, per Dithyrambos. i. rhythmos illos, in Bac-
chi honorem faftos, audaces. i audafter & feliciter acres , fic fer-
tur numeris folutis lege.f.metrica, non tamen rhythmica . [Seu
canit deos,& reges fan^uinem).]. progeni em deorum, per quos
.f.rcges,& filios deorum . Centauri populi Thelfalix .ib Hercu-
le Thefeo , & Pyrithoo domiti, cecidere iulta.i.merita morte &
flamma Chimxrx monllri,.nic montis in Lycia cecidi c.f.ope Bel
lcrophontis,(iuedicit.i.canic cum laude, vel pugilem.f.Polluce ,
vel equum. r.Caiforem,pot!Us qu.im alios viftorcs olympici cec
t3minis,quos palma.i.vicforia p.dmis donata . [Elea). i. apud Eli
dem menta : reducit domum crelelfes.i dijs fitperis pares , vnde
pacet eum locum tn prima Ode; Palrnaq. nobilis Tcrr.irum do
minos cuehic ad deos,clle intelligendiim,non dc Capitolio , fed
vtillic diximus . Ideo autem ponus Geminos, quam alios, quia
illi omnium confenfu forte ob l'indari hymnos m deos funt re*
cepn . Ec donat fup.eos dteendo munere , potiore centum lignis
•i.fculpturis & imaginibus ad eorum effigiem fadis.i.quo magis
nobiles & immortales efficiuntur, q (i centum duxerit ad torum
effigiem (igna. Ve, pio vcl,icti fup. plorat iuuenem raptum fpon
fx flcbili.i.liue epitaphium componit & reducit, aut deducit, in
altra.i. in memoriam lioiiiinum,& agnofei facit vires & animum
& mores aureos, i. pulcherrimos, & inuidet i.fiibrrahit. Orco ni
gro, i. Inferis. I. non vult vt virtus de funfti fit cum eo apud Infe-
ros, hoc clt xternaobliuione ft pulta, fed deducit eam ad fupe-
ros.i.lic extollit vt immortalis (it is, quem laudat, & ccelo dignus
habeatur. Quicquideigo horum attentabit. O Antoni.f.lule
imilca aula aura leiiat.i extollit, cygnum Dircxum.i.ipfum Pin-
darum Thebanum ad morem cygni bene canentem , & altevo-
lantcra.i.fublimi llylo , &r fubcili inuentione vtencem , quoties
tendit in altos cra£f us niibium.i.diuino ingenio ad ardua canen-
d.a effertur. Ego, quafi dicat vt quod deme fentio dicam, paruus,
fcilicec rcfpectu Pindari , fingo. i. compono : carmina operofa.i.
no diuini ingenij dexteritate/ed opera & Audio p.artamore quo
ad qualttaccm , &modo (juo aJmenfuram, apis Matinx, id eft
Calabrx,hoccft vt apis humilis rorem ex imis floribus decepit,
nec vi. fed red»litatc,& ftudio fauos fingit ac cellulas fuasjlic ego
modico ingenio prxditus.huinih.r quidem fcribo.& quod inge-
nio non poirunalludiOjallequor, Tu vero Poeta concines ma-
iore plcclro. Cxfarem.f.Augiiffum, quandoque.!, quandoeuh-
que trahet Sicambros , populos Germanix, feroces. f.bclio per
Cliuum facriim qui in Capitoliumducic exiilensdecorus fron-
de.r.laurc.a, menta , fcilicet iolfo triumpho . [Q^o nihil) Supe-
riori cobxrec , (^o, fciheet Augufto, nihil , id cA non aliquid ,

F.ica & bonidiui non donauere, nec dabunt terris ,id eft ter-
rigenis : aliquid maius aut melius , vt ficuc lupicer optimus
maximus eA in coelo , fic Cxfar in terris . Vnde in epiAolam .
lurandasque tuum per numen ponimus aras, Nil otirurum
alias , nil ortum tale fatentes , quamuis tempora redeant in au-
rum pnfcum, id ctt in aurea fecul.r , qux fub Saturno fuilTe
perhibentur. Et concines Ixtos dics,& publicum ludum vr-
bis,&forum orbum, id eft priuatumlitibus, id eft luAitium in-
didfum, fuper, id eA pro reditu, fortis .Augufli impetrato, fciliccc
adijs,pcr multa vota. Tum, id clt tunc, bcma.ideft magna pars

mea

MATT.

Benfni),

c A R- ^

pulccr ..o a ofe ^ .j, ,„,em dum

;Zliget.s,nos omnis CjUKU^, dkemusj^u^

V 6 cili. nugulte qui Sol al.cr ob oculoS fplendoiom hube-
altrum fiue ptopur m Solis radijs oltenfam virgmem,voIu.ire p

Sole haberifvnde Maro ; Calh faue Lucma , tuus lam regnat A-

Dollo . rt pollincmq. Augulto fauencem inducir, vt /En. vuj. A»
Lus h*c cernens arcum intendebat Apollo. &ideo fignanter
Solem pulchrum,quialetum&laudadumdicicrecepto Calare,
ffd ordine non mutcm.Et dabimus diuis benignis.C Augulti con
fcruatoribus thura.i.inccnfum.Decem tauri,& totidem vacce.i.
etiam dece loluent.i.liberabunt ab obligatione votiua te.f. o Iu-
le, quia diucs cs,& cener,viculus relifta matre , qui luuenefcit .i.
ad luuencam peruenit largis herbis .i. Jacis & herbolis pratis , in
mea yota.i.ad exoluenda uotamea folucc.i. abfoluec me a debi-
tis vocis. luuenefcit dico imitatus fronte.i. innoca fimili Lun^,
quzcltmlVonteignescuruatos.i.rplendorem curuortim cor-
nuum Luns referentis tertium orcum.f.a nouilunio.i.hhs macu
]am albicantem in fronte incuruatam in cornua, vt in Luna ter-
tio die a coniunftionc apparent. Imitatus inquam videri. i. vc vi
deatur numerus earup.parte, qua duxit notam . 1 . m.iculam alba
in troncejexillens fuluus.i. aureum colotem imitans . cetera . 1 .
per cetera a membra,aut in ceteris, vt /En.iy. Confertum cegme
fpinis ac cetera graius . Diligenter autem dcfccibitlaciem, & co
lorem vituli vc res vera putetur.

1 -xVgilemue) Ego Bonfini inter aliaair,3ffirmatim non fi-
|-J'gii.ui his veilibus ab HoranOjUiIi Caitorein Pollucem .
A hrit autem ordo,Siue dicit .f. Pindarus pugilem ue equum
uc,vt fit pugil pto Poliucfjequus pro Caltore, quos coelellcs E-
lea palma reducit domum. De quo etiam in fequentibus Odev.
huius libri. Dicam & Alciden puerosq. Led^ Hunc equis il
Ium fuperare pugni Nobilem. [Potumq.) Hic forum licilms
orbum intclligas ppferias & iuUicium indnSum , vc vult Land.
non propter CsfanssquitaremjVt .'\cron. Hxc Bonf, [Et 6
Sol) Ali) vSole.ii pro dic acceperunt, fed ego pro Csfare ipfo Au
gulto accipiendum ccnfeo , quem ob id Solem app-llauit, quod
telleSuec. canta erat illius oculorum, lux . tantus fplendor^vt 2
queac Sol hebetarecaciem oculorum ipfum intuentium. De
quo etiam in fequenti Ode v. lucem redde &c.

R. O ''‘^‘onhoc loco ait Elidem

^ Epiri ciuitdtcm tire,quod nullo paQodefendi poteit.Ccce-
rotph. dubitat, vtrumC.ahorem ac Pollucem fignifi-
cct.an gener fli ter quicunque ex certamine factorum agonii vi-
ftoriam rcpoitauennr, neque temere dubitaffe mihi vifus , taetli
nemini dubium de Catiore ac Polluce iiHe]])gt,cum ducit, puei-
lem uf equum ue . Verum procedentia eiiam de alijs polTe intel
hgi iaiis clarum clI. [Ego Apis matin* More modoq.) Matinfi
Acrou h-c Calabria’ Citum facit . At Ode xxviij. libri j . motem
Apulia . l orphyrion hoc loco montem Calabria fcribic.Sed Ii-
bro j, Ode i.nn dittj Apulia . Ruifus huius libri Ode xvi. Cala-
bria . Vicinitas harum regionum videtur hunc fecifle errorem
Nec mirum cum ipfe Horat.de fe dubitaret Lucanus an Appu ‘
Ius eJfet ob patriam Venuliam, qua vtriqiiepopulo efi conhnis
nam Venufinus erat linem (ub vcriiquecoloiius . [Tiiq. dum d.
cedis, lo triumphc)Quidam mutarent tu in te temere mro quj.
dem ludicio , Nam ad ipfum triumphum conuerfus hac dieit vc
fatetur Porphyrion . Eli autem ordo . 16 triumphe, dum tu pro-
cedis omnius ciuitas dicemus, non fcmcl . 16 triumphe, illud non
femel hos decepit. lam quod Acron exponit Solem pro die a

Sokm pio Augulio accipi volunt , quod mihi quidem non im
probatur, fi refte hatordo,ad himcmodum. Ego felix rcccnto
Cafarc Canam , O pulcher Sol, 6 laudande . qu^fi diceret An
ton. firt-ceperimusfaluumCefaremfclicitercanetenn
ac velut «mentem hononfice'exciperc. O pulcher Sol 61^^*

I N V M
commcmorauimus,quod Grammatici mire hic rixentur

Icdtorem erudiunt . [Fronte cutuatos imitatus ignes)
plane incelligit vituli, cornuc ad Luna: cornua comparari ^
nis autem vcrbafubobrcurafunt, & ridicula etiam vbi
inulialoquitur. Alij per frontem intelligunt alb.imn,aci'l°'*
in ironte ad imagmcm Luna;,quod ledon indicandum refi*"'
mus, nam ego in vtranque hxreo partem . Viderietiatn qm 3'“'
mutarunt m videtur , quod qua ratione fecerint, haud cquiS*'*'

intclligOjGrxcam.n.hanc per infinitiuos locutionem La,""

non rclugeruntjprxfcrtmi hic poeta .

ad mblpomenen.

Mulis fer <icciptHm,<jwii^uid Udem, id eji qwarf m Irterit ajficutH, eff
quarum benefcio Jieri ait, yt aliquid ad poetica fludium mcitttur, gr j»
eooperapretium faciat , &gloriamfihi comparttinhoctoiui fit,ntc,u
rticuipiamalteriJiudeatnoHtriumphUlUhmqs , Eie« , Oljmf »{»
tiufmodi certamiiiibm ,

ode /77. Dicolos Dtjfrophos ! -yt t
sie te ditia potens cy^n .

-..UU.-UO-VU

Ve M tu Melpomene femel
Nafcentem placido lumine videris;
Illum non labor lllhmius
'Clarabit pugilem : no ecjuus impiger
Curru ducet Achaico
Viftorcm : neque res bellica Delijs
Ornatum folijs ducem ,

Quod regem tumidas contuderit minas ;

Oftendet capitolio.

Sed qu* Tibur aqu?E fertile perfluunt ,

Et fpiflai nemorum com$,

f-ingent Aeolio carmine nobilem.

RomiE principis vibium

Dignatur loboles inter amabileis
Vatum ponere me choros ;

ni um Qcnte minus mordeor inuido .
Oteftudinis aurcE

Dulcem quje ftrepitum Pieri temperas ;

O mutis quoque pifeibus

Donatura cycni , li libeat , fonum ,

T otum muneris hoc tui eft .

Q,uodmonftror digito pr^tereuncium
Ivomana.' fidicen lyrx ;

Quod fpiro, & placeo : fi placeo : luum efl: .

Vbm tu) Probat queeunque nafcente Melpo-
mene placido lumine viderit, nulli rei vacaturum
prsterquam poetica, indeq. nobilem hcri,vci &
libi accidit . Qui quidem ab Romanis inter vati
choros ponebatur. Cuque digico etiam monftra

retor, viucret, & placeitt Mclpomenesinunus,

& beneficium elTe afrcrit.[Que iu)Ode efi fimilis tcrtix,de Mel-
pomene autem legno Ode xxitq. lib.j . [LaborIHhmus) 1%

mos dr terra anguUa inter duo maria, vt inicr /Egeum,& Ionii»
vbi fita elt Corinthus,ibi aurem IHhmia celebrabantur.Ludi q-
dem m honorem Neptuni , vtq. lib. viij. fci;. Str. Ifihmo empo'
rium imminebat locus negotiatoribus frequentatus, qui cxiific

duorum portuum dns, quorum .alter Afix, alter aOcpropinquu*

eltliaiix, illuc in Ilthmicol^j celebratione ludorum multitudo

conuenas; concurrfbat.ln Iflhmo Neptuni.qiicm Ifthmiumvo

eauant : lemplumimmitiebac , piceatum arborum luw circun-

clufuin

LIBER QVARTVS.

clufumvhlluilos Tfthmios decertatos Corinthi) celebrare Tolici
ruiK-CCiarabit)CUruinfaciec. [Pugilem) Pugiles Atlilecaednr
quia pugnis valeant. Curru Achaico curule ccriame incelligic in
Pifc.! regione apud Elide, de quo latius Odej.[Deli)sfolijs)Dcl
phicalauro,aua triumphantes coronabatur de <.]u.a latius fupra .
[Aque) Apud quas folet pocc* componere. [/tolio carmine) .i,
LesbioSd Alcaico, vefupra diximus. [Roma;fobolcs).i.Roma>
nailips St populus ipre.[Minus)Hoc erat populi fauore,&quia
gloria iimidiam fuperarat . [O Picti).i.Mura Melpomene. Pic-
rides .n. di^.% fune a Pierio monte,vc latius fupra elt. [Donatu-
ra fonum) Hoc ait, quod Melpomene a Melodia dr qua audien-
tes demulceantur, autem, & McxircMau canto ligmficat.

A C R • Melpomene) Hac Ode affirmat, qui Mufa?? gra

i 1 tiamin ortufuo meruerit, eu nulli ali) reifore aptiore
ttudiopoeticoj&fubiungit laudes deo 5 t. [Clarabit pu
gilc)Noium omnibus fecerit. Pugiles vero Athleta;dnr,eo qcF
pugnis valeant. [Non equus impiger) .1. nec equefiri certamine
emiercec.[Achaico)Gr£Co,vndeaurigsfamo(i.[Nequeres bel-
lica) Nofuturum milite, fed poeta lauro Apollinis coronandu.
[Quod regum tumidas c6 tuderit minas) Quod vini^os reges in
triumphi popa ad Capitolium ducat, nam & vidores duces lau-
ro coronabantur. [Sed q Tibur aqus fertile peifluunt) Ac fi dice
rec. Non his omnibus fortibus is claruerit, fed deferiptioni-
bus loco^i vel fluminum p poeticam nobilitatem. [Fingent)Co
ponent. vt,Os tabidum fera corda domas fingi tq. pmendo.[i£.o
lio) Alcaico. [Rom£ principis vrbium Dignatur i’ob.)Auguiiu,
vel priuignos eius fighat,(iue pofleritate Romana, a qua fe inter
poetas numei adu ,pmirtit.[Ec ia ciete minus) Virtute fe & laude
ate male loquia & inuidiam fuperalTe. Saluif. Gloria inuidiam vi
cifti.[0 tcltudinis)Lyr 2 pulchr£&dulcifon£.[Dulcem flrepi-
tum)Muficifontis.[Teperas)Aptas, componis [O Mutis quo.»
quepifcibus Donatura cycni, fi libeat, ronum)Aut6 Mufajquie
potentia tua & muta animalia oble^are facis aut Arionem ,
quem Cythara in mari canente delphines fecuti dnr. Virg. Or-
pheus in filuis, inter delphinas Arion. [Sonum)Dulcedinem can
tus.[Munens)Beneficij [Quod monliror,) Hoc cftqjcunflis in
no(ui.[Roman£fidicemlyrx) Lyricus latinas lingu£ . Fidicen d
fidibus i-chordis , vt, Threicia fretus cythara, fidibusq. canoris •
[Si placeo) Ac fi diceret, fi tamen placeo.
fOR» ^''■^^Vem tu Melpomene femel Nafcenteplacido lumine vi
I lderis:)Hac Ode fignat& affirmat Audio poetico dedi-
^ turt),nuUi pofle alij rei vacare. Deinde deo?! fubiungic
laudes. [Curru ducet Achaico) .i.quadngali certamine. [Delijs
folijs) .i.laurca corona. [Sedqu* Tibur aqu* fertile peifluunt)
Propti£ aiit ad feceflum fuu referens dicit, Horat.Tibur.n. fere
otium fuum conferebatjibiq. carmina confcnbebat. ^olio aut
carmine ita diftum accipe,vt fi diceret lyrico c.irmine, quia qui-
dam lyricijVt AIezus, iEolide magis dialeftico vfi fune . [Rom*
principis vrbium Dignatur foboles inter amabileis Vatum po
nere me choros)Soboles principis vrbium . Nerones vult intel-
ligi.qoos Augullus ptiuignosalioquin,vtfuos loco filiorum di-
ligebat. [Et lam dente minus mordeor inuido) Hoc vulrintclli-
gidefe. quod ait Sal. gloria inuidiam vicilH. [O telludinis au-
rex Dulcem qu» flrcpitum Pieri reperas) Ordo eft . O Pieri, q
dulcem ftrepteum teftudtnis temperas . [Romans fidice lyra) .i.
lyricus poiira. [Si placeo)!?»/?»!#?* fi placeo protulit, & fubaudien
dum extrinfecus tamen, vt fit . Si tamen placeo .

A5CEN. ^ Vem tu)Quia,vt Prop.dicit, Natur» fequitur femina quifq.
V- 4 . fiiXjUt fe ad poeticam natum aflerat, dicit ad mufas natii in
nulla alia re gloriam qfitutum fe vero quicquld in Mufica laudis
obtinuerit, Mufis acceptum ferre fatetur,dicens.O Melpomene
dulcecanens Mufa. illum que tu nafcenrc.i.dumnafceretur, vi-
deris. i.afpexeriSjfemel.fi horofeopo, placido lumine .i. benigna
influentia, non labor lllhmius.i.agon iflhmio?; certaminum, cla
rabi c.i. clarificabit pugilem quia pugil non etic, non et equus im
piger.i.flrenuus . ducet iliu vidore curru Achaico. i. apud Pifam
rn Elide regione Achais, neque res bellica oltendet Capitolio,
ad quod triumphantes ducuntur, illum exiflentem ducem orna-
tum, folijs Dclijs.i. lauro Delphica,quod.i.qui3 contudetit.i. vio
lenter fupprcHcrit, tumidas minas regum .f. tumido^j prius qua
vinc^rentur.Sedqargutsdocetfca Melpomene afpeftu in ge-
nefifua dicens. Sed aqusqprsfluuntjTybur fertile, & com» .i.
frondes nemo?!,rpiff3:.i.denf£,fingent.i. efficient, fiip.me nobile
carmine /Eolio.i.Lesbico,hoccU Alchaico.Soboles Romae prin
cipis.i.qcft princeps vrbium,dignatur me ponere inter amabiles
choros vatum . Etmordeor iam.i.in dies,minus dente inuido .i.
incipio inuidia gloria fuperate.O Pieri .i. Mufa in Pierio antro

gcniM.qu* temperas .i. modemris, dulcem flrcpitum tefludinii
.i.cyth.)r.c.uirc£,qu.ili Alcxo donandum ccnfuittO dunacura.i.
q poflis doiuie, fi libeat funum cycni. i.dulciflimii canium, quo-
quc.i.ci pifeibus mutis .I. nullam vocem, nec pulmone hntibut,
totum hoc ell rui muneris. i.bc(icficij,<p monUror.i. dicor Ju mo
liror, digito ptereutium.hdicc Romanae lyrae, quali delelciiciac
quod Quiniil.cenruic,rolum fe dignum inter lyricos Romanos,
qui legatur, tuum cfl cr,quod fpiro.i.rcfpiro & viuo,q.iob carmi
nis arcj Auguflo reconciliatus efly&qcTplaceo.rAuguflo.MGece
naii,& ceteris qd^ne arrogancet videaiurdixifle, addit. Si placeo.

M Ordeor Inuido) Qyanquam liuorvelut ignis alta petit efl
rn omnino aliquid vfqiie adeo perfeftu &illuftre,ut eo non
po (lic attingere. Quo loci perueniHe fefe gloriatur hic Horac.Et
etiam alibi. Inuidia maior. In Prou. Herculei labores. Etinimi.
cus &c.[0 mutis quoque pircibus)((^«vc'Tt^®' twvix^vajv .i. ma-
gis mutus ipfis pifeibus, proiierbialis metaphora clt de vehemen
ter infantibus atque infacundis.Pifces.n.nullam aedunt voce ex-
ceptis per paucis, inter quos canis marinus. Caufam affert Acifl.
quod his neque pulmo Iit neque arteria, aeque guttur.

DRVSI LAVDES.

Drufum GtrmaHicHm,in cuim gratiam hane librum feripfit, commet»
d-armiiltii nominibuf^am tUum Khatos Vindelicos , gentem feroci(?im 4
intro^t ait, perinde atijaeai^uila, viam pradaminuadere folet . Hopes
ttttftm eo vifoy & ft ajperrimis clfeitt , ita trepidajfe^vt caprea vifo leoni
in fe irruente •. Commendat O" ^ parentihm & inpituticne nam hoc par
tim deben ait iiugupotCuiiu di/ciplina 0 tducaUonem ad tantam virtu
tem peruenerunt parUm C.laudiorumyex qua natus ep familia, fed maxi
me bonii difcrplinuiquid autem prafittrit ea familia vel vnut Claudiuo
Hero fatis dedat auH, cum apud tAetaurumfluuium . Hafdrubalem cum
ingenii exercitu , tanta dexteritate fudit, vtfrater Annibal , qui vicinw
erat non fenftril , mp proteBum caput Hafdrubalis ante eius pedes, qua
vidoria populo R. . rem pene df ereatam reStituit, fugata tandem Anni»
bale ex Halia •

oJe 1212, tricolos tTetraSirofhos:l>t y
vUeSyl/t alta fiet nme candidum .

— o- — ou-uu
--U — ou-u-

-uu-uu-u*-

V A L E M miniftrum fulminis alitem ,
Cui rex deorum regnu in aueis vagas
Permiiit , expertus fidelem
lupiter in Ganymadeflauo.
01imiuuentaSy& patrius vigor
Nido laborum propulit infeium;

V erniq. , iam nimbis remotis ,

Infolitos docuere nifus
Venti pauentem tmoxinouilia
Demifiihoftem viuidusimpetus:

Nunc inreludanteis dracones
Egit amor dapis , atque pugns ;

Qu.ilemue laetis caprea pafcuis
Intenta , fuluae matris ab vbere
Iam lacte depulfum leonem.

Dente nouo peritura vidit ;

V idere Rhoeti bella fiib Alpibus

Drufum gerentem & vindelici : quibus
Mos vnde dedudus per omne
Tempus Amazoniafccuri
Dextras obarmet , quaerere diftuli :

Nec fcire fas eft omnia ; Sed diu ,

Horat. m Lateq.

CLAR.

ANTO.

Lateq.viarices«teruE
Seniere , quii ">«“ > qu‘i

Nutri?afauftisfubpenetral.bus

PoCTet, quid Augufti paternus

In pueros animus Nerones. ^

Fortes creantur fortibus ; & bonis
Eft in iuuencis , eft in equis patrum
Vinus 1 nec imbellem feroces

Progenerant aqui columbam .

Doarina fcd vim promouet inlitam :

Reftiq. cultus peSora roborant ;

Vtcunque defecere mores y
Dedecorant bene nata cui pa5 .

QuiddebeasoRomaNeronibus

Teftis Metaurum flumen, & Aldrubal

Deuiaus , & pulcher fugatis

Ille dies Latio tenebris,

Qui primus alma rifit adorea ;
laurus per vrbeis Afer vt Italas ,

Ceu flamma per tedas, vel eurus
Per Siculas equitauit vndas .
poft hoc fecundis vfque laboribus
Romana pubes creuit ; & impio
V.aftata Pcenorum tumultu
Fena deos habuere redos;

Dixitq. tandem perfidus Annibal ,

Ccrui luporum prsda rapacium
Seaamur vitro , quos opimus
Fallere, & effugere eft triumphus.

Gens , qus cremato fortis ab I ho *.•

iaaata Fufcis sequoribus facra ,

Natosq.,maturosq. patres
Pertulit Aufonias ad vrbeis;

Duris ut ilex tonfa bipennibus
Nigras feraci frondis in Algido
Fer damna , per casdeis , ab ipfo
Ducit opes ,abimumq. ferro .

Non Hydra ftfto corpore firmior
. V inci dolentem creuit in Herculem ;

Monftrum ue fum mifere Colchi
Maius , Echioniae ue '1 heb:E .

Merfes profundo ; pulchrior cuenit .

Ludere; multa proruet integrum
Cum laude vidorem ; geretq.

Pralia coniugibus loquenda .

Carthagini iam non ego nuncios
Mittam fuperbos ; occidit, occidit
Spes omnis, &fortuna noftri
Nominis, Afdrubale interempto.

NilCIaudi^ non efficient manus.

Quas & benigno numine lupiter

Defendit ; & curse fagaces
Expediunt per acuta bella.

; Valbm mimftrum)H3cOde&3quil®&leo-
ni comparat Drufum Tyberjj fratrem ob eius in
1 domuerat nanque Rhestos ,

\ & Vindelicos , Eiurdem quoque maio?: gella in
g eiubeiiambudem commemorat. [Qualem mi-

mifit regnum in vagas aues . expertus fidelem m fiauo Ganvm,
dc,olim luuetas & patrius vigor propulit nido
rMinittrum fulmmis) Negant folam aquilam vnquam ,

«animatam, ideo armigera louis confuccudoiudicauit,vcP i
lib x.[In Ganymede)De hoc fupcrius. [Qualem uc Icone 'in
do clt.Qualcm ue leonem lam lafte depulfum ab vbcre fulue^
eris caprea intenta laus palcuis uidct paritura nouo dente rN„

«o dentcl Adhuc.n.nunquam cedem corniferam leonis patuidT
"cs [Videre Rh«t.) Ordo cU.Rhcec & Vindelici. Namfi! t
tclliecndum clt Drufum, fuit is Tyberij Neronis, & Liuiaj Dru' n
filix filius, fraterq.Tybcrij Cxiaris & Augulfi pnuignus.a Rh® d S
los & Vindelicos alpium populos domuit , de quibus ccia Suet
au quod Aug.domuitpartim ductu, partim aufpicijs fuis Canta
briam, Aquitaniam &c.Iiem Rheeteos & Vindelicos,acSaUiroj
gentes Alpinas coercuit. Str.lib.iiij.fcribu.quod fupra Comum
ad alpium radices Rhceti,iacent, atque ad Italiam pertinent. Et
vinum Rlioscicum inter Italica comendata non fanc inferius, in i
montanis illorum radicibus nafcitur . Viuuerfa autem montana !
pars in Orientem, & in Aullrum vergens a Rhoeti, Vindelicisq. t
lenctur.horum vero feritatem etiam L. Florum fctibit. De Dtu-

fo ctiamplurima.[Quiddebeas6RoniaNeronibus)Patticia
gens Claudia orta clt ex Regilis oppido Sabinorum,inde Roma
recens conditam cum magna clientium manu commigtauu,au.
ftore Tito Tatio vel quod (magis conUat)Tiio Claudio gentis
principe, poH reges exaftos fexto ferte anno d patribus in patti
cios cooptata. Deinceps procedente t^e, duodetriginta confula-
tusjdiftaturas quinque, cenfuras vij. tiiurophos vij.duas ouatio- f
nes adepta elt. Inter cognominata autem & Neronis alTumplit, Ninjn i
quo fignificatur lingua Sabina fortis ac Itrenuus . Multa multoiJ> '
Claudiorum egregia merita, multa etiam fecus admiffa in rerop, |

extanc, Appius Cxcus focietatem cum rege Pyrro vt parum falu |
brem,iniri diiruafit . Claud. Caudex primus freto clafle tranfie-
fto Poenos Sicilia expulit . Tyberius Nero aduenientem ex Hi- ;
fpania cum ingentibus copijs Hafdrubalem prius q Annibali fra
iriconiungerecuroppreflit.Ex hacliirpe TyberiusC^far genus
traxit & quidem vtcunque paternum a Tybeno Nerone, mater
num ab Appio Pulchro qui ambo Appij Casci filij fuerant. Hsc
ex Suet. [Metaurum flumen) Metaurus fluuius cll inter Phanum Milw' |
Fortune & Senog.illiam , proprius tn Phano ad duo millia paf-
fuumjlonge vero a Scnogallia xiij millibus pafs. Eli auc in Vm-
briavt fcr.Phn.lib.iij.ingredicurq. mare Adtiaticum. Apud Me*
taurum denique M. Liu. & Ciaud. Nero confules Afdtubalem .
Annibalis fratrem, vt ilh fe coni ungeret , ex Hifpania veniecem, \

occideruncjcxlis etiam Ivj. milUbus hollium.captis v.millibus& |
quadringentis cum magna praeda, tum omnis generis , tum auti
argeciq. Ciuium etiam Romanorum, qui capti apudhoftes erae
fupra quatuor m ilHa capitum recepea Sed oito ferme millia Ro
manoytfocioriimq.occifa. Plura etiam Liulib.viJ. debello Pon.
ij. [Tenebris) ,i. hoftibus,qui hominum animis tenebras ob ter ^
rorem incutiebant. [Alma adofea).i. laude & gloria . Nam ado-
ream laudem, fiue gloriam dicebant, quia gloriofum eum puta- f

bant cflc.qui farris copia abundanter, vt Ftlfus inquit. £t A pul.
lib. ijj.ait. Ego igitur lam & ipfepolfum inquam mihi primam I
iifam uirtucis adoream ad exemplum duodeni laboris Herculis
numerare. Itum lib. vij. fic. Dcini,forisq. fortibus fadis adoria: ,

plens gloriarer equis armentis. Dicitur autena adorea & adoria
licet ab adoreo dicatur. Adoreum olim fiir vocabatur.[Diruspfr
per vrbeis Afer) Senfus efi , quod A nnihal vifto Afdrubale ftt
Italas vrbes fugit, ut flamma per t*das,& euius per mare Siculii. '
Liuius autem feribit lib. vij. de bello Punico fecundo, quodoc-

cifo Afdrubale, Annibal tanto fimiil publico, f.imiliariq. iftuslu

Au agnofccre fe fortunam Carthaginis fertur di xiflc.Callris in-
de motis , omnia auxilia quxdiflufa larius tueri non poterat, m
extremum Italixangulum Brutios contraxit, & Metapontinos
ciuitatem vniucrfam excitos fedibus fuis & Lucanos, qui fu* dl
tionis erant, in Brucium agrum traduxit , vtq. idem Liu.hb. ix»
fcrib. cum poflea Locros Scipio recipere uellet inde nofte mo-
tis caftns abijt Annibal idem poflea a Sempronio confulcin A-
gro Crotoncnfi fufus,ac fugatus efl,vbi csfa fune fupra quatuot
millia armatorum, pauIlo minus trecenti capti vitii, & equi qu^-
dr3ginta,& vndecim militaria figna, itaque perculTos aduerfo pt?

Jio Annibal Crotonem exercitum reduxit. Atque (vt Liu idem
lib.x. fer.) nihil polfhrcab Annibale in Italia geftum eft.n^m^
eum Carchaginenfes reuocareabipfa Italia. [VrItalas)Vt.i.quc

admodum legitur aiu cum quadaadmiratione.[RcAos)dEqi‘os

& benignos,n6 auerfos vtolim. [Fallere, & effugere) Senfus fit»
fallete Roma, & effugere illos erat Afris fummeiriunapnn*’

** [Oens

liber q^vartvs

rf,en< ane) Ordo eft. Gens quefoms ab Ilio cremato iaftata
Tbuf<i' equonbus periulic Aulonias aJ vtbes Tacra nacos & ma
turos patres per damaa , per cedes ab ipfo ferru ducit opes ani-
mumq. vtilex tonfa duris bipennibus m Aigido fcraci nigre fro
dis f Nier* frondis) l^ropcer vmbram id ait, que ex frondium
denluate elt,vcl quia ibi ihccs affluunt, qu* nigre, fuiu frondis .

^ /t,uca.[Hy

dra’)Bt Hydre Lernes corpore centum prodibant lerpentum cu
capite ceruiccs quarum fmgulis celis due renafeebantur , ob
camq. rem minime vinci poUe videbatur.cum pars amputata va-
lidior redderetur, hanc difficultatem arte fuperans Hercules Io-
laum monuit, vc c velligio incifam ceruice face lignea , ne efflue-
ret fanguis, inureret, hoc paSoCuperata bcllua,lagittaseius lan
£uine vnxit quo illarum vulnus morti ferrum redderetur,h^c o-
mniaex lib. v. Diod. Eufebius vero vbidc Hercule meminit, ita

ait Hydram autem calidiffiroum fuilfe fophtllam allerit Plato.

De Hydra Ouid. et fcribit in principio libti noni , illud fere qtf
Diodorus de numero capitum & csfotum augmento . [ Mon-
Itrumuefubmifcere Colchi) Auream pellem anens, in templo
MarmOetarexfufpendcrat, quod longe erat ab vrbe Cybari
Colchorum regia, thdijs feptuaginta,!d autem muro circundede
tat cuftodesq plures appofuerat & dracooem,fed reuera templi
cultos Draco diftus elijhatc & plura Diod.iib. v. Ouid. vero lib.
vii. Met. fcnbit. Hunc Draconem auxilio Mede* ab lafone oc-

cifumelfe . Ait autem . Peiuigilem fupercli herbis fopire draco

nem . Qui crilta,linguisq. tribus pligms, & vncis Dentibus hor
tendus cultos erat arboris aure*.[Echioni* ue Theb*.) Fuit B-
chion vnus e quinque , qui Cadmo 1 hebas condere auxiliatus
elt occideta: autem Cadmus ferpentem maximum deinde re-
fponfo ab acrcd..to illius demes fsuttje quibus nati funt arma»
ti homines ,qm feipfos occiderunt ilico luperlhnbus quinque
tra quorum vnus Ech o Dehac re latms lib.iij.Mec Ouid. [Mer

fcs)Romanorijmrup.elt autem a merfo merfas. [Luftere)Nul-

lo modo fi intelligas,na per fe plenus elt fermo,elt.n. licut mer-
fes feLUiida vox prifcntis (ubiudiui quo pro imperanuo iniet-
dumv'nmur.[LuCtere).i.luaam meas cum Romano, Elt autem
ciufdemform£luaerlufteris.velluftere.[lncegrum viftorem)
.i.anieainuiaum.[Coniugibusloquenda)HincaitVlyni Pene
lope.Grata fetum nymphe pro faluis dona mari cis. llli viiftafuis
Troica fatta canunc.Po«e'a,Narrancis coniux pendet ab ore vi-
ri Superbos hilares & nobiles ob vidoriam aliquam. Non.n.am
piius vidot ellepolTum. [Spes omnis,) firac.n H.ardrubal patre
eodem Amilcarc genitus, equ* dux impiger, oer tot in Hhp.mia
annos bello Romano exercitatus, gemina viftoria mlignis duo-
bus ducibus cu exercitibus deletis, vt Liu.fcr.lib.vij.de bel.Pun.ij
[htfoitun3}V[ex LiuiodiximuSjOCcifoHafdrubalc.Annibal Te
Lnofcere fortunam Carthaginis fertur dixifle. [Nil Claudi*)
1'occ* verba funt in laudem Drufi domus Claudi*.! upi ter Au-
oulium intelligit. [Cur* fagaces)l^iis Augulti confilia. [Expe
diunt)Explicaiu, liberant . [Acuta beila.)Periculofiffima,allurit
autem ad telorum acumen.

^Valemminiltrum) H*c Ode feripta elt pp quam &quartu
C ^ librum contradifpofitioncmfecitjin laudem Dtuli Nero-
nis ptiuigni Augulti C*l filij Neronis , quem ob infigne virtu-
tis aquii* compar3uit.[Alitcm aqiiil.)C^am & reginam auium
volunt, vt, Sublime pedibus rapuit louis armiger vncis . Ideo tu-
ici* louis duitui deputata quia profperum aufpicium eius ad-
ucifum Titanas pugnatur accepit. [In Ganymede flauo)Rubeo.
[Nido ljbo 9 !)In metaphora aquii* perdurauit , dicendo nidum
Liborum, pro familia nol. ilium, & virtutum domo. [Vetniq.)Vt,
Ruic imbriferum ver. [Infolitos docuere nifus) Inconfuetu ni-
fum ad primos uolatus aquii* adhuc aerem & ventos timentis .
[Vcntipaiientem) Solitam viribus & volatu continuo adpdam
prodire: vtjFulua draconem Fcrtauis.[Egitamordapis,aique
nugn*)In agno imbelli dapis, in dracone pugn*. [Qiialem ue 1^
tis caprea pafcuis) Qualem, inquit, Leonem prim* luucnt* ca-
pra timens, talem Drufum holles vibere. [Dente nouo) Adhuc
in confueto ad pdam. [Videte Rhceti bella fub Alpibus) Hyper»
baton longu.ruperion fenfui rhdet,qu.tlcm aquilam yel Iconem
imbellis pda , talem Drufu.n videre Rhoeti Vindelici' Barbaro-
rum gentes . [Nec fcire fas cll omnia) .i. licet aliqua ignorare .
[Sed diu, lateq.) Hoc folum, inquit, mihi dicere fatis elf q’ Rhm
diu potentes fk viSores aDrufo adhuc puero fuperati funt.[Sc-
fere^robaucre virtute & tnllitutionem Romanam. [Indoles)
;Ec.n, indicium fu tut* ,pbi tatis. [Faultis) Felicibus euHodia vir-
tutu.[Paiernus)Vtpf Ancas. [In pueros animus) Duofucrunt
Nerones priuigni AugulU,quoii( vnum in domo Tiberi) Clau-

di) Neronis m.irui Liuiapepent.alreriimin vteroad Augtillum
attulit . Horum altcio in (jcrmania morbo .mfumpto , jltcr ad-
optatus ab AiiguUo fucceUorpnncip.itus ciu* fuic,& vocatus ell
Tiberius C*far.[Fories creantur fortibus) Filios a p.ircruin 110
mine degenerare vircuic.[E(f in iuuencis,eli m eqtiu patrum Vir
tus) Vt cotinuo peuons gencroli pullus in aruis altius ingi cdif .
rPromouet)ln melius auget. [Inliia) Naturalem- [Rectiq. cui
tus) Bona inlhtutione reddi bonum naturale perfectum qn.e (1
dclit. bene nata deprauari peftora. In laudem Augufii diCtiiin
in cuius domo N erones educati difciplin.im accepere vututum.
[Roborant) Contirmanr. [Indecorat) Indccorafaciunt. [Vt-
cunque) Vbicunque. [Tcltis Metaurum flumen) Metaurus
fluuius cft de Piceni prouincia oriens in Fl-iminiam dt currens ,
qu*regioGalliadicebatur, luxta hunc fluuium Claudius Ne-
ro conful cum Salinatore collega fuo ita Hafdrubalem Anniba-
iis fratrem in Italiam auxilio fratri magnum exercitum dcduce-
tem deuicit & interfecit, vt nec profeftum ex calfris confolem
Annibaljdum callra muniiret,nec reuerfum ante rccognelcerec ,
quam fratris caput in caflra proiedfum, & de exercitu eius I 'oe-
nos captiuosvidifTet, quo bello fupra xtv. milba Hafdrubalis
exercitus csfa feruntur. [Tenebris) Tenebras pro Afrorum
terrore dixit. [Qui primus alma rilir adorea) Adorea laus pu-
blica dicebatur , eo quod viftores a vidis ador3renrur.[Ceu fla-
ma per t*das) Pofllaudem fratris lugam defcnbic Aimibalis.
[Secundis vfque laboribus) In laudem Drufi.quide Neronis gc
nere defcendic, commemorat, ex quo Hafdrubal occifuselta
Nerone, & Anni balem iam, mortuum fuifle ,& crciiilfe Roma-
nos. [Tumul[u)Ciamore bellico, vcille etiam c*cos inllare tu-
multus r*pe monet. [Deos habuere reaos)Iudij propicij rciti,
vt auerfi irati dicebantur . vt Diua folo fixos oculos auerfa tene
bat. [Perfidus) Quiaipfiusinltindu poit primum btllum fra-
dis pacis conditionibus in bellum reditum ett . [Cerui luporu)
Quali fugientis Aimibahs orationem fingit ad milites fqosji^i
dicat, Pugnamus contra eos, quos fi euaferimus , pro triumpho
habendum . ideo .uu lupis comparauu Romanos , quia auCtor
nominis eorum a lupa nutritus ctt.[Gens qu^ cremato fortis ab
llio) Tanq Romana gens per damna 8i exdes «euent . ideo
exemplum Troi* ponit, a quaoriimdus elt vt , Qyos nulla fa-
tieantprcelia , nec vidi polfunt , abfiiteiebello. [Sacra) Deos
penates . de quibus Virg. Sacra Tuosque ubi commendat Troia
penates . Hos cape Fatorum comites . [Natosque maiurosque
patres) Vc Afcanium Anchifemque patrem, Teucro^que pena»
tes Comendo rocijs,& curua valle recondo . quibus liberatis Ae
neas ad Italiam venit. [Tonfa) C*fa. In Algido fcraci fertili.
[Perdamna,pcrc*deis)Ilex.n.c*fa ferro melius pullulat.fNon
Hydra fedo) Exemplo Ilicis ramorum dano melioris, Hydr*
etiam qu* excifis fub Hercule ferpentum capitibus numerofior
cxdVefcebat laudat Romanos bellorum dano meliores femper
effedos. Colchorum quoque cos monflro c6p.irat vbi fatis dra
conis dentibus armatis de lerr* fulcis egrclTi funt. Quod
Mede* arte fuperauit. Simile & aliud exeplum draconis The-
bani, quem Cadmus occidit, cuius fatis dentibus armati prodie»
runc cxqbus aliquos in focietaicm condend* vrbis Cadmus dr
arciuiire.[Echiom'*ueThcb*) Ab Echione condic*, qui fuit pa*
ter Penthei, gener Cadmi. [Merces profundo)Si merfaueris Ro
manum, fortior fit.ira aiit hoc verbum declinatur, Merfo merfas,
vt Fluuio metfare falubn.[Proruet)Euertet, cumcet vc proruet
infano contorquens vertices filuas Fluuioruro rex Eridanus .in-
tegrum) Ante non uiftum. [Conjugibus loq.) Aut pro laude vi
dori* referendaconiugibus, aut pro maritorum virtute coiugi
bus,narrada.[Multa) Pro multum [Proruet).!, fi Romanu pro
uocaueris ad cotentiones.quamuismulto?! viftor eris, facile ab

uocaueris aa coieiuiuucs.qudinu*» i.iuivuyt v....,...— -- --

illofupcraberis. [Carthagini iam no ego mincios mittam fup.)
Adhuc uelut quafi Annibalis verba funt. tn iuxta hiflori* fidem
iuxta Hafdrubalis capite, in hxcdifta Annibal dolore df crupif»
fe, Agnofeo rem fortuna Carthaginis . [Nil Claudi* non p.ma
nus)lamhic pocc* loquitur Drufum Nerone fignific3ns,& vi
res & optima Augufti confilia . [Expediunt) Dura bella finiunt.

Valem miniftru fulminis alite) H*cell Ode quam

Q (vt fupra olledimus)cocus hic liber copolitus elt. Scripta
elt ergo in Nerone Drufum priuignu , Stfucceflote Au
. gulti,qRhcrtos Vindelicos bello vicit. De imperio aut
principis hums duplicc facit coparationem, nam Drufum ait ta
to vigore.atque impetu holtes Vindelicos inuafiire, quanta vi fo
Ict aquila, in rapinam irruere primum auium, mox corroborato
vigore etiam draconum . Ipfos autem hofles ita conterritos eife
belligerantis Drufi virtute, vc caprea vifu leonis in fe irruentis.

Horae. m ij [Quibus

ASCBN.

C A R ^

i?s;::^*S=s"S;S=

^p?iVe U^K rcirefas^ft)Serifusctt,Fas cli non omnia fcire.i. U'

crMll juid ienorare.rConruijsluucni! reuiait) Eo pcrimcl <)*?
5farc«lildi«iai.[QjiiJinHolts Nuttiia taoliis fob penc-

SS Quia 000 poteirDauroo. laudare nunc .t Bl.uoi rlugu
« ab eo rtoarompoW dici:. [CLu.d Vrgoll. pacernoa

I„ jLros animu» Nerooes.) Duo fuera: Neronea pr.uigni Au
£iilti - Quoifealcerumin domo Tyberi) CJaudij marm pnons
ad AuguUumactuIit, horum alter in
Gcrmmra morbo cxtinaus,alter adoptatus ab Augurto,fuccef-
for principatus eius fuic,vocacusq. clt Tyberms C»far.[Nec im
bellem feroces Progenerant aquilae columbam .) Prouerbialis
fencencia.[Doarina fed v-im promouet inlitam)Infitam mnata,
atque ingeneratam, fignat ergo virtutem apparentibus ingener a
ri,inflrui vero doarin;^ difciplina.[Refl:ic|. cultus peftora robo
ranr:)Re(fti genitiui cafus, numen lingularis, huius redi , cultus
numen pluralis cafus nominatiui, hi cultus. Senfus cif acit • Co-
Jendo in reftum peftora corroborantur, & reftum abfolute acci
pe pro squo ac luHo.Vicunque defecere mores.[Dcdecorant be
ne nata C!ilpc,)Vtcunque qhcunque,(icut apud hunc poetam f^-
pe diximus.lndecorancautindccorafaciuncjacperhoctledeco-
sant (ignat,[Bene nataculpx.) Abfolucedf.Senfus ergo eli. Ho-
ncfta natalium generofitas culpa dedecoratur, nili digna hxc di*
fciplina profequatur, totu autp^ Auguftum df , m cuius domo
Nerones vnr difcipJinam virtutis accepiUe. [Quid debeas 6 Ro-
maNeronibus Teftis Metaurum Humtn,& Aldrubal) Metau-
rus amnts Gallixe(t,iuxtaquem Neroconfui cum baliantore,
collega f.io Afdrubalem Annibali fracn fuo magnum exercitum
adducentem deuicit, cslis fiipra quinque & quadraginta millib.
[Tertis Metaurum flutnen)Mc-taurus df,non Metaurum, fed flu
men nomine hoc hgurauit.vt alibi, Aut tliimcn Rhenum,auc plu
uiusdcfcribiturarcus, & Sal. Nomenq. Danubiumhabec, vt ad
Germanorum terras aftrineit. [Qui primus alma rilit adore.i )
Adrealaus.bellicadicitur.forralTujq) adorandi funtqui laudem
ex bello reportant-Rillt ergo Romanis accipiendum. [Et impio
VallacaPcenorum tumultu Fana deos habuei e reftos;) Et hi, in

qui t,qiio9! templa in Italia, a Pcenis violata funt, inde refti clfe

coeperunt pro Romanis aduerfus eos agentes . [Sedamur vitro
quos) Bello petimus Romanos quorum manus fi effuderimus *
gaudcredebcmus.fimilesq.inhocfumusceruis,^ virro lupos*
inrea.inrur,quos alioqum fugere debeant. [Duris vt ilex tonia

bipennibus Ni:.’ri feraci frondis in Algido) Ordo eft vt ilex ni

grjfrondisin Algido feraci duris bipennibus lonfa. Senfus aut
hicert.Vtilex quanto magis fecuribusexditur, tanto corrobora
tur mag,:, ac rro.u, far ,ca Romani j, «na Cardia fnt fortiores
eff edi /unt.[Nigr® frondis). i.viridis vmbrofa». [Non Hydra fe
flo corpore Srnnor &c.) Opporiuna c6parat,o,qn,a Romanos
vuR .melEg, carde ro.poteni.ores Seri . [M5«rum uc fommife-
re ColcIn Mjiur,Eehionr* uc Thcbi.) Vbi Armatorum
exiliuir.Hocaur inrelligi vult mirabile efleiio decife Rrnn. °

.or bello, cladrbus aeceln.a.[e.ere.q. PrLllTcomu
da.)Vrrom qnr ipS Romam milites apudeomuges fmrs ollemTt
aut quteconmges eorum de marit.s fuiV pridicfnr. [OcciL oc
cidit Spes omms,& forrunann Nominis, Ardtubaleinierem

pro.) Hlc rciietaftequenterdiaiircdf Annibalem c, m" .
fratris fui Ardnibalisvidiflet, qcPNerodeinduUrin’ )]

Gallia ance Callra eius nihil adhuc fCenri! dehac clnl "
luirerat.fNil Claudia: non cffieient manus 1 Ha-e ’ pcoijci

rnumffim

populi, fed diuerfi a Rhmtis^quibus f Vind' l' “ olm

flus per of [ps, obarmer . 1 . cotra liolles a^' '“l’

maronia.i. qualem Amaronrs folen SreTel^P 'r ’
nondum mquihui.oec fas ell fcire nm„ “f'®"*' luiErere . 1 .
reddendum ed „lem i„^ ,1^:. DruTum ’ P'''>*'P’“m

>->PPP.do,aU.em.Lqu.!am^,miter,l;'S^^^^^^^

I N

redu

^i,cui.i.cuius progenitori.Iupiterrexdcorum

iplum fidelem in Ganymede tiauo.i.flauis capillis du
rapuit loui,permifit regnum. i. ipfum efficit rcoetn iI,‘^‘'P'’‘"n
gas.i.fiiie viJ volances.vnde aues quod fine via (unt d*i^
tjr, auius tamen , quod alienum a via primam produci
animalibus auis, apes, anas corripitur, propulit dicit i
inexpertum, laborum.! voUndi,&pr*dandi&vcmi ver
re,qn auium fere educatio elf, rt intes, docuere ipfum

.f.quia adhuc imperitum,nixus(autnilus).i.conacus

folitos, non prius obiros.St hoc nimbis iam remotis. i fe
te indiida,tunc .n. fete emittuntur aues,qu5 fub pluiiia
tur innido,& impetus viuidus dimilit mox hoftem.i.prjd'*"'"'.'
in oudia.i.caulas ouium,& amor dapis, atque pugne
dumauida pugnx aquila pradacur,& alijsauibusprsdamrri'^*

quit,egic.i.impulit,nunc.i.vbiiamfado periculo animofio f
dus clt, in dracones reludantcs . Hunc ordinem qui&Bo^fi*'
placet, ab hinc xx. annos aHerui,ve,pro vel,vidcre fup. talem"”''*
lem caprea i. capra filueltris, intenta pafcuis letis.irmnpmu*”*
aut heibotis, videt, aut vidit, peritura dente nouo.i. quo nulU?’

rapcrierar.leonem.i.catiilumleonisjdepulfum lamabvberc ''
tris fulux.f.lexjsut lexnx. Sed.i. licet, non omnia fcio id tnfef*
quod caterux .f. Rhoetorum & Vindelicorum viarices diu &]^

tf,reuiaxronlilijsiuucnis.f.Drufi,fenrerc,i.rtnrerunt,Quidin^

&. quid indoles .i. inolita , feu innata virtus, nutrita rite fubfau*
Itis .!. felicibus .f. Aurti penetralibus, poiret,& quid animus Au'
gulti paternis .i. t,iiis ac li paternus Hiet, in.i. erga, pueros.i.libe!

ros. Neronis .f.Claudij. Sunt textus, qui hsibent Nerones nI
Jories.riiben creantur.f. parentibus fortibus fiebonis ,vnd« per

contrarium dixit pnus ab adultetis mualidos gigni. Virtuspj.
trum progeniturum, ert in iumentis, & in equis, nec aqmli

ce, progenerant columbam imbellera.Seddoarina.f.maiorum

pcomouet vim.i.vircutem,m(itam.!.inn3tam, & redii . 1 , decenter
cultus roboranc.i.hrmanr pedora . Et contra vtctinque.i. vbicij.
que vel qu3ndocuque,mores.f.bont defecerCjCulpx j. vitiapro-
lis,dedccorant.i.dthonertant,bene naca.i. natalium claritudine.
Quid debeas,ex rebus geltis rem aperit, dicens . ORoma.fluI
nien Metaurum, apud quem Claudius Neru cum M. Liuio Af-
drubalem vicit, St Aldrubal deuidlus,& ille die, .pulcberfueatis
tenebris .r. coniumehs. Lacio qui dies rifit primus adorca.i.
adorandorum confulnm gloria, a!ma.i. altrice uirtutis,vndeNa-

lo Laudataq.uittumcrelcic,&immcnfumg!oriacalcarhabet,

elt tcllis . 1 , tertatur,quid debeas Neronibus. [Dirus) Vt vidtote
cxtollat,comniemorat immanitatem vidli & erus confeffionem,
dicens, vc.i. portquam,Afcr.i. Aonibal, dirus.i.immanis & effe-

rus,e.]uicau.tperv.bes,[talas.Uca!icasceu.i.uelutiflammafup.

lercui,per txd is.i, ligna rehnofa,uel eurus .i. ventus iJle.per vn-
das Mculas.i.mans Siculi, poli hoc .i.poli illius ferociam a Clau
n.1! «pubes Roma creuic vfque ,i. continue, laboribus

n is.i.proJperis,& Fanl.i.tc mpla vaftata impio tumultu Pts
innTi*' ^ 5 habuere deos redos.i.iulios vitores. Ec

^ P^*'hdus duu tandem, quia quandiu potuit reliitit , fcJ
f «.rr.fT 9“°‘iue victus dixit fms . Nos cerui .i. tanquam
Rr.m„t*' pf«da luporum Mpacium.f. Romanorum ab
orni ° ^ ‘^^'^^originfnitrahentium feftamurvltro.i.

debeamus eos, quos fallere, &
onimiie . f Marte vincere non dabacur)ert triumphus

uf ffi nni ummus,quj nobis contingat ficuc In quo optima io-
'T " rpoha . Grrrr . 1 . ex.lilrrr forr.r, per.

A“ron,a..,,(ral,casfjcrr.l.feri.

suti dnr^ leneSus dctelifla elt in Sicilia nir-

forr Ihm ‘ '''='Anch,res,.„q„„,Leftos rnnenrs,

chife VndenonintelliecsdeAn-

dicecur Anchifes non perucnic, & dtneas non

exirten^^i reliquos :qu 2 perculit inquam

id ert Tyrrhenis ducitqpes,

id ert^iein animum per damna & per cedes ab ipfo ferto,
,-bor^u_ j^P cxditur.ranto animofiorrenafcicur,vc ilex .i.

longe! R Algido monte non

firmTor ^ producit , Hydra .i. ferpens aquatilis non creoiC
renafeeren/*’”'^^ P’’” 9“ohbet c.ipiteabfciflb bma

fiorfiie Herculem dolentem vinci, quia ubique ui.

mifere Colchi non fubmifere. i. clanculum in^q

&uurnff ’"’°" 'e"' l'«.qui tamen dtaronr
ni* ? ab I®^'“‘’"'‘’"*^“'’""8"unt.ve,ptovcl,Tlirba; Echto’

■i.ab tch.onevnoex dentibus draconis nato conHrufll.

MATT.

StnJinH,

DOCT.

interfr.

CLAR.

LIBER QVARTVS. 9 <

iconem & ex illiuf dencibu? armatos rubmiferaiu, non
fuiimifere maius monliriim,(.]UiaH nierfcs , aut pcrmilfiue mer
fc$.i. permuto vcfreouenter mergas (Eltenim merro frequeiua
nuum i mergo) pro^ndo.rmari gens fup.illa eucnit.i. emergit ,
palchrior Ludere.i.filufteris ,auc permitio vc luderis cum ea ,
& in principio vincas :ipra proruet.i.prolternetcum multa lau-
de vidorem mcegrum.i.non prius Itratum , St geret proelia lo-
quenda.i.recitanda, coniugibus.r.cum udantia . Bgo non mic-
t im iam.udeinceps, nuncios fuperbos , quia vidurue indices .
Cartb.igini.i.adCanhaginemjquiaomnisfpes & fortuna no-
ftri nominis occidit, occidit.i.pcnicus extmda eft: Afdrubale
fratre inrerempto.f. a Claudio Nerone . Nil Claudia, profequi
tur laudes Claudix gentis Annibal,qux eo plus ponderis habet,
quod ab hotle dicuntur. Vnde Dido de Teucro, ipfeholtis Tcu
eros inligni laude ferebat. Ordoeftv Manus.i.copix aut vires :
Claudix.i.Claudiorum,nil non.i.omnia,qux attentabunt, perii
cient (aut efficient) vtpoie quas lupicer.f.vc volunt , Augultus .
fee melius (impliciter de loue intelligimus ,qui audor & pater
iEneadum elt, defendit numine.i.afpirationc & fauore benigno,
& qnas curx fagaces.i.prouidx expediunt.i.liber3nt,per acuta.i.
periculoGltima beila .

V Enti pauentem) Exponunt aliqui venti pauentcm.i, ae-
ra & ventos timentem. Ego vero ita (entio,vc venti no-
minandi fitcafus,&(ii ordo & fenfus : Venti remotis
nimbis.i.dulciori & quieti tempore, quale folet veris clTe docuc
re infolicos nifus pauentem.i, adhuc timidam. f. Aquilam, qu^ no
ell prius egrelTa nido Stalfueta volatibus • [Bella fub Alpibus)
Klioecos StViiulelicos diueiTos elTe non dubitabit, qui Suetoniu
in Tyberio legent ,vbi de bellis geftis in Alpibus f.icit mentio-
nem, & hic repetendum eft verbum videre hoc modo : Rhoeti vi
dere Drufum gerentem bella fub Alpibus, Vindelici (fup. iteru
videre) quibus mos vndededudus ab ar.dex.per.om.ten. Am.fe
cuca dili. querere.

N Ec imbellem feroces) Efquilla non nafeitur rofajin pro-
uerb circunfertur, quod admonet , e probis parentibus
nafei liberos probos, ex improbis improbos • Hic limiii
figura dixit Horai. nrc imbellem &c.

I N Ganymede flauo. Acron exponit rubeo, quam voce nc-
feio an vfpiam legerim apud auftores Latinos. [Dtufum ge
rentem V indclici) Aero & Porphyrion abfque dubio Rhoe
tos av Vindelicos vnam crediderunt gentem, vt Ium Volex Te-
ftofages,& Aulerci Cenomani apud Cxfarem. C^uodfipoft ge-
cem non Ugarur,& Vindelici videre potell . & Horat.in ea fuifle
opinione, quod mihi non fit verifimile , quare eam coniunftio-
nem haud quanquatn omittendam cenfeo , q Mancinellus fup»
piedam pmauii,ali] verbum videre repeiendum autumant,qjTi5
cllopu.s,fi & legatur in cocextu,& carmen, & fenfus quoque me
Ilus conhabum. Ceterum Mancinellus incitandis auftoribus
fxpe libentius paraphraftx fungitur officio, quam auftorum fo-
livla ponat verba, ideoque hoc in loco de Rheetis pofuit verbum,
domuit quod apud Suer. ell coercuit, parum memor illius Luca-
ni . Indomitumque caput Rheni. [Fortes creantur fortibus)
Acron exponit filios d parentum nomine degenerare virtute,
qu.T verba ego non intclljgo puto autem corrupta . [Reftique
cuUus peAora roborant) (^x hoc loco argutia ell in Porphy-
rionis commentario vix credo eius clfe fed vel Aeronis . vel ali-
cuius alterius racematoris . Sunt enim multis , in locis horum
auflorum commixta veiha , librarioR infcicia vt opinor, qui ea
(perarc debuerant. Simplicius erae meo quidem ludicio . Rcfti
cultus vt adieftiuum ac fubibntiuum accipere, na de educatione
loquitur, quanquam cum nemine ea de repugnauero. Et illud
vtcunque. Acron pro vbicunque exponit. Porphyrion pro
qu.mdocunque vt etiam Ode iiij.lib.iij. Horat. accepilfe videtur.
Vtcunque mecum vos eritis . At ego malim proprie id expo-
nere pro quantumcunque , vt fit querela in mores fuorum tem»
porum Vtcunque defecerint mores, & mali fint homines, tamen
male fafta indecora videri honelle natis . [Dirus pervrbcis A-
Icr vt Italas) Qiiidam vt legunt pro it , repetentes verbum fer-
tur aut quid (imile , pro equic.iuic , Acron autem ait, hic Anni-
halis fugam defcnpfit,ciim potius eius fxuicia ance occifum
Afdrubalem narretur non fuga, quippe qui polf occifum fra-
trem, longe mitior fatflus eli.quod & Liuius fatetur. Paullo po(l
idem Acron, tumultu, exponit, clamore bellico, importune hoc
loco.vtputo. Clamore enim fana vallari non poterant , fed ma-
nu . [Miilt.i proruet integrum) Multa pro multum legitur in
Aeronis commentario, fed ab aliquo temere adieftum opinor,
nam verbum proruet ante expufuerat , & aha quxdam fequen-

tia pui'tx verba ante lixciplius verba ve Licile le^or videre po-
tent .

AD AVGVSTVM.

Serthitad Aw^uslum , qui a Senatu mboemujii , poSicitur fe
hreui redtium diutim opinione morabatur, reuocat igiiur eum miro tcnft
lio fimuhii laudibiM vehit . nam ait l'. R, non fecue eiu» ahfenUa , afjici ,
ac mater caru^mi flq abfentu dejideno tenetur, eimj; prafentia, vt dif*
cujfa hyeme,verH amanitate animos , omnium exhilarari ait eint opera
facem vbique reiiitutam, vt , ne metus quidem vllu* fuperfit , quod liget
integerrime adminiVirantur, proinde no» effe quod diutim digerat redi*
tum ad Juot .

ode V, Dicolos ttetra^rofhos:'ytf
Scriheris f^ario fortis , O' hoHium .

— -t/U— UU-O-
— -uu~u-i;u

I V 1 s ortebonis, optime RomuI« *
Cuftos gentis , abes iam nimium diu;
Maiurum reditum pollicitus patrum
bando concilio , redi -
Lucem redde tuae dux bone patris,
i nftar veris enim vultus vbi tuus
A iFulfic : populo gratior it dies :

Et foles melius nitent.

V t mater iuuenem , quem notus tnuido
Flatu Carpathi} trans maris £Equora
Cundantemfpacio longius annuo
Dulci detinet adorno;

Votisominibusq., & precibus vocat:

Curuo nec faciem littore dimouet:

Sic deliderijs ida fidelibus

Quzerit patria Caefarem:

T utus bos etenim rura perambulat :

Nutrit rura Ceres , almaq. fauftitas ;

Pacatum volitant per marenauitse;

Culpari metuit fides;

Nullis polluitur calla domus ftupris ;

Mos, & lexmaculofum edomuit nefas.

Laudantur limili prole puerperae :

C ulpam pcena premit comes .

Quis Parthum paueat \ quis gelidum Scythen ?

Q^uis , Germania quos horrida parturit,
fatus incolumi Cifare \ quis ieras
Btllum curet Iberiac?

Condit quilque diem collibus in fuis :

Et vitem viduas ducit ad arbores :

Hinc ad vina redit laetus : & alteris

T e menfis adhibet deum .

Te multa prece, te proftquitur mero
Diffulo pateris ; & laribus tuum
Mifcet numen , vcGra-cia Caftoris ,

Et magni memor Herculis .

Long.is 6 vtinam dux bone ferias
Priltes Hefperix , dicimus integro
Sicci mane die : dicimus vuidi ,

Cum fol Oceano fubeft .

Horat. ta iij

■k kugu^
fio bono
res Pro-
uerhu re
ftpiiit tn
genereo'
mnia lUa
iraiutiijs
fropitijs
dijs , dijs
bonii ttc.

Diuls

anto.

c A ^

IV.,, or.. boniO

"‘'“'rortlmi ™am on.n.a belb qu.cftcrer.
ban., cum P'*"™,™ ' Romam, cf-

Spa.vbiqucncccimc g ,tiDcu

fr.,amcu..a.pcucM>a...cumP^^^^
ooli ab ommbu. ^c. b... quM j,
fumpC.. Nam pene oppidatim AuguHo co-

a„s ludo, quoque qmuj'"' vuLili.rc».* . au au.c ordo .
ltaifll.[D.u..,or.cbom.)U|l^_^^^^^ BU.n. AoguUusor.us
o opcimf Jyiio Csfare per adoptionem, nam reuc-

ab «ue.,Romul»A 1““° f„o,j. C*fa.is. [Optime Romu-
,a,filio. f“'. Ace, .6 II Aogollum Romulum ap-

U)j,Au^n(ie.Quid3m.n -j-

P'"';" Luc.Florum iuline . [Genei.) To.ius .f.[Pol

laeiu. ■ & a m.elbgamu. aut per oratore^

licitu.JId pet Utera ^ ^ omnibus , Si

[Ve mater '““'"'"'J,®"'" ao„„m longius annuo rpatio, que
ptccibns vocat ^nuota Catpatij mansdeii-
"“.'“.'elTllIneni diuidi. a dulci dumo [Carpa.hij maris) Id ma-

ml&.nlixunamLns foculum graulbus.feuerisq, legibus
••'f.i.r rPsulliEasIFelicitas vel iucundiras. [Culpari metuit h
5:"o,ielumfidifuo,.[MosSil^

trum pertinens maxime ad religionena, cerimonias Deo^ anu-

aiioft^vt Feltus ait, quod idem Macr. pm ^

? 3 ti(fin iubendo,& vetando, vc fcribit Tu Il.lib j.de Leg. [Macu-
lofum nef .s).i.llupr 3 & adulteria . nam eile egem «ngit . quam

de 3 diiltenjscoercendisfanxic,eaeratlexIuha- VndeTranq.

de Aueuito ita fctibii, Leges retraftauit , & quafdam ex integro
fanxit & fumpeuariam & de aaulceriis& dc pudicitia , de ambi-
tu Stdemantandis ordinibus.De lege autem lulia latius legito
in luuen. Sit ij.ibi.f. Vbi nunc lex lulia dormis . [Simili prole)
Nnn n nothi, non fpurij generantur, verum legitimi &genito-
nbus limilcs . [Quis Parihum)Per Augullumdeuidas prouin-
CI 35 enumerat. [Conditdiem) Abreondit Solem . & finit diem
colendo agros, id autem pacem vb^ue clfe indicat. [Alteris mc-
fis).i,recundisqii3Eindeo?o honorem exhibebantur.Vnde Poeta
Jib.j. /En.aitde Didone poltquam prima quies epulis nicnfeq.
remnta: . Crateras magnos (t3tuunc,& vina coronant .Hic re-
gina grauem gemmis, auroq. popofeie Impleuitmcro pateram
&portca, lupi ter hofpitibus .nam tedareiuraloqtiuntur.Hunc
Irtiim Tiiisq. diem &c. Valerius autemlib.ij. fcribit, Primos
lonas fecundat mcnfs ponendas confuetudinem reperifle. At
Mac lib.ii. Sit. docet , Bellariafignsficarcomne fccundsmenffi
genus . N.im qnaj TrtinaTU GrtEcijVel-wjayvattt dixerunt, ea vete-
res noflri appeil.tuei-eBellari. 1 . vina quoquedulciora tft iiiue»
nire in Comiediis .antiquioribus hoc vocabulojdid.iq. ea Libe-
. n Bellaria. [L.inbii a) i. penatibus. colrbantur.n. in domo Lares
hinc Nafo lib.j.Trill de vxore inquit : Illa fed ante Lares fpar-
fis prollrata capdlis Contigit extindos ore tremente focos .
.‘biini etiam Lares vrbiumcuUodes de quibus idem lib.v.Fali.ait :
Stant quoque pro nobis, & prsfunc nicenibus vrbis . Ec funt pt^
fences,auxil'umq. ferunt. Delanbus tamen latius Epodo fecun-
da videto. [Cadoris) Ode tertia & xij. lib. j. de Caltore & pol-
luce diflum ell . [Herculis) Arhenienfes Gr«corum pnmi vt
Deum facrificijs Herculem coluei unr, fuiq. pietatis erga illum
Deum, exemplum reliquis prasbentesjvniuerfam primum Gr.T-
ciam, deinde ceteras omnes gentes ad eius cultum conuertert .
fcribit ea Diod. lih. v. [Longas 6 vtinam) Ordo eO ; Sicci mane
ii'cegro dic dicimus. [O vtinam bone dux) O bone dux vtinam
pi atllcs Herperir longas ferias vuidi,cum Sol Occano fubed di-
cimus: O bonedux, vtinam &c. [ Ferias) Solebant in diei feri®
ab Impcr.uonbiis propter vidoriam,pocfa igitur illas fore lon-
gas exoptat.[Fori.is)Vt fcribit Pomp. antiqu^i fella vocabant. &
alii erant fine die fello , vt Saturnalia . Dc ferijs autem plurima
legitoinMacrob.de varietate dierum lib.j . Satur. Sicci ieiuni
fobrii.[Vuidi ,) Vinofi . ’

' r>e Aiigullo feribitur , qui in tranfmarinis parti-

A-^btn diu refideris fcnatus.ac populi precibus legatione milTa
reditum Tuum promittens immor.ibatur.[Romu]®)Pro Romu

k*.[niun,onf)v,D,|.sv„itc,&g,QUuieJeos.[Cunosj;etisi

.r.Ro,vjnv . [Lute redJe) Plu, r,,l„,em.Si q„i!d

pru Uurr porr. tuuruturr . ,t . O luK D.rdauix [pe, 6^81®

ma.Trum..Cr,r(tii'Vcti.)I?ro(iiml,maintVrri!,qa|„_..

ruprriu.,idrovSp,rruc.or.em .crmti,.. poFuit . [Vi

,,t,n)Ir. parriam Augulll delrderare pr;rcnt,a,„,iic„, j
dirus abfent,. hli) confucult . Ordo ell : Vr mater voca, orni
bus.vori., 8! precibus luue.iem cudantem trans
rhi maris, que Notus rnuido flatu dlllinet a dulci dumo lo„7'
anni fpario. [Votis.ommibus) I anq voca pr o reditu fare, ®
omnia aduerfa .inneret.[Curuo iiec lac,em)Vt aiTeaum delid?
rancis. Otlcnderec eas parces frallic,.. drx.cactendi.a qn,
rat ceuem. [Sic dei;dec.)s)Tanq patria dei, der. o AuguB, pe,/'
rerecuc.dumpro eius faluce ellec lollicica. [Tutus bos ertn,/;
Vii cuce dicic&difpoluioneCsrans prsltuam agris quieten,/
ille meas crr.ire boues vt cernis, & ipfum Ludere qu® vellcmca
lamo permifu agrelli . Almaq. Fau.noue vt felicitas diftum.rpa
catum volitat per mare n.iuics) Comprefli.n.ab eo fuerant tu.
ts. Culpari metuit fides tanq cuius tpe neccredicum, ncedepo
(itum negaretur. [Catta) Pudica, vt Catta pudicitiam feruetdo.
mus. [Mos & lex maculofum edomuit nefas) Legem fignifirat
quam de coercendis adultcnjs fanxic. [Laudantur fitnili prol«
pueipci-JE) i anquam abtffe matrimonio culpam prolis & pateu
tum fimilitudinc demottraret . vt, Si quis mihi patuulus auIaLu
derce dtneas qui te cantum ore referret. [Culpam peena premit
comes) Comes, inquit, culpie poena eft, nec differendo vindidi
prajltat peccandi licentiam .Quis Parthum paueat ? nullas gen-
tes dicit incolumi Cifare formidate . [Fers) Indomite & belli
cofe Hifpaniarum getes.[Conditquifquediem collibus) Finu,
explet . Virg. Cantando longos memmi me condere Soles. [Ec
vitem viduas ducit ad arborcs)Bencficio Augulli per hoftiump.

ttitamvtilicatem agrorum cultum crefccre viduas vero atbotcs
(ineviiibus dixit. VtStratus humi palmes viduas deliderat vU
mos . [Hinc ad vina redit) A labore ad conuiuia , [Et alteris Te
menfis adhibet Deum) Secundi menfiB dicebantur qui in hono
rem deorum exhiberi confueuerant . Vtnon ego tcdijs,&men-
fis accepta fecundis Tranfierim Rhodia,exhiberi ergo& Augu-
fto figr.ificat honorem Deorum pereafdcni ctlebruatc,[VtGri
cia) Sic a Romanis piomictic Augullum diispenatibusfocian-
du,(icut aGrxeis Hercules, Cattor,& Pollux, quos &ciuicaani
mi familiaritas c6mendauic,:!ut quos labor dihgi fecit & virtus.
[Et magni memor Herculis) Beneficiorum . [Dux bone ferias)
Aut propter conti luiatio nem vidoriarum longas opiauic ftrias
aut abominando bella vitam prolixam . [Integro) Toto die.
[Sicci) leiuni. [Vuidi) Pleni , vivuidiis hyberna venit dcgkndo
Menalcas . [Subett) Subter, ett .i. in occafum conditus ell.

D Iuis orte bonis) Hic Ode ad Auguttum fcripia ell, diutius
mtranfinannis proinnctjs morantem populi, .icfenatus lega
tionibiis midls reditum eius precatis.j[Inttar Veris enim vultus
vbi tuus affollir) Hoc ell pnfcncia tua ad inftar verni Gratii ex
liilaranitur omnia. Vt mater luuenem, quem Notus inuidosFla
tu Carpaihq trans maris ^quota Cundantem fpatio longius an
nuo dulci dlllinet d domo . [Votis, omn!busqiie,& preci, voc.it)
Ordo etljVc mater vocar iuuenem cundante fpatio longius an-
nuo, votis, omnibusque,& precibus, ,Cundantem autem denio-
raiuem fignificat vt cU apud Virg. Reginam thalamo curd^me
ad limma primi Pcenorum expedant . [."'icdefiderijsida fideli-
bus Qjiiric patria Cifarem) Ida parcicipiaiiter df,& fignifiMC
perculla . [Nutrit rura Ceres, almaque Fauftitas) Adnetandutn
nomen Fautticas fic didum, quali felicitas, aut iucunditas.[MoSj
& lex maculofum edomuit nefas) Eleganter videtur eam legem
lignare , quam de aduhcrijs coercendis fanxic . [Culpam l ana
premit con)es)PcE'na it comes ,inquit,culp^ fui.i.non diffet' pd
nam fuam delinquentibus, per hoc fignificat ingenero femliil aut
negligenter fieri. [Et vitem viduas ducit ad .irbores) f iiauiter&
viduas arbores dixir prius , quam vites adiundas habeant ,qu3*
cum habent, maritari dicuntur ruflicis. [BtalcerisTe menfis
adhibet Deum) .i. fecundis . [Et magni memor Herculis) Mt'
mor beneficiorum eius dicimus .[Viiidi) .i. poti ac madidi.

•pv luis) Auguttum celebrando, inu itat cum ad reditum dicens,
J-^O Romuli, id cft Auguftejquies.ilter Romulus , patf P^'
cri£,Si’ Quirinus di^iis (funt qui legat Romuli pro Romulei)
vt intelligatuc fic . [Cuftos Romuli gentis) Orte bonis diuis.f.
Aenea, Afeanio, Romulo, & lulio , & etiam Di)s loue , Venere ,
& Marce optime cuttos gentis .f. Roman^ tu habes iam nimiun^
diu pollicitus. i. qui eras, pollicitus fanSo concilio patrum .pon
ferip torum redi tum,m.i turum. i. opportune fettinum redi o bo-
ne dux, & redde ti»^ patri^ lucem. i hilaritatem . Enim pro qui-i i
vbi tuus vultus inftar.i.qui habet flatum & formam, Veris.i.tcn]“
pocis verni afFuIlit.i.fulgcndo arpirauicpopulodies it.i.proeedit

PORiI

AJCHU'

5»

LIBER Q^VARTVS.

•ratior, & 5olcs nitf nt mclim,quia fine luSu.Nani vt mater vo-
fu oiuiiiibiu.tfotu & piccibus,iuuencin.f.filium,qucm notm.i.
ventus ille humidus,dcciricc inuido flatu, quia femper contrario,

^ ira matris gjudijs uiuufeiuts , trans xquora matris Carpatliij
detmee inquam cunftantem.Mmmorantc longius a domo duici
fpatioanniio.i. per fpatiumvnius anni nec ipfa dimouetfacic,
fup. a lictorc.l'.m.'ns cui uo , quod omni littori commune etl, fic
p.uria .f. Roma, liU.i.percufla, fidelibus, defidenjs, quia ob meri
tadciidcrati.qu^nt Cxrarcm.r.te.Etcnim bos perambulat nunc
tutus ab hoUibus & pr*donibus,rur3 Ceres, dea frugum & alma
FauUitas.t.fclicitas producendi, nutrit rura,& nauitje.i.nautaevo
JitanM.celcrucr, & millibus nauigijs percurrunt, mare pacatum
.f.piracis.Fi des metuit culpari. i.ncmo elt infidelis, domus cafla.i.
qma nunc calla efl, nulli llupris polluitur, Mos.i.honeltum inlli
tutum diu obferuatum,& lex edomuit nefas maculofum.i. turpe
adulterium. Puerpera. i. pueros pariemes hudancur, prole fimili
.i. propter prolem fimilem marito . nam poena ab Augullo indi

ftacomes.i.comitans,premit.i.fupprimit,culpam.i. peccata. De-
inde profequitur vidlorias Augulli,& pacem, atque beatam vita
illas rubfecuc 3 m,dicens,Quis paueat Carfarc incolum.i. tatifpei:
dum AugiUlus Cifar litincolumis,Patthum.f.feiociflimumho
Item Romano Imperio ? q. d. mento nullus, quia Caefar coege-
rat Parthos reddere figna Romano : Quis paueai Scythen ? feu
Scytham. (Nam mafculina apud nos in a, fi etiam grseca funt ex-
eunt fere apud grsecos in >it,hoc eftines,vt Scytha & Scythes, pia
neta & planetas &c.) gelidum, non ad bella, led in gebda regio-
ne natum ? Quis p.iuedt incolumi Cajfare foetus fup. hominum
bellicoforum, quos getmania horrida .i. afpera, aut frigida, fed
non bello p.ircucit .v^is curet bellum Iberiie.i. Hirpaniae.ferse
.i.ferocisf q.d. iiemoquiaomneishiautab Aiigu[lo,auc eius
aurpicijsdomiufucrunt. Et ideo quifque condit . 1 . finit die.-n,in
fuis collibus .i. manet in pjtria fua, & ducit vitem ad arbores vi-
duas.r.prius propter longa bella, hinc i. ex homini cultu &labo-
rcs,redic quifquel^tus ad vina & adhibet alteris. i.fecundis men
fis. I. ferculis ,id menfuram appolhis,te6 Csfar Deum, quia te^
Deo inuocac. Te mulca ordo efl: Et quifque in fecundis menlis
profequitur te multa prccc.i, precatur te, vc Deum multa & pro-
fequitur te multo mero fufo paceris,vt.r. in honorem tuum ebi-
batur,ut recitauir paullo ante Mancin. de Didonis conuiuio, ex
An. j. mifcec tuum numcn.i. diuinaro potentiam tuam, Laribus
•i.dijs fuis domellicis vti.i.quemadmodum Gricia memor fupp.
benchcioruni,mifcet Laribus fuis numen Caftoris fup, & Pollu
cis,& magni Herculis, nos ficci.i. nondum poti,dicimus mane.i.
matutino tempore , vtpoie die integro .i. dum dies efl adhuc in-
teger,&nos vidui.i.poci,& vino irrigui, dicimus cum Sol fubcft
Oceano. i. pofl occafiim Solis.O vtinam bone dux.i. Augufte . p-
If es. i.exhibe.as, Herpetis .i. Italix longas ferias. i. vacationes ab
labore , quas.f. ob reditum tuum libencerfaciamus .

CLAR* oi te bonis optime Romulx Cultos gentis.Mancin.con

i^iiinxicoptimx Romulx, perinde atque Romulx vocandi fic
cafus. Aeronis commentarius cum primum Romulx pro Romu
lex cxpofuifiet flacim cuflos gentis exponit.f.Romanx qux qua
confonentjnon equidem video. Doft.in Adag. Genius malus, le-
gitur Romulx.vltima cum diphthongo,quod& mihi placet.Vo-
tis,ominibusq. , & precibus vocat . Ordo efl(inquic Mancin.)vt
maicr 8i votis omnibus, & precibus vocat iuuenem &c. Ex qui-
bus verbis pater illum omnibus, pro ominibus legifTe, quod er-
roris, vc in ioluta oratione ex feripeura facile accidere pocefl.ita
in hoc genere carminis minime, quod quidem virum diligetem
non animadueriifre, admodum miror»

AD APOLLINEM. ET DIANAM

rtfrinen feculart.

ode r/. tfieoloi retr/tSlraphot :

/ 41 » fttit terris niuis , Mt^uc dird .

-U— 00-0 —

-o— 00-0— ’

-00—

IvB, quem proles Niobsamagn*
Vindicem lingua: .Tityosq. raptor
Senfit,&Troi3D prope vidoralt®
Phthius Achilles,

Ceteris maior , tibi miles impar ;
Filius quamuis Thetidos marinae
Dardanas turreis quateret tremenda
Cufpide pugnax.

I Ile mordaci velut i(5la ferro
Pinus , aut impulfa cuprelTus curo ,

Procidit late ; pofuitq. collum
Puluere Teucro.

Ille non inclufusequo Minerus
Sacra mentito, maleferiatos
Troas, & laetam Priami choreis
Falleret aulam :

Sed palnm captis grauis,heu nefas, heu,

Nefeiosfari pueros Achiuis
Vreret flammis, etiam litenteis
Matris in aluo ;

Ni tuis vidus , Venerisq. gratae
Vocibus, diuum pater annuiffet ,

Rebus Aeneae potiore duftos
Alite muros.

Doftor argutae fidicen Thaliae
Pheebe , qui Xantho lauis amne crineis :

Dauniae defende decus camcenae
Leuis Agyleu.

Spiritum Pheebus mihi , Pheebus artem
Carminis, nomenq. dedit poets. .

Virginum prims , pueriq. claris
Patribus orti ,

Deliae tutela deae,fugaceis
Ly neas , & ceruos cohibentis
Lesbium feruate pedem, meiq.

Pollicis iftum ,

Rite Latona puerum canentes,

R ite crefeentem face noctilucam ,

Profperam frugum , celeremq. pronos
Voluere menfeis.

Nupta iam dices , ego dis amicum ,

Seculo feflas referente luces ,

Reddidi carmen docilis modorum
Vatis Horati.

Hymnw in laudem Apotlinii.cir Di<in«,quem luih fecularihut ferip»
ftt,<juicente[imoejuonMt anno celebrantur^ tjuem item a pueris (p-ingtr
nuii puellinn eorundem laudtmeanipoTiulat. Laudat autem Apollinem
^uodde NrobesJjlijt,&' Tityo in matrem Latonam eontumeliofefumpfe
rit/upplidnm quod Achillem alioqui iunBum , apud Troiam cenficerit ,
quod (yiharam & mufteam mM<nerij,fli quo denique fe ingenium & ar»
tem poeticam acccptffe fatetur, Dianam laudat quod eum eadem ftt eum
Luna Cvrtrf no^tfrafit & menfthtUjfruget yegeM alaljf ,

IvE, quem proles ) Apollinis hymnum poeta
fcribit. Laudat enim illum Niobes prolem &
Tityon in Latonx macris vUiorem peremit, $
item Achillem ceteris maiorem militibus apua
^Troiam occiderit. commemorat deinde Apolli-
ni fua lyrica.nam Pheebus rpiritum Phoebus car-
minis artem Pheebus poetx nomen dederat fibi, hortatur poft
ea pueros ^pueliasq. nobiles in Apollinis , & Oianx laudes fua
catminadecantare. [Oiue,qutni proles Niobxamagnx) Nio-
Horac. m iuj bza

AMT»>

CR.

C A ^ ^

fiii„ p'PY‘'''“3fLS '‘““‘"o “''“-T' 'T

modum glonabAtur it. adoUiop, vt Niobes fi»

que ira oiocam fabu.r Lato ' «andaife Q uibus macri

sie|i£:=S£E5s?r

N-Smen adhuc line thure mcumelt &c. [Ticyosq.
" De Titvovidecolib ij.Ode xij. Item lib.iiij.Ode iij. [Ra

E fHitlX» Achilles.) Ordo elt . Et Phthius Achilles prope vi-
Lx alc£ Troix miles ceteris maior tibi impar quamuis hlius
Thetidis marinx . pollea fequitur, pugnax cernenda cufpide qua
teret Dardanas curres. [Phthius) Strab.hb.ix. dubitat an Piiihu
vrbs an regio lit m Thtfialia quam dicit Achdli fubieftam fiiil e
habuiHcu. Pctidis Phaiium, pJin.lib.iiij. oppidum elfe docet . 11
le procidit de Achillis morte, legito Ode xvj. lib. j. [Ille non in-
clufus) Ordo clt . Ille Achilles non inclufus equo mentito facra
Mineriix &c. Oitendic aucem Achillem non fraude & eJam , l ed
aperte Troianos poiuifle opprimere, fufi Apollo eum occidiUec.
[Equo Mineru®;Euerlioncm Troix cum i;inonefuo& equo li
gncojceccnsq. omnibus qus lib.ij faciunt /tn. a Pilandro pene
ad uerbum tranlcriplic Maro, inquit Macr. lib. y. Sac . [Male fe-
riat04)0ciorosj& quH-tos ob ligneum equum in Ilion duduro,
vt Maro docec.[Lstam choreis) Le hoc Jace legere potetis lib.
ij./En. [Ni tuis &c.) Eltviuenccm Achillem potuiffe Troia, ad
ynum interimere, ita^-non valuilfet/Eneas m Letim pergere.
&vrbis Romx conditores produ:ere, verum diuum pa!Cf Apol
linis & Venens motus permific Achillis mcencum , quo Aneas
Komanxvrbi fundatores generaret. [Ni tuis)Ordo elt. Nidi-
uum pater victus tuis vocibus 6 Apollo, gratx Veneris, annuiifct
rebus Anex muros dudos potiore alite. [Anes rebus) Daciui
calus elt : Ludos muros Rom.muros iam duCtos inceiligtr.[Po
tiorc Alite) Meliori aufpicio. [Dodor argutx Thalix) Ltb. j.
Ode auiem xxxij, diximus Apollinem cytharx eiusq. mulicx in-
uentorem fuille. Thalia autdici pocehcapacitas,(eu ,cctebricas,
quod in longum ips poeta^j laus parta virefcat.[Xantho) Amne
Troij fluuiuselt,qui oues efficit rufas, vt PJin. lib. ij. xathos aut
fljuusincerpcetacur.[Lauis) Antique dixit, llli .n.lauo iauis &
lauasdixerunc,[Daunix)VeriiiIIns,Si Appulx.[Leuis Agylt u.)
Agya, via dicitur, leos,leuis,politus .Porphyrio aiic fcriDit Var-
ronem dicere, 9’ ex relpunfo oraculi in vijs publicis vrbis Tuar A*
ihenienfcs Ihiiutis altaribus facrjficare Apoliini inlticiierunc, &
Agyleam jppcl]aqere.[Leuis)PoIitus imberbis. [Virginum pri
m.e,) Ordo elt.O primx virginum, & pueri orti claris p.itnbus,
appolicio tutela Deli* dex arcu cohibentis fugaceis lyncas,&
ccruos &c.)Lesbium pedem) ,i. lyricum carmen.Horcacur.nnl-
los cancare luum carmen in Apollinis,& Dianx laudes . [Face)

Lumine.[Nodilucam)Lunam,quafinodelucentem,[Profpe-
ram frugum) Luna, n.nocturno temperamento maturandis Iru-
gibus moderatur, vt et Marr.edoce. [Celetcmq. pronos Volue»
remenfeis ) I paduolb tempofj- fiint,Vin'i annale, quod Solcir-
cuuu luo hnic. Alietfe incnllrunm quod Luna c.rcJmiens com-
prchenJic.id Varro fcribit lib.j.de Ite Ruit. Cic. aucem m lib. de
Nat.Leoiji aic,qi Lunx curJus, quia menfa fpacia conheimume
Ics nominantur. [Nupta lam) .i.pollquam nupta eris, nam viri>i
nes grxce &Idtine carmina, &Pxanas canebant . [Seculo fetias
referente luces) De feculari carmine , & Judis Secularibus latius
Videto poff carmen Epodon in carmine Seciilari .

D lue, quem proles) Hymnum hic Apollini dicit & c
mendaccarmina (ua beculanbus Judu , qui celebraniu

po" «ntu annos fupra lyberim, aut I Capitolio TQue

prol.. N,ob«) La„. Apoll.n,. de lifti. , ,rnd,a3

LstoMNiobecuhl,,sfu,s„e,e„i,.|.X„yo.q.r.in,or)Qu,vim

Lptona, ,„fe,re conatus eB, [AltDc)Magni,,t’Hol(is habet tn.j-
» «'■“petitionem. ,t magnus

com-

ntur

I N V M

mur in aulo. Lucem palara.[Equo Minerux) Virg.Inft
equum diuina Palladis arce Adificant.[M.ile ferutosw'^^'’®

delubra deiimnjifeti,quibusvltimuscJrcc,Ulediesfc(l,v«i*''^°’

fronde per vtbem. [t.illcret aulam:) Aula pro toto Uio

neque. II iblum regem fefellerunt Achiui,rcdcunftos.rSea'[:

captis grauis,} Aperto lemperbc.lo Achilles, no inildm *
Vt,Non furto ine,ior,fed fortibus armis [Heu nefa^,) •

eicclamat poeta Achillem vinum ad mternicioncm inuTim'^'^
omnes potuilfe Troianos , vt nec Aneas profugere ad Rom'^'
omine meliore condendam poliet nec ab eo vel infamibus aT
ceretur, quale elt illud i Crimine quo parui cedem potuere V'
reri . Qu« tamen in laudem commemorantur Apollinis
fcios fari)Infantes parnos . [Macris m aluo) Etum ingtaui/'
mulieres feuiendum fuiire.[Ni tuis)Hoc cit Apollinis .[ Rcbu!
Anex)Troianis a quorum genere meliori alne, hoc elt vuIcum
aulpicio erat Roma condenda. [DoClorargutx fidicen Thalu)
Dodoreni Apollinem non Thalix mufx led ariis lyricx , dix,j
eumq. ad Itudium Aium referens . [Lauis) Pro lauas . [Xantho)
Xanthus fljutus elt Troix . vt, Xanthi q. fluentia deferit,3c Delo
m neinam lullit Apollo. [Daunix delende) Dauniam aDauno
rege Apulix,vnde oriudus Horatius erac.[Lcuis)In verbis. [A-
gylcu.) Agyx vero Atbenienfis lingua vici dicuntur qno nomine
ideo Apollo vocatus clt,quia ex Oraculi rcfponfo in vicis publi-
cis vrbis fiixltacutis altaribus ei racrificiairilticuerantvndeAgy-
leus dictus efl. [Virginum pr<mx,pu€riq. claris) Puellas alloqui-
tur, a quibus Dianx carmen lyrico fono cantari conlueuerat vt
rhythmum operis lui in canendo cullodiant. [Lesbium) Alexi
lyrici poecx qui Lesbius fuit . [Meiq. Pollicis idum,) Modula,
tionem lyrici carminis . veluti ipfc lyram pevcuii.it . [Rite Lato
nx pue^tjbolcni confuecudine. [Face nodilucam,) Eodem, n.St
Diana honore cenfebatur.vnde & Diana Luciferx nomen acce-
pit. [Profperam frugum,) Rore nodurno nutriente. vi,<i^antu
longis carpentatmenca diebus. Exigu.i imgeiida fe node repo»
net. [Ceieremq. pronos Voluere inenfeis.) Quia ita epapetJu
nx eurluin.ficuc Solis peraguntur . fcd circa Lunam proprie med-
ies dixit, lic.n. lingulis mentibus Zodiacum circulum Luiiaper-
iraiiht, quemadmodum Sol toto anno. [Voluere mefeis.) Quia
conditionem mortalitatis tpibus anni compara uerac, ne crede-
rentur & homines icnafci. tempora immutationes elementoi^,
fiue temporum reparari dixit . Conditionem vero morralitacis,

V tcomunem nobis, & omnibus,ita irreparabilem. [Nupta lam
diccs)Loquendoadvn.im de omnibus dicit dum fueritis nupti
dj.-etis. [Amicum) Amabile. [Reddidi carmen) Non difficulter
H lat. carmen reddidilTe Te rclett,vei cccinilfe.

D iL!e,cjiiemprolesNiobxamagnx) HxcOdehymnum PORi
po.l.nis continet , qua lomendat ei carmina fiia & /i-
iniil alloquitur pueros, pueli as q. quos carmen Seculate
docet. [Et T voix prope vjftor altx),i.penc viiffor,hoc aut ad il-
lud pertinet, qi dicitur Paris in Achillem fagi t tam Apolline diti
gente cctendille. [Ceteris maior, tibi miles impar :) Achilles .f.
[Teucro puluere .) Ergo principali pro pofleliiiio nomine vfos
elt. vt, Hauriat hunc oculis igne crudelis ab .ilio Dardanus , pro
eo quod eff Dardanius.[F'aileret aulam.) Aulam line dubiojr lo
tc) Hio politum elt, neque, n.folum regem fefellerint Gtici adhl
bitis inildijs, verum cotum populum. [(Nefcios fati pueros) Peri
phralticos. [Annuiflet Rebus Anex poiiorc dudos Alitcmu-
ros). i. annuiircijuc meliore alite, hoc cU meliore aufpicio Anc-
as vrbcmconlticuerec. [Qui Xantho lauis amne cnneis;) Lauis
veteres dixere & ]auere,non laua)e,vc fupra offi nuimus . [Dau-
nix defende decus camcenx Leuis Agyleu .) D.mnix cair.ari
fux mufx dicit Horatius .i. fui cauninis, fi quide Daunia Apuiu
elt,m CUIUS finibus natus eff. [Leuis Agyleu.) Agya eli via,& gr.e
ce dicitur. Varro ait q- ex rerponTofui Oraculi in vijs publicis cc
bis.lux Athenienfes ffatucis altaribus faenheare Apollini mffi-
tucrunc iSc Agyleu appcllauerc. [Virginum pnmx.pucriq. claris
l anibus orti.J)elia turei i de^,fugacejs).i.qui ellis tutela Deli^
de^jhoc eli [Lesbium feruaie pede) .i.Alc^i ly-

rici poec^,qui Lesbius fuit. [Mciq. Pollicis j(ftum}.i.modt4lafn^
nero lynci carminis, & fuauiter hoc df, qiiafi ipfim lyiam pcrcii
tiac. [Rite Laton^ puerum c.inences).i.Apollmem Lacone
[Cclereroq. pronos Voluere menfeis.) Quia limiliterperlui'?
curfum vnrtpapcmgi .fcd & circa lunam proprie nitnfcsdixit.
q’ lingulis meniibus Zodiacum circulum pertranfirquem f*’
to anno. [Nupta iam dices) Quando fueris iam nupta . [Secu O
fellas referente luces) .i.a:,.finguio felium referente. .

ue,&c.) Apollinis laudes colligensdici t . O diuc .f. Apt'h
*-'Io,que^les Niob5a.i.iplius Niobes filis Taniaii/«nl't''‘"‘

• dice®

liber. V a r. t V s.

ilicem.i.vltorc.lingws.rmifprnaem.ignxM.m.ignilotiiiJf&fup^^f
Kj. k Ljcoii* pr^fcrc tius & i nyos raptor.i.q» npcic volmt La
*o»a (tulit vitiiiicem.t.luxiirij:,dt Achillfs IMulnus i. ThcHalus ,
vifior ppe.i. quali Troia: alcjf.exiltcns milcs maior eeicns.l.bcl

l.mnbas tam Grxcis,(i Tro>aiiis,l'cd impar tibi.quamuis , exi-
icnsiilius Vhetidi$,autThetidos,mannjB,r. De*, quateret pu-
enax.i.anidue pugnans .tremeda cufpidc, curres Dardanas.t. J ro
Lnas,m rup.feiilic vmdiccm forte violati icpli . nam cum Cadan
dramliliamPriamuntcmplo Apollinis ducere fperaret , Paris
btens poU limulacrum Apollinis emifit fagitta m calcem Achil
lis in qua parte fola vulnerabilis erat.Nam (vt Statius in Aclul-
lei*de recitat) Thetis eum in Styge intinftum armauerat, prster
calces, quos dum eu intingeret, tenebat, nec quia immemor ma
num mutabat . vnde quia ille duntaxat vbi vulnerabilis cratpcul
fus e«, dicit Virg.lib.¥j.id ab Apolline faftum his verbis, Phoebe
craues Troi® lemper miferate labores, Dardana qui Pandis di-
«nt teU,manusq. Corpus in Bacide &c.yc vero viftonu Apol
linis exaltet nfeouitur laudes Achillis diccs.Ille.f. Achilles, pro-
cidit laie>& pofuit collum pulucte Teucro.i.Troiano, velut pi-
nus arbor grandis, & excelfa.ifta.i.percuira , ferro mordaci.l. bi-
penni aut (ecuri,aut velut cuprelTus impulfa.i.adiecta.Euro.i.ven
ro illo vehementi ab Oriente flante, llle.r. Achilles, non falleret
i.noD erat talis, a vellet fallere exiflens inclufus equo.f.ligneo .
mentuo.i.mendaciter fimulate facra.f.voca & oblationes Miner
u® non falleret dico Troas male .i. in malum fuum , feriatos • i.
qma cuflodijs vigiliis, & laboribus male ceflaueranc fomno & vi-
no mdul 2 enies,& aulam Priami l®cam choreis . Sed iple grauis
.i.moleltus,vrerecfiimis Achiuis.i.igmbus Gi^cis, captos palam
.i.aperto M.\rte,aut,v^3llJ textus hnc captis.heu nefas, heu pue-
ros nefeios fan.i.adhuc. infantes, & et fup fceium latente m aluo

matrisjH.i.aili pacer diuum.r.Iupitctvidus vocibus.!, precibus

tuis,& Veneris grati.i.accept®.r.Ioui,quia eius bli? aut gratae.r.

evacum referentis P.Kidj pp iudicium ems annuiileM.nutu addi

xifll-c rebus ^aee, muros. f-Romanos,duftos potiore alite.i.me
Jion aufpicio quo'd i€ne.is precatur de muris ab Heleno conflt-
tucis in Ep.ro, fic ^o.iij. EffigemXanthi Iroiamq. videtis, Q-^a
Veltr® fecere manus, melioribus opto aufpicijs , &qu® fuetinc
minus ObuiaGraijs.hoceftnifi lupitcr curaffe vt iEneas cum
fuis euaderetvtab eius fucceflbribus tandem extueretur in lta-
liaRoma Doaorargute.profequiturreliquas laudes Apollinis,

& potiflimtim eas quas fibi conducere fcic Poeta vtpote in muli
ca dicens, O Phesbe fidicen i.fidibus canens, exiflens doftor Ta
li® arguts.i. muf® canor® (nam ad Eurotam fm Maro, in Bftc.
docet, Pheebus edifccre lauros carmina fua) qui lauis .i. lauas &
imbuisjcnnes.i.capillos tuos,Xanto amne.f.Phrygi® & 6 Agy-
Iculeuts i.qui Athenis in via flans leuis. i. imberbis, autfrequCn
ti contaffu Icuigatus es,dcfcndedecus.i.ornamentum, & hono-
rem,camc£n® Dauni®.i. me, qui fere Daunius fum . nam Luca-
nus .An Appulus anceps . Nam Venufinus arat finem fubytrun-
oue colonus, Dauni aut funt Apuli® populi a Dauno difti . Ve-
nufium aut patria Poetxnon longe efl ab Apulia. Deinde quali
ab Apolline exauditus fit.confidentur ad pueros , puellasque de
carminibus fuis loquitur dicens, O primx.i.pr®ctpu® & cUrilli-
m® virginum, & 6 pueri orti claris parentibus Pheebus dedit mi
hi fpiritu.i- viu.ix ingenium ad excogitandum, & Phabus dedit
mihi arte carminis, & nomcn.i.famam poet®,& ergo 6 vos pue-
ri & puellx tutela. i. q eflis in tutela Dex Delix.f. Dianx cohiben
tis.i.retinencis arcum, q.3 confixe fere amplius currere nequeut,
lyncas & ceruos fugaces, feruate.i.conferuace ne pereat, autob-
feruate in choreis veflris pedem Lesbium.i. carmen lyncum,q(K
ad imitationem Alc^i Lesbij fingo, & idu mei pollicis, quod ly-
ram tago, feruate dicit canentes. i.laudantes hymnis a me fadis ,
rite.i.decenter : pueru Laton®. i. Apollinem, & cancnces riteno-

dilucam.i.Lunanodu lucentem, crefccmemfacc.i.luminefufce

pto a Sole exiflentem jpfpcram.i-prorperatiuam, frugum.f.pro-

crcandaiUj&cclerem.i.celenteridoniam, volucre mefes ,pnos ,

qui q> 3 Luna mefi fune certis diebus, aut quod Luna grsce mhvh,
mcn| df, denominati funt.na & Grxee mm v.mhvoj i.men, huius me
nos,jmcnlis df . Nupta qu® modo es virgo,& c.inis Seculare car»
mc in fine huius voluminis poncdum,cum fueris ia nupta dices ,
ego reddidi. i. ptonunciaui carmen amicu diis.f.Apollinj, Dianx
& Laton®, & hoc feculo.i.fpacio centu annosi referente luces fe
ftas.i. ludos Sccularcs Apollini facro exiflens docilis tnodo^i.i.
carminu,hoc efl qu* difeere potui, cum elfem puella, modos car
mmu Horati,pro Horati) : vatis.i.dmini poet® . Hicannotandu
Horatium . non ab orando dici,ncc primam producere, vnde no
n Horatii qo'

5 »$

L Eliis A"ycii. Manem. Agileu legit,quafi nomen fit cApofi
tii ex duobus leuo.rclfrulln Pocia appo-

fuillci lenis, nili qs dic.u IntiAyHatv t flc vt PlcMimyru vndo
fum.At apud Orecos«VL|<«t Apollo df.vtin Arc.idicis lMul.iniJS
docet ide Suidas ,ic Hclichius..Agyleu 8 inisti »Ti;‘nnni mc .ipud il-
los IcQifle.Corrupiio culpa fcribaru .iccidic.q dipluhoiigufii (ir^
cam ijA latiiu yi non notarunt, ita polt y fubiunxctmit l,pro la .

ad torq^vatvm.

ofltndit ex rerum & temporum muubilitutem, ynumquenque
nm mhdeffeyitanoftr^ne^uefugaaum. t^um ytiUa aU[?.mo •mpetu
Uruntur, iU bommet internum rapiuntur , ntjt c^uod tempora mutua
Cmte^iont reparamur^bomines ybifemel perierint nunquam remutjcut,
& quidem quando perituri /i'nt,mcert«m ejl .

ode VJJ. Dicolos Dt^irophos . Primm quifiue ~)ierfu$
eH fJiroicM Hexameter CAtalttitcy ^ , qualis , Laudabunt
alq claram Rhodon , aut Mitylenen , hoc modo • ^ ^ ^
piffu -agerent -ou ues rUe -oo m idm - gramina

Seciidus quif^ efl Dactylicus Archilochius dimeter Hy~
pereat alemus , clflans duobus pa£tylis,crM^ba,hoc modo .
drbm -vw bus que co -w ma -

Iffvgere niues : redeutiam gra
mina campis.

Arboribus comae.

Mutat terra vices ; & decrefeetia ripas
Flumina praetereunt. \erfui

Gratiacum Nymphis, jtmxy,,
Ducere nuda choros. ,

Immortalia ne fp eres , m onet annus ; & almum Otnnto tarui
‘ ^oe rapit Hora dim . ‘

Frigora mitefeunt zephyris ver proterit sftas ,

Interitura, fimul

Pomifer autumnus fruges effuderit ; & mox
Bruma recurrit iners .

Damna tamen celeres reparant cceleftia Lunae ;

Nos vbi decidimus,

Quo pius Aeneas , quo T ullus diucs , & Ancus .
Puluis, & vmbra lumus . ^

luis feit an adijcianc hodiernae craflina fumrng

« "lude*
rit legen
ductnftt

& expo,^„„„,^
nitfude~atxf Isr
rit fru»^ar^m
ges pro* Ut» cvt
fugaue •CfCnyiM

ter».

fluarr(l*ifo furtet

y Tet^oradifupen^

Cunfta manus auidas fugient heredis , amico

0 11* dederis animo . —

•^ m^effierocciderisTOelef^ndida Min^

C Fecerit arbitriaiU ^

Non T orquate genus , non te facundia , non tc
f Keftituet pietas, j
^ Internis nequeenim tenebris Diana pudicum
Liberat Hippolytum :

Nec Lethaea valet Thefeus abrumpere caro
Vincula Pirithoo.

iFFveeRE niues) Hac Ode Veris aduentus anTO*
dcfcribitur. Oflenditur inde nil immortale &
perpetuum efle ab exemplo varietatis tempo-
rum . Ver enim Hyemem fugat . Ver Acftas Ae-
ftacem ; Autumnus, Autumnum Hyeins , qux
tamen omnia viciflim redeunt. homines vero ,
vbi femel occiderint perpetuo iacenc in puluerem verfi,tcdi-
vita iit inccc-

Horaciuin . noii ao oranao aii.i,iici. piiiiuiu ykuuu^.i.iv. vui ivui^, ubbiuvimt m

vcde,inquic Alexander; Tu tamen Horati) do£lor,& cetera. curi nunquam. CumqQc etiam mortalium

c A R. M

„ , 8. longe bKuiffimo Tori™ '

namiilirolJ heredi!. m.injs ciFug poiiic, bonis fuis

C„n,„.,ueoMnfemKJuom^^^

lemDore nioiiim rolulionefluminjcrefcum. Sunt K anqui

rtTqm Iftcndcntuhabent. potes<len,qoedeccercent.a M-

roncte quoque deficientia prjetetira Hyemisp uula St luncpri
fereunt nS nuat eunt , d.cena . non enim alueum exeunt .
rGratia cum Nymphis) Quarta etiam Ode hbtl ]. dcrcnbens
it?m VemadueLum ait.^m Cytherea choros ducit Venus im-
minente Luna, lunaarque Nymphis Gratiai *oentes Alterno
certam quatiunt pede. [Geminisque fororibus) De Gralljs
multa yideiolib.;. Odeiiij. [Immortali.! ne rpereONlleffe per
Zrflurfi peiuum exemplo varietatis temporum probat. [Zephyris) Ij
‘ ^ enim Viri mitium pr*benc . dcejulbus fupra . [Proterit) Conte
nt.deliriiitjdifiipat . [Damna tamcn)Seufus elt. Quod tempo-
rum viciiTitudines certo fpatio mentium redeunt & reparatur,
homines vcrovbi femelocciderunt, nunquam redierunt. [Da-
mna tamen) Ordo elt, Tamen vbi nos decidimus . Luns ceJe-
res repar, mtccclcttia damna, id ell ipforum temporum vicilh-
tudines . [Quo) Provbi.f.ed metri neceflitate potitum veJ quo
fuppiciiierunt. [Tullus diues,&Ancus)Deijs lupctius late pa-
tuit . oliendit autem regibus etiam mortem imminere, atque
inelfe . [Tullus diues) Creuerat enim Roma Albs ruinis, dupli
cacoqiie ciiiium numero, qua de re Ctelius mons Vrbi additus.
Deuiv^is inde Sabinisjiu magna gloria, magnisque oppldus re-
gnum Tu!li,ac tota res Romana fuit. Quod Liu.lcnbic. [Quis
fcu) Vits breauatcni & in certitudinem inJicat . [Cunfta ma-
nus) Torquatum hortacuradltberalicatem. Illa enim fola he-
redis manus cifugiiintjqaa: amicis donantur, cunque ab Infe-
ris reditum minime fperare podic bonis fuis non amplius pocie
tur . ergo amicis donandum donec vixerit. [Cum fcmcl occi»
deris) Non aliqiia generis nobilitate, non eloquentia, nonpic-
tace sb inferis reuocaberis, inquit, non aliquorum deorum fauo-
re. [Splendida arbitria) Clara & digna iudicia . Minos enim
iuliusell index. [Liberae Hippolytum) Per vEfculapium illum
equis difeerptum ab Inferis Diana reuocarat qui propterea Vir
bius diflus clljobijt tandem iterum. Non enim ab dea peroecuo
liberari ab morte potuit . [Thefeus) De ijs fuperius pacnit.Oife
dic autem nec fumma aliqua amicitia quemadmodum ab inferis
rcuocari polfe.

A C R. ^>1*^5,) Ad Torquatum ferib. per verni tempo-

I insdcrcripiioiiem omnium rerum viciHitiidinem.de ijuo
•* — Ver? noiio gelidus cjins canis cum montibus
humor Liquuur.[Mucartcrraviccs) Per rationem temporum
dixitetiam ipramii.i!:urainmucari,[Pri;tereunt) Intra ripas Ia-
buntur. [Gratia ciim Nymphis) Frigoribus hyemis hnitu ama-
ritate i.sm temporis adludum & Ixtitiam Nymphas & Chari-
tes prqiiocari, [rmmort3lia)Nil immortale efle dum etiam tem
pora liniuntur. [Frigora micefeunt) Per vices temporum probas
aeternum non elfe qiiodtcmporalecH . [(^iio Tullus & Ancusl
I ullus & Ancus reges Romani fuerunt per quos oltendic mor-
tem potentibus & pauperibus communem cile.[Quis fcican
adijctant,) J deft per incertum vie® nefciri vtrum hodiernum
vIque addiemquem.cgicfequens adijeiatur cum facile & per
horaspoiricoccidere. [Ctindia manus auidas fugient heredis,
anrco) Ip(i mlucrum venire qu* impenfa fuerint voluptati pe-
ritura heredibus derehfta . [Ec de te (plendida Minos) Vc Qu-e
fitor Minos vrnain mouec. [Non Torquategenus) Necn^bi
litaccm , nec eloquentiam , nec pietatem quenquam morti pry-
riperc. [Diana piuhrum) Aut fabulofe dicit HippolycbrA ab
conditionem mortalitatis pro-
f^uiirc.qitodaoeqmsfmstraaus vity reltitucus elt. dum in ean-
fiw^ r A rciierlus , ncc mortem perpetuo potuiHct ef

fugere. [Abrumpere caro Vincula Pirithoo) ThefeL & Piri
thous amici fuerunt quos dicicconiiirata amicitia morti crioi
apud Inferi,

T-sIflugcre niucs) Hoc carmen verni temporis ha?vprj?y
decXntiVrIpa"°l„™;j'^ Torquatum. [Et

flumina , quod iigniticant rinnc r ' Fuas eunt

I N

quid putes immortale cfFe, atque perpetuum rcfpiceann-
ra.quam nunc quoque edenter occidens, alii ctedit rn **"’P'*
celeres reparant caleliia Luni) Cum coditioncm morrT^'^
noftra: temporibus anni comparaHct,nc viderentur hotn ^
nafei vt tempora imolir.[Qiio pius Aeneas, quo Tullus?*'*'
& Ancus) Hoc idco dicie vt oltendac condicionem mort i
omnibus comunem dle.[Qiiis feit an adijcianthodierncc a'*
na fuminx Tempora dij I uperi ?) Qnis fcu an ad fummam ^
rum vitat, »4 ad hodiernum vfque dicm cgifti,cralHnus dies an""*
gaiur.i.quis fcu an cras vidturus (is cum facile & quacunqu??”
ra poliis occidere ? [Cuntta manus auidas fugient heredis an?*
co).i.illud tuum erit im, quo dum viuisfunftus fueris . fEtd"**'
fplendida Minos Fecerit arbitria) Non dicit eum fplcndidii
natumq. fecerit Minos iudicio fuo,fed cum de te fplendide ac d'
gnciudicjucnt Minos ita fplendida arbitria ad Minois laudem
& gloriam pertinent iudicantis,non ad eum de quo iudicac.rin
fernis , neque enim tenebris Diana pudicum Liberat l^ppolv'
tum) Atqui Virg. ait Hippolytum redijffe ad auras sthercas.iti
r.T’onijs reuocacum herbis, & amore Dians. fed nunc non adi!
lud refert quod polt dillradionem illam, quam ab equis fuis paf
fus elijin vitam fua relli tutus fertur, fed ad coditionem mortali,
tatis, quam no potuit perpetuo elFugerep Diansfauotc. [Nec
Lcthsa valet Thefeus abrumpere caro Vincula Pirithoo) No-
ta hilloria,Thefeum & Pirithoum ad Inferos, defcendiffcrapie.
di' Profcrpinycaufa .nunc dicit vindos ibi remanfiffe.

D lftugere) Hac OdefandilTimajquamin filuisnoltris latius
explanauimus, ex fragilitate humana . qua oes citi ad morte
tendimus, inde non reuerfuri,docet non diligendas elfe terrena*
opes, fed liberaliter exponendas , vt quas etiam fi moliamurdiu
retinere nequeamus. Ordo elLO Torquate niues diffugere. i, li-
qiiefadx in diuerfa loca per riuos fugere, ica vt non amplius ap
pateant, gramina redeunt.i.renafcuncur iam campis & coms .j.
frondis redeuciam arbotibus.Terra mutat vices, quia quxprius
erat gelu coiiffrida, nunc Zephyris refoluitur.vndeGeorg.j.Ve-
re nouo canis gelidus cum montibus humor Liquitur, 5c Zephy
ris putris fe gleba refoluit &c. fiumma decrefcentia.i. (fm Man-
cin.) Multum crefcentia, pricereunc i.tranfcendunt ripas, fed vc
rius dicam fit, Flumina decrefcentia.i. fe diminuentia, prrccteut
ripas «i. (vc Acron interpretatur iabuntur intra ripas , nec tran-
fcendanc . Certum eft quod De prarpofitioaliquando auget, &
aliquando diminuit, fed cur diminuat potius ratio eft, quodiam
plenum Ver (igniHcare vult Poeta . nam niues, inquit, non diffu-
giunt , quibus incrementa cap/unc,flumina,fed dilFugere, ita vt
non amplius appareant, & ita flumina decrefeentia prstereunc,
non tranfeunc ripas . Prxterea fi adhuc eflet inundatio flumi-
num, quy non iic fine frigore non adderet, gratia.f.vna trium, au
det vnda ducere choros, id cti choreas, cum Nymphis, & forori-
bui geminis.i.rcliquis duabus, de quibus latius alibi didlum eft.
Verum ex hac grata Veris temperie, qux Hyemis rigorem dele-
uit admonemur ornnia qux fubte.mporecum ipfo tranlire , vn-
dedicit, annus acircumnandod.iftus,dequo in Georg. Redit
agricolis labor aftus in orbe , Atque in fe (ua perveftigia voluit
annis . vnde & Aegyptij ipfum per draconem caudam fuam mor
entem dipingere folebant,& hora, qux rapi c.i.tranfit, diem al-
mum.i.qgo prxcipue uiuimus , & alimur monet ne fperes im-
mortalia.f^hqua fub tempore, hoc eft fub elementorum regio-
ne po Ita . Fcigora.f.hybcrnajmitcfcunt.i.fiunc mitia . Zephyris
•!. Fauonijs , uentis illis dulcibus ab Occidente flantibus Aelhs
protcnt.i. penitus abfumic. Ver.i.ccmpeftatem uernamiAdlas
ICO intentura fimul fup. ac.i.poftquam Autumnus pomifer ef*
u erit.i.deculleric e paleis fruges uel large nobis vina, poma, &
ccera dedcnt,auc effuderit , perfationem fruges.i.femina . Aut
eganrus cum Bonfine non effuderit, fed ut fuderit, ut fit, interitu
ra ‘'[nul,uM.poffquam, Autumnus pomifer fuderit, i.ftrauerit,

auttugaucntfruges.i.fruausAeftatis.hoceftAeftatcmipfam.
tgo tn potius legam, ac fuderir,& broma-ubreuiOima dies , hoc
yems, iners. i.frigore, quod Maro pigrum dicit inertes fa-
ciens , recurrit.i.redic mox cxcuflb Autumno . bene autem dicit
• recurrit, quia ab ilia a Vere fugata narrationem incepit . Sunt q
recurret legant, fed quia cetera prxfentis funt temporis, lega re-
currit. Damna tnquo hominis interitum triffiorem figmficet,
innuit cetera rcnafci,cum homo ceciderit non rediturus . Ordo
eu.Qiianquam rerum eft uici(ruijdo,tnLunxccleres.i.ceIeriKr
coelorum rebus corru-
fiic .-« • j* ” poftquam.nos decidimus, id eft peni-
ti redituri , decidimus inquam co , quo Aeneas

P » e ‘eametfipiusdecidit,quiinNuinicumfluuiumdccidir»

DOCT.

interar.

CLAR«

liber q

nec ampHuj .ipparuit hahitusi polleris inter deos indigetes,
f;: )Uo ruiliis kcguin Kontanorum tertius diucs , quia res Ro-
minas gemnuuit, 6 t vncus .f. Martius, etiam diucs & Regum
Rjinanorum quartus, fupple decidit, ‘^lapuluis & vmbra (ii-
mus, atqueitaomncsintcncuri.' Quulcitan dij fupcri(i]uod
empliiiicos dicic.nain Ii de fuperis taiuum certo nemo fciri mul
to minus de Inferis) adijciantuic.c,auc fummxhodiernz tem-
pora crallina ? q.d. nullus . quod & Euangelium probat . dices ,
Vigilate Itaque, quia nefeitis diem bene horam . Si ergo quxras
quiddediuuijs faciendum f Cunda.inquic, qux dederis animo
amico.i.bcneiico & lubenti fugient manus heredis auidi.i. non
petueniunt ad heredem auidum, q. d. cecurn pemanebunt . quod
& Euangelium allerit , Thefaurizate vobis in cceIo . Facite vo-
bis amicos de [Mammona iniquitatis &c. Vt autem id faciat,
dum licet ac datur, inquit , O Torquate , cum occideris femel ,
& Minos .i. iudex ille Inferorum, fecerit de te arbitria .i. pro
arbitrio fuo iudicia, qux ne iniullavereatur, addic fplendida .i.
Hneinuidiz, aut alterius corruptionis macula, iulle enim poft
hanc vitam iudicabimur omnes, genus ,j. generohtas non re>
llttuet te .f. vitz . non facundia, non pietas fup. rellituet te enim
pro quia,neque Diana liberat tenebris infernis Hippolytum pu
dicum .i. cameiG pudicum , & ita Oianx perpecux virgini fum-
inc dileftum , quem camen Maro femel per itfculapium refti-
cutum dicit. & Virbium fadum. verum a Virgiliofabulofa res,
hic feriofa agitur , aut licet femel rellitutus hc , non tamen am-
plius reftitueiur . Nec Theftus valet. (.amplius, abrumpere Pe-
tuhoo.(.amico,caro .i. fumme dileflo , vincula Lethxa .i. infer-
nalia, quibus tamen femel ab eo liberatus fingitur. Sed, vt dixi ,
pro locis mutantur fabuiz. Norit autem grammaticus fyllabam
ris , in fubiundmo communem cITe . vnde & dedentis & tranfi*
ritis penultima longa leguntur.

— y Ratia cum nymphis)ou\a;fiTts yv/iveu .i.Gratix nudx.Ad
'mone: adag. vt candide ac benigniter impertiamus ami»
J cis Aucne quid inter amicos fiftum aut fucatum , verum
nuda iimplicuque omnia gratiarum (inc inllar, qux humanitatis
atque bcneuoieniix a pohis dicuntur prxfides .

«- Y Ac Ode Veris aduentum defcnbi Mancinellus putauir ,
5 — .3 fed rcdehocab alijs reprehenfuro ett ,nam perfeftum
X .A Ver hic exprimitur DilFugere, inquit poeta, niues non
ditrugtunc,& Bumina decrefcencia prxtereunt lam ripas, non fu
perant.quod & ipfum idem non refte intellexit, qq pollea emen
dat,rc'd ambigue, & gratia nuda audet ducere choros quod fadu
ranon erat,li quidem frigus effec . [Ver proterit xftas . Interitu
ra,(imul Pomifer autumnus fruges effuderit) Hic annotator
nollcr effitaciffimus.f.racionibus perfuadere nobis conatur pro
verbo effuderit legendum, vt fuderit, non intelligens uocem fi-
ni ul,& apud hunc poetam, & apud reliquos cladicos , fxpillime
pro llitim vt accipi . vt Ode ix. lib. j. Permitte diuis cetera, qui
limul Itrauere vciuo». Et Odexvj. lib. ij. Simul atra nubes con-
didit Lunam . adducerem plura exempla , nili rem manifeilam
etiam mediocriter doftis efie putarem . £11 igitur ordo . vallas
proterit Ver interitura limul .i. llatim, vt pomifer Autunus fru-
ges effuderit. ,Rede iguureftuderie legitur, & hic non emendat
poetx carmen, fed coitumpit .Nec poli xftas colus pundus po-
nendus. Damna tamen celeres reparant cceleftia Lunx . Hinc
Mancinellus abfurdum facit ordinem . Tamen vbi nos, inquit,
decidimus , Liinx celeres reparant cctleftia damna. Cum poli
Lunx diilinguendum , & contraria fentencia inferen.la, Lunx
rcp.iranc damna . Nos puluis & vmbra fumus nihil igitur fpere-
tnus non reparaturos . Eft autem fententia Epicureorum, ac eo-
tum,quiUul;c animas quoque nollras interituras putant. Da-
mna autem intelligo referenda, ac interlunium , Etlipfeis , & fi
quid fimile . [Cunda m.inus auidas fugient heredis amico Qiix
dedens animo) Acron & Porph. hunc locum ita intelligunc ip-
fc in lucrum venire qux impcnfa fuerint volupt.ici , peritura ,
heredibus derelida . Mancinellus intellexit illa fola heredis ma
num effugere, qux .im'cis donentur . Sed memini olim Dod.mi
hi iuiieni ua cxporuiffe,Q_^ux dederis amico animo . 1 '. tuo, quod
Homer. toties vocat ^Iacv )rT0f , ea omnia fugient auidas m.inus
heredis. Atque id impenfe placet . Eli etiam conforme Por-
phyri) Acronisque expolitioni .

AD MARTIVM CENSORINVM.

ScriAit Cenforino fe cuptrt «mrcot liheralitate ^ henefcijt demere»
ti , yerum pro fu4 tenuitate non po[Je ftatuaa , tripodat yafa argentea

V A R T V s.

er pretiof» munera elargiri , tantum' eannina poffe donare eseejuihm
tamen nuit niinw tjuam ex titulu ty imw^inibut , Ooni yiri illuUrantur
ejitemudmodum \c1p19 /^fneanite ab Ennio iMacut a poctu O' Jcriptori-
bm diuinituti donati, fit lletcules , Cafior cr foUux tn Deorum mune»
rmm relati juiit.

ode y/Ji. Monocolos t f
Maecenas atanis edite rt^il/w ,

— UU— wu-o-

O N A R E M pateras , grataque com-
modus

Cenforine meis aera fodalibus:
Donarem tripodas, praemia fortium
Graiorum: neque tu pefsima mune-
rum

Ferres ; diuite me fcilicet artium ,

Quas aut Parrhaiius protulit , aut Scopas ,

Hic faxo , liquidis ille coloribus ,

Solers nunc hominem ponere, nunc deum.

Sed non haec mihi vis ; non tibi talium
Res eft , aut animus deliciarum egens .

Gaudes carminibus : carmina polfumus
Donare ;& pretium dicere muneri.

Non incifa notis marmora publicis ,

Per quae rpiritus,& vita redit bonis
Poft mortem ducibus : non celeres fugae ,
Reiedaequeretrorfum Annibalis minae.

Non incendia Carthaginis impi* ,

Eius , qui domita nomen ab Africa
Lucratus redijt ; clarius indicant
Laudes , quam Calabrse Picrides : neque ,

Si cartJE lileant , quod benefeceris ,

Mercedem tuleris . quid roret Iliae ,
Mauortisquepuer?li taciturnitas
Obftaret meritis inuida Romuli ?

Ereptum Stygijs fludibus Aeacum
Virtus, &fauor,& lingua potentium
Vatum diuitibus confecrat infulis .

Dignum laude virum mufa vetat mori
CceIo mufa beat, fic louisintereft
Optatis epulis impiger Hercules.

Clarum Tyndaridae fidus ab infimis
Quaftas eripiunt aequoribus ;tates.

Ornatus viridi tempora pampino
Liber vota bonos ducit ad exitus

H O N A R E M pateras) AfTerit hic Poeta fc non
pateras nonxranon tripodas, non llacuas do-
naturum fed carmina cantum quibus fane per-
petua maiorqiie laus acquiritur . nam dignum
laude virum Mufa emori vetat. [Donarem pa-
teras) Ode ell fimihs primx . [Commodis) Sunt
textus qui commodis, fune qui commodus habent, vtrunque c5-
ucnit . Commodus autem,id eft vcilis,benignus humanu5-[Tri-
podas) Trium pedum menfjs pulcherrimas, vnde Agamemnon
inter alia dona Achilli miferat ob Brifeida Tripodas feptem po-
dere, & arte pares. Homer. item inter dona Priami, & qux Acbil
liatculic lib. vit. Iliad.aic, '

Ium gemtttos tripodae fnluot^ ex are ItbtUt
Quattuor .

ANTO*

Tripoi

[Patihafius)

sdrilirargu-

„lic«n, „> l.neis js) Fuit is marmota-

Si.fn cum Praxitele. Fecit aut digulfl"”^'’^"'^

tius optimus certans [Et pretium dicere mune

de quibus legito llind.kx«y^P^^^.L^^g preciorum

, 1 ) Dicere carmina rf p Ei,c„_c„m dens patien

m inus . ait.n.Ouid.lib J.de n (jejant carmi

cur».

"'^“’"->",v®don3tequeamprldiaa.[Aue3nimus).i.taliatu

gi.[Hic r^„,js plblicis) .i. litetis palam patenti.

r'''irrep tmd"tT.. Solent.n^ep^

^ Ifenam de magnifico Roberio in diui Petri aide in Vaticano
rTuore nofito f.aL eB.vbi inter alia illud fttiptum eft . Ven, .

Vidi Vici [Vita redit) Per titulos.n. fepulctorum vluere quo

d'lmodo sk-,Kuiffin;i riti . [Non celeres fugp) OSe^adlt be-

ne lada parum eire.nifi fuerint carminibus apte repofita. De

Annibalis fuga ei Italia, & eius clade in patria , latius fupra pa-
Eaaian tuit [Eius).i.lciplonis Africani priocls.[Calabr* ierldes)En-
^ md inuuitiqui (,t fcribit Eufebius) Tarenti natus a Catone qu?
Hore Roma tran Jaius habitauic m mote Auentino parco admo
dtim fumptu concentus ,& vmus ancillas minilierio feptuagena-
r.o maior articulari morbo perijt , fepultusque eft in ^Scipionis
monumento via Appia, intra primum ab Vrbe miliarium ben-
pfenc aiit Scipionis gclta .Dequo Nafo lib. j. Am. aic , Ennius
arce carens, animodque Accius oris Cafiirum nullo tempore no
men hnt . Scnbitetiam Fabius Quintil.plura Iib.x. [Mcrcedem
tuleris) Senftis eft. Nifi carminibus tua getta narrentur , laudis
mercedem & prxmium non habueris N.im carmine fit virtus vi-
uax . [llia’,Mauottisquepuer) De Romulo latius lib. j. [Scygi)s
fludibus).i.ab lnfecisj& a morte Uberatum. [dE3cum)De hocla
te fuperius . [Diuitibus infulis).! Fortunatis infulis & capo E!y
fio Strabo fcnbir lib j.Horocrumoftendereeofb mortalium fe-
licitatem, & neris temperiem, ^occafum incolunt, nam ibi & Fa
llysijcS uomus fpirac,& Elyiius eft campus, vbi erat flauus Rh.adaman-
p, thus,viftus facilis, nix nunq,nec multa hyems Fortunatas etiam

TortnH 4 infulascontra Mauritanisfinem elfc dicit ad Occidentem , vbi
tdtofuU Hifpaniat terminus habetur. Felices aut diftas , quia huiufmodi
locis propinque forent. [Intereft)Pr$fens eft . [Tyndaridae)Ca
ftons & Pollucis, quibus fupra,diximus, Neptunum dedilfe po-
teftatcm naufragis faluticire.[Libcr)Vult Herculem,C3ftorem,
& Pollucem, & Liberum deos efFedos carminum beneficio .

A C R • Tr~X pateras) Ad Cenforinum feribit, dicens faculca

I Ites fuas tantas iio eire,vf poflit pateras vel pretiofa vafa

J .^donare.fed jn diuiti}s,quod maius eft, laudi eius fe carme

didurum.[Pacerjs)Vafa argentea. [Comodus) Benignus, vtilis
humanus . [Aera) Statuas.[Tripodas) Menfas . Virg.Sacri tri-
podes v.c. & p.ilma: pretium viftoribus . [Prajmie fortium) Epe
xeoeGs.[Pc(rima)Vilia,de carminibus dicir.i. fi diuicias habere,
carmina non donarem.[Quas aut Parrhafius) Patrl].=fius Athe-
nicnfis piftorfuic. [Protulit) Hominibusdiuulgauit. [Scopas)
fignorum fciilptor. [Hic) Scopas. Ille Parihafius,ham hic vi-
ciniori refpondet. [Solers)Peritus [Ponere) Pingere, formare
vc pofuitque immania templa. [Sed no hic mihi vis)Diuitiarii f.
aut animu-non tibi talium hic eftfenfus. Nec ego talia largiti
polfum, nec fi polfem , tu ea de(ider.ires , vt qui carmina diuitijs
omnibus antefers. [Et precium dicere muneri) Dicere q precio
fum Iit carmen oftendere . Non quo fperaret pretium. [Non in

cifanoti5)Vidoriarumtitulis,qbusdcfundiducesqu,indamim
mortalitatem cotifequuntur.[Iinpii)Quia tergcfllr bellum c6-
tra Rdmanos . [Eius qui domita nomen, ab Africa) Scipionem
Africanum figmficar . [Lucratus) Qyia Africanus didus eft , vc
Saluft. Cui poftea Afncanocognomen ex virtute fuit . [Quam
CaUbn Pierides)Fada,inqt,clarorum virolb,nifi carminans il
lultrentur,st ICIS fu® memori.jm non excedunt, & fignificac En-
nmm,qfadaAfncanidefcribit. oriundum de Uhudino oppido
CM.ibnp.ideoCalabr®muf®. [Sicarcefilcant) Si non conci-
ne, intur fcnpt.s,vel libris.[Quid foret Ili®) Quem frudum ha-
bcret Romulus, nifi laudaretur ? [Si taciturnitas Obtbrec meri-

tis) Nifi carminibus Liudaretui Romulus, quid prodeftet illi fe-

ylt ta lia! [Etegtom Stygiisfiutlibus ^Eacum) louis filium im

yarlalllaie Jiti, confecutum laudibus poiialk. [Infulas) Quas

* Fortunatas appellant, fine infulas h^m.

rijm.[C<EloMufabcac.)Ca:lipoflc(rione beatum fecic.i red
ditc.irminibus memorabilem .[Sic louis inte^cft^ Cirmin i
poaca™m,lg mg.nqs fu„,s HaLus n»mmaSna„T'"on“

uijs deorum. [Clarum Tyndarid®fidus>Caftorem& Poli
dicit, quorum nauigantibuslalubrefidus carminibus mem

tur. [Qualfas eripiunt) Carminibus poetarum dignofrM ’

Cartor St Pollux elfe dij . [Liber vota bonos ducit ad

fic i fupcrionbus aut Deus carminibus poetarum, aut fehcilf

ciens vota precamium.

D Onarem pateras grataque comodus)Hac Ode indic», r

bi facultates tantas, no efle vc polfit phiaUs & alia pre ‘ ^ ° l
fa donare, fed c\S maius eft carmen fe Ccnlorino iL,'”
Deinde praferc carmina omnibus diui tijs. [Quas aut ParrhaS
protulu,iur Scopas) Patrhalius Athenis pidor clarus fmt.Sj"*

pas fuit.i.fculptor lignorum marmoreoru.rSo

Icrs nunc hominem ponere nunc Deum) Ponere nuncconftjl
tuere, ac fingere . Sednonhsc vis mihi nec tibi talium. [Res tn'
aut animus delitiarum egens)S<;fus eft.Necego talia largitipof
fum,ncc (i poflemjtu ea da(iderares,quia carmina tibi diuitijs^n.
ponenda funt . [Carmina polfumus Doriare & pretium dicere
muncris).i.oftendere,quam preciofum munns fu carmen . [jv.^
incifa notis marmora publicis . Per qu® fpiritus, & vita redit bo
niv) Per quos titulos cofecrati defundi dulces quandam irtimor
talitatemcun equuntur [Eius,qui domita nomen ab Africa lu-
cratus redi)t) Africanum Scipionem fignat . [Clarius indicant
Laudes,quam Calabr® Picrides) Fafta, inquit, virorum dato-
rum nifi carminibus illuftrentur, auralis fu® memoriam non ex-
cedunt. [Quam Calabr® Piendes) Sua vult intelhgi carmina,
quia vrbe Venurma natus eft , qu® eft m Calabria, atque Apu-
lia. [Fauor vatum potentium) Nammagnaviseftinipfaper-
feda eloquentia , vnde & Alexander Magnus , cum ad Achillis
fepulcrum perueniirec . ilium felicem iudicauit,qui Hometum
ira vatem fuarum laudum pr®conemforcitus effet. [Diuitibus
confectae infulis) Infulis aicit,quas in Occano conititutas Ho-
merus iiaHafsiv vwaut dixit . Latini Fortunatorum infulas appel
Ut.[CCTlo murjl-eat).i.CCTli porteffione beatum facit,acperhoc
immortalem reddit. Clarum Tyndarid® fidus Epexegefis, quia
Tyndarid® fidus ait . S®pe autem didum eft, ftcllas Caftorisac
Pollucis nauigantibus f pem meliorem oftendeie .

D Onarem) Docet nulla munera Muficis , hoc eft carminibus
elfc potiorajfcque ea &dare &cominendate polTeditens.O
Cenforine.cgo commodus.i.vtilis & opportunus amicus, dona
rem meis fodalibus.i.focijs menf® pateras , & ®ra.i.£cea figna ,
grata.i.accepca eis & tripodas.i.trium pedum menfas, appolito
ne pr®mia fu itiumGraiorum.t. quibus Graiifortiflimos,quof-
que donare ob merita folent , neque tu cum fis prscipuus ami-
cus , fetres.i.aufei'res,mediuitc.i.a me fi ellem diues (Nii aut li-
beralius nihil h3becibus)pefiima immo optima munera.f ferres
numeraarcium i.aitificioforum fignorum,quas artes .i. artificio
fas rcs,3uc Pan hafiiis optimus piCtor,auc Scopas optimus fcul-
ptor protuiir,h'c.f.pofterior,lioccft Scop.as,folers.i. folercer pe-
ritos poncrc.i. lingere,nunc hominem, nunc deum, faxo .i. e la-
xo, aut marmore, ille.i.ptior f. Parrhafius, folers ponere nunc ho
minem,nunc Deum coloribus liquidis . 1 . fluidis. Sedbicvis.i.
facultas muneium,non eft mihi,ncc , aut non , libi eft res .i. oc-
cafio, aut materia egens. talium deliciarum , quia fat earum ha-
bes, nec animus quia etiam fi non haberes,non cuperes aut quia
non cupis, vtauari, vitra id,quod fatis eft, ueium tu gaudes car-
minibus, & nos polfumus donare carmina & dicere pretium , id
eft ualorcm, muneris, aut muneri , quod fieri folet , vnde in Eu-
nucho . Munus noftrum exornato verbis , quantum potes Noii
incifa, dicit precium muneris, id eft quantum carmina pellunt,
quia marmoia.r.fepuIcrorum.r.Sarccph.igi , incifa notis . 1 . hiC'
ris,piiblicis.i, palam patcntibus,& a rcptiblica traditis titulis, per
qii®.r monumenta, fpiritus, & vita reddit bonis ducibus poft

mortem, quia viuunr femper in hominum memoria , non etiam
celeres fug® Annibal!s,& min® Annibalis reietfty.f. a Scipione
Africano priore rerrorlum , id eft in timorem verf® non etiam
incendia Carthaginis impis.i. omnia irifigma fafta indicant
laudes eius f, Scipionis Africani maiores, qui redijt lucratus no-
men. 1 . agnomen Africani ab Afuca , propter Carihagincm do-
mitam , Clarius quam Pier idcs .i. Mu f® , Calabr® . 1 . Ennianat,
quia Ennius Tarenti in Cjl.?bria naitis eft . Neque tu culeris.i.
obtinueris , mercedem i.pr®mmtn .i. honorem, eius fupp.
bcnefeceris,ficarr®,i,rcripta in c.irtis,fileanc • Nam qmd foret

puer.id eft filius , Ili® (quam forte, quia cerriorem,pricremno'

minat , aut quia carmini conducit , aut qui difficilius eft mulie-
ris qii.im Dei filium clarificare) Et Mauortis .i. Mattis , hoc fit
Romulus , (i taciturnitas inuida obftaret meritis Romuli ? q- d-
nihil foret, ficut nec Grici nunc clanffimi. Nam vitfus'.

ipfius

LIBER. Q.

1p(iu^ AMci,qnaUuJjiinicmit,&fauor& lingua vatum.i poeta
tuin>potentiuin.f,in hac re quat eli immorcalttati coniccrarc, c6
fecrac Aeacum crcpw fluAibus Stygijv.i.qui alioqui in Stygij»
fluftibus ignotus laccret, infuiis dmltlb^^.i. Fortunatis , hoc elt
Elyti|s beatorum campis Mufa vetac virum dignum laude mon
.i. aboleri & interire, bene dicit laude dignum ne quis rpecet line
merito poife fauore poetarum obtinere immortaiitatcm . Mufa
beat.i.beatum facit coelo.i.coelcftium confortio . Sic.i.per Mu-
f.im Hercules impiger.i.ltrenuusjintercrt epulis I ouis.i.dcorum
optatis.f.abeo in tota vita. Nam (vt Cic.docct j.offic.) abado-
Icfccntu virtutem feAatus cft, voluptatem afperis verbis perfe-
cutus . Et Tyndands . Caftor & Pollux , appoGtorie clarum li-
dus,quia licet duo lint,vnum tamen lignu Geminos conliituunt,
quod dum clarum , felix ett nautis omen : eripiunt (fic metri lex
portulat) Gc.i.pcr Mufica munera , ab infimis atquoribus rates
quaifas.i.per poetarum monumenta, innotuit nautis Caltoris
& Pollucis fidus benignum effe nautis . Et libcr.i.Bacchus,orna
tus tcmpora.i.habens tempora ornata pampino. i.folio vitis viri
dis, ducit fic.i.pcr atteftatione poetarum , vota ad bonos exitus ,
quia fine poetis, neque notus , neque inuocatus fuiflet •

N Eque tu peffima munerum. Ferres diuite me) Pefliraa,
inquit Acron, vilia, de carminibus dicit fi diuitias habe
rem, carmina non darem . expofitio nimis argu-
tula cft , & a nemine probatur . Poeta enim de pateris : rebusq.
pretiofis loquitur , Cenforinum non peffima laturum fuiffe , fi
quidem ipfi effient talia munera & non peffima dixic.i.optima
per liptoten . [Non ribi talium) Res eft . Ego eum de re familia
ri dicere exift lino , q.d. Res elt tibi atque animus neutiq. egens
talium delitiarum . [Non incendia Carthaginis impis) Scipio
Africanus fuperior primus id cognominis meruit, vt auAor elt
Liu.lib.vlt.tertiar decados.qui Annibalem vicit, & cuius prsco,
niumceiebrauit Ennius. A cis non incendit Carthaginem, fcd
tributariam duntaxai fecit . Polterior vero Africani, Pauli Aemi
Ii; filius , eam tertio Punico bello deieuit . Verum de hoc nihil
Ennius , quippe qui longe antea mortuus erat . Horatius igitur
ob vicinitate tum nominum, tum rerum, hiftotiam confundit, vt
fspius faciunt poetae . Hsc caufa fortaffis fuit , cur Porphyrion
CaUbrePiendes exponat fua carmina, de poeta loquens quia
in vrbe Venufina natos eft , qus in Calabria,neque Apulia eft .
Obiter etiam notandum oppidum, vnde Ennius natus fuiCjab
Aerone Rhudinum diftum , a Plinio autem ac Ptolomeo Rhu-
diam, a Strabone vero Rhodios lib.vj. Id quiatarento proximu
cft dedit occafionem quibufdam.vt Ennium Tarenti natum dice
rent . Hoc etiam in eodem Porphyrione a Mancinello non ell
intelledium , vbi de Tyndaridis loquitur, nam Tyndaride apud
Poetam putauic genitiui cafus , quod eft nominatiui . Sed nemo
hic Mancincllum fequitur, idcoq.de eo nos quoque dicere fu*
perfcdebimus . Ceterum hunc Ccnrorinum, Martium nomina-
rum jn quibiifdam libris inuenio : quare C» Martium Cenfori-
num huncfiiiflc puto, eum inquam, qui faftus Cos. cum C.Afi-
nio Gallo, Anno ab vrbe condita ccxlv;.

AD MARCVM LOLLIVM.

Kedefte Lollio immertalitatm carmine fuo pollicetur • Nam >1 »oi»
fit fummui,autfummu proximm , non tamen de futuram ait fcnptii fuit
fuam laudem, & 'v/lam, tjuemadmodumne^ue latet fmdartio, Simoni»
des,fLlcauo,5telichorut,AnacreonfSappho,& ceteri, fi Homerus primS
locum teneat,& tUot longe fuperet • Carminum autem tantam ejfi yim ,
•»( Helenam, Teucrum, Steaelum, Heflorem, Deiphobum, Agamemno»
nem immortalitati donauerint, alioquinobfuriJ?imaffHturos,ytij ^uifi
ne laudatore poeta perierunt , & (i non minus fortes futnnt , ^«are iy
LolUum ft yellt ait ab obliuione feriptis fuit yindteart .

ode I X. Tricolos TetraSirophos : "V# ,
vides l/t alta jiet ntue candidum,

— U — UW-OU

-ww-wu-w—

V A R. T V S.

E forte credas interitura , qus
Longefonantem natus ad Aufidum,
Non ante vulgata perarteis
Verba loquor focianda chordis.

Non , fi priores Mxonius tenet
Sedeis Homerus : Pindaricae latent ,
Caexq. , & Alcei minaces,

Stelichoriq. graues camcenac .

Nec , fi quid olim luiit Anacreon ,

Dcleuit aetas . fpirat adhuc amor :

V iuuntq. commtsfi calores
Aeolis fidibus puelis .

Non fola comptos arfit adulteri
Crineis , & aurum vefiibus illitum
Mfrata , regaleisq. cultus ,

Et comites , Helene Lacsna :

Primus ue Teucer tela Cydonio
Direxit arcu ; non femel 1 Hos
Vexata: non pugnauit ingens
Idomeneus , Sthenelus ue lolus
Dicenda mufis prcelia : non ferox
HeiSor , vel acer Deiphobus graueis
Excepit idus pro pudicis
Coniugibus , puerisq. primus .

Vixere fortes ante Agamemnona
Multi . fed omnes illacrymabiles
Vrgentur, ignotiq. longa
Node ; carent quia vate facro.

Paulum fepults dilht inertis
Celata virtus . non ego te meis
Chartis inornatum lileri ,

T ot ue tuos patiar labores
Impune Lolli carpere liuidas
Obliuiones . eft animus tibi ,

Rerumq. prudens, & fecundis
Temporibus , dubijsque redus,

Vindex auars fraudis , & abftinens
Ducentis ad fe eunda pecunis ,

Confuiq. non vnius anni ,

Sed quoties bonus , atque fidus
ludex honeftum prstulit vtiii ; &

Reiecit alto dona nocentium
Vultu : & per obftanteis caceruas
Explicuit fua vidor arma .

Non posfidentem multa , vocaueris
Rede beatum : redius occupat
Nomen beati , qui deorum
Muneribus fapienter vti ,

Duramq. callet pauperiem pati r
Peiusq. leto flagitium timet :

N on ille pro caris amicis ,

Aut patria timidus perire.

E forte credas) Scribit minores no debere a feri
bedo abhorrere, cimetes eo?! feripta non fore p-
pecua, cmn tot prius doftiffimi viri fcriprerint,&
laude maxima fuerint confecuti.itaq. bat exc-
plo pofteros et no deterritos laude quoq. meruif
Pindaru,& alios plures poft Hom.que dicit
poetalJ(,fummu.PoIlicet exinde Lolli) laudes fuis carminib.cele
otare qtf vbi egir,oftedit beatum fe n5 multa poffidente, fed qui
deo?! muneribus vtitut fapieter,& pauperiem nati nefeie timens
tlagitia magis qua mortem vllam, paratus pro caris amicis, & pa

ANTO.

C A ^ ^

„j^. N.,o, .caeJjs j *otd[s per artes non an

,„atcua.qoatetnas^o.M' b appellant, ad

,„b“eone'nr,ern„t. E» Si.on.

3es eonJenJornmaoaor carm.nnn. dna.t °''8'"'™.
.usmcdicus iiifisni5,& Atilio ['ctipjieiicus.tab, autem lib.x lu

,. ■ Simonides fenuisalioqui retmoneptoptio.&iucunditate

ouadam commendati potell.ptjcipua tameneius in commo-

3e„damiferatlone.irtuseIi.,.quidaminhaceumpar.eom,i.-

bu? CIUS operis auitoribus praeferant . [Alcci minaces) id aic
quia tyrannos infraatu. eU.ri Fab.auintrldcrlbit larln”™'"
ropetiui videto . [Stelichorique gtaiies Camiini) Fab. bc ibro
X. Stelichorus quam Iit logenio validus materil quoque ollcti-
J dum maxima bella 8t clarilFimos canente duces , Si epici cirmt-
nis onera lyra fulimente . redit ,n. petfonis in agendo limul lo-
qacnJoque debitam dignitatem ach tenuiirei modum v-idetur
amubn proximus Homerum potuifle . fed redund-u » icquc ei-
fund<tur,quod vcelt reprehendendum . ita copis vitmmelt.
AHA'rti [Anacreon) Fuit is lyricus poeta tempore Fililtract,& Fhvi-reci.

dishuionciKPyihagorsmagiltri. Auftor etl bufeb. nos tame
plura Topenus . [diioli puelluCj .i. Sapphus Lesbis • nam ^vc dixi
mus) in aiotia regione Lesbos ett .[Non lola) Ordo elt ,non
fola Helen? Lacinaarlit comptos Ciincs adulteri & aurum illi-
tum veliibiis miracj & cuitus regalesj& comites . Hic vero car-
minum vim oliendic. [Non fola) Senfus eil, quod non Ibla He-
lena, qu^ pulvherrima fuit , amauic Paridem led alis plures ante
cim . At poct* aliqui de illis rcripfere nihil latent ac ii non
fuilfenc . Carminum igitur beneficio memona rerum & benege
tioiumlaMdes perpetui fiunt .hinc Helena quia Homeri pre-
conio & aliorum vacum cantata eit, perpetuo celebratur . [Pri-
musue fcurer) Sen^s ertj quod non Teucer Telamonius pri-
mus optime vius eii . fagi ccis, fed multi ante ipfum attamen ac fi
non fuilTent.latent . Teucer vero hominum ore verfatur Home
fi preconio.de quo quidem latius [upra. [Cydonio arcu).i.Cte
tenfi . nani Cydonia ciuicas vna ell c tribus Crct^eximtjs.vc feri
bic Scrab Iib. x. In ca aiic calami [piculis aptiliimi , vt alibi diftu
elt . [Non fcmel Ilios Vexaia) Senfus eit , g» pluries Ihos bello
vcxjia fueratjfidquia luilli vaces fcripferc, nulla elt memona
nifi quando ab .Agamemnone. & id propter Homerum. Ergo
carmine fit viujx virtus, [Non pugnauit ingens) Senius eli, gj
non /olus idumeneus & Sthenelus cantanda prcelia pugnarunt,
fed plures atij inacfi non fu, flent, latent, qm nullus eorum lau-
des pocc.i cecmn ficut Homerus Idomenei& Stheneli prico-
nia c.incjt. Non ferox Hi dor.fenfus efl qd non primus Hector
& Deiphobus pro p.jcria pugnarunt, fed multi alij in pcipetuo
latent carentes poetarum munerequod non cuenic Heftori &
Deiphobo, maxime .n. ab Homero laudantur, [lllacryrnabilcs)
Qm eorum nulla ell memoria. [Ignocique) Et ignoti .f. fune

quia carencfacrovate. [Sacro vate) Ouid.de Artellb.iij. ait,

Adtie <jU9d infdie facrU a raubtif abfunt :

Ftfucit ud mores ars <jueque noflra bonos .

EJl Deuiia nohi< funt commercia caU

Sedibuo aihereujjtiritHsille venit. Et alibi :

At fjcri vates ©» dmumcura vocamur.

Sunt etiam ejui nos numen habere putent ,

[Icpuhe mcrti 5 )Senru! ett, q J' virtus non ctlehrjts carminibus
ignauic limihs cll.ac C nulh fucrit.[Noii ego te)Pollicemt lam
■ I'''"*") Liberator. [Cbnfulq.) Senius

dl.qtT Lolli, animus toto vitit^rviflor erat noo foium anno
mico vti conrul.Viftoraat fut ipIlus.S eupid, tatc.[Sed quotiesl
Toties eonluleius aios videbatur elle quoties auaritii, 8t alioa
huiulmod, „aot etat,[OblHte. catetuas) CupiditammT S

Horae, alibi,mquic • Niuc pute^ degit, ipfe vero

[Deonun munenbu^^Vr r.f ?. j fnpiente.bonoq, beatu .

A C R '"Ifri' ■ tNo" Ille) Sup'.“ r'"’^ huiufmodi. [Cal
N B forte credas mwritura) Ne cafu cn

1 N V M

Lollium fcribitconfularem affirmans immorialiafore r •
fua , quamuu ante cum fmt alij meliores pocc* . Nam ne 'iT*
men magnitudinem obllare,quo minus Pindarus & alii d^' '
qui poli eu ortifuiu,clarieflcnt.[Natus ad Aufidii) IpfcV

tjus.qiii primus Isitinus lyricus ^uu-CNon antc)Quiajpf 5
lyrica carmina apud l.uiiios fcripfir . [Non , fi priores Mieon
tenet) Muronius Homerus a Miomadidus ell. [Pindare
ienr,Ciiq-) Propter Simonidem lyricum poetam , qm de
infula fuit.vndc & Pindarus . Minaces atit Alcsi Camcen* d,**
funt.qm ideo amarus fuit, vr aullcriiate carminis fm multos

ciuitacecijccret.[Stefichoriq-graucs) Magni, profundi, Si jn'

fe bellolk poei.» feripeor. [Nec h quid olim lulit Anacr.) ideoL

fic,quiaiocis & conuiuijs dignacantauit. vtCarminag aufi pj,

flo^: Anacreon aut Satyram fcripfit amicus Lyfandri Alijdicut
quod fcripfit Circcii & Penelopen in vno laborantes . vndein i
iib.in Ode Velox dices laborantes in vno Penelopen, vitreamd'
Circcm . [Spirae adhuc) Recens ell. [Viuuntq. comilfi celotc^
Calores pro amoribus pofuit Sappho aut fignificat, qu*
de dialedo via elt. [Atfit)Amauit . vtjFormofum pallor Cory,
donardebat Alexi n.[Adultcn)Rapcoris Alex3ndri.[Regalisd.
cultus) Quia regis Priami filius . [Et comites) Itineris . Helei
ni Lacina ,de L.iceJimone. vtjAcnon fic Phrygius penetrat
Lacedimon.i pallor Lediamq. h.c.u.a.u.vel quia non fola Hele
naa n luic Pandem . nam & .ili* limiles cupidas fuerunt, fed ma-
gis hic formola carmine poetatum.[Primusue Teucer cela Cy

domo) Teucer Telamonis filius ab Homero inducitur fagiccis
peritilTiine vfus . Cydonio aut Cretenfi a Cydonia ciuitatevbi
primum de pecudum cornibus arcus curuaci funt . [Non fcmel
ilios Vexata) Ab Hercule enim ante euerfa fuerat. & hac Ilios
&hocliiumdf.vt,Ceciditq. fiiperbum Ilium. [Nonpugnauit
ingens Idomeneus ,StheneliibUf) Sed hi carminibus piati funt
ceteris vt Tclandrus Sthenelusq. duces . Sthenelus aiitCapa-
nei & Euadnes filius fuit, [Non ferox Hedlori) Ollenderevulr,
licet multiformes fuerunt illos imfama celebrari, quos tomen-
dauerepoem.icj . Nam nec folus Heftor & Deiphobus pro pa-
tria perierunt . Sed hi magis carminibus noti funt . Similiter St
ante Agememnona paris virtutis fuifle plures , fed nefeiri filen-
lio . & ideo fe ad fenhendum pricif confirmauit exemplis.[Gci
uis Excepit iftus) Vt Laniatum corpore toto Deiphobum vidit
lacerum crudeliter ora , [Ignotiq longa Nofte) Tang nefcian
tur velut mortui, quos modo defcnbit occifos. [Sacro v.icc) Lau
de , carminum . [Paulum fepult* dillat inertii Cilata virtus)
Non laudata virtus fimilis efl inertis .ita enim filcncio oblcura
tur tafig (i nulla fuerit. [Inornatum) Illaud.itum,vt,Quis tema
gne C Jto tacitum , aut re Cofle relinquat . [Rcrurrq. prudens)
Philofnphix aptus , vnde , & rerum prudentes philolophi didi
funt . [Et fecundis Temporibus dubijsq. reftusq.) Quem ne-
que profpera neque aduerfa mucauerunr . [Vindex auarx frau-
dis) Punitor, vindicare enim apud veteres non tifi defendere, fed
etiam punire fignificabat. [Et abflinens) Abflinentem dixit Lol
lium pecunixjquam aut ideo ad fe eunda ducere pofuit, ga aua-
rilludent pccunijs aut q.i pecuniofo^: gratiam oes fequuntur^
[Confulq. non vnius .inni fidus) Virtute, & honeflate Lollium
profert. [Sed quoties bonus, atque fidus) Quoties, inquir, iudrx
bonus es, honeflii vtili pponis, vcl quoties belioflt vidotijsreip.
cofulh, toties confulan veens poteflate,& virtute tua perpetuus
co ui rfficeris. [Hontflum ptulit vtili) Plus dilexit honellaccm,
qii.im vcilit3tfm.[Al[o) Prudenti profundo. [Nocentium) No*
xioft.&cornimpcre iud eia tenrantium.[Vidor) Vel cupidnaiis
vel hoftiu. quoties vi dor emerferis, toties conful efficeris. [Non
pofTidentem multa .vocaucris Rede beatu) Non rede diuitem
beatu vocari, fed illum redius beatum dicit, g felicitatem mode
rctiir,& no habet execrabilem paupertatem, plusg timeat mor-
te peccatum . [Occupat) Sibi vindicat . [Callet) Ingcniofc no*
U"’ . vt iple albi, legitimumq. fonum digitis callemus & aure.

N E forte credas interitura) Hxc Ode ad Loll u feripH
efl cofu!arem,qua affirmat immortalit.ife h.ibitura fcri
pra,rua,quauis alij ante fe meliores poef^,na nec Hom.
magnitudinem obft.tre,quo minus Pind3rus,&3ljpc;etegpo*|-

ca inortoi funt cUri h-.bea'tur . Prima .nit fylliba Odes huius cir

cunflexe enuciandi eP,vt fit.ne credas.i.ne credideris . [Ante vul
gacas per arteis) Gloriatur fe primum lyrica carmin.a Latina lin
gua aufum feribere . [Cxxq. , & Alexi minacis) Simonides lyti

cus poeta Csusfiiit.i. ex C*a infula. Minaces aiit Alexi Cami*
nx dnr qm adeo amarus fuit, vt auflentare carminis fui tnolto*

f 0^'

'edas petitura. Ad M ^ *‘'jccret.[Nec5fi gd olim lufir Anacreo)Lufit ga

. AJ N. & coum.j, d,g„, fetif ta,[Vil,utq. comiffi calorB Aroll? 6 J' “

pucll*)

LIBER. QVARTVS.

B«ciU)C4lores pro amores dor-Sapphos aut ligiiificat.qu?
^Jeduledo vfacU.[N6rolac6oi:os adit adulccn coneis) Ar(ic
_ jepcriji , aut amaui t didum cit . luc aut l-'criodo colligu (ipc
eadem f 4 Cla,iiux legimus circa Ilion gelta/ed ea tm i|uibus cla-
rus poeta contigerit, perpetum obtinuilTc memoriain.[Pautlum
j-jpQ[t;ediltac inerti* Caelata virtus) Non, inquit , mulca diltac
ab inertia victus, (ic vt de ilU,ita de hac quoque lileatur. [Secun-
dis Tempi^tibusjdubiisq tedus).t.profperis & aduerlisatquita*
tem tettncrts . Vindex auar* fraudis Vindicem nunc propuntto-
rc poluit.quia vindicare apud veteres non ttii defendere, verum-
etiam punire lignihcat . [Ducentis ad fecunfta peciiniat) Vtrum
pecunia pro auaritia poruit,qux merito ad fecunSaducere df
quiaauati rapere oiaHudent,an ducentis ad fecunfta pecuni^ ad
hoc refecans dixit, quia pccunioforum gratiam oes fequuntur ?
[Confulq. non vnius anni) Virtutes tua;,inquit,te perpetuu con
fulem faciunt . Sed quoties bonOs , atque fidus ludex honeltum
ptulicvtili,& Reiecic alto dona nocentium Vultu, & poblhnccs
cateruas.[Explicuitfuavidar arma)Quoties.inqt, animus tuus
honelta iudicans pr*mia fublaca a nocentibus rclpuit,toticS glo
riofus ex hoftibus viftotiam reportauit . Non poflidemem mul
tavocauerisRefte beatum. Ordo nonreaevocaucris beatum
multa poflideiucm. [Non ille pro caris amicit. Aut patria timi-
dus penre) Deelt erit ait aut eum , qui his artibus inliruftusfit,
iiondubitarc pro amicis, & patria mortem fubite,ri necelle fit.

N e forte) Conformiter ad fuperiorcm Oden cohortatur
poetas ad fcribeodu,cum non fotum Homerica carmina,
fed & cetewik poetari sternam famam meruerint, vetun
to quia primus fere fr.-ip(ic Homerus , licet non primi Homeri
tpefortes vixerint, cn primi in mcmoriahominumhnr qui ab
Homero laudmtur.vndc patet virtus carminum, quo circa Lol-
lium amicum fuis carminibus celebrat poeta . Ordo ell. O
li, ne. i. nolim credas forte verba, quic ego natus ad Aufidunuuiu
luxea Venulium.ronantem l{>nge,loquor focianda cordus .f. ly-
ncis per artes non vulgatas ante, quia primus fere Romanorum
lyrica fen pfic,iQtericuia.i. peritura, quia li. i. tamerfi, Mxonius .f.
vates hoc elt Homerus, tenet fedes priores quam.f.PindaruSjtn
fup.CamtEnje Pindaries & C^s.i. Simonidicr,& Camcens mi-
naces. i. acres, Alcsi ,r. Lesbij , & graues Camoeri* Stefichori la-
tenc.i.ignota? f«nt,Nec artas delcuic fi Anacreo, lyricus ille poe-
ta lufit i. fine labore cecinit ad lyrica, & c5pofuit quid i. aliquid .
Non aiic dubitat quin compofuerit. Vnde particulafi non po-
nitur hicdubitatiue,red aifertiue. Amorcommiirus.i.mandacus
vt reuelctur, fidibus. i. pleiaris,aut cytharar, pueli* .i^oliae .i. Lef-
biSjhoc eft ipfius Sapphus, fpirac -i. fpiritum ducit , & vitam ha-
bet adhuc . Eli autem metaphora fumpia ab animantibus, & ca-
lore .s .i. vehementes affeftusjComilTi .i. mandati, & concrediti vc
rcuclentur,& polleris notificentur, fidibus pueli*. /Eoii* .i. Sap
phus , viuunt .f. adhuc Non fola , monftrat argute quid carmina
polTint .Nam per Homeri carmina multi tantifper dum mun-
dus erif,eruntin memoria, qui vt multi qui ante Homerum gef
ferunt praeclara ignobile perijflent. Ordoclt. Non fola Hele-
ni Laexna, i. Spartana atlit.i. ardenter amauit crines adulteri .t,
P.aridis, comptos. i.compoce pexos, & aurum illitum veltibus .1.
opere Phrygionum,qui acu pinguit , arfit dico mirata cultus re-
gales & comites regales id Morali ter, quia comites' fere confor
mes funtduci . vnde & lEneid. iiij.Multa viri virtus animo mul-
tusque recurfac Gentis honos . Ve, pro vel . Teucer .f. T elamo-
nius , non direxit primus arcu Cydonio. i. Cretico, tela. i. fagii-
ias,& Ilios . 1 . regio Ilia, aut ciuitas Phrygis (dicitur aut Ilium ,
llion,& Jlios,vt hic, quod rarius ceteris) non clt vexata fup. bel-
lo, fcmel fup tantum, quia etiam lub Laomedonte ab Argnnat -
tis capta fuerat , vnde Anthifes Aen. ij. Satis vnafuper que Vidi-
mus excidia, & capti fuperauimus vrbi . Non folus Idomenius
& Sthenelus ingcns.i. ingenti animo, & virtute priditus,Pugn.i*
vir pradi.idicend.i.i digna qux dicantur . Mulis. i.carmmibus in
fpiratione Mufarum compofiiis , & tn pridicantur ij praecipue
ab Homero.qiiia fortiter contr.a Troianos pugnauerunc. Non
folus fup. Hedlor ferox, vel Deiphobus acet qui ambo funt filij
Priami, excepit primus iftus eranis. quiamortifiios, pro coniu
gihus,& pueris. i. liberis. Multi vixere fortes .inte Agamenona,
qui erat princeps exercitus Gricorum ance Troi.am, fed omnes
vrgentiir .i. opprimuntur morte & obliuione, illacrymabilcs . 1 .
quafi indigni ucrymis-,& ignoti longa nofle.i. obliuionis perpe
IUI caligine, quia carent vaic.i. poeta ficro .i. religione quadam
venerando. Virtus cnelata.i.occiilc.sca.dilLit paullum. i. modicum
(dillattamen,qui.i ficut lucern.i polita (uper candelabrum mul-
tis lucet, pufita autem fub modio, foli fibi,aut fub modio poficis.

Ite victus nota multis prodclt, ignota foli in quo eft verum, vt in
tpilfolis dicet . Non vixie mule qui vtuciis, monenti) fcfellit.i.
delituit) incrciJe lepulci.i.abincrtu fcp Ita. tt ideu 6 Lolli, ego
nonlilebote iiiurnacurn mcit carus. i.carmmibus in carris de-
fcnptis, (.Sunt autem textus, qui habent Silcn) vc, pro vel , ego
non p.(Ciar obliuioncs liuidas.i.obfcarasjaut putius inuidtofu ,
carpcrc.i. corrodere & abfumere coe labores tuos , quia animus
eft cibi, & prudens. i. prouiden.s rerum. f.qux prouiden poliunt ,

& rectius. i. equus temporis fecundis , & dubijs.i.aduerlis , vlnue
adeo vt dubites quid aggrediare,animus inquam exiftens vindex
fraudis auarx.i.cxpcllens a fe omnem fraudem auaritix,& abfti
nens pc>.unii ducentis. i placide trahentis ad fe euntia. Quia.

Et gemis & mores regina pecunia donat . Et eft libi animus con
fui. '.dignus confulatu.non vnius anni, ficut qui iii comitijs fiunt,
napi multi funt confules indigni confulatu & contra, fed totie»
confui quoties exiftens, bonus, atque hdus ludcx, ptitulii hone
ftum.i.bonum honeftum per fe cxpecibite,vt virtutem, vtili.i.rei
vtili . Cicero autem iij. Offic. docet, nihilelfe honeltum ^ non
idem vtile.nec vere vtile q» non idem honeltum mulca tamen vi-
dent urvtilia male viuenubus ,qumon funt honelta . Id autem
fatis eft ad hunc locum & fup. reiecit alto-i.magnifico vultu do-j
na nocentium. 1 . noxiorum, qui fe muneribus redimere conridiitf
Et exiftens viftor.i.-voti compos, explicuit fua arma.i.tigna & ve
xilla, per caietuas.i.holtiles ,paliionum poti (limum : obltanccs
.i.obludtancesjTu 6 Lolli non vocaueris redte beaturo pofiiden
tcm.i.cum qui poffidet multa. Nam is icftius occupat nomen
beati qui callct.i. multo vfu callide fcitvti fjpicnccr muneribus
deorum.f paupertate 6c diuinjs,de paupertate enim dicit Lucan.
Etmunera nondum Iniillcd.idciim,hic tamen videtur pro diui
ti]spofinfl’c,nam addic. Et callet pati duram pauperiem, & timee
pcius.i.atietiusfl.igitium.i. turpe peccaturo, leto. 1 . morte luuen.

Magnum crede nefas anim.im priferre pudori 8:c. Ille. i. qui-
cunque talis eft non timet pcrire.i.mori,pro amicis caris, aut pa
[na qui vna omnium compledlitur c.iruatis,fm Ciccr.in Offic.

/¥*().,& Aicii minaces,) Propter Simonidem lyricum cLAR«
poetam , qui de Cia infula fuit vnde & Pindarus fuit.

> Hic Acron . vel hic locus argumento eft & in Aeronis
commentario quidam corrupta tlTe vel temporum iniuria , vel
librariorum infcitia. Secunda enim huius libri Ode Dircium
exponit, Thebanum de Pindaro .

ad ligvrinvm.

Mo»<t ne ob coriarii , bon4 , g"** momentanea funt & fiuxa ,
fuferhiat .

ode X- Monocolos , “)tt :

Tu ne quajlerif /cire , ntfas , quem mihi , quem tibi .

.-•U0--UU--UU'0-

Crvdelis adhuc,& Veneris mu
neribus potens,

Infperata tu$ eum veniet pluma fu-
perbiGB:

Et qujE nunc humeris inuolitant, deci-
derint comaj :

Nunc dx: qui color eft Puniceae flore prior rofae :

Mutatus, Ligurinum in faciem verterit hifpidam^

Dices , heu (quoties te fpeculo videris alterum)

Quae mens eft hodie, cur e.idem non puero fuit?

Vel cur his animis incolumes non redeunt genae \

Crvdslis adhuc) Hac Ode feribie Ligurinum ANTO<
Ml quandoque fore, vt poeniteat fui lupcrbii , idque
1 I agebat, VI (ibi monger clfct . [O cri*dclis) Ode eft
'A (imilisvndecimi. Ordo autem eft. O crudelis,
al & adhuc potens &c. [Veneris muneribus).!. gra-
ta forma. [Inlperata) Putas eium femper habe-
re adolcfccntiam , fed vcluti Ouidius Nafo, inquit, forma bo-
num

ft^ilc ell.qU3nmn<jue «cedii ad annos H< “"“J’ “ ,

&fpa-

num ^

cjo carpituripTa

me) Poit nTf amin^ [His animis)

tialcm [MenOx.oluntas obNuc^

HisvoluntJitibusobrequendiaJijs.Lincoium ; .uiv .

bcsbss.ac lino p,ljs wiUco, mea sarmina p^n,, natali proprio : quod ex hac

1 N V M

Vt tamen noris , quibus aduoceris
Gaudijs ; idus tibi funt agends ,
Qui dies menfera Veneris marin»
Findit Aprilem
Jure folennis mihi , fanfliorq.

OpSEn3i::<£^™;e;^tamribp,)Pln.nam^
b^SmCpiente poroil.[Ei qn?

r.nr comx^ Vfoue ad puberidtem.n.puens coma nutriti coniue
uerdnr,vt, Crines cui ladeaceruix Excipit. [Punicex)
meliore dixic.[Ponicc®) .Sanguinei coloris,vt, Puniceis imiefta

rocis.[Prior)PuIchrior.[Hirpida)Iam hirrntam barbam,[Dices,

heu q^ieJMutatione form? p ^taiem afpefta dolcbis m rpeciilo .

, R Crudelis adhuc, & Veneris muneribus pores) Hic Ode

l linLieurinafcriptaeft,qucre]amamoriscontinens.[Mu

nenbus potes).i.ob munera, qu? in te Venus <otulir.[ln
fperata tureum veniet pluma rupcrbii)Plumapro prima barba
pofuit. [Nunc & qui color eltpunicei prior flore rofs) Prior
pro melior. [Infaciem venerithifpidam ,) Id efthirfutam.

Crudelis)Breuis eR,& lepida Ode.fed bonis moribus, «j

I |bus paBiprodeft, nimis longa.Ligurinum.n. cuius amo-

^ re fe captu in prima huius Q_uarti confelfus cft, inani ar
gumeto nititur ad fe trahere, quali vero doliturus fitjfi turpitudi
ni no fatis mdulfetit.Ordo eli. O Ligurine, crudelis, qa adaman
tem no redamus licutin Buc.Maro . O crudelis Alexi nihil mea
carminacuras &c.&potetes adhucmuneribus Veneris. i.Venu-
llate form^, cum pluma infperata.i.canicies,venerit tu^ fuperbi^
.i.fupcrbo capiti tuo,& comi.i. capilli, qui inuoiitaiu nunc hu-
meris tuis,deciclcrint.i.defiuxcrint,& color, qui nunc cft prior.i.
priftantior, flore rol^ punice^, i. purpurei coloris, mutatus .f. in
deteriorem, verterit Ligurinum,hoc eft te tam indulgentem pue
rum,in faciem hifpidam.i.afpcrain, barbara Si rugofam, tu quo-
ties videris te in fpeculo alterum.i, immutatum, dices, heu cur ea
dem mcns.i.volunws.f.obfequendi amatoribus, qui hodie .f. in
virili, aut fenili itate eft fup. mihi,non fuit puero .i. curnon mo
remgeflijdum potui ? ve! cur gen^.i. maxill^,& faciei eminen-
tes partes, noii redeunt incolumes .i. in priftinam formofitatem
his .f. morigeris & obfequiolis animis. Idem dicit Lena illa Sc/
ra nomine in Hecyra Terent, his verbis. Heu memifcram,cur
non iftic nunc mihi ^tas, & forma eft aut tibi h|c feneencia ?

AD PHYLLIDEM.

Celebraturm poetanatalem Ma;ceni>tMfHi,^m dies erat Icli5i«Aprif
Ih mtnfs,cjui ycneri facer,t(i inuitat fhyUidem amicam ad conuiuij ceU
hritattm multo cum apparatu exhibendiim,nec^ue grauetur yentrejquod
/peret quidijuam de Amore Telephi amaft fui, nam lUe ah alta puella df
Uore detinetur . Proinde non tffe jj'em de iSo,ac ne yelle tjuidem eam debe
rtimparemfibi ambite probat exemplo phaetoatis O" BeHerop/jonlM .

ode XI , Tricolos TetraUrophos : ,

Jam Jatis terrie nmU , atque dira .

-I/—

)— QU-U--

St mihi nonum fuperaniis annum

Plenus Albani cadus ; eft in horto
Phylli nedendis apium coronis :
Eftcderae vis

Multa : qua crineis religata fulges .•

Ridet argento domus : ara, caftis

V inda verbenis , auet immolato
Spargier agno ;

Cunftafeftipat manus ; huc , & illuc
Curfitant miTlx pueris puelis ;

Sordidum flammee trepidant rotantes
Vertice fumum.

Luce Moecenas meus affluenteis
Ordinat annos.

Telephum, quem tu petis, occupauit.

Non tuae fortis iuuenem , puella
Diues , & lafciua : tenetq. grata
Compede vinftura.

Terret ambuftus Phaethon auaras
Spes : & exemplum graue prsebet ales
pegafus , terrenum equitem grauatus
Bellerophontem ,

Semper vt te digna fequare ; & vitra
Quam licet , fperare , nefas putando ,

Difparem vites . age iam meorum
Finis amorum,

(Non enim pofthacalia calebo
Fa;mina)condifce modos, amanda
Voce quos reddas . minuentur atr£

Carminaecur®.

St mihi nonum) Hac Ode PhyI!idainuocat,vtfe ANTo,

cum Mcecenatis natale celebrare velit , nec fperet
Telephum amplefti pofle, ille nanque a ditiore
puella tene{ur,itaque Horatium ipfum eius ama-
torem potius adire debet. [Eft mihi nonum) Ode
eft fimtiisTecundi. [ Apium)De hoc late fuperius,
[Hederivis) Plin.lib.xxiuj.C3p.xxxix.fctibit,quodihederamen Hi4r<
tem turbat, purgacq. caput largius pota. Neiuis intus nocet, ijf-
dem neruis adhibita predeft,omnia genera cius refrigerant. Sui
autem genera xx. vrinam cient poiu,capitis dolorem fedant,pci
pue cerebro, fiiccus hedere tidia nanum graueolentiaroq. eme-
d3t,pricipuealbi faciue,icleminfufusnaribus caput purgat.

Acini qui croci fuccum habent prifumpti potu a crapula tutos
priftant dcnigrantcapillum corymbi , hic ex Plinio vbi.&tu
ipfe plurima legito. [Religata) Cum Veneris, f. [Vctbenis)De
ijs fuperius late . [Manus) Miniftrorum.f. [Agendi) Celebran
di. [Findit Aprilem) Idus enim vocamus diem,quidiuiditmcn
fem Iduate nanque Hetrufea lingua diuidere cft,vnde vidua qua
fi valde idua, i. valde diuifa aut vidua.i.a viro diuira,vt autem idus
omnes loui , ita Calendas omnes lunoni tributas confirmant,
vtferibit Macr.lib.j.Saturn. [Marini Venetis mcnfem)De Apri
]i multa Macr.lib.j.Saturn. inter qui ait . Verrium Flaccum alfc
rere in Aprili conflitu[um,vtmacroni Veneri facrum facerent.
Multa item Varro , & Nafo lib.iij. Faft. [Telephum) Erat liis
quem Phyllis amabat . Horatius eum cum ditiore puella cfie di-
ci t^vt eam ad fe faciliusalliciat . [Sortis) For tum, & conditio-
nis , [Compede) Amoris vinculo . [Terret ambuftus) Phaeton
tis & Bellerophontis exemplo oftendit ardua & iublimia fperan
da non efle, nam fipe id obfuit , hinc Telephum minime fpera-
re debet Phyllis , fed illa tantum qui funt ea digna . [Auaras
fpcs.i.ingentes , & cupidas nimium , & illicitas . [Ales Pegafus)
Superius didum cft de hoc,& Bellerophonte, qui aufus in Pega
fo ipfo federe , afccndit aera,indeq. cecidit, dequo Higinius
etiam , [Grauatus) Crauiter ferens . [Di fparc vites) Non enim

amori tuo rcfpondet.vti egb. [Finis amorum) Conftituerat
enim poeta poft hanc nullam ardere . [Cun) Quas.f.ex Tele-
pho concipis. ^

E St mihi nonum fiiperantis annum) Ad Phyllidtm fetibi: *
amicam fuam inuitans eam fubpromillione vini Albani
veteris ad Iititiam couiuij exhibendi natali Mcecenatis .
[Albam cadus)Elocutio cft Albani cadus, vt Vina bonus qu^de-
Ti °n«aret Aceftes. [Neftendis apium coronis) Vel qa
Aleius frequenter fe dicit apio coronari, vel quia tardius depo»
tatur, qui prandet apio coronatus , vt , Atque apio crines orna-
tus amaro . [Religata) .i. coronata . [Verbenis) Verbens fune

y oenne*

liber, q

«mnc< hfffb*, frondesque feft* ad aras coronanda», dift»’, qua-
li Uerbenjf . [Ridet) .i. fplendec . [Callis) .i. puris facris . [Cun-
fellinac manus) Multitudinem minillrantiumpro appara-
tus feilinatioitcligiiilicac. [Curlitantmixtx pueris pueltx; Vc»
Tocidemque pares xcate miniilri, [Sordidum flammx trepidant
rotantes Vertice fumum) Duo epitheta pofuic, qui3& flamma
vcluti fub quodam tremore voluuntiir^&fumusfordidus clt.i.
niger . [Vc cii notjs) Diem natalem Moecenatis fignificat , vc fi-
dem faciat promilfe Ixtitix . [ Agends) Celebranda . [Qui diei
menCem Veneris marinr Findit Aprilem) Qijialdus veluii dii
uidunt mcnTem . Aprilis autem Veneri confecratus en.[lure fb
lennis) Merito imicicix. [Pene) Autem per adulationem po-
fuic. [Luce) Die. [Affluentes). i. crefeentes, aut multos. [Or-
dinat) Difponic toto anno facienda. [Telephum quem tu pe-
tis, occupauit)Amauit,vtrum ad eandem Phyllidem an ad aliam
in loquatur incertum ell.quia non prodidit nomen, dicit tn Te-
lephum puerum , quem ollendit ab ea amari, alterius dileftricis
amote occupatum. [Non tus fortis) Non tus conditionis, non
tus mediocritatis, nec profelEonis. [Gratacompede) Amoris
vinculo . [Terret ambuftus Phaeton auaras Spes) Ne quid aui-
dc & fupra conditionem noftram appetamus. Phaetontis &
Bellerophontis exemplo monet, qui impoflibilia cupiendo ad
pericula peruenerunt . [Grauatus}Gtauiter ferens Bellerophon
tem, dicitur .n. aufiis Pegafo ferri per aera in terram decidilfc .
Semper vt te digna fequare poflibilia fuadet appetere & libi con
peiencia,& digna parere . Senfus hic ell . O Phylli vitam poten-
tiorem Telephum , & tibi difparcm , qui & aliam amat fcd dili-
ge me,qui tibi parfuni . Finis enim eris mei amoris, quia fi con-
renrecis,aliain non amabo. [Condifee modos) Difce, inquit,
carmina, & lyrs fonos,q'josfu3ui voce cantes , ne rufiica vidia-
ris . [Minuentur aers) Carmine curs) Tunc enim voluptas ad-
mitruur li cura pellatur.

P O R. 1 St mihi nonum fuperantis annum) Hicfignificat fediem
•—< natalem Mcecenacis velle celebrare, loquitur autem ad
..JL J Phyllidem amicam. [Qua crines religata fulges fulgere
foles) ncn.n.iani coronatam tfie dicit, fed inuit«<am vti coro-
netur . Ridet pro grata eH,ac fulget.[Cunftafeflinat manus)Ad
multicudinemminifirorumrefcrtur . [Sordidum ftammstrepi-
d.::.nc)Non ociofum wtpfSj diftum ett.[Idus tibi fyint ageds,Qui
dies nienCem Veneris marinsFindicAprile) Idus Apriles figni-
ficat. Apulis autem menfis ftVo' 7j{ ct^fcAlTwr diftus videtur ncc
innmentOjCum in res Venereas eo ipfo omnia animalia exciten
tur,{ignat autem Idibus Aprilibus natalem diem M.oecenatis ef-
fe in cuius honorem facrificet,& epuletur. [Telemum, quem
tu petis, occupauit) Ad mulierem loquitur, cuius nomen non o-
ftenditjiignac autem amari ab hac Telephum puerum , quem ia
alia occupauerac. [Non tuz fortis) Non lux conditionis , tux
mediocritatis. [Tenetque grata compede vinftum) Puell^gra-
ta compede amoVisvinculumaic. [Terret ambuttus) Ne quid
auide Si fupra conditionem noftram appetere conemur,Phae-
contis , & Bellerophontis proponit exempla . [Semper vt te di-
gna feque. & vitra Quam licetjfperare, nefas putando ,Dirpa-
tem vices) Dicendo Difparcm vites difficilis diftionis phrafis
Monet autem vt difparem vitet, vt poffitfe digna fequi , & nefas
habere in fpem referre plufquam oportet. [Age iam meorum
Non enim poft hoc alia calebo fcemina) Quare finem amorum
fuorum hanc dixerit, ipfe oftendit . Ordo elt . Iam meorum finis
amorum cohdifce modos .

ASCBN. i i St mihi) FcftiueinuitatPhyllidaadrevcnire,reieSa fpe
|-< de telcpho puero pulchro diuite,& dodo, dices. O Phylli
..^^cadus plenus Albani fupp.vini fuperantis nonum annum,
& ita vetuftate comendabilis eft mihi. i. habeo ipfum & appium.i.
herba coronis apta nam tft apium didum , quod apex hoc ferre
foIcbacVidofis,vete5! fieret diim more triumphus, & multa vis
.i.copia,ederx, illius herbx,quain honorem Bacchi coronaban-
tur Poiit^ . & poturi, eft mihi coronis nedendis .i. ad nedendas
coronas, qua tu fulges .i. fulgebis . Eft enim hic futuri temporis
terci^coniugationis , nam a fiteund-a depolito e fiuncterti^ uer-
ba,vt fcruco & feruo &c. religaca.i.habens religatos crines Do-
mus ridet .i.feftiuicatem oftentar.argcnto .i. valis argencei.<i, ara
vinda verbenis caftis.i. herbis ad facrificium aptis , auet .i. cupit
lpargier.i.confpergi,agno immolato. i.fanguine eius imbui . Cii
aa manus.f.famulorum , feftinat .i. pr^parare conuiuium pucll^
mixte pueris curfitant huc & illuc, & flamm^ trepidant rorantes
.t. volucntesjvcrticc.i.fupra verticem,aut a vertice, fumum fordi
dum.Vt tamen noris quibus gaudijs .i. ad qu^ gaudia aduoceris ,
Idui.f. Aprilis, fiuu aged^ tibi fup.mecum,qui dies.f.Iduum jin-

V A R. T V S.

d/c./.diuiJic. Aprilem meofem Veneris m.irinx.i. quo Veneri
facra liebanc,cxiftens lure.i.merito , rolcniiismtln & fandior. t.
celebratior pene .i. quali , natali proprio.i.qu.malic natalis pro-
prius, qj Moecenas meus. f patronus, ac amicus , ac prrfes , ordi-
nat. i.cx ordine inchoatjex hac lucc.i.die, annos affluentes .i. ac-
crefeentes, quia cnm illi natalis fic, quoties rodit annum appo-
nit, vnde & Perfius . Qni tibi labentcs apponit candidus annos .

Ne autem dicat Phyllis fe nolle abs Telcpho abire ait . Puella
diues & lafciua,occupautt Telephum iuuertcmjnon tux fortis. i.
conditionis & f^ortun^,& tenet vindum compede graw .i. acce*
pta,illi. .Et ne fpewt reconciliari aic. Phaeton, filius .Solis & Cly
menes, ambuflus dum currum Solis imprudenter regendum ac-
cepiffet, terret fpes auaras .i. vitra meritum . & poffe & Pegafus
ales.i, alatus cquus,grauacus.r. temerario pondere probet Belle-
rophontem equirem terrenum.i.qui non in aere, fed in terra eij-
tarc debebat, graue.i. magni momentij Exemplum MancineJius
vulegrauatus adiuerummi,vt fit grauatus. i. grauiter ferens equi
tem terrenum &c. vt fequare femper ledigna.i.non viliora, & vt
putando te nefas, fup.elTe fperare vitra quam Iicec,viie$ difpare.i.
longe prxftantiorem.age tu iam finis meorum amorum . [Non
enim calebo. f.per amorem poft hac.i.deinceps , alia foBmina.f.
quam te) condifce modos. i. verfus meos quos (autem quo).i.vc
reddas eos, voce amanda.i.deledabili, nam curxatrx.i.te vren
tes amore Telephi, minuentur carmine.i.canendo .

O Rdinac annos) .i.difponittoto anno facienda, idem CLAR
in quit, quod mihi non fit verifimile. Sed ordina t.i.nu- *

meratvtordineinchoat. [Telephum, quem tu petis,
occupauit) Ad mulierem,inquit Porphyrion, loquuur.cuius no
nien non oftendit. Hxcverbaplane corrupta puto. Eclegen*
dum .De muliere loquitur, CUIUS nomen oftendit . £x his fane
Porphyrionis verbis Acron dubitationem elegantem facit. Ego
nihil hic video difficultatis, nifi ipfi aliter Horacij verba legerint,
neque enim ad aliam loquitur quam ad Phyllida .

AD VIRGILIVM.
negociatorem.

Luculenta Veriidelcriptio,cutn videlicet jlare incipiunt etejia ‘pet$ti,et
hirundines nidulari^Cy pnfiores apud gregem in herbis canere,qua injtir
tat Virgilium Myropolam: vt afimam appeientt,& (llim prouocante ,
ad compotationem, fed ea conditione yt fi Calenum yelit bibere vngutnto
redimat : fi enim non pojfie id gratis ob paupertatemprabere ,

ode JCZI. Dicolos,TetraJirophos:'\t^

ScriherU Vario fortis , O' hofiium .

— uu— uu-u-
- — UW— UU-U-

— uu-w-

A M veris comites , quae mare tempe-
rant:

Impellunt animse lintea Thraci® ;
Iam nec prata rigent ; nec fluuij ftre-
punt

Hyberna niue turgidi .

Nidum ponit , Ityn flebiliter gemens
Infelix auis , 8c Cecropi® domus
Aeternum opprobrium , quod male barbaras
R. egum eft vita libidines .

Dicunt in tenero gramine pinguium
Cuftodes ouium carmina fiftula ;

Delcdantq. deum , cui pecus , & nigri
Colles Arcadi® placent.

Adduxere fitim tempora Virgili. if
Sed prefliim Calibus ducere Liberum
Si geftis. iuuenum nobilium cliens :

Nardo vina merebere .

Nardi ^aruus onyx elicier cadum.

Tide au
aot.Frd,
tf,ob fup
ifio loto.

ANIO.

Qui nunc Sulpitiisaccubathorreis,

Ad qux fi properas gaudia; cum tua
Veloimerceveni-nonegotemes
Immuiiem meditor tinguere pocuhs;

Plena diuesvtm domo.

Verum pone moras , & ftof 1“^:" ;

JjLoriq.memor,duml,cet..gnmra ••

Mifce fiultitiam conhfijs breuem .

Dulce cftdefipere mloco.

__ Ai* Veris comites) Virgiliofcrlbem Veris leni

ooraexplicat, inde illum adconumiaexorcator.
Smens talee elie ,o,ue Jelipcre oro & tempo

fiamVens comites) Ode eli fimilis fettt*

rvetis comites anima Tliracia) Decimo.n.Cal.

— Mani) rend Septentrionales, qtti vocantur Or-
1, , ocrdiesttiaiitaeirefolenl.tumSihitundoadticnic, te

niih.a , per dies ttig ^ ,gituc venus PoeM intelli-
e meminie .

I N V M

Tota effufus in aula Calcabatur^onyx.tQu! nuc fulpiti^Sulpi.
t.ahorteadlcebantur.vbinuncGaibe .Illic hordeum condicon.
rueucrat.[Spes)Cadus.r.ma.ora en.m Gb, per Itcentiatn poti
mitterefperandoconrueaerunt.[Efficax)Pqieus,qlarg,tatcf„,
Intras expell.it.[Ad qua; G properas gaudia cu tua velox metee ve
niWt fupra dixi.i.pocula non dabuntur tibi.nili Sc tu ad me inui
cera tneceis atnpulam detuleris vnguenu.[Immunem)Si veneti,
Gnerounere.Plenadiues vtindomo) vt gratis parcamGcotdini.
les confueuetunt . [Nigtorumque inemor.dum licet, iginm)La
oubrium iBrauin,vt,Memor motus latntiam non tcculet . [Mi-
fcetflultitfatn bteuem)Bteuis temporis ocium . [Dulce eJdeG-
loco) lucundum a reuentatedifcere aliquando .

comitcs,qki*mare temperant, Impellunt anim® j

pere

1'‘

Amvens comites, qii* mure icit.p.. a... ..mptnuiit animi p..

lintea Thr3cix)Vitgilium aUoquitur,itetum autem Vetiti;
pus defcribiqceterum animas pro flatibus ventorum vfuatif-

ihnum eli poitis.Gcdenique Virgilius atr.^antum ignes, ani-
m joue valent . [lam nec prata rlgent,ncc fluu.j lltrpunt Hybct
na niue turgidi) Atqui Veris tempore intumelcere tiumina inti
oiunt FNiue turgidi) Adultum tam Veiis tempore vultimclligt
qA nix omnis elapfa ell . Nidum ponit Itym flebiliter gemens
lofcitx auis) Ptognera . ac per hoc hirundinem hgnat . [Bt Ce-
cropii domus Aeternum opprobrium) Cecropia; domus , quo-
n 'Aihenicnres fuerunt. [Cecrops aurem Atheniefium Dux .

Colum iib.xii.cap.ij. Ictibit ; uei|sig..u. venus ‘ - i j ; garbatas Regum ell vltahbidines) Nota hillotiaell

Colun-.bb. , .1, „at„„,„m,r [An.m^ ,^;”r-‘b«„pra.am &hnguadeb,l, raram Ph, Ium foro-

mi n am i p7e Quoque de h.ruudine ^nemmn ■

^ ’ • ii; rtmirhiT ScDcentrionales • [Inff 1'* 3Uis).i'

Ormiht .luenti illi O™ " „ Athenarum rex Prognem &

rui.d.«» [Cecropii domus) P

ItTtm Melm.Ou,d. [Deum) Pana.G [Ad-
dixere liiim)Videhcct calidi Veris aduentu . [Calibus) Campa
nii oooulis vbi Calenum vinum optimum, latius tn rupenus di

r.1 A fClicn'.) h proprie dicitur CUIUS caufam aduocatus

domelltcus , & amicus, 8t comes , 8l muenum fea^ot
. ' > nobiles vngoenta feret. [Nardo) Nardino

0«J*t

acendo Rcu^ard,
natuum ottythem ,.,ar.'ulum , luctabitur optima vma . [Onyx)
Nafeituronyx lapis in Arabii moncibus&in Germaniapoto-
tiisvafisindefaftis primum, deinde pedibus leaorum fellisq. .

eojvrcci & A mphort m.ignitudine Cadorum vG l^unc , hunc ali-
QUibpideinAlaballruem vocant, quem cauanc ad vaiavnguema
m quoniam oprime eaincorrupea fetuarc dicitur, hic & plura
plin.lib.xxxvi cap.vin. Pnterea (vc dicunt alij) en.fcnVxS^ vn-
euis dicitur, mde onyx lapidis genus , eo q- humano vngoi (u (i-
milis. [Horreis) Pro cellis vinanjs dixit. Spes donare, optimo

enim mero fpes redit «t lifuia . [Cum tua merce) Cum ciio nar
di onyche . [immunem) Sine aliquo munere tuo . [Diues vt)
Diuices enim &optima vina & vnguenta conuiuijs pribent.
[Nigrorum ignium) Funeralium. I. [ConGlijs).i.prudentiE.

. -r Am veris comitc.s, quae mare temperant) Ad Virgilium ne-
I gociat orem fcnbit admonens Veris tempus efle aptum naiii
.jL gio . Vlitatum aiii poetis ell animas flatus ventolj; dicere, dii,
ad graue vocabulum referunt animas, vt, Quantum ignes airq.
valent. [Temperant). i.tranquillum reddunt . [lam nec prata ri
gent) Ipfo enim tpe & Iiyems clauditur,& Veris amoenitas ape-
ritur , quo Fauonius caperit fl.ire. [Nidum ponit Itym flebili-
ter gemens Infelix aiiis) Progne enim verfa eft in hirundinem .
[Itym) Is fllius fuit Prognes, quem occidit culpa Terei. [Et Ce-
cropi3!)Cccrops dux fuit AthenienGum . Athenienfes enim fue
runt Tereus & Progne . Per Prognem vero hirundinem Ggnifi-
ficat, quseo tge .ipparct, nota hifloria eft q’ pro ftupro fororis
Philumeli ad vindiifta Glium T erei occiderit Progne & fuit poe
na peior peccato, dum comittitur parricidium propter incelium
vnde Tereus comperto facinotedum ambas infequitur ipfe in
vpupam dicuurmutatus, ill£ fugientes in hirundinem & lufci-
niam . [Cecropia domus) In domo.n. Cecropis, hoc eft faftum
fcelus . [In tenero gramine) Vt cum ros m tenera pecori gratif
fimus herba . [Ciiltodes onium carmina fiftula) Pana figniheat ,
a quo Gdiil.im dicunt iuuencam,ve Pan primus calamos cera c6-
iungere plurcs Inllituit . [Deutn) Pana . vt , Pan curat oues o-
uiumq. magifttsss. [Adduxere (uim tempora) Pro iftate pofuit.
[Calibus ducere Liberum) Calenum vinum ducere.i. bibere.
[Cliens) Aut Augufti,aut priuignorum eius Neronum,aut Mce
cenatis dicit . [Nardo vina mereberc) 1 oculariter, nunc fe Ca-
lenum vinum prolaturum promittit, fi vnguentum acceperit. Si
dederis, inquit, nardum, ubi dabitur vinum a me . [Nardi paruus
onyx) Onyx metallum eemmx fimilc . dc hoc ad vnguenta odo
tata paruiUcbant vafa.de quo Lucanus ad ollenuiionem luxus

ProEne — ■■

rem a Tereo marito, filium libi communem & illi Itym nomine
occidit & epulandum imprudenti apporuit,dcinde , palamfado
facinore.cum fugeret cum forore infeftum maritum, m hitundi
nem &lufcinam transfiguratas efle ipfum quoque Tereum m
vpupam auem efle conuerfum . [Cui pecus, & nign Colles Ar-
cadis Placent) Pana paftoralem Arcadis Deum elie figmficat.

[luuenum nobilium cliens) Augufti Moecenatis aut uobilium
Neronum priuignorum Augufti dicit. [Nardo vina mereberc,
Nardi paruus onyx eliciet cadum) Onyx genus ampulls mar-
mores, ioculariter autem dicit, Si attuletis vnguentum domum,
ego proferam vinum Calenum. [Qui nunc Sulpitijs accubat hor
reis)Sulpitij Galbe horrea dicit, hodieque autem Galbe horrea
vmo,& oleo,fimilibusque alijs referta fune. [Spes don-ire nouas
largus) Cadus. [.potulentus autem fcimus plerunque maiora
fperare. [Cum tua velox merce verni) Cum ampulla vnguenti
.f. [Plena diues vt in domo) Vt fi diues fim & in domum meam
omnium rerum plenam te inuitem . [Nigrorum ignium) Fune-
rum dicit , quafi lugubrium ignium . [Mifce llultitiam confilijs

breuem) Breuem ftultitiam, hoc eft breuis temporis .

I Am veris comites) Vrbaniflime & dofti(i'!me,vtpoicpoeta- AS
rumdodifllmum, Virgilium Maronem ex Veris aduentu ad
voluptatem inuitat, dicens ; Anims.i.venci . Thracis.i.Orni
thisjdifts-qj a Thracia flantes aues aduehant appofitorie comi
tes Veris.i.qiis comitantur Ver,& adueniunt cum Vere, qus ic-
petant.i.fedant mare, impellunt iam linthea-i.uela linea . hoc elt
flare incipiunt, & ita uerna eft tcmpeftas . lam nec prata rigent,
id eft afpera non funt amplius gelu, nec fluuij ftrcpunc turgidi ni
uc hyberna.i.hyemali ; auis infelix.i.miferabihs.f. hirundo ex
Progne fafta : ponit.i.conftruit ex luto nidum, gemens flebiliter
Icym.f.filium,quem Tereo parti epulandum appofuerat, & exi-
ftens sternum opprobrium domus Cecropi^.i.Athenienfium rc
gi£,quod m.nlc.i.cum malo fuo,ett ulta barbaras.i.mceftas libidi
nes : regum.i.ipfius Terei regis Thracis, qui [ororem coniugis
fus Philunielam vitiauir, unde dolet quod non potius patrem, q
filium irucidauerit . Bene aut ad pluralem tranht,cum de vnolo
quatur,quia amante.s in uno Isfi omnes, aut multos accufant .

Comicus . Non poifum perpeti meretricum c6tumelias,deuna

Thaide loquens. Venus apud Virg. /En.j. Nauibus
amiflisjCum una tantum amifla eflet Dido eiufdem f ^ .
quam tuta fides, cum a folo .^nea uideretur decepta. [Culto e
Pinguium oulum dicunt fiftulat, carmina in tenero t’ ,
deleciant Detim.f.Pana.cui pccus,& colles nigri.i.umbroli Ar
dis placent, id apte commemorat quia Virg.iam

rat. OVirgili, tempora adduxerefitim, quiacalorcm.un e

tis fitjfedfigefiis.i.auidecupis, ducere Liberiim.i.uinum , P
fum Calibus. i. Calenum, a Calibus , populis Campanis ita i
preflum, tu cliens.i.cukor.& fodalis iuuenum nobilium
gere [olent : merebere vina.f.mea nardo.f.tuo ab illis
Paruus ooyx.i.uafculum ex onyche nardi. i. opplccum nardo,
ciet cadum. f.uini, q. accubat.i.occultarur , nnne horreis Sulp' )

.i. cellaris , qux funt ad ea loca quae dfir Galbaf SulpitU ■ ~

cxLftcs largus donare fpes nouas.i.reium non fperatatu,pri^ J>

5.8

matt.

liber Q.

,ius ,i,io quis I*tiot ellcaus funit & efficax.i.efficacitcr potw

, u«e.i.ablti;r|;«c.iimar.i.i.amariiiuimcs curarum , quu VMium

tonum larulicat cor hominis. Ad qua: gauaia.f.boni vim Inu J-

Las.i.fettinas venite, vini cura tua mccce.l.onyche «"gu"'''
JLim . Bbo non medrtot tingucrc.l.lmgate , mcis poeuhs te
immuneni.i.nullum munus aHercntcm vc.i.tanquam lim , aut
faceres diues , in domoplena.i.opulema , q.d.non inuito ce n i
Simbolum confetas .verum pone.i.depone moras St Itudium u
cti quia heee onyx vnguenti Iit minor , ell tamen ^

memor ignium nigtotura.r.amorum , quibus in obfcuro opera
damus aut rcotcotum, quibus nigri fune capilli & oculi .vt pla-
cet Bonfini , aut (vt mihi placet. St ceteris fete) ignium lunera-
lium.quia qui ad voluptatem inuitant.breuuatcm yira quam 11-
liindilpere datur fete commemorant, quam pitidentet ipli vi-
deant . mde ett illud . Collige virgo rolas dum flos nouus,& no
ua pubes, 6 t memor ello *uum fic properate tuum . En“““ ‘ ''
fianum.Indulge Genio, carpamus dulcia : noltrum cll vu»u
uis.cinis,& Manes, St fabula fies . V luc memor leti, fugit hora ,
hoc quod loquor,inde ett.St multa fimilia . mifce, fup. tanti per
dum licet : llultitiam breuem conlilijs.r.feueris.quia dulce cll de

fipece.i.oftciidcte fedelipiencem: in loco. t.vbi opportunum e t

VI inter veros amicos , St inter fimulatos amicos,vt Brutus leclt

inter Tatquinos. Prudenter autem dicit bteucm.l.breui dura.

tutam St (n loco . Et fi dicas nullum locum effe Uuliitis , conce-
dam Ii inepta fit St vitiofa verum flultitta accipitur hic pro hilari
tatenon limulata. , , ,

Mmunem) Immunem Latini vocant q'icm u<>y^t\ 6 v brs

A R T V s.

ode JCJf/. tricoloi tfetraUroj^hosiltt i

muliu^ractlfs te j^ner tn roft .

— yu — yu-u-

ClAR

Mmunem) immunem L,acinivui.di.i.4'.v... — • - -

■ ci nempe eurojOiii nihiil confecc ad conuiuium. nprouer .

J. Immunem venire . [Nigroturoq. memor)
quos vidi intcrpteces nigro?i,ignium.r. funeralium Stc.Equidem
alfitmauerim Horarium volu.fli Virgihum ad epulas
admonere vt oimllis ad rempus fetijs, recrearet animuin, ac tefo
cillaretoicultosi vel ignobilium amotum memoria. Autallu-
dillcad alicuius vel piielte , vel pueri colotem , vel ud c™'.»
cros.qnie plerunqiic pergrata contingunt , quale eft illud in
pctiocibus Ode 3xx,,.lib.|.cum dixit . Et lycum nigris oculis m
eroq. Ciine decorum . [Cormers viu. rem.) Vmaertas cornicis
in ptouerbiiim abijt.quod ctt.Cornice vruacior : de vehementer
annofis Hefiodus naiiquc cornici nouera nolteas xtates atttl.

bim,quadrupluiii eius ceruis, id triplicatum corms.

-- Alii vetiscomires qux mareteroperani) Macinellushocde
r^..«;pV,,;ii- inp^llioir.pv vpiiiis Colum. lib.xj.cap.ii. de ijldem

Am vens comites qus mare icu.iJ«:so..v -.7:

Ornuhijs inteltigit,ex veibis Colum.lib.xj.cap.ij.de ijldem

Jl vemis.Na&hicpoccadehirundinememmit.vcColumci-

la,Poiphyrio aut adultum iam veris tempus poetam d^cnbere
ait, quod ex eo patet . Adduxere litim tempora Vitg. Quod x.

Caiend. Manias qn Otnithie flare incipiunt, aeper tnginia dies

duMnt,vixintelligipotcfl. QuaieLand.de Etelijshoc diftum
exiflitnat . Verum Eteti» Calcnd. Augult. incipiani flare , ac iti-
dem per triginta dies durent , non videtur hoc de hirudine qua-
drare. Nidum ponitltymflebiliier gemens infelix auis. Ego
deOrinchijs intelligcrccum Mancinello malim, & cum Porphy
rione adultum Ver inirlligcre tempus autem Otinthwrum non
ad amuflim a poeta obferuatum fcd proteritis non ita pridem
credo vfum, perinde atque profentibus, uel propter carmen , yel
quia ita libuit . Porro hanc Oden ad VirgiHum fcribic» negocia-
torem,ut ait Myropolam, vt Landinus , Poetam ut ahj . Ego ad
poetam uix credo hanc oden feripeam, uidetur ji- oblique taxa-
re,ut foletjunguentarij auaritiam , cum ait uerum moras ,
& ftudium lucri, nifi quis & h^c ioculariter difta intelljgat,ut pre

cedcciapleraquc.rEtCecropiodomusiEiernum opprobrium)
Hic Acron.Cecros, inquit. Dux fuit AthenienGum.Aihemenfcs
enim fuerunt Tereus & Progne , Hac ille Tereus Thracio J y-
rannus ab Ouid.dicitur, Athenis ne an alibi natus , ignoti^ Ad
idem pectinet, quod paullo poit idem Acron ait m domo Cecro
pis hocfaftum fcelus,cum in Thtacia.quanquam per hliam Ce-
cropis Sitabo in Daulidcjfedhoc non funt tanti .

V D I V E R E Lyce di mea vora .* di
Audiuere Lyce : fis anus ; & tamen
V is formofa videri :

Ludisq. : & bibis impudens :

£c cantu tremulo pota Cupidinem
Lentum folicitas. ille virentis, &
Doflae pfallereChiaj,

Pulchris excubat in genis #

Importunus enim tranfuolat aridas
Quercus : & refugit te , quia luridi
Dentes, te quia rug$

Turpant , & capitis niues .
ts^ec Co$ referunt iam tibi purpurae ,

Nec clari lapides tempora ; quae femel
Notis condita faftis ,

Inclufit volucris dies.

Quo fugit Venus heu? qudue color decens?
Quomotus?quid habes ilUus?illius5
Quae fpirabat amores ;

Quae me furpuerat mihi ,

Felix poft Cynaram , noraq. , & artium^

Gratarum facies ; fed Cynarxbreueis
Annos fata dederunt :

Seruaturadiu parem
Cornicis vetulae temporibus Lycen :

PolTent vt iuuenes vifere feruidi
Multo non fine rifu ,

Dilapfam in cineres facem •

IN LYCEN ANVM FACTAM.

tnfultat Lfce mtrttrici, quemfupra harbdram ac prafraSiam qua*
Sim erat quoife inhumamterexclu ferat , & i««»« mftlenUr JegeUy
rat erza omneU amatores ytrum sam yetuU yicffimfaUidsrttur ab ijx,
^«<.1 olim tamfvperbe rtiecerat ,dijs nimirum id agentibus, yt ad decreft
tamatattm yelut in pdnam rtftruaretur .

Vdivere Lycedij)Lycenargmtmeretriccm

qiiE iam aniis amati optabat ac luuenis . [Audi-
uere Lyce) Ode ell fimilis V.iib-j. [Lentu) Sper
nii.n.te ut anum . In genis oculos illius aipicies,
uel malas . Si nelcis oculi funt in amore duces , OcuU
■■■ inquit Propertius. Ec Apul.lib.xMctamor.ita

fcribit,Caiifa omnis & origo pratfentis doloris, & etiam medela
ipfa,& falus unica mihi tute ipfe es , ifti enim tui oculi per meos
oculos ad intima delapfi prarcordia meis medullis acerrimum
commouent incendium Ergo mifcrcre tua caufa pereuntis &c.

rimportunus)Inquietus,quari line portu. [Aridas Quercus).!.

aridasanus.[Luridi)Supramodumpallidi,inquitFcllus.[Ca-

pitis uiuvtl.ircimi . [Coi piirpiirx:) Dc bombycina ucllc , melli cm w

mt.quaminComuherPamphyleplaiU . filia prima lexctt do- 7.1

tmt . de qua relegito plura m Phn.hb.xj. Nos etiam plutain Iu Betici»»

ucn. [Noris conditafaflis)In faftis enim confulum tempora Ici-i

bebantur quorum anis tempora pr^terit.a norcebancur.[yenus)

Tuaforma & gratia . [Motus), r.Vcncri aptus . [Illius? ) Ulius

.i.tujeiuuentutx tua? Veneris & gratia:. [Surpuerat) Pro lunt-
pucrac. antea enim Lycen iuuenem Horatius amauerat,& tunc
quidem ftiperbamSt immitem. [Felix) Ordo eft, Felix fuiui.&
nota poli Cynaram meam.f.primam amicam. [Cornicis) De
huiufceauis aetate fuperius legito . [Feruidi) Amove calentes.
[Facem).i.Lyccn ipfamolim iuuenem & fplendenicm uii fax
cll nunc ucro anum , & extinftam,i.fine fplendorc aliquo .

T A.i T «ir^n frrihir.de CUIUS fui

» Vdluere Lyce) Ad Lyccnmeretricem fcribit,decuius fuper- ^ CR«
Abiain iij. !ib. quirftus cll, eo quodanu: ^

vbia in iij. lib. quirltus clt , eo quod anus fafta contemnitor a
iuucnibus.de quorum amore ante plaudebat. Visfovmofaui-
deri.utrunquc in anu muliere tutpiflimum cll.ut Sctormofa
utlituidcri3& lafciuire. &ideo addidit impudens. Et cantu tre-
Horac. n ij mulo)

C A R. M

mulo) Ticmulum vtl ad loccm »tl ad aetatem retalil . [Cupidi-
nem lentum) luuenum.f.qui ideo lentus cft . quoniam eu eis I -
Er.ita es pcr£catcni . [lile virentis & Doftz prallere Chi*} n

tum decoram vult Chiam mulierem videri, vel cp virenti state
fit,& do^la pfallcre.vel quodgenis.i.facie pulchra lit,& ideo eu
pidincm excubare in genis eius induxit. [Importunus .n. iran »
uolat aridas Qjercus) Per irrifionem quercum aridam voluit
anum mulierem intelligi . quas amorem , dum feftinat ad luuc-
nes.neeeire cft tranfuolare . [Luridi) Nigri fquamofi . [^la te
ruga;) Vt Frontem ob/canam rugis 3rac.[Turpant)Foed3nt . vt
turpantem pulucrc crines . [Et capitis niues) Niuem pro crine
poruit.[NecCos referunt) Cos preciofsaJoco. in hac enim
infula melior purpura tinguitiir. [Nec clari lapides) Significat
autem nec veftimentorum cultu , nec gemmarumprecijs ad pul-
chritudinem reucrci annis iam & ^tate confumptam.[Inclufit vo
lucris dies)Sign3uit,deporuit fcpeliuic.incluG.n. defunSi tumu-
lo dnr. [Venus) Amor cuius ab ea fuga ideo fe fimulatdolere , vt
ei metrore incitet maiorem. [Motus) Saltatus .i. qdhabfsillius
statis pnftmePautquidtibiprims gratis remanlit? [Surpue-
rat) Sincopepro furripueratjhoc eii alienum amore fecerat. [Fe
lix) Pulchra . Poft autem ad qualitatem pertinet , aut ad tempus
.i.fecunda pulchritudine a CynarCjac poft illam defundam tu ad
amandum elcgantior, [Notaque & artium Gratarum facies)Pro
bata Si artifex . [Sed Cynars breues Annos Fata dederunt) Tan
quamqusimmatura perierit. Seruatura diu parem Cornicis
veculs temporibus Lycen . cornix enim diu dicitur viuere , cui
Lycen comparat per longinquitatem vits . [PolTent vt iuuenes
viferefcruidOVcqus incenderat vultum fuumad vicem facis,
in cinerem & annis confumeretur scatis iuuenibus iam fada ri-
fui . Et quod facem dixerat, bene delapfam in cineres memora-
uic. [Delapfam in cineres f^acem) Ica, inquit, amififti pulchritu-
dinem ficut fax confumpta in cinerem.

A VdiuercLycedimea vota) Ad Lycen loquicur.de cuius
fuperbiain tertio queftus eft in illa Ode, cuius initium
eft,Exircrau Tanaim fi biberes Lyce.ergo fcneftucem il
li niic opprobat,per quam ingrata iuuenibus fada faftiditur. [Ec
tfi vis formofa videri.Ludisque,& bibis impudens) Illam lafciui
re aitj& ideo bene additum impudens . Cupidinem lentum fol-
Jicitas qui ideo lentus eft qm eu ei ingiacaes perstatem • [Ille
virentis . & DodsprallereChis pulchris excubat ingeni 5 )Cu-
pido.f.ob multa aut decoram effe Chiam, vult intelligi, quod vi-
renti scate fic,& doftafit , & ideo Cupidinem in ipfis genis cius
dixit excubare.[Importunus,n,tranfuolat aridas Quercus) Alie
gorice aridas quercus ^ fenio affeftas mulieres & importunus
JOCUS, ftipfavfa df.[Nec Co* referunt iam tibi purpiirx.Nec cla-
ri lapides,) Hoc cft quod fupra dixit. Et cn Vis formofa videri, fi-
gnihcat.n.il!am Puellari fe vefte,& gemmis excolere . [Qus fc-
mel notis condita faftisjinclufit volucris dies) Que iam retro
afta fune . [Qu^ me furpuerat mihi) .i, furripuerac . [Felix poft
Cynaram iiotaque, & artium Gratarum facies) Poft Cyn.iram
vtrumadqualicjtem pertinet.an ad tempus.i. fecundapulchritu
dme?[Dclapram incineres facem) illam autem amo-

ris (acem dcbipTam aut in ci neres, & confumptam refrixiffe.

A Vdiuere Lycc)Lyccm meretricem fuperbam olim,nunc
.iur,quia vetulam reieftam, taxat, exprobans illi inutiles
conatus ac dicens.O Lyce.di; audiuere mea vota.i. defi-
deria,dij,inqt,.iudiuere,(ja tu fis anus. i. vetula, & tfi vis videri foc
mola, & ludis , & bibis impudens.i. fine pudoris . & pota.i. ebria
follicicas c.intM cremulo,quiaanili, Cupidinem .i. Amorem aut
amatorem lentum.i, lente accclTurum ad vetulam . ille T. Cupi-
^ '''8''^* facit, in pulchris genis.i. oculo
ruin finibus Chi«.r.puelU,vircntis.f.in flore eratis, & doAe pfal
Iere. Iptn.imporciinus.i.inquietus,.nut cibi minus conueniens,

iranfuDliU quercus aridas.i. vccul.is vt quercus arentes , & refu-
gte te quia dentes luridi .i.obfccni pallore , & ruge qua? fune in
fronte, & niucs capiti s.i. cani, hoceft capillicanefccnces turpant
...ttirpcrn reddent tc . Nec purpur^ Co^.i.bombycine veftes^neJ
lapides cl.UM.pellucidi lapilli, quos meretrices vetule gerere fo-
lenc,rcferunc.i.rcducunt tibi iam tempora que dies.i.'tenipcftas

Pa ftormi! I ■** ^^nalibus , au^

I N V M

dis amatoribus poft.i.fm Cynaram quam adhuc pluris fecf.,,
Poeca,&facies tua nota gratarum arimm.i.proptcr gratas artr”

quE callide ad fe trahebat amatores,fedFata.f.benigna,dederi'*

CynarE breues annos , ne fenedE tnala pateretur , feruatura
qus referuare voluerunt, Lycem diu,vtpoteparem.i.equaiein’t-
roribus cornicis vetuls.i.annofEjVt iuuenes feruidi.f.in eatn
prius, aut adhuc in alias feruidi , cum illa frigeat poflenc vifere.j
vifum ire , non fine multo rifu.i.cum multa irrifione facem.i.fj’
ciem Lyces olim,vc facem inflammantem, delapfam in cincrej.f

iam excindam & nullus efficacis .

AD AVGVSTVM.

Commtmorat res ah Augufio geftai , yelut per catalogum quettdatn
cuim tantam ejfe virtutem . O *» remp.benefcentiam colligit , •« neq4
Senatum, neque populum, & fi maxime yelit,& de eittt faiute totusptu
deat nunquam failis dignam laudem referre pefje affirmet .fi qutdteiut
aujpteijs & confilia,Drufiu Qlaudiite.Vindeticos, Brennis, Genaunos ,
genteis Alpinao , in Romanorum poteftatem redegit eim copijs Ct- opibut
Tybtrius Rhatos,?annonas, Dalmatae, Cr tona pariem Germania fubm
egit, denique eine opera fiegyptits, Cantabri, Medi, ]ndi, Scytha, Britaae
ni, Galli, HiJ}>am,Sycarr.bn Roma « Impeno parere coaCli funt ,

oJe XI III. Dicolos , Dijirophos : ht ,
yides ht alta fiet niue candidum.

«_u. — UU-UU

— u- — u-u
-wi/-ou-y— •

V AE cura patrum , quas ue quiritium
Plenis honorum muneribus, tuas
Augufte virtutes in suum
Per titulos , memoresq. faftos
Aeternet ? 6 , qua fol habitabileis
Illuftrat oras , maxime principum ,
* Quem legis expertes Latins
Vindelici didicere nuper ,

Quid Marte pofles . milite nam tuo
Drufus Genaunos , implacidum genus ,

Brennosq. vcJoceis , & arccis
Alpibus impolitas tremendis ,

Deiecit acer , plus vice fimplici .

Maior Neronum mox graue proelium
Commifit ; immaneisq. Rhoetos
Aufpicijs pepulit fecundis ,

Speftandus in certamine Martio j
peuota morti peftora liberx
Qiiantis fatigaret ruinis ;

Indomitas prope qualis vndas
Exercet aufter Pleiadum choro
Scindente nubeis ; impiger hoftium
Vexare turmas : & frementem
Mittere equum medios per igneis •

Sic tauriformis voluitur AufidS ;

Qui regna Dauni prsfluit Appuli ;

Cum feuit : horrendamq. cultis
DiJuuiem meditatur agris ;

V t barbarorum Claudius agmina
ferrata vafto diruit impetu ;

Primos^ , & extremos metendo
Strauit humi fine clade vidlor ;

Te copias , te confilium , & tuos

Pr$bentc diuos . nam tibi , quo die
Portus Aiexalidrea fupplex ,

■Jf Hilii

quit B';
nif,f!i,
bit,

ANXO.

liber q.

Et vacuam patefecit aulam ;
fortuna lullro profpcra tertio
Belli fecundos reddidit exitus:

Laudemq. , & optatum peraftis
Imparis decus arrogauit .

TeCantabernon ante domabilis,

Medusq. , & Indus , te profugus Scythes
Miratur , 6 tutela prsfens
Italis, dominsq. Roms:

Tefontium qui ccelal origines •%

Ni!usq.,&Ifter, te rapidus Tigris,

Te belluofusqui remotis
Obllrepit Oceanus Britannis ,

Tenon pauentis funera Gallise ,

Durxq. tellus audit Iberis . .*•

Tecaede gaudentes Sicambri,

Compofitis venerantur armis .

H V M cura patrum) Oftendit non a fenatu , non
a populo unquam Augufto pro meritis pofle ho
nores ptene reddi, ipfo en'm audore, ip(o inqui
prsbcnte coptas, & conlilium,fuosq. diuos, Ge-
loni . Brenni, Alpini, Cantabri, Medi, Indi, Scy-
ths . itgypcus, Britanni, Gallia, Iberia, Sicambri
Romano imperio parebant . [Qux cura patrum) Ode eft fimi-
lIsnooE . EU aut ordo : O AuguUequscurapatru que ueQue
riiium plenis muneribus honorum per tiiulos memoresq la-
ilosinxuum sternet uirtutes tuas. [Honorum).i.dignit3tum
tuarum . fPer titulos) Getiorum .f. [Falios) Libros , in quibus
totius anni fiidefcriptio. Falli enim dies feliifuntjUtFeHus edo
cec. £Gelonos) Dehis fuperius . [Brennos) Ijfunt Alpini po-
puli tefte Plin.lib.iij.& Lucio Floro . [Acer) Fortis &llrenuus.
[Plus uice fimplici) Oftendit duplici clade affcftoshoftcs, [Ma
iot Neronum inox grauc proelium) De Tyberio nunc intelligit
qui Drufo maior natu fuit vt patet etiam perSuetoniu. [Mox)

•i. poftDruti mortem • Drufus enim Germanicus domitis ho-
llibus inter Salam & Rhenum fluuios vidlor oppecijc ,vi Strabo
docetlib.vij. Suetonius etiam aitficde Tyberio, Drufum fra-
trem m Germania amiftt, cuius corpus pedibus toto itinere pro
grediens, Romam vfqueperuexic. Liulus autem lib. cxl.fcribit,

^ Drufus exfradluraequofuper crus eius coilapfo trigelimo
ilie,quamidacciderac,moccuus eft in Germania &c. [Maior Ne
ronum) Tyberius poli Drufi mortem Rhceiicum.Vindelicumq.
bellum ge(lic,inde Pannonicum, inde Germanicum , Rhoetico ,
atque Vmdeliquo gentes Alpinas , Pannonico Brennos & Dal-
matas fubegit • auftor eft Tranquillus . Strabo etiam lib. vij.fcri
bic, Tybenus nauahbus pugnis Vindelicos inuaftlTe. Eufebius
etiam fcribitqi Tyberius Vindelicos & eos qui Thraciarum c6-
iiries erant, Romanas prouincias fecit . Idque fcnbit Eufebius
etiam anno xv.poft Alexandrix captiuitatem . his igitur pacet
de ipfo Tyberio intelligcndum ibi. Maior Neronum . [Deuo-
ta peiftora).f. Rhoetorum& Vindelicorum qui vt liberi eflent,
morti fe exponebant. [Indomitas prope) Ordo eft.lmpigerho
fiium vexare turmas & mittere frementium equum medios per
ignes, qualis Aufter choro Plei.idumfcindente nubes exercet vn
das prope indomitas. [Pleiadum choro) Sunt Pleiades in cauda
Tauri feptemftells, quas appellauereVirgilias ,vtfcribic Plin.

& Gel.lib. xij. vtque Higinius ait,exiftimantur choream ducere
Bellis . & Colum, fcribit Virgil.xj. Calend.Maias . cum Sole ori
ruefteque Africum,vel Auftrum, &humidum diem . Latius ta-
men diximus lib.j.Georg. [Tauriformis Aufidus) Habens cau-
ti formam.fluuij enim cum cornibus pinguncur,& propter aqua
rum murmur & impetum, & propter retortas npas . [Claudius)
Tyberius .de Claudia domo latms fupra patuit . [Alexandrea)
Alexandria,& Alexandrea dicitur : vt Prilcianus docet lib.ij. qui
hunc locum Alcx.indrea pere, legit, quo modo autem coeperit
Alexandnam lege fuperius, & etiam carmen Epodon . [Peraftis
imperiis).i.omnibiis tuo imperio fubditis . [Optatum decus)
Scribit Florus, quod Augullus ob ingentia fada dii^acor perpe-
luus&paccr patrixdiAus eft . Tra3.itumeciaminrenatu,an
quiacondidilTcc imperium Romulus vocaretur . Sed San&ius &
icueteniius vifum eft nomen Augulii.vciam tum dum celeret

V A R T V S. 99

ccrr.is,ipro nomine & titulo confecraretur. Prj;tcrc.i fcribic
Suetonius < Cum Auguftum Scnatuscum Pupulo Kom.Hio con
falutjuit patrem patria;, refpondit Augiiltus 1 icrymans hu ver-
bis (ipfe enim (icut McIIiIjC oppofutt) compos (aClus votorum
meorum patres confcripti , quidhabeoaliud Deos immort<iles
precari ,quam vt huncconfenfum veltrum ad vlcimum vitx hne
mihi perferre liceat? Per h^c igitur verba ego inrelligo opt.ituni
decus cognomen Patris pacrix .[Arrogauit) DiTcriplic ,'depu-
tauic tribuit* [Cancaber) De Cantabris latius fupr.i, de Medis
item. Indus fcribit Eufebius, quod Indi ab Augufto per legatos
amicitiam poftularunt. Strabo autem lib.xv.hc ait . His ea ad-
di poifunc , qux a Nicolao EXimafceno dicuntur . Refert enim
fe Aruiochixquxapud Daphnem eft,Idorum legatos vidifte qui
ad Cxfarem Auguftum venerant , qui quidem plures ex Epifto-
la ligniHcabantur , fed tres cantum feruati erant • quos vidiftfe fe
ait, ceteri longitudine vi. i ir agna ex parce perieranr, addic etiam
Epiftolam grxeam fuilTe in membrana feripeam, in qua figniftea
retur Porum efte qui fcriberet.&cum fexcentis regibus impera
rct.Cxfaris tamen amicitiam multifacere, & paratum fe quo-
cunque voluerit aditum exhibere. & in quibufeunque reiftum
fuerit, opitulari .hxcdicic in epiftola contineri. Allata prx-
terea efte dona Odoferuos nudos in fubligaculis aromatibus
delibuios,efte autem dona alia, Mercurium a puero brachia excr
tum, quem nos vidimus. Item viperas ingentes &ferpentem
decem cubitorum & ceftudinemfluuialem trium cubitorum,£c
perdicem vulture maiorem &c. [Te profugus Scythes) Parthi
(dequibiis latius fupra) Scytharum exules difti fune. [Nilus)

Nilus incertis oritur fontibus fecundum quofdam,immenfo 16-
gitudinis fpatio ambulans demum pluribus in locis, & latens, &
exiens Africam ab ^ihiopiadiuidcns, medios ^thiopes fecat,
longo poftea interuallo in Aegyptum marefe euomic.hxc &
plura Plin.lib.v.cap.x. [Ifter) Ifter(vc Strab ait lib.ix.) Oncur
ab extremis Germanix partibus, fiiperiore autem ftuminis par-
tes in fontes verfus vfque ad prscipites eius decurfus, quos cata
radas nominant, D.inubio, vocant , quae maxime per Dacorum
agrum delabunrur.aiias vero inferiores ufquein Pontum pec
Getas Iftrum vocitant . [Rapicius Oritur Tigrisin re-

gione Armenii maioris fonte confpicuo in planicie, a celerita-
te autem Tigris, dicitur, ita enim appellant Medi fagittam . au-
dor Plin lib.vj. [Bdluofus Oceanus) in eo enim vari* fum bel--
lu*. vt alibi diximus ex Plin. [Bricannis) Augufti tempore vni-
uerfa fere Britanni.? infula Romanis propria iamiiiarisq. habi-
ta, vt docet Scrab.lib.iii). [Gallis) De Gallia,^ Iberia mulca fu-
perius . [Sicambri) Diximus etiam fupra Auguftum Germanos
vitra Albin fubmouifte . ex quibus Sueuos & Sicambros deden-
tes fe traduxit in Galliam atque in proximis Rheno agris collo
cauitjvc, Tranquillus ait . [Compofteis) Paccacis,& repolitis, ac
collocatis.

Va;curapatrum,qii*'uc Querit) Neg.it vllos a fenatu, /^c R*
vcl pop.R dignos honores inueniri, qui pro meritis, vel
triuphis A uguftiiternicaci ipliiis confecrentur. [Per ti-
tulos) <^ui adeomemorattonem honori, vel rerum geftarum in-
ueiici funtjipft.n fafti dicuntur indices virtutis, liue in quibus.me
tnoria tempolj continetur. [Aeternct)^ierniim faciat & laudi-
bus confecrec . [O qua Sol habitabileis) Habitabilis propter
inh.ibitabilcm cccaumenem . [Quem logis expertes Laiins}L3
tinitatis ncfcij,velciuilitacis. Augufto imputat de Vindelici*

Drufi vidoriam.quia eius ordinatione & exercitu vicerat.[Mlli
te nam tuo) Hyperbaton ordo.n.redus eft, Drufus acer non fim
plici vicedeiecit Gelonos &c. [Imphicidum genus) Implacabi-
les Geloni & Brenni gentes G3lliarum.[Plus vice fimplici) Auc
in (itnpiicein vicem, quia dupla na dederant clade perculfi funt,
autquiadixitacernonfimplicivice. [Maior Neronum) Dru-
rus,qui maior natu fuit. [Spedandus) Famofus, terribilis bel
lator. [Deuota morti pedora hberr) Rhoetiorum gentis li-
bertatis amore morti animos dcftinaios fuifie dicit . [Quantis
fatigaret ruinis) Tempeftati furenti viri fortis animum compa-
rauit . [Pleiadum) Pleiades didi fune , qu^ & Virgili* , harum
ortus tempcfluofos eft . [Scindente nubeis) Ita pugnante Dru-
fum feidifle dicit hoftium turmas, vt ventus nubes, vndasque con
fueuit. [Mittere cquum)Irrumpcndo in hoftium cumeos . [Per
ignes) In medium pugnij furorem. [Sic tauriformis uoluitur
Aufidus) Omnium famoforum fluminum vultus cum cornibus
finguntur.ideo tauriformis propter impetus & mugicus aqua-
rum, vc, Corniger Hcfpcridum fluuius regnator aquarum.
[Dlluuiem minitatur agris) Inundationem Fuminis viro forti
comparat pro Drufi laude, vt, Aut rapidus montano flumine
Horae. n iij torcens

C A R M

,„r(rn! Sttrult agro. . f 'slneT WO S'"' d5no

(□m dicit hollt! fudilTcA affignat Augulll Dtuli
j,cl>ottJsAlcaaJcafuppta) ‘ jU Alesan-

„aotiamdcmo"lltantloa“‘'“''°' Vindelicos ruperauTt

dtean. abAugullo capram qoo muta ^

Pompei enim mortem A . hofte,hnc domino . [£t

cuam patefecit aulam) jp,^ gj confecrationem videtur

cptatim per) Adis ««".‘"“'"‘“Slos honores meruit Au-
(igniScate . peraSis P J . p,j,fe„t, tibi maturos largi-
guilus-vtidemmij- P jyym per nomen ponimus aras,
honores ■ 1“ „„ c^parem vians . [Pro fugus

fNon ante domabilis) iNoii a mnrtitutus.autqul nun-

CJJ,Hes) Aut fub M-';- 'sic id’em altbi.
„gim meodemloco ' L -p/ rptifcns) Aut potens

h. Italas a.m.s pratrentia nnmin'a Fan-

Sr[S'fn.qn.c|,atoe,gin^

S=S-iSS:s=;?;

“SsriESS^

...

( IpopuUucRomaniobfequiopoire^imetuis d.gnosho

V Z nofes ir.ucmri virtutibus Celar.s^^bus in *tcrnum con

fecrecur.[Pct tjtulos,memorcsquefalJos Aeternet. )Fia irn^
bum ell icernet Qiiem legis expertes Lacins Vmdelici didicere

nuper, Quid Marte poffes) Non fich^cdmt, quafi ab Augulto
Cifaic Vindelici debellati (inijfed quod Drufus exercitibus, au
fpicmque Augudi eos debellauerit. [Gelonos, Brcnnosque) Ci
faIpin? Rentes ruinhc.[Et arces Alpibus impofitas tremendis)
Nonarces tremendai (vt didum ed) intelligamus, fed hos tre-
mendos, i.cimcndos , qui eas habitant . [Deiecit acer , plus vice
fimplici) Vult intelligi in vadandis his, non tantam illis cladem
intullilTc , quantam ipfi dederant , fed duplam , hoc eft eam non
fimplici vice teddidilfct . [Maior Neronum) Ordo ed . Drufus
edinaiorNeronum.hic enim maior natu fui. [Denota morti
pedora liber*) Eleganter non metuentes mortem liberam per-
petuo epitheto didum accipe quantis fatigaret ruinis , hoduim
ruinis I. [Indomitas prope qualis vndas , Exercet Auder Pleia-
durnchorofemdente nubes impiger hodium vexare turmas)
Mirum quod fcquitur . cum enim pr^Jlxiflet, qualis non intulit
quod erat condans, talis, fed impiger . Ergo fu totum intelligcn
dum , Qualis elt Auder cum ortu Virgiliarum Pleiadum conci-
tatus , cum exercet vndas tam impiger Drufus hodium turmas
vadabat. [Per ignes) Ignes nunc pro acerrimis, concitatisquc
periculis accipere debemus . [Sic tauriformis volui tur Aufidus)
Omnia fluminum genera taurino vultu, & cornibus pinguntur
propter impecus ,& fremitum ipfarum aquatum. [Cum f^uit
horrendam qu^ cultis Diluuiem meditatur agris) Male dixi
incdiiaiur,quia in ipfo adu eli,nec debet cogitare,aut condifeee
re,id quod iam facit. [Primosqiie,& extremos metendo) Sic &
Virgil. Proxima qu^quemetit gladio fuo. [Sine clade vidor)
.i. fine Tuorum clade, [Te confilium & tuos praebente diuos)
Hoc ideo dicitur, quia aufpicijs C*faris hsc geflilfe dicitur.
[Nam iibi,quo die) Ita euenic vt pod annos quindecim Drufus
eodieRhoetos Vindelicos vinceret, quo die Augudus Alexan>
driam vicerat. [Et optatum peradis) Immortalitatem & con-
fecrationem videtur fignificare , cum dicat peradis impei ijs .
[Te profugus Scythes) Profugus dicitur , qui nunquam eodem
loco manet vnde & Nomades dicuntur. [Te non pauencis fu-
neraGallis.Duriquc tellus) Pcrzeugmacxinferiorevetfu Au
dic accipere debemus ■ Non pauences autem Gallos funere ait,
quia vcl ferocia,vel vana perfujfione rurfus renaiccndi mortem
non umebant, de quibus Lucanus ait,Anim^quc capaces Mortis
& ignauum redituri pateete viti. [Coinpofuis venerantur ar-
mis), i.pacatis .

ASCBM. ^Vqciira) AuguRumtamab aufpicijs & dexteritate , quam a
vi rebus gellis celebrans. inquit.cum defiderio & admiratio-
nc,0 AuguHe,qii^curapatrum.i.fcnatorum qu?uecura Quiri
iium .(.populi R.^ternct.i.^rernas faciat, muneribus plenis ho-
norum tuas uirtuics pet mulos Btfattos .i. annales & Padoruia

I N V M

libros, memores.i. rerum memoriam facientes, in ?uun, • -
fempiternum ? O maxime principum , per eam partem qui i"!
illultrat.i.luce clarificat,* vifit oras habi rabjles , quem VuideT
ci.i.populi in Alpibus a Deufo domtci, expertes. r.prius,lfois 1*'
tine .t.Romani. didicere nuper .1. nuper nuneparum elftei;*
poris,quid polfcs Martc.i.bello. Bonfinu legit illullret.& qujm
legis expertes . vt li , O maxime principum , qua &c. quam i '
quantum, Vindelici expertes legis Latine didicere nuper cZ
polfcs Marcei* itaparciculaquam determinet verbum didice.
re . qui conttrudio ell quidem vfitatior , quam qua verbo didi,
cere duos accufatiuos demus fiue copula , quem quid, fed qujj
Horatius dicitur a Fabio in figuris feliciter audax , nollem om.
nem figuratam locutionem auferre prefertim cum fit tolerabi-
lis vt hic . Quem didicere quid polfes Marte , vt fit , Q^em didi-
cere, hoc elt didicere quid polles Marte, & ita nihil mutaui.
Nam Drufus. f.Tyberi) Neronis frater, acer plus fimplici vice,
id eft valentior quam fua Vnius dexteritate , nam & AuguUi &
propria virtute valuit (Is autem verus eft fenfus ab alijs tomen-
tarijs nondum acceptus . nam de duplici clade minus, ad laudem
Aug. faceret) Deiecit milite tuo.i.a te excepto exercitu Gelo-

nosySi Brennos (In libro Bonf.ett, Genaunos, & pofteaBren-

cos)popu!o$ fm Porphyrionein,Cifalpinos (veru quia vtMan
cincllus recitat cx Suetonio, Tyberius m Pannonico bello Bten
nos & Dalmatas ftibegit videntur Brenni no Cifalpinijfed Tbra
cibus vicini ficut & Geloni fecundum Herodotum, quimeonfi
nio Scythii Agathyrfos & Gelonos ponit . vnde quiaduiumlic
fratrem pro fratre pofuifle dicam Drufum criam Brennos &Dai
matas fubegilfe, ficut conftat Tybertum etiam Vindelicos i
Drufo prius deuiftos domui , aut vt Bonfinis innuit non tamen
explicat . ordo potett effc, Didicere inquam Vindelici, nam Dtu
fus deiecit fup. eos milite tuo , & maior Neronum, id eft Tybe-
tius acer plus vice fimplici deiecit Gelonos iitpl3cidum,ide{liin
placabile genus,& Brennos, aut Brencos.veloces, & arces impo
fitas Alpibus tremendis.* fupple commifit mox graue prcc-
lium &c. aut igitur Cifalpinos, aut Thracibus vicinos dices) ap
pofiiorie genus implacidum.i.afperum , bellicofum , & arces.f.
Rheetorum & Vindelicorum impofitas Alpibus tremendis;
M.iior. i. fenior : Neronum. i.Claudiorum videlicet Tyberius,
commilit mox.i.paullo poft mortem Drufi graue pralium,& pe
pulit.f.a fedibus fuis, aufpicijs fecundis. i. ptofperis,videlicet Au-
gufti,Rhcecos populos in Alpibus ,im manes. i.cfferos, ens fpe-
dandus. i.fpeftari dignus in certamine Mattio, quantis ruinis fa
tigaret pedora.f.Rhcecol)! VindciicoBi & ceterorum non prius
fubditorum legibus Romanis , deuota.i.voto addifta & delima-
ta, morti libere.i, qui ellet cum libertate. Maluerunt enim in
libertate mori , quam in feruitute viuere, in quo oltenditur ge-
nerofus animus eorum , quem ideo laudat tacite Poeta , vt ma-
ior fit gloria vidotis , qui ex precio vidi populi dependet, ens
inquam lalts qualis Aufler exercet vndas prope.i.quafi indomi-
tas : choro.i chorea, Pleiadum i.feptem illarum ftellarum ,[cin-
dence.i.diflblucnte inpluuia nubes,* cxiftens.f.TyberiuSjimpi
gcr i.ftrcnuus.vexare turmas hoftium & mittere equum fremen
tem pet medios igncs.i. pugni furorem. [Sic Tauriformis) Or
do tft, Aufidus fluuius Apulii, tauriformis. i.habens forma Tau
ri qui pettiuit regna Dauni Appuli. i. quondani Appulorumre-
gis,voluitur fic cum f^uic per inundationem,* minatur agris cui
tis.i.farisjdiluuiem.j.inundanonem horrendam , vt Claudius .f.
Tyberiusjdiruit valio impetu agmina barbaroium, ferrata.i.ar-
mata , & ftrauic humi.i.per humum, tnctendo.id tft refecando,*
vellendo, primos * extremos.i.omnes obft.inces,exiflens vidot
fine clade.f.fuorum,* hoc 6 Augufte te pribente copias.fexer-
cituum,* confilium , & diuos luos.i.tibi f.nuorabiles . Nam eo-
dem die (cranfadis tamen duodecim annis) quo Alexandrea.,
regia ^gypti; fupplex.i.fubada, patefecit tibi porrus & 3 ul.'»n
vacuam.f.rege : fortuna profpera reddidit tertio luftro.i.intf*
tertium luftrum fecundos exitus belli, quia viftoriam, *
uicimperijs peraftis.i.omnibus tuo imperio fubditis laudem
decus optatum.i.didiaturam perpetu.am , & patris patrii app* “
Utionem . [Cantaber) Populus Hifp mii , non domabilis an-
te,* Medus, & Indus,* Scythes , id eft Scytha profugus , id elt
Parthus , aut Scytha in plauftris domicilia (vt pnus vidimus )
habens, miratur te 6 tutela prifens, id eft prifenti numif’
freta , Italii, * Romi domjni,id eft principis vrbiutnqua^ ''
egregiam doceat, feorfum ponit Nilus, qui c*lac origines M-
tium.i.vnde oritur* lfter,qui in quibufdam locis Danubiu*^*'
citur, & Tigris fluuius Armenii, & Oceanus belluofus.i.f^^ ‘
monftta&belluas varus concinens qui obftrepit Britannis re*
^ * moti*

100

sux.

liber Q

,To amili Otbc liritiimos . & tellus (ia 1»! iion paueiuis fu-

„ i mortem, aut qutabellicofuscftOallus, aut quiapcrfua-

fum enatu tuncbabmt poli hanc vitam eOe “‘“'™ • '"'''fcf!
pe mutuo rfabant.quod illic reciperent . & tellus l

ml difficilis ad vinteiidum, audit te.l.obtempetat tlbi. & Meam

bri 'populi inferioris Aleraanir gaudentes cidc : venerantur te
’™‘' 1° Amr Nermum) de Tiberio intelligendum cB qui tna

"‘c”' l\/l ior natu fuit non de Drufo quod ex Suetonio ollendlt

•"Ir*. l_ViBonfinis.& illam particulam mox apertlflime declara
redicit , q.d.Horatius poft Drufum & Druli obitum .
ix jc Ilite nam tuo Drufus Gelonos , implacidum genus)

' ^/l Gelonos ponit pro Germanis, longe petitum nomen :

LVJLvtrolet. Quod etiam lib.ij. admonuimus . Accort ait
Gelonos ; ac BcenimS gentes Galliatumelfe.quod nefem vbl ip
legerit . Porphyrion adijeit Cifalplnas gentes elTc . .QH'**™
Genaunos emcUarunt pro Gelonos . Phnij lib.im *atiani.vt ni
hil inde certi dicere queamus . vbi de viSis gentibus “

de Pannonia, nam Brennos alibi . ahbi Breunos reperias Ptole-
mxus intet Vindelicos numerat

tem Breucos . Florus cum venonibus , & vindehcls a Drufo n-
ais , & Brennos numerat . Strab.quoque ib. vij.imer j

cos Breucos enumerat.vt PtolemsusA Plinius
mus de Breucis nullam elfe dubitationem . quin C"'
populi. Sed qui Vindelicis fiintvicini. Breniean Breumlmt
appellandi,hoc vtique LeSori indicandum
quod Acron Porphycionq. Drufum maiorem Ncronum puta-
runt reSe a Mancinello redargutum eliideoq. a nobis omitti-
tur . [Diluuiem minitatur agris) Et AC'qn,& P.?''P'’1'' °" “ *

tatur legunt . Ad Jit Porph. male hoc dixilTe Poetam.quia inip-

fo,inqun,aau ell nec debet cogitare,3ut codlfcere , id ^
fadt .Sed cum meditor Iit exerceo meditatio exercitatio, etiam
aliquando armotum,vt Valla P'»bf '‘*tB''6“"'pZ’us°Ak

deo quid libi ueht Porphyrion . [Nam tibi,quo die Pmtus Ale-
xandrea) Ita euenit , inquir l>orph.vc poli annos (t'-
die Rheetus Vindelicos vinceret, quo die Auguftus Alexadream
vicerat. Hsc ille vbi rurfus Rhoecos ac Vindelicos vnam Jacit
centem . Deinde xv. ait annos , qui funt xij. a primo Confulatu
Au£ufti,cum Q, Pedio,ad finem bellorum ciuilium, quando ter-
tium fit Conful Auguftus, tertio, aut ait poeta, luftro, fed nondii
expleto . Si quidem luftrum,pro fpatio quinque annorum ac«-
rerimus . At ego luftrum, fi proprie vfurpare volumus , pro O-
lympiade accipio. Itaque rede poeca dixit, tertio luftro, id quod
Porphyrion occafionera prsbuit erroris fi modo non totus hu*
ius Odes commentarius corruptus cft, quod equidem Culpicor .
Poeta fane ad plenam laudu Augufti accumulationem hoc quo-
que adiicitur, Ciuilibus armis finem impofuum poftquam Agy
mus capta fuerit. Quod Dion. Halicar.j.fatetur lib. Nihil au-
tem de iftac comparatione cuius meminit Porphyrion, umodo
Porphyrion eft,acnon potius aliquis impoftor.

AVGVSTILAVDES.

EMufatfe qMflJ tttmin primii cupiat fcriheregtlia Augnjli, oh ingt*
nu & jlfli exigmtalm non pojiit ; ilU enim maiora ly rt»

ti* conueniant,Ham yir ille, inquit, non folum finei R.om. imperu amp ta»
mt :fed ftgna etiam k Varthii ablata rejlituit . pacem toU orbi fepertt ,
faluberrimii , inTlitutii & legibm populum^ a priHinam mtegrttatem ,
O" tneerruptoi mores reduxit •

ode xy. DicoloStTetraftrophos:!^^
vides 'yt alta jiet nitte candidum.

— -UU•U-

..U— ou-u-

..y— V-U
-UW*VU— —

V A R T V s.

Hokbvs voIcntGpraliariic loqui,

Vito & vrbas, iiicrcpuil lyra;
NeparuaTyrrhenum per xquor
Vela darem . tua Cxfar xus
Fruges & agris rettulit vberes:

£t ligna noftro reftUuit loui ,

Direpta Parthorum fu perbis
Portibus . & vacuum duellis
lanum Quirini claufit: & ordinem
Retrtum , & vaganti frjena licentias
Iniecic : amouitq- culpas ;

Et veteret reuocauitarteis :

Per quas Latinum nomen , & Ital*

Creuere vires ; famaq., & imperi
Porreerta maieftas ad ortum
Solis, ab Hefperio cubili :

Cuftode rerum Csfare , non furor
Ciuilis , aut vis eximet otium ;

Non ira , quae procydit enfeis :

Et miferas inimicat vrbes .

Non qui pronfundum Danubium bibunt ,

Editrta ruinpent lulia : non Geta; ,

Non Seres , infidi ue Perfs ,

Non Tanain prope flamen orti.

Nosq. & profertis ^ucibus , S>c facris
Inter iocofi munera Liberi
Cum prole , matronisq. noftris.

Rite deos prius apprecari ,

Vittute fundos more patrum duces ,

Lydis remifto carmine tibijs ,

Troiamq. , & Anchifen , & alras
Progeniem Veneris canemus •

n HoEBvs volentem) Augufti laudes hffc Ode
concinet vei Scprscedens . ille enim a Parthis
CrafTo ablata Ggna refumpGt : laniq. etiam tem-
plum omni bellorum remoto furore claufit.
[Phcebusvolcntcm)Ode eft Gmilis procedenti.
Eft autem ordo . Phoebus increpuit me lyra volentem loqui prx
lia , & vattas vrbes . [Parua vela) Lyricos verfus incelligit non
aptos, quidem cantandis pr^lijs. [Tyrrhenum per oquor) Me-
taphora . intelligit autem maxima C^faris Augufti • [Tu#
Cofar stas) Auguftum laudat a pace qua fane bona cuncta pro-
ucniunt, vt fruges & fimilia . [Signa) De ijs videto in fane Odes
ij.lib.j. [lanum Quirini) Numa Pompilius mitigandum feroce

populum armorum dilTuetudincratusjIanum ad infimum. Ar-
giletum indicem pacis, belUq. fecit, apertus y t in armis efle ciui-
tatemclaufus pacem circa omnis populos fagnificarccbis dein-
de poft Numo regnum claufus fuit , fcmel Tito Manlio coni u-
lepoft primum Punicum perfeAum bellum , iterum Augufti
tempore poft bellum, Aftiacum pace terra ,inariq. parta hsc ex
Liuio . Suet, etiam de Augufto Bc lanum Quirinum
que iterum a condita Vtbe ante memoriam fuara claufum in
multo breuiote temporis fpatio terra,matiq. pace parta claufit .
Florus item fic,Aufusq. tandem Csfar Auguftus Ixx. abVrbe
condita anno lanum geminum claudere; bis ante fe claufum fub
Numa rcge,& Vifta primum Carthagine . hinc conuerfus ad pa
cem primum in omnia mala & in luxuriam fluens fcculum graui
bus,feuerisq. legibus coercuit &c.PIutarchus quoque de Numa
& lano fic . Eft & eius templum Roms duabus portis, quod bel*
li ianuam vocant . Legitimum enim ipfum aperiri , cum bellum
fic , in pace autem Claudi . meminit item de lani templo Ouid.
lib.j.Faft. [lanum Quirini) Macr.lib.j.Satur. feribit: lanum Qyi
rinum diftum , quali bellorum potentem, ab hafta quam S.ibini
Curim vocant. [Et ordinem Reftum) Auguftus enim (vt dixi-
mus) conuerfus ad pacem primum in omnia mala , & in luxuria
fluens feculum grauibus fzuerisq. legibus coercuit . [Veteres at
tes) Quatuor virtutes intelligit, Prudentiam, Tuttitiam, Tempe-

Horat. o iiij tanuaig

ANTO.

AfiSi "i q”uo Iulus, cui regni loco apud Albam facta

fi a“ “bMlaique hMor.cuius fam.lia foi. maxima.atqueda-

fiirtma omnium’ auSoreli Dioo.lib.j. Exeajcnyamilia lulius

. Im Caclacefi.vndeMatoait.Iuliusamagnodemiinim nomeniu

f;; quodnondcArcanioiniclIigeodumefl.fcddeluloMcani)

SI,o’qui magnus fuit . quantum ad factam potefiatem, & hn"°-

c • r^m vtoliendimustfProfeftisluCJbuSj) FrofelJumdjcmdicebac

,':S "”f:«lonm“.,,^Pompt..u,a,t, [ , ore patrum) Valet. l,b.
J,J Ji ficaitjM.norcs n.uu in conumijs ad tibias egregia fuperio-
rum opera catmine comprehenfa pangebant.quo ad ea imitan-
ri titiit da iuuenem alacriorem redderent . Cic. jcem lib.;. 1 uTc. fcribir,
eflem Catonis originibus,folicos efle in epulis canere conuii^s

ad tibicinem declarorum hominum «rtutibus. [Lydis tibijs)De

ijs late fupcrius , [locofi) Dantis locos la:ciciam,iucunditJt>.-m .
[Veneris progeniem) Juliam gentem, vc diximus .

A CR j-vHcebus volentem proelia meloqui,Vifias,& vrbeis.incre-
A c Non lyra increpuit, led volentem me prceha ly

X ra loqui, quod eft lyrico carmine Phabus increpuit . amo
ribus.n.aptum,hoc ell metrum .vt cum Canere reges & proelia,
Cyoihius aurem Vellit , & admonuic.[Ne pa.nia Ty-ihenum p
*quor) Per allegoriam figniticat magnam materiam non fufti-
cieiui ingenio &iiumili generi carminis non debere committi.
[Prugrs & agris rettulit vberes) .Seuquia inpace diligentior cui
tti.s vocnorem frutiom, facit, feu qinaipre DeusCifar faueat
friigibus.vtjEcccDioneiptocellitCaelarisahrum , Altrum quo
fegetes gauderent frugibus . [Et ligna nollra rclhiuit louOQ^a:
interfecto Craifo cum exercitu , AuguUus a Parthis fufccpcrac .
[Et vacuum dutihs Ianum)Significatoia pacata fub Crfare icm
pio lani claufo. quod belli tempore feinpcr patere confueuic .
vnde ad ;igr.iiicacioncmfutur$ pacis apud Virg. Claudentur bel
li porte , [l')uclli8) Bellis . [lanum) Quii inum.[Euag3nti fri»
na licentti) Leges tulit,quibus mores reecentiir. [Emouitque
ciilpasjRcmi)uit,rciecit,vt, Emoti procumbunt cardine polles .
[Veteres reuocauit ar.)In his.n.victunbus veteres vitiartesef'
fe dicebant , Prudentiam,! ulli tiam,& Porticudinem ,& Tempe
rantiara , pcrhacoes conllare voluerunt dirciplmas.[ Ad ortum
Solis, ab HtTperio cubili) V t Imperiu Oceano, famam, q termi-
net altris ab Oriente ad Clccafum imperiu (ignificat peruenilTe
Romanum . vr , Er qua bol inter vtrunque recurrens Rcrpicit
Oceanum. [Exuet) Excludet . [Procudit) Incudibus producit
eriles, fabricat. [Etmiferjs inimicat vrbes) Inimicatfacit.
Mi (aras aiite.tanquam bellum facientes . [Non quj profundum

Danubium bibunc;Gentcs a Huuio, vc, Qui Tybenm,Fabarimq.
bibiinc.[Ediaa rumpent lui/a) A nullis gentibus dicit leget Au
giilfi eo n temni. in luHamm.gencein fuerat adoptatus Augullus.
[Inliiiq. Peiri)Cr3frum enimfecurum de p.ace perfuafcranc .
[Non r anaim prope flumen orti) Scy th* . [Nosq. & proftdis
lucibus) 1 rofelli dies dicebantur quia .inic fellos etaiu. [foco,
fi) Lsnciam itibentis . vc adiit Ijetici^ Bacchus dator, & bona Iu
no . [Apprecati) Inuocantes. [Virtute funftos morepatnim du
ces) l.)iicc.s,inquif, optimos parentum pietate venerabimuMn-
terquosAugul.useli . [Lydis remilto carmine tibiis) Lydisci-
bijslatt.icantabantur.Phrygijstrifiia. tres emm medos habe-
bant tibiarum Ionicum,Lydum,& Phrygium, quem & Jiaibarfi,

jnhonoremaurem Lydorum didium,q, ipfipnrmtibias inuenc*

lunc. [Troiamq. & Anchifem , &almK Progeniem Veneiis ca-
nemm) In honorem AuguHi Venerem la..d.iri vulc,q..ia ab Iuli
dtheJit origine Ordo, Nos apprecati deos canemus duces fim-
Ctos.viitute more pami remixto carmme tibijs Lydis, & Troia
POR. T^H^busvolencemprccl.ameloqui) Qt.idam feparantbac

• [l h(Bbus volentem prceh.i me loquuvidas

&. be.,mc„p„K lyra)Non ly„ i„„epii,,

■ rs- feribiO Claudenturbclli portx . [Et ordinem Reflum euaean»; r

n Diomed ; tentis Imecit) Ordo cli ; Iniecii fr^naiiccntia.

centisiniecit) Ordo cli; Iniecii fr^naiicenti*

cuaganti. [Non furor ciuilis, aut vis exiget ociu)ExiPec'”

eludet Iit quali extra aget • vt Terent. Spedland»,

[No ira,qu^ procudit cnicis) iTocuditjlioctlf fabricat it *'

ras mimicat vrbes) Inimicas fidum verbum elt.i.inimica f
[Non Tanaim prope flumen orti) Scythas fignat.[Lydis*r
xto carmine tibijs) Aiunt tres modos tibiarum effe Ionicum*)''
dium, Barbarum. [Bt alma» progeniem Veneris canemus) i ^
lemiuliam , qua: in lulio nepote Veneris oriunda exiltimV^'^*'

P Htrbus) Iterum AuguUum laudans dicu,Ph(ibus!i Ad^V
lo, mcrepuiM. crepitu rcprchendiime(fic MaroinBucC'

canerem reges & prxlia , Cynthus aut vcilit & admonu^
Paftorem Tytire pingues Pafccrc oportet oues dcduftum dJ*
re carmen) Volucnttm loqui.i. dicere, lyra.i.iyrico catmine con
fcqui prxlia.f.Augulh. & vrbes vidas ab eo, ne darem parua ve-
la ptt aequor l yrrhenu.i. neimrT-cnfam laudem tenui Ifylo man
darem . Quia 6 C$(ar AuguflE tua xt3s.r.autea,retulit,8£ j jj
oiul .Agtis fruges vberes.i. abundantes ,& rellituitloui nfo .i'
Capitolino, ligna direpta fuperbis poltibus. i. tholis Patthorum'
vbi erantaffisa 5 poHq ablata fuerant Craflb & Claulic laniitn

Quirini.i. templum Jani Quirini claufit, vacuum duellis .i. bel.

lis, d iniecitlKentiae.i.diilolutionc licenter viuendi vaganti f
priu*,redri ordinemjSi frxna.i. morum leges tulit & amouiccul
pas & reuocauit veteres artes.f. frugalitatis & continentis, per
quas nomen latinum &vires Itali crcuere.l'.primum,vt docte
Liu. in j. prifatione&fama fup.crtuit, &inaieHasimperi,pro
imprri) eit porreda .i. excenfa,ab Helperio .i. occidentali cubili
Solis fup. vlique ad ortum, aut ortus, Solis . Furor cmilis.i.inte-
Ifiniis.aiit vis-fexterna, non eximet, aut exiget .i. non abokbii
ocium Cifare culfode i. tantis per dum Cifar erit cuftos rerum
Ira.qui procudit cnfes,& inimicat .i. inimicas facit miferas vr-
bes,& ij qui bibunt Danubium profundum.i. Germani , Paiino-
nes,Daci,quH es lunt brllicofijd Seres .i. populi ad indiani,&

Perfi infidi &Geti,de quibus Maro, Mortem contemnunt
laudato vulnere Gets , & ortt prope Tanaim flumen .i. Scythi
no'i rumpent edidj Iuli a , qui AiiguUus maximopere conatus
clt ctEccretaca. Nam (vt Suet, fctibit) nihil conueniccius du-
xic,q necem auunculi vindicare,tuer)que ada . vnde hic lulia .i.
lul') Cifaris potius. q Augufti dicam . Et nos,inqr poeta, prius
apprecati rite .i. vt decet deos, canemus & proyeltis.i.nonleitis,
IticibuSjid elf diebus, & facriff.i.fcUis inter munera.i.dona; libe-
ri. f.patris Bacchi,hoc cfl vini iocofi.f.ab effeftu,cum prole.i libe
tis U fr..nronis,i.vxoribus nofiris,canemus dico more patrum i.
maiorum noHrorum Carmine, remilfo .i. attente & aitificiofe,
quali Iterum, atque Iterum mixto, cibi;s Lydis .i. a Lydis inucn-
tis, duces, fundos virtute .i. iam virtute in ctslum translatos , Ik.
Troiam .i. Troianos prifcos,& Anchifen & progeniem Veneris
almi.f. /^neam, Iulum reges Albanos, Romulum Iulum C*-
fafem,& Auguilum .

O Vem ab initio huius Ode ordinem faciunt &Acron,& {mR.
Porphyrion, eiiam fi non improbem, tn coadum , puto
mirij vero li non & concrepare lyra dicere liceat, lilud
aiit. [Et ordinem Redum caaganci frina licentis Iniecit) Qui-
dam pro euaganti iegunt,& vaganti.quod mihi difplicct. Placet
aut ordo Porphyrionis , Iniecitfrina licentis ordinem redum
euaganti. [Edida rumpd lulia) Redehoc Badius de lulio intel
lexit cum Suetonio, m.iximc enim laborauit Auguttiis,vt rataef
en t , qui lulius inllituerat . D. niqueeonfideranduni ledoii ,
quam verum fit, quod Acron ait . Profeflo.sdies dici, qui lint an
te tellos,cum Feltus Pompeius dicat profeltos dici non feltos .

commentarivs in carmbn

Epodon Q. Horati) Flacci , per Antonium
M ancmellum Veliternum .

Eodj dicuntur verfus metro quolibet fcripcb ^
fequentPs clauful.is habentes particularum ipso-
rum uerfuum , qu-ales funt Epodi Hotari) in qi^’“
bus lingulis verfibii$,fingnia: claufuloe adijciuiur.
vt , Nox erat & ccelo lucrb.it Luna fereno . dcif’"
*^^)lntcr minora fidera.& quicunque fune fimite**
Dicuntur autem Epodi finccJochicos a partibus verfuunijqr'? Ic
gitimis & integris verfihus fWAevTuu i accinuntuc . hic ex D'®
mede . bx quibus col]igimus,quod Epodos proprie dicitur uer-
ficulus fequens , tn & fupcrior & fcquens fimul Epodos voc.uur .

pet rnecdochen.f.vndc & alibi ait, Iambicum eftcarmr®"^^’

ledicum

libeji qvartvs.

plenmqup trimetro verro, & Epodo Tequente compofi-
tu-o.EpoJos aiit mediam produtit.njmpOjfcribiturquodci jp-
Vat Sidonitis lioc l^halrcio heiidccalyllabo : Sertnonuirtq. Tales
rouuinq. BpoJonhmotautvcrfusCttUe Manlio Theodoro)c6
JI.U rpondeo,djdylo,& rribus troch^is. Aufoniuset ait choriam
bum carmen epodos Gr«ci qiiideminvltima accecom faciunt»
& ita mediam corripiunt . Epodon carmen dicitur (fm Aerone)
qn prior verfus maior eU,lecundu$ minor , fed continuo tenore
primi verfus TenTus verfu fequenti concluditur. Epodos (tnijuic
Tortcl.)Apud nos dici potcarminiscancus,indeEpodi6 dimm.
id eiiparoumcarmc,qd' a Lyncis claufula breuisdf, qua(i prxei
fos venus integris fubijciat.hoc aiit modo,coponei'etur ablw®-
Sc fciAw Diom. tn fnia magis piaret vt Epodi dicantur verfus illi,
quia *7ntA6VTflu,i.accinutur J-toAh veto accino,& incanto fignat.

7or

lirurKi incantatio dr7ir«-A.tft incantator, /Trd** coponitur ex /wl
^k«(^fc.l.caluo.|lldc.n.^m/«^i^l,i.atClno . Atumec putat poHc dici
ab Epos.aiquc bums Iambici mcen miiciuorc fuillc Archilochii
fcr.Horat (icdiccas, Archilochii proprio rabies armauii lambo.
Hunc focci cepere pcdcjgrandesq. coihurni. Dc lambo latius di
itumelt Ode xvj.lib j.Epos denique(vt Diom.lcr.)Grxccdf car
men hexametron diuinafk rc9< & heroicaIji,humanaruniq. com-
prehen(io,£pos Ijtine primus digne ferip. Liuius, is qui Koma*
nog? gelta decem & odo coplexus elt libris q, & annales infcn-
buntur,q fere fingulo?! annolji adus contineant.Epos ant appcl
1 )tur(vt Grzcis placec)ab *TJs,dico ,pprie.n.Epos cll k<!-

r©.’. metricus fcrmojvel ab sT<ii.i.fequor,qm hoc verfu verba rn-
dee mutuo.sTT» ergo duo fignat,dico vel fcquor.GeJ.li.i7.c.9.fcr.
£pos.i.carine dici ab iirtaaeu wii htp v.i.ab eo elt leq,&dicete»

df HORATII FLACCI

EPODON liber.

AD MOECENATEM.

Vpodtad Macenatrrn profefturum cum Augujla , k tjuo liburnorum
tlodfi frttfiflui erat ad bellum nauale contra Antotteum & Cleopatram^
tn .-jua [odicitm pieta dc bommu falute fcrihil eo ablente,fe nunquam fu-
turum fecuro animo itaque malle fe eum quouit fequt, periculo fuo mi
litare, rt fi«j prafentia fruatur non yt faciat quajium, quam dtmtnt ilt
$tio. jed line eo yiuere .

ode I. Dtcolos Diftrophos . Pnmm quifqiie “ytrfm eSi
Jambiem, Hijiponaflim , Trimeter^ ^y4catalebliciei,conj}ans
e fex Jambif , recepto tamen m locii imparibw etiam Sfon~-
deo ^hoc modo.

ibis — Itbiir u- nisin — teralv- ta nd v- ummvv
Secitndnc quijejue eff lambtcw ,^rchilochtM , Dtme-
xy4catalriiw, confans , quatuor Jambis , recepto tamen
tn locis imparibus etiam Spondeo hoc modo ,
ami V- ce prb v- pti^nd — culd uu

--U-~V-V-UO

y-u—

Bis liburnis inter alta nauiu
Amice propugnacula,
Paratus oe Celaris periculum
bubire Mcecenas tuo.

Quid nos? quibus te vita fit
fuperftite

Jucunda ; fi contra ; grauis :
V trum nc iusfi perlVcjucmur
.otium
Non dulce , ni tccum fimul i

An hunc laborem mente laturi , decet
Quaferrenonmolleis viros,

Feremus ? & te vel per Alpium iuga ,
Inhofpitalem & Caucafum ,

Vel occidenteis vfque ad vitiroum finum ,

Forti fequemur pedore?

Roges , tuum labore quid iuuem meo ,

Imbellis , ac firmus parum .

Comes minore fum futurus in metu ;

Qui maior abfenteis habet.

V t asiidens implumibus pullis auis
Serpentium allapfus timet
Magisrelidis ; non, vt adiit, auxili

Latura plus prselentibus .

Libenter hoc, &orone militabitur
Bellum in tux fpem gratix ;

Non vt iuuencis illigata pluribus
Aratra nitrantur meis:

Pecus ue Calabris ante fidus Rruidum
Lucana mutet pafcua :

Nec vt luperni villa candens Tufculi
Cirexa tangat mcenia.

Satis fuperq. me benignitas tua
Ditauit . haud parauero ,

Quod, aut auarus, vt Chremes, terra premam ;
Difcinclus aut perdam vt nepos .

Brs Liburnis)Moecenas (vti etiam Ap-
pianus ohendit) fecutus eft A ugulium in
Siciliam vfque cum M. Agrippa contra
Sextum Pompeium, vbi tandem bello na
uaii Pompeius ipfefuperatus eft , vt Ute
ollcndimus Ode vj. libri primi . Secutu»
item Augullum MceccnaseftcontraM.
Antonium & Cleopatram apudAdium
Epiri promontorium, vbi naumachia Li-
burnarum prxfertim vidus Antonun in oEgyptum vfque fugit,
Augufto etiam pcrfcquente.doncc Alcxandriam vi coepilTcc .ibi
Antonius libi mortem confciuit & Cleopatra. Horat. itaque
Mcecenatem alloquitur euntem in naumachiam cum ipfo Augil
Ilo, paratum omneCzfavis periculum fuo protegere, hinc ei ti-
mens dolet poeta fe relidum elTc in vrbe, dicens otium fine Mce
cenate fibi non dulce fore , fcd libenter in Mtecenatis gratiam
militare voluilfe . non autem lucri caufa quo fieret dicior nam
minime parare cupit . quod auc auarus vti Chremes continuo la
bore accumulet, inde abfcondat,aut vti confutr.ptor,& prodigus
difiipct . Ollcndit itaque fe paruo,& iam pano cotentum illoq,
P^rccfruiturum. [Ibis Liburnus &c.) Odeeft Dicolos Diftto;
phos , habetq. metrum iambicum quod binis ucriibus fcandt-
tur. Primus enim iambicus hexametereftjUel trimeter Ii mi-
Iceantur fpondei. Secundus tetrameter , vel dimeter fpondi ii
infertu. Mcminlfle tamen debcmus(vtfcribii Dioiiied.)vuiuiii: '

ANTO.

CU/»»

Iribimh

Lilur»

ni0.

StMricM

Alpet

E P ®

non dft in hmoi vttfibur.i: ptimM P"’"”,™ f Sbiis Lin
dciinKrccicrosiatnbosoccurrtn^.^^^q^.^ pedibus. Hoc & in
nullus emq. bnccru . pedein & tectium rponiltu

eiteatnccro obftruaomius " f ^ .ambos refer.

(i unoccurrir, recipiamus. Secundum S uloverfu.

nemus . Tu aurem leaor animaduerre

Roges ruum laborem q““‘ Comicos, qu. quidem fpo

quarto loco . nam imitatus ell v , ’od inuencrunt

3eum in fecundo , vel quarto PJ^"""' ’ ’ amuls in raro ,
eriamapudGraicosCom^

fieri hoc idem de quo lare 1 m . ppondeum , daftylum,

rrum iambicum .(.fefiium vlrimo tarum loco .

&anapi;ltu...locl.imparlbus.pyr.bicbm^^

In fecunda autem Epodo hos P'des H " Pye.„ re.ifiii
a„m ell . quos locis fu'» »» "f ^co omnibus m Io-

l,iburnie,finguIos nauaeehos.l.nauicularios habebant . qui exce
mreeteris nautarum officijs gubernaeorlbus , aeque remiglbus
4 , militibus exercendis quoiidianam curam & ‘"8^
*dullriam.auaor ell Vegetius.Moeeeims «S»."*
boetis eratuel lingull Liburni pripolitus , poems
nus.rLiburnisJASgullo dimicante Aftiaco bello, cum Libn,. o
?„m auxilio prieipue vidus fuilTee Antonius, experimento tam
II ccttamims patuit Liburnorum naucs ceteris aptiores . Eigo
Cmilliudinc.St nomine vfurpato earundem luBar clallem Roma
ni principes texuerunt.Liburnia nanque Dalmatis pars eH,cu'
ius exemplo naues bellicsfabricabantur, & appelJabacur Libor
ni . miniiTie autem habebant remorum fingulos ordines paulJo
maiores binos. idoneae menfuri tetiiosvel quaternos, inter..um
quinos fortiebantur remigum gradus, in Aftiaco vero bello loii
ge maiora concurriffe namgia refertur, vt fenorum etiam vel vl-
ira ordinum fuerint . haec cx Vegetio . [Liburnis) App.lib.ij. feri
bic Illyriorum getem Liburnos efle.Plin.Ub.iij.C3p'Xxiij. fic ait,
Libutmi finis & initium Dalmatis Scardona in amne. Ea fexa-
ginta duobus millibus palTuum a mari . Strabo vero lib. vij. do-
cet . Scardonam efle oppidum Liburnicum . Ptolem. item lib.ij.
Liburnorum vrbem Scardonam ponitjpauioq. inferius dicitefle
infulam.inquadus ciuitates,fcribit autem Scardum effe monte.
[Amice)Non Ca;faris expon.i$ uti Porphyrio, nam ftultillimu
quidem, fed ipfius Horatij . Satyra enim vj. ait ad Maceaiaiem .
Ita te quoque amicum.Prifcrtim caucum & paullo pofl : Quod
ttfortitus amicum . Propugnacula in maioribus Liburnis pro-
pugnacula curresq. conlUciiebanfjr,vt canquam de muro, ita de
excelfionbus tabiiLiiis facilius vulnerarent , vel perimerent ini-
micos, vc idem Vegetius docet. Qiiod autem ample naues , al-
taq. propugnacula m bellonauali apud Aftium fuerint. Maro
quoque lib.vtij. ira oOendit .

Alt4 pctuiH pelago credM innarereuttlfuf
CjdadM,aut montes concurrere montibw altot.

Tanta male yiri turrith puppibminjlant .

[Subire tuo) Protegere tuo periculo. [Quid nos ? quibus te vita
ficruperUice)In ciuiftisomnil us antiquis codicibus id carmen
habere legimus fi non lit.vt q uidam legunt, itaque nlis erit or-
do i Quid nos fup.agemus , quibus vita iucunda rup.fit vel en t,fi
te rupcr(iue,3ddc fic vita nobis, fi contra. i.fi te haud fuperfiite vi-
ta fit nobis grauis erit & moleifa nec ullo pafto fic legendu eft .
fententia .n. non fatis conlfaret, Porphyrio quoque fi legit . di-
cit .n.poccam pofuilfe bis paniculam fi,& femel abundate & ver
bum exctinfccus accipiendum fic, ut plena fiat elocutio . fi igitur
extrinfecus accipiendum ell fic verbum, fi bis legendum clt ,nec
praiterca femc-1 abundat, vt dixit idem Porph. quod fane ordo no
ftet olfendit . [Vtrum ne) benfus eft . Debemus ne otium fequi
non dulcenifi tecum fimul an, patiemur bellicum laborem, latu
ti mente .i. quem mente folum ferre debemus, quoniam corpo-
re non valemus ? quem .f, laborem decet ferre viros no molles .
[lufTj) Abs te quidem 6 Moecenas . [Otium) Quietem, &vaca
tvonem militis. [Mente laturi) Toleraturi mente tantum ipPiim
laborem, corpore .n. imbecilli nequimus. [Alpium lueaSAl-
“h Germania fubmouenc
Klte Uin lih.i,,. Horum moiuium difficultatem legieo apud Li-
uiiim lib.|.dc bello Pun.ij. non autem dic in Alpium iuoum n-

, uen.umfui.abHtnn.bale xv.uetodie Alplbus^upcrant 1,1
li.iii attigit. tCaucafum ) Caucafut Scythii mons cll.diaus

D O N

ouafi Craucafut,Iioc efl niuc candidus vc Plin. likvj. rcr.HcioJ
nuoque lib.vj. fmbil . Caiicafum omnlurn montium altiffimo '
cfle rInliofpitalem)lnllabiialem propter '>iues.[I(ogcs)R„ “
re poffis. [Minore mctu)£a (i quidem metuam dumaxatqni.j
deto abfens veroper diueifas fufpiclones etiam pluta umebo

a qui aceidere poliunt. [Allidens) Incumbens. [Non, vtadSt)

benfus ell , vt magis timet rclidiis pullis auls, quia maior metat
abfentes liabet.St quamuis adellet.non tamen plus auxilij, pu.
feniibus ferret quam reliais, lic ct Horat. magis timet abfenii
Mcecenati, quamuis prifens plus auxilij nonfetret . [No vtad.
fit) Ordo eft.Non vt adiit.i.quamuis adlii, latuta, fic plus auxilij
ptirentibusfup.quamteliais. Eli autem legendum. Non vc
adfic auxilij, per apocopen vel non vt fit auxi)ij,{ic .n. in antiquo
eft codice. [In tus fpem gratis)Non igitur in fpem prad* & lu
cnvc.f.plurafibi aratra comparet. [Non vc)Ordo cft,Nonvta-
tacra nuantur illigata pluribus iuuencis roeis.i.vr plures rr.ci iu.
uenci aratris alligati nuantur . & id per hypallagen . [ Pecus ue
Calabris ante)In fecundo pede Tribrachus eft , qui poteft ct in
quarto pede locari, qm temporibus par eft lambo, de quo Ptife.
rCalabiis Lucana mutet pafcua :) Dicic ut ante calorem pecus
muiec Lucana pafcua Calabris .f. pafcuis . Lucania, n, nonmul-
tum c.alcc*ft3te. Varro ait: Nequeeadcmloca liliua&hiber-
naidonca omnibus ad pafcendum, itaque greges ouiunilonge
abiguntur ex Apulia in Samnium sftiuatutn. & a campeftri ®lta
te exiguntur in altos montes. Lucania aut (vt Str. docet lib,v),)
intet Tyrrhenum,Siculumq. latus i ac et, quibus Samnites ^ppin
qui. accols ueto traftum oem poft Calabros Apuliam uocani,
[Ante fidus feruidum) .i. ante «ftatis initium , quod eft vij. idii*
Maiasjcefte Col.lib.xij.vel quia idibus 1 uni)s calor mc!pit,ut ibi
drm Iciibit.Sed potius de canicula , quie vij. cal. Auguttas appa-
ret, fitq. caligo arftuofa . vt idem difto libro edocet , qm ciia lib.

viii.dcmodopafcendijinquic.SedobferuandumcUfidusaltaus

peremcrfumCaniculx. [Superni Tufculi)Turculum inRcms
confpcftu erat in fummo montis fitum , Ciuitas egrcgijsorfta-
mentis inlignis . eam vincta coronabant , teftaq. magnifica, e«
ea ptifei tim regione, qu^ in Romanum defeendebat alpeftum,
aderant & vili® vatijs decorat® apparatibus. H®c ex Strab. lib.v.
Erat aut Tufculumin col]efitum,qui oppofitus eft oppidulo qj
nunc Rocca Pap® appellatur, nam & nomen & veftigia qusdam
eo in loco adhuc retinet. [Circ«a mania fuperni Tufculi: Id
ait , quoniam Telegonus Circes & Vlyflis filius dicitur i ufeu-
lum sdificaffe. [Tangat). i.ianca fit vilia, ut fuperni Tufculi cnce
nia tangat. [Villa candens). i. fp!eudid3,& vano decorata appara
lu tales. n.vill®fub Tufculo erani vt diximus. j[Benignitas)Bwi
gnu.s proprie dicitur is, qiii bonis & dignis largitur . vt FelLait.
[Dir.auit) Epift. j. etiam Macenati , inquit: Tu me fecifti locu-
plete. [Haud parauero)Senfus eft,q’ non parabit , quod aut aua-
rus vti.Chremes continuo labo re accumulet, inde abfeondat, aut
vti confumptor & prodigus diftlpec, per quod oftendit feparuo
&iai'n parto contentum.illoq. parce fruiturom. [Chremes, ter-
ra premam) Tcrent.in Heautonc.fcr. Cjatemi multa luo labore
bona inueniffe . Vtq. Clitipho eius filids prodigus illa nonpof-
fet perdere neque egeret, fibi proximis comirit,& credidit, vbi ei
eflet prxfidium viftus, & vtftitos Horat.idemcotraauarum Sat.
j. fcribitjQuid iuuadmmenfum ce argenti pondus & auri Fur*
tim defofla timidum deponere terra. Maro etiam lib. ij. Georg.
ait : Condit opes altus, defoflbq. incubat auro . [Difeinftus ne-
pos.) Id eft negligens diflblucus incomptus ineptus. [Nepos).t.
confumptos,pcodigus,hixuriofus . Nepos enim (vtfetibit Dio
med.) fignificat, & certum cognationis gradum & confumpto»
rem . Prife. etiam ait lib. ij. Nepos filius filij nepos luxurio-

fus . Nepotes, inquit Feftusjluxuriof® vit® homines appellati,
3 ’ non magis ijs rei familiaris fu® cura eft, quam his quibus pa-
ter , auusq. viuunt , Porphyrio uero dicit ita : Nepotem

prodigum, ac luxuTiofumdiccbant,quiarcverafolutiores,deli-

catiorisq.viftus foleant effe fub auo nutriente. Nepa autem
Scorpius dicitur Cic. in Arato : Atque oculos vrget pedibus, pc-
ftusq. nepa .i. pro nep® .i. Scotpij vti,& Pnfc.lib.vij. docet re-
ftus vero fcriblt , g’ nepa fidus cancer appellarur , vel (yt quidam
volunt)Scorpius. Nonius pr^terea fic ait : Nepam quidam Ca
erum putant . nam vere Scorpius dicitur Plm. lib. xj.de Scorpio
nibus fcriblt,^ quidam ab ipfis f^tum deuorari arbitrantur, vnu
modo relinqui folertiflimum,& qui fe ipfius matris clunibus im
ponendo tutus & a cauda & morl^u loco fiat . Hunc efle reliqua-
tum vitorem, qui poftremo genitores conficiat fuperne . p^fiu
tur autem vndeni .h®c ille Merito ergo nepa.i.Scorpiou*
posdcducitur.i. confumptor.

102

tCR. J

Bis liburnts) Metrum hoc Iambicum df.pnmus.n.verfus
iambicus crmiecer eli lecuiiilus duneccr Iambicus. BpoJun
hoc carmen df primus. n.verfus maioceli, fecundus minor.
Et primus verfus JtosAh . 1 . prccanitur, vel quu gra:ce fipos car-
men dtctrur, ideo Epodon hic liber nominatur, quia continuo ce
nore primi verfus, (cnfus verfu fequenci concluditur . Huius ve-
ro mecciinuencorfercur Archilochus. Duo (uiicgenera huiuf-
niodillyli > Epodon & Prodon . Epodon dicitur, quaii poli can-
tatio, vc quid dicat primus verfus oedos fequentis explanet. Pro-
don per contrarium, qua(t ante cantatio. Hocipfum Item Epo-
don quali Prodon , hoc ell poli vocem , poli cantilenam . Liber
ille Epodon appellatur. & qusricur de nomine iplius . Soluicur
£c . aut quia in itinere pohto Maecenati hoc dicit, auc quoniam
ita verfus ordinati funtfingula: quibusque claufula: recinant.
Claufulam dicunt Lyrici pr^cifosjdt non integros verfus. Pr^ce
dic femper trimeter, lambicus&fequicurdimcter. Trimeter
autem dicitur, qui habet fex Iambos dimeter, qui habet quatuor.
labicus trimeter Tragicus recipit pedes dextros videlicet Spon-
deum primum, tertium, & quintum . Sinillros Iambos, videlicet
ij.quarcum & vj.vi Diu.potences fere vix fatis opem . Comicus
erit, qui frequentes . Tribrachos habet vt Agite quid dubitatis
hilares dare choros. Satyticus medius.vi Muls louem laudate ,
& hilares date choros . [Ibis Liburnus) Moecenate profcquuur
euntem ad bellum nauale,cum Auguho aduerfum Antonium &
Cleopatram. Ad AQiacum bellum iturus Cifar Augullus Li-
burnis prxpofuic Mctcenatem . hac igitur illum poeta oratione
folatur.Liburnznauicula; cexcxvimintbus.[ Amice propugnacu
la)Vc in muro, ita Si in nauibus fiunt propiign.icula, poit qus de
micantes armati conliIlunc,[Quid nos)Eclypfis deetl faciemus .
Superltite)Pro przfenti pofuit vc Plaiu. Nemo jdell fuperltcs.
[Verum ne iufii^.^^ Mceccnate.autaCzfare. ipfo.n. agente Ho-
ratius ab Auguitomei ueracmilitiz vocationem, quod in lucun
dum fibi line ipfo confirmat . [An huc) .f.tecum fufeipiemus la-
borem.quem molles ferre non phc?[Inholpitalcm) Aut propter
nimia frigora, auc inhabitabilem propter montis ipfiui afperica-
tem . vt inhofpita Syr'tis.[Pcftorc) Animo, metonymicos. imbe
cillem.n.fe corpore in fequeti didurus erat. [Quidiuuem meo)
Humanzmentisrario ell. vcDiledis plus timeatur abfencibus
per diuerfas fufcipiones , dicit ergo, non comitatu fuo imbe-
cillis fortidimum virum poffet iuuate , led aut przfcns cum eo
timor effet.aut falutis eius minorem przfens fullineret follici-
ludinc.Lucanusvt Timorem follicitz mentis oHenderet Euen-
tus belli feiat vltimaconiux.[Vt allides implumibus pullis auis)
Apeainettium cur* auium comparatio . Illx enim nidos non re
linquunt cura pietatis diim vindicare non pofiunc. [Serpentium
alapfus) vtipraferpentum incurfustimet magis pullis relidis.
[Libenter) Hoc&omncmilitabicur. [Bellum) Noue&elo.
quenter dixit militabitur bellum , vc pugnam pugno, feruitucem
fcruio.[In ttisfpem gratis)Nonfpe pratdz.fed gratiz Mzcena
tem fe dicit nolle defercre.[Ante fidus feruidum) Ante Canicula
res die$.[ Lucana mutet pafcua).i.non falcus Lucanis xHiuos ac
cipiam,ad quos greges vitantes xllus Calabrix transferantur .
[Superni) Alci in fuperiorcpofici. [Candens) Aut pro altitudine
niuola, aut marmoribus compta. [Cirexa tam mcenia) Telego-
nus Circes filius Tufculum condidit, aut Cirexa metnia Cam-
panix.i.nolo continuare agros Tufculanos vfque ad Cirexum .
[Beoigmtas)LibcraIicas.[Paraucro)Acquifiuero. Et eft pronun
ciacum futuri temporis vt docuero Virg. Donec me flumine vi-
uo Abluero. [Vt Chremes) Nomen in Terentio diuici$,& tena
cis,[Difcindus)DiHblutus,& liberius agens . vt Maichinus Tu
meis demilTis ambulat . [Nepos) Luxuriofus.negligcns .

I Bis Liburnis inter alta nauium amice propugnacula) Hic Ii
ber Epodos infcribicur .f. Q) ita verfus in eo ordinatifunc vc
fingulis quibusiquc claufulx fux fuccinantur . Claufulas aut
Lyrici appelUnc,qua(i prxeifus verfus integris fubiedos, qualis
»lt fecundus.Amicepropugnacula.& deinceps alterni, quibus ter
tia pars dcclt.quo minus lint prxcedennbus fimiles iph /equen-
tes. quos merito Heliincs claufulas appelUnt,& aKKiuads.BiCi
enim tertia pars opus cU vt integer fiai.[Ibis Liburnis inter alta
nauium Amice propugnacula) Non videtur verecundix Hora-
ti) conuenire vt amicum fe Mcecenatis dicat, cum Clientem de-
beat dicere . Nunquid ergo fic ordinanda phrafis clt , vt ami-
ce Czfarisincelligaiiius,& ideo bis Cxfaris accipiendum cric
vt fit tale. Amice Cxfaris Moecenas ibis Liburnis paratus o-
mne periculum Cxfaris tuo periculo fubire . [Quid nos ? qui-
bu» te vita fit fuperltite lucunda.fi contra grauis) bts pofuit pc-
«iculum, fi femel abundat . mclms emm fic loqueretur . Quibus

fe fuperHite vit.i [ocund.i cfl , fi contra , gr.iui.« rP . rrgo vnbi.tn
exirinlecus jrciptefidiiin ex eo (ir,ui plcin lut elocutio. [Si con-

tr.igiauis).i.ruperlhtu6craria.[VtrumuiHipiTfcqiitfmirotin)

lulli ace f aut nunquid .1 Cxf.iref dicitur, n.Cxljr AuguHusJc
dillc Horatio militix ujcaiionem.cum alijs negaflet. Ao hunc I .1
borern mente laturi, decet. [Quem fere non molle>. uiros,berel
nius?) Senfus aucem ell hic,air : Nunquid animo l.tb<jr.iturj per
abfentum tuam,(urcipiemus, & corporis hborttn tecurn cudo?
corpus. n.labor vult non mollium virorum. Comes minore fuit»
futurus in metu. [Qui maior abfenteis habet.) Senfus eh, fi co-
mes fim,minorem metum patiar, qui femper abfentibus maioc
elt . Attende a lingulari numero ad pluralem tranficum feciffe
nunc. [Vtaflidens implumibus pullisauis Serpentium allapfus
timet) Attende elocutionem. [Ilis timerperdatiuum cafum,no
pro illis cimet.fic Terent. Syre tibi metuit. [Non vt adfit,auxiJH
Latura plus prxfentibus) Sie uerbum hic deelt & fi particula, o a
ordo & fenfus hic eft. Non vt plus auxili; prxfentibus fit latura
fiadfit. [Pecus ueCalabrisantefidusfcruidum Lucanamuiec
pafcua:) Ambigua quidem elocutio eft, fed cum ante fidus ferui-
dum dicat, & Calabriam manifeftiffimum fitcalid.im cl}e,appa.
ret cum, hoc dicere: Non vt pecus ante feruidiffimum xibeis te
pus ex Calabria in Lucaniam tranfeat . [Cirexa tangat mcema)
Tufculum intelligendum, quia Telegonus Circes & Vlyffis fi-
lius hoc oppidum condidit.Senfus eft autem, vt neque in Tufeu
lano poflideam villam,quxibi xdificia habeat vfque ad ipfam vr
bem . [Satis fupcrq, me benignitas tua Ditauit.) Donatum fibt
in Sabinis fundum a Moecenate Horatius fxpe teitarus, [Quod,
aut auarusjVt Chremes, terra premam;) Qm Chremes nomen fe
nis elt in Comcedi)S,ibi.n.fenes fere auan linguntur, videtur no
immerito Chremetem .auarumdixifle fenfus aut ; Non Aude-
bo mimos acquirere, quos thefauris conditos terrxfuff odiam p
quod aif nolle nummos habere plures , ^ opus fit, ac per quod
fqllicicam habeat vitam. [Difcimftus aut perdam utnepos.)Dif-
ciniftos pro negligentibusfolent dicere. nepotem autem vete-
res prodigum , ac luxuriofum dicebant , quia reuera folutiores,
delicacorisq. viflus folcant elTcqui fub auo nutriuntur.

I Bis Liburnis amice) Laudat Moecenacero, quod Auguftu in A5CEN,
bell^umnaualefequi decrcuic,feaucderclifiumconqueritur
dices, O Moecenas amice, ibis, quia decrcuifti ire Liburnis .f,
nauibus,q pro celetibus ,& aptis quibuslibet nauibus accipiun-
turinter aha .ppugnacula nauium paratus fubire oe periculum
Cxfaris.f. Auguiti,tuo periculo. Quid nosfup.f3ciemus,quibus
vi ta fit iucunda te fuperftite,fi contra.i.fi no fis fuperftes.g^rauis?

Aut legendum eft fi, ut Mancin.conllruit. Verum ne.i.an ne iuffl

.f. a ce perfequemur. i. continuabimus, otium non dulce.f. futu-
rum, nifi fimul tecum an nos lacuti hunc laborem mente, qua de
cecuirosnon molles fefre,feremus,& fequemurte,ueJ periuga
.1 fummicatem, Alpium, i. fummoyt motium, Italia ab Hifpania,

Gallia,& Germania diuidentiu cx parte, &caucafum monce Scy
thix inhofpi talc.i. inhabitabile pp frigora, uel fequemur te forti
peftore ufque ad vltimu finum occidentis.f.maris ? Roges. i. in-
terroges forte, qd.i.in quo.ego imbeliis.ac pa 9 i firmus, luue tuu
labore meo fup.labore? rhdet: Ego fum fututus comes in mino-
re metu, qui. f-metus, habet, i. oc^par, maior abfeores, ut auis af
fidens. i. incubas pullis implumimR .i.nondu plumefcentibus ti-
met magis relidis, q fup,fi adfit,n6fup. ideo quali (ir allatura p-
femibus plus auxilij,pro auxilij.fed fupp. qa certior eft qd pullis
fiat. [Hoc bellum, & oe) Sup. aliud militabitur libenter infpem
luxgratix.i. ut gratiam tueaflequamur. Non fup. ea fpe ut ara-
tra alligata ni tantur.i, arationem laborent, pluribus iuueeis mei.
ue,pro ueljiion fup. ut pecus mcum.i.grex ouium. mutet pafcua
Lucana Calabris,ante fidus feruidum.i. ante xftum canicularem.
Necfup.eafpe,ut uilla fup.me.i, candens, i.nitens,& fplendcs (ut
inEpift. Hos folosaiuntfapere&beneuiuerc, quorum Con.
fpicitur nitidis fundata pecunia uilIis)Tangir.i.xquip3ret ahitu
dine.mmniaCircxa.i. a Telegono Circes filio fabricata, Tufeu
li fuperni.i.mulcum edici.Benignitas.i.benigna largitas tua dita-
uit me faris fuperq.. [Haucl).i.nonparauero. i. noluero, fi detur
parare.i.comparare & acquirere, id quod ego aut premam.i.info
diam tetra.utChremcs.f.comicusauarus, aut quod eso perdam
... prodigam . utnepos .i. lubricor & perditus pucrdilcinau, ,i.
dilioluius & in omm luxuria diffluens .

H Aud pataueto)Ollendri poeta fe paruo etiam parto co- DOCT.

imueeir n ’ ^ defoffitm habes.qtTod dicitor in eum qui n5 ^
impetm neque profert fuas dotes. Sumptura ab auatis [liVaulV
humo dcfodicncibuSjUt apud Plautum Euclio .

E P O

IM Q. HORATII EPODON L I-

^ brumHenridGlareanunnotat.

Ode prima.

IV “fuumauilepitirais &iniegris

bu! iTTti.A»™ ■'■ “." g |„5 autcm dixilft videtur, quod a parte
inierptciaiio I)?' Hus Huiufmodi cantilenis etiam barbatana
dcnommatio prorfus ad eum modum.[ Amice

dones vtuncur,qu3nq hoc in loco Porphynoms or-

p„p„6„atula)N.mi^.argu.mettb«mloc^^

do, fi modo jj de bis polita coniunaione , fi m

reCte rcdjrgutus . Idem lu K . ^ ^ quinto

qumto . fextoq. verfibus ‘ fp.

Mancinellus cum Aio corpore & mente, pticer audoris & ien
& mentem. Quem qmdem doftum ac diligentem virum mi
ror cum Epodon legem ita prorfus ignorauerit.vt Iamborum lo
curn,atque^deo carminis Iambici ratione confuderit, ap«d
huc poetam optime habet . Quippe qui locis paribus nullo aho
vfus tic pede quam Iambo ac Tnbrachy.Quare in ho<: vetfu,Ro
ges tuum hbdre quid iuuem meo, non legendum eft laborem in
Sccufandi cafusjvt Badius legit. Nec in quinto poft, No vt fu au
xilii pro non vt adfit auxili , vt Mmcin. ex antiquo codice male
alleeac : Catmen .n. non patitur, quantumuis vetuUu mdicet co
dex . Adfic .n. legendum cll,& auxilij fynsrcAs elitCircaa tan-
gat mcenia)Tulculumintelligendum, inquit Porphyrion, quali

pocca 'non nominet Tufculum , Quid 11 hyperbole eft,adnimis
longam villam ottendendam,a Tufculo Circsum. vfque promo
torfum etiam in Latio f VtOde xvj. lib. iij. Quam fi Mygdonijs
regnum Halyatuci Campis continuem : Quod etiam innuit A-
cron,red obCcurare fatis : Nolo, inquit, continuare ageos Tufeu
lanos vAiuc ad Citcsum.

VITd£ RVSTICiE LAVDES.

od0 J j . tricoloi Tetraftrofhos : “M ,
jhii LlhurnU inter ait d namHm.

Eatvs ille,qui procul negotijs,
Vt prifea gens mortalium ,

Paterna rura bobus exercet fuis,
Solutus omni fcenore ;

Nec excitatur claslico miles truci;
Ncc horret iratum mare ;

Fonnnq. vitat , & fuperba ciuium
Potentiorum limina.

Ergoaut adulta vitium propagine
Altas maritat populos;

Aut in redufta valle mugientium
Profpeiftat erranteis greges :

*VlMTer ^riutileisq, fakc ramos amputans ,
fib4rbo- Peliciorosinferit:»

m Xjiu» Aut prtlfa puris mella condit amphoris:

D O N

Aut tondet infirmas oueis r

Vel cum decorum mitibus pomis caput
Autumnus aruis extulit ;

Vt gaudet .infitiua decerpens pyra.

Certantem & vuam purputs :

Qua muneretur te Priape , & te pater
Siluane tutor finium.

Libet iacere modo fub antiqua ilice :

Modo in tenaci gramine.

Labuutur altis interim ripis aqua: :

Queruntur in filuis aues :

Fontesq. lymphis obftrepunt manantibus:

Somnos quod inuitet leueis .

At cum tonantis annus hibernus louis
Imbreis , niueisq. comparat :

Aut trudit aereis hinc & hinc multa cane
Apros in obftanteis plagas :

Aut emite leui rara tendit retia,

T urdis edacibus dolos :

Pauidumq. leporem > & aduenam laqueo gruem
iucunda captat praemia.

Quis non malarum , quas amor curas habet.
Hic inter obliuifcitur ?

Quod li pudica mulier in partem iuuet
Domum, atque dulceis liberos;

Sabina qualis, aut perufta Tolibus
Pernicis vxor A ppuli : ♦

Sacrum & vetuftis extruat lignis focum
Lasli fub aduentum viri :

Claudensq. tcxiis cratibus litum pecus,
Diftenta ficcet vbera :

Et horna dulci vina promens dolio,

Dapes inemptas apparet:

Non me Lucrina iuuerint conchylia,

Magis ue rhombus , aut fcari ;

Si quos eois intonata fludibus
Hyems ad hoc uertat mare ;

Non Afra auis defeendae in ventrem meum ,
Non attagen Ionicus
Jucundior ; quam leda de pinguisfirois
Oliua ramis arborum ;

Aut herba lapathi prata amantis , & graui
M alui falubres corpori ,

Vel agna feftis cifa 1 erminalibus ,

Vel hoedus ereptus lupo ,

Has inter epulas, vtiuuat paftas oueis
V idere propter anteis domum ;

Videre feflos vomerem inuerfum boues
Collo trahenteis languido ;

Pofitosq. vernas , ditis examen domus ,

Circum renidenteis lareis.

Hic vbi locutus : hinerator Alphius,
lamiam futurus rufticus.

Omnem relegit idibus pecuniam;

Quirit calendis ponere .

("«Ur

"“f*.

Ui,.

Hoh. (

«Hic It,

dijun»

ii4r.

muif.

Eatvs ilJe , ) Hac OderuRtci vit£ lauilcS’ AN
commoda poeta fcribic,appcllatq. ante omnia
beatum illutn , qui fuis bonis patei na tura excf"
cec, &colit, & remotus ab omni foenorerniliti*

foto,& ciuium fallu. Scribitur aut codern metro.

L I

AfnVM{> quo & prxccJens . Prxtere.TCum duc vite cndicc (int homini
$»r<» Uit ruthea & vrb^na , antiquior elt mulco rulhca . prius enim rura
^fs coluerunt homines, quam vrbes haberent, neque folum anti-
quior cultura agri, ledciiam melior . Vnde qui eam colerent,
p:am & utilem uitam ngeee credebant . omnium enim rerum ex
quibus aliquid exprimitur, nihil ell agricultura melius, nihil vbe
Tius,niUil dulcius, nihil homine libero dignius . Dirigitur ea ad
duas metas, ad utilitatem & uoluptacem . Vtilitas quxric fru-
dum, uoluptas deledationem . Hinc Humer. Laertem lenien*
cemdeliderium quod capiebat e hlio colentem agrum, &eum
llercorantcmfaric. [Beatus ille) Virgilio quoque libro fecun*
doGeorg.aic: O fortunatos nimium Aian bona norinc Agri-
colas , quibus ipfa procul difcordibus armis Fundit humo faci-
lem uidumiultilHma tellus. Si non ingentem foribus domus
altafiiperbis Mane falutantum totis vomitxdibus undam &c.
podeaTequitur. Atfecura quies , Stfaliete uita, Diues opum
uariarum at latis ocia fundis Speluncx, uiuiq. lacus , ac frigida
tempe, Mugitusq. boum, moilesq.fub arbore fomni&c. £e
Schit hb.xiij. de Scipione maiori , inquit : Abluebat cor-

‘ pus laboribus rudicis fedum. Exercebat enim opere fe: ter-
ramq. ut mos fuit prifeis, ipfe fubigebac . [Procul negotijs,) Id
Hoium moledis urbanx uitx(uc prifeia gens mortalium) ho-

‘ 9 idw 3 principio genitos dicunt in agris padum quxreiices dl-

uedri , & incondita uiia uixille ; quibus herbx & arborum fru-
dus ultro uidumprxberenc,idemque nullo fublidio fulci du-
ram agebant uitam . Erant enim nudi , nullo neque xdium , ne-
que Ignis adinuento ufujcibo in diem qu^dto agreftesfrudus in
ufum futurum condere & feruare ad egedaiem ignorabant . Ex
pecimento deinde edodos & fpeluncas aiunt quxdde ad cuitan
dam vim frigoris , & fruftus feruare coepiffc . Demum notitia
utilium rerum percepta, ceteras quoqueuitx hominum com-
moditates breui tempore ede adinuentas , hxc & plura Diod. in
principio .[Solutus omni fcenore) Liber ab omni debito & ufa
ra . non enim iili fubijcitur aliquo pado feu neceditatis, feu lu-
cri caura.[Fcenore)Foenus (ut Pompeius feribit) appellatur na-
' turalis rerrxfrudusjobquam caufam nummorum fatus foe-
iius cd uocacus . Marcellus uero ait , quod fornus didum eft ,
quali fatus , uel fatura , eo quod pecuniam pariat . [Nec exci-
tatur) Vitx incommoda, quibus rudict carent, profequicur , non
cnimrudiciauaritixcaui^am militiam rubeunt,non nauigan-
di curam', non falutandi txdia . [ Clailico truci) Terribili cubx
fonitu . Cladicum prxterea dicimus & tubam ipram, & fonum.
£(lq. cladicum cuba retorta . quod Seruius docet libro vi), ^n.
Fnlc. vero lib. v . de xij . car. ait , quod clades equitum ordines
vocant, qui maxime vtuntur tubis. [Forumq. vitat) Forum iu-
dicatorum, & litium ell fcdeSjVt Marcell. docet . Forum elt ne-
gotiatoris locus. Forum ed in quo iudicia deri folenCjVt Fedus
aderit. [Superba ciuium limina .) Perhxcfalutationum ofHcia
innuit . hinc ait poeta lib.ij. Georg. Si non ingentem foribus do
musaitaruperbis Mane falutantum cotis vomitxdibus vndam.
[Ergo aut) Rudicxvitx commoda, atque obledationes incipit
explicare, primoq.de verno tempore . [Vitium propagine,)
Id ed dirpe. propagationum vero genera, ac modus legito apud
Emclplj* Colum. lib.iij. Cuhuras autem vitium &arborum Emolphus
Athenienlisinucnit.vt Plinius feribit libro vi). Actonait: A-
dulca pro adultarum quod minime probandum ed . Nam (vc do
cet Colum, lib. iij.) Propago tertio anno a matre feparabitur .
Palladius etiam frribic . Propagines poit biennium radicatas
transferendas-. [Maritat populos) Hoc ait , quoniam (vc feri-
bit lib.ii). Colum, de arbudis) Vitem maxime populus alit,
deinde vlmus , deinde fraxinus. Plinius etiam lib. xviij- de vm-
bris arborum, feribit populo nullam elTe vmbram .ludentibus fo
lijs . Scribit item , ^ vlmorum leuis ed vmbra . etiam nutriens ,
quxeunque opacae . Scribit item arbores maritare , nili validas
jnimicumefle, cnecantcvclocivitiumincrcmento. Propterea
igitur Horae, ait: Altas maritat populos . Ee Colum, libro ii),
docecarbores fexco anno Ii iamhrmx videbuntur maritandas.
[Redufta valle,) Id cddcprelfa, velfecreta, quaGretrodufta.
VdUu Sunt enim valles loca, qux montibus fubGdunc. Conuallis(vc
Q*H4ll{i. inquit Fedus) cd planicies ex omni parce comprrhenfa monti-
bus , collibus ue , vallis autem duobus lateribus inclufa plani*
ties. [Inutiles falce ramos amputans) Acron ait, putatorem
(ignac, quod quidem minime verum ed , nam ille cantum Ggna-
cur, qui parat iniicionem . Vnde etiam Maro lib. ij. Georg. ait.
Aut rurfum enodes trunci rerecaiuur,& alte Finditur in folidum
cuneis via, deindcferaces Plantximmictuntur. Nafoitemair,
Veneris iiilicto, fac ramum ramus adoptet. De inlicione autem

B £ R. 105

videto Plin. lib.xvi).[Prefri mella) Preffa ait, quoniam preflis fa
UI5 mella dcHuunc. Vnde Marolib. iiij. Cieorg. ait : Mella pre-
mes. Sunt autem mellis conficiendi tempora duo . Ver, atque
Autumnus , fed vernum fuauius caiididiusq. , ac omnino prx-
itancius autumnali cd. auAor And.lib. ix.de Animalibus. [Am
phoris ) AmphoravaGsgenused.aGrxcis aVfxftfVt dicitur.
[Tondecinfirmasoueis,) Id cd imbellices & molles. Vnde o««.
Maro lib. iij . Georg. ait , Glacies ne frigida Ixdati Molle pe-
cus, fcabiemq. ferat, turpesq. podagras . Colum, etiam libro vi),
appellat pecus moliidimum . Prxterea Palladius lib. vj. de Ma-
jo, feribens, docet locis temperatis eo menfe ouium celebran-
da cireconfuram. docet item quo vnguine perungendx line, ve
toto anno curentur. [Vel cumdecorum) Autumni commoda Autuum
narrat. [Decorum caput) Poetico more Autumnum defcribic,
quad corporalem Deum pomis coronatum . Fedus inquit , Au-
tumnum didum, quod tunc maximeaugeanturhominum opes
coadis agrorum frudibus. [Vc gaudet) .r.ipfcrudicusjvc au-
tem nunc pro, quam exponitur . (icuc item inferius ibi • Has in-
ter epulas, vtiuuat padasoues videre properantes &c. Eritq.
tunc admirandi aduerbium . Polfec item exponi vc quemadmo-
dum. [Certantem &vuam purpurx) Nigram vuam inteliigic
mixto rubore quodam . Purpura .n. picis edin concha degens,
qux florem illum tinguendis expetitum vedibus inmedijs ha*
bec faucibus , liquoris hic minimi ed in candida vena , vnde pre-
tiofus ille bibitur nigrantis rofxcolore fublucens , reliquum
corpus derile. Audoreft Plin.lib.ix.[Muneretur)Plin.lib. xviij.
rcnbic,q< olim non gudabant nouas fruges , aut vina, antequam
facerdoces primitias libaflenc. Aruorum autem Sacerdotes Ro
mulus in primis indituit.[Munerecur)Munero,& muneror adi
ua in fignificatione rede dicitur,inqui t Porphyrio. Pnfeianusq.
lib.vii). docet, antiquos mulca huiufmodi procuiiile. vt partio Sc
partior, r€uerco,& reuercor&c. [Priape) Is Deus non folum m vriafut.
vrbium templis, fed in agrellibus quoque locis, canquam vinea-
rum, atque hortorum ciidos celebratur fruduum fures cadigas,
ei facra cum tiru,& ludo Gebanc .fabulantur antiqui Dionyli ac
Veneris filium fuiffe afTeruntq. nonnulli prifcos illos , cum uel-
lenc hominum pudenda occultius nominare . Priapum dixiiTe ,
audor Diod. lib. v. Et nos latius lib. iiij. Georg, [Siluane tutor
finium)Hoc ait, quoniam Siluanus aruorum etiam deus ed.hinc
Virg- lib.vii). air,

Siluano fama efl yeteres facrajfe Pelafgot

Arnorum pecorif^;deo, lucum^i denique:

Qui primi fines aliquando habuere latines.

[Liber lacere modo fub antiqua ilice) In antiquiiTimo cod.ma*
nente in fummi Pontificis bibliotheca apud xdem S. Petri in Va
ticano hocfuperiori coniungicur,in aliquibus etiam diuiditur.
Acron]Porphyrio,& Diomedes coniungunc,& icaagendu ed,
namrupenorifencentixhxrec. Dixit enim Vel cum decorum
mitibus &c, [Libet) .f. rudico, placet autem magis, vc fint verba
ipfius Horacij,{icuc fuperiora, ad Alphium faneratorem , quam
ipfius Alphi), vt Acron , Porphyrioq. voluerunt. Vnde Hyemis
etiam commoda in tudica vita narrabit ficui fuperius, & Verris
& Autumni . Prxterea, quo pado potuide vrbanus ciuis rudi-
cas voluptates narrare, & oliua^uc lapathum & huiufmodi prx
ponere delicatis cibarijs,quibii*uerat aduetus > Horatius ergo
illuc ufqueprofequi uidccur . Hxc ubi locutus, quo in loco fum
ed fupplendum. Tenaci autem gramine dixit, quoniam gramen
geniculatis,ferpitincernodijs, Crebroq. ab ijs & ex cacumine
nouas radices fpargic,iumencis herba non alia gratior , fiue viri-
dis, fiue in fxno ficcata, quode graminum genere feptem inter-
nodia habet ,edicacidime capiti contra dolores adalligatur.

Gramen denique capiti circundacum fanguinis e naribus dufio-
nes fidit. Plin. feribit lib. xxiii) . [Obdrepunt) Circunfonanc*

& obmurmurant . [Queruntur aucs) Queruntur ait, quoniam
ueeeres omnium animalium uoces, prxcetquam hominis quere
lam dicebant , ut Porphyrio aderit . vnde Virg. ait : Et cantu q-
rulerumpuntarbudacicadx. Item, Et ueterem inlimoran*
cecinere querelam . Et de bobus, Atque omne querelis Imple-
ri nemus.[M3nantibus)Exeuntibns,ac produencibus.[Somnos
leues) Perpetuum Somni Epitheton. Marolib.v. Cum leuis
xthcreisdelapfusfomnusabadris &c, Deinde inquit, Ipfc
uolans tenues fc fudulit ales in auras . [Ac cum tonantis) Nuc
Hyemis commoda ad rullicam uitam explicat. [ Annus hiber- Hitrri»’,
nus,)Idcd hyems ipfa,cd.n. fynecdoche totum pro parte. Hi-
bernus aiit ab imber dcfcendic, dempta in Utera, ut a patre pater-
nus, & a matre maternus . Imber autem pro pluuia,S{ omni hi‘-

inorcponitur.[Imbtcs).i.pluuias.Plin.hb.ij.fccibic,qu6d a ter-
ra

Amitti

OSirM

Conchy-

Khahm

Stari

ta caligo IwmiJs , & P'“P‘“ f™u‘ljturl[To’ia lo-
,0 fuohmc ^taper pote^^ Var. ftr.bi.

Ui5).i.acns.q“' Ibi .Manet fub loue fri-

I-Jos etiam lati as diximus p aeris, quoniam fi nu

gido .enator . Tonantis antem Ionis dicltn .aet^

bc luaetutflitus aut .apot^ silongiote ttadn nitantur, .fulge
i,. St ctuinpat “‘‘“ ■ft i, i . [Plagas) Dc ijs late in

OJ ^"mrrASeui) An.itesVtticteuutupales, vt fcrtblt
Ode pt ma. [amtei I [‘,cahs, quibus retia in vena-

v'cl m alcupio rufpenduntut . Qui ait tramite legit non ,

’ V.™ rnm etiam antiqui textus amite habeant. Et ver-

f'^3mniiltet,ellet enim iSi Antibachius.quem .erfus lam-

u nn recepit leeenilo autem Aut amite, pes erit DaSylus ,

SSSfco,e'?iW

?ulas rUoloO Appofitio eft.[Laqueo).i. pedica . [Aduenagrue)
niliomquo venire grues. Plinius libro deamo otlendu , hc-
fti & dcomjs veniunt, fcd grues Hycmis , CH^onias v«o
tis aduenas dicit clfe . [Prsmia) Appofitio eft . [Quis non ma-
larum) Concludit prsdiais commodis, & voluptatibus queque

pode obliuifci auaritix,& omnium cupiditatum . [Malarum fup

plc)Rerum,reucupiditatum.[Amor)Auaritiaipra,qu2quidem

vebanis incffe folct , id autem ad illud retulit . fo utus omni fa-
nore. Nec exercitatur claflico miles truci &c. [Quid fi pudica)
Vei quod vtrunque enim cil in antiquis codicibus. [Quid) bup-
ple erit ? quafi dicat voluptas maxima , quod autem pro fed ex-
pone, ficque fentencia iungetur illucusque .No me Lutrina &c.
flnparcem iuuet Domum) Tuncmulierinpartcmiuuat do-
mum.cum & ipfa quoque, vt vir, aliquid operacur.quod inferio-
ra, dcclarant.[iiabina qualis)£uuen.cciam Sac.vj. Sabinas & apu-
las mulieres laudat aic enim. Incadlior omni Crinibus efFufis
bellum dirimente Sabina, at pauliopoltinquit.Malo Venulina,
qii,am te Cornelia maict Gracchorum. [Pernicis Appuli.) Id e(t
celeris & impigri. [Sacrum focum) Dijs enim Penatibus facer
«Ii, vt etiam Acron affecit. Porphyrio item feribit. Focum effe
Deorum Penatium aram.Sucautem Penates omnes di), qui do-
mi coluntur, de his Seruiuslib.ij.Aen.[Vetuttis)Pcridficca olie
dit.[Subailuentum).i.anteveI circa. Virg.lib, ii). Georg. fub lu-
cem exportant calathis, pro ance lucem, vt etiam Prifcianus edo
cer.[L*tuin pecus) Pingue.[Diltcnta) Plena ladis.[Siccec)Mul
gcndo,rcilicet.[Horna vina)Hornum exponit Nonius ipfius an
ni ■ Porphyrio autem huius anni . Sunt qui velint dici ab hoc &
anno, dixerunt enim hornam frugem , qux hoc anno prouenit .
[Dolio)Dolia vafa grandia dicuntur, quibus vinum reconditur .
Auctor eff Nonius . [Inemptas) Sic etiam ettin ancicjuo textu .
Virg.quoquede ruUico renelib.iij.Georg.dixic.Seraq. reuertes
Node domum dapibus menfas onerabat inemptis. [No me Lu
crina luuerinc conchylia &c. Ordo cff,N6 me magis iuuerinc.i.
dcledaucrint Lucrinaconchylia , magfsue rhombus &c. [Ma-
gis). f.quam dapes inempix.[Luctina conchylia) Olhea intelli-
gic,nam Sergius Orata primus optimum faporem oltreis.Lucri
nis adiudicauic A. Brundufio poitea adueda offeea comparce-
bantur in Lucrino,audor eff Pli.lib. ix. Strab. etiam lib. v. feri-
bit. Lucrinum (inum c.iptandi^ffreis vberrimum. Sunt autem
oltrea pifces tilicea teff.i inclunTOuid. lib. v. Falt. Oltreaque in
conchis tuta fuere fuis.Conchylia vero funt ex genere purpura-
rum, vt offendit Plin.libronono . [Rhombus) Pifeis clt planus,
cui dextrum latus refupinum eft , vt idem libro nono feribit . Ec
Martialis aitjQuamui^ lata gerat patella rhombum . Rhombus
latior eft tamen patella. Plinius libro nono, capite quinquafi-
moquirto docet. [Rhombum Rauennx optimi faporiseflc,
[Scari) Sic eft in antiquis codicibus . fic etiam in Plinio, non au
tem /caun.grxce etiam ok«§®- dicitur . Plinius libro nono capi
tedecimoquinto fcribitfuatcmpeffate fcaro principatum da»
tum fuiiiejquiafolus pifcium dicitur ruminare, hetbisque vefei
non .alijs pifeibus . Carpathio maxime mari frequens, inde adu»
dos Tybeno Claudio principe Optatus Elipettius prxfedus
claffiinterHoffienfem&Campanix oram fparfos difiemina-
uit &c. Gellius prscerea libro fcptimo c.ipice decimofexto .iffe-
mVatronem fcripfinc fcaros Cilices prsffantiorcs aliis . [Eois
Hudibus).!. Orientalibus propter Carpathium pelagus dixi, ubi
Icarorum maxima copia vt offendimus. Carpathium vero pela»

ITr * Cyprum, vt feribit

btr. hb. iij. [Eou) Per arpirattonem antecedentem hic feribi
d bec,nam venu ab cos.quodeffd.es & Aurora. Eos i mane
plenqucnon al^pirani mdc venit Eous eoa eoum , femper oro»
duda pruna . Lkous vero cum h corripit femper . [Intona^ta .)

D O N

Prifcianus libro nono feribit Horatium Jioc loco intonata «r
lulifle analogiam pro mronita . [ Intonata) Sonora effed

[Hyems) Tcmpeltas . [Afra auis) Gallinam Numidicam dieff
vt feribit Porphyrio. Plinius etiam libro decimo meminit d
Numidicis auibus in parte Africr Numidia . Varro autem hb
iij. fcnbic, Gallinas Afras fuilfe grandes, & varias , qm pt‘
penuriam fuo tempore magno venibant, idem Plinius libro dc
cimo, capite xxix.fcribitde Meleagridib. Africx gallinarum ec
nus gibberum varijs fpatfum plumis . Qux nouillims funt pe-
tcgrmarumauium in menfas receptas &c. [Attagenionicus)
Hanc auem maxime Ionius celebrat, vocalis eft alias, captus ve-
ro obmutefccns , quondam exiftimatus inter raras aues vt Plm.
afletit libro decimo. [Ionicus) Ionia Carixiunda eft, in id
nia autem Miletus, atque Ephefus optimx vrbes , atque clarifti.
nix,vt feribit Strabo libro xiii). [Iucundior,quam) Innuica-
grorumfrudus cetera alia fiiperare. [lucundior) Supple eft.

LLapathi) Huius herbx vis rudus facit, vrinam ciet cahgmem

oculorum difcutit , nec a malua difTimiles effedus habet,vt feti
bic Plinius libro XX. fcnbitur autem cum th. [Malux) MaU
ua grxce>*«xftx’'<^icitur, ab emoliendo ventre, vt innuitPlU
mus libro xx. prxtercaMaxwiJ*, molliofignificat,#*csM&veto
mollis dicitur . Offendit autem Poeta agrum vitta pomorum
commoda, afferre, quoque falutiferas herbas. [Terminali-
bus) Termino facta fiebant, quod in eius tutela fines agro»
tum effe putabant , denique Numa Pompilius ftatuii eum ,
qui terminum exaraffet,& ipfum,& boues facros elfe. Au»
dor eft Feffus, qui etiam feribit , quod Termonem Bnnim
Terminum dixit . Eft autem Termon Grxea didio , qux no-
bis Terminum fignificat. Ouid. prxterca libro j. Fafforumx,
Calendas Marti), id eit dic xx . Februarius Termino deo facta
fieri folita ,quem duo domini de parte diuerfa coronabant, bi.
na ferta , & bina dona ferentes • inde communis terminus fpar-
gebaturexfo agno vel ponaladente . Vicina omnis ad dapes
lupplex conueniebat , cantans Termini laudes . Dionylius
item libro ij. feribit Pompilium iuffiffe vnumqucnque citfun-
feribere fundos fuos,facrosq, finibus lapides apponere ,lapi-
desq. ipfos facraffe loui Terminali, ftaniiffe deinde ei facra
quotannis omnes die conftitutafacere fuper locum ipfum co-
euntes, hoc Romani Terminalia a Termonibus uocantjfincsq.
ipfos vniusliterx mutatione a noftp lingua, inquit Dionylius
proferentes. Terminos appellant, quos fi quis occultauifret,
aut tranftulifTetjfacrum eum effedei lege ftatuit ita vt volenti eu
occidere, tanquam facrilegum , & fecuritas adeffet , & purgatio
pollutionis. Deos enim putabant Terminos, facrificabantq.
eis non animatum aliquod, neque enim pium eft cruentare lapi-
des, fed pultes & liba, atque alias quafdam fruduum primitias,
hxcex Dionyf. [Hcedus) Is (vt Varr. feribit) didus eft quafi foe
dus . fic enim Sabini dicebant , itli etiam fircus . Romam vero
hircus dixerunt. Loco enim,f, Sabinorum . Romani afpiratio-
nem ponebant, vt aiunt. [Has inter epulas) Poft ciborum fru-
galitatem enarratam , alias etiam explicat uoluptates . [ Vt iu-
uat ,) Id eft quemadmodum ,feu quam vt diximus , [Pofitosq.
vernas) Ordo eft . Et videre vernas , appofitio examen ditis do-
mus politos circum renidentis Lares, politos autem, iiiqitn, cir-
ca Lares, id eft focos , quoniam (vt etiam oftendit Coi. lib. xijO
villicus rufticus epulancirca Larem domini focumfamiliarem
femper confuefccre debebat, & idem Horac-Sat. vj. lib. ij. de vita
eiiam tuft. ait,0 nodes, c®nxq.deum,quibus ipfe mciq. Ante
Larempropriumvefcor,vetnasq. procaces pafcolibacisdapi-
bus . Ternas autem filios intclligit . [Vernas) Vernx appellan-
tur ex ancillis ciuium Romanorum Vere na ci, quod tempus an-
ni maxime naturalis foecurx eft , hic aurem vernas pro natis po-
fuit. Nam & Maro lib.ij.Georg.de ruftica vita aic. Interca pen
dent dulces circum ofcula nati . [Ditis examen domus).i. quod
folet eff e in domo diuicis,cui plurcs ancil!x,plures vernas cciut .
[Renidentes Lares) .i. fplendcnccs focos . Colebant enim do-
nii Lares in ipfo foco, qui deorum penatium ara eft, uteci.i l'or-
phyr. edocet. VndcNafo quoque Trift. hb.j. de vxore, inquit- r
Illa fed ante Lares fparfis pi oftraca capillis . Contigit extinftos
ore tremente focos. Cato item in re ruftica ait. Paterfanultas
vbi ad villam venir,vbi Larem familiarem falucauit, fundum eo-
dem die, fi pot eft, circumeat &c. Deinde inferius de villici
ait . Focum purum circunuerfum quotidie peius quam cubitum
eat, habeat . Calendis, Nonis, fertus dies cum erit, coronam m
focumindat , per eos icaqne dies Lati familiari pro copia 'i*P‘
plices . Et Colum, hbtoduodccimo dc Villico , inquis*
luefeatq. rufticus circa Larem domini focum familiare® 1«®-;

L I B

per f puUfi . Brgo Lar eft ipfe focos. Bt Tibul.inquit.Vos quoq.
felicis quondao> nunc p.iupens agri Cultodes fcriis munera ve
ftra L 3 res.[HJBC vbi locutus).f.luin, inquit Horac.qd' magi» pia
c«,vt dixi, quam vti Acron.Porphyrioq. exiltimant,verba.r.fuif
fe Alphi), q» h cifct AlphiuSjipfe hucufquc ab ipfo principio dixif
fjjjtion lancum ab illo verfu Libet iacere,vt putant quida. [Fce
' nerator) Maiores noftri in legibus pofuere furem dupli condem
narijfoencratorem quadrupli. Quanto peiorem ciucm exilbma-
rint faneratorem, quam furem, hinc licet exiftimare . Bt virum
bonum cum laudabant, ita laudabac,bonu agricolam , bonumq.
colonum, amplilfime laudari exilhmabatur , qui ita laudabatur,
Cato fcribic in re ruft. mento igitur in foeneratorcm Horat. in-
uehitur. [Redegit) Collegit , exegi tq. d debitoribus fuis pr*dia
comparaturus, cognofcens iam runicx vitz oblefiationem , iu-
'IdiM cunditatemq.. [Idibus) Idus vocantur dies, qui diuidunt men-
fem, iduare .n. Etrufca lingua diuidere eft . Vnde vidua quali val-
de idua, aut vidua .i. a viro diuifa . Au Aor Macrob. lib.j. Sacurn.
Cilad* [Calendis) Calendz initia menliiim dicuntur a calo .i. voco

Nam minor Pontifex noux Lunx primum obferuabat afpeftu,
vifam regi facriEculo nunciabat , itaque factificio ab tege & mi-
nore Pontifice celebrato,idem Pontifex calata. t. vocata in Ca-

f iitolium plebe iuxta curiam Calabram quot numero dies a Ca
end. ad Nonas fupereirenc, pronuntiabat , hinc & ipfi curiz, ad
quam vocabantur.Calabrx nomen datum ell,ideo autem minor
pontifex numerum dierum , qui ad nonas fuperelTenc , calando
proferebat,^ poft nouam Lunam oportebat Nonarum die po-
pulares, qui in agris clfenc , cofluere in vrbem accepturos caufas
feriarum ab rege factorum, fciturosq. quid effet eo menfe facie-
dum, vnde quidam hinc Nonas xUtmant diftas , quali noux ini-
tium obferuationisjucl gj ab eo die feroptr ad Idus nouem dies
putentur . Auft. Macr. lib. j. Sacurn. [Ponere) Apud alios .f. foe
noris caufa, per quod oftendit poeta non facile quenquam difee
derc polle ab auaritia,& folita foenoris cupiditate .

ACR. -r^ Eatus ille, qui procul negotijs,)Lausvitxrufticx. Virgil.
^ * |-<?0 fortunatos nimium fua fi bonanorint Agricolas. [Ne-

J_^gotijs) Litibus, fiue difficultatibus vrbanis. [Vtprifcages
mortalium ,) Antiquitatem fignificat, cuius aurea fecula credita
func,quod procer ciuieatum munitiones omnes in agris viuebat.
[Exercct)Colic . vt,Exerceiq, frequens tellurem,acque imperat
aruis . [Solutus omni foenore : ) Liber a debitis & a fcenorc .
[Chffico miles truci)Terribili tuba . vt Nec fomnos abrumpit
cura falubces.[Horret)Timec.[Foiumque vitat, & fuperba ciuiii
Potentiorumlimina.)Salutationes pocentiorum vitans,vt Si no
ingentem foribus domus alta fuperbis . Mane falucancum totis
vomit xdibus vndam. [Adulta) Pro adultarum, qux iam duci, &
propagari poffint. [Altas maritat populos)Coniungit.Sic enim
maritat hicdixit,vc fupraviduas viribus carentes . [In reducia)
Dcprc{rc,fiue fecreta,aut certe flexuofa.dum fequitur monces ,
[Errantes) Libere pafccntcs,uc ille meas errare boues. [Inuti-
lesque falce ramos amputans) Putatorem fignificat atbotum .
[Fe]iciores)Fertiles.vt Exit ad ccelum ramis felicibus arbos, aut
prclTa puris mella condii amphoris, hoc ell fauos premit, vt a ce-
fi feparct mei linccrum . [Aut tondet) Qux in xftu velleribus
premantur. [Mitibus pomis)Velutidee(luumnimietate. [Vc
gaudet infitiua decerpes pyra) Proprij laboris, vt Infere Daphni
pyros, carpent tua poma nepotes . Certantem & vuam , vt Pur-
purex precixque . [Quamuneretur te Priape, ) Dignus donis
deorum.[Siiuane tutor finium)Cu(ios agri, fiue fruduum. [Li
bet iaceremodo fub antiqua ilice) Antiqua magna, vt Forte fub
arguta confederat ilice Daphnis, hoc efi refugio apta pallorum .
[Tenaci gramine) Quod terram radicibus llringat & cefpite.
[Interjm)Pro interea. [Fontesque lymphis obllrepuncmanan-
tibus)Strrpicu fuo Somnos ruadent,vc Sxpe leui fomnum fuade
bit inire fufurro.[Quod)Quxres,vt Terentius . Qui habet fa-
lem,quod in te ell.i.qux res . [Annns hibernus louis) .i. hyber-
napars annj,vc lupiter hiimidus Aullris. [Comparat) Colligit.
[Trudit) Excludit, expellit, vt Frullra trudentes pedore monte .
[Multa cane)Fccmini generis canem dixit.vt Vifxque canes vlu
lare per vmbram . [In obllantets plagas ,) Fugx aprorum oppo
litas plagas, hoc ell retia, vt retia rara plagx lato venabula ferro.
[Amite)Pertica. [Leui) Limpido, gracili. [Turdis edacibus do*
losiPauidumque leporcm)Epitheta fingulis dedit, turdos edaces
dicedo,& pauidus lepores. [ Aduena)Quia tranfmarinx funt , vt
Strimonix^. graues.[Qjii s no malarum, quas amor curas ha-
bet,) Amorauaritia habens mala curas.i.cupidiiates . [Piidi*
ca ) Calla , ut callum feruare cubile coniugis , Si poffit paruos
educere natos. Sabina qualis exempla pudicitix a mulieri*

er . 104

bus ruftrcis fumpta. [Pernicis) Celeris, velocis, impigri, vt, Pro-
genuit pedilxis ci.ic-iein & pernicibus alis . [Sacrii vcculil^ ; Dijs
enim pen.itibus faccrcll . | bxifuat iigiiis focum) Vt pull lalm-
rem diligentia & (ludio reficiatur vxoriv. [CJaudcnsq texr 1 » era
tibus) Crates a palloribus ccxiconlueueruniad mutadas pecu-
dibus manliones, vtappolitx gr^es muniant ab lacurlione fera
rum : vt ,Ctim fremit adcaula^[Lxtum) Aut fo-cundum , .lut
pingue. [Dilieiica) Plena , vtLuc. Dillcntas fiteant pecudes.

[Horna) Dulci nouella. [Dapes inemptas .ipparct) buo labore
prxparatas, gratuitas : vt , Dapibus menfas onerabat inemptis
Vxor . [Lucrina) De Lucrino Baiarum lacu . [luuerint) Dele-
dauerint,vc iuuateuaiille totvrbes Argolicas. [Magis ue ihom
bus) Rhombus & fcarus pifees funcpreiiofi &rapoie, & rarita-
te. [Hyems) TcmpeltaSjVtjDumpelagodefxuicHyems. [Afra
auis) Struthio. Attagentes autem in Ionia abundare dicuntur.
Ecatcagenmafculini generis dcclinauit. [Quam ledadepin-
guiffimis Oliua ramis) Nullas diuiiias boni agri frudibus con-
ferendas. [At herba lapathi) Oftendere vult agrum prxtcrvtili-
tatem frudum etiam herbas falutares afferre.[Vel agna fefiis cx
fa Terminalibus,)Ad exciudenda.n. iurgia Terminaliorum dies
fuerat conditutus, qui per epularum fcdiuitatem cxlis agnis fer
uari faceret fines condi tutos . Siue in honorem mortuorum ip-
fe colebatur dies, & pod Parentalia, eo quod in facris Termini
poneretur.[Vcl hoedus ereptus lupo)Fadus gratior ex perdito .
[properantes) Fcdinancesad dabulavtipfeladx domum refe*
rentdidenca capellx Vber3,[Fcflbs)Ipfo Jaborc,vt, Afpiceara»
traiugo referunt rufpenfa iuucnci.[Pofitosq. vernas,) Pueri do-
minati vernxdicunturjVt,Vnus vernula, tres domini. Examen ve
ro ad infantium fimihtudinem retulit . [ Renitentes) Splenden-
tes . aut vult, aut garrulitate. [Lares) Focos, metonymicos. [Hxc
vbi locutus , fcenerator Alphius) Fceneratorem quendam indu^
cit Aiphium,qui laudans vitam rudicam, commoda tame fceno-
ris non omittit . [Omne relegit Idibus pecuniam) Tanquam
enim eum pro fcenoris lucro iam receptx pecuni^ poenitetet ita
recolledam Idibus , Calendis properat commodare . [Ponere)
Deponere.

B Eacus ille, qui procul negotijs,)Hxc Ode laudes rudiexui F O R
cx continct.negotia autem hic moledtas vrbanx vitx vule
intelligi.[Nec excitatur cIaffico)Et reliqua elegatcrode-
dit incomoda vitx quibus rudici carent.[£t fuperba ciuium Po-
centioIl;limina.)Sa!utationu officia dicic. [Altas mari populos:)
proprie maricariarbores dnr,cum vites his adiungiuur,led fpe*
ciem,pro fpecie pofuii . non.n. populi maritari, fed vlmi folenc .
hinc autem iam comoda ruilicx vitx enumerare ac deferibere in
cipic.[Vel cum decori mitibus ponis caput Autumnus aruis ex-
tulit :) Poetica fantafia finxit autumnum, quafi corporalem deu
pomis coronatum.[Inruiua decerpens pyra.)Merito infitiua,na
pyrorum arbores qux fponte nate funt,neccfle ed dura, atque a-
fpera poma dent. [Qua muneretur te Priape,)Ec munepo,& mu
neror in adliuafignationeredle dicitur. [Queruntur in filuisa-
ues;)Queruntiir, inquit, qm veteres omnium animalium voces,
prxterquam hominis qrelam dicebant. Virg.denique| Et cantu
qrule rumpuntur arbulta cicadx, inquit, & de ramis . Et veterem
jnlimo ranx cecinere querelam, & de bobus. Atque omne quere
lis Impleri nemus. [Fontesq. lymphis obdrepunt manantibus :
Somnos quod inuitct leueis.)Suauis elocutio.Fontes obdrepue
quod Somnos inuicec. [At cum tonantis annus hibernus louis)

Annus hibernus pro hibernum tps anni. Nota autem fynccdo-
chen ede annum pro parte anni dicere, fic & Virg.-Nunc ftodent
filux,nunc formofiffimus annus.[Aut emite leui rara tendit re-
tia,) Amites hodicq. appellantur furculx, quibus retia in vena-
tione, uel in aucupio rurpenduntur,& ed figura epexegefis, quia
retia doli funt. [Quod fi pudica mulier in partem) Non ait g» fi
& pudica vox rudicis contingat, qualis Sabina. Nec.n.exidimai
difficile elfe rudicam vxorem pudicam , cum omnes pudicas efie
incelligi uelic,fed hoc air,q' fi vxorem habeat , qux alioquin pu-
dica ed , poted autem vti que accidere ut ed confuetudo rudica,
vt vxor ei non fit, uel quia nondum dufla ed,tiel quia aliquo ca-
fu adempta fit. [Sacrum vetudis extruat lignis focum) Propne
hoc vitx rudicxell, focum amare. Sacrum autem dixit, quia ara
deorum Penatumed focus. [Gt horna dulci vina promens do-
lio, )Horna,vin3 dnr huius anni, non ergo dulci dolio, vt diSum
ed,fed translato epitheto dulcia uina intelligamus , hoc quoque
ad idioma ruilicx fimplicitatis pertinet, hornum uinum bibere .
[Dapes inemptas apparet)Virgil.anu ed,fic& illecu de vita tu-
Itica loqueretur ait.Dapibus menfas onerabat ineptis. [Nome
Lucrina iuuerint cochylia, Magis ue rhombus, aut fcarij Si quos

cois

E P O

n .."Hhu! ad hoc vertat marc:)Intell]gl vult

eosidton^tafluft - „,,^mjrieire,&c!iffi':jlefierivc ccjn Ic-i-
fcgrosjpifccs 1« Ori «iolencn tempeflacis adduxeric .

lU capuntut f,?'" "N^audici d,cit.[Non

[Nou ?“" ^“‘„nas fccnainino gencte vulgo dicaj.
ateageu V'"r|,"„o „enerc hic diact.t. Attage autem

aKenclendumqi>o«", iJimiAibita Ionicus veroabfoniadi

aois ACatica .nett vtba Epia" fut. [Vcl Agua feH.a

* ^iuXt Vtl hmdut “ eptua h.po,)Iucundeexprcffic
cifj 1 rvidete Mbs vomerem muetrum bo-

Collo [m£mes languido) Hoc Viigilianum illud ell. Afpt
e^r. u.o referunt furpenfa iuuenci.Langu.do autem collo.

ri?T«h°oc voluptas domino hoc cogitant, quantunivtihta-

IjI.o & vti^ue V r , rpofitosq. vernas, ditis cx-

tis ex (i qui vecns diicm domum faciunr.hinc di-

Tm^r uue“ t’em , aX

J ul^in?elligas,com de ruliico patre familias loquitur. Hic vbi
taiusfaneraior Alphius, lam lam futurus ruUieus.) Etreli-
oua Uiuiffime poltrcmo Bnxlt hac non de Tua perfona didta e_f
?e fed de euiufdam fceneratoris , per quod vult iniell.gl , nemme
neVeite quid iucuudita.is habeat tuliica vita , nec tamen qu.fqua

ab ea in qua t5rueuerat,poteIl dlfcederc. Omnem rehg.t Idibus

uecuniam.[Quirilcalddisponcre)Exigit,inqult,a debitoribus

Eecuniam, comparaturus pridia.icogitaiis lucund.iatem v.ti il-
lius, quam in tnHicis laudat.fedrutfum ttimulaius cupiditaie pe

cuniarum, quirit eam fcenon dare .

B Eatus ille) Rufticam vitam lultis laudibus celebrat dicen.s
ille beatus fup.eli.qui procul negotijs.i.mercaEibus,& fol-
licitudinibus vrbanis exercet, vtprifca, i. piimi fcculi gens
.i.genus mortalium, rura patcrna.i, patrimonio libi acquilita,bo
biisfuis.i.proprijsjexiftens folutus omni fcenore.i. dibito exol-
uendi fanorU tum nihil ad vroram acceperit, liber; Nec iple mi
Ics ertra non militat, excitatur, cruci. i. feroci, & ad ferociam inui-
tanti,( l.illico.i.tuba: fonitu bellicum canente, nec horret .i, cum
horrore nonfotmidat, mare iratum .i. como tum ventis, quia no
nauit^at & vitat forum .f. iudiciale .i. lites & fupetbia limina ci-
im mpotentiorum.i.nulli clientelam, quia nullius eget patioci
nio priil.u Ergo qui alienis curis vacat,aut mari tat .i. toiungit,
qiiafi indilToIubili matrimonio altas populos propagine.i.Ilirpe,
& palmitibus vitium f. quas vites habent adulta, i. ad iuftaro sta
tem pcrdufta. Aut profpeftat .i. procul .ifpeftat greges mugien-
tium. i. boum, errantes.i.Iate & libere pafccntes, in valle redufta
.i.incurua collis ambitum fequente,& ipfa amputans falce.i.cul
tro incuruo, ramos inutiles, infruftuofos, inferie feliciorcs.i. foe
cimdosperociilationem aut inlicionem.aiic condit amphoris .i.
valts larecireunbtis,dumfiunt,pHris.i.mundis mella, prclb.f. e
fauis.aut codet oues infirmas, vellerum oncre,auc fcabiedepref»
fas. [Vcl cum Autumnus) .i. pars illa anni inter sfiacem & liye-
mem, extulit aruis c.apuc Tuum decorurr.i. decoratum & onultii,
pomis mitibus.i.maturiSjVC .i. quam, aut o quantum, feti quali-
ter, gnudec .f. agricola , decerpens pyra infitiua .i. ex infitis fuis,
quia dulce ell produdosfua opera decerpere fruflus , & decer-
pens viam certantem purpurar.i, cum purpura in fpccioficate co
loris, qu3.r.vua,munerctur.i.donct, quali primitijs frugum , ic 6
Priape dens hortorum, & re o Siluane tutor .j. qui es tutor finiu

.r.ftgrorum cius. Libet.f.agricoli,iaceremodo.i. aliquando, fub
ilice anci qua, modo id gramine tenaci. i.cohsrence, aut attrahen
rc aqiix labuntuc inicnm altis ripis, & ita dulci murmure fomnu
prouocant,3ues queruntur.i.concinunt in filuis,& fontes obllre
punt lymphis. I, aquis, manacibus. i. Icatentibus.quod. i. qux res,

iniiitct.i. inuic.ire pofllt leues fomnos . Ac cum annus hibernus
.i.hyemalis & pluuiofus, comparat, i. accumulat, imbres & niues
louis tonantis ,i. accis, agricola fup.aut trudit acris apros in pia
gas ob{hnte5,& hoc multa cane hinc & liinc.i. ab vtroque latere
.r.vrgente,auc feaanie.aut tendit retia rara.i.fila rarius cotexta ,
amire.i.pertic.i,leui.i.cito volubili.vt aues, opprim.nt , appolito-
rie dolos, turdis, i. auibus illis, cdacibus.i.aflidue edentibus (funt
.n. pingues jvndeMai c. Inter aues turdus, fi quis me indice cer-
tet . Inter quadrupedes glori.i prima lepus,) fct capta laqueo le.
porem pauidnm, & gmem aduenam , quia cx Thracia aduoljn-

rem,3ppofitoue prxmiaiucunda.r.doli & laboris . Quis no ob-

llUirCltUr .nrArl,,— — /* 11.. j:. ... i

.1. obliuifcntur, inter lirc .f. ftudia malarum Tup cura-
rum.quav amnr hahet ? q.d. ntiIUis,& ita quilibet . Eli autem li-

EUtam, retmnaSeruin, Valla, Sulpicio, S?al.isnotatus QiudS

pudica, ordo ell legendo q„id , Qj,,d Tup, crit.au, dicas, ^ &c
quod q„x panicula couditionalis cft.llc.quod Ii mii
pudica, muci domum in patlcm .i. pto pane, hoc ell

vel legendo q'
liec.i.vxor

D o N

pattim fubcat onera domus, atq. luuet liberos dulce, ,
qualis Sabina.r. multer a calticjce multum olim iam
vxor Appuhs pernicis.i.Itrcnui ad curfum & laborem oenlM'*'
Jibus excruat lignis uetuiiis.i.dui coiiicruatis, & icalicc,
prouidcncia laudanda venis focum facrum.f. Penatibus
te quem caquam aras Penatum niliil “«pudicum, aucfacere
loqui aufa hc, aut vbi parcum conficiat ignem,&ua licnisf^'

fic parcere tanquam facris,lub.j.paullo ante , aduentum vi , iS
.f. labore Bonhnis vult addendam efle vocabulo Appuli patt '
lam , & vt Iit . £t perulla Solibus &c. quam tamen nonappofui'
quia in vctuUis exemplaribus non elt,neque necefiaria cli ou'
do .n. multa dicimus, fatis elt vlcimo addere copuUm,vthomiS
neceUari.! funt vidus , amiftus & domjcilium, tam tefte dicitur
quam viaus,& amidus & domilmm : Sic hoc loco,iiiuetdoinu*
«xtruatfocum.St liccct vber3,pro & autem, poni turq. cum dici*

tur ClauJensq. textis &C.& claudens pecus Istum.i.fanum ^

bene curatum, cratibus textis -i.repiis ex cratibus .i. contextis
peccicisctrcdis,.ficcet.i.euacuetlaaevbe;a diltenca.i. vfquead
dillentioncni lachs plena . [ Er promens dolio dulci ) Non cor.
rupto, auc dulce adhuc vinum continenti, quia vina horna.i.eo^
dem anno nata,apparct.r.advidum mariti, dapes inemptas, vc ex
agro, aut horto decerpcas,(i inquam hxc faciat, c6chy]ia.i.ofttea
& fimilia . Lucnna.i.in lucrino finu capta, ve, pro vel, rhombus,
pifcis planus apgd Rauennam optimus, aut fcari ,f. pifces Cat-

paihij maris ru minantes, fihyems. i. tempellas.intonata.i.fono.

ta cftefta , quali tonitru • (Notandum autem tonatutndici (icut
tonttuin,& fonatum ficut fonicum . Nam primo Sermonum di-
cet. Magna fonaturum) vertat quos .i. aliquos tales pifces, ilu.
dtibus COIS , aut eois .i. orientalibus , aut a Carpathio mari, ad
hoc - 1 . iioltrum,hoc cft Italicum mate , hsc inquam omnialicet
delicatiHi.7)a,noniuiierint.i.obleftauerintm3gisme,qdapes

inempc 2 ,& ab vxore pudica, Sdfedula decods. Et auis Afra, i.
Africana, vt Numidica gallina,non defeendat iucundior in ven-
trem mcum,& attagen, auis prius quam capta cit vocalis . Ioni-
cus, in Ionia poti (fimum repertus , non defeendat iucundiorin
venrtem meum, quam oliua lefta de pinguiffmis ramis aibo^i,
aut herba lapathi .i. lapathum ipfum, amantis prata. i. fponcena
fcentis in pratis, & quam malus.f.herbs falubres,idell falucem
afferentes corpori graui .f. cxcrementis,quiamollificant ventre,
ficut & lapathum, vt dicetur fecundi Serm.Sat.iii).[Vcl agna c^fa
fellis Terminalibus) .i, Termino deo facris, vel hcedus ereptus ,
vulneratus ramen lupo. Vt .i. oh qualiter, Se elt cum admiratio-
ne iucundadidum,iuuat videre inter has.f.inemptas epulas, oue
paftas properantes domum, & uidere boues feflos trahentes coi
io languido .i. languenti, & ex labore in terram demilTo, vome»
rem inuerfum .i. contrario modo ab aratione, quia fuefum ver-
fum, properantes domum, & uidere vernas .i. cx ancillis fuis n.t-
tos , appofitorie examen , id efi fcetur.am feruorum per modum
apum cdudorum, domus ditis,id eft diuitts,& opulentz, politos
circum lares .i. igne.s aut focos , renidentis .1. fplendentes & 0 -
mni nidore tetfos . Vbi .i. poftquam locutus fupp. fum , inquit
pocta.hic .i. huiufmodi laudes agriculturae . Alphiusfoencraior
-i. vfuratius, futurus .i. qui decernit fieti,Iam iam .i. propedieir,
rudicus .i. agricola, aut ruri viuens,rcdegit.i.coaceruauit(lic
Mancinellus legit,fedB6finis, & antiqui textus fere habent re-
legit, quali recollegit, elt enim pmerici tempotis.vt metrum do
cetjfedaptio uideturvox praTentis tcmponSJ,qualise^^et,rcpo-
fcit,^eceptat,aut fimilisnificapiti addaturpatiiculaquam, viCt
quam omnem, hoc ordine. Quarit Calendis ponere omnem pe
cuniam quam redegit idibus , fed nihil muto) Idibus .i. ad idus
alicuius menfis,quse circa medium eius funt, omnem pecuniam
.1. fortem pecuniariam ad vfuram datam . fed fupp. aut &, quam
particulam Bonfinis addendam cenfetjego non cenfeojquia line
copula gratius mihi dicitur , quirit ponere .i. iterum ad vfuram
darc(nam qui dat ad vfuram nummos, ponit eos ut accipiantur,
qui autem fe ire alieno dilfoluit reponit eos) Calendis .f.proxi
me feq. & ita non tenetur defiderio rutis .nifi dum cius commen
dationem audit .

O Mnem relegit.) Hic copulam adijeiendam autumat

finis vt fuis neruis conflet verborum contextus, nec el e
hic verba Alphij,fed Horat.vt fit ordo & fenfus. Fosnera
tor Alphius iam iam futurus ruflicos relegit oem pecunia idib ,
& qrit ponere caIedis,vbi.i.poft^ locutus.f.ego fum hlc,q-d.A •
phius viti ruftici a me laudate captus,& alleftus dulcedinenj|“
tim futurus ruflicus relegit oem pecunia, qbus fcenerabatot • ■'
bu9,&calldis,q pofl idus immediate fequn tur, qrit ponere.i* ^
tim,&nulla morafaiSa,vt oflcdaturnonpoflequeqOa^uaritiffj

rp.

L I B E R.

lOJ

1^ m iHs artibuk .ifTuctum, illis repudiatis bonas fetflari ^ illa^t
dchdeno loterdum aflici vr,& illas probare . Bx Bonf, atuiutac.

I Nunlcisq. falce ramos amputans, Feliciores itiferit) Acron
putatorem intelligi vult,Mancin. inliiorem . Ego vtrnnque.
[Non attagen Ionicus lucundior .) Mancin. lupplet verbu
eit.Ac ego puto condruendum. Non iucundiordefcendaiin ven
trem meum ■ [Hzc vbi locutus) Hic rede admonet Mancin.di-
fiinguendum ac fupplcdum verbum fum . Ceterum idem audor
ad lioc carmen. Libet iacere modo fub antiqua ilice,ait Aerone,
porphyrionem & Diomedem harcruperioribus coni ungere, qiF
nefcio quam verum (it, fi hec totius propemodu odes verba Al*
phi) faciantjVt Porph. plane fatetur, fed iudicet Icdor . Hoc ele»
gans cA in ncJltro annotatore qui in hac ode bis fupp.dd coniun-
dionem,rcmel poft illud dimetrum, Pernicis vxor Appuli. Iceif
poli illud trimetrum . Omnem redegit idibus pecuniam . At in
neutro opus efie Badius illi fatis luculenter oftendit. Itaque nos
de eo dicere fuperfedebimus Eiufdem audacie eH,,quod (equen-
teOde,verfu v. Quis pro Quid, legendum idem annotator pu-
tat, tion exidimans Horatianum candorem id habere, vcquid ve
nem legatur , egregius vero iudex .

ad moe cenate m,

Alium dtUfiam»

'Batett tofitft ludit in re ridicula.na deteflatur alium, tragreemq;
ferJfquitHr,yt virulentittt quam auttieuta.aut y>pera fangnk.autCa*
tiidia yeneji:e,aHt Medea, quo tauros fepiuit t» Colcho, aut SeJfiCentast
ri yeneaHm,quo extui^lus esi HercuiiS .

oie JIJ. DicoloStDifirophos.-lrt,
jbis Ltlurnis inter .xlta nauium .

jl Arentis oJim fi quis impia manu
I Senile guttur fregerit ;

Edat cicutis allium nocentius.

Odura meflbrum ilia .
jf Quid hoc veneni fasuit in pcordijs?
Isum viperinus his eruor
le^edum i^fodus hcrbis me fefellit ? an malas
einjet . Canidia cradauit dapes?

Vt Argonautas praiter omneis candidum
Medea mirata eft ducem .

Ignota tauris illigaturum iuga,

Perunf it hoc lafonem ;

Hoc delibutis vita donis pellicem,

Serpente fugit alite.

Nec tantus vnquam fiderum infedit vapor
Siticulofa: Apuli$; »•.

Nec munus humeris efficacis Herculis
Inarfitaeftuolius.

At fi quid vnquam tale concupiueris
locofe Macenas ; precor

Manum puella fuauio opponat tuo; .%

Extrema & in fponda cubet .

Afbntis olim) Hac Ode Mccoenatem allo-
quitur aitium detedans . Eo fi quidem efo olTen-
lus Poeta fuerat , vnde dicit illud cicutis , viperi-
noq. fanguine c(le nocentius. Metrum uero idem
ed cum liiperioribus . [Senile guttur) Suni.n.fe-
nes movofi, & anxijjgtauesq. omnibus . Hinc luuenalis satyra
X. inquit , VIque adeo grauis vxori, natisq. , fibiq. , vt captatori
moueatfadidia Colfo. [Cicutis) Cicuta venenum cll publica
olim Athenienfium pcena inuifa . femini & folijs refrigeratoria
vis quafi enecat , incipiunt algere ab extremitatibus corporis .

Venerem extinguit teflihus circ.i pubertate illita . Harc & plura
Hui.lib.xxv. [Allium). i.afpen fapuris & quopliircs nuclei hic- Allium
rcjiocedafpcrius taedium huc quoque alitu vtca-pislcrpentcs
abigit, 6c fcorpiones odore, bclliarum omnium idtibus medetor.

Antiqui & inlanientibus dabant crudum, oculos helurat , infl.a-
lioncs facit,l(omachum laidiccopiofc fumpctmidicim gignit. Au
ftor Plin.lib.xx. Galeni autem au^loritaie , Alium cd 1 luriaca
rurticorum . [Dura mellorum ilia.) Virgilius etiam in Buc. ait,
Thedylis & rapido fcflismefioribus sllu Allia ferpyllumq hei-
bas contundit olentes . [Hoc)Allium.f.[Praicordijs) Exta horni Praeon
ni ab inferiore vifcerum pane feparaniur membranis , quae pte.
cordiaappeliantquiacordi prxtenduntur. Plinius libro vnde-
cimq. [Canidia) Subhoccanidis nomine, inquit, Porphyrio
Gratidiam Neapolitanam vnguentariam intelligi vult, quam ve
neficam Horat. femper infeftatur.Vndc etiam tertia Ode fe-
quenti in eam feribit . [ Vt Argonautas) Ordo eft, Mcde.t vt , id Argo*
ed pottquam , mirata cd lafonem ducem candidum prxter oes naut»
Argonautas . illigaturum tauris ignota iuga perunxit hoc, fcili- la/o»
cet allio, id autem Poetxfidiocft, vt allij vimollendat. [Argo-
nautas) lafon itfonisfilius iuxta Pelion montem nauim idifi-
cauit ingentem, poftea optimos eorum qui fecum irent , elegie
numero liiij. quorum clari (limi erant Cador, & Pollux, Hercu-
les, Te)amon,Orpheus,&ipre lafon. Nauis Argodiftaedab
Argo cius Archite AojVel ab eius velocitate, quam a^yov appella-
bant. Demum in Colchos appulerunt, vt aureum vellus arripe
tent . communicaro autem confilio cum Medea regis JBtx filia.
ill.ifeadiutritem ad perficiendum certamen polhcica cd. lafon
iureiurando data fide vxoiem (ibi eam futuram perpetuo fpo-
fpondic . inde Medea Argonautas ad templum duxit Marris qui
peremptis cuftodibus erepta aurea pelle ad nauem reuerli fune .

Medea draconem pellis cudodi^ incubantem, femperq- vigilem
veneno , perimens cum I.afone mareconfccndtt. Cum ipfb de-
mum Medea annis decem Corinthi conuixit, ex quo filios ena
peperit. Pofiea vero lalonGlaucx Creon tis Corinthi regis fi-
lix amorccaptus, virginem nuptui apatre petijt. qua (timpta
Medeam lafon vrbe expulit . Sed nodu regiam ingreffa . medi-
camentis quibufdam immutata faciem, domum incendit radice
quadam ab Circe inuenta , ea virtute, vt incenfus ignis nequiret
extingui. lafon tamen cuafic, Glauca, Creontes igne abfumpei
funt: Quidam feripeores volunt Medex filios dona quxdam
fponfx.attulifle venenis illi ta, qux cum illa corpori applicuiflec,
incidilfe in motbum , & patrem auxilium filix ferenrem , cum
corpori illius hxfilTetjilico expirafie . Irata aurem Medea,qu6d
lafon euaferar, in eius calamitatem omnes iugulauit natos ex-
cepto vno, qui fugit is Thcifalus dicebatur. Deinde fidifllmis Theffaa
focijs fug^ afiumptis Medea noflu ex Corintho fugiens, The- Isio,
bas ad Herculem luie. lafon vero fibiipfi mortem confciuic.

Kelido Hercule , Athenas ad Aegxum regem fe contulit , inde
Phceniciam petijt . portea ad fuperiores Afi^ partes tranfiens cla
rilbmo h^fit regi , Ex quo Medium filium peperit, a quo Medi
populi didi fune : Tragici poftmodum miranda quadam de Me
dea,variaq. ediderunt. H^comniaexlibro quinto Diodorus*

Diximus & plura in luuen. Satyra prima , & in Bucol. ^glog»
quarta : videto item Nafonis EpiHolam,vbi Creufam appellat,
non Glaucam . videro item libro vij, Mecamorph.[Mirata ett du
cem) Ipfa Medea apud Ouid. inquit: Cur mihi plusxqiio flaui
placuere capilli. Et decor, &lingux gratia fidatux,Etformo-
1 us eras,& me mea Fata trahebant, Abfiulcrant oculi lumina no-
llra cui . [Ignota iuga) Medea lafoni, inquit : Dixerat interea tt
bi rex, vtdura ferorum Infolito premeres vomere colla boum
Martis erant tauri, plus quam per cornua fxui , Quorum terri-
bilis fpiritus ignis erat. Aere pedes folidi,prxtentaq. naribu*
xra, Nigra per afflatus hxc quoque fada fuos . [Hoc delibutis)

Ordo elijVlta pellicem donis delibutis hoc.f.allio &c. [Delibu-
tis,) Hoc elt vndisji delibuit, id ett vnxit . [Serpente fugit alite)

Vbi Medex venenis noua nupta arfit cum regia Creontis illius
patris, filios Medea iugulauit cnfe in lafonis patris vltioncm, in
dedraconibus ablata eft , Achenasque adjji, vbi ab Aegeo rege
etiam thalamo recepta fuit . Hxc ex libro feptimo Metam. [Va*
por) Acflushoc loco, alibi fumus, vel nebula, vel odor. [Siderii
vapor) Caniculx ex ortu accendi Solis vaporis quis ignorat ? in
quit Plin.hb.fecundo . Cuius fideris effedus ampli (fimi in terra
fentiuntur. feruent maria ex oriente eo fluatiant in cellis vina.

Canes quidem toto eo fpatio maxime in rabiem aguntur . Ca-
nicula autem dicitur Procyon,id eft Anticanis , quia ante Cani
maiorem exoritur . Viq. Colum.docetur vij.Caicn. Augufl.Ca-
nicula apparet, quo tempore caligo fic «lluofa. [Siciculofx)

Horat. o

ACK

E . P

Ptolem.J vrbfs fune T • ^J|g 5 Eucynomum , puerum

Ciifginus. [Moras ‘^S,a„s“pL'» occuli, irai-

^inSiron.cm fibi ... ccen. .00 calAtoJ P
tus.QuaeJC re .tioeread Euenum

n,ra,HiM. puero " vMCores

pcrucmfietftumen.Neir C

flumen tranfuehemem. , Hercules fagittacranf-

„.„.ca.,m»l.cr=c...op™ .p orme,H.rc^^

fi„t,cuu. °feou,o:.. n,?dicamen...m ,rad..urL.m

'" "" II m 0 s'“r ftUlicrcm Hc.colcs aliam appcem.iofl.t

quonu l-rm pre.er! oleo & fangumeex fa

'“‘'“1 H„” mc immiato , Herculis tuuica... snguere . ,uo da.o

S;?,o c 0 n erpuallevlU clsm He.c.,le , ,ood_mandam^^^^^^^^

lougopoft .eo,po,e Hercules_ca_p.am^Iolem feram

Sueras Ro.y.i';i.l.»B' EoboSa in momern p.of'«o.

„e cenraSi^:

jcianirjmiu i luiuMic'- ‘ r„

f,„„ V.. conforaera.saffc-.- .Qp^ '"l

eToerc p,fli., c..pira' Te omn.bus amore pneferr, .nn.cam lu-

Icsp.r p ij. hanc a Licha rciinfcio delatam,

•vri Crncaun confilium tinxi- . — -
Hercules indutus medicamenti vi paulacim tniialefceme torque
n maximo dolore empic. Virus cnim lagiiM eeneno vipereo
infufi corpus conficiebat . I.aque Licha.n eell.s Latorem pt.-
njumoccdit. Deianira eero.nrelkaa te laqueo vitam liniuK.
Hercules autem conlitoaa pyta m Oeta monte cx terponfo A-
pollinis, Sidclperata fjlute tn pyram fcendit,rogans,ut ignem
lub.icctent. tunc r-liiloSetes m gratiam fag.ttarum quas el
Hercules reliquerat, pyram lucceiidit, fubicoq. fulminibus cir-
cumcadeniibus.pyraexuBaell. Accadenie Iolao vc ofia col-
lineret, cum nullum penitus repertum elfet , credentes Hercu-
Icm fecundum oraculi refponraad Deos translacum , i li utiie-
roifacraqusEdam fecerunt. Hsememinit Diodorus libro v.
quodeciam libro ix . Metamorph, Ouid. amplifiime fcnbi:.
[Bfticaci» Herculis) Id quidem Herculis perpetuum tft epithe-
ton. Efficax enim dicimr qui facile poieft efficere ,& implere
quicquid voiucnc . [ locofc) locofis gaudens . [Sponda) Exte-
riore parte leili . _ _ _

P Arentis ohm fi quis impia manu) Si quis ergo, inquit par
ricidium fccetif, comedat allium pro pcena, quiaelt vene-
no nocentius . [Senile) Ad aiigmenium fctlcris dixit fe-
nile, quia etiam (ioccifusnon eflh,muti tamen pocuitir,vt Lu-
can. lam fenis extremum ptguic vergentibus annis. [Bdat)Si
enim veteres declin;.b.inc . vt,Te nec tantus edet dolor laciram.
[Odiirameflorum ilra) Fortia. vtjDurusamor. [Numvipe-
nnus) ViperinumTanguinem venenum dicit . [incofius) Per-
mixtus. [Canidiatiadauicdvipes) Canidium, pro Gratidia po
fuit, non enim proprium nomen notari decebat in carmine , vt^
Nulli grauis etl perculFus AchiJJes.fuitautemGratidia vnguen
lana Neapolitana, quafi makfica. [Mirata cU) Adamauit.
quem fuper omnes maltflcioruf* herbas allio perunftum tau-
ros ignini fpirantes naribus vniMe fignificat . [Hocdelibutis
vita donis pellicem) Glaiicen dixit Creontis filiam , quam dum
tcuerfus a Colchis lafon voluilleraccipere vxorem , propter a-
inorcm lafoms Medea repudiata vida dolore oblatione coro-
n® milcfica arte compofita; incendit & occifis filijs Medo & Me
rinetodolorem fuumvlca pennatis draconibus fugir veflu,&
Medeamconllituit ciuitatcm. [Nec tantus vuquam fiderum
infeditvapor Sieiciilofo’ Apiilias) Non tanto ardore Solis fic-
caci Appulum dicit, quanto ardore allium comedentium vifee-
ra perurit. [Nec munus humeris efficacis Herculis inarfit .-b-
fluofus) Ncfliis Centaurus vulneratus ab Hercule , eo Deia-
nir.im vxorem eius rapere voluiiTer , dum ea fufeeptam ab Her-
cule Hiicmim flunium traijceret , vt fc de eo vlcifceretur , lanam
linfiam fanguine fuo Deianir® dedit : dicens eam ab Hercule
fatis amjni)am,(i ex accepta lana confeftiim vcfiimentiim Her-
ciilidedilicfjhocillamulicbri facilitate feruavit. Qpando au-
tem le amari minus cognouit ab Hercule , pallium faiflum ei vt
indueretur , dcHit . quo tiiSIo Hercules canto ardore correptus
clUiciprc laniaretur, Nec ardorem vinceret, nifi quod pyram
ribiinHni.nce Thcirili® fccic.fe ini)ciens . purgatus corpore
inter deos affi mxur receptus . Deianiram autem Hercules
fl<'moCal.nodix,qus Deianirafuit
Ocncihli.i,lyJciroror. Hanc autem fabulam ideo comme-
moc.auic, VI ardorem Hercules incendio alU comparet. [Ta-

D O ' N

le) Id cit aliquid fimile. [Iocofe,l 3 Ece,iucunde.
puella fuaiiio oppon.u tiio ) Id elt I cfiuct puella fuauiun,
pro allii fcetorc,^ ipond i ledi fugiat olentem virum. Quu
volunt Terentiam concubinam Maccnacis eum
voluilfc- ... '

P Arentis oliin fi quis impia manu Senile guttur freeerit\

Execracur allium lignificans fc grauiter uexari. [td,r,\ ^Or
edat autem dicendum potius , quam edit quoniam ficd
clinatur edo e% eit . dcindc modo opcaciuo tempore futum '
nam edam edas edat. Pluraliter autem edamus edatis edant'

Et allium dicendum vt folium , dolium , non ut vulgo aieum ’
[Odtirameirotiimilia) Qui fatidum allium prandec.de qJi
bus & Vitgilius iu Bucol. Thdlylis & rapido feffis meirotibus
*Uu Allia , fcrpyllumq. herbas contondic olentes . [ Edatci-
cutis) Cicutaheiba elt venenacifiima. [ An malas Canidu
tradauic dapes,) Sub hoc Canidi® nomine Gratidiam Neapo.
litanam vngutiuanam inteJligi vultquam ueneficam Horatiu*
femper inltCt..iur . fed quia non licet probrofum carmen ia
quenquam (cribere, iccirco fere poet® fimilia effingunt . Sic &

Vir-^iiius in Bucol. pro Cytheride Lycoridem appellat. [Can-
didum Medea mirata ell ducem) lafonemfignac. Candorisau-
tem nomine. &Viigiliusmfignificatione pulchritudinis fem-
per utitur. ut, Candidus mfuctum miratur limen Olyrnpi.gj

Candida Dido.& Candida Maia. Notam auiem hiiloriam
huncinlocumconuertis,quafi Medea allio perunxerit lafo-
nem,vc cum muniret aduerfus uim t.iurorum flammam fpiran-
II um qui iuflu regis fubigendi erant, fi uellet pellem auream ac-
cipere. [Hocdelibutis uitadonis pellicem. Serpente fugit ali»)'

V: cum ait , Rueni volens acerai. [Nec munus humeris effica.^

CIS licrculis) DeuclieiU.1 loquitur languine Nefli delibuta,
quatn a Deianira coniuge ob lar.im Hercules cum feinduillet,
incendio CIUS abfumptus efl . Efficacis autem perpetuum epi-
theton iniltclle Herculis. [At fi quid unquam talem concupiue
tis locole Macenas iprccor) Opportune iocofum appellat,
cuiuelit locos fuos commendatos cfle.

-*i '«Arentis) Alij morfu Isfus Tecta dire ipfum exceratur, di- ASCEii,

i --* censjfi quis fregerit olim, id ell quouis tempore, manu im-
pia, id elt contra pietatem maxime faciente , guttur fenile
parentis , edat quafi pro iulra poena allium nocentius cicutis , i'd
elt quam line cicur® htrb® fuccofngidifiimo ne antes, cuius fuc
cihauflu Socrates excinftus dicitur. O dura ilia, id eftinteftini
meilorum , quis , jd e[t qujbus.ucBonfinis legit, hoc ueneni fi-
uitinpr®coidi/s,& tamen ipfos non cruciat,immo refrigerat, uc
in Bucol. Thefiillis & rapidos feffis meflbribus xftu Alliajfct- i
pylluroq. herbas contondit olentes . Silegaturquid,utcxcir- i
pl;iriah.^btncdicamijsfrc3 Odur.a ilia mefiorum.qus allio non
Irduntur . deinde add.atur quid , id efl qu® res , aut quis feruit, I

ut (ic a fero, hoc ueneni in prxcordijs ’ ucl quid , id efl quantum I
hoc ueneni fiuit &c. Nam , id eli nunquid, eruor uiperinus,id I
eft uipcrSjferpeniis uenenofiflim® incoftus,id elt immixtus, aut j

innatus his herbis, hoc rft allijs , fefellit me qui, fcilicet herbas

putabam elle ? an Canidia hoc ell Gratidia uenefica . traftauic,
id dl infecit coni radu , herbas malas ,id elt noxias* ihi ? Me-

dea ucnefica illa Jioiiffiima apud Colchos, ut id ell pollquam,
mirata ell fafonemduccnijfcilicet Argonautarum, candidum, id
elt formorum,pr®rer,id eft fiipra omnes Argonautas, fcilicet re
liquo s, perunxit ipium illigaturum, id ell qui erat ligaturus tat-
ns,fcil;<ecferociffimis,iuga ignota, id ell infoiita ,& non prius
impofita , hoc, fcilicet ueneno allij . Et fupp ipfa ulia pellicem,
fcilicet Glaiic.m Creontis regis Corinthiorum filiam ab lafc-
ne dudam donis , id cfl; quibufdam munufi ulis a filijs ad Glau-
cam allatis, delibutis, id efl inundis,atquc infedis , hoc, fcilicet
ueneno, quod in allio cll (Non tamen putat id allio cftedum,
fed tantam uim allio cflet , ut talia ficti poflint ) fugit ferptneis
alite, id eft alato poft incenfam rcgi.tm , ut Mane, recitat. Ncc
tantus uapor,idcft exhalaiiojgnc.i fiderum, id eft ui fiderum dc-
milJa , jnfcdit unquam Appuli® fi ticulof® quia ®ftuof® quanm^
fupple ardor alij infedit mihi, nec munus Herculis efficacis, id elt
Herculem efficacis uirrutis uirum, miffa tunica quam camifiim
uocant uenenato femine & fangnine infeda,inarfic humeris , id
eft in humeris Hercuhs,®ftuofius,id eft ardentius quam fup. bi-
lium inarfit prscordijs meis . Ato Moecenas iocorc,ideft q'!i
iocis gaudes, ego precor.fi concupiueris unqu.nm quid, id eft ali-
quid tale, id eft ailij efum puella opponat tuo fuauio, idcftofcu-
lo, aut on manum , ne .f. os ipfius contingas , & cubet extrcm^
fponda,id cfl pace Icftic* ultima, hoc eft eam des poenam , ut ab
amicafpernaris.

io6

IN MENAM LIBERTVM,
Pompei Magni.

AttrrimaiHurntuain ^tnam ?oniptiliberti4mtr4nsfu^>im ferltr*»
tK'ifni*'n CT* drr»^4ntw/fmH'R ne6Ntunf'n, I ribuattt militum 4b au^
gfijf» qudn^uam now ftmel to deftetrat nitUum non (onttmnibat

fr4 fi .

oie JJJI, Dtcolos t Difirophosi
Libnrnis inter alta nauim .

$P4rtS

V p I s, & agnis quata fortito obtigit ;
Tecum mihi difcordia eft ,

Ibericis perufte funibus latus,

£t crura dura compede.

Licet fuperbus ambules pecunia:
Fortuna non mutat genus .

V ides ne , facram metiente viam
Cum bis ter vlnarum toga ;

Vt ora vertat huc euntium
Liberrima indignatio ?

Sedus flagellis hic triumuiralibus
Prsconisad bflidium.

Arat Falerni mille lundiiugera;

£t Appiam mannis terit.'

Sedilibusq. magnus in primis eques
Othone contempto fedet .

Qind attinet tot ora nauium graui
Koftrata duci pondere
Contra latrones , atque feruilem manum ,

Floe hoc tribuno militum \

V p n, 8f agnis) Hac Ode Poeta in Menam li-
bertum inuehitur . Is .n. pecunia fuperbus erat ,
& in ordine equetiri receptus ,1 ribunusq. mili-
tum f.iftus. Acton autem & Porphyrio Icribunt,
Menam Cn. Pompei Magni libertum fuilfe. De-
inde apud Sex. Pompeium Magni hiium manlif-
fe,qooquidtm exercente piraticam ad Augultu prjBlev^usclaf-
fis rilifto Sexto confugit ite^i poltea ad Sextum reuerfus eltjur
fus illo relido ad AuguHumredijc.aquo tribunus militum fa-
dus elbSuet.ci fcnbit neminem vnquam Iibercino^t adhibitum
ab Auguho f an*,exccpto Mena,fcd afferto in ingenuiiaie pott
proditam SexrPompei claflem.Mctru vero eU piimx Ode Epo-
do limile. [Sortito) Ex forte & naturali difpohrione.Nafo quo-
que in Ibin ait, Pax rnt haec nobis donec mihi uita manebit, Cu
pecore infirmo quae folct cfle lupis. [lbericisfunibus)Gta:ci ea-
dem Ibcnam & Hifpaniam nominabant ,fic etiam Romani , ut
Str.Iib.iij.Ptol.itcm lib.ij.fic air.Hilpaniae quae apud Grjecos Ibe
ria dicitur,tres fuiu regiones, fietica,Lufitania, ac Tarraconen-
fii . [Ibericis funibus) Ottenditeum fuiITe Pompei remigem in
iberia . Pompeius.n.in Iberia f^pe contra Sertorium pugnauic,
a fenacu quidem mifluscumMetello mSeriorium & Perpen-
nam . demum obtruncato Sertorio a Perpenna amico, quem &
heredem inditiierac, Pompeius ipfe plenam vidoriain habuit no
uifitme contra Perpeiiam pugnauit.qui captus &occifus Iberici
belli finis exiitit.fcribitea App.lib.;. Libro item fecundo afTeric,
quo tpe Pompeius Brundufium fe contulit timore Ctefaris.eius
exercitum in Iberia confediife omnibus in proptu paratis, quo-
cunque ncceflitas irecogeret. Erantautillic Pctreiuq& Afra-
nius Pompei ptstoris,c6cra quos Czfar ipfe pugnauic ac vicit,
eo^q- ad Pompeium liberos redire concc(rit,rehda Hifpania li-
bi polTidenda . |>p haec igitur ollcndere videtur Horat. Menam
Pompei remigemm Iberia fuilfe. [Ibcricisfunibus) Spartum
herb.i e(I (ponte nafcens & quz non queat feri . Cirthaginenfis
tliTpaniz citerioris portio, nec hzc tota, montes quoque fparto
opci ic . id in aquis, manq. inuidum cll. in ficco przferum « caa

V/a4

VUgtUa

nabf funes . iii vfu e(l nauium armamentis, iunco Grxei & ad fu
nes v[i fuiKoinde translatus a purus Iparti vfus. Pliu.auCtur lib.

XI x< rn*in Illic, itein Gi ll.Ub.xvj.cap uj. Oii< ns igitur Hoi.ii.Jbe
ricis fuiiibu-tfp.irii lunes mtelligic, quibus nam a; vtuutur
uilel.uus,) Pcrullum habens funmin vidclitci fl.igrts,pcr qd cii
vili (limum, ign.tuiHimumq fiiiire remigem oltendit.[i,rurj)'I J
bias inceiligu,Ci'Us.n.nuiKCoxa,nuiic iibiadui(ur.[DuT.i cum
pede.)Ferreis annulis & pt dicis, quulcs quidem remiges ipli (er
re foliti [.Sacram viain)Via f.icra illa quidem erat (vilcgunr)qa VU fa*
Capitobo tendit ad Tui arcum .ficdida (vt Varro feribu) quia fj-.*
facta quotquot mcniibus ferebantur in arctm .i. Capi tolium, &
per quam augures ex arce profeCti fokbanc inaugurare, bcnbuc
ahj in hac via,, qm iuxta forum Romanum erat, Irudus & poma
vendi folit.i Vude ait in arte Ouid. Rure fub vrbano poteris ti-
bi dicere milfa Dia.utl in facra (int licet empta via. [Cum bi»
ter) Ordo cIl,Cum toga vlnarum bis ter. per quod amplam fuif
feoliendit . Hmc etiam ait Ammianus, i>udant fub ponderibus
lacernarum . luuen.quoquf Sat. j- Cnfpinum eiuldem fortun*
cum Mena de T<'ga(ic f axat :Ciim pars Niliacz plebis, cii ver-
na Canopi Crifpinus Tynas humero reuocante lacernas Ven-
tilet alhuum digitis fudantibusaurum. [Vlnarum) Seruiusin
Buiol. & lib- iij. Georg. (ic au: Vina, fm alios, vtriufque manus
exienlio eli, licet Suetonius vnum cubitum velit clTe tantummo
do quod magis vei um ttt , hzc ille , hic vero conucnic magi fi-
gniheano prima, vt inteiligamus amplitudinem cogz,noii longi
tudinem.vt aliqui fentiunt . [Liberrima indignatio). i.iiiUifilma
& ingens.Libete.n. non timide agebatur meum. [Sedus flagel
lis) . 1 . virg s carfus luutn. Sat.vj.de mulierum Ixuitia in ferijos
au, hic fi ..ng!t letulas.rubec ille tijgellis : Hic fcuiica &c. vbi ii6
fecat,led rubi t ui omnibus Itguur , Flagtiia autem dnr funrinz
arborum patres , ab eo q’ uentorum crebros flatus fullineant
Virg.iib.ij. Georg Ne ue flagella Summa pctc . [Triumuuali-
biis) Innuii Menam publice quoque in maius dedecus falliga-
lum . Triumuiri n.fupphcijs przerant . Hmc fit SaiuU. in Cati-
Im. ait , Tuumuiro^q. ad f^upplicium poflulabac. Solia item in
Plauti Amph lic inquit, i^uid tacum nunr,fi ires uiri me in car Angnft*
cerem compegerint , inde cras e prompeuatia cella depromat ad
flagrum ? Plin. quoque lib.xxj.cap.iij.lic ait, Atque ob idduci eu
in uincula Triumuiri lulfitfeni Viq Liuius hb.xj.fctibu Teium
uiri capitales lunc primum crcaci /uiu,vbi Curius Dentatus con TriSuiri
fui Samnitibus exiis , Sabmisq. uidis bis in eodem magiUraiu
triuniphauit.[Pfzconis adfaifidium) i.candiu exfus donec d p-
coni fahidio eflet. per quod inte]ligenduni,dum noxijczdcban-
iur,pr^cones tubas inflare fohtos.Qjri mos adhuc mea in patria
Veliins feruari folct. [Falerni fundiJSecunda vini nobilitas Fa» TaUrnS
lerno agro erat, qui ager a ponte Campano Ixua petentibus ur- yiaum
banam Coloniam Syllanam nuper , Capuz cotributam incipit,
ut feribit Hlin lib-xnij. In agrum uero Falernum Appia uia iba«
iur,propterea Apptz quoque meminit. [lugera) lugeri menfu- *
ta inducenios & quadraginta longitudinis pedes dimidioq. in
latitudine patei.Audor C^intil.lib.j.Tefle autem Plin.lib.xviij.
iugerum vocabatur, quod uno iugo boum in die exarari potuif-
fet. [Appiam) PizclanfOm* fune viz (ut Sirab au lib. v.) Ap-
pia, Latina,Valcria .Appia quidem ad mare ufque Sinueflam j)-
tenditur.Valeria uero in Sabiniam ufque ad Marfos. Ha:c a 1 y-
burtinis capit initium. Inter Appiam & Valeriam media Latina
cIt,quzadCafinum oppidum coni ungitur A ppiz, a Capua de-
cem & nouem diUans Itadijs . Plin.auiem fcribir,A ppium Clau-
dium Czeum inccnfurauiam ufque Brunclufium lapidibus flra
tiille.Vndeilla Appia dida eit. [Mannis) Manni equtdiflijqima MMnui
fueiudinem manu fequanrur,uulgo burrichi dicebamur, uc Por
phyr.fcribit.[Scdilibusq. primis)Pedianus in oratione pro Cor
nelio fic aic, Quanquam L.Rofcius Ocho biennio ante Conful
firmauirin theatro, ut equitibus Romanis quatuordecim ordi-
nes fpeftandi gratia darentur . Et Seneca epiflola xiiijj- inquit.

A me hercle multis quatuordecim gradus tlaufi funt ,non om-
nes cuna admittit . Lucius etiam Florus lib. xcix. epic. Liuij fic
aic, Lucius Rofeius Tribunus plebis legem tulit vt equitibus
Romanis in Theatrodccimufquartus gradus proximi afligna-
rentur. [Othone contempto) .i. fpretaOihonislege.[Qiiidat-
linet) Quid prodeit, inquit Horat. expugnafie piratas , & manu
fermlem.cumMen3olim& feruus & pirata cum Sexto -f.Pom
peio nunc Tribunus fic militum ? [RoHrata ora) Nauium pro-
ras intelligit habentes infronte roflra,zrata,pr«ptet Icopu-
los .f. ne offendantur. [Contra latrones) Contra piratas intel-
ligit.Sextus -n. Pompeius maria omnia depraedationibus infelta
haijUaut Romam maxima fame augerentur . In Sicilia autem
Horae. o ij nauali

supra

tlarm

.m> Ode lex... I.br. pr.rn.um .

rn.quidjminSic.luadlibet.a , & ,ei,jUi refraa.. er

luqnt fexag.nia ttuorrim d,„p..one .alta-

gaUulis.iniiecaHeIl. 1 , VICOS, pp Perpenna imperatore

L , ccapir S. aallra prra.orar., /„ „ea ,n.

fappheum dc n. fnmprnm eit Ter..o

fulraxrrc,.. prirr» «unu. . f,„rnn. .

Uu.ican,‘’,adAr,EnHumrd.aoSaxroconhg,..Iur,.mad

Stx.um rtnetra! cK.nirfU' 'Ho ">''*» ““I Aujultum rcdijt.a ab

L 1 r biinns rniliitiim faaus elt. [Qiian.a fort..) Immicitii ai^t

narnralc. lunr.anr volnntar.ar, Sib, ergo eum .Ito '■«'“'rilea .nu
mictus elTe dicit.licutag..is & lop.s . boreo autem a-tunrbi"™
qn,il.ta..s ell.i.ex rorte..,na.ural.Kr euenic . [Ibericis perulte .u
mbuslarus) Crocar.bus affl.d* , & r.neuhs H,rpar.orum qu.
fon, d.ltr.a. ad refeeanda del.da . [Perulte latus) Ablolute d,-
xitjvc LaCrymis oculos fuffufa nuentes . [Ouracompede; ber*
rea auc cruda. [Licet fuperbus ambules pecunia).i.libcrcum te
eile diuiti* excufare non poliunt. [Sacram metience te viamj
Cum mciign.itione ait videntes eum togatum incedere, per mo-
ucri . Metiente dixit ambulantem . vc btabili greflu metitur lic*
tora cornix . [Cum bis ter vulnafum toga) fex enim vulnis ha-
bebat ditFufarn tog^am . [Liberrima indignatio?) lullillima &

libera. [Sc(ftusfl 3 gcllis)Tanqir 3 mqiiiadmaiiisdedecusvits 3

publico fcit vindice verberatus.nam vc tribunis plebem, ita Tcii
uins IUS erat alienos le tuos cadendi . SeClusergo exfus . vt lu-
uen. Secat lilc flagellis . [Arat Falerni mille fundi lugera) Faler-
num regio ert Campanis Vini boni fertilis . [Sedilibusq. ma-'
gnus 111 primus eques) Hoc ell in ordine equitum . [Othone co
tempto mier primos fedet) Q^iia L.Rofcius Otho legem Thea
tralem tulerat , vc in quatuordecim ordinibus redereiu equites .
dequibusin duobus federene Tribum, non tamen fcrui,quia
Menas Tribunus faftus erat ab AuguHo . vt luuen. Sic libiturn
‘ vano , qui nos dilHnxit, Othoni. Q^id attinet tot hoc elt quid

prodeli iuperatos piratas, Ii is qui piraticam exercuit, inter Se-
xu Pompei feruos . Tribunus , fadus elt militum .

_ Q 1 Vpis& agnis quanta fortito obtigit: Tecum mihidifcordia
” * J-vcli) Hanc Oden in Menam fcripfit libertum Pompei magni,

3 uipr*fedtus claflufuitSexco Pompeiobellumaduerfo Aiigu
um Catfarem gerente. Hiccumclailead Csfarem ttanfierac,
deinde ad Sextum redi|t,& riirfus refugit ad Cifarem. [Tecum
mihi difcorJia elt) Inteliigendum hic excnnfecus tara . Sic enim
confequens erit elocutio . Quanta fortito obtigit difcordu lu-
pis dc agnis , canta mihi tecum elt . [i bericis perulte funibus la-
tus) Tcltibus csfum rype,hacper hoc malum feruum fuiHc vult
inielhgi . Ibcricos autem funes.ideo dicit, quia in Ibena, id elt
Hifpania plurimum fpartum nafeitur . [Vides ne, facram me-
tiencc te viam Cum bis ter vlnarum toga. Vt ora . vertat huic,&
huceuntium Liberrima indignatio ?).i. vides nevt euntes ora
huc & illuc vertant ? Ordo elt: Vides ne vc lir-crrima indignatio
vertat huc & illuc or.a euntium te metiente Sacram viam cu bis
tervinarum toga. [Liberrima indignatio?) SigniHcat autem po-
pulum ex indignatione, quod ille oblicus condicionis tam ma-
gniHcus incedat detorquere ab illo afpcdum . & bene liberrima
indigna t innem dixic,^ libere, ac p.ildm hunc videntes in feruicu
te iiiuchuncur . [Cum bis ter vlnarum toga,) Hoc eft cum fex vl
narum toga . hanc autem iiills tog^ mrnfura inteliigendum efl.
[Seftus flagellis hic triumuirahbus) Triumuiralibus autem ,
quod dixerit fpeciali elocutione ufum efle pro generali puto ne
que enim crmmiiins tantum , fed etiam alijs poteflatibus ius elt
alienos fmios flagellare. [Priconis ad faltidium) Afperc , do-
nec aliud agentibus triumuiris praco cum velle, delinere iube-
ret. [Et Appiam mannis terris) Elegante rm, mnis, quia nimia-
rumdcliiiaruin.!ffluencia elt equos burrichos habere. Mannos
autemequos vulgo burrichos appellant. [Apptam) Pro quali»
betvi^apofuu.[AraO Proprie, quiaFalerni agri meminerat,
quo nApp,au,a„e„lfc eft.re . [Scd.bu.que p,™,]

w eques St fodilibus

mpnmis cum vehementi indignatione uroferiur . ex auattunr
su,e ord.o.bu. quo. l.g, R„r?,u. Od,o‘.„b"o„. pkb.To Thcl
..0 oqueBr. o.d.o, dtd.t.duo TribunS,. .«.i, "

D O N

rouid attinet tot ora naulum gmiii Roflrata duci pontkr» r ■
ira latrones, atque feruilem manum,) Senfus elt, Qu,d
clairem rottr itu nauib’ ducere aducrium latrones, ac fuBjii.,0

qtios Sex.Pompeius armauic, cum huc patimur mbunuoieqi;,.

tem Romanum elfe • ’ *'

L Vpis, & .agnis) Menam Libcrtinr condicionis hominem
quanto odio profequacur ob fupecbiam cius.comemor ”

hac Odediccs.Ofup.Mcna,perulteUtus.i.hhs latus pc/'

ullum, funibm Ibencis .i. chordis nauium exfparco Iberico^f/
ftisjfrequence iftu qu,i(i igni induratum, & perulie crura ,i. hfts
crura perulla & compi-cira,dura compede, cum.f. ad tranllra allj,
gatus remigaret, r ama rup.dilcordi.t elt mjhi tecum, quanta dif»
cordia obtigit fortito. i.ex forte .i. natura, quam aulium,quodq
nafeendo fortitur,lnpis, & agnvs, qui inter fe inimicilTimi fune !
Caufam addit.Nam licet tu ambules fuperbus pccunia.i.p^ pel
cQniam,adMiatione,& fraude partam , th fortuna non mutat ge_
nus.i.ppeanon minus es degener, & minime gencrofus. Vides
ne,arguit eum excaicacumlircpicu fortuna non videte iinportu
nintem liiam dicens, Vides ne 6 Mena vt.i. qualiter, libernma.i.
nullo metu diUimulata, indignatio fupp. ctt,cum toga. f, tua bia,
ter.i.fex vlnarum,ucrcat.i-iicrtere faciat huc & huc.i. in quamli-
bet p.ircem ora euntium. i. tranrcunciu,& hoc te mecicnte.i.eun-
domenfurarice, Iliam facram qo2 ducit m Capitolium? indigna-
uo autem populi efl dicentis . Hic.f. qui tam pompofus incedit,
feftus .f.^oncifus fi igellis trium uiralibiis.i. iulTu trmmuirotum
inciuTis ad.i.ufquead faiiidium . i. t$dium& contemptum. pn-
conijs f.infiantis tubss & pronunciantis crimina iplius tantif.
pec dum c,Tdcbatur,arat inille iuger.a fundi Falerni. f, fettihflinnf
prscipucuinijfedporelt uideri ad fuperbiameius didlum, quod
optimi uini fundum aret & terit mannis. i.equis in delirijs habi»
tis,Appiam.l.uiam,huc illucq, ob equitando, & ipfeeiTedus ma
gnus eques Tede: in primis fcdilibus.f qu.itiiordecini , equilibus
afiignacrs m theatro,Othone .f: L. RofciOjqui eam legem tule-
rat . fpreto idcontcmptO,quia libertine conditionis credo eum
locum occupauic . Quid attinet .i. .id remp. facit & quid,pdcli
tot roftr.ica ora nauium duci.i.educi graui pondete,tontta latro
nes.i.piracas,a[qiic contra manum feruilem. i.feruorum fub Sy-
ro,Spar’taco,& limilibus gr.iflantiom, hoc hoc .i. tam vili hoir.:»
ne , tribuno, id cll; exiUente tribuno militum ? q. d. hunc potius
debellandum, quam illos.

L Vpis,& .Ignis) Lupus & agnus genuino quodam odio Jif DOCT.
lidenc,V’nde t» xvKsTTiujafv Adagio dicitur, quoj eft ouem initrjir.
Lupo , quo concinpe utimur quoties ei feruandum aliqd
committitur, cuius gratia cuftodem magis oporteat adhiberi .

IN CANIDIAM VENERICAl
ode y. Dicolos , Dijiro^hot : "yf f
jhit Lihwrnit inter alea nauium •

•- V — -tiy

T O deorum quifquis in ecelo regis
Terras, &hum.anum genus;

Quid ifte fert rumultiis?auc qd oium
Vultuain vnum me truces^

Per liberos te , fi uocata parcubus
Lucin.i veris' affuit :

Per hoc inane purpura decus precor ,

Per improbaturum hate louem ,

Quid vt nouerca me intueris? aut vti
Petita ferro beJIua?

Vt hsc trementi queftus ore,confl:itit
Infignibus raptis puer ,

Impube corpus i quale pofTct impia

Mollire Thracum pedora;

CiBi'

LIBER.

107

Canidia brcuibus implicata viperis
• Crincis.&incompcumcapuc,
lubet fepulcris caprificos eruus
I ubet cuprcfllis funebris ,

Et vn6ta turpis oua ranx fanguine ,
Plumam^ nodurns ftrygis ,

* uUes Herbasq. , quas * & Colchos , atque Iberla
Usei!*tf Mittit venenorum ftrax.

' iJcetqHi Et ofla ab ore rapta ieiunx canis,

«4 ti Tef Flammis aduri Colchicis .

/4/«< yr Atexpedita Sagana pertotam domum
^Zd& Spargens auernaleis aquas ,
t!ei>b. tt Horret capillis , vt marinus , afperis
Bujl . 1» ' Echinus , aut currens aper ;

AbaSanulla Veiaconfeientia ,
matbit Ligonibus duris humum
Hem. la Exhauriebat , ingemens laboribus
piconyo^ Quo poffetinfolTus puer
1 tbfmum Longo die bis , ter ue mutatx dapis
, muttjlfit Inemori fpedaculo;

J]>itari Cum promineret ore, quantum extant aqua
CoUhen^ Surpenfamentocorpora:
pte apud Exerta vti medulla, & aridum lecur,
poTph. It Amoris eflec poculum :

t • ^l^**'*** Interminato cum fcmelfixx cibo
' fSi Intabuiffent pupula:.

ce denos Non defuifle mafculx libidinis
' minata t Afiminenfem Foliam,

ab loUo Etiocofacredidit Neapolis,

Amyriji . . ^ • j

lie d quo Lt omnc Vicinum oppidum :

apud La Quxfidera excantata voceTheffala,
rifiaes Lunamq. cceIo deripit

' Hic irrefedum fxua dente liuido
Canidia rodens pollicem ,

Quid dixit? aut quid tacuit? 6 rebus meis
Non infideles arbitrx
Nox , & Diana , qux fileniium regis ;

Arcana cum fiunt facra :

Nunc nunc adefie : nunc in hoftileis domos
Iram, atque numen vertite .
Formidololisdum latent filuisferx
Dulci fopore langui dx ;

Senem , quod omnes rideant , adulterum
Latrent fuburranx canes ,

Nardo perunftum : quale non perfedius
Mex laborarunt manus .

Quid accidit ? cur dira barbarx minus
V enena Medex valent ?

Quibusliiperba fugit vka pellicem
' Magni Creontis filiam ;

Cum palla, tabo munus imbutum, nouam
Incendio nuptam abftulit.

Atqui nec lierba , nec latens in afperis
Radix ftfellit me locis .

Indormit vndis omnium cubilibus
Obliuione pellicum .

Ah, ah, folutus ambulat venefice
Scientioris carmine .

Nonvlitatis Vare potionibus,

O mulca Heturum caput ,

Ad me recurres: nec vocata mens tua.

Marfis redibit vocibus .

Maius parabo : maius infundam tibi
FalUdienti poculum .

Priusq. ca-lum lidct inferius mari
Tellure porreda fuper :

Qu^m non amore fic >f- meo flagres ; vti
Bitumen atris ignibus.

Sub hxc puer , iam non , vt ante , mollibus
Lenire verbis impias;

Sed dubius vnde rumperet filentium ,

Mifit Thyefteas preces.

Venena magnum fas , nefasq. , non valent
Conuertere humanam vicem .

Diris agam vos ; dira deteftatio
Nulla expiatur viflima.

Quin , vbi perire iufliis expirauero ;

Nofturnus occurram furor ;

Petamq. vultus vmbra curuis vnguibus ;

Qi^ix vis deorum efl: manium ;

Et inquietis asfidens pr^cordijs ,

Pauore fomnosauferam .

Vos turba vicatim hinc, faxis petens
Contundet obfccenas anus .

Poft , infepulta membra different lupi.

Et ^ Exquilinx alites .

Neque hoc parentes, heu mihi fuperftites,
Effugerit fpedtaculum .

quit Bif.
legedi o,
c» paofi-
atfitac*
etpiedU ,
Ho aliis
ut .i. qu»
Varum
Canidia
no Var*
Canidii
fftquai.
* Ho( lo
co ni fal
lor.tquit
Kof. yel^
t-xquibs
ttia lege^
di eritf
yt Jltt
ytrfm ,
eui yna
ti fyllas
iafiExs
quilma
legamut
yel na
fySaba
equi,yos
cali nom

abqciet .

To deo^j) HarcOdein Candidam veneficam
fcribjcur,ea quippe adamans Va^,a quo fperna-
batur,pra2ccxcatu pucife cum Sagana, Vciaj& Fo-
lia vencheis mulieribus cla ceperat, fpoliauerar,
in foliam ufqueadmcncu cu incantata aquaim-
merlerat, quo ex illius fam® deficientis medulla
&iccore amoris poculum parare pofletjpuer autem falutis ex-
pes.diris imprecationibus illa eft infecutus ; De eadem vero Ca
nidia latius Epod.iij.diximus. Prsterca de Canidia, & Sagana la
teidc Horac.fcr.inSat. vij. ptimi hbri,vbi incipi tcatme vidi ego
met nigra fuccinftam vadere palla Canidiam &c.Eft aut metrum
primo limile.[Atodeo^)Timentis pueri uerba ad deos. At.n.ti
motis interiaftu elt quae quide plenam afiedis,motusq. animi fi
gnilicacionem habet. [Deo^ quicquid).i.quicunque dei in coelo
regitis terras, & homines funt aliqui textus , qui hnt Quifquis .

[Fert) Appetit. [Tumultus)Mulierum furor. [Ecquid ferunt).!.
appetunt.fPer liberos te,)Canidiam puer orat iam fe capiente .

[Veris partubus).i.legitimisfilijs, uel non fidis partubus per^
innuit eam, vel non peperifle uel ex adulterio conccpiffe.[Luci-
na)Hancgtauidxinuocabant.qmexadis menfibus lucem na-
fcentibus luno praebet , vnde appellatur luno Lucina, ab iuuan- 1 ®“**
do & luce,vt Varro docet . Macr.Iib.vi). feribit qiio Diana , qu* L«;im
L una elt , artemis dicitur, quafi fcrocemis , hoc eft aerem fecans Arttwi
Lucina parturictibus inuocatus , quia proprium eius munus eft ‘
diftenderc rimas corporis & meatibus uiam dares quod eft acce
letando partui falutare . [Inane) Vanum, non .n. tibi proderat .
[Purpur* decus) Praetextam imelligic. Patrici .n. bulla auream
cum toga, CUI purpura pi'Stcxcbatur,vtebantur, Cordi autem fi-

f uram m bulla ante pediis annedabant.ut illam infpicientcsjfe
omines cogitarent, fi corde pr^ftarcnqTogam uero pr^textam
ferebant, ut ex purpur* rubore ingenuitatis pudore regerentur,
vt M3cr.lib.j.Sacurn.fcr. [Petita ferro bellua.?) Leonem intelli-
git . vulneratus .n. obferuatione mirapcuflbre nouit, & in qua-
talibec multitudine appetit . Eum vero, qui tela quidem milcric,
kd tn no vulnerauetit, correptum raptumq. fternit vulnerat,au-
dor 1 lin. hb. viij . [Infignibus) Hoc eft peexte , & aurea bulla ,
Dmpube corpus^; ) Sup. tale erat. [Thracum pedora:) Sunt .n.
Thraces bcllicofilfimi & crudeles. Hinc Polyd.lib.iii.^n.ait iE-
crudeles terras . Mela etiam Icr. Thraces feroce*

€ilc & imraiDcs.vnde,vt inquit, quidam feri funt, & ad mortem

Horat.

E P O

o.orun, "/P“” '"'„';;;y “g “ LufMyfi.m & Ma»
mium hfit. EU Wi PJr"? g ' p’^oi.t3oc(:t, Dron.ttiam alltnt
dcjtniii» & PtopofiiidiiVt lib.U)' oarcim ad bius Pro

pontidos marjs colere p j. -.Ngi\ caprificus e hlucftri

gncttcusnunquaipmuucel 1

,„a clt <f im„?bil« prldel Plltl. Ub-xp.

blJim niiurim j, fj/ris raonim.tntls.hinc

itirccibii.Nafcilutautinp ^

.i.qmdiajpntan P h

pit.LCuprefl‘>”‘'?-^‘;; P, : fcnbic.Seruius autem Iib.vj.

e"“ fetrcnp^° Ifc ailbtmnr ad funera, vtl s t^fa non rtpui
/to. fic I p f,,_p(i,rao(tcndiiurdo[iius,iicui Istam fron
!.“'”o'd'ican*’t Wli Varto in dicit, Pytas idco cuptcilo circunda-
„o «aocm vllrinic odotem , nc co offendatur populi c.rcun-
ffraSs corona,quic tandiu Uaba. rcfpondcns acnbui perfice pla

O N

Kpn» ’. quandiu confurapt/cadaucrc. S collcaiscinc-

S&at nouiffimuu. .erbun. Ilicet , tp Ite licct Ggn fi at .
Vudc ett d, «1.0. nouifflma cctba . hate Seruus ibl, Et ferales ante

sibbEtlialesanteeupteffos Conllituunt.^

■ Sulfai’. Funetum ycro dicitur ,tp ex funere conilae . Fu.ie-
llum Quidtm quod functe inquinatum cfl . [ Turpis ranai ) De
rana ruHeia mtelligit, cuius & in tetra , & humore ulta plui .mis
[efertamedicamimbus,,. Phn.hb.viij. docet. Dnrau.cn, rube-
1 tr n jiiin vepribus, & rubis vluunt vt idem fer. lib.xxix. Et Iib.

xxix. de ouisjalTerit qijo rans hibene & cum ouis r<xictatcm (i-
miii fronti impolus contra epiphoras . [ Strygis ) De Ilngibiis

lib vi. Falt, fic ait Nafo. Sunt auidsuolucres, non qusi moeia

menfis Gutcurafraudabat.fcd genus indeirahunt. G.andeca-
putdhnres oculi, roQra apta rapine . Camcies penms, vnguibus
hamus ineft.Noftc volant puerosq. petunt nutrias egentes, Elt
vitiant cunis (Jorpora rapta fuis . Carpere dnr ladcntia uifccra

rollis. Er poto plenum fanguinepeftus habent. Et illisllngi-
busnomen,fed nominis huius Caufag- horrenda llridere node

folent. [Colchos, atque Ibcr.) H* regiones (ibi coniunfts funt
itfrirf. inPontoprouinciaadSeptemtioiiem . de quibus late Ptol. lib.
featttt « V. In Ponto autem prouentus cil malorum graminum.Hinc Ecl.
viv). Maro legitur. Has herbas , atque hrc Ponto mihi leda ve-
nena IpfededitMcEris.narcunmr plurima ponto, [flammis
Colchicis)(;itiaIis Medea Colchis traftauic. Epodo dpen.ide
Horat. de Canidia inquir, Cales venenis officina Colchis . [Sa- •
gana) Alterius veneHe» nomen. [Expedita) AccinCta. [Auerna-
fes aquas}Contig[ius Baiis Lucrinus adefl finus, intra quem A-
•(rMWf In Aiicrno maiores noltri, inquit Strabo hb. v. Ho-

mericadcfundorum uaticiniafudfe fabulis edidere, Eli auieA-
uernus & fundo , & holHo finus commodus & magnitudine , &
naturaportum continens. Supercilia qusdam ardua Auernum
vndique circiincluduntpr^ter holtium, Strabonis tempore amcu
nis culta modis , olim autem agreflibus referta nemoribus, &
proceris arboribus jnuia, qui rupcrllitione quadam vmbris ob-
fcurutn finum reddebant , Rumor erat indigenarum fupeniolan
tes aues, quas teter exhalans odor examinaret in ipfas aquas de
ciderr,(icu t in locis ad Plutunem deferentibus hac autem loco-
rum partem Plutoni dicaram opinabantur, placatis q. prius per
racnficiadijs Manibus illuc inirabant,adcrant.n.qui talibus ex>
ponendis dudlore» eflent facerdotes locorum fruSus percipien-
tcsjfons utro ihifluuialibus fcatens aquis excurrit in mare, ab
CIUS vfu abfli nebant omnes, Stygias opinantes efie aquas . eo in
loco conilru^um erat oraculum, ex aquarumq. feruore vicina-
rum rhlcgethonicmefTeconiefturamfaftiiabant, & ex Acheru
fiapalude, luxtaMifcnum. hic ex Strabo. [Aucrnales a.) In
Aucrnodefunflorum vaticinia fiebant, qu* locis pars Pluto-
ni dicata exiHimabatur . Maro quoque de Didone ucncficia
amore parante dixit lib.iiij. ^,n. Sparferat & latices fimulatos
fontis Auerni . Erat enim prope fons in mare excurrens , a cu-
ius vfu abfiinebant omnesjStygias opinantes effe aquas , ut la-
Ishinm tius paullo fuprrius diximus. [Echinus) Echini pifces funt e ca-
ctorum genere, in quibus fpinc pro pedibiis,ingrcdi ell ijs in or-
bem volui .ora inmedio corpore in terram uctfa. Piin.lib.ix,
id feribit. Efi etiam terrefiris echinus.qui erinacius aliter dici-
«ur. [AbaAa) Remota nulla confeientia .i. cognitione fuijpfius
cordis . [Veia) Akcriusucnefics nomen . [Ligonibus) Lieo ru
fiicumvnllrumentumeft. dicitur autem ^propter latitudinem
fub lettafaahus legitur , ut Varro docet . [ Exhauriebat ) Effo-

diebat eu4CU3bat.[Qub pofleOOrdo efl,quoloco puer infofll],

poffet emori in longo fpcaaculo dapis mutat* bis, tetq. die *

roenimantcponebanturepul*f*piu$, deinde mutabantur^ ut «
Ipedaculo magis puer ipfe affligeretur efuriens . quod et Por
phyriopis cU fencentia,& magis quidem conucniens,quamalio
rumquorundam opinio. [Quanium)Ordo eft.Tantum quanti
corporarufpenfaabaquacxiantmento. [Exerta uti) Veneficii
caufam explicat,vt .f.ex pueri uifccribus amatorium poculum fj
cerent.Plin.lib.xxviij. fcribit,non paucos Grscos fingulotum vi
fcerum , membrorumq. hominum .f. etiam fapores dixiffe.alij
autem medullas crurum qu*rebant,&cercbruminfantium.Mi-
letus oculorum fuffufiones felle hominis fanati docuit . [lecur)
Pueri.f.quod aridum appellat Horat. luucn. ucro Sat. j. (iccum. ■
ait enim, quid referam quanta ficcum iecur ardeat ira . quod qui
dem propter choleram ait, qua: calida ell &ficca. Cholera au.
icm abipfoepate adfel tranfmittiturjCx qua ira mouetur, hinc
cholerici facilius irafclmiur, propter humoris tenuitatem . [In.
terminato) Senfus cfl,q' ex puen medulla, & iecore amotis po-
culum volebant efficere, cum femelintabuiffent pupul* fix* ci-
bo intcLminato.i.cum iam moriturus eflet .[Interminato cibo)

. 1 . interdicta, non enim fuerat terminatus in ore ipfius pueri,
fed tantum pofitus anreotulos,uitn3gis cruciaretur . hinc ait;
Pupul* fix* ciho,& de hocofiendit fenfum illum Acrotiis,& al-
terius non conuenire ibi ; Longo die bis,terq. &c. Vel intcrmi-
nato.i.affixo,& ualde terminato, & per id immobili . [Intabuif-
fcnf).i.languiflent . [Pupuls) Parus oculorum imagines , quas •'‘'piU.
phyfici dicunt ante triduum morituris no apparere . Plin. etiam
aulib. vij. In oculorum, & narium alpeSu indubitata effe mor-
tis figna . Cclfus quoque lib. j. dc indicijs mortis, inter alia feri-
bit,eflc oculos concauos & fi oculi lumen refugiunt, Scillacry.
mant.quiq. in his alba effe debent, rubefeunt, atque in ijfdem ve
nula? pallent , pkuiraq. in his innatansnooifiime .angulis inhar-
ferit &c. [Foliam) Hac aha venefica erat . [Ariminenfem) Fuit
Arimrnum vmbrorum Colonia, (icut & Rauenna . verum utra-
que Romanos accepit Inquilinos . h .bct autem Ariminu por-
tum, fSc eiufdcm nominis amnem .audtor elt Strab. lib. v. [Nea
polis oiiofa) innuitpridifla Neapolifaflaeffe. Kam Grati-
dia Neapolitana fuit, ut fuperius dictum elt. Otiofa autem Nea
polis a poeta dicitur , quoniam (vt Strab. lib. v. edocet) Habe-
bat Neapolis calidaru aquarum fcatebras, & apparati ffimabal-
nea . inde plurime Roma fectffum faciebant , aut quietis atque
otij gratia, pr^fertim qui eruditioni operam darent, auiremilfio

ris VI tadefiderio , maxime quos Tenedius affligebat, vel aduetfa

ualetudo &c. [VoceThcffaiij) .i. magica, ThtlT.ili .n. cantibus Thfjph
Lunam calo ducere dicebantur. hinc Tibuli. Elegia vhj.ai:: Vtwfjio
Cantus & a curru Lunam deducere tentat, Et faceret, fi ro atrarc
pulfa Tonent . Et Plaut. in Amph. inquit, Ego pol hodie ulcjfcar
illum Tbcffalum veneficum , qui peruerfe vertit famili* tr.etetn
me* . diximus & plura in luuen.Sat.vj.ibi.Vna laboranti pote,
rit fuccurrere Liin* . & illic, Theffala philtra. [Irrefedlom polii
cem),i.Ualde,& vfque ad pericuiu rofum.de vngue autintelligit.
per hoc demum Canidi* atrocit3cem,& furorem ollcndit.Liui-
do atro,inuido,molelto,& rabido. Sequeti Epodo air, An fi quis
atro dente me petiucrit. [Quid d.xitfaut quid tacuit)q.d.ori'f'i*

fcelera protiilic,nec quicquam pr*tcrijr.[ Arbiir*)Iudices, me-
di*, conrci*,te(les.[(^*fil. re.) Node .n. omnia filent, fed tuC
potiffimum cum Luna latet, vnde Plin. libro xvj. cap- Iv.ait m-
teromnesconuenitutilifllmein cr»icu cius fterni ,fupP’
reSjquFm diem ali) Interlunium , alii filemisLun* appellant.
[Diana) Diana , & Luna eandem rflV putant : Luna a lucido
nominata efi, Diana uero dida , quia nodu qusfi diem tfficc-
ret . audor Tuli, in libro de Nat. Deor. in veneficijs autem , ac
magicis Diana femperinuocabatur. quod item lib. iiij- & !ih-»i*
^neid. late patet. Numen ueftram potentiam. [Holliles do.)

Tn varum efi imprccatio.a quo ipfa fpernebatur . vnde orat no-
dem , & Dianam efficiant illum fentro quoque adulterum effe,

& ita cruciari amoris impanentia vt nt durno tempore , quoec
fersquicfcunr.vnguentoperundiis ptrvtbem vagetur
fendas amicas, canes allatrent, &omne,s irrideant: [Formido-
lofus) Ordo efi , Dum fer* dulci foporc Unguid* latent filui*
formidolofisjcancsfuburran* latrent fenem nardo perundum,
quo,id efi ut, omnes irridcantadulrerum . Qiialc,id efi tali nar-
do , quali &c. [ Suburren* canes) Erat Suburra cclebernma in
vrbe regio , fic di da quod fub muro rerreo carinarum effet,ut
fcribitVarro. qui deinde aitSnburra lunius fcribit.ibeoquod
fuerit fub antiqua vrbe , cui teflimonium poiefi cfle fubeft ,
loco,qui terrem murus vocatur; [Nardo pcr.)Id efi

aUmUiU

ni.

L I

giif nto Stimm.i comendacio ?ngu«*nto9i eft, vt cranfcuntem fce
mmam odoc muicet «lam aliud .igciue'ii. Nardi lolium princi-
palr eli jn viiguentis irutcx cit graui , & crallj radier t Icd lireui,
*c nigra, Ioho paruo , deidoq. Cacumina inarillai fc (parguiu .
idro gemina doce nardi fpicas, ac folia crlebranc. Sincerum qut
drinleuitete deprehenditur, decolore rufo ,odorisq. fuauuaic,
& gulhi, maxime ficcante os fapore lucundo . Laudatur Syria cii
mox Gallicum, tertio loco Ctecicuin .ita Ptm.lib. xij. Icribit.
[Quale) Pro quali . mueuies th a crudele etiacn, & a perene, &
bimeitre. de quibus noliratn Spicam decimationis videto. Prilc.
lib.xvij. dicit.Hotac. hoc loco pofuifle tale quale, pro tali quali .
[Mea; manus.) Per id vnguentariamfuilfe apparet. [Quid acci-
di c?)Miratur Canidia, cur voti compos vcnchcijs fuis non Heret
contra Varum ipfam Ipernentem. [Venena MeJcje) i. qu.ilibus
Medea vfu clt in Glaucam Creontis tiliam, & Ia fonis fponfam .
[Superba).! potens. [Vitra pellice) Expulfa Medea, lafon Glau-
cam, feu Creufam Creontis regis Corinthi tiliam duxit vxorc .
quapp irata Medea per tiliosdona.quardam venenis litica fpon»
Ia; milic,qiix cum illa corpori applicuiilet incidit in morbum, pa
terq. aux iium hlisferens.cum corpori illius hziillec,illicoexpi
ra ut • audo ' Oiod. lib v. Nosq. plurima diximus Epodo iij .
[Palla) Erat palla honellx mulieres vettimentuiT),hoc ett lunicq
pallium vt Matcell. affent. [Tabo). i. veneno. Atqui alfertt fcnil
oinifiire de illis, qux Medea egerat, miraturigiturcur voticom
pos non fuerit.[lndormic vndis) Ordo eW, Indormit Varus cu-
bilibus vndisobliuioneomnium pellicum .putat .n. aliam ve-
nericam id eg.Iie.vc Varus. f. amore liber omnium fit oblitus me
retricum &c- [PclUcum) Propter leipfam idait . [Ah, ah,) Dolo
iisintenedionis polfunc etiam rifus clfe aliquando. [Non vfi-
tatis)Ordo clt.O Vare, appohciocaputfleturum, recurres ad me
pot'onibu.s non vfitatis.nec mens tua reoibit ad me vocata voci-
bus Marlis.[Mar(is vocibus) . 1 . cantibus . Sunt Marii Itjlix po-
puli prope Putimirn lacum . Solm autem fcnbit : Marforom ge
tem lerpentibuMllifam eife nihil mirum , nam a Circes lilio ij
genus dicunt, & de auita potentia deberi fibi fciunt feruitium ve
nenorum,ideuq. ueneria contemnunt. Mede* filius Matiis itn-
peraait. Agnina autem Medex foror uiciiia Fucino locaoccu-
pjuii , vbi (alubri fciencia aduerfus morbos rcliltentes, cum dc-
liflec hominem viuere , Dea elt habita, hxc ex lilo. Virg. eciarn
hb.vij, de ijs meminit, vnde ait : Neque eum viuere in vulnera
cantus Somniferi, & Marlis quxfitx in montibus hetbx. [Falli
dienci).r.rne Canidiam- [Sidet)Dercendit,fuberit -i. elemcnto^t
otd» mutabitur. [Bitumen atris ignibus) Bitumen liquidum qd*
naphih.im uoc.int,igni admotum corripit ignis,&li corpus eo il
litum igni adinoticns, deflagrat, nec aqua ullo padn extingui po
tclt/ed magis ardee , ni(i ualde multam fuper infuderis . nigrum
biiumcn Babiloni; m lucernis pro oleo utebant .hsc ex Strab,
lib.xvj. Plin. lib.xxxv.cap. xiiij.fcnb.Bitumen ahbi elFe limum,
alibi terram, gignebatur, & pingue, liquorisq oleacei in Sicilia,
vcebancurq.coadluceriiarumluminaolcivice. Vis bituminis
quxfulfutis. [Sub hic) Circa hic. [lam non, ut ante mollibus)
Erat enim falutis expers . [Lenire) Pro Icnibat i. mulcebat.pla
cabat, mitigabat . [Mollibus) .i. blandis . [Vnde rumperet filen-
tium) Vnde loqui inciperet. [Thyelleas preces,) Id efl diras Im
precationes, dc qualibus Thyeiles in Atreum vius clt cognitis fi
liorummembtiSjVtiricragaBdijslatchabetur. De Atraoaute,
& Thycrtc lacillime diximus Oclevj. libri primi. [Venena ma-
gnum fas , nefasq.) Ordo clt, Venena non ualt-nt conuertere hu
manam uicem.appoficio magnum fas,& nefas, id elt meritum, &
pijenamcuiulque. Elt enim fenfusjquod ucnena licet multa pof
iint efficere, attamen nullo pafto conuercentcuiufque merita,
nam uel pr*mijs,vcl poenis afficientur omnino merentes . [Di-
ris) Dirxexccrationcsdicuntur,acdetcltaciones,feumalcdida,

utetiam Porphyrio aflent. [Agam) infequar. [Diradete-
lUtio) Siue exeeratto, & maledictio . [Nulla expiatur vidima)
Nullo facrificio expiari , id elt purgari potert . itaque quod im-
precacuromnino futurum innuit. [Nodurnus occurram fu-
ror) Indignatio & ira. Ouid. item ait in Ibin, Tum quoque
cum fuero vacu.is dilapfus inauras , Exanimis manes oderic
vmbratuos. Tum quoque fadorum veniam memor vmbra
tuorum, Infequar, St vultus olVeaform.a tuo*. Quicquideto
ltygi|>, erumpere nitar ab vndis: Ec tendam gelidas vitor m ora
manus. Me vigilans cernes, tacitis ego conditus vmbris Excu-
Ci j n fomnes vius adelFc cuos . Denique quicquid ages ante os ,
ocnlrtsq. volabo : B( quer.ic, & nulla parte quietus eris. Verbe
ra fena dabunt fonitu, nexxq. colubris Confcia fumabunt fem
pcc ad ora face*. vis deorum eit Manium). i.furU^t . ergo

B E R. 108

multo m.igi» titnendum.f Inquietis pra;fordijs)Hinc luucn.Sat.
xn/. mquit, de pemiris , & fcclcUis , Cur t.imen hos tu Eualille
potes, quos diriconlcia fadi mens habet 3ttoniu»s,& (urdo ver-
bere c.Edit,Uccultuii> qu.uienie animo loi tore H igePum . Phi»
lolophus .m, .Stultos malorum memoria torqueu . [V o cuib.i)

Ordo elt. Turba hominum. r.vicatim, hinc, 3thinc laxis pnen*
contundet vosappolitio obfecenas anus, hniiis autem lurori*
ipfe caufa erit vt populos .1. ea faxis opprimat fcelcrum caufa .
[Vicatim)Per vico8.[Oblca?nas)Male ;icas,immundas , vitabi-
les . [Difteient) Diflrahem,id elt in varias parces ferent, dilania
ta.f.[Exquilin* .iliic$)Bxquilinus mons dicitur vbi «des elt Ma
ria;maiori-,8tViti in macello. Didar Exquiliiabexcubij* re-
gi» , feu ab eo excultae ab rege T ullo ellenr, vt Varro docet .

[Neque hoc)Cum dolore optat earum fupplicia a fuis etiam pa
rentibus afpicicnda . efl autem ordo, Hoc rpedaculuir neque ef-
fugerit parentes. f.meos , heu mihi fuperliites . Heu dolentis in-
tcriedio . dolet enim parentum memoria , dolet item fe harum
Icelere rupcillitcm parentibus fuis elfc non polle, vt aequum ef-
feteuntibus ordine Facis . a rv

To deorum quicquid in ccelo regis,)In Canidia venefi A C R
ca feribit indud.i perfona pueri, qui ad ithmohitiones
captus vociferans rogat,rtemulie^conlociaturn turba
pt reat inclufus.C Aco Deorum) Ac vacat, vt Ac tibi pro fcelere ex
clamat pro callibus aulis. Necromantiam fadam detcltaiur a
Canidia m.aga.qu£ infoflb puero regio animam ex torquere no
ambigit. [Aut quid omnium) Quafi etiam vultus crudelitate tur
bentur. [Per liberos te,} Vultintelhgi,autnon peperiHe Cani-
diam, aut dc adulterio lobolem furiepiirc.[Per hoc inane purpu
rx decus precor) Veiur pntcxcaius puer apud eas purpun de-
cus inane dixit, quia non proderat perituro . [Per improbatuif)

.i. vindicatu», humanae.n.vidimi loui accept* elfc non poterat,
q.a 3 iuuamine h -ium lupiterdiftus cll.[Infignibus raptis puer) r
Spoliatus praetexta puerili. [Impube corpus) Aut delicatum, aut
pulchru,quoJ& crudelitatem potuiireifleftcreBarbaroru.[Bre
Ilibus iliigatavipcris)Tanciiprj venefica furiali habitu crines ha
bcret viperis implicatos. [lubec Pepuleris caprificos erutas) Li»
gna ec infeiicia , & flenlia e Pepuleris colleda prsparaca fignifi-
catjtanquam facris inferis profutura . [Cuprelfos funebres) Vt
ferales ante cuprelfos. Conltituiu Et vnfta turpis ouarani fan
uine)Nonran 2 ouafcdvnttaranifanguine. Rana enim in-
ernii,& venenofum animal efl.vt luucn.Et Stygio ranas in gur-
gite nigras. Turpis,grandis vtCui turpe caput. cales enimran^
vulgo rubeta; dicuntur ,& magi* venenofi funt .de quibus aic
luue. Ranarum vifccra nunquam infpexi • & idtm alibi, Mifcec
ficiente rubeta. [Herbasq. ,quas & Colchos,atq. iberia mittit)
Colchos ciuiras Ponti elt herbis veneficis abundans, vt has her-
bas, acq.h^c Ponto mihilefta venena Ipfe dedit Moetri$,nafcun
tur plurima Ponto. Nam & hic quidam volunt Ibena non Hi-
fpaniadiftam, fcd Punto ciuiiatcm vicinam, vnde Et ferrugine
clarus Ibera . Et illic pro Pontica . [Et olla ab ore rapta ieiunas
canis) Vt Lucan.Morfusq. lupogi Expeftat ficcis p.f. a. [Flamit
aduri Colchicis) Quales Medea traftauitapud Colchos de li-
gnis infaBCundis.[Expedita)Succinda.[Sagana)Nomcn venefi-
ci altcrius,hsc fcenatoris cuiufda vxorfuit. [Spargens Auerna-
les fimul aquas) Vt Sparferat, & latices fimulacos fontis Auer-
ni.[Afperis) Eredis ipfo factorum furore.vt Lucan. Eredis dif
cifla comis. [Currens) Furens. vtinhorruit armos. [Abada
Veia nulla confciencia) Veiam et aliam nomine veneficam facri
ficio ipli aic intcrfuilTc. quam nonnullo fcelere mifccri comemo
rac. [Exhauriebat) Aperiebat, vt Latus haufit apertu . vt infode-
retur puer. [Ingemes laboribus) A nimoficate operis laboracem
fignificat . [Quo poflet infoflus puer)Vtextante capite infoffi,
dum diuerfos cibos porrigant, diu animam referuarct . [Exerca
vti medulla) Vt de vifeeribus eius amatorium poculum facerent
Vel ex medulla.[Iniermmaco) Interdido iamcibo moreretur.
[Incabuiircnc)Defeciflenc.vc Ecfale habentes artus inlittore
ponunt. [Necdefuiiremafculx libidinis Ariminenfem Foliam)
Magam alia fignificat Ariminenfem Foliam nomine , virorum
libidine calentem . [Ociofa credidit Neapolis) Aliena ab his
curis,ocio vacans . vt Virgil.lllo me tempore dulcis. [TheflaU)
Magica. & hmufmodi ars maxime ThelTalorum cft.vt & Lunam
cantibus deponant,& aftracommoueant.[Hic)Tunc.vt Hic re-
gina grauem gemmis auroq. popofeit Impleuitq. mero pate-
ram. [Canidia rodens pollicem) Habitum, & modum Canidias
expreflit furentis . Petronius, vtmonflrarct furentem , Pollice
ait vfque ad periculum rofo . [ O rebus meis) Nunc verba fune
indud» Canidi» . [Arbitra:) Conrci»,teUes . Saluft. Atque ibi
Horae. o lii) procul

POR

prar»! Jfoti. £" cSe-

- - fi iba Fo“'n.Jolofcdum‘l«cnc Clui.

tuJ* lutijinaiacafacnn-aDa j- r nuiecieft.vc.Cum ta-
fe«)Vt noflc 'volucres OuEcqiie lacus late 11-

C« o.n..s quod oes)

,,.,do., 1“^” ufr^CL^ ^uburnf ca.) Vt

Vf,ue "riiLoa. ambulans a canibas Suburran.

per a“''>''L' ‘ W. ulaccndi Itndio nardo «erelur, ijuale

fltretnr. [Nardo prr.)V plJcma, no ^

nec. pfa hab'''P‘>"^ II, Miratur cur in capiendo Va-

'"mlcfsfur ‘dius audiamur. & anrfe Medeam ponil pro
'r Smne artis aut Medeam ideo liominauu quia quafi inue-
docuerit factum . [Superba) Potens . vt Hinc popu um
"a"’ retem belloque rupecL?. [Vita ) Dolorem morre Glau-
„ rcuiu palla.tabo) Alij .eHimentum ali| coronam oblatam
S Meto rufunt , infedam renenis . qua fompta perirent wcen-
3,0 r Atqui nec herba) Dicit fe dum nihil praiiermiferit dc his,
t°x a Medea fafla funt . cur ipfa nihil ubt.net , admirar. . [In-
dormit vndis) Ita nihil valere dicit adioncm fuam,vc Varus ad-
uerfum quem omnia fecerit immemor fui odoratis pellicum cu
bieuhs teneatur quietus . [Ah.ah.foiutus ambulat venefies) A-
aionem fuam credit inuenta doCtiore venchea ipretam .[Non
vlicatis Vare pocionibos)Ob amoris fui vinculis Varum dicii no
ui$ & magicis potionibus abfolutum . [O multa necarum ca-
put) Tanquam aduerfum quem aggredi vehementiora difpo-
nat vt alienatus mente uoluruati cius veiut nefcius obediai.[V o
cibus) Incantationibus . [FalUdi enci poculum) Vt etiam vis po
culi carminibus adderetur. [Peiosq. cs. fi. in. ma.) Aiue,inquic,
ipfis elementis rerum natura putabitur, quam non ita Varus
amore meo ardeat,vt igni bitumen appolitura. [lam non vt
ante) Vt cui adderet dcfperatio libertatem. [Moibbus) Blan-
dis, vt, Manditq. , trahi: Molle pecus. [MificThycltes, pre-
ces) Diras . Et tales infoflus puer preces coepic effundere qua-
les m Traf^ecdijs inducitur Thyertes cognitis fili) membris m
Atreum locutus. [Venena magnum fas , nefasq. , non valent
Comiertcre humanam vicem ) Lex enim humana habet malis
panam, bonis prsmia pollicenda. & ideo furens puer, dicit,
hoc cas carminibus mutare non polTe . [ Diris agam vos) Pro-
mittit fe in eas Isuiturum poli mortem, vt omnibus vmbra lo»
cis adeojdabis improbe poenas. [Cl^ti® uis deorum t-lf) Vtinfo-
mnes faciant, & malis gaudeant. [Poft iiilepiilc.i membra dif-
ferent lupi.) Veiam quia eum ipfa pcena fcpeliebant ilis gra-
uius aliquid paterentur, expofitf feris , & auibus infepulcs.

[ Et Exquilini alites) Roman^jid elt vultures . [Vos turba vi-
catnn) Miilurum fe populo promittit furorem , vt ex omnibus
vicis turba concurrens ex faxis obruat profatorum carmine,
[Neque hoc parentes) Poenas earum eci.im .a parentibus fuis
ait videndas, quod cum dolore promittit, qui fe viuere magis uo
luerit, quam uindicare.

A To deorum quicqiiid in coelo regis Terras) Verba pr^-
textaii vociferantis in domo Canidii, quz fignificat ab
eafurtimraptum,vtNecromantiamcx eo faceret. Et
bene abrupta exrlim.i[io m coelum, hoc ,n. dicit Peremptum ctt
quicquid in coelo cll regens terras. [Quid iftefert cumultus)Tu

multum aiit dicit r.ipiniipfius.qtiampairuseH. [A ut quid oium

Vultus in vnum me truces) fiarum dicic qur cum Canidia con-
fcir iniiiiftrz fceleris huius fuerant. [Per hoc inane purpura de-
cus precor) Quo magis oneret atrocitatem fceleris huius, pra-
texcatum,.ic per hoc honefium, ac delicatum facit hunc puerum
effe.Inane ergo decus purpura, apud eam inaneintellige.qui .f.
fine rcrpcauiqiiitacis eius in eu fa:uiat,[{n(ignibus raptis puer,
Impube corpus) Infignia pueri intcllige rapta pfcxtam,ac bulla,
& ell puer impube corpus, hoc clt impube corp®

erat.[Qi^iale pollet impia Mollite Thracum peftora)Etia Thra
cum.lic dnllud apud Virg. Quis talia fando Myrmidonum, Do
lopum ue.aut duri miles VlyHi,pro etiam Myrmidonum Dolo-
purn uc [Breii.bus implicata vipereis Crineis,& incomptum ca
put) Funali n.ibicu eam defcripfir, & breues vipers perpetuo Itti
5.T. dicmir.nam fun, tales . Nota autem elt hguta eloiutionis,

Jlligataetmes.&illigatacaput, [lubet fepulctis caprificos eru-
tas) Non inde lubet.ftd ex repulctistiotirnmis erutas accipe
quoniam inferna, .,c «cnefica elfc hic ractificiaintelllEi vult ^A-
l.aden,querunt,&qu.,rub,jciunt„t, lubet euptefTosfuncbm
&c. [Herbas, quas & Colchos) Vtbs cU ThtLirThelS
autem uenenotum ferax ell . Ibeita autem nSL^Jq^^uieTi S

D O N
eftjintclligenda . porto autem , vt Virg.
plttrimd Pont» .

[Plumamq.notturnzltrigis) SicdicUntur.vulgoRrigi» nuJ.s
nominatiuo Itrix.non llrtgia . hicautem auis cUnofiutnam r
ominis. [Flammis aduri Colchicis) Per ucncficiaaccendiir
vult, fed hoc propter Medeam dicitur,, qu® Colchisfmt . rT
expedita fagana per totam domum) Saganam hanc cx confciis '
ac miniitris ucncficij illius accipe. [Expeditam) Succinftamvi’
detur dicere. [Abida nulla Veiaconfcicncia) Ablatiui cafus cit'

& ell fenrus,Veia,qus nulla mala confcientia remota ell. [Lon-
go die bis , terq- mutat® dapis In emoti fpcftaculo) Vtinaeu
incitaretur puer,aic illi ante poni epulas, 8c fzpe mutari . [Bxfr-
ta vti medulla, & aridum) Non uideturcaufam tanti facinoris
epithetis dolo malo confeitura fignificat autem Canidiam, amo
ris potionem Varo prsparare . infert enim , Non uGtatis Varo
potionibus mterminato.[Non defmffc mafcul® libidinis Arimi
nenfem Folijm)Dicit etiam Foliam nomine veneficam huicicc
Iere inccrfuide quod ait mafculz libidinis, ad id perci net, $ dican
lur quzdam mulieres habere naturam monftruof® libidinis co-
eundi fkeminis , quo crimine etiam Sappho male audijc . [Et o-
tiofa credibile Neapolis) Videtur figmficare fcelus hoc Nea-
poli fadum . nam (vt fupra diximus) Gratidia hsc Neapolitana
fuit. Neapolim autem otio lam pro quietam dixit .firoul, quia
oiiofis . 1 . uic® quietioris aptilTimus ille fecefliis ell.[Hic ittefe-
ftum fsua dente liuido) Sed illud attende, ut duabus prspofitio
nibus exaggerata fit facinoris atrocitas, irrefetSuni, pro valde &
fspius reitum.[Quid dixi? aut quid tacuit) Senfus cll,qu®fce-
lera non dixit, aut qu® filetio prztcrire potuit ? [O rebus meis.
Non infideles arbitrx)Haeciam Canidi® verba funt . [Nunem
hollileis domos . Iram atque numen) Varo h®c imprecatur,!
quofaltidiebacur . [Quale non perfetftius Meslaboraruntma
nus) Hinc feias illam (vt diximus) vnguentatiam fuiffe. Atten-
de autem elocutionem conllitucam , quale non perfci^ius,cuin
fit dicendum , quo non perfedius . [ f^uid accidit ? cur Batbar®
minus Venena Medexvalent) IndignaturvenenaMedesclTe,
quibus illa vfa fit, cum fe de pellice fua ulta ell . [Cum palla , ta-
ba munus imbutum) Palla munus figura ell, quslTrffHrosx dici-
tur. Tabo autem nunc ucneno, aliter Virg.

HnicatTo liquuntur fanguini gutt*;

Et terram tabo maculant,

[Indormit vnftis omnium cubilibus. Obliuioncpenicum)Etre
liqua,obrcura elocutio , qu® fic ordinanda eft, Indotrnitcubili-
bus unctis obliuione omnium pellicum . & ell fenfus: Nefeio
quare funt prxfentiora ueneficia, qu* cubile vngunt mcdicaroi-
nibi!s,per qu® medicamina obliuio ei datur omnium pellicum .
pellices autem Canidia pro fe fola dixit. [ Ah>ah, foluius ambu-
lat uenefie® Scientioriscarmine.)Hocelt quod ingemuit, qj*»-
lia fcientior uenefica inuenta fir,^ ipfa ell. [Ad me recurres, nec
uocata mens tua Marfis redibit uocibus) Voces Tuas Marfas di-
cit quafi magicas,ut fic fenfus : Mens tua magicis meis uocibus
femeleuocata nunquam redibit adfanitatem. Aut nunquid
hoc dicit. Mens tua a me incantata nunquam redibit etiam fi

Marfis uocibusreuocctur. Marfi autem periti incantationum
funt . huic etiam rei Virg.tellis elt , qui fic ait : Spargere qiiilo-
mnos,vantuq. manuq. foleb.ir.[Fallidiente poctjJum)Fallidien-
tj.f.me.[Mifit Thyelles, preces) .i, diras exeerationes , qualibus
in Tragcedijs Thyelles Atreum exceratur . [Venena, magnum
fasq. ,nefasq. non ualent) Magnum fas uenena lunt fi liolhbus
demurmagnum nefas fi amicis . [Non ualent Conuercere hu-
ma. ui.) Sic fenfus eIl,Quaniuis uenena multa polTunt non rs-
men ualent merita in contrarium uercere,ut liberent petna, qui
male mercantur . Vices autem appellantur pccn® , qu® 'u fcck-
racos pro admiflls regerentur.Diris agam uos(dira detcftatio di
r® ut dixi)exccratibnes dicuntur ac detefiationes , fiue msledi-
fta. Agam autem nunc pfequar fignat.[Vos turba uicacim hinc>
& hinc faxis petens Contundet obfeoenas anus) Eleganter, qui
infanos folent fullibus,& lapidibus infeftari, ut eos abommbos
fuisfugenc.[Exquilm® alites) Et alibi f®peollendit in regione
aggeris, qu® ell extra portas Exquilinas, folica fuifle pauperum
corpora, uel comburi, uel proijci. [Neque hoc parentes heu mi-
hi fuperllites Effugerit fpeaaculum) Subaudiendum hic extrin
fecus uos,& ell ordo.& eft fenfus talis , Neque hoc fpedaculum
effugerit uos 6 parentes,mlhi fuperllites, & bene heu ait.i.dole-*
tcr,iux[a 'parentum comemorationem gemitus infertus eft heu»
quia & ipfe fupetfles clTe uellct .

» To Deorum) Canidiam ueneficam, qu® puerum pr®te-
xiatuia>aduencficium rapuerat , taxans inducit ipfum

AiCt''*

LIBER.

fBfninraptMlteqneritanfem. At, quafi dicat vtluimari!!» oppi
non jinplorem,6 quicquid deorum (.lut quifquis) . 1 . quicunque
cxtftctif Deus iti coelo, regis terras & genus liumanum,quid
ifte tumultus .i. mulierum furor fert .1. atfcrtnoui.aut qutj li-
bi vult? ecquid (vel aut quid) vultus truces omnium, fciliccc
hirum veneficarum, rSagan», Vei*, Foli*, & Cratidi* , feu Ca-
nidi* ftipp.conuertuntur in ine vnum ? Ego precor 6 Caiudia
fup. te, per iiberos.r.tuos, quorum memoria, quia illis (imilccon
tingere poiTct, mihi parcere debeas ,(i Lucina vocaca.i. inuocaca
i ce.aKuit veris.i.non (imulatis , partubus.i. fi quos liberos ha-
bes, & i) qui tui dicuntur, non (unt fuppofitijfcd tui, precor etiam
per hoc decus piirpur*.i. per hanc pr*textam, quam vt nobilis
puer ferebat, inane.i.nihil mihi proficiens, quia nihilominus ra-
pior, & per louem improbaturum .i. damnaturum hsc, & ita de
te fupplicia fumpturum,quid intueris me ut tiouerca, aut vt bcl-
lua.r.leOjpetita.i.laceifita ferro ? haQenus funr pueri verba . Vt
hsctremenci.verbafunt Poetae narrantis quomodo uenefic^il
Je duce Canidia puerum indulgt ntem inclementer abripuerunt,
dicentisque fic. Vt.i.poftquam,puer quellus.i.conquettus . h$c .i.
huiufmodi.qu^ diSa funtjore trilh,con(htic infignibus .f. nobi-
litatis & genens, uidclicet pr^texta & bulla aurea raptis, exiftens
corpus impube, rup.talc,qualle poflet mollire ipia peftora Thra
cum.i.Barbarorum ferocium, quales funt Thraces. Canidia ma-
giltra ueneficarum implicata crines ,& caput incomptum .i. ha-
bens ea implicata (feu implicita) more furiarum , uipcris .i. fer-
pentibus uenenolis, pro modulo capillorum iietul*.nam uult il
li uiper.ts pro capillis fuifie,iubet capnficos.i. ficus filueftres,eru-
tas.i.euulfds, fepulcris , ut ad Neci omantiam apt^ lint , & lubec
cupreHosfunebres.i. ad funera pertinen tes,& oua unfla fangui-
ne ranij turpisj.rubet^, & plumam ftrigis.r.auis,nofturn^.'. no-
pueros auferre fo)it*,(icut & Lami*, & herbas .f. uenenatas
ad philtra aptas, quas & Colchos.f.jnfuia p.itria Mede*, & Cir-
ces, atque Iberia,que elt ad Ponrtim,non Hifpania hoc loco, fe-
rax ueuerorum, quia narcuTitur plurima Ponto, mittit , St iubet
offa rapta,ab ore canis ieiuna,aduriflainmis Colchicis.i.a Col-
chicis ueneficis edo&is,ut a Mede.i,qu* regiam Creontis incen
derac. A c,i.fed,Sag3na.i.fecunda uenehca,fpargens per totam do
Biumaqiias Auernales.t^ab Auerno lacii,quo ad Inferos defeen-
dirur^3iiltas,horret.i.bornda e(f, capillis afperis.i.ereftis , ut e-
chinus marinis .f. pifcishabens telfam tamafperamut elt calix
eatlaoe* (Eli & echineispilcis.qui q>naues immoratur, remora
dicitur) aut aper .f.ftludler, currens , quia tuncfpinofas fetas
erigit . Veia.quE tertia ucnefica,nulla-i.non ulla, non abafta.i.
depulfa ab iiicppto,uUaconrcientta,cum,r.nullam rei^i , aur pie-
tatis haberet conrcicntia,q.d.animi humanitate fetlufa (funt au
cem abaifla & Veia nominatiui, nulla & confcientiaablatiui ca-
fus) exhauriebat.! effodiebat, humum duris ligonibus, quo. f,lo«
co,uel quo.i.idco.ut puer.f.pratextatus ille raptus,infoflus pof-
fec emori in iongo fpe^taculo dapis^isjterque.i.frequenter mu-
cat*,dieii.pcr{inguIo$ dies, uolebat.n. puerum dcfiderio cibi im
oftcnfi emori, ut eius medulsdefiderij explendi uim haberent,
eiim ,r. puerjprominerct.i.cxtaretjore fup.tm, quanrum corpo-
ra fufpenfa aqua-i.ab aquis, extant .i. eminent, mento .i.cum ef-
fet infoHus mento teous, ideo uti, i.ut, medulla pueri exerca .i.cx
trafta (ab ex,& fero, fit exero) & lecur aridum exertum.cffet po
culum amoris.i.philcriim. na in iecore,& medullis putatur fum-
rna uts amoris , cum pupiil* .i. paru* imagines oculorum pueri
jntabuilfent. i. mortem refolut^ efTent.fcmcl cibo intermina-
to .i.non ad terminum, i. os perdufto, fedim oftenfo . Nonde-
fuiffe, docet & quartam ueneficam Foliam nomine affuiffe, di-
cens, Et Neapolis ociofa.i. fabulis, & nugis uacans St talium re*
rum orcdula, aut oeiora,qi propter amcenum fereffuin multos
ocio dedita alliciac-vndcOuid.xv.Mec.Ecin ocia natam Patthe-
nopen,vc Bonfinis notauic , & omne oppidum uicinutn.i. tota
uicini3,quia d Gracida Neapoli tan.! hxcgerebantur,credidit Fo
li.im AriminenTem .i. ab Arimino illuc ufque arcicam,mtilierem
fup.libidinis mafculx.i. fortis, ficuc marculabibs dicitur , aut in
tnafculoSjaut reucra fuperne more mafculorum incumbere fo-
Iit*, no deruiffe,immo affuif]e,qux.r.Folia uenefica, deripit. 1 . de
orfum rapiCjCoelo fidera decaiicaT.i. i. carmine deorfum crada, uo
ceTheffala.i. magica, qua Theffali plurimum ualuiffe credun-
tur, & Lunam fupp. decantatam .unde Maro in Buc-
Carmiad ytl cvlo poffnnt deduetri Lunam.

[FI1C,) Idelthocloco & cempore.cum (ic uenefic* congregat*
fuas quxque partes explerent , Canidia qii* princeps erat , f*-
u.i,id ell immitis, rodens pollicem, fcilicet fuum , quem furentes
& impaciences rodere folent. vnde Petronius (ut cecicac Acton)

10 ^

Pollice .lit vfque ad periculum rofo,trrereftum .i. valde feftum,
aut certe non ledis vnguibut , quod immund* venehc*conuc-
nic, dente liuido,id cit inuido,aut oblcccno : quid dixic,.iiit quid
tacui c.id elt non dixit? quafi dicat (as non cHc dicere fcclera qn^
dixii,quia nihil quod execrabile eflec.tacutc aut furentis mort-m
exprimit, cui neque qu*d>cac, neque qu* taceat comperta funt,
dixie .lutem tandem. [O Nox , & Diana,) Id el* Luna,qu* re-
gis (ileiicium,id elf filentem nodem ,cum facra arcana, qualia
lunc magica a Komanis prohibita, fiunt non infideles , immo fi-
dcies,arbitrx: meis rebus, id e(lqu*resmeas pro arbitrio auc
c*iare & perficere, aut reueJare & frudrari poielHs : adelto nunc
nunc ; 8c vertice nunc in domos holHles , fcilicec V ari : iram , at-
que numen, id elf veflram potentiam nocendi : dum, id efil do-
nec, feizianguid*, id efi proltrat*, dulci fopore, latent filuis for
midolofis, canes Subtirran*, id eft qu* funt in Suburra regione
Romana : Utrent fenem , fcilicet Varum : quo, id eft ut ,omnea
irrideant fenem adulterum perundum nardo, id eft vnguento
nardino fupple tali,quale(vcMancinrllus vulc)pro qualiiex
Prifctani audoricate , malim tamen dicere non redum a perfe-
dius,red allaborarunt : vt fit, fcilicet vngucnium nardinunvme^
manus non laborarunt perfedius, fcilicet quam hoc lic labo-
ratum. Quidaccidic,rcilicecnoui,quod impediat vim incan#
candi ? cur dira venena , id elt philtra : Mede* barbar* , id eft
qualibus illa vfa efi : minus , id eft non valent , fupp. modo., auc
minus valent, quam tunc ualuerunt > quibusjfcilicec uenenis ip«
fa ruperb.i quia uoti compos : fugit iilta pellicem, fcilicet Glau-
cam aut Cteulam filiam Cceontis magni, fcilicet Corinrhio-
rum regis . [Cum palla) Connedicur iupcrioribus, fic. Cum ,
id eliquando, palla, id e(l vellis honefia mulieri apta, ficuc pal-
lium viro,appoficorie munus, id ell donum, imbutum, id eft cin-
dum,tabo,id eft veneno tabificatiuo, abftulitnouam nuptam ,
id elt fponlam tafonis Crcufamjaut Glaucam incendio, fcilicec
ignis ex veneficio , oborti . Atqui, id eft fed, quomodo non ef-
ficio quod uolo ? nec herba, nec radix latens in locis arpccis fc-
fcllit:me,&tamenfupplc Varus indormit cubilibus omnium
p.eilicum, id eft aliarum concubinarum, quas libi quod fe eius
vxorem cenlcat , pellices cenfet : vndis obliuione , id eft muni-
tis contra incantamenta, qu* ut incfficacia obliuione prxierit
Varus. & hic fenfus mihi quadrantior,quam is quem Manci-
nellus colligit. Nam fequiturah, ah, qu* vox iamrefcifcentis
eft,ipreambulat folutusjid eft expeduus,carminc, id eft per car-
men, venefic* fcientiorisjid ell peritons, quam Canidia, fcilicet
fit, auc quam ego fim , id verbis Canidi* dicas, qu* profequens
fermonemin Varum aiti O Vare caput fleturum, id eft qui pr*
cipue fleturus es, tu recurres ad me potionibus non vfitatis.ideft
non vulgaribus, vtpote ex pueri medullis . Nec mens tua redi-
bit, fcilicet in fe uocattjid eft rcuocata,uocibus Marfis.id eft qui
bus Marfi , & quicunque alij in Italia qui fafeino quod poffunc
ualent, quia ego parabo, & ego infuntfam iibifaftidienci,id eft
fuperbecontcmnenti,rciliceth*c leuiora pocula, poculum ma-
tus, id eft potentius & efficacius . Calum fidei , id eft fedem ca-
piet prius inferius mari, id eft quam fit mare, & hoc tellure, id
eft terra, qu* infima modo eft : porrefta fuper , fcilicet coelum
non flagres , id eft ardeas : fic amore meo, id eft a me tibi immif
fo ; alioqui , fecundiim Vallam , diceret mei , quomodo Bonfi-
nis legendum ccafec, uci,id eft quemadmodum . bitumen fupp.
flagrat : ignibus atris,id eft pifceis,& uix extinguibilibus. Puer
fubh*c,id eft circa, auc inter hxc ,uel paullo ante quam h*C
fierent: non lenire, id eft non lenibat , feu leniebat : iam, fcili-
ecc amplius, impias, fcilicet ueneficas , precibus mollibus, uc
fecit antequam veneficas fciffet : fed dubius vnde rumperet , fi-
lemium , id eft unde loqui inciperet, mifilic, id eft cmifit, pre-
ces , id eft imprecationes , Thycftcas , id eft quales Thyeftes in
Atreum fr.itremmiferac. Venena, id eft ucneficia.non ualenc
conuerierevicem,ideft vicifllcudinem humanam , appoficorie
magnum fas,& nefas, id eft uc faciant Id.quod fas eft nefas, auc e
diucrfo,quiafa5 nemo fine pr*mio , & nefas fine pana commit
lic. Agam, id eft perfequaruos diris, id eft exeerationibus . dete-
fiatio dira , id eft qu* dira dicitur exceratio nulla uiSima expi»
tur, id eft purgatur . Quin, id cttquinctiam infuper, ubi,id eft
poftquam,ego iuffus, fcilicet a uobis , in quarum manibus fum,
perire. I. emori expitauero.id eft fpiritum cmifero,quod argutif
lime didum eft . Nam venefice perite ipfum velint verum ani-
mus non eft periturus, fed expirandus . £t ergo ego occurram .f.
vobis, furor noifturnus.i.agens uosno^urno tempore in furias,
& ego vmbra, fcilicet corporis mei, hoc eft inter Manes depu-
tatus, petam, fcilicec tn(idtofe,& uiolentec vultus .f. veftroi,cur«

E P O

DOCT.

iitUrfr.

«LAR»

tionis templum, & Oedipi imprecatio .

/HoVtantmquifitHiiincailoreiu-

At Vacat , inquit Acron . Mdu vero minime videtur vacare ,
fcd ede particula ex abrupto Ioquentis,vi planum euadic ex hoc
Vir''ili),quod idem A'cron adducit .

^ Atubi fro falere , exclamat , pro talibmaufis . . „

Quaii qui plura pnus fecum animo volucnr, vc nihil cft cogi
tat^ie cclcnus, tandem inhic proruperit verba. Sed iSi ali) hoc
notarunt. Ceterum hoc in loco, quifquis, legunt doftiorcs etia
fialtcram leclionem.quicquid, non reijciendam putem . [Hcr-
basq , quas & Colchos, atque . beria) Colchos , inquit Acron ,
ciuit-is Pomi eft. Porph. amem vtbem ThelValiarfacic . Sed li-
brariorum culpa hoc accidifle arbitror, qui ex regione vrbe fcri-
pferunt . De Iberia idem in Aerone vitium. Sed Si de Veia in eo
dem tres loci in medio hb.corrupti erant, quos omnes emenda-
re non potuimus , pro exjfta tamen legunt omnes exerta,quod
& mihi magis arridet. [Interminatio cum femel fixscibo) In-
icrminjfio.i.interdiftio, exponit Acron, vt fit d verbo intermi-
nor, quod compofitum eit ex inter & minor. Mancin.dc Badius
ex in.Sc terminor, compofitum putarunt non rede,mea quidem
rcncentia.[indormii vndis omnium cubilibus Obliuionc pelli-
cum) Manifeliaamphibologia . Porphyrion ita ordinat . indor
miccubilibus vndis obliuioiie omnium pellicum, vc geninuus
omnium pellicum regatur ab ablatiuo obliu]one,q.d.uccc in cu
bill luo oblicus omnium pellicum . Pellices autem Canidia pro
fe fola dixit, vc idcm aic. Alij vero ita ordinanda putant hic ver
ba ; Indormit cubilibus omnium pellicum vnffis obliuione, ica
vc gemellius omnium pellicum , regaturabablatiuo cubilibus,
q.d. Ego quE vellit vxorfum, ab illo contemnor, ceterum ipfe fe
cunis apud quaslibet pellices (ica vocat reliquas) verfatur, qua-
rum cubilia probe munita vhr aduerfus inea incantamenta. Idq-
fcquentia verba c5probjnc.[Ah,ah,folutus ambulat) Quali iam
rt(ircac.[Nec vocata mens tua Marfis redibit vocibus) Porphy-
rionis expolitio hoc in loco prior, magis fitnplex videtur. Qui-
dam redibic,& vocata, ad alias incancatnees referunt, quod vide-
tur coadius . Sed ledon hoc indicandum relinquimus .

IN MALEDieVM POETAM Q^V E N D A M .

In Cafiium qufnfiam,& nonnulli yolunt, poetam maledicum quidi m
iSum, jedmtgnauoitantum , CT* quietos, hortatur igitur eum Horalitu
yt tnf» coauerlat impetum.qui vicij?im poflit remordere ^no» fectte ac Af
shilochuf Lycamben , & Hipponax &ubalum .

ode yi, Dicolos Diffrophos : "yt j
jtU Liturnis itittralu naumm.

■■ aucviolcntii cfi

Maniara.i.inf''>>'""’>1“‘ ' „fe?uior, pricotdiji.M"»-

n„cin. . Bttgo furore , & •■more petcil.s .

Srir aBeaiombos ■"1"''“” p,uorem.quem .obis lin

,uferam.f.voblsromnos :pai.or J fupplie.u

rriitira . Ai ne mane p„er eseeraiionem

addens. Vos lurba • P"’''J“' “ pjtens.l.innadens vos; .1

rua;n.diceos.Tnrba.r^opnh.vm'"“
catim.i.pervicos?hinc&hinc.i. V

bus.tonrondet.inondendo 0 u , „ ij,pi jUres.r.a-

qa,a .eiaehca; . & l•b■<^'"■>l“ ; J * jJ immundrtras

r.aanru, verf. fo •» d.a.o-e E«q«ilin^ non n. ly

"TnS Nem; ho? rpeaaeulnn,....orn,en.ou. veftrum, quod

Bontinis vult , quod locus fit maxime idoneus ad fei-cf-
rum,vt Str lib.^dehac abunde telhtur, & Ouid.illi alti-
oiiljcurlib xv.Metam. Et in ocia natam Parthenopen.

Iris agam) Morisplurimumimprobandimcniinit poe-

f ^ta , qui eU, .1 nihd dicant homines nifi diras admilceani
J /dcuotiones.S imptecamina. Lege in Ptouetb. haecia-

D O N

Vio immerenteishofpites vexas ca

nis ,

Ignauusaduerfum lupos?

Quin hoc inancis , fi potes , vertis mj
nas ;

Et me remorfurum petis .

Nam qualis aut MoloiTus , aut fuluu&Lacon ,

Amica vis paftoribus.

Agam per altas aure fublata niueis ,

QusECunque procedet fera .

Tu cum timenda voce complefti nemus :

Proieftum odoraris cibum ,

Caue caue ; nanque in malos afperrimus
Parata tollo cornua •

Qualis Lycamb* fpretus infido gener ,

Aut acer hoffis Bubalo.

An 11 quis atro dente me petiuerit ,

Inultus vt flebo pueri

*'*’»« p.

ttniihj

«'«alur,

V!D tmmcrenteis)HKC Ode in maledici feri-

bitur qui in externos, & infirmos, quietosq.po-
tius,quam in ciues,& in fortes timenda voce la-
trabar, hortatur eum Horat. viinfe(li potell)
vei tat inanes minas . nam remorfurus eit , non
enim vc puer flebit, fi quis eum acto dente petie-
rit. [Qjid immercnteis) Metrum ehfimile primo. Eli autem
ordo . fu canis ignauu» aduerfus lupos , quid vexas hofpitej
immercnteis f [Hofpices) Peregrinos & externos . [Cams,)

Ouid. etiam in Ibin. ait ,

Xulneraq; immitis requitm quarentia yexat :
laOat , ZZ in toto yerba canino foro .

Cani autem non ab re maledicum comparauit , nam canum ra-
bies Syrio ardente omni peltifera efl , quod etiam Plin. fetibit.
[Ignauus) InutiIi$dic!tur,&non aptus induiiri*. na mdullrios
giiauos dicimus . [Lupos) Pottes viros , & qui remordere pof-
luiit.[Quin) Id cft potius, hoc loco vano quidem modo aucto-
res hac particula vtuntur.quod etiam Gellius lib.xvt. memimt.

[Nam qualis aut) Ordo elt,Nam talis qualis aut MoloiTus ca-
nis,aut tuluus Lacon appolicio,vis amica palloribus fublata au-
re per altas niucs agam, i. feram, quarcunque fetapr*ccdec. Pet
id aurem ollendic fcfagacem efle, nec vnquam prascedentem fe-
ramdimiifurum, hoc eft fibi nocentem aliquem relidutum,
quinvicem reddiderit. Coqiparat demum fe optimis canibus,
illum vero ignauis,&clamofis tantummodo . [Moloffus) Bpi- wdtji'.
rotarum gens- Mololii fub Pyrrho Neoptolemo fuere . Theq-
pom.xiitj. Epirocarum gentes fuilfe refert c quibus celebrati fii-
U 1 S ChaoneSjSc Moloiri,quippe qui conus Epiroticae cerr*qn-
que regnum tenuere, prius qmde Chaones potlerius vero Mq-
loffi , qui propter regum agnationem magis , ac magis anipldi-
cati fuerant • nam ex oEacidarum fanguine prognati erant . Str.
lib.vij.id fcribit.Plin.autem lib.viij. refert in Epiro agnitum a ca-
ne in conuentu perculforem domini , laniatu que, & latrato ad-
aCtum,vt cogeretur fateri fcelus . Hos canes etiam Maro lib. i')*
Geor. laudat , his uerbis , Nec tibl cura canum fuerit poltreou ,
feduna Veloces Spartaecatulos, act rqiie Moloflum pafce fno
pingui . [Puluus Lacon) Laconescanes Nafo etiam iib.nj
laudauit. Scribit .n. Spartana gente Melampus . ltem,Pr®*|*' l«co»
lidusque Lacon. Laconica autem regio eft Achaia, qua; Prilci*
annis centenis praefuit vrbibus,vnde Hec.itompolis vocitata efh
de qua quidem multa Str.lib.viij.memin. [Amica vis palloribus)
EpcxegeHsetlfuperioriim perappofinonem igiiur leges. dicii
enim MolofTum canem , & Laconem efle uircs amicas pallo" •
per eos nanque,& ab lupis, & ab furibus tuti redduntur . [Pf°’
ledum cibum , ) Metaphora ell . Per id enim eum ignauumel e
innuit. Verbis nanque magna oflendit, deinde re
acquiefeit , ut canes ignaui folent obieSo cibo , quod Mn*
loffus , auc Lacon non facerent ubi latratus emifcrint fera a i-

qua praecedente. [Parata tollo cornua .) Nunc fe tauro con|'*

parat, quiinlligaiiis cornibus ferit. [Qiialis).i. talis ero flua
gener fpretus infido Lycamba*. [Lycamba* gener,)
besNcobolemliliam habuit, eam Archilocho poetae

1 lO

L r B E R .

dlt,ibnu{tpoftpa,ifatu«igiturAcIiilrtchuiineum metru lam-
bicnm , & malfiiicum fcriplit , qua de re Lycambes cum Hlia la-
queo vicamliniuit. Id autem, & Acron alfcrit. huic autem Arcbt
locbus Lacedjcmonius Rom. regnante Tuiio Holitlio , vt dixic
Cornelius Nepds. Memitut etiam lib.j. Valerius m cic.Defcue-
ritaie. Quintii, item fcribie lib.x.ln Archilocho fuilFe fummam
vim elocutionis, cum vaiidas,cumbreucs,vibrantesquercnten-
tias, plurimum fangumiii , atque neruorum. [Acerholtis Bu-
balo) Hipponax poeta hic incelligitur. fuerat. n. deformis a
Bubalo piftore pro rifu depiftus , quo furore poeta commotus,
tali carmine Ulumperfecucus e(t,vc vitam laqueo finire adege-
rit. quod item Acron docce. Dicant alij Bubslum fculpcorem
fuiire,& Antherenum a quibus Hipponax ipfe turpi cmgie in
conceptum fuerat fculptus.quade re turpi carmine eos e(t infe
cutus, vnde laqueo fe rufpenderunc . [Atro dente) .i. venenofo .
[Flebo) Expletur lacrymis egeriturq dolor, inquitOuid. Pueri
autc offenfi lacrymas egerunt, ira quadam , q? fe vlcifci noii pne .

Q Vidimmerence$)Ca(lium malcdicu poetam infe irritae
minaturq. fi foliia rabie fuerit el3tus.[Immerentes)Ni-
^hil malimeritos.[Horpites)Perfgrinos. [Vexas) Fati-
gas, vc Dulichias vexaiie rates . [Canis) Bene maledicum canem
voc3uic,velut q & ipfe mordctec.[Ignauus aduerfum lupos) Lu-
pis hoies fortes comparauic.VJtas ergo inquit, qui revlcifci pne,
acmifccoslsdisiqutacatminibusaliquos mordeat, [Amica)
Amicos canes paftoribus dixic, vt Virg. Veloces Spare» catulos ,
acremque Moloirum Pafce fero pingui , nunquam cuUodib. il*'
hs Nodurnum llabulis furem,incurfosqueIuporum , Aut im-
pacatos a tergo horrebis Iberos. [Vis) Sagace? canes dixit ,vt,
£c odora caiuim vis. [Agam peraltas aure fublata riiucs,)Scruac
metaphoram ,& dicit fe agere, hoc elt pfiTequi aure ad latratus
polita m fcias, & ohenditfe perfccucurutn verba maledici . [Tu
cum timenda voce) Demoniirat eum pecuniam querere male-
didis, qua accepta ita defineret, vt canis, qui reperto cibo infe-
dirt definit. [Caiic) Non fe aut munere placandum, aut preci-
bus dixit, fi maledidis eius coeperit rcTpondere. [Parata tollo
cornua) Vt,Occurfjrecapro,cornu ferit ille caueto. [Qualis Ly
cambi* rpretus infido gener,) Lycambae datiuo cafu poluit. cu-
ius hic fabula eft, Lycambes h.ibuit filiam Neoboletn, hanc cum
Archilochus in matrimonium pol{ulafl*ct,promilTa ,ncc a patre
data etl.huic iratus Archilochus, in eum maledicum carmen feri-
piit, quo Lycambes tanto eft dolore compulfus , vt cum filia vi-
tam laqueo finiret. [Aut acer)Hipponade lignat. qui Bubali fi-
liam nuptum petijt & pro deformitate eft conteptus . Illud in ve
rius volunt, Bubalufuifle pidorem apud Clazomenas ciuitatem
Afix.hicHipponadcmquendam poetam deforme pro rifu pin-
3iic,quo ille furore commotusjtali cum carmine perculit, vt fela
queofurpenderet. vnde nunc (imilis carminis vim maledico mi
n.icur Hoi'at.[Atro dentc)Maledico,autobtrcSatorjo fertfTone.
? O R ♦ Vid immerentes hofpites vexas canis)In hac Ode alie-

V / 3d cum.qui tum dicacitatis amari tudi-

^-^nc infcft.aretur quietos alio quin hoies, in eo fibi gloria
afllgnauctit , q’ illi cedentes ci viderentur non fufficere rndere .
[Amica vis paftorib.) Amica nunc pro veili df. [Agam peraltas
aure fublataniueis,C^»cunque pr 2 cedetfera.)Dc fe hoc Poe-
ta dteit fignificans non dtfuturam fibi lingu» amaritudinem , fi
prouocetur alicuius improbitate. [Qualis Lycambx Ipretus infi
do gener,) Lycambidaciuus c.afus. Archilochum aut fignac , qui
Lycamben probrofis carminib. vfq. eo infedatus eft,vt ille mor
tem fibi colcifcetctjhoc autem co fecit, & ille filiam fuam in ma-
trimonium promiiram,mox denegaffrt . [Aut acer hoftis Buba-
lo.) ^que datiui cafus eft , vt huic Bubalo . Hipponafta fignifi-
cat , qui*que Iambicis vetfibus Bubalum pcrfccutus eft.
Inultus vc flebo,inultus vt puer.

A5CBN. ^Vid immeienreis) impiam cuiufdam infolcntiam qui non
remorfuros mordebat,caftigat dicens, [Ocanis).i. vir cani
rarabie.[Qiiid vexashofpitcs).!. peregrinos, Stexternos . [Im-
mercnteis).i.qui nthil in tc comerucrunc cxiftens.[Ignauus) .i.
line opera, & arte torpens. [Aduerfum luposf) . 1 . acres, aut noci-
uos viros ? [Quin).i. potius. [Si potcs,vcrtc (aut vertis) minas)
.f.tuas. [Inancis). t.nullius efficaci^. [Huc).i.m me. [Et pete (aut
petis) me remocfuruml i, qui remordeam tc . Nam ego exiftens
talis qualis , aut Moloflhs).i, canis Epiroticus . [Aut Laeon).i.
canis L.iconicus . [huliius).f.in colore. [ A ppoficorie vis amica)
quorum vterque eft amtc.i vis palloribus. f.concra lupos . [A-
gvn aure fublata).i,cicfta.[Pcr altas niucis,)Sup.feram. [Quat-
ci.nque fera pricedet, 1 u vero eum complefti nemus voce time
da).i. latratu tuo, quem iimcn . qui ic non nofcuiu.[Odoranj)

.i. libenter fi inuenias,odonueris. [Cibum proleftum) Q^iiia pu
tidiim.q d.fetUri» imbelles, & tamen niliilc.ipis.[Cauc,caiic).r.
melacellere . [Namcgo afpcrrimus in m.ilo», tollo cornua) lii
morem bouis petulci . vndein Satyra de fe fiicit ditemes . Fi»-
ntim h-ibec incornu. exillens tali» qualis gener, f. Archilochus,
[i^pretus Lycamb^).fifocero ems infido,qma neganti hiiam.qnd
ci derpondc'r.it,hoccft compellam re ad lufpendium, licut Archi
lochus Lyc.anibem,aiit cxiilcs tibi talis qualis .icer ho(li.s.r.Hip-
ponax. [Bubaio).r.piiftori,aucrculp(ori , quem ad fimile cxitiil
compulit. [An putas fup. quod fi quis pctiueric).i.lace(nueric
me. [Dente atro).i.inuido. [Ego flebo inultus vtpuer.^ ) Quafi
dicat id minime fecero ,

a Vin huciiianeisjfi potis,verti8 minas?) Quin.Mancin.expo CLAR
. nui- potius, obii tus qT Valla, cuius ttudiofus leftorfuit :
exponat pro cur non. Ideoq. hic locus incerrogaiiue legendui,
quod nec Badius animaduettit qui verte, & pete legit, pro vertis,

& petis, male vtrunque cum nec carmen, nec fenfus patiatur .

IN BELLVM CIVILE GESTVM CONTRA
Brutum , & Caflium.

Exteratur belli ciuilh furorem , <^uo Romatti ciues cruJelittt fjter fe ,
t^uam ylI<tferK,& lufi fuigeuerit heluMno» l4ntant,yl fe muUto hemi*
nes^^uanquam art,Fathho: f/otiui imputandum fit, yt pofieriJent pa*
nat ob parricidium d Romulo commifjum m fratrem innocentifimum .

ode yij, Dicolos t Dtfirofhos : Ift j
jhie Lth/Hmii inter alta nAumm .

—u— y-

Vo’ quofcelcfti ruitis ? aut cur de-
xteris

Aptantur enfes conditi?

Parum ne campis , atque Neptuno
fuper

Fufumeft Latini fanguinis?

Non vtfuperbasinuida; Carthaginis
Romanus arceis vreret ;

Intaftus aut Britannus vt defeenderet
Sacra catenatus- via;

Sed vt jfecundiim vota Parthorum , fua
Vrbs hic periret dextera .

Neque hic lupis mos , nec fuit leonibus
Vnquam , ni(i in difpar feris .

Furor ne cicus , an rapit vis acrior ?

An culpa ?rerponfum date.

T acent : & ora pallor albus inficit :

Mentesq. perculfae ftupent.

Sic eft . acerba fata Romanos agunt ,

Scelusq. fraternae necis :

V t immerentis fluxit in terram Remi
Sacer nepotibus eruor .

Vd quofcelcfti ruitis?) Hac Ode Roma- aNTO
nos arguit ciuile bellum inftaurantes . de quo
in intellexerit, non faciledignofei poteft . De
bello quidem Aiftiaco cotra Antonium Cleo-
patram intelligere magis placet . Id enim fi-
nis armorum ciuilium futc . de quo etiam pri
maEpodo Horat. innuit. [Quo quofcelcfti
ruitis ?) Metrum eft fopcrioribus fimile . Incipit autem ab ex-

clamauoncpropter.irmorum tumultum. [Ruitis?) Sineconfi-
ho quidem. [Bnfes conditi) PoftC3irii,&Brutj.& Sexti Pom-
pei) interitum quierant bella ciutlia, itaque omnis Romano-
rum vts, atque poieftas ad duos tandem Antoiiium.f & Aucu-
Uum Cxiarem peruencrat,vt Appianus libro fepiimo meminit.
Propter Cleopatram exinde defeiuit Antonius, qua de re pugna
tum ctt actiter apud Aftiuin Epiri peomontotiutn, vt laciiis pri-
ma

E P O
Inca*

EpoJo «-.utaa, . [N™ "S

aus Britannus) i.griu, mereretur oftiogencis , &

npmusd» ttnnporlb. Cc a ■.C“™ gl„„x me

o«W« si Otadas ‘^°"J" „ ,„^appellai.il. Sunt aejem O^
muriam filium fuum Bntan mu. pp Mtla-Plin-«'am

”d»uaa..ugu«'tmt^

lib-iiii-Jt 'is ^“‘''•‘^^'luua^henis. [Sacra via)Dc hac rupetius pa
uhancem oneratus colla ca hen [ ,„,a partho-

ruii*>;—-— ,1 r»»itnrti I idellO. i. lurauuiiuj } s-t--

Romanis „,«,001 elati funr. deinde tamen fubM. An

.hotumanimiadfcram 1

lonio "P"®'P'“ ■|Sd'. • Pj Parrhis autem le

pollea ad tmilr inftribitur . Vbi etiam Itgitur , 9 .

gitoApp.inhb.q P » Appiam tnurapha-

Vcnudius Wusde 1 arant S Aductte tamen Venti-

mi,qui '„rqMm Antonius in Parthos iu®t-[S“-

diumtriunipliallcpt q rpituuchidupis) Plin.hb.vl]. deho
<ltatera).abel 's tiu llbus . [Neque mt r„o

ftritM mincaitjNullltabies „ 3 ^: nUemus & liare contra difli-

6'7;'C'uSas“S®fenon d.m.ear, [erpen.mn. mor-

miha. rtonumler ne maris quidem bellul.acpirccs.nili in

““rr.raetdimunc’ A. Hercul humin, plurima ea hom.ne
'iala SeneeaLm epia.ciiij.Cc a.t . Ab homine honnm quo

Tl ™eulom aduerrus hoc te expedi , hoc mienns oeu.

ha imue^e nullum eil Ilum ftequemras.nullium pcrtinaciu.s ,
hsmtuer , Tempcftas minatur antequam fuigat,crepac

;:3 Wa pr«untia. fumus ineendtum . fu-

bita e» ex humioe peruieies , & eo d.hgeni.us tegitur quo pro-
■-./isr fcf FFurorl ImpetuSjinfjniajira. [Vis acrior).i. fa-
K utt. ll-.tas.'[Llpa) Stelus aliquod tutus caufa in feipfos ,t
luerent Dtorum numme . [Tacent) Oflend.t illos «ttb.s toe-
im Ibus eonuiaos tacuiffe. deinde confcienna cnlpte , & feele-

! «nalluiffc rPerculf*)TerntKmemoriaculps,acfceleris.[Scu

pen’:

Ls . pallentibus. St nupemibos innuit Fato & tolpa Romanos
aji ad btlla tiuilia rupplitiom fubcumes ob Romuli tidem m
fratrem admiffam . [Acerba Fata Romanos agunt.) App. in lib.
qui Syrius infttlbitur.natrat Magos Seleuco regi tonfulenti de
die & hora iaciendorum fundamentorum vtbis, (ic tefpondifrc ,
Fatalem quidem fortem, O rex.fiuc bonam, Que malam , neque

hominis nequevrbis fas eapermutarequadam.n.vrbium quem

admodum , & hominum fors ctt &c. [scelus fraterna necis) Vt
dn in quorum tutela ea loca cUcnt , augunjs legerenteum , qui

nomen nouevtbi daret, qui conditam imperio regeret , Palati
num Romulus, Remus Aueniinumad inaugurandum templa
capiunt . priori Remo augurium fertur fex vultures, iamq. nun
ciaio auourio cum duplex numerus Romulo fefe oliendi0et,
vtrunque regem fua multitudo confalutauerac .indecum alter
catione congrefli , a certamine irarum ad cidem vertuntur . ibi
in lurbaiaus Remus cecidit. Vulgatior fama ett ludibrio fratris
Remum nouositanfilijfle muros, indeab irato Romulo inter
feftum . ira folus potius Imperio Romulus , condita vrbs con-
ditoris nomine appellata, Palatinum primum . in quo ipfe erat
educatus, munijt &c. hre ex Liuio,Luc. etiam lib. j. ait , Frater-
no primi maduerunt fangume muri . [Vt) .i. poftquam . [Sacer
nep.).i.execrandus,& horrWus. na fuocruoreid erat expiaturi,
A C t • ^ V6 quo fcelcfti ruicis?)Illud bellum cum exclamatione figni
vX ficat, quod ab Augufto geOum eft contra Brutum, & Caf-
fiummtcrfrftoresCafari$.[Bnfesconditi)Vaginisiuclu(i.[Pa-'
lum ne campis)Ciuilis belli temporc.[Int3ftus) Ante inuidus.
[Vtdefcenderet) Vtviftus pro triumpho duceretur. [Sed vt)
Qui occifo Craflb metuebant Romanos, nifi bellum ciuile c-
merfiirct . [Sua vrbs hic periret dextera .) V t Lucan. In te verte
manus, nondum tibi defuit hohis . [Neque hic lupis mos) Vc
fe ipfi pcifequerentur . [In d.fpar feris) Hoc cU in diucrfam na-
*uram. [Vis acrior) Fatalis quidam neceflitas. [Anculpa)Vel-
it interroget caufas furoris . [Et albus ora pallor inheie) Velut

D o N

mulus pxtriciiJium perpetrauit.viffleelJtPratetno Piim;
duerunt [anguine rauci . [Sacer) Execcabihs .

Q Vo quo fcclclH ruitis ?) Elegacer in tumultum ab excU

mationc incipit.ab eos aut dicit, qui furiofamete inltau * ®
_ rare bellum ciuile conabantur. [Aut cur dextris Apianjp
efles coditi?) Qui iam condici erant, cur dextns accomodanturj
ac (i diceret ; Stringi tis gladios in vagina lam conditos. [Neque
hic lupis mos , neque fuii leonibus vnquam,nifi in difpat foru)
Senfus e«: Feri no faciunt quod vos 6 Romam, fanguinem inul
ce petentes . nam feri qus ciuCdem funt gnis, inter fe pacem ha
bent.difpares fe infeftantur . [In difpat feris) Difpar aducrb.elt
nunc, ac fi diceret difpariter feris. [Furor ne cicus,an rapu visa-
crior ?) Qui eft acrior vis,q furor ?aut nunquid Deo9tira?[Ta
cenc & ora pallor albus inficit) Elegans otioficas, quali his vetbi*
conuiaifteterint, deinde confcientiafceleris palluerit. [Sic eil,
acerba Fata Romanos agui) Eleganter quali tadem inuetierit fu
roris huius caufam, in tulit. Sic eft/cnfus.n.fine dubio hic ett: Fa
to agimur ad hoc bcllu , fupplicium pendetes ob c^dem Romuli
in fratre adrniliam.[Sacer nepotib.cruot) Sacer vtique pro vene
rabiltnunc inielligcndu,nifi forte epitheton (vtfolet)adipfutn
facinus reuocamus,vt lacer eruor, facro.i.cxecrabili c^de effu-
fo diftu Iit . faetnm aut & pro exectabili veteres dixiffc notu ett,
&apudVirE. Quidnan mortalia fedord toga Auri [aera famti?
VA n.m ’1 Dui funt voces . Nam ordo eft. [Quo 6 fcele

0ri41ia pci tvr • A». jM.rM jamt) r

V6°qu6) Dui funt voces . Nam ordo eft. [Quo 6 fcele Ascen,
• ^ - ?).i.lineconfiliofcrimini? [Aut cur

utinterrogetcauiasiurotis . i^tst aious ora p<auor intici
qui confeientiam peccati monftrarct . vt , Pallor limul
ora. Albus aut palloris epitheion.[AcerbaFata Roman^s^noc
eft (tanquam illis tacentibus ipfcinieUexcritbclli ciuilis origi-
nem) indc in nepotes traftam (lircoidiam,quia occifo fratre Ro

Q Hi , quo inq ruitis f;.i..uix.vv vui.

enfes conditi ? ).i.abfcondin lam pacatis bellis. [Aptan
tur dexteris).f.vcttris f [£ t ne parii fanguinis Latmi?). i.l talici .
rSuperFufum capis, aut Neptuno). i. mari ?q d.fatisfuperquc.
rNon vt &c.) Ordo eft. Non fup.ideo fic rums.aut hic facitis .
rVt Romanus vteret fuperbas arces Carthaginis inuidi).i.ir:i-
inicos veteres cxpugneiis.[Autvi Britannus) Populus ferox,
r Intaaus).f-ab aimis Romanis,aut nodum rubattus. [Uelcen-

dercO.i.in contumeliam ducetccur.CCatcnatus).i.catems a trm
phante vindlus. [Sacra via).i.pet viam facram,quimCapitolm
ducit . [Sed vr,Vrbs).r.Roma. [Periret fua dexcera).uptoprijs vi
ribus &inteflinisbellis.[Secundii vota Partho^) Qui.l.idmaxi
moperc dcfiderabant.vnde ne illis toplaccant mento abftineat.
quo fenfu diaum eft Aen-ij. H oc Ithacus velit,& rnagno merce-

tur Acridi.[Neque hic mos).rriuiendi in cohmilem fpeciem .

fruit vna lupis, nec leonibus feris, nifi in).i.contra . [Difpat). I.
animal, aut genus animantium. Si Icgaturnunq^, tunc determina
bit particulaferis,vt fic.[Nequehic mos). f.r$uicndi.[Fuit lupis,
nec fuit leonibus fetis). j.efteris,& fiuicntibus.[Nun^ mli m di
fpar).r.genus animanciu.[Ne)Pro an. [Furor cicus).i.vos exci

cans.[An vis acrior . ?).i. Fatalis necelBtaSjaut occultadeoRite .

[An culpa ?).rveftra. [Rapit) fup.vos . [Date inrum).i.rndere.
[TacentjSd pallor ali us) Qualis cx pudore & timore nafcitur.
[Inficit ora). f.eo^e. [Et mentes peiculfi).i.attonitKpco^ na-

[Stupent.Sic eft).i.certe ea ratio eft. [Acerba fata , Sticelustra-
terni necis,) Qiiia Romulus Remum occiderat. [Agunt o-
tnanos) Quafi conditoris , ficut protopl.ifli fcelus in oes pouc-
ros defluxerit . [Vt).i.pcftq . [Cruor Remi immcrentis).Mnno
cui. [Fluxit in terram, exiftensS3cer).i.honore profequen us.
[Nepocibus).i.oinnibus pofteris, & minoribus . Hic ergo no
Auguftum taxat , fed cos qui contra eum bella mouebant , qua

FatalelicjVtfubtambonoprincipetufbainarmaruat.

N Eque hic lupis mos,) senfus, & ordo eft. [Hic mos). • MA

hoies alter in alterum imricem riuiant.[Neqtiefii't u- bw/«"-

pis, nec leonibus Nun^ (fup. iterum *

ni{iindirpar).f.genus ferarum vt feris fic
e(,& congrue nomen feris coniungere lupis, & Iconib. IcO
vc nunquam olno legatur, non aui nurq,hocmodo. [Hir. m »
neque fuit lupis.necleonib. Nunquam feris).i. finientibus. L
fi in difpat). f. genus ferarum. i. nifi in feras diucifi,& uo ^-» 1 *

Quam fniam mutuatus eft ab Hora.noftro Plin.in
hift.cum dixit Iconii feritas inter fe non dimicat ,

morfus non petit ferpcntcs&c. [Nec fuirIeonib.Vnq.ni '

parferis.)Qiiida pro Vnq, legunt Nurq fi porph.ctcxpo
fpar difpariter . Mihi placet,vt feris fitadieft.adlcoriib.K

Icelligamus genus.Vtfitordo,Neq-vnqhicmos

nib.nifi in difpar genus . Et fane hic eft fenfus fimpR* v

IN ANVM LIBIDINOSAM.

Ib anum , f^uacum amtojfa tf}tt,& fxtida , mirabatur
fi tam fri^idum^ntn aaimadatrteHS,fi oh porttalofam deforrwta
illo faflidiri ,

L 1

ode rirr. nicolos Diftrophoa^Vfy
jI>m LttHrnis tnferulta n4Hium,

y-y— U.»-y»

O Cr A R E longo putidam te feculo ,
Viteis quid enetuet meas ?

Cum fit tibi dens ater ; & rugis vetus
Frontem fencdus exaret :

Hietq. turpis incerandas nateis
Podex , velut crudae bouis.

Sed incitat me pedus.&mamms putres,

Equina quales vbcra ,

Venterque mollis , & femur tumentibus
Exile furis additum.

Efto beata : funus , atque imagines
Ducant triumphales tuum ;

Nec fit marita , quaj rotundioribus
Onufta bacis ambulet .

Quid^ quod libelli Stoici inter Sericos ; v
lacerepuluillos amant?

Iliiterati num minus ntrui rigent ?

Minus ue languet lafcinum ?

Quod vt fuperbo prouoces,'ab inguine
Ore aliaboranduin elt tibi .

o ; ARE !ongo)Hac Ode anum arguit eum tn-
ccrrog.inccm,curad Venerem tardus effeteum ip
fa deformis, & aruo putida caufam prsberet.u aq.
eius vitia exprimit. [Roga re longo) Metrii .elt ide
cum fuperionbus . [Rogare) Adde non pudet.elt
em figura apofiopelis.i.reticcntlayel interruptio,
fiue pocius lyfiecdoche clt.fir.n.cum lubtradam verbii aliquod Ia
tis ex cereris intelligitur.fnapoliopefi vero quod taceat, incertu
eft. Hc afit interceptum filennum cum quis irafettur, aut pertur-
batur , his .n, .ilFrftibus cm 1'ermonis defeftio congruit , qu» o-
mnia 'atius in carmine figurarum docuimus . [Putidam) Corru
ptam,& acerbe fcBtidam . [6neruet)Dcbilitet,relaxet.[Dens a-
ter) Niger, & obicui-us.Nafo lib iij.de Arte inquit, Quid fi prx-
cipijm ne fiifcet mertua dentes, Oraque rufcfpta mane lauentur
aqu i . [Rugis exaret) idem Nafo lib. iij. aifjQ^am cito me mi»
ferum laxantur corpora rugis , Et perit in niuco qui fuit ore co
lor. [Rugis)Quibu(djni (emitiilis.[Ex3rec)Defcribac,delignet.
[Hiet)Patcit . [Podex) Elt Romanorum podex , colosque Pe-
lafgum. [Cruda?) .i. durae, vel potius infirms . Crudus .n. dicitur
qiii cibum tii itomacho habet -Tore difficileque digetlibilem , dSt
quo offenditur vel canquam nimio, vel tanqtum noxio . [Sed in
citat) Per ironiam. i. irrifionem, dicit fe incitari ad libidinem 4
mammis illius putidis . [Equina quales vbera) l^roptcr carmen
quales pro qualia d'xit. Accidcntis.n.relatiuum fequenti fubllan
tiuo adh.creret . Brtergo figura allcochcta.i.aliterpolita.rolcc.n.
per hanc genas confundi. Virg. in Biic.Dulce fatis humor. [Pe
ftuSjSc mamma? putres) Figura cftfyliepfis. feu conceptio p ge-
nus, nam genus ftemineum concipit neu erum. Lucan . ite m j.lib.
Vis erat hinc leges, & plebifcita coaft* . id autem latius patet in
Carmine figurarum.[Mollis)Lentus,& rugofus, non tenfus vti
Itmitr, puellis . [Femur). i. pars coxa? anterior, polteriores n. partes di-
cuntur foemina . Coxa vero elt pars ipfa fuperfemora . [Exile)
Tenue gracile. [.Suris) Dicuntur furae tibiarum partes cr.iflio-
res.[Eft6 beata)Sis,inqiiic Poeta, & diues,& nobili!', & gemmis
ornata precio(il1imi«, non tamen effugies quin anus ris,& defor
mis . [Imagines) Apud antiquos defundo aliquo imagines co-
mitabantur gcntibtia funera, quapropter totus aderat familiae
eius, qui vnquam fuerat , populus . Quod Plin. docet lib. xxxv.
Er nos latius diximus in luuen. Satyra viij. [Manta) Sponfa ali
OauTfiu T*'’* [Onulla) Onultus dicitur, cui onus ipfumhonon elfjVcfi
ONtr 4 t* 'l'"' holtium rpoliaferac . Sed oneratus rff, qualicunque prrlTui
pondere. OnuUus ah honore defeendit oneratus abonere. Au
ttui Sermus hb. j. aUncid. [Rotundioribus).r.quain ilUui ipfiua

B n R. iji

aniis.per quod digniores b-ioeas inreHigit .rotundiores enim
nugtv [judauciir . [sj_ad).l.elt,vel (iguihc.u. Lit aiinni leiuus.

Q^iul cll, vel >]uid ligniHkMt , vel quui dic.nii , q .^cotcos ld>r()s in
puluillis h tbes , au propterc.i minus dnrtTcuur iimui illneriii ,
vcl minus languet f.i(cintiin.i ipfe Pri ipus ? Illitcraii aun m ner
ui videbantur elle (ine illorum libuiium prarleinia . ip(.i .utcen»
vtdnd '1 videretur, illud agebat , quo m.igi‘ inde amaretur. Sed
quoni.im anus erat, & turpis nihil iuuabacad nrruorum tenti-
mem . Neruienim literas nerciunc,nec litcrarum Itudium ha-
ent ,aut appetunt . Itaque potius oreilli erat laborandum .

[Stoici) Phitofophiarcd.i.porcicu didi funt apud Athenas enim
porticus erar,vbiZ{nodoceb.it,inde Stoici appellati, i) fum'-
mum bonum in foia virtute ponebant. [Sericos puluillos) Seres
(vt fcribtt Plin.lib.vj.) regionem inhabitant ,qu* rpcdacxftiuit
Orientem, lanificio filuarum nobiles , pctfulam aqua depeden-'
les frondium caniciem.Solinus etiam addit ,q) lanuginis terram
rubniicacrm humore domant ad obreqiiium . quodque hoc illud
ctt Sericum in vfum publicum damno feucritatis admiirum,&
quo oitentarc potius corpora, qua vclhre primo foeminis , nunc
etiam viris perfuallt luxun* libido . [Puluillos)Torulos,ccnii-
ca)ia,& plumacia . puluillus .n. diminutiuum ell a puliiino , qui
apponi folet quo mollior fic felTio , fiue caput , quali pluminus .

7 ullius lib.ix. epill.Sella tibi erit in ludo tanquam Hypodidaf-
calo proxima, eam puluinus fequetur . Qj^ii autem generali ma-
giffro fubtil, dicitur Hypodida(calos,ab «'ire' , quod ell fub, & <Ai
^'onax©- magilter dodor.[lacere amant) Id quidem offenden-
da? dodnnscaufa agebatur, vtqueeorum tegmina non decorti
carentur,vt»tem digniores viderentur , puluillus eis fubijciebat.
[lllucrati) .‘'cnfus eff , An nerui hne literis minus arriguntur,
vcl neruus propter lueras minus languet , qui ncruus , vt ab in-
guine eKurg'at,ore eff allaborandum illi , nam literx nil faciunt
ad arrigendum .[Rigent) Durefennt . [Fafeinum) Priapus ipfe.

Nam (vt Plin.lib.xix.C3p.vij.ait) Hortos, & foros tm contra in-
uidentiumf-ifcinaiiones dicabant , in remedio erant Saturnica
figna . Hinc Vng.hb.iiij.Gecrg. fcribit , Et collos furum , atque
auium cnmfake falignj Hclicfpoiitiaci feruee tutela Priapi,

[Superbo inguine ,) Id rtl dedian.inti propter anus curpitudi-
nem . Inguen autem proprie fumma cox® pars dicitur iuxcapil
denda . Prouoces, porro longtque voces-.i.etigas . lacebac enim
in inguine nemus languidus propter illius turpitudinem .

Ogare longo) Inuehitur in eam , a qua dicebatur lentus a C R.
in Venerem, &ffx:nris ipfius,vel ^tatis elfe affirmat ma-
gis, qi eam faffidit.q ipfe nihil polfit [Et rugis vetus Fro-
tem fcneslus exaret .) Scnefta enim nonnunquarn ex rugis ap-
paret, vt, Frontem obfccenjm rugis arae. [Podex) Pudenda
p.ars cerponsjVi luuenalis , Et podice leui . [Sed incitat mepe
ftus) Vtreuera incitat.- [Venterque mollis) Luridus, rugofus,

[Femur tumentibus exile furis additum) .<fltace iani fine mu-
rculis,& furis indifcrcie dilfociatum . Beata diuesjvt idem fu-
pra , Nefeias an te generum beati Phyllidis ffaua? decorent pa-
rentes . [Ducant) Tanquam nobilium funus , im.igines te pro-
cedant maiorum. [Nec(icm.iritaqiiar) Hoc ell nulla mariti cu-
ralitcompciorgemmis . [Baccis) Gemmas dixit. vt.Colloque
monile Baccatum. [Quid? quod libelli Stoici inter Sericos)

Siue quod amicos haberet Stoicos, vt eos amoris ,& coitus no-
t.iret, fiue quia libros tpfbs legere confucuerac , vt dofta vide-
retur,quos ad oftenrationem in fericis plum-aciis reponebat. [II
litterari num minus nerui rigent ? ) Ita fcolafficorum coitus eli
gis , tanquam minus in libidinem pofllnt literas ignorantes .

[Minusue languet fafeinum?) Virilem penem fafeinum dixit
propter obfccenain figuram, quam In fequenti adiecerat lin-
gua enim deterfa fronte mulieres amputare fe infantibus putane
fafeinum . [Superbo) Faftidienti . [Ore allaborandum eff tibi)

Aut lingua, auc magis blandimentis , vt luuen. Vox blanda , &
nequam digitos habet .

Ogare longo putidam te feculo. Vires quid eneruet p o R,
meas ?) In anum libidtnofjm fcribit. qu.im3rpernatur.

Eff autem fenfus.Cum fis longx a?tatis iam,& deformis,
ac putida, mirum cft ledtfiderare complexus meos ,prefertim
cum etiam fine iniuria virium mearum hoc tibi proucoirc non
poflic. [Et j-ugis vetus Frontem fenefius exaret,) Virgiha-
numett: Et frontem obfcctnam rugis arae . [Velut crude
bouis .) Crudam, pro dura, aut indorhita videtur dixifle.
[Vemerque mollis , ) Mollem ventrem necelle c(t ci effe ,
qux iam rugofa , ac dilToIuta fit . [fit femur tumentibua
Exile) Ingeniofa deferipeio. Nihil enim tam deforme ,
quam crafliorespsdcsclfeinfrj genua, quamfupcafcilicct. Ee

.U..J

ASC8M.

M A TT.

hfitfinii .

E P O

iibdiigiuK , *

Uftiiwc lurnoris.St '""'".p:. L|.3„fS„us,aoiiic imagines
hK aut appoliia j, |,cei gcnerolitate, ac Jl

Ducant ttiumphalcs ““'"y i,inc effugere non pof-

uitijs inquit , elumoiodod ,„,ufn„e folebant pratferreinia
fc. in functe autem nobili Iim .ur „„„p„m .

gn;‘"m,X“uoJobVtuari.i^

bro fre^ucnccrefltf adrfg nrodcft inquit, oitcntat e

eiiTep-K

'its [MmXuf languet Ucinum = ) uEquepro vinli p-vte p»fuK
oibSafcinandis rebus h*c membti deformitas apponi folet.

Ocate) PeiuUntettaxatanusimputlenciam.viensbgu-

T? mto ueidi indignantibus familiati.fcui.Me ne incepto

I V defillete viSam ? tt Iit, Pudet ne.aut ita "e decedet [ Fe

putidi)nunateidamA penitos eorrnptamff Logo fec^

f Bo.ire quid enetnecj.i.debilicetvites meas ffoilaHeinVene

,em mtelligii.[Cnm dens fit tibi ater, St feneSus veto, eaatet) i.
fuket tibl ff 6t™ togis . [Et podex turpis).!, anos.allt

rHieO.i.hiatom, S aperturam fjciat.[loternaces).i.c iines.[Ati

L).ieffcetas.[Velucbouis).i .accT.[Ctodj) i, male digeren-
tis , St ita alui fiuxum patientis . [Sed forte dices, quod ptflus

fiin.iniim putre incitat me , St mamml putres, quales Topp. Imt

V neca equina) .1. vtnttes equarum (niCcum Setnio figurate di-
aum in iuis quales pro qualia.) [Ei venter mollis) i, depreffus.
rEtfemur exile). i coxa: modira [Additum fiirls tumentihiis).l.
inH itis cpunb. [Incitae) Sup. me . Id aiitcm pet ironiam addo .
rtllob-ata.) Ordo cit . [Effo) I concediiur vt fii.[Beata) .1. di-

u« [ Atque imagines criumphjle»).i. Itemrnata maiorum tuo

rum.qui ttmmplnrunt. [Ducam) i.dum ducetur, fequantur ruu
fuaos.[Ncc (it manta). i.vxor.[(;i^L!X ambulet onelta’).!. cum ho
norc onerau.[Baccis).i vniombuv .mit marg-rncis. [Rotundio-
ribus).!'.^ ii.i,auc tmstn (■up.tu'pis es vetula.vetum quid fup fi-
bivult.[QuoalibelliSfoicO-'.dephi[ofophia Stoicorum. [A-
m int lacerc inter puluillos) i.puluinaria ,3Ut ceruicali.i . [^eri-
co<;).i.i'erico panno inuoiutos . 1 . cur.vtdotfla videare libros ad
lectum cuum ponis , aut cur Itteratos potius , q alios fcAaris ?
[Nom).i. nuiiquidi[Nerui illiter3ti).i.illiceratorum . [Rigent)
.i.lureunt,& intendiintur minus, & farcinum.i.inguem., aut mem
brum\inle.[Minus languet). r.tnierlibros. [Quod) f- [Fafci-
nutn ? vt prouoces).! excites ad Venerem.[Ab inguine fuperbo)
.i.dodi vin te arpcrnantis.[All.iboranduni etl tibi ore) . 1 . blan-
dimentis . Vnde Iuuen,Sat.vj,Quod.n. non incitat mguem Vox
blanda, & ne quam digitos habet . autfcHatnccm notat .

^ Vid ? quod) Senfus ert.[Q^iid?) Sup. dicis , aut aliud (imile ,
^ \ [Num illiteracinerui) i.gominum iiliteratorum mentulr.

ilUClilLIlIClUiy I iguill llllivxakx^sujsr iarx.t.iuie^,

Btfafcinuinminusrigent autlanguenc Quod) .i. quia . [Lt-
flli Stoici amant iacete inter puluillos Sericos) .f. tuos , vt in-
■lligamus rigere, pro arrigi, & durefeere, languere vero pro ca-
;re,& marcefccre, contra 1’orphyrionem , qui exponit rigere,
to marcefeere, quod maxime abfonumvideci pocell.

DE BELLO ACTIACO.

Lt€tui 0& CttfarUyt^icritm partam apud /iflium Epiri promottto»
fium,petita Mactnale quando iterum yna comej^<iti(n(»r , ^Hem>id»iD«
dum paulio ante fecerat cum Sex. Pompeiut e^ut contra ma^na jeruorum
manit,SiciUam>nHaferat,0‘ marelatrooniijt infeHabatjab Aui^uflo fu*
feratutesi . nam,incfuit Antonrw , vt turpiter in muliereula gratiam
ntbil ntn agent patria fuaeKitiumintrntabat , Ha ab Augusio turpiltr
fugatitt,alijut ad mortem tompulfu» ejl .

ode JX. DicolottDiJirofhoi:^tj

jlrit Lthurnif inter alta nautum .

--W— V— -w- V

— v«.— WV

D O N

V A N D o repoftum caccubum ad f
ftas dapes,

Vidore ixtusCaefare,

Tecutn fiib alta (fic loui gratu) don,,,
Beate Mcecenas bibam ,

Sonante mixtum tibi js carmen lyrj

Hac Dorium, illis Balbarum? '

Vt nuper : adus cum freto Neptunius

Dux fugit vftisnauibus ,

Minatus vrbi vincla . qus detraxerat

Seruis amicus perfidis ,

Romanus , (eheu pofteri negabitis , )

Emancipatus fixmin* ,

Fert vallum , & arma miles : & fpadonibus
Seruirerugolis pottft :

Jnterq. ligna turpe militaria
Sol afpicit C onopeum .

Ad hunc fiementeis verteruntbis mille equos
G.xlli canentes Cxfircm ;

Hoffiliumq. nauium poi tu latent
Puppes liniftrorfum citx.

Io triumphe , tu moraris aureos
Currus , & inradas boues .

Io triumphe, nec iugurthino parem
Bello reportafii ducem ,

Neque Africano : cui luper Carthaginem
V irtus fcpulcrum condidit .

Terra, manq.vidus hoftis, punico
Lugubre mutauit fiigum .■

Aut ille centum nobilem Cretam vrbibus
Ventis iturus non fuis ,

Exercitatas aut pttit byrteis noto;

A ut fc-rtur incerto mari .

Capaciores affer huc puer Icyphos ,

Et Chia Vina, aut Lesbia ;

Vei quod (luentem naufeam coerceat /

Metire nobis cacubum .

Curam , metumq. C aefaris rerum , iuuat
Dulci Lyao folucre .

Vando repoftum) M. Antonius poft Parthos akti]i|

Cleopatr^ amore duftus,qua(i bene gelbs rebus
in tegio fe finu deficiebat. Aegyptia mulier ab
ebrio Imperatore precium libidinum Rornanu
Imperium petijt. promifit Antonius veluti h*c
omnia latius fcnbuntur a L.FIoro . Itaque in
patriam pugnaces nauis quingentasduxit auAore Plue. Peci-
tummilliacentiim. fcquitum millia xxnij. Antonio igitiircir-
ca Aftium Epiri promontorium naueis habente , Cifar Augu-

Itus illucduxu naucis pugnaces ccl. peditum xc. millia . Equi-
tum ferme parem Antonio numerum . Inter pugnandum au-
te naucs lx.Cieopatr»,qu 2 poit magnas naues collocat® erant,
velis fublatjsper medios pugnantes fugam artipuerunt. Ai>
tonius podhabitis omnibus in quinqueremem proliliuu ,
Cleopatram infecuius elf. Itaque ad T®narum appuUrunt n
toniana claflis ®gre decima hora fuperata ett . Mortui non u-
pra quinque milia fuere. Capta autem n.iues treceni*. Exrrci-
lUK Item omnis viSon fe dedit . Polt b*c C*far ab Aftio pro ^
ftus Athenas. Hic igitur lastus vifloria Horatius
Tuum alloquitur , vt vna optimovino quamprimum gau
Ccut etiam paulio anrevido Sex. Pompeio fecerant.
de Antonium,^ muliebri Imperio le fubdideril.cum liber*

& alter orbis Impcr.aror . puerum tandem hortatur
113 mifceat . Iuuat enim mero dulci ffimo cui a, & rnetum te
Cxfaris foluere . Penulcima etiain Ode libri primi de Amo
& Clcopatr* cladc plurima idcm Hotai-meajmit • )

1 II

L ' I B ' E R.

fft (tmile prxfieJentihm . Eft mccmortlo . O
J • ttc M^rtcn4s,Uf»s fgo viflore C«!.ii-f,v]a (‘ub alcj do tuo (ftc
loiu grattim'' iccuin bilurn CjccuIiuti rcpolium ad feltas dapes?

• inqmc,(^i vciiutur vino vccere.fapicn

teiJ • [Cxcubum) SnuiiCaietano contiguum erat Cxcu-
"** W. bum oppidum, CUI adiaccbatvrbs Fondi in Appia via . Tota illa
’ f,ra pr^cipuJ vin-i generabat. Verum C^cubum, & Fondanum,
Si Scttnu -n ticuci Falernum , & Albanum inter nobilia numera-
batur. Auftorelt Strabo Iib.v.Plin.etiam lib.xviij.fcribit.gp an-
tea Cecubo erat generofitas celeberrima in plaullribus popule-
tis fimi Amyclano . quod fuo tempore interciderat, & incuria co
Ioni, locique angiiiba . Lib. vcroiij.doccc, Amyclas fuilfe prope
Tatracinam, Fundos, Caictamque verfusjSc a fcrpcntib.delctas .
jarrh [Sub alta d^ino).i. in alta domo . Intelligitaut Maecenatis cur-
nm, ex qua Nero incendium vibis profpciflauit . Suet, enim fic
(i, ait, Hoc incendium c turre Mcecenatiana profpedansjlastusque
fiimmx.vi aicb.it, pulchritudine ^\»ksiv Ui) decatauicin illo (uo
/cenico habito, hoc eft captionem, feu captiuitatem,& expugna-
tionem Ilij. Idem quoque feribit, Auguftumxgrum cubare fo-
lituminMcecenacisdomo. [Sic) Vc Csfaris viftoria gaudea»
Dtrm mus . [loui gratum)E:us n, numine vicerat Augullus.[Hac Do-
rium) Dorus DoricnrcsParnaflbaffineshabitatorcsconftituit,
fibique fupcrUices a fe vocatos reliquit, quod Str.hb.viij. aflerit.
6rMi Si Phn lib.vj.cap.ij fcrtbit, Ttis tm gentes Giscasiurc dici,Do-
ricam Ionicam, Aeolicara,ceicras Barbarorum effe. [Illis Bar-
barum) .i. Phrygium , Nam obliquam tibiam in Phrygia Midas
inuenit, gemmas cib'as M.itfijs in eadem gente, Lydios modu-
los Amphion, Dorios Thamicas Thrax, Phrygios Marfias,
Phryx cum tibijs canere voce Troezenius Dardanus inihtuu, au
ftoc clt Phn.lib.vij. Diod. vero lib.vj. fcribit Palladem tibiam
eiusque cantum inucnifie, [Venuper,) Bibimus.f. [Adus cum
ffeto)Ordo ell; Cumdux Neptunius adus freto fugit vilis na-
Sot-Po/». uibus. [Dux Neptunius) bexc.Pompeius inceliigicur, qui fuga
eualerat cx Hifpania, contraflisque infelicis belli rchquijs cum
infuper ergjfiula armairer,Siciliam,Sardiniamque habebat , iam
& claflcmec'ium maveinfcdcrat.Oqdiuerfus a patre , ille Cili-
cas extinxerar , hic py racas in patriam agitabat . Hzcex Floro.
App.auclib.v.fcr. Agrippam in Sicilia pugnantem contra Sext.
Pompeium naues in fugam adegifie , quarum feptem fupra de-
cem ccicricuriurcliquas antecedentes ad Pontum delacx funt.
Alix iiucrcludece Agrippa, partim ab infequentibus ex impetu
repuifi’ funr,parrim infurgentes confradx, aut igni abfumpex.
quxeunque vero in mari pugnam Aillinebantjqux gefta erant
intucnces .rcipfas dedidere hoflib, Pompeius ipfe exclalfe fe jp-
ripiens Mcilanam fubito confugit. Tres ex Cxfaris Augulli na-
uibus mari iirmerfx , Pompei odo fupra viginti . Reliqux auie
combulir funtjaiir redadxin poteItacem,aut ad terram compul
fs perierunt , feptem & decem duncaxat fuga elapfis. Pompeius
poit hxc cognita peditatus defedione ad hollcs. vellem immuta
utt , & ex imperatoria priuatuin fibi induit . Deinde ex MelTana
in Pontum pro fugit , ac feptem fupra decem, quas prxmifimus,
comitatus nauibus ad Antonium fc contulit . Perucnit tandem
inter holiium manus Titius autem Pompei exercitum Antonio
afcluit . Ipfutn prztcrea Pompeium Mileti interemit, cum qua-
dragefimum ^tatis accigiflec annum, fiue propria ad id prouedus
ira,fiueiubcnteAntonio . Sunt qui Plancum non Antonium
id iuflifle cxillimenc, hxc omnia ex App.lib.v, Adus freto) Op-
preffus in freto Siculo ab Agrippa. [Dux Neptunius) Sextus
' l?ompciiis inceliigicur quem appellat ducem marinu , quoniam

prxdonibus mari dominabatur . [Vilis nauibus fugit) Nauium
I quippe Pompei odo fupra viginti merfx funtjreliquxautcom-

buil», aut redadx in poteftatcm, feptem & decem duntaxatfu-
ga claplis, quibus c Melfana in Pontum ad Antonium fe contu-
lit : Sed Mileti a Titio Antoni) pr^fcdo interemptus ell, vc pau
16 ante didiim ell latius . [Qiix detraxerat feruis) Armaucrat
•n.ergallula Pompeius in patriam, habens Siciliam , & Sardinia,
i* [Perfidis feruis) Non.n.Pompcio contraRomanosco^i dnos

I fauerc debuerant. [Romanus) Ordo eft. Romanus miles eman-

cipntus fert vallum , & anna focminx , & poteft feruire riigofis
' Spadonibus , eheu polleri negabitis . Sunt pr^trrea qui dicant,

l heu heu duarum fyliabariim efle . Ego vero in antiq-lib.Eheu te

! peri . [Romanus mi.) M. Antonius intelligitur.is.n.poft Par-

I ihosexofus arma in ocio agebat, fedeaptus amore Cleopatr^

qiMli bene gcftis rebus in regio fe finu reficiebat. Algyptia mu-
lu-r abebno Imperatore precium libidinum Romanum Impc-
ruun pctiji , promifit Antonius . Itaque in patriam arma para-
uk. P ugnatum elt ab Augullo contra eum , & Cleopatram apud

Adium bpiri promontorium . Prima dux fiig.r regin.i eum .au-
rea puppe,veluquc purpuriT) ui .iltiim fe dfdic , mox ircurus An
tomus . bed inliabat vcftigijs Cil.ir. «lemmn vl luo iri /Uex.m-
dtiam perfccuius ell. Q^j.acapm Antonius libi ip(i inoiir rn coii
fciuit. Cleopatra quuqiieiLixca fuum Antonium .idoxioi jd
venas ferpenubus lic morte, qtuli fomno folutjeft . hic fims ar-
morum ctuiliumftiit. Hxc omnia cx L. Ploro. [(iniaiicip.uti$,)

Idett fui tutis , dt nullius pocellati Tubicdus . proprie autem h- paiut
lius , vel nepos , qui abiugo,3 potcftace vel nunii paens ,vcl aui
ell relaxatu^, & fui luris eftedus , emancipatus dicitur. Manu- m^hh*'
millusveroreruusdiciturarcruitutcereptus,velemiirus , Ita- mlfiH
que emancipatio pertinet ad liberos , manumiliio vero ad Tcct
uos. Marcus autem Antonius emancipatus dicitur a Poeta,
quoniam fui iuiis erat, & nulli fubiediis. Erant enim duo tunc
limul orbis imperatores , Auguftus, rcilicct& ipfe Marcus An-
tonius . quod latius oftendit Plutarchus in Antoni) vita Subie-
cii tamen, fc Clcopatrx amori* gratia polle etiam hoc referri
ad omnes milites Romanos cum Cleopatra fentiences quos
appellat emancipatos .i. ab militia emiiros,& relaxatos . N.itn
A ntonius poft Parthos exofus arma apud Cleopatram quiefee-
bat cum fuis omnibus. [Negabitis) Sunt enim adeo loeda,

& indigna hxc, vtfcilicet Romanos milesfceminx, & Spado- ' ' ''

nibusferuierit,vtvixcrediabvlIo poffint aut debeant. [Fere >

vallum, &armafc£mins) Gerit curam bellici apparatus Cieo-
patrx. Vatium autem ipfa munitio dicitur. nam valii funt fu-
llcs, quibus vallum munitur . Seu per vallum Scarm.! faminx,
intelligit aureum fccptrum, & diadema regiRX,quz omnia An-
tonius gerebat cum purpurea velle ingentibus gemmis aftridla ,
vt fcribit Florus. [Spadonih*} Spado callratus aliquis dicitur, a spad»
cn-ft»., vel dizraja), quod ell aufero, traho , diuello . trlles .n. cucl-
luntur . Aiunt prxterea quod Eunuchus adolefcens eft. Spado,
vero xtate grandior, diciturautem Eunucho ah , id ell cu-
bile, & tx“ cutlodio , quia id hominum genus adhibebatur fer-
uandis cubilibus regum ,& pnneipum .Mvoipcifa tamen cailto fi-
gnificat . [Rugofis) Longxuis . [Er fpadonibus Seruire rugo» SfaiSa,
fis poteft) Cum admiratione, indign.-icioneq. id legendum ell .

Erant autem Spadones bello prxpofici cum Antonio. Plutar.
enim in Antoni) vita fic fcribit . Addebat Cxfar hxc verba, An-
tonium quidem amatorijs poculis infeftum nefe quidem re-
gere, ac gubernare pofle, Pugnaturos autem contra ipfum fore
Photinum, & Mardionem Eunuchum, & Chardionem, & Ira-
demCleopatrx tonftnccm , quibus Anconi) imperium pluri-
mum gubernaretur. In vita autem Pompeijollendit idemau-
flor Photinum quoque Eunuchum fuifTe , & Ptolemxi regnum
miinllraire,dum Pcolemxus iunior cflet. Hic etiam fenarum
primorum coegit ad confultandum quid de Pompeio agendum
elfet, itao.ue exdendum elle iudicaruiu . [Conopeum) Id velum
erat quo in /Egypto ad arcendos culices vrcbancur. vbi feribunc Coaefett
Herodotus , & Porphyrio , autem KavtiTr©-, culex dicitur,
hoc vtebatur in fua naui Cleopatra, qux nauis Antonias dice-
batur, vc fcribit Plucarch. Florus vero aflerit, Cieop.itrx nauim
auream puppem , velumque purpureum habuifle . [Turpe haud
enim decebat ijs delitijs vei in tanto bello . [Ad hunc, ) Id eft
aduerfus Romanum militem, videlicet Marcum Antonium.

[Galli) Multi reges Antonio fauebant, fed inter alios ab eo de-
iciuerunt, antequam pugna inciperetur, Deiotarus,& Amyn-
tas i qui quidem rex erat Lycaonix, dcGalacix , vt Plutarchus
edocet. Ephorus autem (Strabo tefte lib.iiij.) Gallix magni-
tudinem tradidit vfque ad Gades . Ergo Gallatia Gallix pars
erat. Propter Amyntxitaque agmen hocloco poeta inquit,

Gallos in Antonium verfos fuifle . quos poetaipfc iccircome-
morauic,vc Romanorum ignauiam magis argueret, nam cum
Galli indignarentur Tpadonibus feruire , multo magis Romani
hac eadem re indi gnari debebant. Addit eiiam aliud , quod ho-
llium naues. Id eft ^gyptioriim latebant dum pugnaretur apud
Aftium,& inter pugnandum fugerunt . 'Romani veto contra
patriam ipfam certabant,- Quorum fuere duces cum ipfo An-
tonio, Publicola.Ccrlius, Marcus OSauius , M. Niftcius, Ca-
nidius. [Hottiliumque nauium puppes) Sexaginta Clecpa-
trx naues intelligit, qux quidemdum nauale certamen habe-
retur, erant in tuto loco nihil agentes. Plutarchus id oftendit
his verbis ; Sed cum Agrippa Icuum cornu circunducerec,co-
aSus eft Publicqb longius fe extendere . qu.imobrcm cum me-
dia Anconi) claflit abrupta tfTet turbatis ordinibus , & implica-
tis parumpertrepidatum eft. Erat tamen commune cei tamen
& pugna vtrinquexqua, cum naues Ix. Clcopatrx,qux poft
magnas naues collocacx erant, velis fublatis pec medios pugnan

les

.yptiorum niues U. ^ finillri cornu , m quo

res . ISiniaroifum) ^ P Antonius .n. & Publicola dcx

Cxlius erat, nnquamm f.bi reftrua.

AuflorcU Piatae. [loitwm-
to, lioiltro Agrippam p ^ .. ^ ,

Tt-

D,.W,..a»jr>‘P'f ‘f;''‘,^;ri„ftituic raaln ,rbr ,trium-
Romiilus autpt""“' hoc modo. Vliimus

ihi :lt..t.dc C»-" "®o f , comamque lau.

!pfc poli P‘>"’P‘"’, S.jfein cepiam feruatet, curru quadti|U.
to coronatus, & f |jU,es, pedclirctquc copia: requeban-

go inueftns.-iiliE rspn, 1, udantes patriis Carminibus, hcque

tat inlltuae '8t'8'' pjg, auiera,& factificium Romulus ,
vebem inttaiunt .Pt» P Pg - p„| here-

^^feoCm Ceninenfium in eo regis fua manu inter-

tr.um Romani > u .Q^njjex Diony.lib.ij.Quo autem

feairpol.aconce,auit.tacomnu^

paSPP^^^.^Belfum populus R. eum lugurtha tege Nuini-

»» W» . datum E'®'; V^Ja^e infid.js captus elt,8t ,.na»s byl-u tra-
ropi tcge,& picts auc o 1 r „oa„m ,„

■ L M™ us dua t?ah C -8- glo^». 9” “I-
c ‘'""ifulamrMatius in,|t faucnte populo et coiitta leges, au-
«"rV Plmirsi Sal. [irfticauum) P. Cornelius bcip.o primus
r'vii:‘ia fcficntis Africdnuseit diftus ,vtfcribiE
S?'" l. i;Mms annos axini ptoconful inHiPpam-im niilTos
Sihamnt"' nouam .ibem opulemiffimam,vbl Catihaginen-
r i.,°cfs ofm belli apparatum, St quicquid pretio dignumhi-

brantcon..efferanr,erpugnauitidiripuitqae H,ifd^

cilitr VI cep°ii eo fugato cum pautis. Maliuiiram Numidia: tege

Rom pop!,lof»a.irtuteiunr.i:.Hiipaniipopiiliomncs,autim

Kriu^aut focietatem Romanotum accepetunt, Gaditani ctia
fponte feRomanos dediJete . Scipio receptis omnibus , pullis
r . ■ -aBmeiifib. L. Lentulo , 5! Manlio Acidmo ptoumcia ira-
^I^tfnam redit. ,b. paullu poli conful declaratus di. Con-
tendat poUca in Siciliiim , e Lilyba-o . deinde in Africani iit. vna
noSe Syphacis Nnm.dir regis cahra , & Hafdrubal.s altera re-

ccpit, aeque incendit . PolUixc C. Lentmum,& Malmirtom

tra Svph icem mifit , quare in pccelio ille captus eil, & ad Scipio
nem duans, Hannibal itaque ex Icalia reuocatus fuicin patria ,
vbi apud Z imam viauscll a Scipione,fed e media cade cum pau
ciscffu°it Scipio .nitCarthsigine Rom. populo tributaria efFe-
flu exercitum in Italiam reduxit, itaque celeberrimo triumpho
vrbem ctt inucaiis. Aud. Liuius,& Plutar. [Super Carthagine)
Hic Horatium allufiiie puto ad illius fcpulcci infcriptionem .
Nam (vc ['lucarch. memoris tradidit) frequentior fama elt Li-
terni Africanum mortuum , ibique ex fua inftitutione fepulium
efle ne patria parum memor bcncliciolfe fuum funus celebraret,
monuntcntiimque ei f.aCtum,ac fiatuam fiippofita , quam poltea
tempeliate dihedam Liu.fe vidifle tchacur. 1‘rsterea apud Caie
tam in marmoreo fepulcro , oEneaque nna hsc inferipea repe-
riuntur. DeuiSo Hannibale, capta Carthagine, & audo Im-
perio , hos cineres m.irmore tedus habes. Cui non Europe,
iion obllitit Aftica quondam- Rcfpice res hominum, quam bre-
uis «-na premit. AdhsciglcuralluIicHorat. Quod autem A-
cron fcribit , apud alios non legi , intercepta hiltoria' prefertim
■Liuij . Quod quidem fi ipfc olim ita legiirct, placeret itaque .
[Tcira.mariquevidus hq^lis,) lam ad Antonium Poeta tedit,
quem dicit terra , marique viftum acccpiflcc pullatum fagum in
vatiaque fuilfe loca , vt Augulli vidoriam oltcndat . dixerat .n.
Vidorelstus Csfarc. [Terra, marique) Q^io tpeapud Adium
Naumachia pugnatum eft terre(lnbu.s copijs ab Antonio, Cani
dius prserat cum xviij. legionibus , & xxij. millib. equitum , i
Csfare Taurus, qui viiqucinUruda acie in littore quiefeebant,
Clientum naualis pugox expedantes . Imer pugnandum fugit
Cleopatra cumn iuib.lx.fecutuseheam Antonius cum folaqn
quercmijAlex.&StCulodancaxaccomitibus. Eius ctafliscum
diu Cxfari rcftitiffet, decima hora fuperata eft . Canidius poU-
ea noftu e cartris fugit fuosc^uc prodidit, itaque illi fe vidori
Sifvitm . dedidere . auftor eU Plutar. [Sagum) Erat fagum veflimentum

D O N V

do varia loca adijf. [P«it Cretam iturus ventis non fuis^ u
ait Poeta, qm Antonius fugiens quinqueremi, vt Cleooa, '
aflequcretur,ab illa in fua naui receptus eli , ficque ad Tena,
appulit, vt docce Plutarch. Vel ventis non fuis .1. non prorne^
non fecundis, non exoptatis . Vnde & Sappho inquit, m *

tur vento noltea carina fuo.Elt aut Taenarus promontorium l
conicx .regionis Peloponefi , cuius limites funt a Septenttion
Corinthiacus fmus,&IHhmos, deinde Creticum pelagus 1
Ortu Solis etiam Creticum mare, vt Ptol. lib.iij. fer. Ptopiere
hxc igitur podta inquit , aut petit Cretam &c. [Exercitatas au!
petit Syrtes Noto) Anconms.n. ab Tsnaro difccdens in Liby;
peruenic,CleopaLca vero in Cyprum remiffa elt . Vt aut h*,qL
in Libya erant copiae ab Amomo defciuerunt , voluit ille oldj
fibi mortem canfcifcere,fed prohibuerunt hi , qui fecum erant
delatus elt igitur Alexandriam . [Syrtes) Sal.in lug. fctibit,Syr! j,„
tes duos elfcfinus prope in extrema Africa impares magnitudi.
ne.pari natura, quorum proxima terra ptxUta funt , cetera, vn
fors tulit, alta, aliam tempeltatc vadofa-nam vbi mare magnum
fxuirc ventis coepit , limum, .arenamque.& faxa ingentia
fluctus u-ahiit, facies locorum cum ventis fimul mutatur .byrtei
atradunominacx, Intereas ficum oppidum Leptis aSidonijs
con J-tum.hicex illo . oJ?«, autem traho nobis lignic Solinug
veto rccibic,q’utrxque Syrtes dicentis quinquaginta milhbus
pallliumfcparamur.fedaliquanco dementior, qu® minor eft.
tjsinacccil3svadorum,acteciprocummatecfficit.cuius falide *)
fcdusjvd incrementa haud promptum cfl deprehendere, ita in-
certis mottb. nunc in breuia refcindit dorfuofa.nuncsftib. inu-
datur inquietis. De Syrtib. etiam Str.lib.iij.metr.init . multasque
Luc.lib.ix, [Incerto mari) Pro ipfe incertus , vel perincertum
niare.ciiius nomen ignorabat , adeo remotum erat. [Capacio-
res) Poftquam Anconij fugam viftoreCsfate patefecit, licitis
gratia vina optima iubet afferri. [Capaciores) Valde capaces, & 1

Impios, feu mauis ampliores alijs. [Scyphos) Scyphus Herculis
poculum etatjitavc Liberi patris Cantharus . Herculem vero fi-
aores veteres non linecaufacHm poculo fecerunt, & nonnunq
caffabun Jum,& ebrium, non folum q> i.s heros bibax fuilfe prthi
bctur,fed etiam q» antiqua hifloria eft, Herculem poculo tanqua
nauigio ventis immcnfa maria tranfiffe . Audor eft Macrob.iib.
v. Sal[Chia vina) Aut Lesbia,Chia vina Aruifta intelligit.Eft.n.
Aruifium promontorium Chij ,cx quo vinum , quod_ Aruifium
vocant, vt fcribit Pliji.lib.xiiij.cap.x. Chios autem iniulaeft vnu
Cycladum cefte Solino. Homeri fepulcro alijs antecedens. Str.
etiamdocet lib xiiij. Chium, & Lesbum vinaopiima ferre. De *
Lesbo autem plura diximus Ode j. [Naufeam coerceat) Nau-
fea proprie vomuus df, qui fit pj? fencin® foetidam aquam ynde
& d nauis dicitur. Tradunt aurem optimo vino comprimi vo-
mitum .vtq. Celfuslib.ij.ait iftomacho idoneum eft vinum au-
fterum , licetiamafperumfit . Item rcfinacum . & Plin.lib.xni).
fcribit. Vini naturam efle exhaullu accenderecalorcvifcera in-
tus, foris infufo refrigerare . [Dulci Ly^o foluere) Lya?us Bac-
chi nomen,ab xu«,quod eft foluo . co gp mentem, & membra vi-
nu diflb}uat,vndc fequitur Paralifis, de quo etiam Ode vij. dixi-
mus. Plin.pt^tereaiib.xiiij.fcribit, nimio potu gigni fete rerum
omnium obliuionem,mortemq. memori® , furoremq. etiam .

Vando repoftum Cscubum ad feftas dapes) Repnflum.i. tr ACj
u3tum,feftisconuiuijs impendendum.Scribic autem de r

lo Adiaco ,quod cum Antonio ,& Cleopatra a Csfare Augu-

flo geflum eft.[Tecumfubalta)In Moecenatis.f.domo. [Sona
le mixtum tibijs) Qjod eft arcificijs mifeere lyrf tibiarum 0-
nitus . [Hac Dorium illis Barbarum) Tibijs Batbarum.i.l ry
gium . [Lyra, Dorium, Vt nuper, aftus cu freto Neptunius Uu
fugit vftis nauib.) Haedeuotione, inquit, vi£io Antonio
bibam, quam nuper fuperato Sex. Pompeio , qui feruorum
num in Sicilia congregatam niuali proelio in freto perdi i »
infula pulfus eft. Vnde,& Neptunium ducem vocauic, eligens
maritimum confliiflium. [Minatus vrbi vincula)Minatuse q 5
detraxerat feruis fraftis ergaftulis . [Romani (eheu pol

, -xr... .. . v..r If-fluemdl-

gabitis) Emancipatus fcemin®) Ad Antonium
citpromancipioCleopatr^datum,nec apofterispt*^^
credendum, vtjSequiturque nelas^gyptiaconiux.[re«va ^
& arma miles) Qu.ifi pneeptis Clcopatr® Romani milit
uientcs,8c arbitrii» Eunuchorum , quorum
tur . [Rugofis) Rbgofi .n.*tatc fiunt . [Sol afpicit i-i-fu

Conopes gr®cc culices dicuntur .& quia in Aegypto mu

oeniaerc. auctor eit i-uuav. (.aagumj trat lagum veitimentum Conopes gr®ccculices dicuntur .& quiain Aegypiv*..—
militave,vt fcribit Nonius . Dicit autem Horat. Antonium poft & habitacula qu® fibi Aegyptii faciunt ad arcenda culicum m
amiftam chficm pullatum vcllimentum accepifle rehfto Puni- Icftiam Conopea appellantur . quidam reticulum diCunt Acsy
-o i.rytio,&pu.puteo.[Auiftle)HolUs.f.Anconius,quifugicn piiorumtegin®,quodfupraleftumtendcrcturaducrfuffl t»”

L I B

inter vexilla port.itum.[Adliunc frementeis) Contra Anto-
nium . qyia id Cotrarem confogcruiu,& equos aduerfus A nto-
niurnciim (imltro conuerterunt.[Canentes)Laud.mtes: vr,Re-
„aiq. can<b 4 nc.[Puppcsrtnirtrorfumciu-) Veloces adfugien-
diinr.vt, Prima cicjc Teucris pona certamina clallls . [Incadas)
Paratis ad ucrilicandum pro triumpho. lntadas,aut integras, &
finccias.vc, Eiiiuada totidem ccruicc iuuencas. [Nec lu-
gurtliino parem) Non tanta, ait, gloria triumphauii Marius de
L«urtha . [Super) Contra , deuida enim Carthagine virtute
Semionis Africani, cum Afn aduerfum Romanos denuo rebel-
larent confulto oraculo tcfponfumelt,vc fcpulcrum Scipioni
fieret, quod Carthaginem rcfpiceret, nunc Icuati cineres eius
funt Pyramide in Vaticano conUituia,& humati in fepulcto
eius in porru Carthaginem rcrpiciente. [Hofiis) Antonius.
[Punico) Purpureo fago, aut patrio . [Ille) Metellus liue An-
tonius, vnde & Metellus Creticus didus ch. [Centum nobi-
lem Cretam vrbibus ) Vi Centum vrbes habitant magnas vbee
rimaregna. [Ventis iturus non fuis ) Non profperis , non o*
ptaiis. [ Exercitatas aut petic Syrtes Noto) Non Noto pe-
tit, fed Noto exercitatas, hoc elt vento tempeftoofas,& nau-
fragas. [Aut fertur incerto mari) Pro ipfe incertus .& iturus
quo cafus attulerit :vt, Ibant obfcuri folafub node per vm-
bcam . [Capaciores) Pro laetitia maiores . [Fluentem) Immi-
nentem, aut ptae potu nimio flentem . [Metire nobis caicubum)
Imple vinum bonum , quod aduerfum naufeam profic. [Cu-
ram,) Id elUollicicudinem.&mctumdeabfentia Cxfaris ve-
nientem ebrietate fopiri, [Dulci Lya:o foluete) Pellere, vt,
Nunc vino pellite curas .

Q Vando repottum cascubum ad feftas dapes ) Ad hoc rc-
po!i{um,vt non nili ad feftas epulas proferrctur.[VidQ-
re laetus C 2 ftue)Vt cx inferioribus apparebit, eam vi-
Aoriam Csefaris Augufti lignar, quam de Antonio,& Cleopatra
quseliuerac. [Tecum lub alta (fic loui gratu) domo Beate Mce
cenas bibam, )Vt nos obvidonamCslans Ixti epulemur,quip
pe cum ipfefif audor eius vi doris. [Sonante mixtum cibijs car
menlyra. Hac Dorium, illis Barbarum?) Nimirum tibijs Bar-
barum, diximus autem ^fiipratris elfe fpecies apud Griecos
omnium carminum, Ionicum, Lydium, Barbarum. [Vt nuper a-
duscumfreto Neptunius Duxfugit vttis nauibus) Vtnuper
bibimus , fubaudiendum cum Sextus Pompeius freto Sicilienfi
vidusjfugaiusq.eft. Neptunium ducem Sextum Pompeium,
iiolifimplicitcrdidum accipere, quafi qui in mani dux fuiflet,
fcd quod ad eamftultitiam proceffiffet inflatus marinarum re-
rum felicicace,vt Neptuni filium fe diceret , & Cyanea vefte ob-
duceretur . [Minatus vrbi vincla, qux detraxerat Seruis amicus
perfidis .) Et fupra diximus Sextum Pompeium etiam fugiti-
uis in Sicilia folicicaiis claflem armafte . [Romanus (eheu po*
liciinegabitis) Emancipatus fcemins ) Quinonintelligunt,
putant importunum tranlitum repente a Sexto Pompeio ad
Antonium fadiim ,nercieines reduc Poetam ad initium O-
des , vbi air : Vidore Ixtus Cxfarc vbi dc Antonio , & Cleo-
patra vidorem vult accipi . Deinde comparatione lietitix pri-
fciuis mentione fada Sexti Pompeij,& fugr eius referens id i
quod cceperat jCxequitur turpitudinem Antonij,patuumque
eius. [Eheu polleri negabitis ) Non crederent , inquit, po-
lleri Romanos milites uelut dotales Cleopatra: datos, tam foe-
da fune h£c,vc non videantur ab ullo Romano admitti potuif-
fc. Ordoell: Romanus miles, & Spadonibus feruiverugofis
poteft . adiuuandum hoc pronunciatione : vt rei indignitas , &
indignatio dicentis exprimatur. [Sol afpicic Conopxum)
Qjiafi retis genus eft ad culices prohibendos , quo maxime A-
lexandrinivtunturiquia ibi ex Nilo culices abundant. [Ad
hunc frementem vertere bis mille equos Galli canentes Csfa-
rem) Significat equitum Gallorum duo millia ab Antonijp.ir-
tibusadCsfaremtransfugifle, quorum mentio iam fada cft :
ut Romanos , qui fub pr^pofitis fpadonibus trqiio animo mi-
litarent, magis oneraret per comparationem Gallorum , qui
hoc dedignati ad Casfarem fe contulerunt. [Hoftiliumq.na-
uiiim potili latent Puppes finiftrotfum citae.) Ordoell: Pup
pes hollilium n.iuium latent portu . Elocutionem attende mi-
randam . Sinillrorfum citx autem quod

dixerat, manilcllum eft Alexandtiam verfum elle. Iiitelligen-
dum autem e litcore Epiri ubi pugn.i naualis cum Antonio fuit .
fi Itali.im petas in dextra necelfe cft: fi Alexandriam in fini-
ftra. [16 triumphe, tumorarisaureoscurrus) Quafi Deum
inuocac triumphum: tu, inquit, moracis currus, qui iam pa-
rati fune. [Ec mtadasboues,) Uellindomitasnonficdixit,

E R.

qu.i(i fmminis tantum triumphantes facrificentjfed quia me-
tro quid gratius foeminino geaere boues , quam mafculuio di-
cuntur. Ocniquevc Virg.

I/Ze mcM trrttre iovej , x ttruit .

[16 triumphe, nec lugurt Inno, parem Bello reportafti ducem)

Noii tanta, inquit, gloria C. Marius de lugnvcha tnumph.nitc.

[Terra , manq. viAus hollis Punico Lugubre mutanic l.igum )

Hoc eft depofuu coccineam chlamydem Aniomus, (juaicilicec
imperator utebatur, & acccpiclugiibrem,id cft nigram, dt utrum
ob ludum vidarum partium hoc facit, an ut in fuga lateat? [E-
xercitatas.aut petit Syrceis Noto) Nam& alibi ait, vndasexer
cct Aufter incerto mati .«va-tepei ad ipfuin,id tll ipfe fertur in-
certus conlilij.[Vcl quod fluentem naufeam rocrceat M ctire no
bis Csciibum) Quia aufteri (fimum eft Ca:cubum vinum , meri-
to naufeam coercet, & metire, inquit, quia cyatho hauriebat cx
crateie vinum,

Q Vando repoflum &c.)Quia argumentum ex MancineI- A5CBN.
lo patet . Ordo cft . O Meeeenas beate, vt cui cx femen
^ tiafucceduntomnia ; quando (Qux defidctatiuc po-
nitur particula) ego Iztus Czfare , fcilicec Augullo , vidore ..f,

M. Antonij,& Cleopatr^, bibam tecum fub alra domo,id elt tue
ri tua . fic enim gratum,id cft placitum eft, loui . ut, fcilicec ille
vincat, & nos bibamus Czeubum fupplc vinum repoftum, pro
repofitum,id eft feruatum , & receptum, ad dapes feftas, id eft fc-
Hiuas,& hoc lyra fonante carmen mixtum tib<js,hac,fcihcct ly-
ra fonante Dorium, id eft Doricum, quia lyrz folers , & cantor
Apollo in rarnaftb Dorijs vicino prxeipue colitur, Scillis, fcili-
cet tibijs fup. fonancibos Barbarum, aut carmen, aut Barbarum
pro Barbare , quia a Phrygibus inuentx funt, ut fupp. bibimus,
nuper .i. nunc parum eft temporis, id eft paullo ante, cum, id eft
quando ; Dux Neptunius , id cft marinus , fcilicec Sextus Pom-
peius Cn. Pompeij Magni filius, adus ,id eft agitatus , freto,
id eft per mare:fugic nauibus vftis, fcilicec ab Agrippa, (ugic
dico minatus , id eft qui fuerat minatus vrbi, uincla , id eft lora,
hoc elt feruitutcm,qiia? vincla detraxerar feruis perfidis exi-
ftens amicus, fcilicet eis. [Romanus) Profequitur vidoriam
Augulticum decellacione Antoni;, dicens , Eheu polleri, uos
negabitis id quod didurus fum:quia monftruofum eft, videli-
cet, quod Romanus miles emancipatus , id eft libettitus omni
feruitute,& quam Sextus Pompeius, & quam Parthi minita-
bantur , fert uallum , & arma fcemtnz , fcilicec Clcopatrz , &
potcftferuirc, id cft in animum inducere ut feruiat, Spadoni-
bus, fcilicec iEgyptijs, quia illic Eunuchi, & Spadones fempee
plurimi fadi,rugofis , quia fucco uirili exhaufto, rugas fere
contrahunt. & Sol afpicic Conopeum, id eft uelum ad arcen-
dos culices , turpe, fcilicec Marcijs viris, inter figna milirariajfci
licet Romaua Galli , fcilicet Gaiatiz Amynes regis milites ca-
nentes, id eft laudantes, C^farem, fcilicec Auguftum,vertere(aue
verterunt) ad hunc, fcilicet ad expugnandum, hoc eft ad Roman.
fic dc generantem : bis mille equos frementes . quia bellicos, &
aniraofos . Et puppes , id eft pofteriores iiauium partes , cirz ,
id eft veloces adfugam , nauium hottilium, fcilicet Cleopatrx,
quas fexaginta habuit oriofas, latent, fcilicet dum bellum ge-
rebatur, in portu , id eft in loco tuto:finiftrorfum , id cft poft
naucs finiftn cornu . Exclamat ergo prz gaudio poeta dicens :

16, qusexulcantisautouantis vox ell, triumphe, fcilicet Au-
gufto debite : tu moraris , id ell in mora tenea : currus aureos ,
faltem auratos , & boues iiitaAas , fcilicet iugo , quas maftare
deftinauic. 16 triumphe ncc reportafti ducem parem, fcilicec
Augullo, fup. e bello lugurthino, vnde Marium triumphantem
reduxit, neque reportafti parem Africanum, fcilicet Scipio-
nem , cui virtus condidit fepu]crum,id cft titulum, fuper Cartha
ginem, fcilicet deuiAam . Acron autem dicit (ic, Deuifta Car-
thagine uirtutc Scipionis Africani , cum Afn aduerfum Roma-
nos denuo rebellareqc , confulto oraculo rcfponrum eft , ut fe-
pulcrum Scipioni fieret , quod Carthaginem rcfpicerec . tunc le
uati cineres eius funt Pyramide in Vaticano conditura, & hu-
mati in fepulcro eius in portu Carthaginem refpicientc. [Ter-
ra) Redit ad Antonium, dicens: Hoftjs, fcilicec Antonius:
viiftus terra perdefeftionem Canidij , & mari perfugam Clco-
patrz : mutauit Punico , id eft pro Punico , id cft purpureo ,
fcii Tyrio dibapho, accepit fagum, id eft paludamentum milita-
re : lugubre, quia nigrum . Ille , fcilicet hollis vidlus utpotc An-
tonius . aut iturus eft Cretam nobilem, id cft infignem centum
vrbibus; ventis non fuisjid cft non fecundis, neque quo uclie
pellentibus autpctitSyrtes exercitatas, id eft finus illos maris
vexatos : Noto , id eft vento illo humido , aut fertur mari in-
Horac. p certo

CLAR.

Bi .Jeo o putr ■ ■'*' , Lesbia qM tranfmarma lunt . vel
tam capaces, S una “ : ^,^„„311, Si miln : Cicu-

mecire.i. ^ci;ri.ra.&

biini niium lt.ilicuni,quodc iuuai.f-nos folue-

voimenn. e. ''“Vdn'S„7o en“ I.tnr Bacchus Ly-
reSulcl Lyeo.l vino . ““'““‘“„ 0 j „ucm pro Clfite fu-
lus. curam Siuiecum rerum Carlacis.i.quem p

ftepmus . liiiptas iu tf e po-

•\^Si5S:=SSl£

[Hac Dor-™ . ‘"p ^fpo^hyr.ou bis repe.erec de modis .
'’r„au ensi fp cies omnium Carminum fupra diximus,

ireis(inquiens;ipecies Hoc enim Ode vinma libro

Ionicum , hy ’ in Porphyrionis vtrbis pro.Ly-

quano ‘„^"'e7l dium m^onico modo inlelll-

Ton ob h^c Taurulquod lon.a in Lydia erat , fed quod mo.
fmi am to. es vr pop’^^ v.r.ufque mores . Loqui.ur autem
;„";,;rloTbc Juigato^ore . Erant Mu-Jrmrre^^^^^^^^^
earc vt nunc quoque caniocum ac ludionum '“■8“' ‘"j’" ’ " ■
tc m, hoc ell Ionium m ve. Donum ,n ie,Ph.yBiuin liue Batba-
tominnii Nam Hixolydiumnon notum ciiam aliquanto do
ctiores Mulici.Si pauci nollra altate vulgo tenores ad '““r r"-?-

dum componeie poffunt . Nempe vt quacll D-apo"" f "lel ,
lupctne annedam primam Diatellaron Ipeciein . Ad queiti
moaum veteres Ecdeliallicl m.ras tftnxerunt canidenas , ho-
dic vel nulls.vel pauciffim® ad eum modum a Symphonillis f -
duntiir. ^ vcceribus tn fumptas ciegannirime componunt .Ce-
rerum feprcm die tropos, l‘uc modos nemo elt qui ignoret, qui
fcptcm Illas diapafon fpccies noric , a feptem literis maioribus
ad u-ptem minores.Nollra itas vocat (ep:cm clleiuiaies literas
tres potro modi Dorius, l’hrygius, ac Lydius, fuos habens fubm
cales , hypodonum,hypophrygium . achypolydium , cum qui-
bus habent communia di.ipeiue lyllcmata.aic enim fex fune mo
di, quibus .iddicur Mixolydius,vt Hanc feptem. Verum ille fi infer
nc ad CIUS diapente anneftes diatellaron, vt ipfe fupcrms habet ,
ptorfus recidit in Dorium modum Itaque proprie Mixolydius,
non habet fubiugalem ab alijs dillinftum natura, fed meditatio-
ne dun taxat id, quod ex hac qui longe ell argutior theoria faci-
le intelligitur . Si quis.n.omncs diapafon fpecies mediet, & har-
moniacos,qux quidem mediari polfunc (fecunda. n. fpecies Dia
pafon harmoniacos mediari non potelt,nec fexta arithmeticos)
Hcnt duodecim modi , quibus noltra itas vtitur , fed appellatio
manet a feptem fpeciebus Diapafon ,vt fupra docuimus libro
tertio . Hic commentatores docere debebant, fed nihil de ijs in
tclligunt. Neccgoquicquam dicerem nili hi Carminum libri ef
/enc, vbi illa explicari conueniebat, fed nuncdeGnam,ne videar
ollcnc.itor,qu6d vitium .i me ica puto alienum , vt nulium ma-
gis . Mancinellus putat fatis efie,H quid de Doribus afferat , &
quu primus tibiam inucnerit , quafi hoc multum pertineat ad
explicationem huius difficultatis . [Puppes (inilirorfumcici . )
Placet quod Porphyrion hoc loco do^tedifleric . Mancinellus
ait liniltrorfum didumde nauibus Cleopacri, qux poff lini-
itrum cornu in portu Heteriiic, quod nefeio vt intelligendum .
5i enim ab Oriente in Occidentem verfa ilfccerit Antoniana
clallis, nimirum porcum Epiri a dextrum habuit. Acron ce-
Jcrrime penfum abfoluit , ait enim , puppes finillrorfum citi,
id elt veloces ad fugiendum . Hoc quoque dubium , citi no-
men nc lic , an potius participium a cieo . Ledor ipfe defpi-
ciac quidlequatur . Quod aurem paullo ante per Gallos Man-
cinelliis Galatas intelligit, placet , Ac qui ex Ephoeoapud Sera
bonem citat , dc Gailiimagnitudine vfque adGades ,hiiic lo-
co non quadrant. Neque GalUria , Gallii pars eft, vt inepte
collegit. Sed hre non elt opus conuinccecmulcis argumentis
apud Geogrjphii peritos , apud indoftos autem nil proBctes
qii.intumuis luCteris . [Cui liiper Carthaginem) Hic Aero hi-
itonam alieit incerto .aufiore, qiii livera elfet, facile in eius
concedciem fententiam. Sed nihil eiufmodi apud claflicos,vC
puto reperi.as . Ego propemodum adducor a poeta hoc diiffum
ad himcfeiifum , Cui virtus fepulcrum condidit fuper Cartha-
ginem , qu.ili diunus duraturum quam ipfa Carthago, quod
h "' centum nobilem Cretam vrbibus . )

l le Metellus, mqiuc Acron, liue Antonius, de Metello ineptum
ci hoc loco uuclhgere . [Metire nobis cicubum , ) Id ell im-
ple smuio bouuni,idemmquit,quod adueifum naufcamprofic.

D O : N

Porphyrionautemjquiaaufteriffimumcflcicubumvlnum •

quit, mento naufeam coercet . Qui duo quam concotdenr’
dicet Icftor, nam ego plane non intelligo .

AD MEVIVM POETAM.

Jmfirecatur Mteuio foet* , *mulo fnoMuigaturo
tem , er taU naufragium , i^ualtp^fi funi Or<c« in monte
cb yiuaiam ah Mact OtUifUo Mintru^fattrioim, tnm 'a
iiitnt rtutiUniur .

ode JC. Dicolos , nilirofihos : 1/t ,
jlfU Lihurnie inter alta naumm .

O-U-U-U-U-l/U

1/.U- — ou

Ala folutanauis exit alite,

Ferens olentem Meuium.

Vt horridis vtrunque verberes latus ,

Auflier memento fludibus.

Niger rudentes Eurus inuerfomari,
f rados^ remos differat . 'j

Infurgat Aquilo, quantus altis montibus
Frangit tremenieis ilices .

Nec fidus atra node amicum appareat ;

Quatriftis Orion cadit .

Quietiore nec feratur squore
Quam Graia vidorum manus .

Cum Pallas vfto vertit iram ab Ilio
]n impiam Aiacis ratem.

O quantus inflat nauitis fudor tuis ,

Tibiq. pallor luteus ,

Et illa non virilis eiulatio ,

Preces & auerfum ad fouem ;

Ionius vdo cum remugiens finus ,

Noto carinam ruperit .

Opima qiiod fi prsda curuo littore
Porreda mergos iuuerit :

Libidinofus immolabitur caper,

£t agna tempeflatibus ,

Ala follica nauiO Mtuius pociarum pef- AliK
fimus tum Maronis , tum Horatij imulus, uci
&Baiiis erae. HuicMcuio nauigaturo «ni-
pcllatem poeta imprecatur hac Ode ^
foluca nauis) Metrum cfl fimile
[Mala alite) Malo aufpicio. •, *

fpergat. [Orioncadit,) Id ell occidit . de hoc
in Odis . [Graia vidlorum manus) De hac rc legito Marone
llb.j.^n. ibi :

YaU»i ne exurere claffcm ,

Argiuum , atque ipjos potuit fuhmergere Tento,

Vnimobi/oxam furiae Aiacis Oilei f „

[Pallor luteus) Violaceus pallor, & croceus . Vnde etiam no
lius lib iij. Carm. Ode vero x.inquit :

Net tinSlui yiola pallor amantium ,

Et Maro in Bucol.

Mollia luteola pinguit T«erm<« calta .

Et Apul.lib.xj, inquit: Nunc albo c.indore)ucida, nunc ero
flore lutea , nunc rofeo rubore flammida . [Opima pra:daj
dauer Miuij intelligit , quod pmgucfuifTe innuit.
ttiipncipue pingues diceban[ur,vtFcftusaii.

L I B £ R.

114

gnifica,&smpU fpolia. [Ubidinofus caper) Huic olentem

Mcuiumapcecomparauit .

M Ala foluta) Solui df nauis qn de ftatione, vel portu dt-
mitiit .,'vt,Solui(C vela cui. [Alite) Hic iic hxc ales . fed
hiepto aufpicio pofuic alite. [Olcme) Putentem ;vt |
AI2<4 .ftrpydkm^;b$rb*i eontiiadtt oUntet ,

De quo& Virg.

Qui &4uium noa odit , 4mtt («4 c«rmm4 Mew .

[Hotndis virunquc verberes latus) Tcmpeltatcm^imprecatur
Mcttionauiganti, [Djft'erat)Celfjre faciat. [Montibus altis)
Qui maiore icmpeltatifubiacent altitudine lui. [Trementes)
Corr.motas,& vi venti inclinatas. [Nec fidus atra nofte) Ni-
gra fine amico luuigannbus Lunaj lumine. hoc elt profpero,
vtjNcc candida curfum Luna negat . [Qua triftis Orion) Tem
pcltuofus j in occafu enim figni ipfius , maxime tempeUates. e-
merganijvt, Nimbofus Orion. [Cadit) Occiditrvt, Sua-
dentque cadecia fidera fomnos. [Quietiore ncc feratur aiquore)
Pro minus concitato.[Quam Grata vidorum manus) T alcm na

uigationis optat errorem, qualem poft Trois excidium labore

Grsci vidores pertulerunt, aut naufragium reuertentes in mon
te Caphareo . [Cum Pallas vflo vertit iram ab Ilio) Minerua
enim faccrdotcfuaab Aiace vitiata, iram, venerata Ttoianis
. inGrxcosivt,

' ‘ Va&at nt txwert cUfftm .

Argtukm, atque ipfos potuit fuhmergert Ponto,

V niMob noxam, efurioi nwCMOi/ei.

[Et illa non virilis ciulatio) Piandus rationis expers , & magis
firminis conueniens, vt foernincum clamorem ad lidcra tol-
lunt. Eiluuen.

\ fUgrantior aquo ,

Non debet dolor ejfe yiri .

[Auerlum) Non aud;enccm,& iratum : vt , Aucrfa De* mens •
[Ionicus) Adriaens . [Cannam ruperit) Nauem foluerit tem-
• j>eltate,d parte totum . Caiina autem totius nauis compago ctt ,
[Opima)Pr*cipua,aut pinguis. [Porreda mergos iiiucrit) Hoc
ert fi cadaucr Meuij in littore ciedum marinis auibus iacuerit ci
bus . [Potreda) Extenta : vc ,

QH4^»e iacet medium Bjiodope porrtSla fub axem .

[Libidinofus immolabitur caper) Similitudini impudici , & pe-
tulantis poet* animal comparat immolandum fi mortis eius
voti compos extiterit .

‘ POR* TV >T Ala foluta nauis exit alite, Ferens olentem Meuium.)

|\/1 Hicett Meuiusimportuniflimus poeta, qucm& Virg.
X.* J«confimili contumelia nominat:

Qmi Bauium non odit, amet tua carmina M<mi .

©lentem autem pro putido didum accipe, ctt enimox^^**
TilcTHt. [Maiaalice,)HoceItmalo aufpicio, Stattende alitem
hic fceminino genere dixilTe , alibi rnafculino . vt qualem mini-
iirum fulminis alitem . [Vc horridis verunquevetberes latus ,
Auliet memento fludibus . ) lucunde quafi vento prxfenti pr*
\ cipiar,& vtrunque latus nauis vtique inceiligendum eU. [Niger

rudentes Eurus inuerfomari,) (^lidefi inuerfo mari?ancon-
trarijs Hudibusf [Qu* triftis Orion cadit . ) Qi;a node ,
fcilicet. [Cum Pallas vfto vertit iram ab llio In m pi im Aia-
cis ratem . ) Hoc cft ex Virg. ledione fatis notum . [ht illa non
I virilis ejulatio,) Ejulatio potius id dicitur, quod cft quafi gemi-
tus Hentis eve^aroiroifct. [lonius vdo cum remugiens

finus Noto carinam ruperic.) Vdo autem Noto , hoc eft a-
quofo,ac pluuiofo . [Opima quod fi prxda curuo littore) Opi-
mam prxdamcorpus ipfius Meuij intelligamus .ex quo appa-
ret pinguem fuiirc.

AiCiN /1 amico Virg.bonam nauigaiionem primo Car

|\/1 minumprccatuseft,itahicmalaMeuio vtriqueinimi-

I I. V Xco. Nam in Buc. dicit Maro :

Qmi non odit , 4me( t»4 carmina MeMi .

Ordo elt . [Nauis ferens Meuium olentem) .i. fatidum homi-
nem. [Bxit foluta) .f. a littore . [Mala alite) .i.aue, hoc eft au-
fpicio. [Bt 6 Aulter vente, memento, vt verberes vtrunque latus)
.r. nauis. Fludib. cius horridis ,j& Eurus ventus ab Oriente
flans niger .i. nubilorus,& inimicus. [OilFerac.) Id eft diftra-
hat &in dtuerfa ferat. [Iludcntcs)Id cft funes nauium,& remos
frados. [Et hoc mari inuerfo,) Id cft eo quod imum cft fur-
fumverfo. [Et Aquilo,) Ventus a Septentrione flans a late-
te Orientali, qui vehemens didus cft , quod ve Aquila volat, in-
furgai fupple tantus , quantus frangit ilices trementes, fupple m
altis montibus . Ncc fidus pergit dicens . [Nec fidus fupple
vlluin amicum ,) Id eft benignum . [Appareat node a.) .i. cali-

ginofa & aduerfa . [Q,^a Orion) .i. (idui Orionis ortu , & Oc>
cafujfed potius in Occafu tempcitatemciens cadit crillit .i. mi-
micus nauigantibus . Ncc Meuius feratur xquore quieiiure,
quam fupple veda eft. [ManuGraia,) Id eft Graioruin vido-
rum, fciliceeTroix, cum Pailas vertit iram ab llio uftom im«
piamratem Aiacis.f. Oilei, quam cum ceteris apud Capharea
profligauic,qudd Aiax ille cum Caflandra in templo Dex coiicu
kierat. Oquantusfudor inftatnau]iistuis6Meui,&quan(us
pallor luteus .(. croceus a luto pro colore, cuius prima lunga.in-
ftat fupple tibi . [Ec illa ciulatio) .i. exclamatio, non virilis quia
muliebris , fupple inftat tibi , & preces inflant tibi . [Ad louetti
aucrfum:) Id eftindignatum, &non audientem. [Cumfinus
Ionius,) Id eft lonij maris. [Remugiens Noto,) Id eft uento
illo . [Vdo ,) Id cft humido . [Ruperit carinam,) Id ctt uentrem
nauis tux. [Quodfiprxda opima,) Id eft pinguis, uidelicec
cadauetislui. [Porreda curuo littore,) Id elt circum curuutn
litus. [luucrlt) Scilicet adefum. [Mergos,) Id cft aues ma-
nnas facile mergentes. [Caper,) ldcfthircus,quiaiu foeti-
dus es, libidinofus, quia pro te libidinofo . Et agna, quam ut gra-
tiorem iam deuoueo . [Immolabitur,) Scilicet a me.[Tcmpeft3
tibus) Qux te obruerunt .

AD PECTIVM INDICANS SE AMORB
captum, non pofle uerfus feribere .

ode XI. Dtcolos DiSiro^hes . Pritnw cjukefue "^erfw efi
jamhicM.flippond^liue, Trimeter, ,^catale£lw, qualis ille .
ib^ Liburnis inter alta nauium , Hoc modo .

peBt -w nihil u- me si -u cut an u- tia u- iuuat wo

Secundus "Vero quisque eSi Sapphicus, conflat Penthemi»
mere Heroica , (p' Dimetro lambico.i.e duobus Daflylis, et
jyllabatdeinde e quatuor lambis recepto tamen in locis impa
ribfu etiam Spondeo, hoc modo .

Scribere -uu “^ersicu -uv los - amo w- re per ou culsuut
M-^rdui -o

-vo— ou-v-uo
-ow-vw-u-uuw— w

E c T 1 , nihil roe , ficut antea , iuuat
Scribere verficulos , amore percul-
fum graui :

Amore, qui me, profer omneis,expetit
Mollib^ in pueris,aut in puellis vrerc.
Hic tertius december, ex quo deftiti
Inachia furere \ filuis honorem decutit.

Heu me per vrbem (nam pudet tanti mali)

Fabula quanta fui ;conuiuiorum &pcenitet:

In quis amantem & languor , & fileniium
Arguit , & latere petitus immo fpiritus .

Contraq. lucrum nil valere candidum

Pauperis ingenium querebar applorans tibi:

Simul calentis inuerecundus deus

Feruidiora mero arcana promorat loco .

Quod fi meis inaeftuat pneordijs

Liberabilis ; vt haec ingrata ventis diuidat
Fomenta , vulnus nil malum kuantis :

Definet imparibus certare fummotus pu^or.

Vbi hxc feuerus te palam laudaueram :

lufTus abire domum, ferebat incerto pede
Ad non amicos heu mihi pofteis , 8c heu

Limina durat , quibus lumbos , & infregi latus .

Hocac. p ij Nunc

Nunc glnrianti! quimlibet imilierculam ^

Vinccrc mollitia ;»“™Lycifci me tenet.

Vnde expellite non aroicoi um queant

Libera conlilia , nec contumelix graues :

Sed alius ardor, aut puella: candida:,

A ut teretis pueri longam renodantis comam .

E c T I , nihil me.) Amico Peflio feribens Horat.
ait, vctfns componere non muace fe, vt olim . elt
enim grani. imocc perculfus Lyclfci pueri, [t e-
nihil) Primus verfus hexameter iambicus elt,
. fecundus vero duos habet Daftylos cum ciefura
™»auatuotde Iambico vcefu. [Hiclertius December) Ordei
fn Hic tectius December decutit honorem liluis.ex quo delitu
rete Inachia. In Decembri autem foho cunSts petieacbocr-
bus excidunt ; pauCE enim excipiuntur . [Inachia) De hac ea-
ScmrcuMnricdam Odememinir. Heu meotdo cli; Heu mc

ouantafabul 3 fuiper»tbem,nampudettanti mali , & po?mtee
?onuu.iorUm. [Arguit) OHendit. [Latere immo Latetasn^^^

micn Uborat . [Spiritus) Anhelitus . [Contra ne lucrum,) Or-
do elt . Q ucrebat ne iibi applorans o Pcfti nil valere contra lu-
crum candidum ingenium pauperis calentis.fimul Deus inucre-
cundus mero feruidiore promorat arcana loco . [Lucrum) .1.
aiiariciam merctciciam , ob quam diues riuaiis Horario prxfe-
xebatur . hinc & Ouid. lib. ij, de Arte inquit :

Ipfi iicet ftnio) hittfs comilatu* Homere :

St nihil Homere form .

[Calentis) Amantis [inuerccundus Deus)VeI Bacchus, vel Cil
pido.ijenim reddunt iniierecundos . [Arcana promorat) La-
tius iamiamfuperiusde viniefFedu patuit, fcll autem Tenfusjgj
vbi vino incaluerat, fecteta fua Peftio manifeftabatjConquereiis
9> eius ingenium candidum nil valeret apud auaram meretrice .
[Liber.ibilis) .i.ira libera . libera quidem ab amore. [Ingrata
fomenta) Querimonias intelligit nil amori proficientes . [Fo-
inenta) Medicamenta. [Submotus pudor,) Id eit honeftas nunc
ab amore fubmota dcfinec amori pocentiflimo certare . Elt au-
ctem fenfus , quod fi liber erit , non magis amoti vacabit . [Vbi
hic,) Scilicet me nolle iterum amore fubijcere.[Te palam) Co
ram tc Peftio. [Scuerus) Gt.auis continens. [Ka;c laudaue-
. ram , ) Quod fubmotus pudor delinet certare imparibus , id eft
quod coimans efie volebam . [luITus) A te Peftio. [Polies) Ina
chii . fcilicet . [Nunc glori antis) Lycifci amore pueri fe ardere
nunemnuic.

I , -|-^Efti, nihil me.ficut antea iuuat) Metrum primo verfu ter-
j-^narium Iambicum . Secundus ex pentemimeri Daftylica,
Jl & Iambica . Alij dicunt efle ternarium Iambicum quadra-
tum .1 D.iftylico,& Iambico . [Pefti, nihil me , ficut ante.a iuuat
Scribens verticulos) Dic it fe amore detenium ad faciendum ver
■fuj.necdtieft.ttionem habere, nec animum . [Expedit) Exequi-
tu; . [Siluis honorem decutit.) Hycmem fignificat per cafus fo-
liorum ,vc cum filuts Aquilo decuflit honorem . [Heu meper
vrbem (lum pudet tanti mali) Fabula quanta fui, non conuiuio
rum paniier,fed quod fabula fuerit. [Conuiuiorum) Quod , v:
finem amoris eius ofienderet , fub pcenitudine recordatur . [In
quis) In quibus . [Languor) Stupor,fiue animi torpor, fiue cru-
ciatus qui folet amatoribus euenite. [Arguit) Probat ,vt, De-
generes animos timor arguit . [Et latere petitus immo fpiritus)
Quia & fufpirijs aliquoties amor producitur, vtiile.

SoJpirauSyimmo^; trahens a pecore yocet,

[Contr.iq. lucrum) Contra meretriciam cupiditatem , qui lu-
crum cjptans riualem pnferebat Horatio , quiritur ingenium
PoHr.tr optimi ml valere. [Inuerccundus Deus) Dionyf.rSi-
mu!) Poltquam . vt, '

Qjiafimnl inuerfum eontnjlat Aquarius annum .

[Fcruidiora mero arcana ptomorat,) Hoc efi vno accendebatur
in amorem . [«^K)d fi meis iniftuat pricordijs) Vc iracundia
commotus amaram a qua fpernebatur,&ipre contemneret.
[Ingrata) Sme cfFcftu infica, vt, Friiflraque laborem Ingratum
n.lm lo^»^batur. [Fomenta,vulnus

Lvuue expedire non amicorum queam Libera conf, lia, )NuU

D O N

lis ait confilijsa pueri eius amore, nifi forfan alio amn
uocabor. [Candids) Pulchra:. vt, Candida Dido f'*
Gracilis. * ^

P Edi, nihil me, licut antea iuuat) Pedium contubem

alloquitiirjindicansocciipatofibiamoreLycifcjpi,''- ^

libere verfus fetibere. [Hic tertius December, cxqT’?®
ftiti Inachia furere, filuis honorem decutit) Siluarumbonor'"

foliaarborum.&Virg. dixit.

FnWwcia' Atfuila deiuj^ithonorem ,

Reuera autem menfefere Decembris fpoliantur arbores foli'

[Heu me per vrbem Fabula quanta fui , ) Hoc autem quafi jj*
xta fe polito iU.uum cfi, nam pudet tanti mali . quod ideo int

litjVtoUendereccucingemmfiet. [Inquisamantemlanguot &

filentium Arguit,) Arguit, media fyllaba produfte pronuncian
dum.qiiia prslcncis temporis «d* [Et latere petitus imuiofa"

ritus) Spiritum Luere peti non pedore ait , aula in fufpitando
conltac latera laborare ■ [Contraq. luctum nil valere candidum
Pauperis ingenium) Contra lucrum, contra iludium lucn.i.coo
traauaritiain. Senius autem ell , querebar tibi plorans, quod
candor animi iTiei,& honella (implicitas fine diuitijs nihil gtatj*
h.aberet apud auaram puellam. Qiietebar applorans tibi.[Si,
mul calentis inuerccundus Deus Feruidiora mero arcana pto.
mor.ac loco) £t veique amore calentis accipiendum fenfus vc.
tusclL Cum ebrietatis feuericatem pepulerat pedore meo, tum
ego amorisnieiiniuriam flens apud te querebar. Inuerecudurn
ergo Deum, Liberum vult intclligi, quodinuerccundum fepec

vinolentiam faceret . [<iuod fi meis iniftuat pr^cordijs Libera
biiis) Confundit Jeftorem varietas elocutionis. Obliqua enim
modo ratione tranliuic ad redam .nam fiipra oblique dixerat:
Qiierebar cibi nil valere candidum pauperis ingenium. ‘At hic
iameftreda: Quod fi mci.s iniltucc pricordijs. [Definei im- |
paribus certare fummotis paribus) Imparibus imulis , fcilicet
quilarginmultapoflunt, cum egononpollim . Imparibus au-
tem certare per datiuum cafum figuratum elt,vc Virg. Tibi cer-
tet Amyntas . [Vbi hic fcuerus te palam,) Hoc efl feuere dixe-*
ram arrogans mihi conflaniii laudem . [luilus abire domum ,)

A te, fcilicet . [C^ibus lumbos, & infregi lacus . Vnde expedite
non amicorum queant Libera confilia) Bene libera, quia veri
amici bene folent delida amicorum reprehendere (ludio emen-
dationis. [Nec contumelia: graues)Non iam amicorum, (ed
ipfius pucriquiamatur. [ Autterecis pueri, ) Id ell redactu- ^
ra, aut brachia habentis . Teres autem in longum rotundum t *
dicitur.

P Edi) Pedio amico familiari amores fuos fatetur fatis in-
uerecunde,dicens : O Pedi feribere verficulos, nihil iuuat
JL licutantea me petcuflum(aut perculfiim) amore graui.f.
Lycifci pueri ; amore (repetit) qui expetit, id eltpcrfequicur,&
excruciat me priterjid ell fuper, omnes, fcilicet alios amatores:
vrereautin pueris mollibus, aut in puellis, hic, id cft prifens De
cember tertius, ex quo, idellpoftquam dediti, id elt defi), fure-
re Inachia, id cfl amore Inachii puelli, decutit filuis honorem ,
id cll frondes , id elt iam tertia agitur hyems , poltquam dereli-
qui Inachia heu mc quanta fabula fui per vrbem, cum fcilicet fu-
rerem amore Inachii , quafi dicat quid dico ? Nam pudet tanti
maii,& peenitet conuiuiorum, in quis, id ell in quibus , languor
& fileiuium,id elt quod in conuiuijs languens atnorc hlerem,&
fpiritus, id elt anhelitus rr.eus,petitus-id cllactradus, immo,id
ell profundo latere , arguit , id elt eu/denti argumento probauic

fuppletpe amantem . Et querebar, fcilicet tibi &a!i| 5 , applorans

ingenium pauperis, fcilicet poeii nil valere concra lucrum can-
didit,id eft auaritiam,qui meretricibus candida indetur,
rans dicit fimul,id elt ilacim,pollquam deus inuerecundiis, idfU
Cupido , vel potius cius prouocator Bacchus immodicus , pro-
mer.1t, id elt promoiiei'at,loco,id elt llarionc fua, mero feruidio-
re, ili ed acn vino , arcana fcilicet mei , id elt intima pricordia,
calentis, id elt ardentis amore . Qjiod (i bilis libera, id elt Homa-
chatiq , & indignatio uera , in^fl iict (aut inifloat) tncis
dijs , id elt me ad ueram ir.im compulerit , ficut tunc limula
iratum . ita ut diuidac , id elt difpergat uentis,hxclomenta,i
medicamenta, ingrata, id ell has querimonias inutiles , ®

3 lleuantia,id elt imminentia, uulnus , fcilicet amoris malut»))

ell perniciofum , pudor fubmotus , id ed qui nunc clanculi a
amotus ell, delinet certare imparibus, id ell potioribu-s, id «
amplius uidus ccder,fed uincet. Vbi ego feuerus,id elt
feucrusjhocclt rigide feqiiens uri iur,l.iudaoeram bic,id e
iufinodi propofitum, pilam , id elt coram te, aut te ,j,

luffUsjfcilicet a t^iabirCjdomum , ferebar pede incctn>>*

Illigante, sJ poft<* heu mihi non amicos .i. aJ hoUia Inachia* , &
heu ad limina dnra.vrpote quibus infi cj;i lumbos, & lacus mcu ,
cum neque lacrymis.nequeprccibus cederet. Amor Lycifci pue
.|oriatuisvmcercmoUiti 3 quamlibet mulierculam, tenet niic
inc,vndc.i'd quo libera coulilu amicorum, nec geaues contume-
lij*3micorum , non queant expedire, i. foluereme, fed ardor .1.
feruens amor alius puelU candidr.aut puort teretis .i. proceri,
icnodantis .i. eligancis longam .i. prolixam comam .

ad mvlibrem foedam et anvm.

I» 4 num libi<iinofani,0‘ futid4i7i , g«<c HomIw munir4 , & 1*»"^
ftleb 4 t mi(inare , ferinde ac ipfenon fentiret quid tUa /ib» ttlUt eiufmod$
Ubtralitate, nimirum ut cam ejjet fitdi[?ima,& eb id coitte[>ti(im4,4b 1 U 9
ridamurttur^O' <*d volu^tatif fuaa abuteretur .

ode XJ2. Dicolos t Difhophos : "yt t
LAudahunt alij cUram Rhodon ^ aut Mitylenen,

-UW-UW—

-uu-uu-uu-»

V J D tibi vis mulier nigris dignisfi-
mabarris?

Munera cur mihi, quid ue tabellas
Mittis nec firmo iuueni , nec naris ob-
efx?

Nanque fagacius vnus odoror;

* Poly» Polypus, an grauishirfutiscubet hircus in alis;

fm Ftf- Quam canis acer , vbi lateat fus .

cumfim» fudor vietis, & quam malus vndique membris

fro colo, Crefeit odor ; cum pene fioluto

rt refnri Indomitam properat rabiem fedare : nec illi

'f J|«i, lam manet humida creta, colorque

rt prfl M Stercore fucatus crocodili : iamque fubando

lorart T cnta cubilia , teftaque rumpit ;

hic apud Vel mea cum fieuis agitat lallidia verbis ,

Horat. Inachia langues minus, ac me.

Inachiam ter node potes : mihi femper ad vnum
Mollisopus, pereat male, quae te
Lesbia quaerenti taurum monltrauic inertem :

Cum mihi Cous adelTet Amyntas;

Cuius in indomito confiantior inguine neruus,

Q.uam noua collibus ai bor inhaeret ;

Muricibus Tyrijsiterat.e vellera lanx,

Cui properabantur? tibi nempe.

Neforet xqualeis inter conuiua, magis quem
Diligeret mulier fua , quam te .

O ego non felix , quam tu fugis ; vt pauet aereis
A gna lupos , caprexque leones .

V l D tibi vis) In mulierem, & deformem, & o-
Icncem hic inuehicur, qux quidem fiipe Horat.
tum munera , tum litcras nmtere folcb.ac Vene-
ris gratia . [Quid tibi vis) Ode eft fimilis vij. lib.
j. [Barris) . 1 . t-lephaniis quorum quidem coitus
aduerfus c(i,vti (St Iconum, lyncum, camelorum,
»igriufn,& rhinocerotum . auAor eit Solinus . Dicit autem ele-
phantis dignam, quoniam aucrfi coeuntes ad cius deformita-
furilla • poflciit . [Tabellas) Pugillarei triplices intelli-

. r gic,a tribus .f. folijs , qm quidem rebus amatorijs, & leuionbus
^ fetuicbant.Mart.lib. vlt.

T*<»c trifUctt noilro! non yiliadona futalk ,

Cum fi veMlMr4my.ribet amica tibi .

[Ncc Urmu luucni,) hrat cniui natus annos i. vc fuperius oHen

dic. [Mcque narisoberj*).i.cra(ra! .nam interdum etiam in nar
ribus caruncula; quadam (imiles mulieribus mammis nafeun-
tur .exque imis partibus, quar c.irno(i(limx lunc inhzrenc , au-
^or cll Celfuslib-vj habentes itaque caliaquc,oJorcm aliqnem
non facile fentiunCi [Nanque fagatius vous) Ordo eit. Nanque
vnus ego .i. folus &c. [Polypus)<i.caruncula modo .ilba, modo
rubrubra,qux narium ofli inhxrcc,& modo ad labra pendens na
rem implet , modo retro per id foramen, quo fptruus a naribui
adfauces defccnditjadco mcrefcitvii po(t vu.im confpici polTic
Erangulacque hominem maxime Au(lro,3ut Euro flante, fereq.
mollis elt.raro dura. Auftor cltCeirus lib. vj. [Hircus, ) idett
hirci foeror,qui fubbrachijs eilc aliquibus foletob humorem
illuc defluentem . Vnde Alexander Aphrodifeus in problema-
tis ait, Cur axilla inter alia loca multo grauilTime oIec?vtrum
^'fpiramentis fere caret , grauis autem odor in his przcipuu*
ell propter putredinem , qu* ibi gignitur ob humiditatis mo-
ram, qu* ncc dimouetur, nec exercetur philofophus item par-
ticula x.Probl.fcribit, Cur alxomnium maxime partium no-
flti corporis male olent?vtrum g» omnium minime refpirare
polTunt, malus autem odor locis huiufmodi contrahi maxime
folec, quoniam putredo quiete interioris qualitatis coflflic? an

ideo g» immobiles,! nexercitatxque habentur? Scribit etiam ibi
dcm,cur horni nes, qui virus redolent, foedius quam hirci oleant
cumfeodorificevngucntarinr. an hoc in multis accidere folet,
velutcum acido dulce commixtum eft, dulcius totum exulcat.
lum etiam omnes poftquam fudarunt, grauius olent, vnguen-
lum autem concalefaciendi vim habet , itaque fudorem potett
prouocare . [Vietis membris). i.languidis, fine vi, & naturalibus
priu.itis viribus, quod Fcft. edocet. [Soluto pene) Emilfo virili
femine. Penem cnim caudam vocabant, inquit Feftus, a penden-
do quidem [Humida creta) Erat in medicamiriibuSj& Chia ter-
ra candicans ulus ad mulierum maxirne cutem ladci coloris eft
hsc auifror Plin.hb.xxxv [Humid.i) Obeoitus fudorem. [Fuca-
tus) color dicitur LatincfucumdicuntjVcrfo 1 /, gtxco inu.

[Stercore crocodili :) Elt crocodilo uira in 3qua,tetraque com-
munis. Duo autem funt eorum genera .aliquis multum infra
m.^gnitudinem , in terra tantum, odoratiflimisque floribus vi-
uit , ob id mteftina eius diligenter exquiruntur lucundo nidore
rcfrafta . crocodile.tm uocanc , oculorum vitijs utilifiimam cum
porri fucco iunAam , & contr.i fuffufiones , uel caligines , illita
quoque ex oleo cyprino moleftias in facie cnafeentes tollit.

£x aqua uero morbus omnes, quorum natura fctpit in facie, ni-
toremque reddit, lentigines rollic,ac uaros,omnesque maculas ,

Auftor Plin.lib.xxviij. [Subando) Subagitando. Ellenimafui-
bus traflum,cum libidinem prouocanc.[Tenta) Stratfl-[TeAa)

Linteis, acculcitra . [Velmeacum)Ordoeft, Vel quam malus
odor undique crefcacuietis membris ] cum fxuis uerbis agitat
mea faflidia. [Inachia langucs)Lcrba funt illius anus ad Horat,
[Acmc).i.quamme . [Molli!.).f.es.[Ad unum opus,) Ad unum
coitum . [Pereat) Ordo eft. Male pereat Lesbia qu* quxrenti ,
feilicet mihi taurum, monftrauit te inertem. [Taurum).!, uirum
uciieieum,3c forte ut taurus eft . nam (ut philofoplius fer. lib. v.
dc Animalibus) vaccae tauros non patiuntur propter rigorem
genitalis , nimiamque tentiginem , fed clunibus fubfiftenribus
femen recipiunt gfnit.ile.id autem & nos vidimus , [Coos) Cos Cw.
infula eft in Cana, vt fcnbit Mela , Strab. lib. x. inter Cycladas
numerat, lib. autem xxiiij.doccc & infulam, & vrbem Con appel
latam . urbs uero non magna eft , fed optime omnium habitata
& afpcilu iucundifllm.a his, qui eo nauigant . Infulx magnitudo
eft aJ CCCCC.& l.ftadia,tora fertilis, & qticinadmodum Chius , &

Lesbus optimo uino abundans,uiri Coi illuftres fuerunt, Hip-
pocrates, item Simus medicus Philetas poeta fimul , aciudicia-
lis, Nicias . qui Coorum tyrannus fuit ,& Arifton.hinc fuit
Themneftus uircLiros , in adminiftranda rcp. Nicix amulus .

[Iteratx bina?,) De purpura dibapha i. bis tinAa, incelligit,de
qua latius in Odis . [Tibi) Horatio .f. [Mulier) Volebat .n. Ho
ratium purpura ornare ita optima, ut inter conuiiias xquales
etiam ab alienis uxoribus magis ddigeretur .

Q Vid nbi uis Dmlier)Eande,quam fopra alloquitur, impu A C R*
dentem amorem fuum . [Nigris barris ?) Elephantis, a
barritudiiftis,auc certe nigris, Indis, fiue Mauris qnigri
funt. [Munera cur mihi,quidue tabcljas)(Viid mihi, inqt, mune
ra, aut codicillos amatorios dirigis ,dum libidmi lux, nec ficut
iuuenis rutficiam,ncc faetoris tui nefeiusfim . [Polypus.an gra-
uis) Dicit fe nec putorem narium, nec hircorum ferre , quo ilU
laborabat . ab hircorum .n. foetorediiti funt , & olentis titilli .

[Q^iim canis acer, ubi lateat fus.) Sagacitatem fuam imienicn-
Horac. p ii/ do

P O R

ASCIN.

8 , - • I ijj-oitufinico. [HumitJaj

“-rS=::st£'S^!«

Cu™ V=rba Canidii inducic . [Inachiam Kr noSc potes .)
AhL pldlam nomina., de qua illam fangire confueueml.
rMolliD.bilis.[Opus)Pro coitu poruitpetiph.aftice.vt Vtrg.
iSIn dccoituboumloquetetut. Hoc faciunt nimio ne luxu

rbmlio. .fu! S. genitalia . [Petea. male, qus te psb.a) Mala
Lesbi* imprecaiur qui fibi cum oacndit , dum ill.i validiorem
ouirercc taurum .i. luuenem fadsfacientem.[Cummihi CouO
Nomen pueri de Co ciuitate, cuius ingumts nimiecatcm arbori
comparat. [Muricibus Tynjs icerat® vellera lani, &c.) Hoc clt
prenofe que fecundo fucabatur : vt, Tyrioque ardebat murice le

na |Cuiproperaban[ur)rnrerrog3ciuepronunciadume(i.CM3-

EIS quem Daligerec mulier fu.i,) Tanquam qus propterca velh-
bus preciolib ornaret, vc etiam a mulieribus alienis amaretur .
■>. Vid tibi vis muher nigris digniflima barris .? ) In mulie-
' * I r<m fddam, atque anum hic fcribitjBarrhi aii c elephan
^.44tidnr.Vnde& vox eorum Barthicus appellant, porro
auc i-icpiiaiui feruntur auerfi coire, ex quo videtur Poeta dicere
cumbis eam concumbere debere, qui illam non videant propter
deformitatem ipfius.[Nec Hrmo iuuenOHoc elt valido, qui fuffi
cerc Ubidini tui poflit.[Ncque nans obefi?) Hoc e(t, neque oc
clufi n3res,vt polfim putorem cui corporis ferre. [Polypus , an
grauis htrfotis cubec in aiis,Polypus)Non in alis.fed in naribus
intelligcndum.[Q 2 ''i fodor vieti s,& quam malus vndique mem
bns Crtfcit) Victa autem dicunturex neccRitate contorta.
vtTcrent.oftendic, Vicius , vetemofus fenex neceffitate con-
tortus. [Malus vndique membris) Hoc iam pronunciandiim,vel
efFerciidumcum admiratione. [Cumpenc foluto Indom-.tam
properat r.ibieni fedare, ) Afpere,ciim ex fallidio cui penis lan-
guet, tu tantum cupiens libidini tui fatisfacere, dum moueris,
fudasdiluisquc cretam, & (lercus crocodili , quibus faciem fri-
care confueuiili. [lamque fubando Tenta cubilia,[eftaque rum

f iir,)Sub:ircpropriefues dicuntur cum libidinantur, inde tranf-
acio Fada in cetera animalia . Tcnia autem cubilia ledum di-
cit tel{ibus,l3iic ftifciohs fubtentum , [Vel mea cum fiuis agitat
fallidia verbis,) Vd illud ait, quale elt, cum mequaG per blan-
ditus corripit, qj fallidio cum ea concumbam, imputans ^ excr-
cic.Ttjoncn) Venerem cum Inachia amica, ^ cum ipfa agam. [Pe-
reat male, qui te Lesbia quirenti taurum) Mihi quirenti tauBi.
Taurum autem pro v.ilido, ac forti concubitoredixit. [Cum mi
hi Cous adelfcc Amyntasj) Hoc efteum non deeflec mihi fagacif
limi .idoJefcencis occafio . [Muricibus Tynjs icerat® vellera Ia-
ni) Purpuram tyriam,qui icerum.i.bis,tinguiturconchy]io.vn-
dc hodie appellant. [Nc forer iqualeis inter conuiua
magis qiicm Diligeret mulier fua,^ cc.) Blanditur dicens fe ma-
poperefeftiiiare illi preciofis purpuris veftem conficere, vt ex
hoc inter contubernales eius probaretur, quam illum diligeret,

a Vid tibi vis) Petulanter petulantem anum carpit, dicens . O
, mulier dignifTimabarrhis.i.elcphatibus nigris (funt.n.oes
nigri ,vnde de ipfis primum didum cft . It nigrum campis ag-
men . coeunt autem auerfe, vt ab coitus fcecore , & obfcanitace
minus offenderentur, quo circa illam tpfis dignam argute cen-
fer) Quid vis tibi.i.quid pritendis ? cur mittis mihi munera, ve,
pro vel . C^uid.i.ad quid, mittis mihi nec iuueni firmo .i. fatis po
tenti ad libidinem tuam explendam, neque naris obefi.i. oceJu-
f® & pinguis, fcu crafli > hoc cft , neque habenti narem obtufam
&ocdiiram,ica vc parum olfaci,im . Obefum pro pingui et apud

Maro lcguf,illic,Obcraque tcrga.aucobefi.i.circumefi, aut cie

cnm roli naris.ica vt virtus odoratiua perierit. Dicit ergo ,Cur
mirtis mihi neque te exacurare , neque foetorem tuum fufferre

ralenti.munera&tabcllas .i. triplices pugillares, in quibus a-
mores &res amatori* inferibebantur. • Docens etiam fc non
obef* nans , addic , N.anque ego vnus .i. folus .odoror.i. olfa-
cio (pro quo vulgarius dicitur odoro) Tagacius .i. minore faps

S' tatorit in nafo kli !„
l tn (vt Mane, recitat) caruncula quxdam putida in nafo A n
l...cin.,.hnc.nut fettor. gtauit.i. molclin, , & dtificultw tilct,-

D O N

bilis,cubet i.qtiicte tnaneat (.ilbidic autem aj cubilia bi,
qiiifaudillimafuntjinali.s.i. fub axiliSjhirfutU.i piUr
cius dicit, q canis acer . 1 . ftrenuo olfadu , fup. odoratur ,'*,^**
tit , vbi latc. 1 t fus . 1 . aper (pollet dici vbi lateat fus acer V a 1
roboris cft dicendo, Canis acer, vt fc ucl acti cani pr*fe,
doror etiam fagaeius,qui (aut quis) .i. qualis fudor (quU C
turis, fuauius.qm ^ quis lcgitur)& 4.i.quantum,malus od
fcat (aut crcfcit) vndique membris vietis .i. flaccidis, «ivetuft
Ijngucfcentibuscum .i. qu.indo ipfa membra vetui*, prot,.,
fedare rabiem indomitam.f.hbidinis.penc.i. cauda virUi L*"'
.r. ab intcncigine cmiflb femine, aut foluto e fubligaculis ju'**

creta humida.i.chia terra cretici colorisj&colorfucatus i! fu.*'

& adulterino colore qu*fitus ftercore .i. oleto, crocodili ili,u‘
animalis indEgypto frequentis, manet ilHs.f. membris tuis vir
m,quiafudore,& anhelitu refoluitur,iam .f- in coitu, & tu rumi
pis (aut ipfa rumpit) iam fubando.i. fubeundo.morefuum diul
turno coitu, cubilia tenta.i.ftrata,& teffa.i. cooperta tapetis aut
lineis cooperimentis .i. tam immodice te agitas , vt cubile pene
rumpas . alludit autem ad tentoria , qu* fuperne tegunt , vt vir
muliere, tenta autem dicit propter penem , q. d. tu me & mem.
brum meum rumpis, vel.i.eiiam,dum tu agitas (ita repofuit Bon
finis- , nam alij agitat legunt) .i. moucs mea faftidia .i. quibus te
faftidio,tSc contemno,vcrbis fiuis.i.fiiperbis dicendo.l.o Hota-
ti,tu langues minus.Inachia.i. minus fatigaris fubagitando Ina.
cliiam,ac.i.qme tu potes ter nofte.f.vna, Inachiam fup. cogno.
fccre,auc (honor fit aurib.) future . quoffex more fubticuic,(ic.
ut Comici miles, Ego Eunuchum illum vel fobrius , Tu autem
es mihi femper moliis.i.langucns & impotens, ad vnum opus.f.
Veneris . Pereat Lesbia male, qu® mihi qusrenti taurum .i.foc
tem fubaftorem , monftrauit te inerrem . 1 . ignauum, & torpen-
tem, pneipue cum Amyntas Cous.ex Co infula iuuenis , adef-
fet.i.prsfto efiet mihi, cuius neriius.i.mentula, jnh®ret conltan-
tior in inguine.i. membro muliebri indomito .i. indomabili , &
femper prurienti , q noua arbor inhiret collibus . Cui putas 6
Horati, q.d. ne gratisateftuprum qusfifle dicar(vnde prius,
Munera cur mihi) uellera lan® iterat® .i. bis linft^, muricibus
.i. purpuris Tyrijs properabantur.!, cico parabantur. Nempe
.i. finefeis certe fup. properabantur tibi . Neconuiua foret in-
tersquales.i coiuos rodales,qucm fua.i.propriamulier.i. ami-
ca, auc potius uxor diligeret magis qfup.ego te .O egoleuis.i.
iiiconftans,& imprudens , & quam cu fugis ut agna pauet .i. pa-
uore fugit lupos acris , auc ut capre® fup. pauenc leones .

AD AMICOS.

Ad amicui ne nimium fecuru macerent, Jumadhuc
fer occajionem nonnunquam animum remtttant , ex Chironu Gentauri
j'e»tenli4,gH» AehiSemdifcifiilum monebat, ytafud TroiamqiiiferitM*
rus erat yino & fidibsu fi exhilararet .

ode JC 2 J 2. Dicolos^ Di^rofhos , Primue efuifqM 'ytf-
fns ef{ Heroicw , Hexametet , CataleEim cjualit tUf ,
Laudahunt alij claram Rhodon , aut Mitylenen^ hoc rnodo ;

Horrtda -ou temfe-~Slas ci — liim cdn— traxit tt
-vv tmhreh —

S tcundm Tero (jmfcjue efl ^^chilochiw, conflans Dmt
tro 2amhico, zjr Penthemimere Heroica.i.quatHor 2 ambit ,
recepto tamen in loets tmpartbw etiam J^ondeo, deinde e duo
bw Da^ytia , cr fyllaba , hoc modo .

Nmh 0 - cjue de u- dutmt — 2oHem w- mne mare «uu

nmc syl-\j itan-

-OU — ---- OU--

Orrxda tempeflascceluir. contra-
xit & imbres.

Niuesq. deducunt louera. nunc ma-
re , nunc filuae

Threicio Aquilone fonant.rafwmu*

[

L r

Ocafioncm dcdie; dum<^uc virent genua;

Et dcccr; obdufta folviaiur fronte ienettus.

Tu viiu Torquato moucconfule preflfa meo .

Cetera mitte loqui .deus hxctoriallc benigna
Reducet in Udem vice . nunc & Acha:mcnia
perfundi nardo iuuat ;& fide Cyllenea
Leuarc diris pedora folicitudinibus :

Nobilis vt grandi cecinit Centaurus alumno ,
inuide mortalis dea nate puer Thetide
Te manet AfTaraci tellus : quam frigida parui

Findunt ScamandriBumina,lubricus& Simois* ,
Vnde tibi reditum certo fub tegmine Parese
Rupere : nec macer domum csrula ce reuehec .

Illic omne malum vino . cantuque leuato .

Deformis sgrimont^ , & duicibus alloquijs .

ANTO> I ORRIOA tempellas) Hac Ode amicos horta-

Ih Ql turad Ixcioremviiam . Cum .n. nunc piueier,
lll K91 illl nuneningeree, &in mari,acniuis tempeftas ef-
fetjoccafioncm ad voluptatem rapiendam efle do
|Wg5g^a| nanque tempore aliud agi non poterat .

[Horrida tcmpeltas) Primus verfus hexameter elt . fecundus ve
IO quatuor pedes habet ex Iambico vcrfu.St duus Dadylos cum
casfura. [CcElum).i.niibeSjaer.n.jn nubes contrahitur , indeque
imbres decidunt. [Et imbres.) Ordo eii,Et imbres, & niucs de-
ducunt loucm ,i. deorfum ducunt aerem . Videtur. n. quodam-
modo cum pluuia aer dercenderc.[SiIua;) Metri caufa trifyllabii
fecit [Occaiionem) Dicitur occafio opportunitas temporis ca-
fuproueniens,vt Fclius aic. [De die). i. tempore ipfo. [Viret ge
nua) Dum vigent, & valent. [Obduda rugis). i.obfiia vt moettis
euenic . [Confulem ) Horat. enim Manlio Torquato confule
natus eft . quod fupenus etiam fcripfit. [Cetera) Senfus eft :
Vacandum clTe conuiuijs tantum, cetera veto omittenda, vc funt
minus Ista . nam Deus in melius forlitan reducet. [Achsme-
nio).i.Perfico . Achsmenes enim (telte Hcrod.lib iiij.) fuit pri
mus Perfarum rex , a quo poliea reges omnes vIque ad Darium
defeenderunt . [Fide Cyl!enea).i.lyra . Mercurius enim lyram
inuenit,& Phoebus cytharam, de quibus late in Odis. [Nobilis)
Vt fenfus eft, quo Centaurus Chiron Achilli alumno prodicens
mortem apud Troiam, monuit omne malum vino, & cantu le-
uandum . eodem itaque modo , Si ipfe agit . [Grandi alumno , )
luucn. item Sat.vij.

Miluens yirg^iamgraniH AfhiSes
Cant4b4l fatrijt in moniibut .

[AlTaraci tellus,) 'i roiam intelligit . Nam Dardanus loue na-
tus genuit Erichthonium: is Trocn Tros Aflaracum , ex quo
Capys natus cft,inde Anchifes , hinc ^ncas &c. Audior Nafo
lib.iiij. Faft. [Scamandri) Ex Ida Phrygia? monte Scamander, &
Simois fluui) defeendunt in Troadem , vt Mela fcribit . [Mater
cerula).!. Thetis marina. [/Egrimoni 2 ).i.tciftitix. Eft autem
ordo : Illic vino , cantu , & dulcibus alloquijs leuato omne ma-
lum deformis xgrimonis . Acrimonia autem eft animi viuaci'
tas,vt inquit Nonius . [Deformis) Deformes efficientis. [Dul-
cibus alloquijs) Dulcibus verbis dulci fermone .

Arjt T T Orrida tempeftas) Hortatur amicos fuos, vt pluuto ae-
* |— 4 re , quo aliud facere non pofl'unr,liccntis,& poculis in-
1. Xduigeant. [Cceliim contraxit) Pro nubibus : vt, lam cce
lum,tcrramq. meo (ine numine venti mifcere . [Bc imbres) Vt ,
EfFufts imbribus atris tempeftas (ine more furit. [Dumq. virent
genua,) Hoc eft quando iuuentus uiret, fenedlus arida depona-
tur : vt, Genua labant, vaftos quatit xger anhelitus artus . de iu-
uene. i Ile pedum melior motu fretusq. iuuenta. [Obdudafol
uacur fronte fenedlus) Lxtitiatendaturfronsobdudla moerore.

f Tu vina Torquato moue confule) Confule vina repofita pro-
erri iubec,quo ipfe natus eft Manlio Torquato. [Deus hxefor
caife benigna Reducet in fodem vice) Si quz minus !xia funt ,
vt qux foUicitudinem moueant.dc Deo fperanda dicit, vt in me
lius mutentur, dummodo Ixtitix non prxtermitiaiuroccafto .
[Achxmenio) Perfico. [Et (iJe Cyllenea) Lyra, chorda, quam
traditur Mercurius inueniife, qua accepta ab eo Amphion can-
tu dicitur muros fecifte Thebanos . [Grandi Centaurus alum«
no:) Vt luuen.

lam grandit Achilitf enniabat fnlrift in mt>itibm •

B E R. i\6

[Nobilis vc cecinit) Nobilem Chironem dicit, cuius vmbram
ponit Achilli prxdiccntcm Fatafua. [Affiinci tfllu.s,)AnarJCMS
auus Anchifx,dquo & Troiani . [7 cllus) In qua fcptlicndus
erat. [Findunt Scamandri fliimina)$camandet ftuuius Eiiiupa
ab Aliadiuidcre dicitur, ideo pofuit findunt. [Lubricus &Si-
mois) Fluuius Troianorum : vt, Vbi tot Simois correpta fub un
dis Scuta virum, galeas i^. , Si fortia corpora vuJuit . liur pro na-
tura aqux lubricus. [Certo fub tegmine Parex) Vt, Rumpunt
ihmina Parex . [Cxfula) Nomen a colore mana. i. marina : vr,
Cxruteus Nereus . [^grimonix) Animi, vclxgritudiiiis .

H Orrida tempeftas coelum contraxit &imbrcs)Hortaturcon P 0 R •
cubernalcs,vc quoniam ipfo coelo pluuio nequeat aliud age-
re, in conuiuium fecedane . Calum autem pro nubibus accipe,

& contraxit in vnum coegit , ac per hocdenfas fecit inieJJigcn-
dum.[Et imbres Niucsque deducunt louem &c.)Quafi cum im
bribus ad terras lupitcrdefcendat. [Rapiamus amici Occafio-
nemde die:) Virum occaiionem, quxde die pluuio incidit, an
vtconuiuia de die dicebantur a primo mane cepta? [Obduda
foluacurrrontefenedus. )ObduAa.i.in rugas conirada, ac per
hoc feuera,ac triftis . Sic ergo & fenefturem pro grauitate ac fe-
ueritate accipe . [Torquato moue confule preiTa meo . ) Prxei-
pit vina proferre Manlio Torquato confule diffufa , quo anno
ipfe natus Iit , quod & alibi amphoram alloquens oftendi t, lic di
cens ,0 nata mecum confule Manlio, ad hoc ergo pertinet,^
djcit Torquato meo. [Ec fide Cylienea).i.chorda quam Mercu-
rius inuenitac per hoc lyram . [Nobilis vt cecinit grandi Cenc.
alumno, )Chiron.f.Centaurus,alumno.i.Achilli.[Dcus hxc for
talfe benigna Reducet in fedem vice.) Senfus eft . Hxc quoque ,
de quibus folliciiur es,foriaire benignus reftituei cibi Deus, vi-
ces rebus humanis coftituir. [Vnde tibi reditum certo fub tegmi
ne Parex Rupere,)Tale eft Si illud, Excrema & alijs Pafex fila Ic
gunc. [Nec mater domum cxrula te reuehet) Per matrem The
tidem,a(que ex hoc metonymicos mare incelligamus ,

Otrida) Inuitat amicos, & fodales ad hilare conuiuium ASOBN.
dicens. [ I cpcftas horrida).i.pluuiofa,& afpera.[Contra
xit).i.condenfauit in nubes coelum.i.aerem. [Et imbres,
ac niues deducunt.i.deorfum 3 q.ain terram,ducunt louem. i.aerc
in nubem contraftum , & per pluuiam refolutum . [Mare fupp.
fonac nunc,& filux fonant nunc, Aquilone Thrcicio).i. a Thra-
cia flante. [Et ergo 6 amici rapiamus Occafionem) .i.lxte conui
uandi.[Dedie).i.tempore.[Btdum).i.donec.[Genua).f. noftra,
[Vircnt).i.in vigorefunr.[£tdum decet).fper xtatcm.[Solua-
tur feneftus fronte obduda).i.qux erat obdura triftitia expor-
rigatur hilaritate. [T u moue).f.fundcndo,& bibendo vina prefla
Torquato confule meo) .i. anno nati uitatis mex,quo Torqua-
tus conful erat.[Mitte).i.omitie. [Loqui cetera).!, feriofa , quas
nihil ad Ixtitiam faciant. [Nam deus reducet fortafle hxcTf.
triftia,qux agitare poflumus . [In fedem) .i. tranquillitatem , &
fedationem.[Vice).i,viciffieudine.[Benign3).i.fauorabili. [lu-
uat).i.delcaatfup. rne. [Nunc perfundi nardo Achxmenio). i.

Pcrlico . [Et leuarc peftora fup. a folicitudinibus duris (aucdi-
ris) fide Cyllenea).i,lyra a Mercurio inuenca. [Vt) .i. quemad-
modum. [Centaurus nobilis) .1. Chiron iuftiflimus Centauro-
rum fm Hom. [Cecinit grandi alumno), f. fuo fup. Achilli dices,

[O puer inuiiftenate mortalis Dea Thetide) .i. licet ex dea
mortalis tamen. [Tellus AfTaraci) .i. Troiana,quam Aflaracus
aliquando pofledit. [Manet te).i.ftatuta eft tibi exitio. [Quam)
.f.tellurem.[Ffigida flumina Scamandri)Fluuij ab Ida profluen-
tis.[Parui).i.exigui. [Et Simois lubricus) .i. labilis, & difficulter
retentibilis.[Findunt).i.recant & abfumunt,aut potius diuidunc
per medium eius fluendo, [Vnde) .i. de qua tellure. [Parex) .i.

Der Fatales. [Rupere) .i. rumpendo fila Fatalis vitx negaueriic
tibi reditum fub tcgmine.j.contcxtu Fatorum .[Ccrto).i. ineui
tabili . [Nec).i.& non & vnde, mater cxrulea.i.cxrulei coloris ,
quia marina dea non reuehec te domum. f. nauibus . [Leuato il-
lic).i.cum illic fueris, vino & cantu, & dulcibus alloquijs .i. affa-
lionibus blandis . [Omne malum xgrimonix) .i. xgri animi, &
irittitix deformis, quia eft xgtitudo animi etiam honcfta .

AD MOE CENATE M.

Vurgat/e apud Macenattm , qiud prtmijfum carmeo n«n ahfiltierH
amort nimiram frohbentt . neque id /ine exemplo nam , & Anacreon^
tm ama/fe.c Mactnate tpfum yri ait, fed a patlla Helena no inferiori.

ode X JIJI, Dicolos,DifirofhQt , Prtmm e/uiff^herjlta
tjf , qualit . Liudahunt alj cUrdm Rhodon^aut Mttylenen •

Horat. p ii^ Mol

E P O
U * <« -

,„«,r, }»4te * ■•

ei/# .^Hih-vnemsin -‘Stbus vu

Ollis inertia cur tantam diffude-
rit imis

Obliuionem fenfibus,

Pocula Lethgos vt Ii ducentia fomnos
Arente fauce traxerim:

Candide Moecenas occidis Tspe ro-
gando .

Deus deus nam me vetat.

Inceptos , olim promiffum carmen , iambos
Ad vmbilicum adducere .

Non aliter Samio dicunt arfiffe Bathillo .%
Anacreonta Teium:

Qui perfepe caua teftudine fleuit amorem
Non elaboratum ad pedem .

Vreris ipfe mifer . quod fi non pulchrior ignis
Accenditobfeffam Ilion ,

Gaude forte tua . me libertina neque vno
Contenta Phryne macerat •

ANTO

AC R.

Ollis inertia) Cur inceptos Iambos omife-
rii interroganti Mcecenati rfidet amorem fuifle
caufam. [Mollis inertia) Primus verfus hexa-
meter eftOaftylicus. Secundus vero Iambicus
tetramet.[Mollis mcrtia)Ordo eft,Cadidc Moe
cenas occidis fspe rogando. Cur mollis iner-
tia&c.[MolIisinertia)Viles&rno]lesreddes fegnitia. [Leths-
os) ObiiuiofosjxSs» n.obliuio df : inde Lethe fluuius infernus,
vnde bibentes obliuione afficiunt. [Deus deus) Copido.f.[Ad
vmbilicu}.! hnem. nam in hiic libri vmbilici orna meti genus fo
Ict poni . vnde Matt. finem tertij libri ita claulit ; Ohe lam fatis
e!l ohe libelle : lam puenimus vfque ad vmbilicum . & alibi idc
quaque ait : Nunq grandia nec molefta pofeie; Qus cedro de-
corati, purpuraq. nigris pagina creuit vmbilicis. [Samio Bathyl
lo)Aiiacrco Lyncus poccafuitstate PifiHrati.&Pherecidishi-
horici Pythagorr magittrijvt feribit Euf. fuit is patria Teius , o
Bachnlii puerum Samium adamauic. Teos aut Ionum ciuitas clt
in pcnukimaCra . hinc elUnacrco Lyricus . irem Hccac.hill. vc
Str.aie hb.xiiij, [Non elaboratum ad pedem) Id aut pp amoris
cura cuen.cb.ic.tIpre)Tu Moeccnas-CPulchrior ignistPulchrior
puella, a rna fit . inrclligic anc Helenam, dicens a Ii Helena non
Moec. amica dcbetilia gaudere Mac.

^ Ollis inertia cur cantam dilFudcric) Dicic reincrtia.&obli-
aac uionc opprelTum cau^ Lethaium fumpretic poculum.rpocn
Ia Lethios vc fi duceniia fomnot Arente fauce rraiierim,! Vt Le
thii ad Uammis vndam Securos larices, & longa obliuia potant.
[Candide)! ure,fimplex.[Ad vrabilicii) Ad perfeSionem , adfi-
nem [Non aliter Samio dnt aclilTe Bathmo)Bathillus Pantomi
mus fuit.de quo luuen.Molli faltante Bathillo.[Atfiire) Amaf-
Teium, )A Teia podia. [Qui petftpe caua teflu
■'“«“it- [Vreris

flm Autva l.ledixic.auc radet confolandi caufa, tanti qui
ftm amata non po ftt.qua; eius etat,fi6nati non potuic.& de pa-

D, O N

fc qu*rcre cur negligat carmina fcribere.deinde quafi in
tiones eius volens effugere amorem caufatur . [Inccot
promiffum carmen, Ad k^nibilicuadduceteiambosjlamb
carmen olim ^pmiffum,an olim inceptos, ambiguum e»
bilicum adducere pro linire,& confumere,qa in Bnc libri v i!?
ci ex ligno aucoUc folent poni. [Non aliter Samio dhr atfi/r r
ihillo Anacreota Teium) Attende per abUtiuum didu atfilT r*
thillo,& hoc f?pe Virg.,p accufatiuum dixerit Formofum TJ-
Cotydon ardebat Alexin. [Non elaboratu ad pedcm)Hocid
qa (vc fupraottendimus) Lyrici poetsprout libet cuique ver?’
iibi fingunt . [Vreris ipfe mifer.) Moecenati h d.quia & ipfe T?
rentiam dilexit . cuius & fupra hc meminit : Manum puellafull
«io opponat tuo: Extrema, & in fpondacubet. [Quod fi no
pulchrior ignis Accedit obfelfam Ilion, Gaude forte cua.) Inho
norem Mmcenacis gratificatur Terentis , Heleni eam compa-
rans. hoc au t ait : Si non fuit Helena fpeciofior,iocunda htc mi
feria ett,& accedit, Ilion, ad amorem magis pertinet quo Troia
cremata cll,ncc immerito , quia ipfe amor ignis folet dici.

Ollis) Moecenati rndens,ait ? O candide Moecenas, occidis km
JVirup.me rogando.i.interrogando , cur mollis mercia diffude-

rit fcniibus imis tanta, obliuionem.i.cur ita fopitis fenfibus aca

nedo refrigefc3m,veluti (aut vt fi.i.perinde atque, traxerimfau-
cc arenti. i fitienci, pocula ducenciafomnos Lethaeos. i, obliuio-
fos.Nam Deus. f.Cupido.Deus.i.quem Deum effe affirmare co-
gor,vecai me adducere ad vmbilicum. i. ad c6(uraationcm,aut ad
medium , iambos inceptos.i.iambicum carmen inceptum olim;
appoficorie carme promiffum.i.quod tibi promiferam. Dicuc.li
feriptores, Anacreonia.f.LyricumTcium.i.ex Teo Ionum ciui
tate,arfiffe non aliter.f.q ego ardeam,Bathiilo.r.puero, aut falta
lore.Samio.i.ex Samo infula qui. f. Anacreon , fleuit perfipe te-
ftudine.i.cy chara, amorem non elaboratum ad pedem.i.ad men-
furam iu(Iam,vel potius ad pedem non elaboratum. i.non elabo-
rate obreruacuin. Ipfe.i.tu 6 Moecenas, vt erismifer.i.mircran.
do amore ,q’ fi non pulchrior ignis.i. non fuit pulchrior Helena,
qtis fuit facula monllrata Hecubr parturienti Paridem ,qu*ac
cedit Ilion.i. Troiam, obfeffam.f.d Graecis. £11 autanominatiuo
h£c llios.vn prius vexata liios dixit, gaude tua forte, qa te digna
amas . Na Phyrne libenina.i. libertinae coditionis, nec (aut ne-
que) contenta vno.f.amacore aut viro macerat me in amore fui.

AD N E R A M CONQ.VERENS
periurijs illius fc deceptum.

oJe X y. Dicolos , Dtfhophos : “yt ,

Mollis inertia cw tantam dijfuderit imit •

-t»W — -«.--l/y.

— y-uu-uo

Ox erat: &ccelo fulgebat luna fereno

Inter minora fidera:

Cum tu magnorum numen lasfura
deorum

In verba iurabas mea ,

Ardius , atque edera procera aftringi-
tur ilex
Lentis adherens brachijs :

Dum pecori lupus , & nautis infeftus Orion
Turbaret hibernum mare:

Intonfosque agitaret A pollinis aura capillos:

Fore hunc amorem mutuum ,

O dolitura mea multum virtute Neaera .

Nam fi quid in Flacco viri eft :

Non feret asfiduas potiori te dare nodeis i
Et qUcCret iratus parem .

Nec femel offenfE cedet conflantia forms :

Si certus intrarit dolor .

At tu quicunque es felicior; atque meo nunc
Superbus incedis malo ;

Si$

liber.

Sis ptcore , & multi diucs tellure licebit i
Tiliit) Paftolus fluat :

Nec te l'ythij;orx‘ fallant arcani renati :

1-ormaq. vincas Nirea ;

Eheu tranilatos alio mcerebis amores;

Alt ego vicisfim rifero .

nr-s- O X erat,) In Neaera feribitur Ode. arguitur e-

ANTO» nim illa periurij a Poeta, nam cum iurallet fe per

pccu.im fore illius alteri pottea liaeferat. [Nox
erac,& carmen elt limile prxcedenti . [tn uerba
mea) Secundum uerbo^jmcoif formam. [Viri)
.i.venenijuei naturalis uirtutis.na (celte Nonio)
Dirus quandoq. pro naturali uirtute legitur .de quo latius dixi-
mus libro j. Georg.ibi,Virofaque Pontus Caltorea. [Potiori).i,
riuali,qui potior & ualeiior elt apud te.[Parem.i. mutuo aman-
tem puellam. [OlFenf^ formx).i.qua tu offenditti periurio. [Co
flantia) Continentia, & perrcucrantia non fuccumbet forma;
lUXjfed libera erit. [Paftolus) Lydix fluuius aurifer . hinc aliter
Chryforroham uocant,ut Solinus aic.[Pyrhagors arcana rena-
ti) -i. quanquam philofophus fis . cur autem renati, in Odis la-
lediximjs. [Nirca)DeNireoiteminOdis, ample. •
qik T Ox erat) Nerram amicam fuam alloquitur , periurijsq.

j eius fe deceptu fignificat,g; amorem fuum in aliii tranltu
l ^ liiret,que negat perpetuu lutu?! [In uerba iurabat mea)
Sicut ego ottendebam tibi iurare ita iutabas & fm uerba qu^ jp-
ponebam iurabas arftius te mihi coniunftam fore, q ilici hede-
ram. [Arctius)Diligentius.[0 dolitura meamultu virtute Ne^-
ra)C^ia li iratus fuero contemna ce,& incipies do)cre.[Nam fi
quid in Flacco viri elt). i. fi quid habet in fe virile Horatius. [Afli
duas) Frequentes.[Pociori)Meliori riuali. [Nec femel oftenlx
cedet conIt.intia formx) T uiic conltantia amatoris cedit forms
inutieris,qnlxrus non audet abfcedcre.hoc cft quod dicit. Si of-
fenfus fuero non cedam formx tux.i.non tibi feruiam, non per-
feuerabo iniuriam paffus . [Tibiq, Paftolus fluar) Paftolus flu-
uius aureas trahens arenas. i. quanquam habeas tantas diuities ,
vt tibi videatur Paftolus fluere . [Nec te Py thagors fallat arca
na).i.quauis fis Philofophus , Pythagoras enim dicebat animas
poli mortem redire in aliena corpora . [Mcerebis).i.dolebis .

- ^ T Ox erae, & coelo fulgebat Luna fereno Inter minora fi

dera) Qusritur de Nexra non feruet fidem iufiuta-
X ^ di,quoft:obltrinxerat,rcmpercu Horatio viftura.dein
de horredum ipfum iuliurandum vult facere.noftis filentiu erat,
inqtjfcrenuni ac Luna lucebat . [Cum tu magnorum numen ix
fura deorum) Ad cuentum refert, quafi cum iutaret,iam perfidia
fallendi in animo haberet. [In verba iurabas mea,) Hoc elt mea
per verba conceptum iuliurandum . [Lentis adhxrens brachijs)
. 1 . amplexu brachiorum cum hxc iurares . [ Dum precori lupus ,
& nautis infeltus Orion) Huic fimile elt.ln freta dum fluuij cuc
rent.dum montibus vmbrx Luftrabunc,conuexa polus dumfi*
dera pafcec. Nam fi quid m Flacco elt viri.i. fi quid virile Flaccus
in fe habet . [Non feret afliduas pote dare nodes) Pociorinon
cx fua perfona Flaccus dixit, neque enim riualem fibi fuum pro-
fert, fcd qui apud te potior eft . Nec lemeloffenfx cedet conitan
cia formx qn femel ofFenfa cft.i.non vincetur conflantia mea a
tua forma, quo minus illam concemnat,& relinquat, fi indigna-
tionem certam conceperam . [Et tu quicunque es felicior) Ad ri
ualem hoc dicit. Atque meo nunc Superbus incedis malo.i.cibi
placens, ac gloriofus . [Sis pecore, & multa diucs tellure licebit)
Etiam diuitijs felix fis pcer amorem. Nexrx. [Tibiq. Padolus
fluat).i. abundes auro, quia Padolus Buuius aurum ferre dr.Nec
le Pythagore fallant arcana renat.i.licce dodiflimus fis . quare
aut renatus Pythagoras dicatur,notu efl.vt fupra diximus, [For
raaq.vmcas Nirca)Huc fupra rtculimus formofilfimu ab Hom.
prxdicari.hoc verfu ou/ 75 «* v««t

a* w’e't T’etv«itT©. v»pA‘j e t iielxir®- *v'P “""o txiev

iN«vRavAi(r’aVil/<«ia7rH\Ft»v(i( . [ Eheu translatos alio moere
bis amores) Ingemifcit i.im vicem illius, qui relinqui meruit .
[Aft ego vicilTim rifero) Modoconiundiuo dicitur tempore fu
liiro .vtefl illud Tcrencianum,vxorc opus efl , duxero.

IIN. qw tOx erat) Amatorie accufatNcxra periurij, hoc ordine;

I Nox erat>& Luna fulgebat coelo fereno inter fiderami-
l \l nota.cu tuo Ne^ ra 1^ lura.r.periurio,nume magnoQt deo
ru, iurabas in verba mea.i.obreruare,qux abs ce peceba, adhxres
brathijs meis lentui.i.a(ihxrecius. acque.i.q ilex procera aflrin-

gitiir.i.flrideamplediturhedera.r.frutice.lurabas inquam hunc
amorem. r.nolirum,uuc internos fure mutuum, diirn.i.donec lu-
pus fiip-fuerit infrltus pecori, & Oriu.i. (idus cius impetuofum,
infellus.i.vim inferens n.nucis, turbant (.luc turbaret) peu turba-
uei'it,mare hyberiium.i.liyenulc.dt dum aura . 1 . ventus, agu.irit
(aut agicareclcapiilus inionfos Apollinis hoc efl in perpetuum.

O Nexra dolitura multum mea virtute. 1 . propter virtutem mea.

N-amli qu<d viri i. animi virilis cflin Flacco,hocefl in me, loq.
tur tamen canquam de alio in tertia pctfona.ipfc Flaccus non
ferec.i.non perpetietur te dare pocion .i. ditiori, aut aniantiori
nodes afliduas, &iracus.r.tibi,quxretparetn.i.amicam redama-
rem fe. Nec li dolor ccrcus.i.firmus & conflans, intrarit.f.pr^cor
dia, conflantia .f. eius, cedet .i. locum dabit formx femel oflenfx
.i. per contemptum lxrx,Ec(auc at)cu 6 riualis, quicunque es fe-
licior.f.quam ego atque incedis nunc fuperbus meo malo.i. da-
mno,licebit.i.permitcetur,fis.i.ut fis,diues pecore, & multa tel-
lure, & Padolus fluuius aurifer in Lydiaftuat. i. fluendo afferat
aurum tibi nec arcana Pychagorx renari .f. fecundu eum fallant
ce.i.fis prudenti fiin3us,& vincas forma Nirea forciflimum ado-
lefcentem vc prius pacuIr.Eheu quxinterdolencis vox,q.d.nihi-
lominus cu mtxrebis.i. mcefle feres amores translatos alio .i. ad
aliam amicam. Aft ego rifero, fi.r.euenerit.viciflim .i. per vices.

L Entis adhxrens Brachijs .) Acron hxc verba ita colligit , c LAR
quafi ad puellx iuramencum pertineant. Aic.n.iurabas ac
dius te mihi coniundam fore quam ilici, hederam cum
poetx verba aliter fonent. Nempe cum illius lentis brachijsad-
hxterec ardius atque hedera procera aflringitur ilex .Tu illam
iurafle &c.Badius lentius le^it,exponitq. adh^rentius,fed nemo
in hoc eum fequitur atque ipfc varie hoc in codice excudit . Na
fi quid in FIjcco viri efl. M.incinellus vici efl , exponit, veneni,
vel nacur.il[s virtutis non .itcenden.s hic iambum efle oportere ,
nec fpondeum hic locum h ibere . Virus autem pro veneno pri-
mam producitjvc illud Virg. Ille malum virus ferpentibus in de-
dit atris .

dVERITVR BELLIS CIVILIBVS
nullum imponi finem.

Tanta eji, inquit, Karnanorum potentia,ytftfe nonferantjtd in mu»
tuam perniciem ferantur, yt yidert poflufato quodam feri yt fuhinde na
uo atque noHO bello ciuilt B^oma peritura /it. qua ne a focijt quidem & yi
cin» potuit vnquam euerli, neque ab extremit hojlibue . quare eonfulit, yt
exemplum Vboceorum fequantuty qui communi confenfu patriam relique
runt , diris exeeratiombus fe deuouantes , (i ynquam quifquam rediret in
patriam,quodtUis feliciter fuccefit . Itaque ad fortiter audendum horia
tur,^ nauigandum ad felicem aliquam regionem. ,cuiuf modi e/fe fortuna
tae infulat,ybi omnia infeminata,0‘ inarata HafcHntur,planeq;fine yi-
lo labore, & cultura proueniunt,& quidem ftlitisfime ,yhi nihil potefl dt
fiderari ad beatam vitam quemadmodum olim aureo feculo, emite tatum
in illis ytUigia rcltHa funt .

ode xrz. Dtcolos, Diftrophos . PrimM qmfque'yer-
JUs e fi heroictUy hexameter . hoc modo ,
alte rd- wu tam te ri-vu tir hei — liS ct-- uilthus-vv dtas—

Seemdae Itero qui/qne efi iamhicwJjipponaSieiUttrtme-
ter,qHalif ille . jbh Liburnis inter alta namum.

(luanquam in hac ode Jecundus quijque l/erfise confiat
e pilis iambis , qmd pmel tantum legitur fecijfe fJoratiut .
Q^uamobrem ~)ierjue ille , Samus omnes exeerata ciuitasype
efi legendus : Eamus omnes exeerata duitas . Q^od C7' Por
fhyrioni placer fyt Jit figurata locutio, Eamus omnis ciuitas
exeepata hac , cr qua poterunt reditus abfeindere dulces .
Sunt enim omnes iambi, hoc modo.

Suis w- et I -w psA I{o u- ntd "VJ y- ribiis u- fitit ow

-yy -yy — — -ou —

' 17 - -y y- u- V- yy

Altera

pt &»nf,

m(or Ho
rat,

» tji,

gi L T E R A i5 teritur bellis ciuilib°ecas;
Suis&ip6R-°"’^''‘*“™''’ ,

Quam neque finitimi valuerunt perde

re Marii,

Minacis aut Etrufea Porfens ma-
nus.

Aemula nec virtus Capui , nK Spartacusacer,

Noaisq. rebus infidelis Allobrox,

Necfera csrulea domuit Germania pube,
Parentibusq.abominatus Annibal :

Impia perdemus deuotifanguinis aetas;

ferisq. rurfus occupabitur folum .

Barbarus heu cineres infiftet viftor : & vrbem

Eques fonante verberabit vngula :

QuiEq. carent ventis, &folibus,& o(Ia Quirini,

Nefas videre , disfipabit infolens .

Forte quid expediat , communiter , aut melior pars
Malis carere qu*ritis laboribus.

Nulla fit hac potior fententia : Phoesorum
V elut profugit exeerata ciuitas :

Agros , atque lareis proprios, habitandaq. fana
Apris reliquit, & rapacibus lupis ;

♦ Ire, pedes quocunque ferunt ; quocunque per vndas
Notus vocabit , aut proteruus Africus .

* Sic placet? an melius quis habet fuadere ? fecunda
Katem occupM^e quid moramur alite?

iuremus in haec , fimul imis faxa renarint
ftHittia. V.idis leuata ; ne redire fit nefas ;

Neu conuerfa domum pigeat dare lintea ; quando
Padus Matina lauerit cacumina:

In marefeu celfus procurrerit Apenninus;

Nouaq. monftra iunxerit libidine
Mirus amor iuuet ut tigreis fublidereceruis ;

Adulteretur & columba miluio;

Credula nec flauos timeant armenta leones ;

Ametq. falfa leuis hircus sequora .

Hsc , & quiE poterunt reditus abfeindere dulceis.
Eamus omni^exeerate ciuitas.

Aut pars indocili melior grege . mollis , & expes
Inominata perprimat cubilia.

Vos, quibus elt virtus, muliebrem tollite luftum;

Etrufea praeter & volate littora .

Nos manet Oceanus circumuagus ; arua beata
Petamus arua , diuites & infulas :

R-eddit vbi Cererem tellus inarata quotannis :

Et imputata floret vfque vinea:

Germinat & nunquam fallentis termes oliu® ;

Suaraq. pulla ficus ornat arborem ;

Melia caua manant ex ilice ; montibus altis
Leuis crep.-inte lympha defilit pede .

Illic iniulEe ueniunt ad mul^ra capellae ,

Kcfert^ tenta grex amicus vbera :

Nec vefpertinus circumgemit vrfus ouile :

Nec incumefeit alta viperis humus :

Pluraq. felices mirabimur ; vt neque largis
Aquofus Eurus arua radat imbribus .

Pinguia nec ficcis vrantur femina glebis ;

V trunque rege temperante ccelitum .
on huc Argoo contendit remige pinus •

Neque impudica Colchis intulit pedem ,

D O N

Non huc Sidonijtor/erunt cornua naut* •

Laboriofa nec cohors Vlyflei .

Nulla nocent pecori contagia: nullius aftri
Gregem selluofa torret impotentia,
lupiter ilia pis fecreuit littora genti ;

Vt inquinauii xre tempus aureum .

Acre , dehinc ferro durauit fecula .quorum
Pijs fecunda vate me datur fuga .

■ Lt B R A lam teritur) In Romauos bella ciuili,

repetentes hKC Ode fcribitur.Conrulitauteeis

relinquere penitus patriam , confugereq. addiui
tes infulas prope Oceanum manen[es,quxlocg
pijs tantummodo conftituit lupiter. Ibi.n.nullo
Marte uexabunt,vti in vrbe Roma continue eue
niebat . [Altera iam teritur) Primum carmen examcirum da,
dylicum elt. fequens vero exametrum iambicum.[Suis viribu»)
Vndc& Liuius in Prologo ita feribit: Quanto rerum minus ta
to minus cupid catis erat nuper diuicisauariciam,& abundan,
tes voluptates deliderium per luxum, atque libidinem pereundi

perdendiq. omniainuexere.[Marfi)Dc ijs fuperius l3ce.[,$mu
ia virtus Capu*)Flotus fcnbit, Campania caput fuilfc Capuam
qu£ quondam mier tris maximas Romam, Carchaginemq. nu-
merata, pro qua vrbe populus Romanus Samnites inua(it.[Spar
tacusaces)De hoc in odis legito . [Nouisq. rebus) Ideltconiu
rationi Catilinx. [ Inhdelis Allobrox .) Allobroges Galli^ po-
puli fune iuxea Rhodanum , quorum Metropolis elt Vienna.
AudoreltScrab.lib. iiij . Vtq. Saluit, feribie: Catilina legatos
Allobrogum ad focietatem belli patnj follicitauit . illi tamen
incerti quid agerent , tandem rem omnem Q. Fabio Sangsape
ruerunt, Cicero poltea per Sangim conlilio cognito legatit
prscipic vt Itudium conjurationis limularent &c. [Cxrulea pu
be) Germanis omnibus cruces , & cxrulei ocult, rutila; comx,
magna corpora &c. Auftoreft Tacitus. [ Abominatus) Pro-
pter crudelitatem deteltatus. [Impia perdemus) Ordo elt : Pet- '
demus nos impia xcas fanguinis deuoci.i.execrabilis,& detelia-
di. [Rurfus) Sicuti antequam Roma elTecxdihcata . [Barbarus
viftor) .i, voci compos . Barbari enim plure$,& Angulto , & M.
Antonio auxiliatiiunt. [Eques) .i. equus ipfe hominempor-
tans omnes enim antiqui fcnpcores, ut hominem equo intiden
tem , tca & equum , cum portarer hominem equitem uocarunt.
Audor Macrob. lib. vj . [Quique carent) Ordo elt. Etinfo-
lens eques , id elt audax , & impudens , dillipabit oiTa Quirini
qux carent uentis , & folibus , appofitjo nefas videri . [ Carent
ventis , & folibus , ) Varro poft roltra fuifle fepuicrum Romuli
feribit, VI ait Porphyrio . [Forte quid) Ergo elt: Forte commu-
niter, aut melior pars quintis quid expediat carere, fcilicct ex-
pedit malis laboribus . abltinendum igitur elt a ciuili furore , &
petere loca peiorum de quibus iam dicet. [Malis laboribus.)
Sunt enim,& bona labores vchonelti &c.Malos autem labores,
ciuiles , & bellicos motus incelligic. [ Nulla fit hac potior fen-
tcntia) Ordo cli . Nulla fententia fit ac potior.fcihcet ire quo-
cunqueferenc pedes, quocunque per vndas uocabit Notus , aut
proteruus Africus velut Phoceorum &c. Confulit autem utpo
tius patriam ipfam relinquant alio tendentes, quam uelmc ciui-
li furore concurrere. [Phoccorum)Phocis regio cft Boeotis ap
polita , vt feribit Strab. lib. ix. Vtq. libro iiij. edocet. Phocen-
fes cum ab natali folodifccdereiu , in Gallia Narbonenli Maf-
filiam condiderunt, habito prius Ephcfi a Diana Oraculo, nam
AriBarchxmatronx admodum honorati Dea in fomnis alticc-
rat, imperans, vt accepto quodam a facris fimulacro, vna cum
Phocenfibus nauigacionem AriBarcha fubirec&c. luiHn. au-
tem libro xxxiij. plura feribit . [ Exeerata ciuitas :) Ciuium
multitudo peffima , abominabilis quali fine facro . [Sic placet ?
an melius quis habet fuadere ?) Per interrogationem hsc le-
guntur. Ellq. ordo ; Sicplacct?anquishabetmclius fuad^ef
nam canquam nomen pofuit infinitum. [Simul imis faxa) Or-
do elt, Simul faxaleuacaab imis vadis renarint, id elt iterum
furftim natauerint. quod quidem erit nunquam - Nam fax*
femper erunt in vadis imis, nec vnquam poterunt enatare. [Pa-
dus) Is fluuius eft qui ab imis radicibus Vefuli montis exortui
paruis fe primum fontibus colligit, & aliquatenus exilis acma-
cermoxalijs amnibus augefcic ,adeo vt pcrfeptcmfefe houi*
tIFundat. Vnum de ijs magnum Padum appellant, inde tam

11 «

L I 1

pro(ilit,v( JifcunTis fluxibus «Jiu qu.tlem emifit vndam agat
mari atucamleiuettvc Mela docet* [Matina Uueric
umma).t. Mivini montis Apulixapicemquudnunquaeric.
fApcn(uniis)l» mons clt,qui abalpibus illis inchoatu citeriore
ab vltcrtori feparanc Septrrurtonem verfus in Siculum
vf^uc protenditur fretum Italiam per medium fecit . quod Dio
nyliusfcribit.[Leuis).i.vc Iit abfquc pilis cu (tt htrfutus . [Amet
«quora.)Innatct vti piftcs,& ibi degat, [Mollis) Inct s,& mulie
bris^non virilis.rBxpes).r.mdioiu.[lnominata) Infelicia quali
.nullo omine, nulla religione codita. [Etrufea littora)Mare Tyr-
rhenum.[Oceanus) Apud quem fune infulx Forcunx.de quibus
late fuperius. [Termes oliuxi) Proprie dicitur termes caulis o~
learum, vt Porph. fcribii. Acron vero ait ^ termes dicitur extre*
mus oliux ramus licut vitium palmes. [Suam arborem:)N6 in-
iitam . [Crepante pede) Tanq animali poetice dat pedes aqux .
[Plura).f.prxdi(Sis.[Vtrunque)Imbre,&^Uus. [Argoo remioc)
De Argo naui intelligic.Ell aut fenfusj^) illuc no auari,ut lalon
& Phaenices,nonimpij,vt Medea, & Vlylfcs ierunt, lupicer.n.fo
lis pijs loca illa contiituit.Poielf et fenfus cHe talis, ($ Argonau
tx non petierunt loca illa,nec Cadmi focij qrentes Europi, nec
VlylG cohors per mulca vagata . nam (i pecijirene,nun^ fe contu
Lfleiit alio. [Cornua) Antena?! f. [impotentia). i.uis.[ Aere, de-
hinc ferro)Ocdoelf, Aere durauit fecula, dehineferro. [Quo$)
T. feculoQi quinatoif ferro. [Secunda fuga)Profpera .n. fuga elf
mali feculi conferre feadfehcialocapdica. [Datur) Suadetur.

^ A Lceraiam teritur bellis ciuilibusxcas:) Altera qn Anto

/\ nmsdimicauiccontraAugullum. [Suis &ipfa Roma vi
«/_ .\.ribus ruit) Magnitudine fua laborat.[Marfi) Q_ui primi
mouere bella ciuilia.[<£mula)lnuida,[Nouisq. rebus)Magnis,
vt Pollio, Stipfe facit noua carmina. [Necfcracxrulea domuit
Germanu pube,)C^ruiea ad oculos retulit, qd Itigmaticos hhr,
auc gutca celia oculo^colore.i.cacino. [Abominatio) Exccratio
nibus habitus. [Deuoci fanguinis) Execrabilis,& detcUadi.[Rur
fus)Sicuc antca.[Vi«5or)Compos voti,vt illi vidorego, & Ty»
no confpedus in ollro.fOlfa C^uirini) Non n-iicet pacetieri te
pium eius.[Iuremus in hxc,)Perhxc verba. [lmis)Dctft ab . vt,
lliu & omnis homo fumat Neptunia Troia . [Renarint) Supra
male nocaucrinf,vel furfum emerferine. Procurrerit, occiderit,
procelTerit.quodlierinon pocell.[Noualibidine) Nouo delide
rio.[Subridere)Succumbcre.i.qn Tigres conuenient cum cerui-
cis in amore, qui libi difeordantp naturam. [Credula) Vi credit
fe leonibus . [Ametq. faifa leuis) Leuis hircus contra naturam,
cum hifpidus iit. [Mollis & cxpes).t. quietiores, &qui amore fol
genitalis nolit fedari meliora, relideat in Penatibus ptoprijs .
[Vos quibus cit virtus in animo)Sup difcedite. [Muliebrem coi
lice ludum) Vc, Non hoc ipfafibi tps fped acula pofeit. Etrufea
prxtcr,& volate littora nauigate T y trhenu mare . [Nos manet
Oceanus)In quo funt infulx Fortunatx ad aqua$.Salulf.in hillo
rta dicit vidum voludfe ire Sertorium . [Diuites) Foecundas . vt
Vitg.Diuesopumvariasf . [Redditvbi Cererem tellus inarata
quotannis:)Vc, Ipfaq. tellus Omnialiberius nullo pofcence fe
rebat.[Etnunq fallentis) .i. frudibus abundantis. [Termes) Oi'
termes extremus ramus oliux,(icucuitium palmes. [Pulla) Ni'
gra,ad colorem pomi retulit. [IlliciniuiTeveniunc ad muldta
capellx :) Sic Vitg. Ipfx lade domum referrent diifenta capellx
Vbera.[Tenta) Diftcnta, plena. [Nec vcfpertjnus circumegit vr-
fus ouile:) VCjNec magnos metuent armenta leones. [Nec incu
mefeie alta viperis humus;) V t Nec repit immenfos orbes ^ hu-
tnum, neque canto Squameus in fpiram cradu fe colligit anguis .
[Co[chis)Mcdca.[NonhucSidonij)Cadmi focios ligh3t.[Cor
nua)Capita velorum cornua dhr. vt, Cornua velacaili obucrcU
miis antennarum. [Laboriofa nec cohors Vlyllei)Vcrupra,Nec
curfus duplices per mare VlylTei. [Nulla nocet pecori contagia)
VcjNec mala vicini pecoris contagia Ixdent .

0 R« A LteraiamceriturbelIisciuilibusxcas:)Qu^ricurinhac
/\ Ode, quod bellis ciuilibus nullus hnis imponatur. Alce-
•/. J^raxeas ergo,i.alcei> feculu. [Suis, &ipra Roma viribus
^uit) Hoc elt qd* T. Liuius aic,Vc iam magnitudine laboret fua .
[Minacis aut Berufea Porfenx manus , £muU ncc virtus Ca-
pux)£mula,inquit, quia imperium ereptum iri a Romanis fpe
.iiuic.[Noiusq. rebus inRdehs Allobrox.)Hoc ad tps illud refer
tur,quo Catilinxfadio coniurauit,& pene legati Allobrogu il-
li confenferac. [Nec fera czrulea doi(iuic)Cxruleos Germanos
.ad colorem oculol); referens dixic.[lmpia perdemus deuoci faii-
guinis xcas:) Hic concluditur fnia inde C(Epca:Quam neque fini
(imi valuerunt perdere Marfi. Ecdeuoti fanguinis pro abomma
ti atque cxeciati didu ell . [Barbarus heu cineres inhllec vidor.

1 E R.

& vrbem) Non barbarica exeeratur, fedeiuilia. quo ergo dicii '
ntfi forte aicfucuruinvcrcliqiii.u .'iteritas bellis ciuilihui vrbti
KomxBarb.iriinua(f.int. [C^tixq. carent ventis, & lulibuv,,3c of
fa Qaiirini,)Hoc/icdf, quali Romulus repulrus (it, non ad < .l Ui
raptus, auc difcerptus. nam Varro polf rultrafuillc lepulcrii Ko
muli dicit. [Forte quid expediat.cf>tcer, aut melior pars Malis
carere quxritis ]aboribus.)Subdiltiiigucndum . hrc .n. intcrro-
gaciuanguradf . aiccnim. FortafTc auc omnes coitcr, aut certe
meliorpars quxritis c.nrere malis laboribus .melior ergo ^ eo
quod cli maior didum e(i , ficucapud Virg . Nunc adeo melior
qm pars ada diei e(i [Nulla fit hac potior fencentta: Phocxolj:)
Elocutionis fenfus hic e(f ordinandus : Si quericisquid uobis
agendum fit accipite conlilium,v(nutiaf)C potior fencencia,^
e.icis quocunque pedes vos ferent, ueluc Phoceorum ciuicas ^
fugit exeerata agros atque Lares patrios, habitandaq. Phana a<
pris reliquit, & rapacibus lupis. Phocei autem relido patrio fo-
lo in Galliam venerunt, MafTiIiamq. vrbem condiderunt . [Fe-
risq. rurfus occupabitur folum .) Ingemifcic tam defercu futuat
folumvcbisRomx^ fuerat antequam ipfa Roma conderetur.
[Ire, pedes quocunque) Hoc fuperioribu.siungendu elf ; Nulla
(it hac potior fnia Reatis quocunque vos pedes ferent. [Sic pla-
cet ? an melius quis habet Aiadere ? fecunda) Sie placet, interro-
gatiue pronunciandu ell . Senfus . Hoc nempe p[acet,an aliquis
velfrum habet melius quod fuadeai ? £c attende bguram elocu-
tionis, an melius,q.s habet fuadere . Suaderec.n. verbum loco no
minis pofitum ett fuadel3,qa fic accipiendu,3n quis habet me-
liore fuadelam. [btcunda Rate occupare quid moramur alite f)
Hoc iam hortaciue df quafi non proferendo meliorem fuadeli
profefTi fini optimum confilium effe proiicifcendi. Secunda aute
alite,prorpero aurpiciodf,vt fupra . [Sed i uremus in hxc,[)mul
imis faxa renannt Vadis leuaca; ne) Perhocreuercendum non
clfe dicit .hxc.n. faxanuii^ renabunt. [Neu conuerfa donui pi-
geat dare lintea : qn l’adus Matina iaucrit cacumina;) Nec radi
ces quidc Matini motis contingere pot Padus nedu cacumina,
qppecu Padus fluuius Galliz fit, Matinus mons C3l3bri^,p au-
xefin ergo vt redituro exeerari- [In mare feu cclfus j{>currerit A-
penninus:) Apeninus mons mediam Italiam porrigitur longe a
mari/ed eleganter dixit, In mare,pcurret.i.,prooncorium Het.
[Mirus amor;)Iprecx fubicdlis oltcndit^ mirum. [Adulteretur
& columba miluio:) locunde adulteretur, df columba nulla
ali) ruccubere,q cui fefeme! iunxit.Nifi forte ad id retulit, q^di-
uerfum aial miluus (it a coluba. [Credula nec Bauos timeant ar-
menta icones :) Non q femp credula fun c,fed in hoc credula fa-
da,vt fe Iconibus comittac . [Ametq. faifa leuis hircus xquora.)
Duplex diucr(itas,ut amet xquora hircus.i.vt in mari moretur, 5c
g’ leuis fiatcualioqn fetofus (ic. [H 2 C,& q potcrut reditus abf-
cinderedulceis, Eamus ois exeerate ciuitas,)Ordo.HfC exeera
ta i.execraiione.i. iureiurado interpoGto,&eB figura elocutio.
Eamus ciuitas.vc,Pars in frulira fecac.Dulces aut reditus non de
his dicit, qppe cu abhorreat eos,red q alioquin dulces folec efle .
[Auc pars indocili meUorgrege.raolIis,& expes Inominatap-
primat cubilia.) Auc ois ciuitas eamus, inqc, auc pars maior rema
neac,q mollis ai,& fine fpe efl, expes q. virtucis.fere aiitim^icolt
ac detetioQj maior modus eB,hoc elf i meliorib. vidor, vt au ille
vIhii, [ i nominata pprimaccubiIja.)Inominaca nunqd (ic
dem e, vt abominata folec dicifan quafi nullo omine, ac nulla re-
ligione codita, &!6 ifeiiciaf [Nos maneat Oceanus circuuag’:ar
uabta)Ordo e.Oceanus circu arua bra vagus, Fortunatas aciTu-
las (ign3C,& bomi epitheto Ocean* vagus. [Et iputar.a Horec vfq.
vin.)Bn vfq. quafi fp, auc nuqd^ calde politu, quali valde floret,
ac p hocfertilis.[Gcrminat & nurlq falletis termes oliux;) Ter
-mes appellat ,pprie caulis olea% arboQi.Nunq falletis aut, no cfl
ppetuii epitheto ole^,fed fibi nunq falletis. [Suaq. pulla Heusor
nat arbore;) Elegaier & fua ornat.fua.n.ad illud ptinet,vt no in-
fertas arbores flci.fedfpoce natas intelltgamus. Gc.n.econcratio
Virg.cu de fatiuis arbocib.loqueretur.aic,Miracurq. nouas fro-
des,& no f. p. Deinde qm alibi fici q fpoce nafcacut . durx atque
inelegaces folet eifcjhic ait Ecus ornat arbore fu3,vc pulchra, Sc
grata nafeitur ofl ederet. Pulla aut nigra fignac,ficut Virg.ait,Ne
maculis inf ufeet vellera pullis Nafccntum. Vn & pulla vefle ap
pellamus. [Leuis crepante lympha dcfilit pede) Poetica elegatia
dcm,& leuis lympha, & crepate pede defilit fonus , Verfus imitat
velocitate &Urepitum aqux currentis . [Refertq. tenta grexa-
micus vbera ; ) Bene amicus refcri,vc prxdixerat fponta, Venire
ad Muldram, hoc incelligamus. [Pluraque felices mirabimur:)
Plura.quam fupra dixi, inde refert qux fuiuhxc plura.[Vtcun-
que rege temperante caliium .) Vt ncc nimia pluuia humu ra-
dat,

pinus Neque ""^“. „[15 Muigauic.per quod lignificac ye

nem petfee»« r Non liuc Sidonij torferunl cornua

nencu ab CIS ■ 67 “ . vlylS .) Subaudiendum, li.mhuc

nauti Laboriofa Cadmum The-

yenillent, nollent ""j*" ' f, | [Vlylfei.)

barum 'materl.K piCtal /olet dici miy»"'

tio.i.dicrelu faj ■■ '1 ■ „,„e „omen videmus produfta fyl-

fl n itua’&paullop2liAch,l]eidiail.CIupitccliaPia!

laba tciminatl, Ita e< p _ fcctcuit.ut pia gente liabl-

fccreuiclKCorj gcnti)Hoc

P muXm Pi vacemedaturfuga) Quorum

fcc"lmoi?-arei.ac fertci fuga vobis pijs datur a me vate.l. da-

"• A dicens.Altccaltas.f.Romanoruni,quotiimruperiotls

/\*caris plurimi excmaicrac,iencur lam bellis ciuibbus ,
^pfaKoma roirfms viribus.l^ni fcconuerhs Nos ergo im^
oi J^ouia ferrea stas,faneuuiis dcuon.i. morti addidi.perdemus
^ ddiriiemus,& exterminabimus fup. eam hoc elt Romam, qua

Marii populi bclliCofiinmi.nItaIta,fimc.mi.i.qu.miuis

continio. v5i perniciofilfimi funt hottes, habitantes , valuerunc
perderc.Iut manus .i. potcltas, htrufca ... £trufcofum , perfons
, re^.b minacis, quia mm.inus Romanis necem, n.li farqu-
niunfjupcibum regem fuum recipiant, nec victus Capux.oppi-
di pric.puiin Campania italica.aimula, id elt qu£ cx «quo imi
tari Romam contendit, nec Spartacus , gladiacoc ille acer , quia
collecta manu leruorum tot Itrages dedit, ncc Allobcox , id cl
populus illc Gallix,in Delphinatu , & conhnio , infidelis, id elt
non feruans hJem,tcbus nauis.id eli coniurationi Catilinx,nec
Germania lera.i.immaniter bcllicola pube,id eli multa prole flo
rente,c*ru!ea.i.csrulcos oculos habente, domuit, & quam An
nibal abominatus .1. pro dito omine exacraius parentibus .j. a
maioribus nollris fupplc nondomuic. Nos inquam perdemus
eam,& folom occupabitur rurfus feribjUt a lupis.& utiis . qui il-
lic antequam vtbs condita ellct habicaranc,& heu barbarus. f. au
xilianusviflorinliltet .i- pedibus impellet, cineres .f. Romanje
exultx.fitra pergunt mutuis fe occidere armis, & equcs.i. equus
ab eq'- ite redus,uerberabit vngula Tonante vrbem, & ipfe info-
lens,id elt petulans difiipabi t (nefas videri.aut uideri .1. quod vi
deri nefas erit) olfa Quirini .i. Romuli, qu® carent uentis.Sc fo
Jibus .1. qu® occulta femper fuerunt ,jut Romulus in coelum af-
fumptus putetur . [Forte quid expediar) Ferinde atque in rebus
defpcratis haberi foletjConfufo utitur fermone, uc iEneas apud
Maronem /Encidosij. luuenesfortiftima frultra&c. Ordo
quoque varius ellc potell , vt lic : Silorte communiter .i. omnes
ex communi cunfenfu , aut melior, id elt ranior,& prudencior
pars quxritisquid expediat ,id eli quid fafto opus Iit carere, id
elt ad carendum , aut ut caceatis , laboribus malis, id elt petni-
ciolis, quales funt in bellis intclhnis femper. Et fi fupplc id qu|-
ris, nulla lententia fiipociorhac , uidelicetircjid elt abire hinc
quoque pedes ferant, & quocunquu Notus , aut Africus fuper»
bus,quia pr®dominans,uocabir, Icilicec vos , velur ciui tas Pho-
exorum execraia , Id elt execrabitis , aut execraca ab Apolline ,
qui illis ob fcelus permtiofum dedit con(ihum,pTofugit,fcilicec
in Galliam Narbonenrem,ubi Mafliliam ac mare condidit vrbe
Romanis femper amicam, & nunc quoque claram, verum dam-
natur Pboccnlium ciuitas quod profugit, id elt porro fugit a-
gros, atque Lares patrios (aut proprios) quod Romanos facere
volentes impcdiuic Furius Camillus ,& etiam Scipio Africanus
aliquando . Porphyrio autem lic conltruir ; Velut ciuitas Pho*
ccorum profugit exeerata, id elt poltquam eratexeerata agros
atque Lares patrios, & is fenfus placet , 6 c reliquit Pliana, id cft
templa dijs dicata, habitanda aptts, & lupis rapacibus, lionfinis
ccnfctpoltvocenuiuietis, addendum qusrelatiuum in eodem
verfu , red-abfumendum a vocr.li fequenci . itemlegendum,Ite
&ru,adece,vt(itordo; Nulla fencentu fit potior hac,fcilicet
mea: Ice quoqueferent pedes. quocunque Notus uocabit,3Ut
proccruus Africus velut profugit exectataciuitas Phoceorum,
quEtthciuit agros atque Laces proprios ,& Phana habitanda
aptis , & lupis rapacibus, deinde fequicur : Sic placet,id elt pla-
cet ne vobis h®c fententia ? an qtus,id elt aliquis uclti um, habec
melius, id elt rem aliquam meliorem, & magis conducibilem
quam ea litquamdixi luadete , id elt dicite illam , & confulite
incommune, lUis autem taccncibos lic peregit : Quidmora-
mur «cc. Hoc ordtne res uideatur p.iulio facilior , (ed quia ve-
tus kCtio tulerat! poicft,& data operam re perplexa obfcuri

D O N

funt poec®, nihil immutem . Sic placeti.flatne fente •
fugerc,vcil]i fecerunt? an quis habet .f. paratum

tuia,l'uadeie.i.quodluadetmelius,quam.r.profusefe?'*'®fi‘'»*

do neminem melius fuadete polFe . Vnde prius excer
fummam non quam cxccracus Iit Apollo, fcd qu* p ®^iue
licem exeerata bono aufpicio meliorem petije/Addu
moramur occupare ratem .i. naucs quibus ptofugamp
auc,fccunda.i,fclici,& profpero aufpicio ?Sediutcmusm^
in hoc pactum, aut hanc condicionem, ne fit nefas redire**-
ceat redire, fimui .1. Itatim poltquam,& non prius quam r'
narincjid elt rcnacauerint,kuata , id elt fuper aquas lata’
elt ab imis vadis, quod nunquam fiet , & ita vult abire noJ"*'
redituros . Ncu,id eli ncue, pigeat date lintea, fcilicct vela'^'"*"'
uerfa domum, id elt redire , Icilicct tunc , & non pnus 0''°?'
Padus lauerit cacumina Matina , id cli verticem Matmi n,pn
in Apulia . quod etiam nunquam euenicc, nili diluuiutn fiat f '*
quando Appenninus celfus,rcilicecmons,[taliatii dirimens d'**
current, id eil more aquarum profluxerit, aut vt promontorio
defluent m marc.Sc quando mirus, id eftinfolitus amor,iunxe"*
rithbidinenoua , idcltinrolita,monltra, fcihcccvtiuuet idtil

delcitcc tigrcsjfubfidcre, id elt fe fubijcere ad ineundum tetuij
& vt columba fideliflima auium, adulteretur miluio, id eli cum
miluOjfeu miiuioaue mimica nec armenia credula, id eliconfi.
dentia, timeant leones flauos,& hircus Icuis, id cft depilatus &
imberbis cii’edus,amei®qaora falfa,& fugiat , feiheet frondes
coillum. Eamus omnis ciuitas execraia ideft nosquifumuso.
mnis,id eli iota ciuitas, execrata,id eli cumexecracione,&n)j>
lediCtione proteliata, h®c & fup. alia omnia , qu® poterunt ab.
fcindere,id elt impedire, reditus duces, fcilicct alijs, hoc cli polU
quam per imprecationem , & execrationem dixerimus om-
nia, qu® impediant reditum , aut fi non omnis ciuitas, eamus
non pars mchor grege Indociiijid elt impetfuafibili, hoc eft nos
qui fumus dociles, £t fantore coniiglio prsditi, vt qui maluimus
patriam defercre. quam in perpetuo bello degcrerc.Namiiiura
uenntnulle redire pnulquam difta ciieniant , certum fit nun-
quam vellere redico. Dico autem melior non maior parsjfrd
pudentior , & grauior . quia fequitur mollis , & expes , fcilicec
pars qu® muliebris eft , & nullam fpem melioris, cerr® habet ,
perprimat , id elt perpetuo premat cubilia , fcilicet Romana, vt
porci cubent ceteris abeuntibus , innominata , id eft infaufta,dc
nullo felici omine fabricata .Vos autem quibus cft virtus jfcili*
cet ammijhoc di qui non eltis tam molli animo , vt potius veli-
tis maneae in tam perdita patria,quam nouas qusrere terras, lol
liteluCtum mulierem, id eft ad mulieres pertinentem , quxdum
migrare coguntur lucent, vt Aeneid. v. ad finem exemplo doce-
tur, & volare, id eft celeriter nauigate, pr®ter , ideft pritereon.
dojlutora Hetrufca,id eft maris Tyrrheni . Oceanus ciccumua-
gus,id eft vage Huduans circa orbem terrarum, manet. i. expe-
£iat nos petamus ania, arua inquam beata , & infulas diuiies .i*
fortunatas, quas baluftius in Oceano alferit . Diodorus autem
vult in meridiano Oceano efle . Plinius vero vitra Aquilonem,
vbi tellus inarata reddit quotannis , id eft lingulis annis : Cere-
rem, id eft fruges,& vinea imputata, id eft non putata, nec recifa,
floret vfque.id cft continue, & termes, id cft ramus nouus olmi,
nunquam fallentis ,id eft femper frudum ferentis germinat, iir
ficus pulla,id eft nigra,dum natura cft, ornat fuam , id eli in qua
nafeiturjarborem . Mella caua, profequitur felicitatem ,
cunditacem Fortunatarum infuLirum, dicens . Et fupple vbi mei
lamaiunc,id ell diftillanr, ex licet, id eft arbore illa gl3nilifer.|,
caua, id cft caua ta,& lytnpiia,id cft aqua liquida (vnde additur 1 ®
uit) defilit,id eft deorlum fahi de altis montibus,pcdc,id cft fca.
curigine,aut vortice, crepante , id eft ctcpitum d.inte . Capell*
veniunt iiliciniufl®,ideft non coade,aut vocat®, ad iiiulela,
id cft vafa in qu® mulgentur , & grex amicus , fcilicct ouium, &
etiam aliorum animalium vtilium, refert, fcilicet cx palctiis vbc-
ra tenta, id eft diftenta Iade,ncc,id cft ; & non vrfusvefpf fn^)»
ideft fub vefpcram exire folitus , cucumgemit, id cft defiderio
edendi non gemit circum ouile,id eft caulas . Nec humos a ta ,
id eft edita , incumefeit viperis , id eft pernicioftftimis fcrpenti-

bus. Et nos felices , fcilicet vbi illic fuerimus, mirabimur plura,,

fcilicet quamdifta lunt vicieltcet,vt,id eft qualiter, neque Eurus
ventis illc aquofus radat , id cft perftringat arua , imbribus lan-
gis, id eft quod ii lic nunquam officit Tegetibus vis aquarum, nf*
tamen femina pinguia vrantur glebis ficcis , & hoc rfg'
tum, id eft Deo temperante, id eft moderante vtrunque, feth^^
& pluuiam , & ficcitatem Pinus , id eft nauis ex pinufatfta»”®
contendit huc, id eft ad has iftfulasjtcuiige Argon,id eft f*

DOCT.

ioterfr.

M ATT.
t$afnu.

ClAR*

L I

tione , qua Colchos petierunt Argonauta?, fcilicct ob aurct vel-
1-ris tupivittJtcm,iicv]uc Colchis, Itilicet Medea in Colcho na-
ta, impudica, id eil umclica,6t ob aupruni patrem, & patriam ,p.
dem intulit pedem huc, idelt non mtrauit in has inJulasjljcuc
cum lafone Corinthum mgiella eU,& n-iuti Sidoni, id elt l'hoe-
nices negotiatores ob auaniiam ii3uigantcs,non tranlierunt
cornua, itiUcet antennarum , huc,*id cH ad has infulas , nec co-
hors Viydei laboriofa , id cU multis laboribus, & varijs dolori-
bus agitata,, non contendit huc , & nulla contagia nocent fupple
hic pecori, fcilicct ouium,6c nullus, id ell non vilius, impotentia,
id elt VIS nulli parcere potens, ailri .i. inSuentix coeleitis , xltuo-
fa,id ell ardens, nam torret fup. hic gregem , quia lupiccr fecre»
mc,id ell regrcgauit,& recepit, genti pix,id elt rcligiofx , illa lii-
tora , fcilicet Fortunatarum infularum , vt id ell poltquam , lu-
piter inquinauit aureum tempus *re,idell aureum feculum,
quod ciac fub Saturno patre eius,mutauit in xreum . Grxei ta-
men ponunt argenteum intermedium . vnde & Iimcn. Sac. vj .
Viderunt primos argentea fecula mceihos . Nam fup. lupitcr ,
durauitjid ell duriora, & peiora fecit ( Nam aurum quanto
mollius, tanto melius dicitur) fecula xrc,idell conuertendo
inacrca.&dehinc ferro,id elt faciendo ferrea, in quibus nunc fu
mus quorum, fcilicet feculorum xrei,& ferrei, fuga fecunda , id
ell profpera, datur, id ell conceditur pijs , me uate , id ell uatici-
nante , quia potclt fe m Fortunatas infulas recipere . per quod
vidcripoceltconfulcre (ibi mortem confcire,vt his mahs libe-
rati illis bonis gaudeant, nam vt viui illuc transfugiant, ridicu-
lum videtur.

P Hoceorum) Ibi quo percomune confiiium Phocenfes Io
nis populus patriae folum reliquerint deuotionibus adaCli
atque cxccraiionibus quibufda manifeltatur . Vide Adag.
PhoccnHiim exeeratio . [Ite , pedes) Quocunque pedes ferunt,
paroemia ell, pro co quod clt.quouis . Quadrabit ubi nihil cenu
fpciftaiur ad quod nollri dirigantur conatus . Idem poeta lib-ii).
Ode i/. I pedes quo cc rapiunr , & aura .

E Amus)Oninis Sic legendum efle carminis ratio poftulat,
& hoc paiflo didinguenda funi verba ipla, & dictiones Ea
mus omnis execraca ciuitas,auc (fup.iterum eamus) pars
•tticlior indocili gregi .i. nos qm fumus indocili grege , & plebe
meliores . Mollis & expes .f. pars .i. illi qui funi molles, & (inc
-fpe perprimunt .i. femper premant innominata cubilia. Et pro-
pterea peregit . Vos, quibus &c.

A Ltera iam teritur bellis ciuilibus ^tas) A morte Tyberij
Gracchi, quando primum bellum ciuile fuit,auft. Dio-
ny(io,3d finem vfque bellorum ciuilium,interccil'ere an
ni centum ac duo.ltaque Porphyrion, altera xias .i. alterum fe-
culum rede exponere videtur. Acronautem Marfos primum
mouifTe bellainnuit,ideoq.xcaiem aceepiffe uidecut pro tertia
ccnccnarij parte, vt Herodotus tradit libro ij. Erant autem ab eo
bello vfque ad finem bellorum ciuthu anni plus minus fexagin-
la.Ideoq. iam teritur, inquit poeta, altera xtas, nondum exadla
erant , qux iccirco annotanda duximus , nc temere damnemus,
qux aliquo pado iullam habere pofTunc defeniionem. Et certe
a poeta quxdam ita ambigue prolata runt,vt lludio quxfilfe ui-
deriqucat,nc defit Grammaticis de quo rixentur. [Nouisq. re-
bus infidelis Allobrox .) Vel hxc exemplo effe poifunt eorum q
iamiam diximus. Videtur enim Horatius dicere :|C^uam ne-
que Catilina perdere potuit , qui prope totam conciialTec Gal-
liam in Rempub. At Allobroges laudandi, qui nouis rebus fua
fidem non dedere, rchonellum vtili prxculere. PofTunt autem
aliaefTeledorumiudicia. Acron enim exponit nouis, id ma-
gnis , quodmihidirplicet. [Impia perdemus deuoti fanguinis
Xtas .) Hic concluditur [inquit Porphyrion) lententia inde ccx
pta. Quam neque finitimi valuerunt perdere Marfi. Qjgare
miror quid Mancinello venerit in mentem, ut fupplerec accufa-
liuum nos . aic enim.Ordo efhPerdemus nos impia xtas fangui
nis deuoti.Badius non neglexic . Aptius autem idem Mancincll.
Taciti verba de cxruleis Germanorum oculis , quam quidam a-
liusde Britannis Cxfaris uerba adduxit. [Nefas videti)Lcgen-
dum uideri propter carmen quantumuis reclament codices .
Neque enim alios pedes prxter Iambicum hoc loco recipit .
[Aut melior pars .) Melior pro eo quod ell maior diftum cll ,
■it commentarius hoc in loco Porphyrionis, ut habent quidam
codice$,ac ego Aeronis puto . Nam Porphyrion poltea ad hoc
carmen ; Aut pars indocili mcltorgrere, mollis, & expes Inno-
minata perprimat cubilia: Aut omnis ciuitas canius, inquit, aut
pars maior remanear, qu( mollis animi, & fine fpe ell . Hxc ille.
Stgo melior exponendum pro faoior.^Phocxotum Velut pto>

i B R. 11 ^

fugicexecr,icaciuitas: Agros,^ Porphyrionconiungit,ciuicaf
excerata agros atque larcis patrios , quod placet, tlic libet ri.
dere nultrum nugonem ac inligncm lacuum , qtii huc in Joco
tria mutare aulus elt vcrba,null<i motus ratione, quam iia pU
cuii . poll,ciuitas addit qux, (hoc enim habet iilr,ubiqur ahqind
hiac)6t ite legit, pro ire,luadi t,pio luadere. Miiuni veio (juaui
illclibi placeat hocinuento tantam alieno opere eft audacu.
Pliocxorum aurem' cum diphthongo puio rcnbrndum,pro Pho
cxorum,a nominaciuo Phoexus . Vbi notandum, Phoexam ef-
fc nomen urbis iunixin Alia, vnde denominatiuum Phoexus.
Grxee f *>iiaxJs apud Herodotum , & 4 >eDKa<lVt apud alios. Latme
phoexenfes tecrafyllabon. Longe vero elt regio Phocis inGr^
cia . vnde denominatiuum it>«A!(,uel • V erum hic feriberi
di error Ita inualuic,& in Latinis, & in Grxeis codicibus, uc
planum fn illos hanc differentiam , uel ignorafTe , auc obferua-
re noluiffe. Manclnclius eciam hifloriam hanc narrans de Maf*
filentium orjgine,nomina,regionesq. confudit. Nihil enitn
hic de Phoccnfibus in Grxeia, uc ille narrationem incipit . Ve-
rumhiftorianocaellapudHerodocumlibro primo. In Strab.
Grsco codice iam leges pro , cum de

Ionici loquitur, fed errore librariorum haud dubie. A Phoex-
enfibus elt Adagium afa,id efl Phoexenfium exeeratio ,

de quibus hoc loco poeta. & a quibus Maflilienfes in Gallia
Narbonenfi originem trahunt. A Phoccnfibus autem regio-
nis Grxee alterum elt adagium , fiue^xuK»»' aVciidia, id eft

Phocerifium defperatio . De his erudite Dod. in Chiliadibus .
[Laboriofa nec cohors Vlyllei .) Metri caufa , inquit Porphy-
rion , feparatio, id eft dixrcfis fada eft , ut materia, & pidtai fo-
let dici , nifi for^e ita dcciinault , vt diei . Nam vtrunque no-
men uidemus produda fyilaba terminari. Ita & paullo poft
Achillxi dixit . Hxc:lle. Qtix uerba ego plane non intelligo:
Cum nomina letcixdeclinacionis T«vovvt 5 »i*j»'«v apiidGrxco»
innoflram Latinam tradufta,ci habeant in genitiuo, ut Orphe-
us Orphei , Tydeus Tydei . ita Achilleus Achillei, & Vlyfieui
Vlyirci. Mirum uero quod in fexcam Oden libri primi nihil
fiuftnodi notauerint hic nofter Porphyrion , ubi eft , Nec cor-
ftis duplicis per mare VlylTci, ut fufpiccr hxc corrupta efle. De
datiuo autem Grxeo. non eft dubium quin& « diphthongum
ih ei refoiuca habeat . Sed £c diei ineptum exemplum elfe (ui-
detur .

E Arnus omnes execraca ctuites) Sic habetur in omnibus ,
qiix quidem ipfe viderim , exemplaribus . Sed quoniam
in hac ode fecundi quique verfus confiant e folis iambis,
quod ftudio fefecifte videtur Horatius , omnis legendum eft, uc
fit omnis ciuitas eamus, qux eft, ut Porphyrio ait, figurata elocu
tio,ut Parsinfrufta fecanc ■ hinc fubiungit Porphyrio , aut om-
nis ciuitas eamus ,jnqui[, aut pars maior remaneat, qux mollis
animi, & fine fpe eft,expersq. uirtucis . Eft autem ordo, omnis ci
uitas execraca hxc,& qux poterunt abfeindere redditus dulceis,
camus execraca, hoc eft execratione,& iureiurando tnterpofico.
fiefupra. Forte communiter quxritis , quid expediat, auc me-
lior pars carere mahs laboribus , nulla fencentia fic potior hac ,
ire quocunque ferent pedes , quocunque Notus, auc Africus
teruus vocabit per vndas[, uelut ciuitas Phoceorum execraca a-
gros,atquepatcio$ lates profugit, reliquitq.fana habitanda a-
pris , & lupis rapacibus . execraca agros , & patrios lares, fic di-
xit , uc Saiuftius in Catilinario, Interca plebs conjuratione pa-
tefacta, qux primo cupida nouarum rerum nimis bello fauebar,
mut.iiamente,Catilinxconfiliaexecrari, Ciceronem ad coe-
lum colicre,uduci ea feruitute erepta , gaudium, atque Ixticiam
agitabat. [Nos manet Oceanus circumuagus.arua beata. Pe
tamiis aruadiuites & infulas .) Sic eft legendum,nonarua beata
petamus aura . curo uc fecundus verfus conflet e folis iambis , uc
ceteri, tum etiam quia bis dicendo, arua atua petamus beaca,tna
iorem habet ad perfuadendum uehemeniiam,uc relinquant pa-
triam . & circumuagus eft proprium Oceani epitheton, quia va-
gatur circum omnem terram nec placet his Porphyrionis expo
lilio, Oceanus circum arua beata vagus, quia valde ficcum eft, 8c
quali imperfectum quod fcquitur , petamus arma , nifi addatur
epitheton.

Ode XVII, Epodon.

Tuusq. venter paCtumeius.

Videtur legendum partumeius , ut fit a partu partutneius, qu6d
facunda (flet Canidia , id quod ex Aerone colligitur, cum di-
cit . Pariumeium dicit filium Canidix , quem habere fe facun-
ditatis

ALDTS

MANV«

tum CIUS

pannos rubros tuo cruorc .
k„< i„ naarta ftdc.in oua fpondcns elTc non dcbct.qaod St ipfe

bus in quarta rede,in qua fpondcns e
Horatius in Poetica fic docet :

Spondeos ihibileisin iura paterna recepit.
Commodus, & pafiens.nonvtdefcdc fecunda

Cederet, aut quarta focialitcr.

Ouod fi exilis hic nomen fic, foret fpondeus m quarta fede con»
I^leoetn Trimetri Iambici, quali vfus eli Horatius . Scanditur

autemfic. ^ ^ ^ ^ „

Htem — ejut forv-tts exv-tl$su-fHer\j-fer4v\/
Quod non aducrtilTe Porphyrionem, miror .

rogat CANIDIAM

Magam , vt fibi parcat .

UiTum Canidiam infeBatUi , fed ironice orat ptr omnia fatra ma»
pca.ytt 4 mffhifaTcat,ycU.i ewmilii hbentet ceJert.o- y/iUm fateri ^
modo no» ^ranetftr ipfa yenefeum , <]ao demenlauerat , a ft auferre ./e
iam nimium expertum quid illa tarmuiefuo fojht, lam fatu panuru dei
dijfe proinde parcet fupphei vcl AihiUnexempio qm Telephum hojle jsn
ueuit o-HeBorem Priamo patri reddidit, 0“ Orces, qua \/lnjis jociot
fnsiinaforma refiiluit .

ode xyiT, Monocolos . Sunt enim omnes herjla /am
itciyhipponaflii, trimetri, Acatale^iici, qualts ille . jbis Lt^
furnis inter .tlia namum . hoc modo .

Jdmiam ef—ficav-ci do- -manus v-Jctenv~ ttxv-
Siifflex-- et ou- rore—gnAferu-Proser—pneev-

- -«y- 0- u-

A M iam efficaci ^ do manus feientis
Supplex ; & oro regna p Proferpinae ,
Per & Dianae non mouenda numina,
(’cr atque libros carminum valentium
Refixa ca‘lo deuocare fidera ,

Canidia parce vocibus tandem facris:
Citumq. retro folue folue turbinem .

Mouic nepotem Telephus Nereium:

In quem fuperbus ordinarat agmina
Myforum : & in quem tela acuta torferat .

V nxere matres 1 li$ addiftum feris
Alitibus, atque canibus homicidam Hectorem;
Poftquam relidis mcenibus rex procidit
Heu peruicacisad pedes Achillei.

Setofa duris exuere pellibus
Laborioli remiges Vlyflei
V olente C irce membra : tunc mens , & fontis
Reiapfus , atque notus in vultus honor .

Dedi facis , fuperq. , & poenarum tibi
Amata nautis multum , & infiicoribus .

1 ’Ugiciuuentas, & verecundus color
Reliquit ofla pelle amida lurida ; .

Tuis capillus albus eft odoribus ;

Nullum a labore me reclinat otium :
y rget diem nox , & dies nodem : neque eft
Lcuare tenta Ipiritu prateordia .
lii 150 negatum vincor . vc credam mifer.

Sabella pedus increpare carmina ;

Caputq. Marfa disfilire nenia .

Quid amplius vis ? 6 mare , & terra , ardeo ;
Quantum neque atro delibutus Hercules
Ne5ficruore;nec ficana fetuida
Furens in Aetna flamma . tu , donec cinis
Iniuriofis aridus ventis ferar :

Cales venenis officina Colchicis .

Qu* finis ? aut quod me manet ftipendium \
Effare ; iuflas cum fide poenas luam ;

Paratus expiare, feu popofeeris
Centum iuuencos : fiue mendaci lyra
Voles fonari ; tu pudica , tu proba ,
Perambulabis aftra fidus aureum.

Infamis Helena; Caftor offenfus vice,
Fracerq. magni Caftoris,vidi prece,
Adempta vati reddidere lumina.

Et tu (potes nam) folue me dementia,

O nec paternis obfoleta fordibus ,

Nec in fepulcris pauperum prudens anus
Nouendialeis dislipare pulueres.

Tibi hoipitale pedus ; &pur$ manos:

T uusq. venter partumeius .■ & tuo
Cruorc rubros obftetrix pannos lauit.

V tcunque fortis exilis puerpera.

Am iam efficaci) Per ironiam fatetur Horat.ft

Canidia veneficis cedere . pecitq. ab illa veniam, ^
dicens fearderc ^maxime, & vexari dementia a.
gentibus vencficijs . [Iam iam efficaci) Metrum
ert fimile prim® Ode Epodon.[Do manus)Tan-
quam vidlus. [Efficaci) Perfeft®,& eff edus capa-
ci.[Scienti®)Scilicec veneficiorum Canidi®.[Proferpini) Hac
enim ucnefic® inuocanc.[Non mouenda) Non tcntanda.ne .f. ^

irarcaiicur.[Carminum).f.Canidi®.[Sacris)£xecrandis. [Tur*
biiiem)Qiio quafi eius mentem ligauerat. [Mouit nepote) Per
aliorum exempla docet eam precibus fledendam . [ Nepotem
Nereiutn).i. Achillem Nerei nepotem ex Thetide natum. [Te-
lephu«i)Isfuit Herculis filius in Myfia magno in honore habi-
tus, vt fcribit Diod.Jib.v.Cum autem a Myfia Grscos arcere vo
JuilTet ab Achille percuffiis eft in femore finifiro, confulto exin-
de oraculo intellexit , nullo pado fanari pofie, ni rurfus eodem
loco ab Achille vulneraretiir.Vndefvt Phn.fcr.lib.xliiij.c.xviij.) .j
rubigme Telephum proditur fanalfc Achilles , fiue id «rea , fiue Tt |
ferrea cufpide fecerit, ita certe depingebatur ex ea decutiens gla
dio.Rubiginis autem vis eft ligare.reltringere. [Ad didum) Da-
mnatum, & deuocum, [Homicidani)ForteTii. [Procidit)Gcnicu-
latus eft. Quomodo autem Priamus duce Mercurio perierit A-
chillem pro Hedoris cadauere redimendo , late in Odis didum
eft . [Peruicacis) Peruicaces dicuntur, qui in contentione vfque
ad peruincendum perfeuerantjVt Porph. fcribit. [Remiges Viyf
fe)Quo pado ij conuerfi fuerint in apros, & alias feras a Circe,
legito lib.xiii). Met. apud Naronem.[Sonus)Sermo. [Notus ho

nor in vulcus).i.vultus hominum. [Amata nautis) Oftendir,qd

partus fuerit Canidi® veneficio. [Inftitutoribus)Merc3toribus.

[Verecundus color). i.rubor. ipfe nanque pallidus effedus crar.
[Reclinat) Remouec- [ Vrget diem) Oftendit fe nodesq. , diesq.
cruciari. [Negatum pedus)Amoti.r.alicuiiis.[SabclIa carmina)
Marfos intelligir Samnitibus uicinos,qui valebant carminibus,
patuit* [Increpare) Effingere confumere, cruciare.
[Diililire) Turbari , corrumpi . [Nenia) Incantatione , de qua
late fuperius. [Quid amplius vis?) Tu Canidia .f. [Atro) Veoc-
nofo . [Delibutus) Perundus . [Nefti cruorc) De hoc fupra Ia'
tius. [Nec Sicana)Ordo eft, Nec quantum ardetferuida flamma
vrens in /Itna Sicana. [Tu, donec cinis) Ordo eft. "I u.f.Canidii
tanq officina cales venenis Colchicis , donec ferar aridus cini*

«nris iniuriofis. [Aridus cinis).j.cxuftus. [Colchicis) Qualibui
Medea Colchis vtcbacur,vcl venenis Colchicis, id eft venenofif-
i^is herbis quales apud Colchos effe dicuntur . [Stipendium;

inbutu,vttibttradi. [Mendaicilyra).i.falfis,&fidislaBdibui.

LIBER.

rSiJiK Or.fo cft ; T u pcramhul,il>is a(lra fidus aureum

^',„(Ci.iidcraertt-rcluta.[[nf,mtis HvIcikv) Stclicliorus Lyricus
* jjifiiUis vituperationem HclciU’ icnbcns,c*catu.vcx Ca»
Pollucis indi;\n wionc. pollca vcio rcfponfo Apollinis
eiufJcin laudes lirlcripiicqu.! re oculorum .irpcctum reccpupla-
<atiS)& CaitoifjS: Polluce. [Et cu pocts)C)rdocll : Ht cu Cani
dia f»>Iucmcdcmeiui.i,n.im potes. [O nec paternis obfoleia Tor
dtbus) 'i' inquinata , uri polluta viiibus parentibus . omni.i ta>
tnen (vcdixi)per ironiam dicmur.[Nouendiales pulueres) Rcli
iquiaiuin cineres incelligic. Noucndiale.n. facribeium dicitur,
quod nono die mortuo iit, ex quo fcpultus elL [Hofpicale) Bcni
gnutn mite placidum [Padluin eius) It enim cius filius fuppoli-
lus erat.ptoptcreaid inquit. [ObUetrix) E.i dicitur qu« infan-
tes in ortu fufeipit ab obfiando . Obltai enim & opponitur par-
turienti . [Vtcunque fortis exilis puerpera) Ordo eU .Tu exilis
puerpera, id ctf quando paris, utcunque fortis, id ell quomodo-
cunquc,& maximefortis es . Laudat enim eam , quod quamuis
exilis eiret,attjmen in puerperio fortis erat.Omnia demum per
illufionem accipe .

I Am iam efficaci do manus fcicnti*)Itcrum in Canidiam ma
g.im dicit,^ efficaces eius artes probauerit. [Defixa coelo dc-
uocare fidera)Vt,Sillereaqua fluuijs, & vertere fidera retr*.
[Mouit nepotem Telephus Nereium) Telephus rex Myforu .
hisGrxci ad Troiam euntes,pucantes eos Troianos efle,bcllu
intulerunt. Telephus relticst,& lingulari certamine cum Achille
conflixic.a quo & vulneratus clLicd cum poltea errore cognito
in amicitiam rcdijfleiit.ab Achille herbis curatus clf, quaru fcien
tiamhabebatChironedocente . Quod exemplum ideo ponit
Horatiusjvcficut Achilles Telepho, ita fibi Canidia ignofeat.
LHomicidanri)l’ro viro forti pofuit. [Poltquam reliSis) Etiam
i’namo, inquit, fdganiipro Heftore Achilles viftorignouit .
[Dedifacisjfjpcrq. , pmnariim ribi)Vt, Parcere fuLsieftis. [Luri
da)Tabida,nigra.[NullLim a labore me reclinatorium) Nulla
tempus (ibi prxltjtuarniine eius ad requiem oHcndit. Increpa'
redrrumpere, fiue incitari . [Capurq. M-ufa difliiue nema) Vt
tanqujm mortuu can.im . [O mare terra) Submdfgn.irione ex-
clamat.Vt Terent. O cu;itim,d terra, o mana NeptuBi.[Ardco)
Dicii fc non voluntate amare,ied ui magici carminis . [ tna)
Mons elt Sicilix femper ignitus .[Quod me manet Bipedium.?
Certis enim flipendijs milites otia merebantur. [Siue mendaci
lyra) Tanquam de ea falfa caneret per timorem [Infamis Hele
ns Callor oflenfus) Ftclicorus poeta Siculus dum viruperatio*
nem Helcnx dixilTec, indignatione Catioris , & Pollucis oculos
amilicjfed placati pollea lumini ei reddiderunt. [Tibi hofpitale
pcdusjSc pura” manus) Ironicos autem laud.it omnia, horpicale
. peftu', puras manus, & pticepcrium, cum pollui.im eam huma-
nis ficrificijs retuliHeE.[ 7 u iifque venter partumeius) Par cum e
ium dicit filium Canidirqueni h:iberefe facunditatis gratia Ix
t 2 batuf.[Ec tuo cruorc rubros oblietcix pannos lauic) Caco-
phacon in fciifu .

I Am iam efficaci do manus fcienti.r)Ir hac Odefiguratimeu
Canidia agit, nanque ut ratisfaciat,l.icfrat eam elegant vrba
nicate.[Scientir) Vcnehciorum.f.inieiligendum. [Supplex,
&. oro regna per Profcrpinie) Eleganter, quafi per deas ipfius c-
t3i eam, quia veneficE Hccaten coluit . [Per & Diana: non mo-
'Uenda numina)Hocctt non lacefccnda, vt moucacur.i.irarc.icur.
■[Per atque libros carminum valentium) Ordo,atque per libros
carminum . ipfius aut Canidix dicit. [Parce uocibus, tandem fa
<ris:) Vocibus verbis, Dialogos nunc dcfacris, quia facrum reli-
giofum,& exccrabile fignificat.[Citumq. retro folue)Recro fol
iie.id quod dubium efi refoiue, dicimus citum .i. cito, turbinem
.aut dicit qj quafi ohligaucrit mentem cius. [Mouic nepotem Te
Icphus Ncreium)Excmpla affert, quibus oUendai etiam inimi-
cos precibus eo^i, quibus irati erant ad miferationem addudos .
notum aut hifioria, Telephum ab Achille vulneratum efie,rrag-
mentoq. hallx, qua vulneratus er3t,3b eodem Achille curatum .
f Homicidam Heftorcm) Ali ter effe dicit, q vulgo dicitur. Nunc
.n. pro viro forti didum, qui multos in bello occident; [Hciip-
Uicacis ad pedes Achillei) De hac diuifione tn fiiperioreOde lo-
cutus fum circa nomen Vlylfis . Pcruicaces .lutem dnr, qui in c6
tcncionc vfque ad peruincendumperfcucr.iut. [ Amata n.iutis
multum, & inUitoribus) Amata vocatiui cafus eU , 6 amata . fcd
hocvrbanidimaconcumeli.i dicitur, quia fub illa laude adeo

f ulchrafit,vt d Multis ametur, [(^ugic iuuentas,Sc vcrecudus co
ur)Sibt dicit Horatius hxc fugifle per cruciatum, quem de car-
minibus illius patiatur ■ Verecundum autem colorem eleganter
pro rubore dixic, ex quo fignificacfe pallere. [Tuis capillus aJ-

IIP

bus cll odoribus) Nuncofiendit quare fiapni dixit Fugit iuuen-
las. [Nullum a labore me rcclm.it oiium) Laboicm aniniivule
intclligi quali quibufdamiormcntu animi per venchcia illius
crucjciiir.[Ncquecit Jeuaie)!' gurata cIocutio,piu nci|iic con»
lingit, Addudus fum ut credam fiabcllis cainumbus defigi meii
tcsluimaiias ..Sabella aufcni carmina pro M.ufis pofuit, & nr-
iiiain pro incantatione, .ilioquin neniu proprie iutniencii,qii'
mortuis cantatur. [Cales veneni officina Colchicis)Ipfdni mu-
lierem officinam venenorum diferte dixit. Colchicis auttm nia
nifcUumcUptopccrMcdcamdici. [Qua: linis? aut quod me
manet itipendium .?) Qiiod vult intelligi , quod apparet cx co ,
quod iKitini infert : lullas cum fide pteiias luam. [Infamis Hclc-
xije Caltorolieiirus vice) Sihelicorum ferunt cjccumfadum elfe,
q’ in(.amia carmina in Helenam fecillet deinde oraculo .admoni-
tum p-ilinodiainfecilfc .i. contrario carmine eam laudafl’e,& lu-
mina rcccpiire.[Solue me dementia)Ordo eli.Solue me demen-
tia, nani Si tu potes- [O nec paternis obfolcta fordibus) Vrba-
niffimcobfciira dicitur ironia in contrarium nanque accipien»
da hzc ; Quis enim fic laudat , qui fimpliciter agit ? 6 qux non
es fordidi generis, nec ofia humana ad maleficia colliges, & reli-
qua. [Noucndialcsdiffipare pulueres) Cineres reliquiarum
vult intelligi. nam noucndiale dicitur facrificium, quod mortuo
fit nona die quam fepulius efi . Nec illud fine amaritudine elt
in fupeiiori verfusq^aiium illam appeller, qu^ adhuc amari velit.

Et .iduo tandum plurali ter dixillc pulueres. [ fuusq. venter par-
tumeius) per ironiam hsEC dicuntur. vult intelligi liium parcu-
nieiiuiqqui filius ciusexiliiniabaturfuppofuillclibi.non pepcrif
fe. [Et tuo ctuorc rubros obfietrix pannos lamt.Vtcunque for-
tis cxihs puerpera}7muctercm decimationem pta:fcnti icmpc-
re dicitur lauic . vtcunque autem quoriefcunque lignificat, & elt
fenfus • Qiiociefcunque paris puerperio fangiiiiistos paiios ob-
ite trix lauat.Sed illud argute didum : txifi» lorIl^ puerpera ,q.a
fortem vult intelligi eam -f. quje non p< peru.Exiicni autem lub
ill.i rpccie-quali puerperio fadta fit deioi nus per cxiUtactm cor-
poris ad maciem naturalem, dicit.

Am lam) Gr.iphir e irridet Canidiam placentem fibi,q’ vene A5CEN,

Hctjs mulca pollcc,rupplicans per ironia m,vt fibi paicat . vn-

de dicii.O Canidia , ego fupplex do lam lam, id cfl lam tan-
dem, manus, id cit fateor me uidtum,& fubijcio iiiejfcientiiE, fei-
licet tuar, ut in vencficijs, efficaci, id elt efficienti quicquid uolct ,

Et oro per regna Prolerpins,qua magica:, & uenefies arti prat-
elt,& per numina Diana: non monenda, icl elt non commonen-
da ad n am, atque per libros carminnm,id cIt incantameniorum,

Viilecium deuocarr,id cit deorfum , & m cetras uocare fidera dc-
fixa(auc refixa) .i. refo!u(a,quJB prius er.mc fix i coelo,Pace ran-
deni uocibus racris,id cU diris, & imprecationibus in me abitine,

& fokie foluCjinquit retro, id ctl far retrorfum, quali dicat quia
amplius tolerare nequeo , lurbinein citum , id elt girum , quo
m.: implicalli , me turbantem & agitantem fobito in furism.
Q_uoducfac! 2 t,conarurc.im inducere exemplis fummorum ui-
toTji.quidcpoluairauidtispeperccruiUjdicens: Telephus rex
Myfis vulneratus ab Achille, mouit,i'cilicet ad pietatem ne-
potem Nereium, id eft Achillem Thetidis, quEvna Nereium
elt , filium , in quem , fcilicec Achillem . Telephus fuperbus ,
quia non patiens ipfum tranfire per regna fua , ordinarat ag-
mina Myrorum,& in quem corferat , fcilicet Achilles , tela a-
cma, id clUrallam, cuius rubiginc pollea tum fsnauit. Vnde
Omd. Vulnerisauxilium I*elias hafta tulit. Matres Ili*,
id elt Troiana? luxere (aut vnxere, ut alij legunt) Hcftorem ho-
micidam , id etl ferocem , qui nemini pepcrcit,addiftum,rci-
licet a dijs j alitibus , atque canibus feris poltquam ter circum
moenia tradus illis expolitus erat , pofiquam rex , fcilicec Pria-
mus , procidit ad pedes Acliiilei,ideft Achillis (a noroin.iti-
uo Achilleus) heu periiicacis , id elt uincere contendentis , &
in opinione permanentis. Vnde in Ane dicit : Scriptorbo-
noracum fi fortereponis Achillem. Impige, iracundus, in-
exorabilis, acer; lura neget fibi nata, nihil non arroget ar-
mis . Qiiomodo autem ad eum a Mercurio perdudus ueneric
Priamus, prius vifum elt. Vnde & i£neid.j. Exanimumq.
auro corpus vendebar Achilles . Procidit in quam manibus,

Icilicet Troianis relidis , quia clam in tentoria Achillis in-
grelfuselt. Setofj , ahjs exemplis ,& argucioribus contendit
Canidiam debere placari ,& ignolccre fupplicanii , cum Circe
Solis folia, &ueiicficij periiiffimj.Vlyflis locijs veniam con-
ctllcrif ,eosq. in prillmam formam reduxerir,diccns : Remi-
ges VlylfH , idell foci) VJyffis qui illi remigandi officium pii:*
lluctunt,laborioli,quia decennali nauigationc afflidi , exuere ,

id elt

DOST.

mterfr.

id e» «»!««>■: . tl"'?

ft„soWi.a.»cri..n.c ■

ctiati'f'""''’®‘*’°"^, iiinccumCicceidiioltiit.men! &fo-

fotnum redirent lUm.ljC j.ptiilinus deeorhnma-

nusndoqnehhnmana Sthonorno^

„nt,.elaprutell “go dedi tibi (atis rnpetq.

„autli,& in«!=“'bu . . ^ .^g^^ feripreram .quia lu-

poinatuin Jfugit.Cme St color uerecundus.l.tubensi

uencas.i.luueniltsxtas g * nueris reliouiiofla.r.mca,afm

Suirm otium leclinat me a labote.i. fum mcontmuo labore .

Nullurn o. j:.eurn<.rnnftem.f.neaueno£tu,nequein-

e uratcotdia tenta .f. philtris tuis. Ego (aut ergo) raifer vinco.,
Ita vt credam peftus fup. meum negatum .f. amoti tuo in.rena-
il i. increpate crepitu quodam carmina Sabelle .1. Hailica.hoc
♦ft fafcinatoria,& caput meum dillilirs,i.m diucrra falirejNeuta
i magico cantu. Matfa.i.quo Matfivalent .Quid uls amplius ?
imnd? quali impatiens exclamat tragice O mare, & terra ego
ardeo fup.tantum, quantum neque aiGt fup.Herculcs delibutus

I perunctus inrubtunica,feucamifia,attoctuoreNelli, quo Ue

ianira iplam imbuerat, nec quantum ardet feruida fiamina vrens
in /Etna Sicana.i.monte Sicjlix.Tu 6 Canidia, officina.i.r.in qua

officina, aut fornax, calcs venenis Colchicis .i. qualibus Medea
vfa cll vtcris in mc,doncc ego fcrar.i.auferar a uentis iniuciolis,
cinis .i. effeftus cinis aridus, hoc elt tocus exhaulUis . finis
fup. erit ? an quod ftipendium mancr.i.expe^iat me? cftare.i.elo

querc,cdoccrac?Egoluam,i pcrfoluam,cum fide.i.fideliter.pa
nas iulTas.i.quas iu{reris..paratus expiare .i. purgare me tibi , (eu
popofeens centum luuencos/eu uotes fonan.i.prxdicaii, men-
dicari lyra.i. fallis carminibus , quibus virtutem tuam praedice in
hacformsjcu pudica,tuprob.;,Iidu5 aureum. i. translarain (idus
aurcii, perambulabis allra.i.inccdes inter fiJera per media alfra .
Alio autem exemplo docet ob carmina ignofcendumjquia Ca-
lior offenfus a Stefichoro vice Heleni infamis .i. infamaex per
cum, 5; frater magni Caflotis.f. Pollux etiam offenfus uice foro
jis infamari, uifti prece,f.Stefichori, reddidere uati.i. poetx Ly-
rico-f.StefichorOjlumina adempta.i.uifum prius ablatum . Er tu
6 Canidia foluedementia.i. furore, nam tu potes. f.me fo]uere,6
nec obfblera. i. inquinata, fordibus paternis.i.maiorum tuorum,
neque anus pudens (aut prudens) .i. prx pudore verita, di iTipa-
repoluercs nouediales.i. cineres defundorum peradis exequijs
poli nouem dies, in fcpulctis pauperum , quia eos diffipare pro
magico vfu fokbat. Meminerimus autem omnia per amaram
irrifionem dici,ita vr dum laudate videatur, fummoperc danet ,
vnde addit . Pev'bus fup. ell tibi hofpicale.i.mite, & placidum, ut
hofpitem dccet,& manus purs ,i. innocentes , & ventes tuus eft
partumeiiis.i. fceciindus partu frequenti , videtur autem dedudu
vocabulum a partu & trieio . nam parturientes miduriuntjfic Je
git Philologus, non padum eius. Ironicos itaque partutneius
dicitur.nim partus fuppofitus erat. Et obftctrixJauit pannos ru
bvos tuo cruore,quem .f.cum filio in partu emiferar, qux tamc
nihil pepererac, tu puerpera vtcunqijc.i, quacunque virtute, for-
tis. ('.puter morem aliarum puerperarum, exilis .i. extra Hatum
falis, veluti nullo labore fatigata, quod etiam indicium eft non
veri parrus,eft ergo exilis media breui fecundi pecfonx ab exi-
lio exilis c.xilujvt & ratio carminis exigit, & fententia compro-
bat, & Bonfinisadnotauit.

Eiiocare fidera) Malefici mulieres incantametis quibuf-
«dim Lunam in terram detrahere credebantur, vnde natu
eft Adagium . In tuum ipfius malum Lunam deducis .

^ Rgn negatum vincor.ut credam mifer.) Oblidam legunt,
ego, pro crgo&conncdunt, negatu corpus,quod fequen
A te verfu fcqiiitur . Sed magis mihi placet, ut ergo legatur,
expojiarurq. negatum.i uc negem . Sabella aurem carmina pro
M.uhs non exponam, quod proxime fequacur Capurq.Marfa
diftilire nini.i, etiam fi ica exponit Porphyrion , ac eum fccutus
Manem. C^anquam Mancinellus parum memor eft quid expo
fucriclib. iij, Ode vj. ad illud Sabellis doda legionibus Vbi ex
Plnuo oUciidit Samnites etiam Sabellos didos,a Gricis Sanni-

t»v . 1 o tcamhu, erat fi Sabma boa loco eKporuiffet.vi Setu. ih
Georg, lacit ,d ill„a Virgil. Danrcrq. Sabdlicui e^rui. f” i?
^'aiiquam in hums Odes commentario quidam Aeronis ui
dcuiut commuta 1‘otpliytionis ucibis.aui alTuta ab aliquo ’im-

D O N

pottorcjut illud ad finem de, exili*, rieque ego Poroh •

[gooraUc puto uerbum videlicet efie,non,nomcn

epitheta vm tribuuntur fubftantiuoabfque copuij

CANIDIA RESPONDENS INDVcitv
codemcarminc.

V I D obferatis auribus fbndi pret»!

Non faxa nudis furdiora nauiiis
Neptunus alto tundit hibernus f^io
Inultus vt tu riferis coryctia ♦
Vulgata facrum liberi cupidinis?
Etexquilini pontifex venefici
Impune vt vrbem nomine impleris meo ?

Quid proderit dilafle Pclignasanus \
VelociusnemifcuifTe toxicum.

Si tardiora fata te votis manent?

3 ngrata mifero vita ducenda eft in hoc :
Nouis vt vfque fuppetas doloribus .

Optat quietem Pelopis infidus pater,
Egens bsnign$ Tantalus femper dapis ;
Optat Prometheus obligatus aliti ;
Optatfupremo collocare Sifyphus
i n monte faxum : fed vetant leges louis •
Voles modoaltis defilire turribus;

Modo enfe pedtus Norico recluderer
Frufiraq. vincla gutturi innedtes tuo ,
Faftidiofa iriftis a’gnmonia.

Veftabor humeris tunc ego inimicis eques;
Meaq. terra cedet infolentia .

An qusmouere cereas imagines,

Vt ipfenofticuriofuSj&polo
Deripere Lunam vocibus poflum meis;
Poffum crematos excitare mortuos .
Defideriq. temperare poculum ;

Plorem artis in te nil valentis exitum ?

% '

ViD obferatis) Hac Ode Danidia inducitur
refpondere fuperiori , ait itaque illa nullo pafto
velleHoratiumfolueredementiacuni ipfceius
arcana manifeftaueru , vrbemq. totam cius no»
mine impleucrit , [Quid obferatis) Carmen eft
fimile pricedeti . [Obferatis) Obltruflis tcfiis,
claufis. [Hibernus) /Eftuofus. [Inultus vt)Senfus eft. Patiar ne
vt tu inultus &c. [Cocyttia) Inferna, a Cocyto flumine, venefi-
cia autem infernis fiunt inuocationibus . Cbmmififfeq. Hora-
tio fua fecrcca facra Cania videtur, tanquam Pontifici . [Sacrum
liberi cupidinis?) Appofitio eft, liberi cupidinis. Regnat. n. & in
dominos ius habet ille deos, ucl liberi cupidinis .i. amoris inii*
bernn ali quem, & ingenuum. [Exquilini venefici) Pro venefici).

In Exquiiijs autem fcpulcra erant , hinc ibi veneficia fiebant.
[Pontifex) Tanquam Pontifex, &iudex, ac cenfor facrorum.
[Pontifices enim facrorum curam habebant. [Impune) Sup.ps-
tiar . [Pelignas anus) Vt te, fcilicet hac dementia liberarent, p
quidem meis ucneficijscruciaris.de Pelignisuero in Odis
gito . [ Velocius ) Id eft quod te uelocius perimat, ncvenencijJ
meis diutius crucieris . [Tardiora uotis) Tu enim perire velles,
nec potes. [Suppetas)Suppedites,opitulcris. [Pelopis P^^r,)

De PeIope,TantaIo, Prometheo, Sifypho videto in Odis. [NO'
neo) De Noricis,& Norico ferro late in Odis diftum ‘
diofa) Ordo eft .Tunc ego triftis faftidiofa igrimonia ueeta o
eques inimici»h*imeris.i. tuis. [Infolentii) importunitati, un* |

pudentii,3udacii,& maghs poientii. [Moucre) Moueri ac
re.[Defideri)Pro defiderij.i.Cupidiriis,& Amoris . [Plorcma "
tis) Senfus eft . Cum tot,& tanta (vt dixi) efficere ualeam.pi - ,

rabo ne in te meam artem nil poife ? quafi dicat mini»^

121

fflWtne cruciabo quocunquc modo.

V,J oblcfitis aurjbus I u» Ji preces ?) Vc, Cur me.i difta ne-
jC R • dimitterem aures. [Mon fax.! iiudis furdiorana*

uitij)b’dac'tCartidi3in precibus fuis implacabiliter rcfponden
dapis.

Q ViJobrcratisauribusfundipces^) Fecit Canidiam rn-
dcrjtem.[Obrer.uis auribus furdiora) Dicit Canidia fi-
_ gnificans fe preces eius nolle audirc.[Irvultus vt tu rife
tis)Vr Canidia comilille Hor.\tio lacriticia fua, q illx ridens di-
ijulgaucrit.[Cocytcia)Cocycia aitc facriim Cupidinis elfe dicit ,
quia maleficia hxc,qui per inferna fiunt , ad amorem pertinere
vultiniclligi. Etliberum cupidine dixit, ($ quali nulli obnoxius
fic,&oes amores laudat, fic denique & apud Virg. df . Nate pa-
tris fummi,qui tela Typhoea temnis.Cocytia facra dnr,qu^ in-
feris dijs .1 veneficis fiunt, inde forcaffe q» Cocytus fluuius fit In-
fcroram.Et Exquilini Pontifex venefici (Pontificem nunc quafi
cenforem.aciudicemdicit) quia Pontifices de facris iudicant .
Exquilini aiit merito, quia(vt ofiendit r^pe)cxtra portam Exqui
linam, hoc elt tbi in aggeribus religiones, & fepulcra erant, inter
qux noctibus illa malefica facra conficiebat. [Quid proderit di-
taireanus?)Fallitfenfus hic , quafi Canidia dicat fe Pelignas a-
nus donis dicalTe,& veneficiorum fuoru artes fe docere, fed fub-
ieftarepugnanthuicincelleaui, ergo fic potius intelligendum
quid tibi prodelt Horati adhibuiife cibi magnis mercedibus Pe-
lignas anus.qus veneficijs meis te per carmina liberarent? [Ve-
locius) Per quod tibi Horati arcefieris, vt tormenta vita; carmi-
nibus meis irrogata eftugcrcs.bed tuo.[Faftidiora)Tardius mo-
reris qopcalii . [Nouis) Hoceit vt ruppeditcs 5 & quafi minilter
fis cruciatibus. [Vetabor)i^id ell humeris vcftabor ?nifi forte
fubaudicndumexirinfccus lentantibus, aut quid tale, fic. n. iafta-
re humeros folent qui glori.mtes incedunt, qj fi ita cll, inimicis
eques lungcdu ertt,vc fi diccrct, equitabo (uper inimicos meos .
Aut nunquid humeris inimicis ? quod fi ita elt inimicis vcftabor
intelligamus.quafi fupcriimnicorum meorum humeros ero : ac
fic vedtabor, aeque equitabo. [Faltidiofa) Vitx falhdiofe .f. &
funt ablaciui cafus faltidiofi aegrimonia. [Terra cedet infolen-
tix)Nunc quafi noux potentiae intelligendum. [Curiofus,& po
Jo)Choroitcllarum.r.[Defidcriq.).i.amonspotionem confice-
re. [Piorem)Senfus hic.efi : An quae difficiliora facere poflum.i.
certas imagines animaie,& Luna ccelo euocare, & vmbras mor
tuorum ab Inieris elicere, ac per hoc potione mente amore ince
dere, nihil in te potero, artisq. naex circa te impotentiam flebo ?
ASCSN« ^Vidobferatis) Inducitur Canidia fupetioribus fic rndens.
V-i. Quid i.ad quid 6 Horati, fundi preces auribus.f.meis, ob-
feracis.i.occlufis tibi ? quia Neptunus bybernus.i.hyberno tem
pore, maris fludus non tundit i. concutit, alto falo .i. profundo
mari.faxn fuidiora.i. minus pia n3uitis,(datiuus c{i)nudis.i.eie-
di<,aut adfcopulos impulfis. Inultus i.patiarnc vt ru inuitus,ri
feris.i.denfens.racrum Cupidinis hberi.i.a nullo fubadi,& eun-
dos rubigcntis,appoficoriecocytti.i .f. facra. i.qux illi a nobis
quali Deo fiunt, dum philtra coficimus, vulgata. i. diuulgata a te,
vt Si ru Ponnfex.i.d nobis Pontificio donatus, & arcanis crudi*
IUS, venefici pro vencficij.Exquilint.i. quod extra portam Exqui
linam fien folet, impleris .i. impleueris, impune .i. fine vindida,
vrbem meo nomine.i. infamia mea. Qjaid proderit te ditaffe.f.
donis tuis, anus .i. vndas, pelignas .i. Sabinas . & mifcuilfe toxi-
cum. i. venenum, velocius .i. prxfentiiis, & citius enecans ?q. d.
nihil. Sed (aut fi) Fama .i. expeftant te, tardiora votis .f. tuis .i.
quam velis, vita ingrata ducenda ell tibi mifero ,inhoc,idefl ad
hocjvt fuppetas,id ell fuppcdites , & fatis fis, vfque , id elt conti-
nue nouis laboribus. Tantalus infidus pater Pelopis , qui facra
Deorum reuelaiiit, egens femperdapis benigna», quia impia da-
pes vtpotcfiliiim Dijs appofuerat , optat, fcilicet apud inferos,
quietem. Et Prometheus aliti, fcilicet vultoriciuscorcxeden-
ti,optacquietem. Ec Sifyphus optat collocare faxum inmon-
cefuperno, fed leges louis, volentis quemlibet manere,vtmor
tuus elt, vetant, fcilicet finite labores . Tu voles^odo, id ell a-
li quando, defilire altis turribus, & voles recludere , id efl aperire
tnodo,id elt aliqu.indo, peplus, fcilicet tuum , enfe Norico, id eft
duridimi ferri , aut falcato, & innciftes tuo gutturi vincla , td e(t
vincula ,frultr3, quia non potens llrangulan, exiflens triltis z-
grimonia,id eit moleftui animi, faltidiofa , Ego,inquic Canidia,
vcftabor eques, humeris inimicis, id eCl fuper humeros tuos, &
terra cedet mfoiencix, id elt peculaiuix mex. Anegopoffim,
ut ipfc.id elt tu curiofus.nofli moucrc, id elt facere, ut quafi per
fe moue.intur , imagines cereas , 8c deripere Lunam ccelo voci-
bus , id cit incantamentis meis , & poffim excitare .f. ad vitam..

E R.

mortuos crematos, & temperare poculum defideri,pro defiderij
.i. amoris, plorem exitum artis mcic nihil habentis. i. pocencii
in te?quafi dicae minime.

a» HORATII FLACCI

CARMEN SECVLARE, AD

DEOS PRO IMPERIO

ROMANO.

Carmen hoi feculare al>fieUaturj^nod fecularibM Inii* , ceniejlmn

quoque anno Jiehant,cani confutuent ab etefluadhoc putri* pratextatie^
CT* puedit yirginibm^idq; ApoUint_& dij$ceteru pro$ncelun,itatt popu»
U S^.O‘falutetiit'Htimperq. Erat autem hoc mjiitutum ex yerftbut Sr*
bytla cuiufiiam.qua quoto quoque anito,0' quitu* eeremonqs, O* m
loco fierent, pTxfcripJerat . Vtecalur ergo Apollinem, yt yna Komanihil
fit inaitu neque excellentitu, Dianam yt partu* fortunet. Varca^^yt qus
insiant fatam meliu* vertant , O" in fumma deosetteros, ytiuuentuti
bonos mores fembu* quietem , felicitatem populo R.. donent, vt fiemfer
quidem viS}or,yeru infupplices lam maxima orbi* parte fubm

gala Scythis iplts,& Verfss Jndisq; formidabilis ejl, atque adeo etu* amiu
eitiam ambiant . Poflremo hymnum abfoluii, commendatu Apollini , ^
Diana precibu*,quaa a dijs exauditas (^erat .

odt DieoloSf tetrajirofhos : qualis iHe ,

Jam Jatis terris etc. hoc modo .

-u— uu-u-u
•, -u— UU-U--

-u- — oy-u-u
-uu—

Virgines ledas, puerosq. caftos
Dijs, quibus feptem placuere colles,
Dicere carmen .

A Imc Sol , curru nitido diem qui
Promis j & celas : alius^ , &: idem

H oE B E, filuarumq. potens
Diana ,

Lucidum cceli decus, 6 colendi
Semper,& culti, date quse prcca
mur

Tempore facro :

Quo Sibyllini monuere ver-
fus ,

Huiac.

Nafce-

Nafccris; posfi! nihil vrb= Romi
Vifere niaim.

Rite maturos aperire partus
Lenis Ilithyia, tuere matres :

Siue tu Lucina probas vocari ,
Scugenitalis

Diua, prod-jcas fobolem : patrumque
Profperes decreta fuper iugandis
Fceminis, prolisque nous feraci
Lege marita:

Certus vt denos decies per annos

Orbis, & cantus ,referacqueJudos ,

Ter die claro, totiesque grata

Nofte frequenteis.

Vosque veraces cecinille Parci, ^

Quod femcl didum eft , ftabiJisq. rerum

Terminus ftTuac>bonaiam peraftis

lungiie fata.

Fertilis frugum , pecorisq. tellus
Spicea donec Cererem corona ;

Nutriant fcetus & aqus falubres ,
Etiouis auri.

Conditomitisjplacidusq. telo
Supplices audi pueros A polio ;

Siderum regina bicornis audi
Luna puellas.

Roma fi vefirum tft opus : Iliiq,

Lictus Etrufeum tenuere turmi ,
luffa pars mutare lareis , & vrbem
Sofpite curfu;

Cui per ardentem fine fraude Troiam
Caftiis Aeneas patrii fuperftes
Liberum muniuit iter daturus
Plura relidtis;

Di probos mores docili iuuenti,

Di fenectuti placidi quietem ,

Romuli genti date , remq. , prolemq. ,
Et decus omne.

Quique vos bobus veneratur albis
Clarus A nchi-fi , Venerisq. fanguis s
Imperet bellante prior , iacentem
Lenis in hoftem .

lam mari , terraq. manus potenteis
Medus, Albanasq. timet fecureis;
lam Scythi refponfa petunt fuperbi
Nuper, &Indi:

lam fides , & pax , & honor , pudorq.
Prifeus , & negicdta redire virtus
A udet ; apparetq. beata pleno
Copia cornu .

Augur, 8c fulgente decorus arcu
Phccbus , acceptusq. nouem camcenis,
Qui falutari Icuat arte fefios
Corporis artus;

Si palacinas videt iquusarceis,

Kemq. Rom.anam, Latinumq, felix:

AUeruminlufhum.meliusq feroper
I^rorogctiuum.

Quiqjae Auentinum tenet , Aleidumq.
Quindecim Diana preces virorum ^

Curet t & votis puerorum amicas ,
Applicecaureis.

Hsc louem fentire , deosq. eundos
Spem bonam , certamq. domum reporto,
Dodus , Sc Pheebi chorus , & Dianae
Dicere laudes .

COMMENTARIOLVS IN CARMem
S eeularc per Anton. Mancinei.

Hoebb, filuarum) Secularcsludij,

Homanosjincjuit Pompeius FeHus^pp^ *'^'i

centum annos fiebant^ quia feculumin"’^'
centum annos extendi exiliimabant.Ho i
ratius auicm hoc loco feribit, ludos Secu |
lares Beri foUcos anno cx. Bebaniq. in(j >
po Martio , vc tradit Zolimus Gtzcert. '
ferens Sibyllinos uetfus fuper his ediios
in quibus continetur, vtanno cx. ineam
po Martio folennia facra Berent,& no^o,& inietdiu, Parcis au.
lem furus agnae manarentur, caprigenumq. pecus, {i[nilit{t&
Dians , Terrx vero fcophra . loui Tauri candidi iiuerdiu . lu.
noni nicidaiuucnca,Apulljnira;anas Latini pueri patrimi, {t
matrimi, & pueilx patriiTi.T,& matrimi canebancin templo.Ni
ptiadaram lunonis orabant. Accipiebant februa viri, & fami.
ni,prefertim foemini. Oehincin cemplisfei e omnibus pcinii.
tias portabant,(ic .n. agendo omnis Italis tellus Romano iu°o,
Romanoq. fceptro colla fubdere non recufarec. Hxc quidem la
Sibyllinis veribus continebantur . Addunt ali], quod primo die
princeps ipfe, & Quindecimuiri mane Capitolium afcedebanr,
ibiq. facrademore agitabant, tum in theatris conueniebant ad
ludos in honorem Apotlinis,& Dianx faciendo . Sequenti vero
die nobiles matroni conueniebanc in Capitolium. Suppliubu
Deo, frequentabant leftillcrnia, canebant hymnos.Tertio deni»
que die in templo Apollinis Palatini ter noueni pueri pt^texia*
tijtotidemq. virgines, patrimi omnes macrimiq. Graeca, Koina-
naq. voce carmina, & Pianas cocinebani quibus impenum fuii,

& incolumitatem populi dijs immortalibus comendabant. Ludi
autem celebrantur omnibus theatris omnium generum, & facri
ficia templis omnibus Bebant nodtu pari tcr,at que interdio. Sed
(vt rcribitTraquillus)Secularibiis ludis AuguUus iuuenes vtti-
ufquefexus p^rohibuit vllum nodurnum fpeftaculum frequen-
ta re, niB cum aliquo maiore natu propinquorum . [f h®be, fil-
uarumq. potens Diana)Ordo eft.O FhcEbe,& Diana, Siluarum
potcns,appofitio lucidum cceli decus &c. [Colendi)Venerandi.
Cle3nthes(vcfcribit Cicero de Natura deorum) dixit mundum
effe Deum. Varro etiam fcribit : Terram, & coeliim(vt Samothra
cum initia docent) e/Te deos magnos. [Quod Sibyllini) Placet vt
quod,& quo legatur. Antiqui ,n. codices uitunque habent. Hnt
itaque ordo. C^o tempore facro Sibyllini verfus monue«
virgines &c. Atii legeris quod, dicatur. Date virgines leitasj»
pueros cattos dicere Carmen dijs , quibus Tepeem placueretoU
les . Quod Sibyllini monuere verfus . & (ic per parentheBm hoC

Quod Sibyllini monuere verfus , & Bc per pai
carmen legetur. Poteris etiam ita ordinare. Quod .f. tempu*
facrum monuere Sibyllini verius, deinde iterum rcpctatut.U^t
virgines leaas,& pueros cados dicere carmen dijs Sic. Sibylim»
suctm verius (yt ottendimus) lubebanr , vt anno cx • m camp
Marcio folennia facra fierent. Rite igitur dices . Quod.Ltep
facrum Sibyllini verfus monuere . [LeAas) EleSas , nam pair^ cilT

inxehgcbanrur.fSeptemcolles) VcTarpeiusqu' Capito

dicitur, &oiim Satnrnim. Item Aueiuinus,Pa!a[;nus,Cali‘'‘>

Exquilinus,Viminalis,&Quirinalis.[Alius)Videtiir.n cufflo

ritur mane quoque alius efTe cum vefperi in Occidente atuenu
attamen ett idem. [Rite maturos) Ordo ett. O
tc apenre maturos partus, tuere matres . PoHea vero tal'*." '

ter ordo . O Diua fiue tu probas vocari Lucina, fco

producas loboJem &c. [Lenis) Facilis, micis,propicia. [^P ^
partus)De Lucina, & Diana partubus fauentibus , K ji,
in Epodis late didum eft.rilichvia.IHoc nomine Diaoa vpp

---r— u.viuujcu,Lii[cnyia,mocuun. j,.

batur parturientibus prspoBca,vnde & Nafo
ducit Alcmena Iole Hylli vxori ir’ i:^niipnr(‘.Faiie3nc ti

ducit Alcmena Iole Hylli vxori ita loquentc,Faneanc ti

nafaltcm . Corripiantq. moras tunc cum matura

SECVLARES.

pofitim timi p.rtfntibus Ilithyiam . quam mihi difficilem Iu
noiii^ ^«ic. [Seu gcmcalis)Solis, & Lunrnaturaadoium
pencritionem plurtnuim confert. Sol . 1 ». igneus, ac fpiritalis exi
Itu . Ltiiuucrohumida ac frigida. Acrvtriquec6mnnis,ab eis
I itaque generari, atque nutriri corpora omma,rerumq. (ingula a

foIe,,& Luna perlki dhtjauftor elt in ijs Diod.lib.j. [Decreta p.)
Nuptiales leges inicliigit. [Iugandis)Matrimonioconiungen-
dis.Eft autem ordo,Supertugandis foeminis , & fuper marita le-
ge feraci nou« prolis . De lege aut lulia hic intclligitur,de qua
latius diximus in luuen. Sat. ij. ibi . Vbi nunc lex lulia dormis .
i [Certus vnde nos)Ordo eft. Vi certus orbis per annos decies vn

denos ter dte claro, & toties grata node referat cantus, & ludos
frequentes.[Vosq. veraces) Ordo eft. Et vos Parca; veraces ce-
cinifle,iungitc bona fata lam peradis,8cterniinu$rerumftabilis
feruet quod fcmeldidum eft. [Condito telo) In Odis didii eft
de 3rcu,& f3gitcis,quas in manu finiftra tenet Apollo . Si pro fi
quidem, (Veftrum opus)Nam Apollinis confilio in Italiam ve-
nit ^neas vrbis Romae audor . Cum .n. apud Delon in Apolli-
nis templo dixlifec ^neas . Da propriam Tymbrea* domum da
nicenia fefiis . Et genus, & manfuram vrbem ferua altera Trois
Pergama, reliquias Danaum, atque immitis Achilli, quem fequi
mur quo ueire iubes, vbi ponere fedes. Oa pater augurium at-
que animis illabere noftns.Refpondit Apollo. Dard.mid3; duri,
quxvosaftitpeparenium. Prima tulit tellus eadem vos vbere
Isto Accipiet reduces, antiquam exquirite matrem. Hic domus
£ne£ eundis dominabitur oris . Et nati natorum, & quinafceii
tur ab illis. Hsc Phoebus &c. Ea eunda habentur lib. iij. £n.
apud Maro, vbi etiam Penates dormienti £nex Apollinis iuf-
fudixerunt. Corythum, terrasq. require Aulonias &c. [ luJTa
pars) Appofitio clL luffa autem diuum oraculis vnde lib. iij. JE-
neid.aic^neas.Diuerfaexilia,&derert3s querere terras Au-
gurijs agimur diuum &c. [Cui) .f. parti Trojanorum. Eft autem
ordo, Cui caftus,^neas patriae fupftes daturus plura relidis rau
[ niuititer libc 5 ?p Troiam ardenti fine fraude.f.ipfius JEnez. Di

cendo aut fine fraude , oftendit /^.neam nonfuille proditorem ,
ut aliqui rcriprerant,& hoc in Augufti laudem. [ Plura relidis)

' Plura illis qus apud Troiam reliquerant . [Romulse genti)Pro

Romulr. [Quique vos) Qui legendum eft,non qur.de Augufto
•n.intelligi tur,nam de ipfa gente Romulea iam dixerat.Codices
aun aliqui antiqui et qu® hnt.Quod aut qua;que vos legendum
minime fit. oftcnditfm qua»coniundio,nam luperabundaretin
‘ ordine,qui talis cflct.Et qus fup. Romulea gerens, appofitio cla

i I rus fanguis &c. Legas igitur, quique vos &c. Imperet bellante.

’* Ordo eft. Prior be]late.i.potior,ac melior agente bella imperet

lenis.t.mitisjin hoftem iacentem.i.deuidum . Virg.lib.vj.Tu re-
cre imperio populos Romane memento. Parcere rubiedis,&
ebellare fuperbos .[Medus, )Parthus etiam intclligitur, de qui
buslatefuperius.[Albanas).i.Romanas.Rom3.n.cx Albanis o-
riginem habuit, [Scychx,& Indi) De jjs etiam in Odis, hscaute
oftendunt etiam quique vos legendum effcjvt de Augulio intel-
Jigatur.[Iam fides)Pofl bella confeda quod egerit Auguftus, &
in Odis,& in Epodis didii eft. [Copia cornu.)De Cornu copi*
in Odis legito, [Augur Ph(rbus,)Quare augur,& cum arcu,late
in Odis.ficctdeCamcBnis.[Salutari arce) Apollini medidiptas
attribuitur.quia temperatus Solis calor morbo^foium fuga eft.
aud,M3cr.lib.j.Sat.[Paiatinas arceis) Auguftus.n.Apollinis tem
pium in ea parta Palatin* domus exci tauic,q fulmine idam de»
liderariadcoaurirpiccs pronunciarant. Addita porticus cum bi-
bliotheca latina gtscaq. quo loco iam fenior fspe et fenatii ha-
buit . audor eft Tranq. [Latiumq. felix.) Ordo eft . Et felix vi-
det Larium.[Alte^ in luftru,)Luttratum profeculoporuit.nec
finecaufaluftrum ait,qmluftrum quinquenium dicebatur quod
I PolVquinqueniura vnaquatqueeiui tasluftrabatur, hinc hoc loco
luftrum appellat ludos Seculares , quia tunc & ciuitas, & omnes
feri luftrabantur. [Qii*que Aucntinum) Ibi.n.Dian* templum
erat fed in ceteris Dianx templis ceruorum cornua affigebatur,
in Auenilno boum fufpcndere confueuerunt . [Quid ita) Lege
Plutarchi Problemata. Item de templo Dians latius lib. iiij.
Dionyfi.[A!gidum)DehocinOdis. C^tiindecim vi. ij.enim lu-
dis Secularibuspr*etanc. [Hsc loucm fentite) .i.uellehxc.i.vc
Diana curet quindecim virorum preces, & puerorum vota.[H^c
louem fentire)Ordo eft.Iouem,Deosq. eundos fentire hxc re-
porto domu fpem bonam, & certa. [Et chorus). i. puero^t puella
tumq. cetus ad facra colledus. [Dodus)Pcr hoc.f.carml dicere
laudc.s p}iotbi,& Dianx reportat domum fpem bonam, & certa .

*CII, pHoebe.filuarumi^ue potens Diana,) Secularis carminis du-
^ plex deuotio elTe confueuetac , aut enim pro redanda,aut pro

vitanda peHilenti,auc pro certo, & coftituto numcro annollt.ccn
tchmo.n.decimo anno in Capitolio a puens,i(c puellis impube-
ribus cantabatur.Idco aut tempora numeracuruv ab Apollme,8c
Diana principium fumpfit,ci.aip(i in honore Solis liabcb.itiir,&
Luna vc Virg. Georg. carme didurui fub alioJk vocabulis numi
num ipfos inuocauit, dices . Vos d clarifilma mundi Numina ha
betem coelo qux ducitis annum Liber & alma Ceres . [O colcdi
Semper fidc.) Colcdi in ruiurum,culti in pteritum.[Diis,quibus
feptem placuere colles,) Romam fignificat in fepte collibus. Ac
Virg. Scilicet & rcru fada eft pulcherrima Roma Septe qu^ vna
fibi muro circundedit arces. [Alme Sol) Econtrario perpetuum
Solis lume oltcndit dando ej,& prxtcritum,& futurum tempus ,
du idem alius renafeitur. Sicut enim ortu fuo diem , ita dikcflu
nodem facit . [Poffis nihil vrbe Roma Viferc maius) Magnitu
dinefuam precatur vrbi Rom* feruari. [Aperire) ^dificarc.
[Lenis Ilithyia,) Lenis.i.propitia . Ipfam.n.Lucinam Luna , fic
Dianam oftedit,quam myftico nomine, Geut in facris dicebatur,
Ilithyiam nominauit,fic ea,&Homerus vocauitjipfa.n.pariubus
mulieru putabatur faucre. [Seu genitalis) Genitale vocauit Dia
nam,q &Lunam intelligi voluic.qa vt calore Solis animantur fe
mina,ua Lunx humore nutriuntur, penes ipfam enim & corpo
rum oium ratio elTe df & potcftas . [Patrumq. profperes decre-
ta) Nuptialibus,inqt, legibus faueas. [Feraci Lege) Facunda, q
ptocreandoJfe liberorum caufa promulgata eft, qux lex lulia df .
[Certus vndenos decies p annos)Decies vndenos annos cccum
decem dixu^ orbem, circuli annalis perados.pro qu!bus,& cac
men Seculate dicebat . Ludi. n. Seculares cernis diebus,& nodi-
bus agebatur, pro cultu Solis die,& node Limx.[Vosq. veracex
cecinilfe Parex,) Qu^ vera mortalibus pdicanc fu tura.Ec vos ait
jpfpentate factum carme, quod pro perpetuitate imperij Rora,
ex Sibyllx libris in celebritate ludo^conliitutum eft, vnde eft.
His ego nec metas recurn,nec tpa pono . Imperium fine fine de
di . [Stabilisq.) Perpetuus>& immutabilis . [Iam peradis) Per-
fcdis rebus vberiora Fata iungice,qux nihil habeat aduerfitatis.
[Fertilis frugii, pecorisq, tellus Spicea donet Cererem corona)
Laudat Italiam , & optat frugii vbertatera, & profpcram peco^j
fatura . Vnde & coronas offerri Cereri pro meffium fertilitate
promittit [Etaqux falubres,) Dulces, fcrenx,vc Tum tenues da
re rurfus aquas, & pafcere rurfus. [Et louis aurx) Serenus aer,vc
Solis ad occafumcu frigidus aera vefper temperat. [Codito mi
tis placidusq, telo) Mi tem & placidu dicit Apollinem q, eft fagit
tis armatus.Sin.n. iratus. Adius hxc cernens arcu incendebat rt-
pollo.[Sideru regina) Ita pro puellis Lunam, vc Apollinem pro
pueris precaf. [Romafiveftrumeftopus)Si Romam,inqc,nu-
mina coli iuffiftis turmis Ili acis, ftatucis vcftrisfauete.vc Icmper
felix fit,vt apud Virg. si tot rnfa fecuti. Qux fuperi.Manesq. da
bantjfiuepp Iliam facerdotem Romuli matre. [Littus Etrufeu)
Propter Eu3ndrum,qui illic prior regnauit. [luffa) Deorum re-
fponfa , vt Augurijs agimur diuum,8c alibi . Mutandx fedes , &
Italiam Lycixmffcre capeffere fortes. [Sofpitecurfu,) Propter
nauigacionera . vc Bellum ingens geret Icalia,populosque fero-
ces Contundet, moresque uiris,& mania ponet.[Cui perarde-
icm fine fraude Troiam) Aut vt Troia non proditione videretur
euerfajfed Fato,aut fine fraude, fine lxfione,vt Biftonidurafine
fraude crines . [Cattus ^neas) Pro religiofo fiue propitio po-
fui(,vt hac catti maneant in religione nepotes. [Liberum muni-
uit itcr)Vc Flammam inter & hoftes Expedior, dant tela locum,
fiammxq. recedunt. [Daturus Plura relidis,)Pofteris maiora ds
turusjda fyllaba breuis femper eft,prxter in imperatiuo,vt, Acci-
pe, daque fidem. [Remque prolemq. , Et decus oc.) Imperium ,
decoremque optat,& populum, vt populo imperium, & populus
imperio Roma . prxftetur.[Quique vos bobus veneratur albis)
Vt Hinc albi Clitum ne greges & maxima taurus Vidtima,per ^
rem deuocionem Rom.vult intelligi rcligiofam.[Lenis)Mittis,
vt Parcere rubiedlis.[Clarus Anchifx, Venerisque fanguis:) Per
Aeneam Romani accipiendi. [Bellante prior,) Siue Auguttum
priorem dicit ad arma aduerfum rebelles, & fubicais mitem . vc,

& Parcere fubic<ftis,& debellare fuperbos , fiue quia Rom. mos
era_r,vt iuftis caufis bella fufeiperet & nifi petfaciales edifla bel-
li ca minime pugnarent. [Albanas fecureis;)Romanos magiftra
tus. Albanas dixit, vc Albaniq. patres. [Iam Scythxrefpofa pe-
tunt fuperbi).i.pcepta,q cos auftor feruare iuberet, vt Hic mihi
refpofum primus dedit, & hoc in laude Augufti. [Nup, & Indi )
y tjimbelle auertis Romanis artibus Indu . [Iam fides,& pax,&
honor, pudorq.) Armis pacc,& honorem, pudoremq. Romanos
dicit quxfiffe,& reparata virtute fuperiori tempore neglefta re-
dijHc fortunam . ipfa enim eft quxeopiam beato, id eftdiuitie
Horat. q ij cornu

foR

H O

,rcu) ITopitt '3 ligiais. [Acct

..a,,V,r6.Augu,mm,cyjhar^ t tS' 'onlecrL fune Mu-
p:ui iloutm CamoeniODl . ’ ^ , j j 5 „s mediem*. [Le
f*. [Q,u, f.lum, lenae a M^' P' ^ ,,„e) l>ropi.

'«)‘’'lr';'f“,*SiePaeerarpic?e5qu.e.^

,f;eNecSae=taeocnllepaeerarpic,e;qu^^^^^^^^

lult,ne..)Vereqnen.emannmlempermel,nr^^^^^^^^^^^^^

’"'“‘*'rl!Srrer^';eoTi;Fapeoe..gabie.[^^^

I'.,.l„’rin™)Senrnaelt:EelfDi.inaqu*Auenemumecnee,

ro^3fpfl*--- • ' «

n!grm",rnSm :m;;nVp7ecee eleae. &
f„„fappl,ei,m aleeenm ln«enm »num protogee.[Alg.duenqO
cH eel mune appellaen» ab afl.duo frigore. [Qn'"8" “

turus Plura rfluftis) .f. fuis Trbiahisj^uos fecum in Itai-
duxicdacurui plura quam m patria amiHa reliquerant
ergo a nominatiuo plurali venit genens neutri quod cilr i '*
[Qijique vos bobus veneratur albis Clarus Anchir»v.n -*
fanguis;)Hoc ad C^falcm AuguUum pertinet , qmg lui,j
Iulo,& per hoc Venere, & Anchifi delcendifle exiaimatut ru’**
lante pnor,iaccntcm Lenis in holtem.)Sic & Virg, Parcttei t

;«Aic ruDerbos.riam mari.rerrati fn..ra..-_

ieais,& debellare fuperbos. [iam mari,cerraq. manus potet -y

Ciek->iiH>r>n/li)ni vtinueell RomanoR). riam . ’*)

Subaudiendum vtiqueeURomano^t. [Iam ScythKtefponfa ^
tunt) . 1 . expettaiu pr*cepta Romanorum per quod fubicfto^*'.

' inrelligirulr.CEtnegleaarediit.i

Slp-el Slnremplo n.pian*depneee.^^^^^^^^
deeim viri ram ad refponfa captanda, q ad factlhcia nff'

micas)l>top.cias.[H*c Ionem (enietedeosq. euans) Fenis faert

Seminis hS habeae ve in h*e verba deuoio folueeeeur qn dece-
rent femite louem vota, & deos cimaos, ad oia et numina pea-

tionemcarminis perueniae,auditusfpe fe certa domum reuerti.

P HcebCjfiluarumq. potens Diana,)Hoccarine beculare in-
rcrib!tur,cum .n. Seculares ludos AuguHus celebraret ,
ritum prifciE religionis , a virginibus puctisq. pritextatis
in Capitolio cantatum eft. [Lucidum catli decus,) Hoc ad am-
bos referrur, ad Thabum, qn idem Sol e(t.& Dianam, qun eatle
Luna elt. [ Date qu.-e precamur Tpe facro :) Non ipe prilco di-
cendum elt/ed epe quo prifea imitantur. [Dijs.quibu. fepie pla-
cuere colles) .i. quibus Roma placuit, qux in lepeem collibus co
ftitut.1 eit. [Aliusq. , & idem) Cacozelon.nam quomodo poteli
qui5,& idem ellc & alius ? videtur ad illud tetulilfe, 3- idem qui-
dem Sol femper lit,fed renouans diem altus videatur. [PoHis ni-
hil vrbe Roma Vifereraaius)Et hic cxfuperiote audiendum p-
camur. [Rite maturos aperire par;u.s probas) Pro facilis ac pro-
piti.a .iperiundis pat tubus, oltendit autem eandem Lucinam, &
genitalem Deam appellari . [Diu3,producas robolcm.pacrumq.
Profperes decreta fuper logandis F«miriiSjprolisq. nqui fera-
ci Legcmadra) Implicata phraGs, quas lic ordinanda elt , Diua
producas fobnlem proli nou2,partutnq. decreta profperes, & fu
periugandi! fteminis , mantaq. legi feraci. Maritam aut legem
pro maritali Plautina videtur au^oriiate dixilTe limiliter enim ,
& ille locutus elt.vbi aicfenexjpukhratedepoldos pecunia elt al
ter refponditjqua quidem non marita elt, pro eo quod elt, qu»
non marualiseft. [Certus vt denos decies per annos Otbis,&
cantus referacq. ludos,) Orbe nunc circulum t^um in fe.f.redeu
tium accipe certum aiit pro pleno atque perfeCto . Senfus.n. hic
dt : Vt perfectus orbis anno^ centii & decem canius referat , &
ludos, pro eo quod elt homines certi t^is cantus referant, &Iu-
do».[Vosq. veraces cecinilfe Pare», Quod femel diftum elt,ltabi
.lisq relj! Terminus fcru3t,)Sy]lep(is elt . ex verbo. n. lingularis
numen fcructjpluralisnafcitur reruent.[Quoddidum elt femel
Itabilisq. rcei) Epitheto eft termini, [Bona lam peragis lungite
_ Fata per.iftis).i. praitericis fatis bona iiingite fata, ac per hoc cn
cellum ordinem facite bonoijt futurojf .[Nutriant foetus & aqu^
falubresjEc louis aurs.)Ftctus gcneraliteromnium reijt accipe,
& animali um,qux ad utilitatem iioltra pertinent. Salubres aute
non tih aqu® verum et aur® incelligendu. [Condito mitis, placi
dusq.tclo Supplices audi pueros Apollo :) Hic fenfus fm eo?i
opinionem conceptus elt.qui Apollinem pcltileotem Deum pu
tanc effe.Porro aut quidam dij ideo placantur vt profinc quidam
ne obfint, fmq> de Apolline dicitur ; Condito micis, placidusq.
telo fuppjices audi p^ieros Apollo, ne noceat .f. Videtur auc Ho-
merus^lic & de illo fenfiire,cum a\c,Tivj>.’ilKovifal^&unc\Kcv. e,i
tMn«TW\uV»a.e, per quod ligmficae ab eo peliem Grscis immit
ti,&plani!tus . Plaut.m Mereat, fabula idem fencic, cum inducit
matrem familias precari Apollinem nato fuo vt parcat. [Siderii
regina bicornts)Pocticum elt dicere Lunam fiderum reginam',
^ danor inter allra videatur . [Roma fi veltrum elt) Quare Ro-
mam Apollinis , & Dian® dicat nondum video, nifi forte ex le-
ftioneVirgilianahoc ccepit.vbi dicitur frequenter, Apollinis o-
Mculis iiiUtuaum zEneam Italiam peiijfie . ad quem mtellcau,
& ipfc nos adduxit poeta inferendo, lulfa pars mutare Lares , &
vrbem,(inc dubio .n. oiaculo luHa incelltgitur . Pars iufla aut ad

iS. r P ardentem fine fraude Troiam) Cum utique
Iraude Gr®corum mcetifa Troia fit,red fine fua fraude rS,

fe Imperio Rotnanoru j. ^ 'cone victu i

Audet negleda fuperiore tpe nunc.i. temporibus AugutU
paretq. beata pleno Copia cornu.) Quali corporalem Deah*i*
accipe Copiam vtique rerum omnium abundantiatn.[Si pa), *
nas videt ®quusarccis,) Apparet iam eo ri>e ab Augulto dedi!

catumfuilfcin palatio Apollinis templunuuius,&Vitg.(iciii(*
minie ilprefcdens niueo candentis limme Pheebi , Dona reto!
gnofcit populo^. [Alterum in iultruin,meliusq. fempet I'ro'
roget ®uuin.) benius eft .Si tcceptas aras habet Apollo, qujjQ
p dedicat® fuiic (i propitius Romanos afpicit, uielms fetu
lurn cribuatfuturum. [Qu®quc Auentinum cenet Algidutnq
Qiiindecim Diana preces virorum Curetur; & votis puetoru®

atnicas, A ppljcecaureis.)Hic quoque & fuperiore fenfupieug

mali particula arcellendaelt vc lic , Ii quindecim virorum prectr
Diaiu curat, & fi amicas aures applicat puerorum votis (&qus
ex lupcriore Dianam pertinebit) plcerum in IuLirum meliusque
femper prorogeesuum . [ H®c louem fentire,deosq. cunttos
Spem bonam, certamq. domum reporto Doftus,&Phabicho
rus,6: Dian® dicere laudes,) PhQebij& Dian® .

P Hctbe,) Carmine hoc Seculan profcquicur laudes, Apolli WEii,
nis,& Dian® fororis eius dicens. OPhcebe.i.o Apollo
rplendide,& 6 Diana potens filuarum , quia montium cu-
ltos, & venatrix, appolitorie lucidum decus .1. ornamentum ca-
li . Kinr .n. Sol & Luna , O colendi femper, quia nunquam hcis
culti tamen femper culti .1. venerati , 'j.ue .1. concedite quit
piecamur,dace inquam quod Sibyllini verfus monuere, videlicet
virgines ledas i.elcdas,vtpore vtrunque parentem habenics,Jc
hac maculsi, aut mancitaie, & pueros caftos dicere tempore fa- <
crOjid eft C X. quoque ac)no,ru Seculares agendi funiludijCat-
mcti vobis, & ceteris dijs, quibus feptem colles, quos Romanus
muius includit , placuere .f. ad inhabitandum . O alme Sol, qui i
promis,id elt proferas diem nitido curru .f. inuehendo ipfumin k
noftrum hcEniiph®fium,& celas, id eft oculis auferendo enm,8<
qui nafccris alius, id eft quod.immodo nouus,& tamen idem, tu
mhil, id eft non aliqm , non poliis vifeiCjid eft vifum ire, aut vi-
dere 3 aliquid maius vrbe Rom. vnde patet eam fumme placere.
[Rue) Frolequitur hoc hymno preces in ludis Sccuhnbus, ca-
nendas, dicens, O llichyi.ijid elt Oiana placatrix , ab
quod eft placo, feu (xdouai , quod eft Deos benignos facio, ''ude
additur hic lenis , id eft benigna placida, tSt parata, aperire ritfi
id eft decenter, &tcmpeftiue parcus matutos.fiueo Deatupro- j
baSjid elt approbas, & vis vocari Lucina, feu gcnitahs.ideltadge
neracionem faciens , tuere , id tft prorege , maeres , id elt pia-’"
gnantes , & producas , fcilicec ad ortum fobolem , id elt r.ouam
propagationem, & profperes, id ertprofpcia facias, decreta, id
conftituta & placita patrum , iuper , id elt de fttminis , id elt b-
liabus iugandis , id eft matrimonio luiigendis , & fuper marita»
id elt vxore, feraci, id eft fecunda lege, id tft obieruaca legelu-

lia contra adulteros , prolis nou® , id cli qu® ferat nouam

lem legit ime, hoc elt Ime adulter ij vitio , vt orbis certus, 1
certa reuolucio , aut circumi tio temporis, per decies vnJenos ,
id eft per centum, & decem annos, refer.it , id eft leducat Rotni»

cantus , id eft hymnos, & ludos , fcilicet Seculares, frequentes, f

id eft celebratos, ter die claro, id eft feftino & l£jlenm,&tO'
ties.ideft etiam ter, nodle grata, id eft etiam feltiua. Et vos l ar'
c®,id elt De® fatales , veraces ceciniile , Id tft in fo quod cccini-
ftis,& confticuiftisjiungirc fata bona,fcilicct futura. Fatis lupP'
iam peractis, & terminus, id elt exitus rerum, ftabili''jl^*''*^/|^’^j
feruat) quod femel didum eft, id eft conferuatc quod per biu/ ‘

lam dixiftis , non perituram Romam dum hil -di cclehrenturj

'T'^11..., f-.-'- .... • 1 . . « -11 —.....«.-.■r - Lcre-

Tellus fertilis frugum , &pecoris donet, id eit muneret
rem,(cilicet inuentricem fruguin,corona rpicea,id elt fpicis t 1
ferta, & aqu® , & aur® louis , id eft venti , falubres.iJ eft k' ' l
res, nutriant fetus , Et 6 Apollo audi mitis , & placidus , « j
telojidcftfagictis tuis , quibus iratus

dito , id eft inclufo in pharetra , pueros fupplices , id «ft j jf-
cantes , & o Luna regina fideruuj , quia noftu inter

ClAR,

SECVLARES:

cnnjbtrorm*, id c(V hahcn^dum noutlunium eU, bina cornua ,
Jiuelljs Jupplice<. Audi,inqu.un, li (vtdiciit) pro<^uia Ro-
tn.i clt vcUruin opus.i.vobis aiilpicib. conllitutajiic li tmm*’ 111®
.1, rvoLUi^ tenuere lictu» Hetrurcum.i.vcnerunc pennate Tyr-
ibenuin inicah 3 fn(dc quibus luno /tuei , id clt Ciciumrmica
inil» Tyrrlienunt nauigatxquor) appolitonepars Icilicet Teu-
croruoi,iuirj,rcilicec a Dijs, mutare Lares .i. domos , & Penates
£: vrbem curfu rofpicc, id elt prolpero , {Sc incolumi cui , Icilicet
parci iuirx,/£neas cattus .i. impollutus a dolo. & proditione,
luperltes patris, i. fuperttans deorum voluntate dum patria ceci
dcrat.muniuit iter libcrum.i.fccit libi viam liberam per Troiam
ardentem , line fraude , fcilicec fua hoc eit iplius a£ncz daturus ,
jd clt conferuatusvt daret comitibus ,&di)s quos fecum aucxic.
plura rclidis.i.quam tehquerant,quia melior clt Roma , quam
Troia, p dijdate luucntz docili.i. capaci doftrini, mores pro-
bos .i. approbandos.tSc date fenettuti , id elt fenio confed* tur-
ba, placidx .1. tranquillam vitam,& pacem amanti quietem & da
le genti Romulx .1. a Romulo ortz,aut inttitucr , rcm,id elt di-
uitiaSjSf imperium, & prolem, id elt progeniem , & omne decus
Legendum clt Remque prolcmque carmen , Et clarus fan-
guis Anchir2,& Veneris .i. lulia domus, qui veneratur vos , fei-
licet dum triumphat , vt lulius prius , & nunc A ugultus , bobus
albis.i.candidis imperet prior .i.prxltantioc, melior ac poten-
iior,bellante .1. rebellante Ii forte quis rebelles , e»illens lenis ,
id elt mitis, in holtem iacentem , id elt fatentem fe uiAum Me-
dus, i. Parthus timet iam manus, & fecures Albanas.i. Romanas,
potentes terra & mari,& Scy thx,& Indi fuperb! nuper .i. paullo
ante, petunt nunc refponfa.i.oncula parti fux limcntes.flam fi-
dcs)Ordo clt, fides & pax & honor, & pudor priTcus.i. prioris fe
cuU,& virtus ncglcd.1.1. multum temporis . audet iam redire, &
Copia beata app-iret fup.cu cornu pleno. f.omnis boni . Et Phee
bus augur.i.diuinandi peritus , quia Sol omnia videt & decorus
arcu fulgente, quia arcitenes a Marone, & longe laciens ab Ho-
me.dicicur,& acceptus. i.graius noucm Camcenis.i. Mufis, quia
in medio relidens compieftitur omnia Phosbus.cft.n. medius pia
netarum Sol qui Jeuat arce falucan.i. medicinali . vndeipfeapud
Ouid.ltb j.Met.Inuentum medicina meum elt, opifexq. per or-
bem Dicor, & herbaif fubiefta potentia nobis . A Sole .n. virtu-
tem.accipiunt herbs.arcus corporis fcffbs.i.argros fi videt ^quus
•i. benigno afpeftu arces Palatinas, quas illic Auguiius eiconfe-
craueratjSc rem Romanam.i, imperium , & Latium felix proro-
get- i.excendac, suum. i. viixdurationem, in. i. ufq. ad alte^-i. pro
ximu,lu(trum.i.feculum,quo magnum luti rum condatur, & pro
roget femper melius.i.profperius,& probius . Aut fic, fi uidet
quus arces Palatinas proroget rem Romana, & Latium felix in
ahciii lultrum,& in xuum fem^ melius. Et fi iup. Oiana qux ce-
net Aueniinu,& Algidum, ubi ^dem habet, uidec equa Palatinas
arces, curet preces quindecim uirorum,qui ludis fecularib. prs-
runc,& applicet aures amicas.i.fauorabiles uotis puerorum . E-
go.inquitpoeca, reporto domum. f.ex zde facra, bonam , & cer-
tam fpem , quali rerponfum acceperit a fpiricu louem , & Deos
eundos fentire hsc.f.qux precatus eft.& chorus. f.pucrorum, &
puellarum, dodusjfup.eft per hoc carmen, dicere-i.decicarc, lau-
des Phcebi,& Dians,q.d. poeta, optatum fe confecutum finem ,
quem qui & nobis Deus Optimus Maximus conce(rit,fic bene-
didus in feculorum fecula. Arnen.

A Ngclus Polit.Mifccll.c.lxviij. eleganter a diferte de his
dilierit ludis. Cece^! feculares ludos, non quod fieret an
no vel c. denique, vel ec ceeefimo decimoq. nuncupatos
putat .Sed obid magis, inquit,^ plcrunque femei hominis sca-
te fierent vt multa alia , qux raca fune, polf fcculum euenirc lo-
quentiumconfuetudo vfurpat.Hxcille.Quafi vero no.&feculu
honunis,cencumincel]igancuranni . Namztatemhominisin-
celligere fcculum, ne ipfe quidem Domitio Martialis comenca-
tori concedic.Ego fecuium.C.annos incelligo,ac inde feculareis
didos ludos , <£cate vero hominis elfe xxxii). an. ac menfeis iiij.
VI ex Herod.hb.ij.docuimussuidelicec i fingula fecula ternas ho»
minum ztates . Et apud Herod.redte didum trium fpacio xcatu
folicos inllauri ludos.fccularcs . [Rite maturos aperire probas)
Aperire.i.zdificare, exponit Acron. Sed id ego corruptum puto.
Idem Acron paullo polLdecies vndenos annos centum dixit, in
quii.quare puto Aeronem legilfc, non vndenos, fed vt denos, &
lequenci verru,& cancus,non vc cantus, quod placet . Rurfus ide
poUea Ilias turmas referri polfe putat ad Iliam matre Romuli ,
qcF ego neutiquam puto. Eodem loco iuifa nomen pucauir,expo
intq. lulla.i.deorum refponra,cum iuira,fic participium. [Remq.
prolcmq. , Ec decus) Verfus elt hypetmccer.Ccte^t ego expone

rem [Rem). i.diuitias.[ProIfm).i. liberos. [Decui).i.impcrium.
[*.^iixquc Aueiitinum tenet, Algidtiinq. (^uuidrciiii Diai>.ipre
CCS virorum) Hxccarmiii.i ac liquetiaddiiiuni vIque, m.igium
habcniidt ol>riurit.'itein,dt diHiail(.itcm. Porpli.air.l-in. qiKujUC
ex fiipcriorc Irnfu per xeugm j,li,p.irticul.im arcclicnd jm cllc,uc
Iit Ii XV. vintiji preces Diana curat. Aceo quidem modo nullus Hc
fenfus abfqucalter.1 huius piopolicionispaitr.ldcuq. alij,{i,ic
petunt, fed cum verbis priorum cai minurn , (i Diana xqua videc
p.il.itinas .irre.s, curet preces xv, virorum, procurabit, vc illud ,|>-
rogec,pro prurogauit Acron expofuic, non inepte meo quidem
iudicio.Et loiem poctx quandoque modos ac tempora propter
carmen confuadcrc.VItimuni autem verfum Sapphicum cfi Ado
nuojvc .'tcron exponat non video, & Porph.mutilus elt comen-
Ciirius . Ab] autem non chorus Phtebi exponendum putant, fed
fupplcnda qurdam.vt fit ordo, Chorus puerorum pucllarumq. ,
doctis d<cere laudes Phoebi & Dianx, reportat etiam domum
bonam cerc.imq. fpem, ut ego. Sed in hoc toto carmine videtur
popularis elfe Itilus, quemadmodum in Prologis TerenciJ alia ,
quam in ipfo a^u videmus phrafin.

lodocus Badius Afcenfius Carolo ab Villa no-
ua: Antonio a Porta, Clementi Mulato,
Antonio Toledoni, lacobo Phos-
nolo, ceterisq. e Lugdurienfi
pube bonarum literarum
ftudiofis . S .

Dhorcatus fum vos adolefcenres optimi fzpenu-
mero ante hac ad virtutis, litcrarumq. cultio^ (tu
dia.vt ad qus vos & vrbis,& precepeoris veltri au-
doritas inuicec. Nunc veroornatifiimi archiprx-
fulis noltri Ftanclfci deRlioaz illultread omnem
virtutem , probitatemq. exemplar & fpeculum, ad fui imitatio-
nem vos pene compellit. Turpe (1 quidem, ac dedecofum foret
fub tam vigilanti pallore gregem dormitare, quod ne faciatis ar
tem hanc poeticam rurfus iucidaui,& (vt dicunt) regulis profai-
cisauxi. Valete, & proficite . Rurfumexxdibusnoltns apud
Parrhifiosadcal.Od. Anni M. D. XX.

lodociBadij Afcenfi in' Arcem Poeticam Horatianam
familiaris interpretatio, adiedis fere fingulis locis
. regulisaddiicencibus admodum commodis.

H Vmano capiti &c.) Ad operis huius compofiiionem iu»
xta Seruianum prxeeptum fex per ordinem annotare co
fueuimu.s.Poetxvicam.Titulum operis.Qualitatem car
mims.Scribeniisintenii 6 nem.Numerumlibrorucn.& Explana
tibnem , Verum quia Poetx vita in principio Carminum expla-
nata elt, nunc eam fruftra repetiuerirous. Titulus autem operis
elt.Q_.Horat. Flacci ad Pifonesde Arte Poetica inftitutio.Pro
quo incelligendo audiamusDiomede.Poeiica, inquit, elt fidx ve
ijaeq. narrationis congruenti rhythmo.vel pedecompofita metri
qa (trusura ad viilicatem.voluptatemq. accomodata.Diltat auic
PbeticeT Poemate, & Poefi, quod Poetice ars ipfa intelligitur .
Poema autem pars operis, vt T ragoedia.Poefis contextus, & cor
pus totius operis effefti, vt Ilias.Odylfea./tncis. Poematis ge-
nera funt tria. Aut enim aAiuumclt,aut imiraciuum quod Grx-
ci .i. drammacicon, vel .i. mimecicon vo-

cant. Aut enarratiuum,vel cnuncia[iuum,’quodGrxciElKj’nrme'v
. 1 . exegeticon,vel «ircxoj-nT/KtVjapologeticon dnt; Aut comune,
vel mixtum, quod Grxcii(oivo'v,ccenon,vel ^(KTe'v,appeilanc.Dra
maticon,vel adtiuum elt in quo pfonx agunt folx fine vlla poer^
interlocutione, ut fe hnt Tragicx,vel Comicx fabulx , & quxda
Bucolice apud Virg. vt, Tityre tu patuix . Dic mihi Damata, &
ce Quo Maeci pedes . Dramaciciaut Poematosgna funt qua-
tuor apud Gifcos.Tragica,Comica,Satyrica,Mimica. Apud Ro
manos prztexcata,Tabernaria,Acteiana, Planipes, Exegeticon,
vel enarratiuum elt in quo Poeta ipfe loquitur fine perfonz vi-
lius interlocutione , vt fe hnt tres libri Gcorgicx apud Virg. Ee
prima pars quarti . Item carmina Lucretiana. Huius aut fpccics
funt tres AngeItjce,Hiftoricc,Didafcalice. Angcltice eft qua fen
tentix fcributur,vt elt Theognidis liber, Hilloricc qua narratio-
nc 5 ,& genealogi^ cdpoiiunr,v.tHefiodi Theogonia. Didafcalice
Horae. q iii eU

HOK-

.T Varroni^

fl KmalltolSgia,.t Arati.JH C.ceroms. Coenon vel

6?;^. e c ' a qao poeea ipfe ldqu,mr,& perfon jloqaenees m-

[ro^aca,imr,vl eli Teripca ll.as, Sl OJylfea loia Horaee. . & «-
Vr Jil'l Huius Ipecies funtduje . Pruna licroiea, ye Ilias,
* Sceunda Lyrica..! Archilochi, & Horar. Itera nuc que,-
Que eieei i vc Ouid. Farti de qmbus omnibus fuo loco Jatius dif
fereraus^Pto deferipeione Podiicirubnocandoin elt tripUce e(-
fe materiam rcriLiedtiurn , triplicem "'P‘“ P“‘VSia

decorum , triplicem qualitatem, triplicem finem ,& his lirallia .
Materi» M itetia quidem triple. ell.qui hi. noram, bus lignificatur.Ar-

. garnentum,Pabola,Hilloriadequibdsorambuslatlusdlcemu.

o»»;,. fbi . Sumite materiam velit, s qu. fcr.bitis iquam Vitibus ,ybl
t^ e»r, Ste.qun hic taSa funt paucis explicabuntur . i^alitas catrainis
mni, a numero pedum ell hexametra,ab argdmeto didafcalica,rcu do-
scrAtiii ftrinaliSjd tlylo mcdiocris.Scribentis incentio clt Pifones, ccte-
mitnii» rosq. Romanus in Artem Poeticam inftituere, ut dofte feribar,

' &rcripcjcartigenr,doiuu.n. poet£ artem cam diumam,&tam

pauci fllmis dat.im.a cot imperitis tam impudeter vfum •
cos prteerea pfopter ex aftani in caftigando diliacnt?";^

praferri.Quami autem fit poetica Ars,& nomen, poet?
dicem inucnies. Numerus librorum hicnonquiricur^"'*'**

nec fane magtlas,fed vnionum digniiare asrtiniandus hab"'’'’^
moditatem quam maximam, & delitias plurimas i Kam
nam optimam falibus fuis fic condijt,vt nutriat, &deleae°°”"'
mode.Sunc qui in quinque particulas diuidani. In quaru^n”’”'
inquiunt . Poeta vitia extirpat . I n fecunda verbi decorum&
tuic.In tertia rerum quali iatem,& perfonatum decora S-d f ''
mina, item Poem.atos genera, & inuentores demonitrat Ino
ta adores, formam agendi, & quo confummata fuit,doccc
quinta ad diligentem caltigacione cohortatur.Pnma eiijn pt

cipio.Secunda incipit ibi : Sumite materiam.Tcrtiaibi.Resp”'

fta* regumq. &c.C^atta ibt.T ibia non ut nunc.C^mnta ibi
tantum noltri liquere poets. Quas quidem particulas licet non
omnino impermixte , ex ordine tamen perfequitur po«a. li(j
prsnotatis ueniamus ad explanationem .

Se«/»

mvs.

Coinif»

tuet.

us nociuas nerOas ,

C 13 , & errores euellet quarti fe-
mentem vtilem, id cli hon^ com
politionis artem inferat . Et ab
eo t i'io aufpicacur , in quo pri-
mum, 3 c ob id plurimus error c6-
tingerc folet . Modicus enim
error :n principio (vc philofo-
plii werbum clt} maximus fit in
fine . Auiptcacur inquam i So-
refirto , id ert mala accumula-
tione feti aggregatione . ea^ot
eni-Ti, hoc eli foros , dicitur cu-
mulu' feu aceruus, vel a coinif-
mo,id ert vitiofa communica-
tione, feu commixtione fetmO-
nis . Hoirc? enim , hoc ett ceSinos
difirur comunis, fcd quodGra-
ce kinos profertur jldcine coe-
nos dicitur j quia per oi diph-
ihongo Grecli,nose proferi-
mus. Vndeepica-numfubcom
mune, & ccenobita emus e(t co-
munis vita . Sed vt quo occepi
pergam, maximus ornatus rei
ert , V t fit vniformis feruaca , fei-
Symm«> Symmetria, id elt commen
trU furatione, Ob id enim torum
Mundui yniiicrfum opus Dei mundum ,
id elt ornatum appellamus, 9
cum fingul» eius partes bone
fine , totum tamen lortge me
lius ert . quod fpiritus fandus
nobis per Mofen indicauit de
lingulis dicitur: Et vidic Deus
quod elllt bonum de vnmerfo
autem, Viditqiie Deus eunda
qusfecer;’t,& erant valde bo-
na. Vbi (igrtantcr valde addi*.
lur, quia cum lingiiLi efiene bo-
na vniuerfa erant valde bona.
Compofiturus itaque raimro

avHORATlI FLACCI

DB ARTE POETICA LIBER,

AD PISONEM.

Vm A N o capiti ceruicem
pidor equinam
I ungere fi velit, &: varias in
ducere plumas,

V ndique coiktis mebris:
vt turpiter atrum
Delinat in pifcem mulier
formofa fuperne :
Speftatum admisfi rifum
teneatis amici?

ta , atque animo concepta, Co»
tnctdiam abfoluifle fc gloria-
retur. Ea enim bene ptjcon-
cepta nili imperitus fuerit ar-
tifex , facile didum vitium vi-
tauerir . De quo M, Fabius
Quintilianus libro oftauo ca-
pice , de ornatu fic loquitur;
Sorefmos , fiue (vt alij legunt.)
comifmos , appellatur qui»
dam mixta ex vana ratione lin-
guarum oratio, vt fi Atticis,
Dorica , Ionica , ^fiolica tiiam
dida confundas. Cui fimilevi-
tium ert apud nos , fi quis fub-
limia humilibus , vetera no-
uis , poetica vulgaribus nii-
fceac. Id enim cale ert mon-
rtrum quale Horatius in prima
parte libri de Arte Poetica fin-
git , Humano capiti ceriiictm
pidor&c. Dicit autem Poe-
ta ad Pifoilesfic, Sl pidor ve-
lit iungere, id ert annefierCjCJ
piti , humano , Genefis primo,
vbi, id ert virginea, & mulif*
bri , ceruicem equinam , id cft
oblongam, cuiulmodi habet &
. equus , & inducere varias plu-
mas , id ert partes plumatum
allium , membris collatis , id
ert compolitis , & congeftis ,
vndique , id cft ex quacunque
parte animalis ica fupple » ''*
mulier formofa foperne, idtlt

a parte fuperiore. vtpote ■

Otcono.

tnirtm

Credite Pifones ifti tabute fore librum
Per fimilem . cuius, velut sgri fomnia. vanE
Fingentur fpedes , vt nec pes , neC caput vni
lleddatur forms . pidoribus , atque poetis
Quidlibetaudendifempcrfiiit tequa poteftas.
Scimus .& hac veniam petimus.^. , damusq, vi
non vt placidis coiiant immitia ; non vt

Serpentes auibus geminentur, tigtibus agni .

debet

Cu, Ille Cora.t». Lrura

- , , contueri potentis ,

Iones credite hbrum fore, ideftfuturumefie,per!;milf”'’'.’‘’
Icil.cct vih tabu!r,id elt pidurs, cuius fupple libri ,
vana;,jd ell inutiles, & ridiculofie, finguntur, id ell compi^
nuntur,vcluii,id elt tanquain, fomnia, id ert

cic, delinat, id ell terminetur,
turpirer , id ert fine commen
furatione , in pifcem afrutr,id

ert difFormem , vtpote pilbi-
cem,vos admiflijid elt inrro»
miiri,fped.uuni,id ert 'id I^F*'

itandum; O amici Pifortes-f^*

neatis, id efl politis ne conti-
nere rifum ? quali dic 3 £

5 • , , . 1 , — quod minime. EtfismP'"*’®

imus,& haC veniam petimusq. , damusq. vicisfim Pifones non politis uider*

Sed non vt Diacidis cotianr immipin • n—-. .... lem tabulam quin ridcatisiO '

que poema non feruato
ro , atque (tconomi.i fine

ars P o

fihantaitnita , .rgri , id efl lifitninis xgrotantis , & debilitate ce<
rfhril-»'’oraiuis',ita vt ncc pcs,jdelilinu,(i a fummo inci-
ni.u,iic:c.iput,Tdcii principium, reddatur viii fornix, id eft
VIII compoiiciont vnius qualitatis . Di-indc facit ubic^ionem
diccns. l idoribur , atque poetis quidlibet audendi femper
faitxqua poicUas . Cuius ordo eft , ac ii dicant Pifoncs, Ho-
rati , Vetus cti Prouerbium , quod xqua , id cU xqualis pote-
audendi fupplc pingere, & lingere, vel (vt alij Ieguni)ad-
dendi , quidlibet , id eli quamlibet , rem fuit femper pidoribus ,
Bcquc poetis, id ctt piftores, & poctx habuerunt femper potc-
iiatem pingendi , & lingendi quicquid uellent . ergo vi-
(io datur li pro libicooperancur? Reipondet Poeta, Scimus
fupple hanc potettatem fuifle femper piftoribus , atque poe-
tis , St nos poetx petimus, id etl precamur quando quid feri-
bere volumus, hanc veniam, id clt hancconccf{ioiiem,& da-
mus viciiTim, id etl quaii per vices, & mucuojfcilicetalijs pe-
tentibus ,qua(i dicat &nos quando aliquid componimus ex li-
bico hngimus , & ex libito fingentibus ignofeimus (i modo nos
legem feruemus , & illi legem feruent . Sed non ita ut immi-
tia, id eft fera St crudelia, coeant, id eft connedantur, placi-
dis, id eflleuibus & mitibus rebus non etiam (ieve ferpentes,
id elt res humiles , St humi reptantes , geminentur , id clt mul-
tiplicentur autbus, id elt rebus Gmilibus nec Hcvt agni, id elt
res pacificx , St imbelles , geminentur tignbus , id elt rebus fe-
rocibus, St rapacibus , quafi dkat licitum, quidem eft piftori
pingere, & poetx fingere thimmodoin ipfa pidura, St figura
nihil fit repugnans , aut a natura abhorrens , quia nihil aut
pingi, aut fingi debet quod non (itverofimile,nihilq. a poe-
ta introduci quod, aut nocx hiftorix repugnet, aut antique
Philofophix, uccerumq. Theologix contradicat. Nili qua-
tenus poetis permilfura elt , qui affediones loquencium , St
fecundum diuerfos locos fxpcdiueiTas fequuntur philofopho*
rum fententias , atque opiniones . Vndeitn.j.

Cana fida O Vefta,Kme cum fratre Quiriniu
luradabuut. At emfdem quarto :

Hufc^uam tuta fides elc.

Item ex perfona louis iSneid. ) . de Romanis dicit ,

Hh ego nec metae rerum , nec tempora pono i
imperium fine fias dedi.

Qui ex fua perfona dixit Georg. ij .

Honres Komaaa peritura^; regna, sf
Item ex fentenria Epicureorum dicitur .

Krc CMr4re Dtum credis mortalia qutn^uam ,

£x aliorum autem.

rliafce graues Troia femper miferale labores . Item Horat.
emm Diana pudicum Liberat Hippolytum .

Quem Maro Virbium, id elt bis virum fadum dicit, St Pxonis
artibus liberatum a morte . Longum elfet diuerfitarem fabu-
larum recenfere, tutius autem elt maiorum , atque peritorum au
ftoritaccfulciri . Et hxc de fententia St ordine . Quantum ad
vocabula , & filum orationis meminerimus primo loco Poetam
vt elt ad mucneionem aptilfimusjConiienienceruti metaphora a
pidoribus furopea. Nam uterque vfque adeo fibi confentit, vt
& poeta pingere , quod de Virg. dici folec, St pidor rcribere,ut
apudPlaut. Non potuit pidor melius eius faciem deferibere,
non immerito dicatur, (icut vcriufque opus legi. Poetx qui-
dem in fiucol .

Scriher» Vitrides vitulam lefilofi pafeite veTlro .
legi. Et apud Perfium,quis leget hxc ? Pidoris dutem in vj. ^n. vbi
de pidura Dxdali dicitur .

Cluin protinus omnem Perlegerent.

Celeres . Frxtecea vterque opus fuum coloribus exornat , vterque varie-
tati Itudec , St rerum memorix confulic . Nam quod dodis poe
ta literis , hoc rudibus pidor tabellis efficit- Sicut itaque pi-
dor artis expers videbitur fi iuftam membrorum inter fe com-
menfurationem non obferuet: fed Andromaches caput Sapphus
corpurculoannedaclic poeta fi heroas, principes^. viros feri-
pturus rerum vilillimarum meminerit, aucin Elegorum Lyri-
corum ue luxuriam defccnderit. Et ficutille errat dum va-
rias rerum particulas fub vnam formulam congerere conatUr,
aut a natura abhorrentia effingere , aut inter fe repugnantia
coniungcre,ita hic,idell poeta dum res arduas cum humili-
bus, Ixtas cum triftibus veracum aperte fallis commifeet.
Humano capiti , de muliebri loquitur, didurus Mulier for.r
mofa (uperne . Homo enim communis ell generi, fed fce-
mincum Epitheton refugiiinonenimvnahomovulgodicitur,
Cernite. Ceruicem : Hottcnlius (vt dicit Quintilianus inodauo)pri-

E T I C A. 124

mus protulit, altjs cernicei dicentibus . Superne adueebium
dc loco in loco , ad locum dicitur . Spedatuni , primum fu>
pinum cll quod femper motum exprenurn,aut J.itentcm ddi-
derai. QijiJlibcc audendi, non leges quodlibct , quia quid-
libet cum luIublUntiuum per fc plenum cU, quodlibet autem
adiediuum non fine fubliamiuo ponitur. Cetera maiiiu-fia
fune dummodo meminerimus illic: Sed nonvt placidis : Foe-
tam aggredi vitium inepexdlgreflionis, de quo ui frquciuibus
latius dicam, Sc alios legere audendi , alios addendi , it dvcriur
cU Icdio audendi veriorq. fententia . Nam non omnes quod
Concipiunt exprimere poifunt,vt patebit ibi: Et futtalfc cu-
prcllum Scis limulare. itaque licet quidlibet audendi Icmpur
fuit xqua poceiias , non tamen addendi . Non linc dclcCtu
autem poluit Poeta ea qux in textus habentur animalia .
Nam ferpence dicuntur a ferpendo . ferpens autem penitus
humi ingreditur, aues autem quia fine vix limite infiibiime,
quo uolunt auolant.intelhgic ergo humillimum genu:i,&al-
iilfimum . Tigri autem nihil ferocius aut concitatius, a: agno
nihil imbellius auc placidius . ijs ergo res fummoperc repu-
gnantes inielligit, ucut ferpente,& auc chara&eres maxime
diltanies .

Regula qux ex hoc textu elicitur efi hxc.

Compoficurusjfeuconfcripturusquodiibetopus fic remo-
mnem excogitabit , excogitatam difponet , difpolitam ornabit,
vt nihil monlhi fimile ,aut repugnans in eo fit, fed omnia fimi-
lia, atque inter fe quadrantia .

Tria ergo primum fune neceffaria ; Materix totius excogita-
tio , atque inuentio . Excogiiacx aptata ceconomia , feu difpo-
fitio . aluer enimin poemate, aliter in Hiftoria locabuntur res
narrandx , & difpQlicx exornatio , in qua elegancix , Hi decori
habenda cil ratio.

H Vinario capiti) Non foium in omni vita, fed etiam
in oratione nihil clt difficilius , quini videre quid de-
ceat, w{*ir6v Grxei vocant , noltri decorum. Cuius
ignoratione, cum in fencencijs,tuiii verbis peccant, nihil x-
que vitandum, ac contraria. Vitabimus autem fi ludicium
confiluimque adhibuerimus . Qiix veiuti gultus , atque o-
dot , nulla poffunt ane tradi . Sed ea adfequimur via , fi ra-
tionem quandam alte petemus, pleraque ponderabimus, &
locis temporibus , perfonisque dicenda linc, accommodabi-
mus . Maximam in primis curam exigit fii^io , in qua itis
feruari necelTe ell , vt aut qualia fuerint , auc fint , auc qualia
dicuntur , & exillimantur , auc qualia efie expediat , referan-
tur. Eli & fuus conueniencix labor adhibendus, vt qux in
naturam cadunt, fingantur, illius ordo non perturbetur, nec
rationalia cum ratione carentibus conjungantur, nec contra-
ria copulentur, nec ab artis abfinc redliiudine, omnia eodem
tendant, ab ijfdem proficifeantur partes magnitudine , natu-
ra qualitate conuenianr, Si Achilles iracundus, inexorabilis
exlex deferibitur, facile a bello abihnebic Grxeorum omnium
precibus non Bedlecur , fua in bello muni.i non prxfiabit , mon-
llrum erit , & fi Patrocli morte non agitabitur , ni Hedloris ca-
dauer circa moenia raptabit, ni ad Patrocli fepulcrum Troia-
nos madabic • Erit contrarium fi Tirefias fuam deploraueric
cxcicaiem ,fi Polyphemus arietis fortunam non laudabit, quia
cxcus . Nec vitio carebit rurfus poema fi pius Aeneas cum de-
fpe [ucandxpatrix deciderit, non patrem , vxorem, filium tu-
tabitur , non facra fufeipiee , penates cufiodiet , fi ulla frange-
tur cempeliace, fi clauo fixus cupidinis, a Didonis finu auelli
non poterit , fi denique pacem , rogatus negaueric . Ne ergo
inter fe pugnantia licenciofi poetx efficiant, fed uenuft3ie,&
proprio decoro conformata defcribanc. [Humano caprti cer-
uicem pidor equinam, &c.) Naturx imitatio efi pii^ura,cu(
ni refpondeac , portentum faciet , non pigmentum . Rifum ,
inquit , concitabit pidor, fi tabellam propofueric , effigiemque
effinxerit, qux muliebri vultu, & equino collo fit, corpus ha-
beat plumis oblitum, definatque tandem in pifeis caudam . Ea-
dem elt ratio in poemare , ut , ni quadret undecunque, rideatur
merito, & explodatur. Bene poeticam pidurx comparat, cum
poetanihil aliud fit, quam loquens piffor, & pi^or, mutus
poeta. V terque oras, regiones , formas, fpecies, pugnas , acies
remigium hominum ferarumque motus effingit. Vnde pifto-
rum, poiitarumque portenta, qux de inferis traduntur fingun-
turque,uocat Cicero . uterque pingit , fed poeta felicius , cuius
colores tempore non rcncfcunc, non tempefiacibus obliteran-
tur,nonvi vlla delentur, fed xtate tanqoam igni aurum red-
duntur pcetiofiores. [Amici) Etiam irridebitis. [Vanx fpe-
Horae. q iiij cies.)

Qjflilet.

lANVS

H O R-

1 IdrffonMia. Omnium qui .idtrtGb.dot™.™.» VI-

Sotera Deo aSmonemur mfomma m .pfo

S.i'|;r^m6ru2;dmm”mi\qMfuvn^

, qSuSi

■ fn-mi armcere videtur irruere in fe paffit vaganres formas a
uarur/.feu magnitudine, feu fpecies diferepantes . Somnia
rouieiianimiinaxinie pendet. H.ncfit, vt virtute ptldiri me-
‘ l,L videant fomnia apird etiam vigilantes meliora

animo veleorporeaffeadcterioraeoneipiant.vr Sthommes

■ morbo labor., niis propofita animi funi viliofa . nee propter
corporis perturbationem animus potem quiercete . [Hngun-
tur rpecics.) Quicquid ufquam cxiUit , fubftantia elt .nam
accideniium proprie efle . ell alteri inherere . Sublhntia aut
incorporea elt , aut corporea . H*c vel anima carens , vel am-
inara . Animata aut fenTum non habet , auc fcntic vt animal a
quod aut irrationale eft , aut ratione , vi homo , qua fpecies elt
dida a noltris philofophis fpecialilfima , quod ita fit fpecies ut
. genus efle non pofiit . Species ergo ea efl, quae dicitur de miii*

' tis qui numero tantum difcrepeni. [Vana:,) Qiiodnunquam
fine. NatneornmquinoniuntjiiuilacU diffinitio, &qusnon
diffiniuntur , fcientia non pofluni comprehendi. [Vni torms .)
JsJamvniufcuiufque fpecici vna elt forma fubHantialis . For-
ma aut fubllantiam denotat, auc accidens. SubUancialis elt quat
datelferci. Accidentalcsinfinit® lont. Nam vtiiuerfaeres
confiant ex materi3,& forma , & a forma vnumquodque appel-
litur. [Piifioribus aeque poetis.) Frouerbium de poetarum li
centia, quibusinipune videtur licire, vcfuo fingant omnia ac»
bitracu.fedlpngefecus elt, neque cnim libera datur poiefias ,
.verum circURfcripci quidam fingendi ambitus conceduntur ,
pr*fcrnm in fingendo, in quo magna elt ratio .adhibenda. Fa»
ibulrenimli aurium mulcendarum tantum gratia fingantur, &
jiihil fiibfic bonte frugis, vel fakem ad communem vitam, meri»
co eliminantur . 111« qu« in fapientii facrario excogitats funt,
ad quand.im virtutum fpeciera hominis alliciunt inielleftum .
£cde«auc.irgumcnro fiftofunc,& per mendacia totus ordo
contexitur, aut veri fundantur foliditaie, quod perfeda qu«-
dam.&compofita proferantur. In illis nihil magnum, nihil
arc.irium. Hs omnem continent philofophiam . Verum &
ipr« , in aliam fcilfe difcretioncm,diuiduntur. Aut enim narra-
tio per turpia,& indigna nominibus, ac monfiro fimilia compo
. Jiitur. Q.ijodipfum fieri verat Placo, auc facrarum rerum no-
tio lionefiis te^la verbis ,& decoris vefiica rebus enunciatur.
Quod fede Orpheus, qui fuorum dogmatum myfieria fabula-
rum intexit in volucris, & poetico velamento diffimulauit . Ad
CUIUS exemplar Pythagorasfuam ipfe finxit formauicq. philo-
fophiam. Neque enim natura nudam fe apertarnq. «quo ani-
mo oHendit patitur, ne vulgo indignis manibus accreaetur. Sed

«nigmacum nodis, & figurarum velamentis gaudet operiri vt
a fohs traactur fapientibiis . Hinc Pythagoras quibufdam
pr«cfpcisphilofophi« velauic.hinc .i^gyptij pro templis fphin
.ges apponebant, hinc Numerio pliilofopho quod Eleufina fa»
interpretanda vulgauerat , fomnia prodiderunt Eleufinas
Ueasproledasm lupanari pr-ofiarc pofcinumias. Esergofunt
fahu.a? altillimis plen« mifierijs, rerum fecretarum contem-
plationem cotiusq. naturs cognitionem com'pleaentes. In
his fe poeta exerceat, huiufmodi Socraticis agatur furoribus .
quicqiiid haufurus fit , hinc hduri.ic. quicquid finxerir,hinc de-
duc.it.nefua temere immifceat, ne ferpentes auibus coniun-
pc. ^littoribus) Manet in incoepta metaphora ,& refpon-
liuncula. [1 etimus veniam.) Non placet Acronianum illud,
vtvcniDm petamus ranquam poets, demus tanquam critici,
^mpotiusinnuilleputovcalternis vitijs ienofeamus, & eo»
fimi oheegjmus ,,tq„c ideo (vieif-

dn>eumur“K‘'"°‘^^"'’'i!™ quafi debitum red-

«de;'e.„ce,dmeePpe,fi

f e non omnia conuenien»

A T I I

tiar percepta mente , cognitioneq. complefli . jy..
nihil habet ordine pr«fiancius,quo fub!.no,omniah 5 :r*
ncccife cfi,& m veterem confufionem antiquumq. cha
uancur . Exercitus fimul ac turb.ari capic, profligatur
effingas, neque quxquc mcmbr.i fuis locis dilponas
facies, poema hocipfo ordine carens fluitat,& tumultuant
funt sdificacuri, licet faxa arenam , & qus ad opus funcn
ria congeirerinc,nifi iJlis collocandis , difponendiq. adhib*''^^'
artificium, nihil prxclari operis furget . bi pro veltibulo cur*"'
Ium, pro aula lararium collocanntjnoii hsc folum membr'' ^’
omnemdomum perturbabunt. Sic qux poeta meditetur

tumlibec magnas adferat cogi canones, Scdiuinacongetacr*"^
ta,nifi magno ordine fuis qu«que locis fiatueric, meditata

ferit, flcinlecommifiadeuinxerit, cumulum rerum faciet at
congefium . Difficile elt fuo omnia loco difponete ad
magnum adfert auxilium merat)ria,vt quxquifquedidturusc^*
cipiatjvbi conucniant, videat, nec diflona alienis locis € 011006 °”
inccpciucobluus.iongiusafinevagecur. Licettamen arnace-
ria digredi paullum,& in ipfo itinere fi nop difcedere, certe de"
fleiaere,ne lefior fimilitudinis fanecate fatigetur, qui tamen fal
leiidus elt ne fentiat fe abduci , fe ratione ipfa deferri putet at
que hac pocifiimum in te, magna funt ingenijs frena adhibenda'
nevelun iegetesfacunds, & vberes emittunt herbas frugibus
inimicifiimas , lic illa , quamuis magna , & vtilia , aliena tamen
gignant .

H Vmano capiti) De inxqiialicate operis loquitur, &
djc ptscepium feribendi poema. Ecpriiis priceptum
elt dedifpofitione ,& conuenientia carminis. Scribit
autem ad Pifones , riros nobiles, & difenos ad patrem & fj,
lium , vel ( vt alij dicunt ) ad fratres . Capin autem comparat
poema, quod fine oeconomia fit piifiurx ciufmodi fimile.qua
habeat ceruicem equinam, &diuerforum animalium membra
& pennas qux perfona delinat in pifcem. [Et varias inducere
plumas.) I mponerc plumas vanjs coloribus natura floridas,
vel varios diuerfarum auium colores . [Vndique) Exdiucrfis,
fcihcct animalibus . [Collatis membris.) Coniun^fis adfupe-
riorem,& deferiptam formam,vt habeat humanum caput, &col
Ium equi , & caudam pifeis . Et multum prxcipit conuenieti-
tiam, poetam feruare debere. [Atrum) Fadum, magnum. [De-
linat) Finiatur . [In pifcem) hoc elt in mannam beliuam .i.pi»
fincem. [Formola fuperne) V i lacie fit formofa mulier inferius
autem monfins varijs deturpetur. [ Superne) Superiore patte,
vultu & ceruice . [ Speiftatum admifli rifum teneatis amici .) Si
fueritis adn.iffi ad fpc(ftaculum,6 Pifones non ne rilum poteri*
lis tenere ? VeJ Ipidtariim admilli , id efi quali ad fpcdanduin
inifli . Et efi fenlug , Si admiffi fueritis introire ad fpedandum
tale animalpidum potentis rifum tenere oPifones? [Cuius
veluc «gri fomnia vanx Finguntur fpecies .) Qui non habet
ordinem, cuius Ita vana funt (pccies quemadmodum «grotan-
tuim fomnia, qu^ videntur habere imagines vatias . [Pes) Finis.
[Caput) Principium . [Vni reddatur forme) Vni corpori, ut ne-
que principium conucniat, [^qiia) Pro ^qualis, quali perofa-
icdionem,ica vt alter rcfpoudcrit . Efi, inquit,potelta',lfdnoii
vfque adeo vc iniqua fingantur. [Scimus) Hocicaefle.[Eth.inc
veniam petimusq. damusq. viciflim.) Sicut nos licentiam conce
dimus alijs fcribere,it.i nobis pelinius licere Pecimus.qualipoe*
J? , damus quafi cn tici . [Sed non uc placidis .) 1 c.i debemus ha-
bere licentiam fci ihendi, & lic debent clfe artificiol a poemata,
vt non mitia adiunganiur afperis immoderate . [ Gcnnneniut)
lungaiitur.

TiVmano capiti) Hunclibrum , qui inferibiter deArtepoc
^^ti.a.Ad Lucium Pifonem, qui poHca vrbis cufios fuitmi-
«t. NamipfePiropoefafiJir,& fiudiorum liberalium .mn-
.A^S^^f^librumcongellitprccepta Neoptolemi de Ar-
te Poetica, non quidem omnia, fcd emincnciffima. Primum

pr^ceptum efi «-tf' tks «itoxouT/ac . Nam ut pi(3or,fi humano ca-
piti , equi dederit ceruicem , eamq. noluerit decorare pennis, &
inferiorem partem membrorum exprimere pifcis tffig>f >
riorem vero mulieris exornare fpecie, videbitur quod valde
tra naturam omnia, faciat , ita poetices ornatus caufa,li pl''*
quam exigit maceria aliquid inftitutum ornetur, coiiccnini- [ ‘

fum teneatis amici ? ) Percontantis ell hec vox , & pr^opirnt'*
vtique ndcri oportere. [Piftoribus atque poetis qu’dl'bcE au-
diendi femper fuit ^qua poteftas .) Sequens pr^ceptum dl

mnes quidem poetas potefiatem h.abere fingendi , ita vt aliqi^'.
faciant, nonvtvehnc cum auibus ferpentes, vel cum "*
gres lungcre , ^

pifo-

ARS P O

P Tumes Cali>hiirnioruniCrtgnomcn,rximi.ifamilta, viriq.

(, x eaplurcs , maxime poit hellmn Macedonicum , nuer
uuosUcms CalpUurniusPiro.C.Caifans focer,&C.
l>Ho Ciceronis gener , Prioris memmit PlutarcUus in Carlare,
Luctioris ipic Cicero de Claris Oratoribus, ^cd ego in.i*
Imii detisquifub AugiiUouixcrcPilonibus. Lucio acCii.ui-
r,s coiilularibus mtclhgere . De Lucio plane intelligu Porphy-
rion. Fili3,utuocarinonlcg.int. Itaque ad patrem Lucium
Ihfoncm , at eius filios fcriplifie fatis claret ex fequentibus poc-
li uerbis , Maxima pars uatum Pater, &iuuenes patre digm,
ubi inepte meo iudicio Acron exponit, magtUer & difcipuli.

Ab imtioautcm huius operis idem exponit, ad patrem Sc:!!-
lium,uelut ahj dicunt, adfratres. H«c ille adeo nihil apud
huncccrcictt.

AiCfiN. -g-^OUquam Poeta animadueriit in cos, qui malam oecono-
\J miam facientes, compolitionem ex uarijs argumentis re-

JL rum non cohaerentium, aut inter fe repugnantium , aut a

natura alienarum , aut ex diuerlis charafteribus dicendi coacer-
uant,nunc reprehendit eos qui propter oftentaiiqnem ingenij
fui ad id, quod maxime natura afpiranie polTuni inutiliter di-
grediuntur: aut qui gtaucm materiam nimis delitiofis egrefli-
bus in Ufciuiam trahunt , & dicit : V nus & alter pannus , id elt
una & altera pinnofa , idett ex uarijs frultis ac particulis rerum
Ecbalis : hoc elt digreffio, pannus dteo purpureus, id elt particu-
la per digrelfionetn addita refplendens , & iuxuriofa , qui , td elt
ut fplendeat,id elt relucear, late, id elt ampli ter, aiTuitur , ideltpn-
utiliter, 8 £ inepte anneditur, plerunque,id elt vf plurimum , ucl
frequenter inceptis , id elt exordijs , grauibus , id ell res graues
pri fe ferentibus , aut a graui lumpcis, dc pioftins , id cft polli-
ciiancibus,& profitentibus, fcu pri fc ferentibus , magna , id
elt maenarum rerum alciloqueruiam , cum , id elt qii.mdo lu-
cus, id elttiluaincediiajDiani, id elt ilhus Pes uenatricis , &
uenati.oms,&cum,idelt quando, ara, ad quam facrificaban- ,
tur infantes uiui , Diani defcribicur . & cumambuus, id elt cir -
cuitus , aqu£,id elt alicuius fluitij aut annis , properantis , id ell
amcenius decurrentis , aut cum fiumen Rhenum, cuius amce-
niliimus eit profpeftus propter ciuitacum, caltellqrum, praeto-
rumqae varietatem, & ornatum , auc arcus pluuius, id ell Ins,
Mille trahens varios aduerfoSole colore, defcribicur ad olten-
tationemj&fortalTis graphice at que diferte, fed nunc , id ell ta-
li tempore , non erat locus , id elt opportunitas , his , id ell hu-
iufmodi rebus defcribendis ,& fortalfc, id cft ponamus acafiJ
quod tu fcis fimulare , id elt ad viuum , & ad fimilitudincm rei
naturalis effingere, auc depingere jCupreflum , id ell arborem
priamcenam, & ad hortorum deluias propter fragrantiam , 8 d
Lrondiuni decus maxime . idoneam . quid hocfupple conducit ,
& prodeft tibi ,fi is ipfefupple qui pingitur a te , 3 Ere daco,id
eftmercede foluta , enatat , id elt efluftibus natando ad lutus
euenit expes , id elt fine aliqua fpe totus miferabilis , & mce-
lliis , & nauibus fraftis , id elt diruptis , & fubmerlis ? quafi di-
cat nihilinnuens confimile in re Poetica clle, vt dicam Am-
phora coepit inftitui , id elt vas magnum coepit fieri , rota cur-
rente, id elicum primum figulus rotam in gyrum traheret.
Cur vrccus , id elt uafculura exiguum , exit, id elt in exitu , &
in fine conrpicitur>hoc ell, cur tu tam grandia, & magnifi-
ca in propofitjone tua polliceris , 8 i tam exilem , atque tenu-
em compolitionem perficis ? denique , id ell vi tandem aper-
te, 64 vno verbo dicam quoduis fupple Poema, (iue Syntag-
mafit fimplexjid elt non pannofam ex varia digrefllonc,&
vnum ,id ell vniforme,non altifonum in principio , Sc hu-
mile, aur deprelTum in fine. Per quas concludit inutilem di-
greffionem , & ineptam rerum, fty lorum ne confufionem fum-
, mopere vitandam. Apta autem digreffio tribus modis fit,vc

Digrey» quarto Q^qinciliani colligitur. Aut probandi alicuius gratia .
fmajua vtdefcripcio portus in primo ^ncidos , ubi dicitur, Elt m fc-
celiu longo locus &c.ad probaJum uerifimile elTc naucs ^neas
illic occulcatas elfe cum Tyrij ceteras comburere parent . Item
dcfcripcio nauis in quam defccndilTc iiTus ell Turno /Eneas in
nono , utucnfimilc fit Turnum e confpeftu ^neas (ic ablatum
elfe. Auttranfitionis gratia, uc uidelicet congruus fiat tran-
iicusde materia in materiam, ut Ouidius in Metamorphofi ,
fluuiosdefcribitjUtpctcos in uarias macerias ingrediatur.
Auc denique apparatus gratia, qui tunc contemnendus elt, h
uel ad oeconomiam , ucl ad principalis argumenti declaratio-
nem facit, ludefcriptiocoiiuiuij Didonis in primo Acncidos.
Fit itaque apparatus huiufmodi , ucl rei fimihs adduftione , uel
Pathica acclamatione , uel dicendorum apertione . Quod er*

E T I C A. tiS

go nccflTarium elt ,.iut non alTcftanrcr ineundum , pritcrmiiti
noudcbcc. Itaque noadamn.it l’occa (i quis , auc lucum iJia-
nx,& illic auium concentus, Uerb.irum Ipir-inirur.i , Hiuum
ornatus, arborum vmhras, & fpccimen, riunnin* trpuluin inur-
nuit fontium fcaturigincm , animalium dcpaleciumm nuero-
rcin , atque id genus alias .nmoenitates defcriberct , mli tunc fa-
ceret cum non clfct his locus , & ica de icliquis . Vtmir autem
Poeta quibuid.im vocabulis lignaiuer . Non enim line ra-
tione dicit purpureus pannus , qui prarter ceteros lucet , fienon
d;cic quod intexitur, fed quod alluitur , vt oHcndercc non de
contextu, & principali argumento rei, fed extraneum cHe .

Nec fine r.atioac dicit lucu' , id elt filua inexdua , qua; propter
religionem lori non csditur,8t ita plurimum oi'n.atus habet,
nam in lljl uhi al ca ferarum , & volucrum concentoi Jum dici
poceft. AfTeftanter quoque ara Dianx deferibenda dicitur,
ad quam magica a-te infantes viui ex maternis vifccnbus ra-
pti natabantur . Ad quam etiam Agamemnon Iphigeniam fi-
liam fnam legitur trucidafle , auc, quod Seruius afleric ,cum oc-
cifa pro ea cerua ad Thoantem regem Tauricx regionis con-
fugiffet, facetdosque Dianx Diiftynn® fafta efiet , & Deam AraDta
fecundum morem l^inguine humano placaret, agnouic Oreltem •

fratrem -qui leuandi furoris caufa cum amico Pylade Colchos
petierat . Vnde latus patet ad digreffionem campus . Quis enim
tam Herili ingenio, vt non moueat parthos ex materno vlula-
tu,ex infantulorum innocuo cruore illic fufo ex fa crificij enor-
mitate, ex IphigtniEcafujex Oreftts inopinato acceffiijcx Py-
ladis amica affillentia,& ex fexcentis al.jsfh» igitur res plu-
rimam digreffionem patiunt ficutfluuiorum ambitus, maxime
Rheni delcriptio , qui cum inter Gei maniam , & Galliam ad
Oceanum Britannicum defluat, plurimos meatus oitcndic.

Quod autem licit Rhenum neutro genere, elt, quia coniungic
hoc nomen flumen . Fluuiorum fi quidem nomina tunc mafeu-
lina funt quando fubaudiatur , auc .apponitur fluuius non flu-
men. In deferiptione quoque arcus pluuij plurima potelt ef-
fe digreffio. Egregie autem dicit. Scis fimulare, id elt ad fi-
mdirudi^-m rer natliralis efiingere ,qux prtma virtus, & pifto-
tis , & poet* , & oratoris . vnde Quintilianus in oftauo in ti-
culo de ornatu, Magna virtus elt, res (dc quibus loquimur) cla- A**
re , atque vt cerni videantur , cnunciarc , atque huius fumm» ^•^re .
(ludicio quidem meo) virtutis facillima ell via. naturam in-
tueamur, ac fequamur . Omnis enim eloquentia circa opera

vita: ell. Elt autem Graecum prouetbium fumpeum a piflore,

qui cum egregis fimulacrum cuprelTum , eam omnibus operi-
bus fuis immifeuit . quod ineptiffimc fieret, fi arbor ad dclitias
iiiuenta in re triftiffim a vtpotein naufragio defcriberetur , Sic-
ut enim videre eft apud Petfium , & luuenalem , folebant qui
naufragium fecerant fc in trabe depiftos portare, & piifta fc
tempeilate tueri, ne femper congerentur fuoscafus expone-
re, &vt commiferationem fui excitent. Confimihter quoque
qui molliculos habent numeros , aut felices metaphoras , auc
congrua epitheca, aut fonoras voculas, aut graueis fententias,
aut faceta dideria,aut vtbana feommata, aut lepidos Tales,
aut alias qualuis Veneres , auc Charites , feu Gratias , eas vbi-
que plufquam fatis, oftentat, nullumque carmen conficiunt, in
quo fua Venere non vtantur . fed ( vt Quintiliani verbum elt )
affeaatus, nimiusquefucus fummopere vitandus ell : prxeipue
vero quoties importunus ; atque impertinens fuerit . Expes di-
citur fine fpe,delticutus, & defolacus, & habet nominatiuum,&
vocaiiuum lingularem nominaciuum , accufatiuum , & vocati-
uum in pluraliT Quod .autem dicit nauibus fradis pluraliter,
facitadaugendam mifcriam ,ficut Venus in primo Aineidos,
Nauibus infandum amiffis , cum una efiet tantum amifia Am-
plior.! elt vas 3mplum,quodcircunfertur quafi ex latino, & grx»
co, Nam amdiciturcircum , &phora latio , vt Reflans: fero .

Vrceus vafculum ad recipiendum oleum . Innuit ergo vt quod-
uis Poema fit fimplex , quo ad Itylum : & vnum , quo ad mate-
riam . De llylo autem, & materia locuti fumus in priambulis .
vbi docuimus triplicem efle Itylum, qui triplici matenx cogruic.

Nam res humiles humili, mediocres mediocri, & fublimes fubli
mi competunt. • ’

Regula .

Non igitur rem grauem aufpicati,aut grauiter dicere pollici-
ti, res leuiufculas , auc quantumuis fplendidas deliciolas , quan-
quam enim adeas nati videmur, imperiinenter ingereremus, ne
cefie enim cft, fit quoduis fimplex duntaxat, & unum . Quo cir-
ca cauenda eft ollentacio ingenij in re minus apta , ut aptiffimo
docemur hic exemplo .

Inceptis

r N'croii! HMibusl Mignlim pofmjtis vilium t(i,,.bi gran- lur . 1 n magno pniima.r «ccITus debemus adrpc,,,„
r a.. , r„ miser, f. excelfus f«ere. & egreil.ones .m- relic.endas ame., pro bono colo.e.excrl{„,a, J, '8'« ,T

Tdn»rOToiimIi7miliria"exM^^^^^ Kbc.endas aures, pro bonocolo.e.excrl{„,u;^[”S"' .^»,5,,

P^locos peeiberm. eO,.,mm,e. -0 Deta dmn ,u, ft„e„m .^^b,,,e,„

fuppleabu.ferrS;"''?-".

mjipnnc^ t>i.. *• L' Wa,

manos) Rjuoj pe,., ’ [''"a,

cut,etcs.(Ao,b,ms)S°‘''"'-

[Pluuius.jld ell i, ""«a.
[Aurfluraei R

taiob qun m.!xime hac ,n re precatur . n.mimn ingentum cn. fcnbere Ho culo, quoldan, .n.erponun, . 2eug„;™'»P«.t,

iinperac?nonpoflit,8liud,cij inopia. quod (i flofculos quof ri . Ordo elt, pannus aifuiiur qui lplcndeac,nbp„ '""ittio.

dari abdiderin”, putent ab eruditi, ptobati . fed cum illtufmo aconomia.fed tneongtua. cum lucus «c ara defc„y ‘.''t*»!

didefcripcionesablinc apropo- Juoolf ai, ...r..: .

li!o, Vicupcrancut . Hi funt poe- Inceptis graulbus plerunque,& magna proklsis
ts illi, suos pingue quiddam fo pprpureus , late qui fplendet , vnus ^ & alter
nare au Cicero, quorquei»^' Affuitur pannus ; cum lucus , & ara Dianx,

quales vocatu Seneca. Non ne- r . '

garim tfi donanda eiTe ihgenijs Et properantis aqux peramoenos ambitus agros,
multa, fcd codonanda vitia fune, Aut flumen Khcnum , aut pluuius deferibitur arcus .
non portcnra.yirg.Georlib.iij. ^ forfalTe CUprclTum

fodm 1 mmerismec Mgmmdiil Hmulare. quid hoc! fi fhais enatat expes
tius. idemfade in Fama.& in Nauibus , xredato qUi pingitur ^ amphora ccEpit
fui-scaulogis . Lucanusinpro- Inftitui ; currente rora cUr vrceus exit?
itgii^gistiiii Denique fit . quod vis fiiiiplex duntaxat , & vnum .

genere fune omnes locorum, op

[Auifluraen

dumfl.menRhrnu“5,i“"«
«o. Salufl iu hilloS

Dani.biumhabet.[StI|„";5

erathis locus) Vt de i,, ,

r--K.u— “'^poffe,

fcnbere, quaruliquis r/rr> .

ru,Noeta.I„cus:J.l;::^;

pidorum, temporum deferiptionej, qui fi nimium luxuriarinc,
fune d.imnand 2 . Sunt & argumentationes, ne poeta non quic-
qmd, poteit dicat, fed quicqmd decet, nec argumentis argumen-
ta cuUigat,& probationes,quafi nihiJ fatis firmum fit, probatio-
nibus firmet. Nec minus digrefiio fitin elocutione 8i qusdam
poetica eiiagatio,cum pius bjeimus,^ conueniat . quale ell Vir-
giiinnum illud,

Sum cal’ti poiutre capi , EtLucan.

T emporii anguTli manftl concordia difeoti ,

Meflala aiebat in eo carmine Virgili.ino ,

apud dura ojfatum eft irania Troia ,

K«i:iarH , Aenea^; manu y\[iorta Graium Ejcit
Hic Viigiluim debuilfe delinere quod lequirur .

Et \n decimim yefiigiu rettulit annum .

Sedhicpcieciscondonancur,nec,c3m psruiSjdecet, maculis
offendaris, dummodo ratio, &quidameuagandi modus adhi-
beatur, vt fcquentia prioribus annexa vnum corpus efficiant,
quod non faciet poeta, fi grandia profelfus in varias eetedie-
iir defcriptiones^^ & pollicitus ardua, tcmpeftatum aut pluuia-
rum tenui occupationc occupabitur , quem iure figulo compa-
rat Horatius , qui cum amphoras cttpic, vicem effinaat
[Afluuur) Pro panno flofculos oftendit , exiguasque deferi-
ptioncb.quiiicct purpurer preciofe quefmt, non

berc/edquomamb,ntf„'£-
irieo introduxifli.rEtfoJ^
cupreflum) Irrifio pifto.i,
lUldam qmnihilaliudouamf
preflum noUerat depingere . Prouerbium e» in malum pifl “
rem,quinefciebat aliud pingere, quam cupreflum. Ab h°'
nau/ragus quidam petiuit, vt vultum fuum exprimeret ilis
terrogauic,num ex cuprelfo vellet adijet aliquid, quod prouc^
bium Ijrscis in vfu efl.nam naufragi ad mifericordiam coui^
uer.darujcalus fuosin tabula dcfctibunt . vt luuenai.

V/m rogat, 0“ pi^a fi tempeliate tuetur .

SimiOare.i (jc^co ,pueibio vius eltjquafi fcribere.[Quidbocl
Quid ad naiifr -gmm qui dat pecuniam vedeferibatur^prefe
pertinet ? Ita ergo qui fcribit,nifi opportune fcripferit, non libi
comparat gloriam, Iscuc ilie qui male cupr* fluni depingit. [Am,

phora cerpu) Hic quidam dicunt prxeeptum aliud elle,alijeurn

dececonomia adhuc loqui . [Cur vrceus exiP) Id efl,Cuniam 4
gnis incipiasjcur m minora defillis? cur vile fit opus tuum ? & clt
translatio a figulis . Rotam autem dicic, qux cum voluKur,vjfa
finguntur a plafte. [Denique fit quiduis fimplex duntaxat, &
vnum) (^uicquid vis feribere, fimplex fit i.ccepc® maceris, &rio
dum finitK non debes aliam adiungere .

I Nceptis grauibus) Praceptum cercium eft natura quorun- n
dam poetarum peffima,qui incipiunt grandia deferibere, de-
inde m locos communes exeunt qui, licet boni fine, tamen ri
dencuracluperuacui habentiiinifiloco pofitifint. Purpureus
late qui rpiefidt-Jt,vnus & alter Adfuitur pannus . Perhoc, lo-
cos communes bgnificac. [Aut flumen Rhenum) Non dixit ee-

'‘P’" S^andix) E;ghK

non pollicMnsur. [Magna) T^^um ^maglirproTcffis”’? Ari fl™' '>”''™bno Rhenus , M neoiro hoc Rhenum . quia hocdl

S;"utuHph“"u,Iro)r

aatcutur.lphigeniar & Orcllis aduencu cdcbrata.qu.bus illius
jiniulacrum in falce hgnorum ablcondiium auefluin elt , vnde
Farccllitus Diana diSa . Lucum dlxic ob Ariiiam , vbi illi lem.
pium iJihcatura cll. [Rhenum) Neuito genere protulit, nuod
flumen dixerat. Dundebat olim Galliam a German,.

„ ... Galliam a Germania nuncGer

manorum virtute «cinis locis occupatis, mediam pene interfe-
catGetmamam.c Rheticis aipibus otius,fepienitlMah oceano
mirceiut. [Ateus) Aut tetum naturalium naturam vultollenta
te fcitc . [ er atiam Dianie vult imelligete res factas Horatius
quas vult poeta ulientate callete fe. [Rluuius ateus) Irin mid ‘
* '■ "ittl introducunt, cum aerum

eft in malum piftorem, qui nefeiebat aliud bene pingere quam
cupiefium. Ab hoc naufragus quidam petiuit , vc fatum luum
exprimeret , ille incerrogauu, num ex cupreifo vellet aliquid
adijci.qnod prouerbium Gr^cis in vfu elt. [Amphora capit
Inltitui currencerqta,curvrceusexigit .?) Hocdicit, quarecura
de alia materia inftitueris fcnbere, alum efficis? quo modo ri-
dendus eft figulus , qui cum dellinaucrit amphoram finecre , vr-
ceumcfficint.

— - . ....lisi II4LI uuueunt

flvs, quod Itis indicium eft abris f.

tottititns globos. [Cuptef..

T Inceptis grauibus) Aliud praceptum Dooern/m ■

I tune inducendam efle parabolam

ailr n^r-sl.tNl- «... i.r ‘ ’

F Ortaflecuprefliim) Simtt!.ire cupreflum , Acron admonet
prouerbium eflea quopiam imperito pidoreortum qui
pr.Kcer cupreflum nihil nouerat pingere.Concinne vfurpa
bitur 111 eos, qui quod didicerunt , id vbique imcmpc-ftiuiter in-
culcant, cum ad rem nihil attineat. Vide item Cceiium libro deci
Ri^tio,capice trigefimofccundo .

/" ^ V ta Poeta docuit malam ceconomiam,inepfati) exagge
f‘'^cionem materis, difeordem rerum coniunicationem,
'^pertinentem digreffionem vitare nouitquc nemi-
c crihere,quie3demvitiavicateiiolit,oflendiiquarenono-

mncsemtenc. Nempe q.(vt alibi dicit) Dum vitant ftulri vitia
in contraria currunt. Monet ergo vt hsc prxdifta &c. vitiacaii-
te ugiamusjfic vt in medio confiftentes in neutram partem traf
grediamur . Et dicit, O pater , hoc eft d m Luci Pifo , & uos m-

DCCt

Mleif

t . aoi defetiptionem '' f;d ^'""i P»''' Popple «H . utpote ftud.ofo & bono

bc poemati i'^bgiincepto*be vatum.i. nos plurimi uaces, decipimur fpecifj

p^S:"l ;“'P"8'“Ji-r.&leu.Ktfi„f "iiul 'vi 'vdH tote sc^dtUiJ.q»-

■■ “ “““'“'(hbteuis.id eft dum aliquis Isbotateircbieuis

talis efhcitur , obfcurus (ruam ptrfonam more declaman-

, I». 11.»; « 1 - . > . ‘ n /--iialf

pcranv'u<; eil ro- r x . ^ i » « leuiter finit vim j t V » ‘«cu , la ctt rei recti reos ac cierii<e,vi—

re. Aucrefpexieadnin,r^“‘^" ‘1“' aliquid fcribel ^-'^f^cf^ebreuis ,ideft dum aliquis laborat efle breuis,

piant dcfcribereeranilia 'l“ovondam poetarum, qui inci- rii m (fuaiTi ptrfonam more declauian-

mcilibom Imt , umen fuS.fl '«oant locos’ qui ta- cZTh r“‘ ““ loq“<m.') Netui , id elt

- tamen lupe.au, haben, ut. tompofltio.&uirium plena animidue.idcftamuiora ftnren-

«ta , deficiunt , id tli derelinquunt, aut potius fugiunt , S ^

ARS POETICA.

ii4

r.Sdmhibere cogunt. TcAantcm, id cfteumqui nimi* fcfta-
‘ |gu, j coiicmn i , & hene currentt.i , id tflt f*pe* eneruatos
crliculos fcribct.qui Jjt oper.im vc fcnbac delicatos , profelfus,
j,j,jauiproiitetur,&in pnncipio operis pollicetur grandia,

L clt fublimia cacmnu , turget, id ell intlatur , & rpumoTam car-
men eificit , tutus nimmm, id eU qui nimium amat , 8t cupit cffe
tutus & timidus nimium procellar, idellquinimmmtimetal-
titudmem maris , qux fere proccllofa ell,rerpit .i. rcpir,humi .i.
in terra, hoc c(l qui nimium veretur fublimiora^Doflit aggre-
di qui imperitus eft nec potcd confiltere in medio.labitur in ni-
mis humilia . Et h*c contra eos, qui in malam mconomiam im-
prudenter vitant, Is autem qui cupit.i.vult variare, id eft mutare
prodigaliter, id eft monltrofe per modum prodigi) , rem vnam ,
id clt qufi deberet elfc vniformis , appingit , id elt limilis eft ap-
pingenti , (iluis , id eft locis faliuofis , dclphinum.i.pifcem illum
marinum , & fluftibus fupplc marinis , aprum .i. porcum filue-
ftrem . Bt caufa eft, quia fuga.i.vitatio,culpa:.i. viti) , ducit in ui-
lium fup.oppofitum.fi ipfi fuga caret arte, id eft peritia . Probat
deinde exemplo cuiufdam fabri «rarij, qui lingulas partes ho-
minis graphice excudebat, & tamen cotum feruata Simmetria
effin>»e%nclciebat. Ad cuius limilitudinem multi lingulas res
Poematis dofte , & diferte faciunt , totum tamen quia oecono-
miam ignorent, conficere decore nefeiunt. Sunt autem qui hunc
fabrum putenielfe diftum Imum nomine, Acron tamen &
Porphyrio (quamuis Acron vtrunque dicat) potius d loco fic ,
diiftum arbitrabantur . Dicitenim Acron, /EmuHus ludus eft in
quo ^miliusgladiatores Tuos habuit, circa hunc ludum Imus
erae quidam (tatuarius. Alij dicunt Imum, id eftbteuem , Alij in
extrema parte politum Porphyrio lic , ^milij Lepidi ludus gl.i-
diatoriusfuu.quodnunc Polycleti balenum eft. Hic demon-
ftrai fitatmm fuifle fabrum imum , hoc eft in angulo iudt taber-
nam habentem. Ordoigitureft,Faberafrarius,idettqui fta»
tuas zrcas effingebat imu^.i.inimo loco habitans circa ludum
gladiatorem (up. Aemilium, id eft Lepidi Aemilij, exprimet fup.
quando mercedem dabis, id eft ad viuum effinget, ungues, &
imitabitur xre, id eft exmateriasrea,capillosmol!es.i.mo(li-
tcrfluentes.ficutinVirg.infexio. Excludent alij fpirantiamol -
lis yra, Credo equidem uiuosducentde marmore uultus. Ex-
primet inquam exiftens infelix , id eft infauttus, fumma .i. con-
fumatione, &perfe(ftione operis, quia nefeiet ponere, id eft fi-
nire debita politione, & litu membrorum . totum, id eft rotam ef
figiem . Si ego, inquit Poeta, curem , id eft laborem componere
quid, id eft aliquid , non uelim me efle magis hunc , id eft huiuf-
modi ucl talem , % me fpeflandum , id eft fpeftabilem , & pul-
chrutn,nigtis oculis , id eft propter nigros oculos, & nigro ca-
pillo, id eft propter nigrum capillum , uiuerc nafo prauo , id eft
P marcido & turpi , quali dicat nolim lingulas partes feire pone-
te,nifi & totum componere feirem. Leuia prima longa funt pia
f * na, polita, & nonafpera Procellxfunt inflaiuraemaris exaqua ,
Lnid ^ ^ percellendo difts. Prodigialiter non prodigaliter lege

prod». dum eft quia prodigus fecunda corripit . Delphinum, hic eft fe-
riaUter cunda» declinationis . A genitiuo .n. delphinos fit nominatiuus
* delphinus, licut ab elephantos elephantus . Hunc, id eft talem , fi
cut in nono Aencid-Hunc ego te Euryale afpicio. Exprimet, in-
quit Aero, aut Acron (utrunque enim fcnbitur , fed Aero latine
Mr« magis, Acrongr3ece>ficutPlaio&Platon,& Cicero, &Cice-

ron,&c.& imitabitur, & nefeiet, futura funt pro prarfcncibus . Si
tamen intelligas quando ei mercedem dabis , aut quando vo-
lec, nihil prctcrconfuecudtnemerit. Mulleoput laudatur, fed
artifex vituperatur. Reliqua nota funt. Dcaptacamcn brcuita artmtM
te non nihil dicemus, de quo Cicero in Rhetorice veteri de apts
enarratione loquens ,ica induit, Mune de enarratione ca, qux
caufae continet expolitionem, dicendum videtur. Oportet igi-
tur eam tres habere parces, vc breuis,vc apta , vt probabilis lic .

Breuis erit li vnde necelfe eft , inde fumatur initium , Sc non ab
vltimorepetatur,&ricuiusreifatis eriilummam dixi(ic,eius
partes non dicentur. Nam fxpe fatis eft quid fadumfit dice-
re, non vt enarres quemadmodum fadum fit. Et fi non lon-
gius, quam fcitu opus eft in enarrando procedetur. & fi nul-
lam in rem aliam tranfibitur,& fi ita dicetur vt nonnunquam
ex eo quod didumfit,idquod diftum non eft,intel]igatur &
fi non modo id quod obeft , verum etiam id quod nec obeft nec
iuuac,prxceribitur,& fi (emcl vnumquodque dicetur, & fi
non ab eo in quo proxime delitum erit, incipietur deinceps.
Atmultosimicatiobreuicatis decipit, Sicumfe breues putant
elie, longiftimi fiunt , cum dant operam , vc res mulcas breuicec
dicant , non vc omnino paucas res dicant , & n'on plures , q ne-
celfe fit. Nam plerisque breuicer dicere videntur . qui ita dicunt.

Accefti adxdcs puerum vocaui refpondiCjquxfiui dominum
domi negaaiccire,hictamctfitocresbrcuius non potuit dice-
re , ramen quia fatis fuerat dixifte , dominum negat eife domi »
fic terum multitudine longus , Quare hoc quoque in genere vi-
tanda eft breuitatis imirario, &n5 minus re^fe non neceflarium,
q verborum multitudine fuperfedcndum eft. Ethmcdc parti-
tione paullo poft breuicas eft,cum nifi necciranum nullum aftu.
mitur verbum. Hxcille. Oportet ergo qui breuitate vtivo.
let,elledifertiim,vt tunc vtatur quando opus tft . Nam fspeota
tone rem vnam in partes diuiferis: licui Virgil. in J. triennium
vusJEnes in cressftatcs,& tria hyberna tempora , vc filupiter
triennium dixiflec , modicum quid promifilTe videretur . Norit
ergo ornator , & conliroiliter poeta tunc conftringere, nunc di-
lata materiam fuam. Neque vero loquimur deea breuitate in
qua echpfis eft, hoc eft vocabula defunc. Nam ea nunquam lau.
dabilis eft : nifi quod defit de fe conller , hoc eft nifi breuicas fiat
fine obfcuritate . Sciendum prxterea iilic, qui vanare cupit rem
prodigialiter vnam, oratori femper vitandam,& poetx raro con
celfam carpi, & reprehendi licentiam, qua non digredimur folu ,
fed & materiam mutamus . qux mutatio ijs,qui res varias docce
vt funt didafcalici.i.dodrinales vitiofa non eft , licut ijs qui rem
vnam incipientes narrare, prius q eius narrationem abfoluanc,
rem penitus diucrram,& nihil ad mftitucum pertinentem inter*
ferunt , Sc poftea ad infticucum redeunt, qui nimirum (vt Poeta
dicit) variant rem prodigialiter. Etenim monftro fimilecft ita
res commifcere ,

Regulaigicureft.

Tranficionem in aliam materiam ita faciemus, vtcompofi*
tio non fii monftri , ac prodigij limilis . Prxterea non fic vnum
vitabimus peccatum, vt in aliud incidamus , fed rem uiribus no-
ftrissquam aggreffi fic pertraftabimus , ut finis principio, ac
medio refpondcac. Qui tamen penitus diuerfa doccntjfatis fe-
cerint fi corpus fit vnum , licet membra diuerfa, dummodo non
repugnantia. ,

lANVS N“>-

* iVllaviucndi virtus eft, CUI non
fuumuitium fic proximum. Jn
uiuendo timiditas , 6c aftucia
prudentiam affimulac, feueri-
tas iufticiam fingit , temeritas
velatur fortitudine, parcitas te
gitut temperantia. Ad quas fi-
quis affettee, nifi doftrina re-
rumque cognitione firmatus
fuerit , hallucinabituc , cccu-
tiensque quicquid fe primum
offeret , pro refto fcquetur, fx-
peque pro uircutibus uitia, qiix
illarum mentita fpeciem ob-
uiam ueniunc , amplcftetur.
In loquendo duo funti^ue ob-
feruantur , res & uerba . Res fe-
dem uctbu , uerba rebus dane

Maxima pars v«um, piter , & iuuenes patre digni
Decipimur fpeciereiti .breuis effe laboro,
Obfcurus fio . feSantem leuia , nerui
Deficiunt, animiq. : profeffus grandia turget :
Serpit humi, tutus nimium, timidusq. procella:,
Q.ui variare cupit rem prodigialiter vnam :
Delphynum filuis appingit , fludibus aprum .

In vitium ducit culpa: fuga ; fi caret arte .
Aemylium circa ludum taber Imus& vngueis
Exprimet : & molleis imitabitur ire capillos :
Infelix operis fumma .'quia ponere cotum ,

Nefcit. hunc ego me, fi quid componere curem.
Non magis eife velim : quam prauo viuere nafo
Speflandum nigris oculis, nigroq. capillo.

lamen. In rebus inuentio ob-
feruatur , in verbis elocutio
quxrtcur , in vtrifque colloca-
tio. Quxinuenienda,& quo-
modo inuenra collocanda , fa-
tis duobus prxceprisditflumeft
ab Horatio . lam fuas partes
exigit elocutio minor illa qui-
dem inuentione fed non faci-
lior, & poetis maiori obferuan-
da . InuenirCcnim , & difpo-
nere, quamuis pofTic prudens,
& ftudiofus, eloqui tamen, id
eft qux mente conceperis, pro-
mere, non nifi ingeniofiftimi,
vt orator, & poeta. Nec ta-
men ita eft fcAanda elocutio ve
rerum, qui nerui funt poema-
tis, negle^a diligentia, coti cic-
ca

H O K-

„ ;nincni verborum ronitam occupemur, Si vcrficularl jer-
mouc opus nou cMracmur , fed cBi.minemus . Nam vcluri

T"' °L lidacoloraca offendit. hc nimis culrum poemala-
^ ^ l?m % olus squo magnificum, liomachum raouct. Sunt

uirrures , ouas ligurL dicimus . rres , in quibus
SisoSlitiononiiltiDra verfarur grauls ena mediocris altera

„r.ia ai''""" , tu Aio te Aiaciiia Romanos ,in«re po«; !

’"i; 3 ouindoque & mBati . fuffultam id genus appellant . Poriflimam nubem inducunt rermoni.qui inani, c,i„.,
M 'diteris «udioli^ languidi fiepe cuadunt,& cnerues , quod dl- ba ■ & comtiiunem loquendi confuetudinem perof, _ r!.

cuntdiffolutum. Attenuas figutj amatores . aridi eseunt . S
esanvoes ouodesille appelant. Sed bic omnia, dicendi pi
ft^ttllimus magilter «ylus, commendat . cui omnis artis , inge-

Saxa vocant Itali, medijs qua* in fluftibus aras
Et rurfus dum equinum infcnbu pullum . ’
Nec vanos horret lirepitus .

Pluribus infertis , quinto demum verfu .

Si qua , inquit , fonum procul arma dedere’
Scareloco nefcit.

Vit.ini1a & Termonis ambiguitas . ut ,

UK. WWWW...SS.S...V.., •s^sjrav.aut «.uatlLIClUUIIiem DCrofi fn '‘‘'"l

cicim-i-. ..--a- - — w duai.icamifcent & lungunc fenfus, vc exolm ncqucln

ollod cKille apperant. Sed hzc omnia , dicendi pr*- alpf petfraftam compoficionem dilturbln?j!^'‘'
Hmtillimus magilter rtylus,commendat. cui omnis artis, inge- duUrufi quid effluxerit pkcidms, nec lunauramvolumfinl?'

lifn roMsdue loci,omnesquere efferunt fententis. Hic ver- lcbra,virilcmq. putant & fortem, qu* aures imequalitatA.
kijfmnia aii* cuiusq. fune generis maxime illuliria eligit , col- tiat.fcxhisfumilJi, quos deflexa verba, tanquamexnuif
locatque & facit vt pure,& latine loquamur, deinde plane, & di- deleftant non fecus ^ pomilionesjflrumofijdiliortisq.^cor^'**

locatqiie,& facit vt pure,
lucidttumvtornate,adrerumquedignitatemapte, &decore.

Mucat ir autem is crebro . talisque ex liyJus vt plurimum , qua-
lis crt vita . In Ennio, fub quo naicens primu nec fatis firm.i poe
tica Uceteos mouerc coepit . Mera eii natura, & fimplex dicendi
genus , vt caftiflimam illius fcculi videas integritatem . Pacuui-
us paullo ornatior, cultior & elaboratior . nara de Terentio no-
Uro tam potclt in inficias, a L*!io,& Scipione compolica fabu-
las, ^ negari ingentem illis fuilfe grauitacem. Virgilius vberca»
tem copiam, iudicium,& rerum illam dominam redolet Ro-
mam. Cccpit Ouidius cum feculo luxuriari . Nam Tibullam
nemo neget ocio marcelcere, nec furor ille Neronianus lattt
in Lucano Senecam affedare nimis non fui feculi fapiemiam
tragoedi e indicant - Sub Domitiano vt reCle viuerc, fic rette 1‘cri
bercdiriicillimumfuit.Hinc durus Statius quem plus conari fen
tias, ^,i(fcq'ii.Sylliumfcia5intellexiircquid melius eflec,nec
voluiuaiem.qmn lublimius fcribcret,ficexcel(ius, fed ingenium
ac vires defuille. Itaque fane licet affirmare, eundem ingenio co
lorem efle qui animo fit . PiCfores plcrunque & (tatuarij quo ha
bitucorpori»finc,ipfisoperibuscognorcuiitur .ficpoeca, Ii ani-
mo fuerit rano,& compoiito & cemperaco,& ficcum & fobrium
habebit ingenium ; ilio vitiato, Iioc corrumpitur. Dand.i ell er-
go Qpcra,vt (icut animum, fic lly Ium excolamus . Optimum que
queimiccinur, nullum fit verbum rubiginofum nulli fenfus tar-
da, & inerti Itruftura componatur, (ic quod aures demulceatjqff
oculos deleftet . Denique fermo taiis fit, quale hominis corpus,
vt nec vens appareant , nec olla numerentur fed temperatus ac
bonus fanguis impleat membra,&exurgat coris,& ipfos neruos
robur teg i t , & decor commendet . [Ureuis efie laboro) Magna
vircus,res de quibus loquimur, clare, atque , vt cerni videamur
enunci3re,nec in omm Termone quicquam t.im eft elaborandu
^ vt inceUigarotir , nec leftorcmfacigemus . Triplex elt ad hanc
rem via . aut enim (ic loquemur, vt mhil addi polfir ,aut vt nihil
detrahi cIl ik inter vrranque tertia vt nec affurgat oratio, nec pe-
nitus deprimatur. Brcuitate viemur in rebus minimis, qusdi-
<unturieiunius,nechispoteft orationis vbertas adhiberi, fed
quicquid dilucidum eliprieclaredici videtur: qus fi quis orna-
te velit, rem agat puerilem, cum tamen debeat pl.ane , & perfpi

cucexpediri.deledat breuitas.cum altiorem priebemus intelle

aum,^ tpfa per fc verba declarent ; aut plus fignificamus o dici-
mus; vtiliud Virgilianum, ’’

Dcmiffum lapfi perfuneAi .

Quo equi nugnitudo deiuonllraiur.aui ciiam.quod non cnii
mimur, innuimus. Vt, *

Quos ego .

autem laudatur potiffimum.quEplura paucis comple-

Bteampos vbiTroiafuit .

Cui illud contrarium eft.

Venit fumma dies, &ineludabile tempus

nnn* cg* 'cB ,bi Troi, fuic . “'“J •

Sed huius breu.rati.UndioS fiuntplerunque obreutiore, non
mu oblcuriiare.vr ,n Tyn.*o Plaio.fed de induHri,,,eluti He-

vel verbadifferunru. expeaTt,'? “'d‘ia'7'r •

vel medio feimoni aUquis^cnL .nfcribitur . “

bus maiori apud quoldam funt in pretio. Sic nihu
communi,^ tefta nihil ex ingenio habere putent, nui '*
tam occupanirdEmiham. Nec minore contrahitur obh
in lioiihcudinibus.G ignoti lini, & obreura cum quod IU?"
dic lei gratia alTumitur.clarius eo ipfo ellb debeat, quod , 11 1™
naiur.quaiisertVirgilijilla. ’

Qualis vbi hybetnam Lyciam, Xantiq. Buenta
Derent.aut Delon maternam inulit Apollo .
QuosHocaiiosreprehendii. Hi funt quibus breuitatis imit
necelfano oraiiom verba fubtrahunt. quibus fententii aoion
tantiir , & (erba ante expefiatum cadunt fatisq. putant raanm
ii ipCruaintcllexennt.-quod nolint Icaoitm ociorum .hintd’
potam fc habeti dofliffimos, (i, qoie difteni intccpteianda fmi
Suetonius refert Tyberium Cifarem raotoCtate Hylum obftu'
ralfc follium. Fit enim plerunquevt ludici; nimia feucntaic'
& irilti cenfura nihil abfolutum putemus, niii in quo vehtmen!
tiiTime elaboratum (it. Hinc nimia cura qui fcribas peiora
fiunt, neque tam lima poliuntur, quam exteruorut. Appelltt
hac fc voa in ce a Protogene fuperari fatebatur , quod ille mani
de tabella fcitec tollere. Cahmachus ««Fir ri;;.® didus ell, onoi
nullum diligentiarfinem haberer. In Salultio mira contimiiin

breuiracefehcitas.ccrrabat cum optimis fcntentijs, nec illas cor

rumpebar, fed vincebat . qni cum parente breuitatis Thucydide
bteuiiate contendit, viciiq. , & in fuis caliris eum cecidit . Sic
enim fententiam a Ihiicydide didam expreflu, vt pauciori-
bus comprebc-iiderit verbis, & mhil faluo fenfu detrahi poffit.
ea elt , Res fecunds mire funt uitijs obtentui . Titus Liuius la-
m.ncortuptamhjncfencentiamobijcic Sa)ufflo,non Thucy-
d'dis amore,fed vt la;deret quem non timebat , putaretquefaci-
liusp<>fleareS.iluftiurauinci,fiante a Thucydide uinceretur,
fed urluci ex breuitate timenda ett obfcutit.is , ficcauendum ne
pro periphiali periHblogiani effingamus , & macro]ogiiim,id
elt longior quam oportet fermo fugiendus, & fuperfluis onera-
ta uerbis oratio uitanda. Lepide M. Tullius, cum quidam filium
in utero matris decem menfibus fuiflb dixilfet , A Iis,inquit , in
penulafolent ferre. Eft& uitium maximum ,fementas repe»
wndo corrumpere ,& dum contentus non fis bene femcldixif-
ft- repetendo , Ouidius cum Polyxena

eflft addufta, ut ad Achillis tumultum immolaretur , Hecubam
lacu dicentem,

Cinisipfefcpulti
In genus hoc fseuit.

poterat hoc contentus efle . adiecit j

Tinnulo quoque fcnlimus hoflem .

Nec IS contentus addic,

Aiacidefcecundafui

Pulchrum erat .fi quod bene ceflerat , reliquiffet. neque. n. mi-
nor uirtus elt fcire delinere,^ dicerr.fed fua non ignorauic Oui»
IUS uicia , led am3uic,& quo peccabat , in aJiis reprehendebat.

nam cum Varronis carmina iWet
Deficrantlatrarecanes, urbesque filcbant.

Omnia noftis erant placidacompoftaquiete.
Dixitmdioresforeuerfiis.fifeennili ciltima pars abfcin*r.-
tur. Nec mediocri egeteura compofitio , ut non folim, ivtp"”
Ionum iterba lunSa non edant, fed ne occalionem inrpitiiili"»
dent,qualeil]ud.

Incipiunt agitata tumefeere . gr, placidumque petivit

Comugis mfufus gremio per membra foborem .

^od h orator corrumpitur uerbis maxime improprijs.redun.
dantibus . comprehenlione obfcuta , compofirione frafla , uo-
xumq. limtltum aut ambiguarum captatione puenlbcetieSp™

“7

ars poetica.

■ vtiWi rran , non iii loniiiim dii at» condu-

I d«m. n.lnl lup.«rn , adapcum .K.cmus poema
Kl; Zm . [Decipnnur Ipccc re«, ) Cae.ac on vocant.quo-
^ . an.nnnn md.clo caro « Ipccic hon, tali, tui omn.um m
“„ol%,a «ntotum pcHimum . Zdus dt .b. lemc.na ceinpe-
! ™ «I ncc modum «cedat, nec mi ra dcj)Ciatuc . [Quod 1, plus
iauJrcc «colhrur. cacozelus. Ii ad mtimadcijcliuc.chaini-
f,Jusdlcnut . Dionyfius hf c . [Seftaniem lema) Inter graue, &
«tteiin ,tum dicendi genus quoddam ell inietmedium intet e-
«“rrquali temperatum ,lec acumme pollet, or.s . nec Hu-
niine rtens fuperioris , cuius prope, um ell vno tenore ^
lamque afferte icqualitatem,& facilitatem , omnemque ora-
lionlm verborum lententiarum modicis ‘‘‘‘‘‘3^

le,& dicendi quoddain candido genere deledare.non arft s
iunaum numetis.fcd folutum liberius, non atrox , non mirab

le fedcalliim&verecundum.nonquodanimospettucbet, lea

placet.noniampctluadeit quamdcleftat concinmsque ttatu
Lteniiis,8! probabilibus . Debet autem hoc in genere neruo-
rum , vel minimum . fuauitatis elle plurimum , quippe en'
nia dicendi ornamenta conueniant, & ^ translationes quali
]x illutlrenc. vc cum Ennius arcem, & vrbciii orbas dixic.
Alligantur & huic quidam lepores, vt infignis & florens fit ora-
tio. reJnififutnmaalTcquamurjdiffoluci&neruis aniculisq

effradi euademus in quod vitium decidimus dclidia difceiuiu
& mfcicia pcdecipieniiam . Sat enim putamus bonos nos poetas

eire fi molUcer tinxerit carmen, fi commode cantetur, & a i-
des referatur, fi numerum vari3cir,fi non vno fempet

furas feceri. . atque na dum dulees elfe volumus ,
mus & clfradi explicatione non fplendida , led operofa, & cul-
tu n.mis acquilito . verborum compolinone
magislafcma quamkta. Quod f. digrediendum fit , ma m

poetam hirtaindurum toga, qtucaturn,& meretricis
itifii/nitum. fieramque commodius rudem Ennijmufam,q cul-

tuin carmen Adriani, vt Animula vagula, blandula
mesque corporis, qus nunc abibis in loca ? l allicuia , rigidula ,
nudula.ncc vc foks dabis locos . Aut tinnitus Gal.ionis , aut ca-
lamiltrum Mecctnacis debilem facito manu debilem pede, coxa ,
tuber adllrue giberum lubricos quare dentes , vicam dum lupe-
tembcnecfl.Lnc mihi vel acutam fi fubdas crucem feram. Et
alibi, Quid turpius amne filuisque ripa comantibus vtde ^ra-
ucum lyntribus areae verfoque vado remittacortos . Et lilo ,

Sol& aurora rubent, plurima inter faxamouitaqua fraxinos
ne exequias quidem vnus inter miretrimos viderem eas . Qqis
cum hxc legit verba tam improbe ftrufta , tam negligemer abie
da, tam prxter omnem confuetudincm polita , non ilmm Ipa-
donibus comitatum fupinum videat , & difcindum . Quo er-
go pulchriora funt quxfcnfu, & elocutione diiloluens , eo o-
racionem magis deformem facies, giiucc verb^um, colloca-
tionis negligentia deprehenditur . Primus Cafliiis Seuerus a
illa veteri dicendi 2 rauitate,& direfta via flexit orationem . De-
ferunt iierui quoties firmus fanc paries, & duraturus non pla-
cer, nili ornatus, pidusSc expolitus, quod hc verborum lalci-
uia,fcntentiarum lenitate, compofitionis licentia.

r Profeffus grandia) Magna , & ornata verborum conltruCtio

niaieflas, amplaque grauuas fententiarum grandiloqutum la-
ciunt poema,vehcmens, varium, copiofum,ad commouendosq. ,
& conuerieridos animos inftruftum atque paratum, m quo non
minor fit vis quam copia, crebra epitheta , prop»® > probata, i-
iic quibus nuda fit oratio , & incompta . Volentibus id alkqui ,
nunquam fpecies ab vtilitate diuidenda eft . Sit illius Studiofus ,
verbis nitidus, magnus fublimis, figuris iucundus, translatio-
nibus magnifituSjCompoGtione elaboratus , tanquam c oquen-
tix propola . Grandiloquos plecunque faciunt poetas, P®
pularis,& larga principum manus. Nequeemm potelt tenue
peftus magna conci pere, nec non nifi magno in opere pro an .
Nobiles equos longus curfus , & magna fpatia commendat , lic
poetam latus campus oftendic,pct queiwnifi Uber lera ,
folutus, frangitur & debilitatur. Illum populi plaufus acc«"di'
hmc magni honores diuitix,munera<^ue vires mmiltrant.Miran
lur Virgilium addidilfe fubitarium finem carmini canentem .
at ego minus miror . cui enim diuinum non exciict fpintum Au
cultus auditor, &vniucrru8 populus Romanus fpedator q
Siius inclitis verfibus in theatro aflutrexit
prsfentem fpedantemque Virgilium veneratus elt fic quafi Au-
gultum.non enim femper poetx non ; . . " '

Venerem Tubmifla quandoque oratio , prefercim fi qmd dicen-
dum incidat bumilCjCaucn^uai ne tam graui dicendi generi ma-

culainuratur. Virgil.

Cxfa, inquir,iungebant lceder.i porca. . _

Fccttq.elcgvins hdtio nominis ne vile clIetjquodfuilTct fanc li
(porco dixillct . Ridetur poeta ille qui ait ,
l^rxtcxiain in clll.i inures rolcrc Camilli .

At illud Virgilianum admiramur, Exiguus mu».

Facit additum epithetumne plus expediemus, Sccafus primu»
mmusdedcctCjiSt inulitata vnius fyllabiclauful.i gratiam facit.

Si ergo femper ardens, fempergrauis, femper accrfutric.ini^ue
hoc vno fc exercuerit, aut huic tatum genen lluduent, vix fanu»
poterit ludican. Cupiunt fublimicatcm in poemate quxlcnlu
carentia adlum quendam,& animum fumunt: vt ,

Pontem indignatus Araxes ,

Ferrumq- armare veneno .

Sed veluti modico vfu ac opportuno attollitur , fic frequenti t«-
dio completur . Fit autem ex graui fuffultum, & turgidum,» in-
famam a{Fedlabit,& grandius aliquid^ res poltulct, narrabit. bl
fet huiufmodi Virgilianum illud ,

Templa Dei faxovencrabarllrudlavetufto .

Nifi lubeffet hiflona . Cafllus Seuerus reprehendi meruit, quod
femper ardens,femper eflec concitatus, & crebris plenus fenten-
tiis . Quod vitabit poeta, ne pro grandi turgidus fiat . [SerpiC
humi) Humile dicendi genus numeris pene folutum efle opor-
tet, tenue, vagum . Sed ne licenter errare videatur , nimium cul-
tum horreat ; fed idipfum decet, quod nihil habeat ornati, & lua
fit pulchrum fimplicuate . non gemma;, noncincinm,nqn cala-
miftri appareant, fucus omnis repellatur, fola munditia, lola
remaneat elegantia, acuta: fcnteniia? , Sf crebrxq"* m hoc ge-
nere, etiam ex abdito emisdeledtant, fermo purus ,in cianl-
ftrcndis verbis verciundus,in prifcis parcus, miifitatis frequens
translationibus dcleftetur, paullo etiam liberius, & quam mol-
hflimisjcompoficio plaoda, lenis fubmiira, non vetba iteren-
tur , non venultaces querantur , non fimiliter concludantur ,
non paria paribus referantur, nulla lumina aluimantur illu-
Uria , nec profopopoei^ fiant , vt ab inferis mortui excitentur .
Sales faceiiaeque mirum quam huic gerieri conueniant. l ro-
prium autem ell docere omnia, & dilucidiora facere, non am-
pliora, fubtili quadam &prella ratione . nihil fordidum , nihil
captatum, nil contra ullum propofitum , fenfus honefli , nec al-
tius diifti, nec magnifice,fcd m fententiam coafti . abfint Itimu-
li illi acres , & fubiti iSus fententiarum , furorque ille po«icus
non elatus, violentus, currens, fed eflulis . purus fluens . Con-
nexio non excitet, non pungat, non feriat : fed interdum pr*-
terlabatur ociofa, &fine tzdiofpatietur. neccareac hoc luam
dicendi genere , habet enim quandoque plus vinum remiiia , «
lenis oratio , quam ille fummus ardor , & concentio . Cum de
rebus dicitur grandioribus, ipfe res verba rapiunt, tca fit cum gra
uior tumfplcndidior. Sed tenues res dicuntur leiumus, quibus

Vix orationis vbertas poteft adhiberi, fatisque habent fi diluci-
de dicantur, &. perfpicue . Sed canendum, ne dum nih tritum vo-
lumus , & commune, in fordes incidamus,& aridi exanguesque
cuadamus , ne dum plus iutto coli fugimus, plus luflo ornameii

ta nealiaamus:& dum cruca nolumus, alas velamus . berpunt

-enim humi qui ita rem traftant, vc debent, fed aliquanto minu-
tius . Qui aculeis quibufdam , incerrogatiunculisque pungunc
aneuftis , quibus licet leiftor affentiatur, nihil tamen animo mu-
tatur. idem abit qui aduenetac . Serpit rurfus humi qui dumyi-
tat ne ut flumen infinite feratur oratio, eneruat compolmo-
nem, vt nulla efle vis poflct,vitium inefie Siculis refert M. 1 ul-
lius. Non fit ergo poeta hoc in genere humilis, fed
non abiedus , fed nitidus, non depreflus , fed planus . [Scrpie
humi") Qui dum vult confuetudincm imitari , & putat le qb fa-
cilitatem polfe aflequi , experiens decipitur , & dum plurimum
ne fit fanguiniscauct: omnem fuccum demit, dumque maxi-
mas vires lludet fubtrahcre.non aduertic integram , orationis
efle oportere valetudinem . Ne pudet bonus poeta
demque genere femper vtendum , ammifeenda funt hsc ipla y «
omnia lunul copulanda, nec in vno diu proflandum , fed tan-
quam inaciemomnibus inftrudus armis poeta exient.nunc
hoc, nunc illo, veluti res dicendo exegerint : vtecuc . codemque
in opere nunc dicec fummiflius , nunc aget preflius ,nunc tows
alfurgct , & exultabit audacius , ncc id cemeve vel arbitratu , fed
quemadmodum dicendorum ratio popofeerit, moderabitur.
Tripartitam hanc varietatem, locum , tempus , petfonas infpi-
ciet. Quoties probadum aliquid, quoniam neccflitatts eft, fub-
tilc fequeo)ur,& tenue . cum deleftare placet , in quo omnis in-
eft fuauiias, modicum, & mediocre genus tentabimus ,dice-

mn<:oil6

H O R. A T I I

nw»q»e «plinjiiu., tura etiam vbniu.A^dpop-l^»”'”"'- auali.inBuroiteripie.Slc.

jTsentiam aaommojacius . Si ecro fleftend. funt anirai, St mo- Qu.d enim limile . mqu.t , Didom, fet.o incelTu inceje.,, ■

ii,d eehement illud St arduum, cuius proprium eli umcere ag- Tyrio, principe, , operi mllaiiti regu,,que futuri, .™"‘"!>t
grediemur i atque ita humilia dicemu, fubtillter, temperata me nai vena. ibus ac Infibu, . & pharetra? fed licuic illi eua.”,,'’'’-
Lcriierigraulermagna. DeniqueCquiddevitademoribus, riarequelimilitudiuem . Eidem vi.iodan. quod miEtnl ';?’:
dc omni confuetudine liriprerimus. tenue erit, iucundum & ad p.ione variant indecenter tertio , def.,,

deleflarionem accommodarum. Siquando animi petrutban- Portu, abaccellu , Sie.

tur, vehemens incenfumque fuerit & concitatum, eadem vtetur
in avio ratione, modo maturus erit,& grauis, modo huic contra

rius.ardens.ercauSjinfenfus.Cumqueproprjusfuusfitcuique

ftylus, & hic fluat, & redundet, ille breuitet, & circuncife dicat,
hic ficcus & fobrius quadam amet dicendi frugalitatem ille pin-
guis florida lafciuiat orarionc,bonu$ poeta nulli addicet fe, nec
quo illum fortuna tulerit, canquam hofpes deferetur, fed permi-
fcebit omnes ftylos, & oroniajSc ex omnibus fuam fibi eloquen
tiam conflabit . Virgilius non tam hominis, fed poeticx nomen,
non eadem omnibus inlocis , etiam in Aenea vticut contentio-
ne. Mutaturcrebro,nonnunquametiamad quotidianum ge-
nus Termonis accedit, nec fempet eundem perpecuumque dicen-
di fpiritum (Ine ulla commutatione obcinet.modo argucijs agit,

Voluilfent nimium reprehendendi cupidi homines ili

rei caufas exquirere,vtClaudianus,aucrpumantismat*'^'”

mina oftendere, vt Pindarus , fed artificiofus poeta vt ^
rei miraculum aportu aduerfus d^Etnam , ea narrat *quE
potuere nauigantes deterrere . nam quod * * P^ociil

Ad cetera, nubem

Turbine fumantem piceo, & candente fauilla.

Reprehendunt quod non fumare foleant, quae funt csnden *

puerile elt. neque enim fumantem dixit candente fauiiu^r j
nubem candentem fauilla, oblicusque cft nofter Gellius h ^
locutionem libro quinto notaffepro Virg. contralulium
niim, i'-'

Jpfe quifinali lituo, &c.

&acumine,modototusairurgit,modoagrauillimodilccdens Nemo ergo poetarum tamdoftehac vfus eft varietate ou^
ad medium delabitur, modo arftatur,vt magis contra iram pof- Virg. prefcrtim in catalogo, vbi potiflimum difccditabHom"”
fit, nunc inundat copiofifllmus, ut nihilfit addendum, nunc fic- ro,5icc ordinem vrbium populorumque feruat , nec eand
cusefl&fobriuj,nuncculius,&flortdus,nunch*c omnia permi femper repetit figuram, fed variat, quod cafts aures Lacinie^*™
fcet , & facit unum quoddam ex omni vniuerfitate pulcherrimii brana horreant repetitionem , atque illa in eo maxime deleft
temperamentum . Hunc ergo imitemur, hunc requamur,ab hoc varietas , quod nec (ingulos inducit duces pugnantes quodou*
ne larum quidem vnguem digrediamur, fi poeticam alfequi de- plures inter pugnandum nominet, qui prius non fine difti qu'd
fideramus. [Qui variare cupit)Nihil poterat poli tria dicendi nccducesmanum conferant fempcr,nec in catalogo nili Dti
generaopport(iniuscoJlocait,quamiprauarietas,cumfiguram midefcriba.ntur. °

Variare cupit rem prodigiali ter vnam)VarieMs, inquit M.Tul

lius, Latinum verbum cum fit, proprie in difparibus dicitur 'colo
ribus.transfertuiquein muliadifparia. Qui, inquit, varium Au-
det poema efficere, atque vt fimilitudinem vitet, pius iufto vacat
eloquentis, vcque admirationem excitet, & noua inferie &mi.
randa,nili artt-m norif,in proximum vitium cadet, medijque ter
minos exccdet,&' fusflla; in poemata varietates tam erunt pro-
digiofe,quam fi piflof in filuis delphinum pingeret , aut aptum
influftibus. ‘

Vnam) Refte vnam, neque enim prodigium erit plures fimul
materias committere vnam eandem rem , fed eandem nimis di-
fcutere.nimis exornare, fruftulatimque rimari, id eft quod vitio
datur. Prouerbiumhuiufmodi erat apud Grxeos delphinus in
ficco, quod ftatim moriatur. Videtur autem Horatius fe (uo
telo lugulare, qui in Odis fcripfcrit,

Pifeium in ftimma genus hifit vimo ,

Notaqus fedesfucrac columbis,

Etfuperirdopauida: natarunt
«quoredami. quin & OuiJius ,

bt lumma.mquic, pifcem deprehendit in vlmo . ncc diu poli,
Er modo qua graciles gramen carprerecapella: ,

Nunc ibi deformes ponunt fua corpora phocK .

Sed datur venia, quod inundationem defcnbant.quam fas eBpet
amplificationem exagerare. ’

In vitium ducit) Ob virtutem vitiorumque vicinam, quama-
ledicus pro libero, temerarius pro forti.eftufus pro copiofo ac-
cipitur, ‘ *

CuIptEfuga) Timendum eft, ne dum alterum fugias vicium in
^terum cadas . In epiftqlis hanc repetit fententiara ,

Dum vitant ftultt vicia, in contraria currunt ,

Si caret arte) Qui imperiti funt , nec vllam nouere artem, li-
cet magno fint ingenio , quod ignorent qus fubiuneenda fint
magnis incoeptis, qus fulcienda , quai relinquenda , qu£ varian-
da , diftolutum poema faciunt , & ex diuerfis congeflum , vt to-
nsrere non poftit,fimije puerorum commentariis , in quos ma-
gn.as fentencias , & res bonas , nullo tamen ordine referuntur.
Vnde hc vt indofti maiorem habere copiam videantur, quod
dicunt omnia. Dodiseleiftio placet, & modus . Debent ergo
in poeta rpefiari, natura, doiftrina, vfus . natura ingenio, doflti-
na fciencia, vfusfrudiu continentur.

ludum) Bene ageretur cum poetica, (i quam-
libet eius partem aflecuti, in noftram tota veniret poteftateni.
Veruntamenquardameft totius forma, partiumque connexio,
vt,li quid vlli membro defuerit. froftr.i fit in ceteris laboratum .
Eruncenim multi, quos non deferet iuuentio,non corrumpes
collocatio, non ftylus decipiet , non fallet variario , fed cum in-
vnum omnia corpus redigentur, illa Venus decorque poeticus
deituucc,nec omnia vbique paria fibi eademq. erunt.Bonu* poe

indicendo commutare oporteat, vc facile fatietas uarietate vite
tur. atque ideoverborumfententiarumqueflores fpargentur,
non iqualiter, fed diftinrie,tanquam iniignia qu$dam,& lumi-
na . Piifturam nulla sque res commendat atque varietas . Mu-
fica rechimet fi vnamferucs xqualicatem, nec flexiones admit-
tas . Ipfa terra hiclita fegetibus clt,& pratis, ibi filuis, & rupi-
bus hifpida,hic ficc.a harcnis.hic irrigua fontibus, pars vafto ap-
petitur mari . Nihil denique aut animo , aut corpori placebit ,
fi uarietatem fuftuleris , quod maximis voluptatibus femper fa-
flidium fit fini timum,&fimilitudo macer fit faiietatis . Poema
fine intermiffione , fine reprehenfione, line varietate , licet cla-
rum fit piflum coloribus, non tamen erit in delectatione diu-
turnum. Homceologiafit,quoticsnullauarietacis gratia t«-
diiim Ieuatur,qiiznon animo folumjfed etiam auribus cft ingra
tiflima. Itaque bonus poeta non in eadem femper hxrebit fen-
tentia.firpe declinabit a propofito, fxpe fe ipfum reuocabit, fs»
pe eadem multis modis ver(abic,& qus dixit repecetjfipe argu-
menta rationibus concludet, interrogando urgebit, & rurfus jp-
fe fibi ad interrogata refpondcbit . nunc hominum mores deferi
beCjimncmutaquxdam inducet loquentia, nunc fimilicudines
comparabit. vteturexemp]is,occupabitqus opponi poife ui-
de3c,brcuitatfmrequetur,modofemdiflurefubijcietoculis mo

dolupra feretur 5 fieri poffit. nunquam denique in vno eo.
dcmquefcnbcndi.ftylo confiftet; Veruntamenhxcnifi colloca-
ta, ntli (h-uaa.nifi nexa tede fuerint , filuis delphinum adpinee-
mus . nam quid poterit clfe tam monftro fimile,a unam rem vi.
nare indecore, ncc perfonarum refpicere conuenientiam & le-
nem fc pr«bere,vb| vi agendum fit,afperum eire,ubi lenitas defi-
deretur ncc fcire dicendi gencra.St figuras apte, comode , fuisq
fl"aibtts aprum collocabimus’
fiadrtl t,uod ptopofueramus, alicuius placentis uerbi decori
rapiemur ? Ii non ornamenta quaitemas , fed lenocinia ? Ii non
fac erit bene, & praiclate dixilTe, etiam belle, & felliue uolemus a

ferimus? Ii nihi proprium placebit, 8t in transferendis nimium
deleflabim^ur.rplendoremq. conabimur accetfere, & uetbis ure-
mur aliud lignificantibus,6i limilitudinem non feruantibus ? Va
in IT “"O nimis uerbo ulelr &

inciusfignificationeiocabimur,utinSarvrisO Pnnii

HiiSii

troduxinil difputanfcs omni^a r"'""™ “'“'•aa m-

& mrtutis utiluatcm confumit!^ r^’’ v"''° 'pP""'.'* 'ftione ,

henrus,& accufatuscft quodmmni»

Didonem uatiauit indecenter . ^ de Diana ad

ii8

ARS POETICA.

^jjQ{^j{PfaJu,»naulagr.idictur,(iccnlloc3bit(ingula, vt pro borf,ncc ornat corpus , ffdmcn» detegitur. Translucidi illa&

** ^j^Pj.jpo*i\Jenc,nec ttyluscuin nuccna ililcvepct, aut v.iriario vcriicolor quoruiidam el«)CUtio rcsipl.is eflneminjijtjux illo
>* !« i:uieiuionedircordct,autdifi>oliciocum conclulionc dilleii verborum .imbitu vclliaiuur. Poema, (i toto corpore v.ileac.vn-
tm Qiiin & in rectum tenm rA-peoccupinturpoctrnectam gues polire, &c.ipillos reponere , non putemus ad nodr.mitu-
ccinte^tu viuimtlofcuUs oiiunicniiuiuc detinetur, miiorcmq. ram perimere. [Molies,) Idcll mobiles, aninutoi & viuos, vu-
■ni ornand.epirci operim, ii,cccetis impendunt . vnde quicquid decU illud Virgili.inurn .
eil iii.equaleeil, nec totum laudatur opus ,(iqu.edam emineant Excundentali) Ipirantia mollius aera.

Ip® [Imitabitur,) Id ell excudet. [Summa) Q^iod nosbreuiarium
mfimeanJcm tota lurg.it mignitudinem tota infpicienda dicimus, olim, cum Latine loqueremur, rumm.iriumvoc.-ibatur.

rescii traCLmd.uota.poemanon vnofit membro admirabile, [Totum) .i. fummam nefciet finire venullatcm ,& decus poc-
fcdornaicoiporc, neclolo laudetur membro,fedIingulis. quin matiaddere. Ellciiim quxdim Venu» qux explicari iicquit,

nec totum laudetur, rivniparnfuadcfucritpulchritudo. Nec fcd cxdiucmovfu tanquam ex igne «aiim prolilentc fucccn-
xecufoquominuslingalamembraornentur, omnia. noiidicc- fum lumen lolet inanimum irripere. [Ponerd) Conmngcre
lurformofus adolerceas,ciuus oculi laudentur, aut os, aut ma- totam machinam finire. [Hunc) Talem huiufmodi poetam, &
nus.fcdiUe cuius vniuerla facies partibus lingulis abltulitadmi- fiftorcm,qui in fumma peccabit. [Curcm)Velim.[Prauo)Tui:
rationem . Poeiscrgo nihil deeife oportet, nihii ruperefler . feiae pi.fNafum) In quo plurimum ell decoris . [Nigris) Pulchris in
squedefincre , ac dicere, nec quicquid erit patietur frigefccrc. Odis ait, Nigris oculis, nigro<^ue crine decorum , quod hi nigri

femper crefeat oratio, nouasque vires eundo acquirat , cui cum liiu decenti llimi, mirumque adijciant form* .augmentum . Co-

ad fummum perduxeris, quicquid adiicias detrahere videaris, vc ma vt nitida eflet , & difenminata , maxime dabant operam La-
faciledeficiatqui defeendat. Potillima lausinfumma fubdu- cedxmomjpuen,qi Lycurgi diiflum illud elFec, Coma pulchro»
wnda conlillit , quam nili quis rc<fte opportuneque putauerit , veniiftiores fieri deformes autem ferociores .

omnis ratio confundetur. AemiUorumfamilispatritix,&vc- * Axima pars vatum) Apollrophamfacitad Pifones .i. ACR.

tollx initium dedit M imercus Numx filius vult creditus , fit di- j \ / 1 pars poeta?i decipimur Itudio virtutis, & imagine boni
ftusquodeodemfuerunommefiliusPychagorx. Is cunimi- X.’ Xdum pferimus veritatis imaginem delabcntcsin vitia,
ta cllet fermonis lepiditate.ob id ipfijm ^ emilius ell appellatus. [Pater, & iuuenes,) Et magiller,& difcipuli. [Breuis clTe laboro)
nec diu Mamerci nomen in vfu fuit poft illum ter dtftacorem,& Quali dicerer, volo fcnberebreuitec. Laus etl.n.breuicernarra-
anno acfemiscenrorem . Trifariam inucnio diuifam familiam, re.led dum vult aliquis breuiter narrare, fit obfcurus . [beflan-
vt alij Pauli, ali) Scauri, alij Lepidi nominentur . Pauli celebra- tem Icuia nerui Deficiunt , animique) Sxpe tneruatns verfu»
tur ars in bello in Pyrrhum, vbi Valerius Torquatus abforpeus, fcriber,qmd3t operam,vtlcribat delicatos . [Leuia) Splenden-
dedicata. vade potlea oracula reddebantur. Seduigore, fideq. tia,bcnj cadentia : vc, Pars Icues ocreas lento ducunt argento,
inrctnpub. nefeio an quifquam illum uiccric,qui ad Cannas {.Serpit htimi .) It per terram .f. dicendo vilia, ille qui tute vult
fponce perijc. cuius filia Africani uxor fuit, filius autem patri rcribere,& non audet fe magnis imponere rebus . Dum quidam
non difismilis crlebiatilfimum illum e Macedonia uifto Perfe inflicos verfus vitant, fiunt viles , terrxque fit proximus qui ti-
triumphum duxi: quo tempore Domiti) Aenobarbi funedidi. met inflate diceredum fe tueri vult. [Quiv.aruue cupit rem )
huius rilij duo jii adoptionem dati, altei Maximis, alter Scipio- Q^i uultuarium feribere, f.epe inepta fcnbit. [Prodigialiter)
nibusjduf) iiiuente adhuc patre mortui . inquohsc Pauliorum Mirabiliter, monllrore.[ln vitium ducic),i.dum vult fugere cui
ilefccit familia, licet quendam Propert. Paullum celebret. Scau- pam, cadit in virium . Docet hic non elle indulgendum tloquen
ris difpar fortuna, quippe qut fupra tres scates iacuerint obfcu- tiijnequis incidat m opinionem inepti, & fupeifluijid ell culp«
rijUlquead Maccum illum fena tus principem, cuius pacer car- fugadecitin vicium, fi nefeie aliquis culpam vitare, vc ipfs alibi ;
bonanam fertur artem exercuiflc . hic ille ell qui Varum accu- Dum vitant llulti vitia, in contraria currunt . [/Emilium) Ab Ac
fjtorem tam lepide Irifent , ex cuius munificentia Achlec.arum milio inuentum , qui faciebat llaiuas quae ponebantur in hare-
certameti traflum Romae quide uitafna libro» treis fcripfir, na,vbi ludi celebrantur. Aemilius locus in quo quidam Aemi-
Dolabellam accufauit , Metellam pontificis Maximi filiam du- lius gladiatores fuos habuit . Circa hunc ludum Imus, erae qui
xituxorem,domumquehabuicmagnificam ineapartepalatij, dam llatuarius. Ahj dicunt imum breuem . Alij in extrema pac
qu.T ad uiam facram defeenditur, cuius columnas poficx pollea te politum ludi, qui cum vngues,& c.ipillos , & alia membra be-
funt in thaetro Marcelli , cuius filius Sulls priuignus fcenam ne formaret , in perfefiione liatur deficiebat. Hic ergo dicit
dedit temporariam , qui Tertiam Mutiam a Pompeio impudi- nihil oportere deefle poeta: . [Exprimet , & imitabitur) Futu-
citi 2 crimine repudiaram uxorem duxit , accufatus a M. Tulho rum pro prsfenti . [Infelix) Sup. in perfcftione operis nondo-
defenfusell. Hunc puto illum eirc,quemin Syria prsfedum dusjfed infelix. [Ponere) Finire. [Totum). i, finem. i.vehulla-
dimiflum ferunt a Pompeio , cuius fororem , Antillia repudia- tem confumationis . Interdum enim videmus lingula membra
ia,idcm duxerat Pompeius. Fuere Scauri ufque ad Claudi) artificiofe fada,& totius operis formam minime placituram.
Imperatoris tempora , inter quos declamatur ille in precio ell , [Hunc) Talem . vc , Hic finis Priami fatorum, hic exiius illum
cuius orationes fenacufconfulto combullx funt . Ferturqoe torte tulit . [Si quid componere curem) Nolo me parte qua-
alius ad fafces proueftus , qui ancillarum Tuarum menllrua uo- dam corporis fudiflimum efle , & reliquis fplendidum , fed ma-
tabat . Tandem ea familia in Scauro, qui etiam Mamercus ell di gis opto integra efle fpccie . ita enitor omni parte potita videri,
^lus,maiellatisaccufaio,extin£laeft. Nam Terentium Scauru , nulla in parte aliadifcrepans. [Non magis efle uelim) Si me, in
qui Cafelli errore.» notauit ,non puto ex his efle. At Lepidi no qui t,huic fabro conferre voluero, ero dimidia corporis parteri-
tam antea veiles q pofle.i peroiciofi populo R. fuere. Laudan- dendus, utpatrem ridend.amhibcam ,quamuis laudandus fpc-
dus,qui puer bello Celtiberico ciucm feruauic , cuius llatun in dandos lim inalia.i.hunc me efle nolo, id ell huic limilis elfe rc-
Capitoliofenatufconfulto pofitaell, quiq. cenfor, & Pontifex cufojqui pcrfedusnonetl. [Qiiam prauo uiuerenafo) Marci-
maxtmuSjCum L.FIacco rcip.caufa in gratiam redijt . nec minus do, turpi . Si velim, inquit,aliquid fcnbere.nolim hinc elTe fim;-
Porcina orator, & qui uiam aPlacentia Ariminum perduxit, hsjfed magis volo me effe pulchrum nigns capillis & oculis, &
quiq. princeps fenatus quinquies fuit . cum torto nafo , quam fcribere poema cui aliquid defit . [Spe-

txccrandiisvero, quem Pompeius I talia eiecit,& ante omnes dandum) Laudandum.i.uidendum,vcvna pars pulchra, alia de-
Qui gcfTitfocijs impia bella tribus, formis fit , quod dedecet.

Qui libertatem Mutincnfi Marte receptam, ... Axima pars vaium Decipimur fpeciei redi) Hoc tale w- p o R»

Obruit auxilijsvrbc gementenouis . ell: Erramus, inquit ,& dum conamur veram vir-

Port quem fecunda progenies auo (imilis , meritas pendere poe- tutem fequi,in vicina virtuti vitia incidimus .nam breuiter feri-
nas futitcoadi. [Ludum) Licet pier unque abfoluteliterarium beiucm fequiturobfcui'itas,leuia componentem nerui inhibet,
intcilig.nmiis, attamen hoc loco pro gladiatorio accipimus , vbi diferta profitenrcm uitia fpreta rerum infpcdio . [Q^i uariare
fe exercitent gladiatores, vt matutinus, vtgallicus, magnus. Iu- cupit rem prodigialiter unam) Aliud hoc prxeeptum ell, non cf
dicat autem eius Itacuari) tabernam , qui vngues exprimeret re- fe fabulis mdulgendii, nec extenuandam vfque in vitia materia,
de & capillos .[Imus). i. in ima parte habitans, vt ab fummo ad [oEmiliu circa ludum faber Imus) Aemili) lepidi ludus gladiato
imum .i. Ilatimvlttmus poli ludum Aemilium . [Exprimet) Ex- rius fuit, quod nue Polycleti balneum efl . hic demollrac aerarni
primore feiet . [Vngues) Non tam poetica , q cetera corpora fuilfe fabrum imum, hoc ell in angulo ludi tabernam habentem .
cxijsipfisrpeciemaccipcredebent, ex quibus vires. Siquis ea- •*,jlmium,timidasque procells) Serpit humi oratio , quae DOCT.
deen corpora muliebriter comat , fcedifllma funt ipfo ferme la- i^preflior humiliotq. efl quam oportet , femper quali iacens , itfterf r.

H O

- .■» ,/r„rirfns . Iftc quidcmdicentli vfusa nauigatiiibuB

nJjMs el),ii ab ijs.qui ptocumbciitcs in terram na repant,

;:;;te“c:nSmpornimut,l.oetarermonM^

ASCHN. y ‘ iicamros, monet quemlibet materiam squam VI-

J. tibu! lurt mmete.Ncmo etenim natus adhumjle, aut meio
ere dicendi eenus.ad fublime feiicncr arpitault. quod innuit Ma
ro dicens in^Buc. Cum canerem reges, & prcslia Cynthius au
rem Vellii.& admonuit, paltorem Tityre pingues Pafcere o^r
tet nues dedudium dicere carmen, quod elt ? Apollo monuit me
natum ad Iwmile dicendi genus rtpoee Bucolicum . non canete
reges , & prcelia .i. nonaggtedi heroicum carmen , quod ainfo.
num elt St rublimc . Nec mirum, quia tve inquit Propert.) Na-

Nutueu tut* requitut femina quifqueta. Ecfimmechamcis ad quod

Jluull. reqiiirqueopus natum feofeti. , m eo opere maaime ptofiei ,
non abliorcensaveroellm llietatijs quoque lucubrationibus
rcftanda.m ellc fummopete naturam, qua duce nemo lacile erra-
uerit Ve ergo quis Stfacunde,»: diretce,Si ex ordine quod vult,
dicat fummopete necelfe elt , vr materiam atquam viribus deli-
gat Nam non omnibus vna vena ell . Vnde etiam poeta noSer
Sbi neuaiam fatetur carminis heroici maiellatem dicens lib. Ser
monuni ij. Sac. j. ad Trebatium dicentem , Aude CaEfaris inui-
dires dicere, multa laborum praimia laturus (dicens inquam
fic) Cupidum pacer optime , vires Deficiunt, neque .n. quiuis
horrentia in pilis Agmina, nec fraCt. a pereuntes cufpide Gallos,
Aut labentis equo defcnbat vulnera Parthi &c. Elt autem (vt
Naterra prxhbauimus) m.ueria triplex . Primo , quia aut omnino vera
. elt,& re vera gefta vt in hillorijs . aut non vera elt, fed vers fimi-
lis,&qus geri potuit, vt argumenti Comica, aut nequevcM,
neque vero liinilis,vt mulcx fabuli poi-cicx, qualis apud Virgil.
aflerens naues .^nex mutatas in Nymphas . & mulcx transfor-
mationes apud Ouid. quibus tamen aut ad naturam, aut ad hi-
ftoriim,aucadmylticamrem3fpiciinJumelt. Hxc autem tria
videlicet fabula, hiltoria, & argumentum diffiniuntur a Cic. Iib.
FaSuU ' iir . l^abijl .1 ell laux neouc veras. r

tripi

videlicet fabula, hiltoria, & argumentum dutiniunrur a L.ic. lib.
j.adHeren.htjIrabijlacllquce neque veras, neque verifimiles

A T I I

continet res . vt ex qu* in Tragoedtjs tradit* funt . HiRuPi a
resgelta, fed abaetatis noltr* memoria remota . Arsum
elt fi£ta res, qu* tamen fieri potuit, velut argumenti Com“'"

diarum. Sunt prxtereaqusd.immaterixfublimcs.&dediuin®'

& heroicis ac regalibus rebus tiaifl.intcs , qu* fublimi chataA *
n,atque heroico carmini competunt. Sunt mediocres vtd
arinales,qu*mores,leges,inttiiuta,autartes docent, fiuchsr
berales fint , vt Altrologia Ar.nti,& phyfica Lucreti), fmc mecha
nicXjVt agricultura He(iodi,& Maronis , quibus mediocris ch '
rafter,ac carminis qualitas competit. Sunt ad hoc humiles «
pattoraIes,hiltrionic*,humilesQue apologi , ac ttiuiales dodti
nx. quibus infimus charadter humillimaque qualitas compe'
tit.Stylus prxcere3,feu cliaraaer, feu figura , feu genus dicendi'
ell tam in oratione ^ in carmine triplex . Nam eft genus dicen’
di vber,reu fublime, aut altifonum . eft gracile , feu tenue , atque
humile, eft mediocre . Vbcri dignitas atque amplitudo elt gV
cili venulte,& fubtilitas . Mediocre inconfinio eft utrifque mo!
di particeps . Decorum ad hoc ut in fcquentibus latius patebit'
potiflimum triplex eft. Rerum uetborum&perfonaruni,[Qiij
litas quoque carminas . uc ftylus (nam fere pro eodem accipiuu
tur) eft triplex potiflimum, Sublimis, mediocris, & humilis. Ge-
nus Poematum prxtcrea (vt oftenfum eft) triplex ell, Narrati-
uum,.iitiuum,& mixtum . Quod agitur, triplici agentium cal-
ceamento diftingui foiet, ut dicetur ibi , Archilochum proprio
&c.Eft prxtcrea triplex intentio poetis, ut explicabatur ibi, Aut
prodelTe uoliint &c. Dicit ergo poeta,vos qui fcribitis.i. fetibe.
reintcnditisjfumice.i.vltro capite Si deligite, materiam *quam
id eft squalem viribus ueftris (quia fumere minorem puGlhni-
mi eft, maiorem temerarij) Ec uerfate , id eft confidetace.diu ,id
eft plufculo tempore, quid humeri ueftri,id eft utres ucllrx,recu-
fent,id eft refugiant, ferre, id eft portare, & quid humeri uellci ua
leant ferre . Quia nec fcecundia, id eft bene fandi donum natura
le,autacquificum,nec ordo lucidus , id eft rem lucidam faciens,
deferet hunc (Orator diceret eum) cui res erit Icfta , id eft clc-
fta,id elt qui rem diligeret iuxea vires fuas .

;x'i

Itu .

Sl)I, I

DftiiS

lANvs ^ Vmite maceriam) Non pof Sumite materiam veftris , qui feribitis aequam

^^fiinc vicia qas ab Horatio
fugienda notantur,tam faci
levll.t vn vitari, ^feipfum me-
tiendo, fuum ingenium, fuas vi-
res penGculando . cum enim fc-
jpfumq» perfpexcrisjtotumq.
tentaric,intelligit % apta, q ido-

Viribus ; & verfate diu , quid ferre recufem
Quid valeant humeri . cui ledla potenter erit res ?
Nec facundia deferet hunc , nec lucidus ordo .
Ordinis haec virtus erit , & Venus : aut ego fallor ;
114.11 Vtiam nunc dicat iam nunc debentia dici,

nca habeat inftrumenta ad id Pleraque dilferat ,& pricfens in tempus omittat,
quod alFeclet , ad fequendum , Hoc amet J hoc fpernat promisfi carminis audior ,
nccaggrediiturquibus feimpa

rem ellc cognorcet,fecl.q quifque nouit artem, in ea fe exerceat.

Indecxclamatille,

Qua po ce quifque, in ea conterat arte diem .

Virgilius nondum Deo plenus: regum Albanorum res geftas
exorfus omifit. Propertius, & Horatius quo minus Auguttum
celebtannt, Heroici carminis maieftace , & fublimitace funt de-
terrui. Dum pudor,

Imbeilisq- lyra mufa potens vetat.

Laudes egregii Cxfaris ,& tuas
Culpa dccerci e ingenij .

Nihil ergo turpius ij malignum pondus, quod ferre nequeas ca
piti commiftere quo mox cogaris poplitem fiedere,& abincce-
pcoabftinere . Verfandum animo , an poflis cogitata exequi &
ad metam perducere, fed tamen ita verfandum, ne dum benedi-
cere delperamus, cupiditate , & labore confumamur . ad perfe-
dum enim lludio,non indignatione opus eft . notumq. eft illud
luli) Flon Stultum effe, velle melius dicere ij poftis . Curandum
vtq optime dicamus, dicendum tamen pro facultate, nec putan-
dum fol.i illa bona efle quxljtenc,& quxinuenire nequeamus .

[Verfate) Tradum a baiulis, qui veftur.is onerum corpore fuo
faditanc.quod genus Grxei ftarafavTttt; vocant. [Cui leda)

Prxmium luhducit bene verfancibus eorum materiam . [Cui)

j • «■luiii» uioiatur.a multis excluditur l-Jciicoiic. .

fraTum^Il\t7lCr,' cat).i,modo.raturor<Hnei,i.„iri!m.[Pler.quediller.t).i.n'0'l<>

tructum oltendit. [Potenter) Quantum quis poteft,nouum ad- '' .- • •• — - - . — -.-■■mint.

ordiatur, a multis excluditur Helicone,

odo vtaturordinenatitram, [Pleraquedifle ,

..--k,...- -A y Vr Vtatus ordine artificiali. TPrifcns in tempus) Multa occurrunt,

ClalTemq. fiib ipfa

«maiie dicendi copiam deCderabit, nec difpofuTonV wnfu Jel

neti I , nif, dil'e'nVaVVlMVmr"'SrvI^uVo™^^ O Phcygii molimur momibu! Ito ■

del.derar„,.N.In,cllboni„„sc„,„ ferae,

cuiidx fegetes no folum fruges;
fed etiam hdbas effundunt fru-
gibus inimiciftimas ,quas ordo
euellet. Poeta imperatorem imi
tabitur,ruo quxque loco vbi plii
rimum proficere, & valere pof-
fint , tanquam equites , pedites,
Jcuemque armaturam in maxi-
mis, opportunisq. partibus coU
locabit, & veluti illeinpugnan-
dojfic in dicendo hic facile vifto
riam conrequenti . Tanti autem eft ordo , vt vel deformia poc*
matiinferere,nondedeccat,n6vt emineant, feu ncceffaria fint,
fed vt fuos locos temendo, meliorem locum concedant meliori-
bus, vt quxdam in corporibus membra videmus inefle. Schema-
ta & metaplafmos ita amant poctx , vt manifefta etiam vicia fe-
quantur, qux fi detrahas .carmini fuauillima demas condimen-
ta,fin vnum in locum congerantur, totum vt acre, putidum, ran-
cidum fallidimus . Ordo igitur ea gubernans, & moderans ,nec
apud fe nimia , nec vbilibec aliena cfle patietur. Summiflaqux*
dam impoli tis que fimillima inter ipfos talos ac venullos locos
fefe interponens illuftrar oratio qu* fi folafic, proijcitur tan-
qu,im vilis , fi autem defit, lila pulchra non prominent, non m
fuis quali regionibus, poffeffionibusque dominantur, (ffiiqoe
fa propria luce obftant,cotumquc confundunt. [Aut ego fallor)
Veluti corrigencis.i.aucego poeticam non noui . [Vt iani nune
dici) Ordo duplex eft naturalis primum, quo ita res exponen-
da vt gefta eft. Alter artificialis dicitur, quo a medijs rebus inci-
pimus . Ille hilloricis,hicconiienic poetis . Hocfecic Virg. qui
a nauigacione incepit oEne*, non a Troi* excidio . Si enim ^i-
mum excidium narraflet, non poffec qu* voluit de Didone tfTi>|
gere. Hoc comici faciunt, & tragici. Lucanus q? a principio be
Ji cimi is ordiatur.a multis excluditur Helicone. /’

/"i

ARS poetica.

c^uodeft par Tuis viribus. [Hoc fpertuc) Q^odnonpo*
teli b«ne fc^hicre dilucidum .

^ Vmi« materiam) Pracipit poetis, vt cam materiam eligant
* Wqu* rires eorum non ixcedat antequam materiam incipias,
vide an inctrpta poliis imolere . [Verfate) Conliderate.
[CuiieCia potenter) Qui pollibilia eliget pombiliter imple-
bit. [Nec facundia deferet hunc nec lucidus ordo) .i. difpolitio,
quia rcuera ordo manifeliat omne quod dicitur. [Ordo iuci-
dus)iirla(rov quia ordo facit lucidam orationem. [Venus) Ve.*
nultas . [Aut ego fallor) Aut ego fallor, aut ilia eli ars quam di-
Aurus fum,vt quzdamdicac,quxdam feruet in aliam partem ,vc
qux debent dici , (ine dilatione dicantur , qux non debent , pro
tempore differantur . [Iamnunc)ln prxfenti. [[am nunc de-
bentia dici) Qux in prxfenct dicenda fune. [Pleraque differat,
& pr^fens in tempus omittat)Vt Virg.in nono narrat quomodo
fabricatxfuntnaues quibus de Ilio nauigauic Aeneas, cum in
tertio non dicat . [Hoc amet, hoc fpernat promifli carminis au-
ftor) Quod debet dicere in prxfenti, quod debet dicere in futu-
ro, vt non omnia dicat qux veniunt in mentem .
fOR» jOVmite materiam veftris qui feribitis xquam) Prxeipit cis
^^qui funi poetx, vt eam materiam eligant quam polTine im-
lJplere.[Cui lefta potenter erit res),i.qui legerit id quod pr^
(lare pollit.pocenter figurauicWs tc' dVvvoire'v . [Ordinis hxc vir-
tus eric,dc Venus ,aucego fallor) Loquitur nunc7re^ti«sl^^«.
aixi ,quo ordine feruanduma poetis Venerem, aut decorem
carminis fignificat.

^ Vi Lefta potenter erit res) Hic libet rurfus noftrum ride
re annocacorem , tot verbis in oes dodos debacchatum

quicunque datiuum (mihi) per ablatiuum a me, & fimi-
lia exponere folent. Nam per ablatiuum ablationem (ignificari
per datiuum acquifitionem prxcpit , quali hoc nemo fciar . <|q
qualis eliacquifuio, cum dicitur, Paulo amputatur caput, & So-
cratieripirurpecum3,&inmille(imilibus? Verum enim vero
inhoc VirgilijjCuinon didus Hylas, quarenon liceat expone-
re (cui) .i.a quo f Et in hoc eiufdem , Nemo ex hoc numero mi
hi non donatus abibir,quid prohibet cxponere(mihi) pro a me?
Hic.f.cam nobilis grammaticus obfiabit . Sed obdant ex audito-
ribus allegata exempla minime. Neque enim nos negamus rc-
fte dici, lecta mihi, vt Quintilianus fxpe habet , & item alij , fed
quod non liceat mihi exponere pro a mecum additur pafliuum
participium, hoc quidem inficias imus . Prxeerea quxdam exem
pia perperam adducit , vt illud ex Ode xxvj. lib. j. Carminum ,
Quis fubardo Rex gelidx metuatur orx , Vbi ineptiflime hic
gelidxorx,exiltimauicdaciui elTecafuSjCumlic geniciui,vcm
eam Oden obiter diximus . Ec illud, Cxco carpitur igni, eiufdem
iudicateifecafusjcumfit ablatiuicafus . Quod fi mihi liberet in
adnocationibus ita fplendide rhetoricari , vt hoc loco ille fecit ,
omnes Arcadas ac Boeocios vocanc , qui eius non adftipuiencur
fcntencix,ollcndercm huic nugatori q. fit Atticus ,immo quam
(ic audaculus , vt nihil aliud dicam , Sed aliud agimus . [£c prx-
fens in tempus omittat) Eiufdem acuminis eft,quod3dhxc poe
tx verba idem prodidit . Placet mihi,inquit, vt (prxfcns) ad au
ftorem referatur , non ad cenipus,vt fit prxfens , id eft operi fuo
fauens . aut fi ad tempus omnino referendum clt, fit talis ordo ,
audor pleraque differat, & omittat prxfens.f. tempus .f, aliudi.
Hxc ille dode vt alia. Laurentinus Valla lib. iiij. Elegantiarum,
exponit in prxfens tempus.i.in fuum tempus, & idoneum . Idq.
mihi magis arridet .

P Leraquedifferat) Placet mihi,vt aut prxfens ad audorem
referatur, non ad tempus, & fit prxfens, id cft operi fuo fa-
uens aut fi ad tempus omnino referendum eft , fit talis or-
do : audor pleraque differat, & omittat prxfens, fcilicet tempus,
in tempus , fcilicec aliud , non autem omittat , fcilicet pleraque
in prxfens tempus ,id eft in tempus illud, quod tunc erit prx-
fens, in quo deprehendere videat abfurdinefeio quid equidem,
& abfoni .

*SCBN. decoro feruando monet , vt in nouitijs tenues. i.

I— ^ parci. 6ccauti.i.circunfcripti,&prouidi fumus, ne aut ridi-
' X culi,autfutiles habeamur, in tricis auc,& vulgatis non vul
gares.fed egregi),vtences eis aliqn tranflaciuc, qux tunc tancujp
gratiam habent qn quo transferuntur facile agnofcicur. Oe hac
MHH reitadicit Cic. in de Orat. Ergo ille tenuis orator modo fit cle-
frj^iindu gans,nec in faciendis verbis erit audax, & in transferendis vere-
eundus, & parcus, & in prircis,rcliquisq. ornamentis, & vetbo^,
& feiuentiarum remiOior. hxc ille . qux his poetis noftri verbis
conformiffima funt. Sed vt ad audorem noftrum peculiarius re
fpiciam,confiderabo ^ anxie, & fcrupulofe vocabulorum nout-

ionfni

tioriim fingendi potclLitem faciat. Si forte, inqr, neceffe ctt &c.
q.d. Si rcprchcnfioncm cuir.ire voluerimus: hxc orcurraiit o-
portetjVt videlicet Iit nrccfiarium rci nouxvoc.ibulumcHlngc-
re,cuni vetus nondum (ic,aut non cxrct. Demdc vc id pudente fa
ciamus (non flarctautem verrus,nec tanta cHet vis fententix , fi
prudenter legatur) prxmuniendo videlicet, vt dicemus huiuffiio
di periculis, ve ita loquar &c. Tum vt parce, nec affedafle videa-
mur rebus nouis,aut innominatis vocabulum dare, nec carmen
(tarec fi p.irte legatur. Nam ablaeiuus tertix in e correptum defi
nit , aduerbium comparabile in c produdum leges ergo parce.

Tum vocabulum Grxeo fonte cadar, ne barbarum fit penitus .

Denique fi id licentix non laudi dandum putabimus. Neque ve
ropenculofius fingemus etiam dodis penitus incognita: fcd
cindutis non exaudita Ceihegis. Minis autem artifex poeta,
quod prxeipit etiam exemplis docet. Nam cindutis noue pro
cindis dixit. Sicut indiJperatorem Satyrographus pro indupe-
ratorc. Cethegorum autem familia (vtex Salultio in Catilina Ceihegi
colligere licet) nobilis fuit Romx ; & fummum bonum in cele»
ritaie confiiiuit. Prxterea noue dixit Inuideor : pro eo quod
eft mihi inuiderur. Apte autem dicit deeorta:quafi non nata
fponte, fed violenter expreffa. Grxeo fonte; Metaphora eft a
riuis. atque ita docet quomodo etiam veteribus noue vtemur.

Sed quia idem fere iudicium eft de veterrimis , & recentiflimis
vocabulis , vtraque enim funt fugienda, audiamus quid de veru*
ftis cenfeant peritiores . Vitanda autem efle nimium vetufta vo-
cabula apud Aulum Gellium Atticarum nodium libri primi, ca-
pitedecimo,fiCadmonemur,Phauorinus philofophus adole-
iccnci veterum verborum cupidiflimo, & plerafque voces nirriu
prifeas, &ignoti(Iimas in quocidianii ; communibusque fer-
monibus exponenti : Curius, inquit, & Fabntius, &Coi'iinca-
nus anfiquifilmi noltri , & his antiquiores Horatij illi trigemi-
ni plane, & dilucide cum fuis fabulati funt, neque Auruncorum,
aut Sicanorum , aut Pelafgorum , qui primi coluifTe Italiam di-
cuntur, fed xcatis fux verbis locuti funt. Tu autem perinde qua-
li cum matre Euandri nunc loquare, fermone multis annis i am
delito vteris,quod fcire, atque intelligere neminem vis qux di-
cas . Non ne homo inepte , vt quod vis abunde confequaris ta-
ceres ? Sed antiquitatem tibi placere ais quod honefta , & bo-
na, & fobria,& modcfta fit . Viue ergo moribus prxtericis,Ioque
re verbis prxfcntibus. Atque id quod a C.Cxfare excellentis in
genij,acprudencix viro in primo de analogia libro feriptumeft.
Tanquain fcopulum liefugias inauditum , atque infolens ver-
bum. Hxc ille. Quintilianus autem libro primo Inftitutio-
num Tuarum, titulo de vetuftatefic: Verba & avetufiaterepeii- Deuetur
ta non folum magno afiercores habent, fed etiam afferunt ora- fiu furti
tioni maieftatem aliquam non line deledatione. Nam &3U- dit
doriiaiem antiquitatis habent, & quod intermiffa funt, gratiam
nouitati limilem parant. Sed opus eft modo, vt neque crebra
fint hxc,necmanifeHa,&quia & iam nihil eft odiofius affedaiio
ne,neque utique ab ultimis etiam obliteratis repetita tempori-
bus qualia funt topper, & antigerio, & exanclare, & prorapia,&

Saliorum carmina uix facerdotibus fuis fatis intelleda . Sed illa
mutari uetat religio, & confecraiis utendum eft. Oratio ucro cu
ius fumma uirtus eft perfpicuitas quam fit uitiofa Ii egeat inter-
prete ? Ergo ut nouorum optima erunt uetera, ita ueterum ma-
xime noua. Hxc illi. Quorumalterpenitusuitandadocetue-
terrimaquxquc,alcercum moderamine nili exoleta fuerint, in
fermonem noftrum afeifeenda. De qua re compendiofe fane at-
que utiliier,ut in reliquis, fic loquitur Sulpitius : Ex obfcuris, &
exoletis qux omnino uicanda funt, famam eruditionis non affe
dabis . Cauebisq. eam nimiam diligentiam , & circunlocutio-
nem, qux obfcurans orationem , gratiam & fidem amittit . Di-
cendum q. eft aperte : ne ad nos intelligendos fic opus interpre-
te . Nam non intclligi uel maximum uitium eft. Quatenus auc
audoritas maio^ nobis imitar>da,ficprorequitur idem Quinti-
lianus, eodem capite dicens : Similis eft circa audoritate ratio.

Nam etiam fi poteftuideri nihil peccare qui utitur his uerbis, n «
qux fummi audores tradiderunt, multum tamen refert non fo- , ,

Ium quid dixerint, fed etiam quid perfuaferint. Neque enim tu •

burcinabundum, & lurcinabundum iam in nobis quifqua ferat ; " .

licet Cato fit audor . Nec hos lodices , quanquam id Pollioni
placeat. Neque gladiolam, atqui Melfala dixit, Nec parricidatu, '
quod in Caho uix tolerabile uf , Nec collos mihi Caluus pet
fuafcric,qux nec ipfi iam dicerent . hxc ille . Non ergo omnia q
audoritacem habent nifi & confuetudinem habeant , imitari
liceat . Non enim quia in Plauto legimus deli tiam, papauercro,
gutturem . & m Cicerone nex,& odias. & in alijs qux ufu gram
t maticorum

H *• o R-

rA,,r„.-d.nc.,cum ftru.»mopo.«

,mi:g,K.. . ''“SiVi>* hui«rm»di futit, Supcrelt igi -

ttrk fer-

msfut

it tu.-confuetudo . Nam tuent p .Qnuantur. Ec fanc qoidert

qao locuti Tunc homines, qui ,^n,,.n4|conrueiudo ? £cd huic

fum quid fit , G"™ J p„iculofiffimum dabit priccpu

pluces faciunt n”™' P j ^ „iani aitte. Vndc cmm

liot. otation, modo, fed (quod maiu j

non

cantum

t„“'”piunbut.qd*«ad runtplaccant? Igi.uti
Doni, y >T B, In ks n^i« foniDocare.Q

nsTaWcric,pro regula fctmonis accipiendum cnt.Nam ut ttan
f am,queam?dmoim vulgo imperiti loquuntur, tota fepe rhw
„a & omnem circi turbam exclamaffe barbare kimus . Ergo co
fuecudinem ferrooms uocabo confenfum eruditorum h»'*
uend. confenfum bonorum . H« ille, qus de his facis . i^em tn
Vrri4 Quintilianus da varietate uocabulorum de

t^is fic differit lib.j Propriafunt uerba cum id (igmfican[,in qtf

L^,„„Vpr;tnumdenominatafuntcram!atacum alium natura

;4l4 ftucn, alium loco prafbcnt.vluatistucmsvcimur,noua non (i-

nc quodam periculo fingimus . Nam fi recepta fune modicam
li jdem afferunt oratori . Repudiata ccum in locos exeunt .Au
dendum tamen . Nanque, vt Cicero ate , etiam quJE primo dura

etnCutt^ v,fafant,vfumQJliuntur.ConruecudoverocertiHima loquen-

dt di maeillra.vtcndumque plane fcrmone,vc nummo , cut publica
Vtrha forma cti . idem lib. viij. Cum fine autem verba propria , hfta ,
4 r>i<qH 4 translata, proprijs dignitatem dat antiquitas. Nanque, & (an-
N <)44 ftiorem,& magis admirabilem faciunt orationem , quibus non

yfrbs quilibetfueratvfus. EoqueornamcntoacernmiiudicijP.Virg.

ell vfus.oili cnim,& quia nam.& mis , 6t pooc pclluccnc , afper-
guntque illam qu 2 etiam in pifturis eli gratiffima vetuUatis
imicabiicm arti auftoritatem . Sed vtendiim modo , nec ex vlti-
mis tenebris repetenda, & paullo pofi, Multa ex Grsco formata
noua ac plurima Sergio, Flauioque dura, quemadmodum viden-
tur vtique cns,& effeniia , quar cur tantopere adfperncmur nihil
IBS ifftn vidco,ni!i ^ iniqui indices aduerfus nos fumus . ideoque pau-
li 4 peltate fermonis laboramus . Quxdam tamen perdurant . nam
f iffitf 4 & qu£ vetera nunc funt, fuerunt olim noua,& quxdam in vfu p
frtmu» quam recentia. Et ite^ paullo poft, Nam cum fint verbo?? aiia
mtni* (vc dicic Cicero) natiua i. qux ligmficata fune primo fenfu , alia
fitnt rcpfrta,quiex hisfaffa funr,vtum nobis ponere aliqua , qux
Qutndo illi rudes homines primiq.fcceruntjfas non fit. Ac detiuare , fle-
neuit yti Sere,t6iungerc quod nari' pofteaconceftumeft, quando dcfijt
lice4t licere? EtiiquidpcWcuioiiushnxiiievidcbimur quibufdam rc-
Bombar- oiedijs prf muniendum efi , vt ica dicam , II licet ita dicere , per-
da mittite mihi fic,aut confimiliter, hxc ille.Sunc autem qui tribus
(]e caufis nouis, aut translatitijs cum venia vri nos moneant , vel
quia res nouicia clf,8f obid veteri vocabulo carens , vtbombar-
da machina bellica nuper inuenta,quod vocabulum fiiffum eff
a bombo, id eli a lono , & arden , quia cum ardore editur . Si-
militer quando rei deeft vocabulum, vc groffus,aut nodus in
vitibus ex quibus pampinus exit quo gemmas Maro vocat, pro
pter gemmas qux in nodis digitorum pellucent . Sic ficire fege-
tcs,& fruftus laborare dicimus, Aut quia res obfcctna eff. Vndc
Virg. folliculum concipiendi feminis genitale aruum , & fulcos
appeitauir, dicens Georgicorum tertio , Hoc faciunt nimio nc
luxu obtufiorvfus Sit genitali aruo, fulcos que oblimet inertes,
vel quia nota,& iucunda ell translatio , ut flumen & torrens no
tum ell uocabulum aqux fluencis . Transfertur autem ad ora-
lionem,q*limile quiddam habet, nam utrunq ue fluit, & lumen
orationis ,& gencrisclaritatem , iSt concionum procellas dici-
mus . vt Cicero pro Milone, Clodium fontem gloris appellat.
Tf4»J?4 Debencenimin translationibus tam verborum , ^ rerum duo
$t« 4ft4 feruari. Alterum vt clarx fint , alterum vt non diflimiles ijs ad
qux transferuntur. Accurandum quoque eft ut metaphorx,id
cil crin>lationes perdurent. Turpe enim eft a translaticiis ad ,p-
pnj,& ad primigenia, uel econuerfo redire . vnde (vc Cicero do
cec) <1 quis amicos fimulatos hirundines uocat , g» ficut hirun-
dines aduciiiante hyemc auolant , ita illi ingruente aduerfitate

aufugiunt , non dicet , Speraui cibo meo gallinam educalTe , fed
h„„„dma., offc„d, , pr,m, .nim hyem, , w

ut .u,ti.,.mqui, qjtinuliaiius .iransliupioLtima conteitii

orationis noopoflune. Scdadexplanitionem veniamt
talis eft, Tu tenuis, id ell cxilijs & modicu$,& cautus i^' ’

£lus, in ferendis , id eft de nouo fingendis, verbis , id eft

lis, dixeris egregie, id eft exccl]cnter,& non vulgariter

ra,idcftcompofitio callida, vtpotefafta a viro expe/to
gans,& infueta clocutio,& cohxrens fermo, reddiderit i i"'
rit, verbum notum, id eft tritum, & vulgare, nouum, id eft our*'

cens ortum acinuentum .fi necclfe <ftforce,ideftacafu\uj'*
rerum.i.abdicas,& nondum nominatas, monftrarc, ideftV -c*
care, indicijs , id eft vocabulis conceptum mentis indicantfbu
recentibus. i.rccenter faftis , contingct.i.cum difficultate eu
nice, & licentia fumpta pudenter.i.cum pudorc,dabitur.i cond'
nabitur, fingere verba fupple non cxaudita.i.non intellefla C

thcgis.i.eiufmodi viris, quales erant Cethegi.cindutis.i, ad’ be*)'

Ium accin(fti$,& militaribus . Nam imbelles Virg.difcinaos an'
pcllat,dicens , Fecerat igni potens difcinftos Mulciber Afros^*
EtPetfiuSjNon pudet ad morem difcinfti viucreNacx?&ve'r,
ba iioua,& fida nuper.i. recenter, habebunt fidcm.i.pondus,& ajj

ftoritatertijfi cadant.i.dcriuentur,decorta.i.vcrfa,parce.i.fobrie

de fonte Grxco.i.origine Grxea . Autem pro fed, quid dabit, ij
eft permutet ; Romanus Cxcilio,& Plauto veteribus Comicis
ademptum, id eft negatum,Virgilio, & Vario poetis recentioti-
bus f quafi dicat nihil. Ec fi ego polTum acquirere pauca fupple
vocabuli noua. cur inuideor.i.cur mihi inuidetui'?(Ec hoc di-
cens noue vfus eft verbo . ) Cum,i.quandoquidcm,lmguaCaco
nis,& Ennijjideft Enni) poetxiditaucrit.i.locupletauerit, fermo
nem patrium, id eft Latinum :& protuierit.i.effinxeric, noua no
mina.i.noua vocabula rerum, licuic.i.licitum fuit,& licebit fem- '
perjperducere.i.ad notitiam hominum deducere, nomen.i.voca- ^

buium,fignacum.i.eftidum,nota.i.notamine , fiuc moneta prx-
fentc.i.qua prxfentes vtunrur.iuxta verbum Quintiliani, qui I
fermone vt nummo,cui publica forma eft,vtedum vult, eft enitn |
translatio a nummis . vt.i.quemadmodum ; filux mutantur fo-
lijs.i.frondibus fui, in annos, id eft per annos , pronos. i.volubU i
les,& decimos, cito labentes,& inflabiles, ut inquam prima fup- ,

ple folia cadunt.i decidunt , ita uetus xtas uerborum.i.uocabit-
lorum, interi t.i.depcrit,& uerba modo, id eft paullo .'ince,nata.i.
effiA.i, florent, & uigent ritu, id eft more iuuenum, quifuntin
flore scatis. Eft autem exemplum fumptumexfextolliados,
vbi Diomedes cum Glauco certans, eius genus percontatus f(l.

Ad quem Glaucus inhsc uetbafic traducta refpondic; Quidge ,
nus,& ftirpem rcClot generofe requiris ? Taleuiris genus clt, 1
quales in robore frondes . qu£.r.iniereunc,& tenafcuntur.Nec
ab re dicit in annos , quafi dicat in circulos , quiauiciflltudo re-
rum circularis eft . Efdiftuseftannus. quaficircumnatans.ab
an, quod eft circum, & ideo ab Homero depingitur dracone cau
dam fuam mordente . iuxta quod Virgil. in Georgicis; redit a-
gricolis labor aftus in orbem : A tque in fe fua per uelligia uolui
lur annus, Probat autem tribus argumentis, arque exemplis
perire omnia, perire homines, perire uerba , fi quidem recipitur
in terram flu£lus,& qus antea arabatur, modo fu locus nauibus.
ii ergo natura mutatur maris, & terrx , quanto magis debemus
credere perire homines, & uerba eorum ?bene ergodicit : Debe
mur morti nos.nollraque . nbi etenim terra in mare ducitur, pa
ludes uertuntur in Tegetes , flumina fuum mutant curfutn , qoid

non mortale credas? Oflendit ergo argutiflime fx uifecribus

Aftrologi£,& naturalis fcientix uocabula recenciora debere re-
cipi. Nam fi peruecuftis uti non licet, opcrxprcciuu' elifi lo"
qui uokimus , noua fingamus, ueluti quia decrepiti , & nimium
fenes umere non pofrunt,neccfre eft ut mundus perpetuetur,iu>

uinafeantur homines. C^uod autem uocabulorum ufus ab ho-
mine inucnrus interire debebat natura ficuolente, uircceniio- :
ra floreant , probat per uiolentiam naturxamaioribus(ui. ni'
xi) exemplis . Primum cftdeLucrino lacu ,qui ffi iuxta Cu- e,»|Ii
mas : per quem Auernus in mare defluit . unde Virg- Georgico- f„
rum fecundo: A memorem portus Lucrinoque addita ci3U igf
ftra: Atque indignatum magnis ftridoribus xqunr,luh®
ponto longe fonatunda refufo. VbiScruius, I»

Campanix contra Puteolanam ciuiiatem duo lacus ^i-
nus , & Lucrinus . qui olim propter copiam pifeium ucctig
magna prxftabant . fed cum maris impetus
pens exinde pifces excluderet , & redemptores grau'3 da
paterentur, fupplicauerunt fenatui,& profectus Caius “

Cxfar dudlis brachijs cxclufit partem maris , qu* ^nte m
effe confueuerat,& reliquit breue fpatiuinper Auernum,q
& pifeium copiapoflet intrare, & fluftus noneflent
quod opus I uh) didi um eft . Et hic regis opus appellatur •

ARS P o

ffCis opus cft mare adimere terrs.vel admittere . Reges enim ta
li 4 iacit . fecundum Aeronem tamen non lulium, fed Aiigulluin
duir-Etre vera vteiuique opus cll, quia tempore Augultiiteru
erupit mare, fed AuguHus nifus eft iterum repellere . V ndc Virg.
jx. .dineid. Qualis in Euboico liaiarum lictore quondam Saxea
pila cadit, magnis quam mollibus ante Conttruftam laciunr 1’6
to.fic Ula ruinam Prona trahit penitusque vadis clifa rccuiubit .
Mircenifemaria,& nigrae attolluntur arenae, quibus verbis o-
ftendit humanam diligentiam contra natur* ineptum nil polTc .
Secundum exemplum eft dc palude Pontina quam (vt ex com-
pendijs in xvj. Liuij colligitur . ) Cornelius Cethegus deficca-
uit ita iam arata largam vbcriatem frugum afTerrec . H*c Hora*
tij tempore inundatione laborauitquam lulius Cxfardeftccare
voluit, nifi ptxucncus morte fuiflec. Dc his tamen fic dicit Aero:
Diuus Auguftus duas res dminas fecit : Pontinam paludem lic-
cauit,vt ad mare meatum haberet, poft etiam arari poffet-fit por-
rum Lucrinum muniuic. Tertium exemplum eft de Tybcri,qui
Augulti tempore repletus fragmentis murorum erutorum Ro-
mam obruit pro magna parte . Vnde Auguftus ei aliam viam fi-
gnauit ab eo.loco , quod Velabrum a velis, vel a ueftura diceba-
tur:vbi Vertumnus colitur. De quo properi, infecunda quar
ti: Romanum fatis eft pofte uidereforum : AcquoudamTibe
Tinus iter faciebat , & aiunt : Remorum auditos per uada pulfa
fonos . At poftquam ille fuis tantum conceffit Alumnis , Ver»
lumnus ucrfo dicor ab amne Deus. Seu quia uertentis fruSus
Vertui prs<:ipin’us anni. Vertumni rurfus credidit elTefacrum. Or-
mnui doigttut eft: Nosdebemus, id cttobnoxi) fumus: morti, id
* eft interitui, qur pro & ncftra debentur fupple morti, fiue Ne-
ptunus , id eft fluxus maris : receptus fupple in alucos fuos tan
quam m locum proprium, arcet , id eft amouei : clalfesjid eft na
ues terra, Aquilonibus , id eft per tales ueiuos,auod fupple
eft opus regisjurpote lulij Cxfaris , & poftea Augufti , fiue fup-
ple palus Pontina diu fterilis , id eft infoecunda , & apta remis ,
ideit nauigjcionibus , alit, id eft miccit uicinas urbes, & fentic
aratrum graue propter fcecunditaccm terrx, qux quia pinguis
eft aratro adhxrec.fcu amnis utpotcTybrisjdoftus ab Augu-
ftoicer melius, ideft conucnientius mutauitcurfuoifuum, ini-
quum, id eft contrarium, & nociuum frugibus . fada morcalia.i.
mortalium, peribunt, id eft interibunt, nedum, id eft non modo ,
honos, ideft decor, &viuax gratia Termonum, id eft locutio-
num, & uoc3buIorum,haud,id eft non ftet,id eft perduret, hoc eft
non folum uocabula non permanebunt in uigore , fed & alia o«
mnia hominum jnuenia peribunt cum & naturalis immutentur,
Mulca uocabula renafcentur,qux cecidere iam, & mulca cadent,
ideft interibunt, qux nunc funt in honore fiufusuolet penes
quem fupple ufum, id eft in cuius poteftate eft, arbitrium, id eft
liberum mdicium , & uis, id eft poteftas, & norma , id eft regula
loquendi . Addamus fuperioribus pauca . Primum illic , Grxeo

E T I C A. ,50

fonte cadant, illud Qjiintiliani libro oAaiio . Vt primo libro di-
xit, Gtxcum.igisconcrllum eft lingere, qui funis etiam qui*
bufdam non dubicaurrunt nomina .ipt.ire,noM atia libertate
quam ilii primi homines rrbus appellationes drdcrum,noUri
auc in iungendo , nut deriuando pauiluni aliquid auli vix in hoc
fatis recipiuntur. Secundo quofdam pcricos virus legere, (.^ud
autem non quid.iuccm, vt lit otdo .D.ibic Romanus Plauto &
Cxcilio, quod ademptum eft Virgiiio ,& Vario ? q.d. minime.
Et argumentatur. ib auAoricatc, qui-a non minor videtur elfe
auduncas poftcrioribus, quam prioribus .Plautus cx Vmbria
Sarfinas luiCjdc quo Aulus Gellius lib. iij. cap. iij. In piftrino
Plautum infcripfi(rc,Varro& pleriqueali) memorix tradidc-
runc , cum pecuni.-i omni quam in operis artificium fccnicorum
peperer-ac, in mercationibus perdita inops Romam redifiet, &
ob acquirendum uidum ad circumagendas molas, qux trufa-
iiles appellantur, operam piftori localfec. Cuius epitaphium
Varro in libro primo de poetis ponit, dicens , poftquam eft
morte captus Plautus Comoedia luget, Scena eft deferta , Ri-
fus , ludus ,iocusque, & numeri Innumeri , fimul omnes colla-
crymarunc. Cxcilius autem hic Statius di Aus, natione Gal-
lus fuiclnfubcr, Alijquafi Gallis eam gloriam inuideneesMe-
dioianenfem , & Ennij contubernalem dicunt fuilTe, Obtinet au
tem,S>edigio iudice , primum inter Comicos locum . Multum
tamen a Menandro eum frigere docet Gellius lib.ij. cap. ix. Ter
tio ibidem melius legi Vario quam Varo . Varus enim belliger,
&poeca fi)ic,qui AeneidaVirgilianam corrigendam rufeepit*
Varius autem , de quo auiflor nofter in carminibus fcnbic , Va-
rio fortis, & hoftium vidor Mxonij carminis alite, & primo Ser
monum , Plotius , & Varius Sinueflx, Virgiliusque Occurrunt
animx quales nequeeandidiores . Terra tulit &c.£c in eodem
Satyra x. Forte Epos acer ut nemo, Varius ducit, molle atque fa
cetum Virgiiio annuerant gaudenres rure Camcenx . Item ue-
ram ledionem elTc puto. Nedum Termonum haud ftet honos . fi
enim dematur negatio haud fenTus eflet, honorem Termonis fta-
re.quod poeta pernegat .

Nunc ad regulam , qux talis eft .

In uocabulis eflingendis,& parci ac cauci erimus, poterimus
autem critis uocibus nouarum gratiam mereri, fi eas callide , id
eft per quandam translationem,aut conftrudionem non uulga-
rem coniunxerimus . Quod fi rebus prefercim nouis,ac nuper
inuentis neceflemeft nonum uocabulum imponere, impone-
mus id parce prudenter, ideft prxmiflb uerbo &uenix, &iufta
Grxeam originem. Neque uero decenter fingere uetamuc ,
cum naturali indicet rerum innouationem , qux tam in uerbis ,
quam in ceteris rebus naturalibus, & humanis , id eft artificiali-
bus toleranda eft . Summopere autem annitendum eft , ijs po-
rifllmum utamur, qux prxfcns dodorum confuetudo, atque
ufus comprobat.

lANVS TN Verbis etiam tenuis)To
I cius poccicx fundamentum
JL elocutio emendata, & Lati-
na, quam feire non tam eft prx-
clarum q turpe nefcire.Cxciliii,
&Pacuuiummale locutos aecu
facveiuftas , atque eo acrius,^
in illa xtate vt innocenti* , fic
Latine loquedi fumma laus fuit
nemoque Romx viuebat aliqua
domeftica barbarie non infufea
tus , qui non rede loqueretur .
Crefeente deinde imperio, cum
cxdiuerfis locis inquinate lo*
quencescofluxilTent, paullatim
vulgo coepie Romanus fecmo
corrumpi, icave candor ille La-
cinx lingiix Liuius ab Afinio
Pollione Patauinitacis accufcf .
Eadem ratio, & Athenis acci-
dit , caniique fuit Attice loqui ,
vt Theophraftus,q optime om-
nium loqueretur , ab Attica an-
nicula, cum quati aliquid vende-
ret preconaretur , hofpcs fic ap-

f eUatus,quod fertur tuliffe mo-
eftiflTme.gpnon hofpittseflu-
geric fpeciem , cum xtacem age

In verbis etiam tenuis , cautusq. ferendis ,

Dixeris egregie : notum fi callida verbum
Reddiderit iunc5tura nouum . fi forte neceffeeft
Indici js monftrare recentibus abdita rerum :

Fingere cindtutis non exaudita Cethegis
Continget .'dabiturq. licentia fumpta pudenter.

Et noua,fiftaq. nuper habebunt verba fidem : fi
Grseco fonte cadant , parce detorta . quid autem
Caicilio , Plauto^ dabit Romanus , ademptum
Virgiiio , Varioq. ? ego , cur acquirere pauca
Si poiTum , inuideor i cum lingua Catonis , & Enni
Sermonem patrium ditauerit : & noua rerum
Nomina protulerit ? licuit , femperq. licebit ,
Signatum prafente nota producere nomen .

Vt filu3e folijs pronos mutantur in annos :

Prima cadunt . ita verborum vetus interit xtas :

Et iuuenum ritu florent modo nata , vigentq. .
Debemur morti nos , noftraq : fiue receptus
Terra Neptunus .clalTeis Aquilonibus arcet,

Regis opus : fterilis'ue diu palus , aptaq. remis
Vicinas vrbeis alit; & graue fentit aratrum :

Seu curfum mucauic iniquum frugibus amnis ,

ree Athenis. quin &Demofthe
nes male fertur ab ^fchyne au-
dilTe.^nonvcrba, fed porten-
taloqueretur,ob eamque rero
vt putidus exagitaretur, quo ma
gis expurgandus eft Termo ,&
diligens ratio adhibenda, & vnu
quodque verbum miteendum
fub trutina, qualeque fic infpi-
ciendum.verba enim quibus La
tinus Termo vcicur , auc noftra
Tunc, aut pelegrina , auc fimpli-
cia , auc compofita.aut propria,
aut translata , auc inuficaca , aut
fiAa.Noftris vtendum crebrius,
qux in Lacio fine nata , & cum
vrbe Roma educata. Peregrina
nonfedandanec quxrenda.nec
curiofe magis ^ Lacine loqui
videamur. Tunc autem pelegrina
ex omnibus fere gentibus, Prx-
ncttiniSjSabinis, Oleis, Tufeis ,
Atellanis, & omni fere Italia,
quin & Gallis, Afris, Sardis, Hi-
fpanisjfedGrxcis potiflimum,
vnde noftra maiori ex parce de-
duAa . qua ex re canta Romans
lingux mucacio fafta eft , ve pri-
Horat. r i) mum

Cr«rM

ftrvupu

linger»

Qu$i4H

VUutm

CMtlim

CmUih

Variu»

mom fredws inter Romanos , &

Carthaginenfes idum L. lunio
Bruro , W. Valerio confulibusj,

Itanm pcA eieSum urbe regni
dofiunitum.nc antiquitatis qui
dem pcntiflimot pleraque niii
difficulter inteihgciepocuiire,
afferat 1'olybius . Ouarc illi ui-

denturcrrare,qui eandem Romanam Lannamqoe linguam pu-
tanc cum omnmo Latina ilia fit vemita, Romana veto h«c noua
ex multis compafta componuntur autem apudnos verba, aut
ex noliris tam integris quam corruptis duobus, aut ex noltro,&
peregrino, aut ex duobusperegrinis , quin etiam ex nottris tri-
bus,vc Capfis,id c(t cape u vis . l5upcrcalia,quJB a luendo perca
prum componuntur, nam a(luo)& prapofitione per & (ca-
prum) lupcrcalia componuntur . Solitaui ilia, quae fue, oue, &
tauro fiebant. Propria funt certa rerum vocabula, pene cum ip-
fis rebus nata, quar H abieftajobfolecaq. fint, vitanda funt,ledj<,
& illuHnbus vtendu proprijs dignitatem dat an tiquitas,fit enim
fanftior,& admirabilior oratio, fi quidam non quibuslibet in
vfu inferoeris . fcd ab his abllinendum,qui ab omni vfu fint re-
mota, & ex pontificum commentarijs,vecu(>i{fimjsq. fcederibus
contraita, vnde famam eruditionis quidam adfedfant, vt qui-
dam quah foli fcire videantur. Propriorum virtus cit feire ar-
tium, tludiorum nautici, rei militans rutHciquc , & ceterarum
proprietatem feire, &confuetudines . ne Jiftum confulem . di-
cas dictatorem rci* jnci3ium,aucdcfignacum, legem fadam, fe-
natulconfiilrum promulgatum, aut latum rugienda tamen ali-
quando proprietas , veluti in obfccenis, fordidis, 6S: infra digni-
tatem humilibus translata neceffiras inuenti,& vc in ueititu ac-
cidit , deleftatio cclebrauit. Deleftat autem maxime , quod
ingen j . rpccimen fic iranfilirc ante pedes pofita, & longe re-
petita fijniere,factreqtie, vt qui audit , alio deducatur cogita-
tione, nec tamm abiiret. TransrerQnciiraniraij& referuntur,
moucncur , fed obrcniandum, vt conueniant,fim!lia finr,fi£ cla-
riorem rem f.ician: fi quando licentioiiora fuerint aliquo ucre-
cuncto admintcuW) fulcienda, ne omnino abrupta videantur,
fiftis nouisqiie abltinendum qudd,& igre cum decore formen-
tur, & hoiriincs fere,quinon rccognofcunr, afpetnantur. No-
uantur aui fi Graeca transferantur, aut Latina coniungentur de-
riuentiirue , ut perpeffionem dixit Cicero, & Cato autumnita-
tem .quando tamen nouantur , videndum an vfquam in Latina
fint lingua, qui fane ditior ell quam putent qui in illius adytum
non penetrarunt . Omnis verborum laus non rationis, fcd con-
fuctudinisquamfequi debemus, & in ea exerceri . CaiusCl-
far in hbro de ratione latine loquendi ad M. Tullium Cicero-
nem ait . Ac fi vt cogitata priclare eloqui poffenr, nonnulli llu-
dio,&ufueiaboraucrunt, CUIUS te pene principem copii, &in-
ucntoremjbcnede nomine ac dignitate populi Romani me-
ntum elfcexiltimamus, hunc facilem, & quotidianum nou.ffe
fcrmonem,nunc pro tclifto elt habendum . [Bgregie) Dode
translate, commode. [In verbis etiam tenuis) Tenuem pro
fubtili poluit , & molh , non afpero . [Serendis,) Id eft compo-
nendis . Collocationes enim verborum fune, compoficio, con-
cinnitas, numerus . [Tenuis) In proprijs . [Cautus) In transia
tis,bona verba fune fplendida,an[iqua . propria, translata, mala
vero vulgaria, obfoleta, aliena, gentilia, obicura. [Egregie) De-
bent ergo uerba elTc ufitaiajSc eximia, quique in ueteribus feri-

ptisfintfrequentata.[Nouum)Adidquoddiximus,3llufit.No..

uantur etiam uerba, li ex notis coni ungantur , uc aurifodina,na-
uum ut appromitto . [lundura) Compoficio . Laberius nimis
licentiod.s hacin re eft habitus, qui Mendicimonium dixitadul
tentaicm fit depudicare, & manuari, id elt furari, inuolare, mul-
taque alia huiufcemodi . [Si forte neccffe)Siin qualibet arte
non ingrnua folum, & liberali , fed & fcllularia , licet iis qui in
eis uerfantur earum rerum qui noui fune . uocabula conliitue-

re,quo magis liceacpodci. CUI de medio foro uerba arripere.

J fordida fint , plerunque ne fplendentia quidem non licet > Sex
cen ires fune prefertimtn philofophia , qui nomina defide-
habeant, faftidio nollro perdide-
ue^ t No^ni quod in egettace faftidium Eon con

culeis rebus, idcHnaturalih.icmr ^®‘'um) Aucdeoc-

tut in dies, & in hunc diem 1 ^ '8*'» 'js qui inueniun
u diem latuerunt, mnihil fit quo prohi-

H O R. A T I

Dodus iter melius mortalia fafla peribunt :
Nedum fermonum ftet honos , & gratia vmax .
Multa renafeentur , qui iam cecidere ; cadentq. ,
Qux nunc funt in honore vocabula ; li volet vfus :
Quem penes arbitrium eft, & vis A norma loquendi .

bcamui: bombatdara diccte

Campanam. &Haptdem. nara ba.

rones.epifcopus .
Ciceronem ltga„“„,, ^ 'Pnd
«eoq. cempote utraqae „

doftusGaaa.Ouiparn.Sivf*

paris optime ufusea M
■n his formandis ninti',
Inxnna, quippe apud
dicolor dicatur Aurora noAir

lor Mcmnon,& filenta loca murcidi.i.ignaui, dulciorilonnu
& vituperones legantur. [Callida iunflura) Doda compof’
tio,& dofti fapienterque coniunfta . [Cindutis Cethegis) r'
cet eloquentiam in Bruto , Valctio, Appio, Fabntio , primisque
illisRomani reipublicifundatoribus fuiffe negari non poflit
de quo tamen excet,memoriique fic proditum eloquentem ex
titilic primus ell Marcus Cotnebus Cethegus ,quetQ his cele-
brat carminibus Ennius :

Additur orator Cornelitu,fuii9iIoquenU
Ore Celhegw,\eturio toUtga vhtlom .

Ij di6iiu oUh aurit fofularibm olm ,

Qm inm yiuebant homittes atque auum agkabant ,

Flor dilibatui fofulhjCr fuada medulla ,

Huic fi tanta fuit eloquentia, quantam in eo ptidicae Ennius
cura infans effet Laiina res , multa nouarcfuit necelfe, vt quafi
audor effet conditorque verborum . Ob hoc Horatius nouj
verba Cethegis ait non exaudita, atque ideo fubiunxit. [Cm-
ftutis) Quod is mos fuerat Cethegis , vt feminudi in bellum

proficifeeremur. vnde Lucanus :

JLxcrtiq; manm yefana Cethegi , Et alibi ,

NNdi^; Cethegi .

Sylliusodauo libro:

Ip/e humero exertw gentili more parentum
Dif^ciligaudcbatequo .

Nam &. Ouid.cinducos dixit luperccw. Primis illis Romitem
potibu5,iuniex in vfu non erant, tiatui Romuli in Capitolio,
& Camilli in Roftris togati fine tunicis vifebantur, quo habi-
tu deleftacum ferunt Catonem, vtcapillrofub toga cinftus in
forum prodiret, quod volens innuere Hor. cindutos dixit Ce.
thegos,ni malis cmdutos pto expeditis accipi , nec difcinftis .i.
ad pugnam paratis, vnde pricindi ftrenui dicebantur , vnde
rfff{ov®-lttenous Grice appellat ur,vtcunqjie, dum cmdutos di-
xit, id voluit intciligere, non iliis audita , quibus licebat vnde-
ennque noua verba effingere . Cethegi didi funt Cornelii,quod
nomen in multis Roman. familijs adicicum eft Cornelij appel-
lati Scipiones, Lentuli, SullijCinni, Labeones, quod etiam Ium
pfere (ibi Celfus,& Tacitus , Ruffini , Nepotes, Coffi , Afini.
[Pudenter)N6 fcurnbter, Theophraftum refert Cicero dixilic
menphor.im verborum debere eflepudendam. [Parce detorta
Grico) Qtiotics interpretamur , (i vno verbo Gneum verbum
exprimere non poftumuSjidem pluribus verbis tentabimus , vel
Gneo vtemur,fi Latinum non occurrerit , vt in Bphippijs , qui
parce funt detorquenda, vt propola, qui ille eft , qui vinum re«
exponit, vc Plautus in Aulul3ri.a5Gel3finus , Sihcenobatem funt
qui nolint. Diuus etiam Hieronymus imparce fynoridem dixit
pro iugo . [Quid autem) Argumentatio fumpea ex M. Tullij
tertio de finibus,apud quem ipfe Cicero Catonem alloquitur.
Si enim Zenoni licuit, cum rem aliquam inueniifct , inuficatum
inaudicumque ei nomen imponere, cur non liceat Catoni?
[Cicilio)Hicille£ftStatius,quiaM. Tullio malus L.itinita-
tisaudorpeiliibctur,cui Volcatius Sedigitus palmam Itatuit
decomrcoiferuus is fuit , nam Statius feruiie nomen frJc,po(t
ea verfum eft in cognomentum, appcllatusque elt C iciltus Sta-
tius . Cicilij Romi didi funt Metelli, orci a Ciculo Princltis
conditore, vel a Cia de Troiano i£nci comite . [PUutoquc)
Plautus lanni linguigenius,M.Accius didus eft,&a ptdupl-’-
nitie Plocus.mox Plautus didus . M. Catonis itate Rominu-
ruit P.Clodio L. Potcio confulibus , Catone ceoforc mortuus
eft, centum viginti annis antcconfulem Cicei onem . [Vngih®)
Virgilius acerrimivir iudicij, quamuis verborum nouationi-
bus non de]edetur,fic tamen antiquis vfus elt,vt tanquam vina

ta eluceant . Ollis dixit, quia nam, pone, pollucet, cernue ki-

ro, ciceraque, iuflb pro iuftcro.vellemqiie, durr> nifulpo”^' [’■
gere, quod non infigniter afperum , durum , abfurdumquee et
maluit Gricis vti , vt fpelei ferarum , trieterica, 1 hy3»»&
phj,InousquePaIimon,quoddepceptorcruo parthenio Ium
pfit. Lychnum maluit ^lucernam . quin & peregrina amauit.
Vros entro dixit, &

Camuris hirti fub cornibus autes .

ARS P O

f Virio^' ) Varius pSeta Virgilij Horatijq. amicui Tliyeftrm
Trjgrc.ltamedidit.mqualummopcre UudaruscU, vc ut Medea
Ouid rcd i\oi) deruerunt qui de Uudum cumulu demerent quod
Virg. feripto eim edidilfet pro fuo . Fuere tameji eodem cempo
re,& Vinus poeta, 6c Vanus dux, licet 6c hic ^ poctioj non ex<
punAus. Vari Alfeni di^i fune, & Acci). [Inuideor) Nonno*
uum protulit, fedanee a Plauto vfurpatum, qui in Truculento
tit . qui muident,e 2 ent,ini quibus inuidetur,rem hibeat, ni ve-
Jis imperfonale didum antea inuideor nurquam. Mire tamen
cum de nouatione loqueretur uerborum , verbum aut nouauic ,
aut uetullum protulit canquam renouacum. [Polium). f.rede
nouare verba, & parce, detorquere a Grasco fonte . [Catonis lin
gua) Eum intelligit Catonem, quem tam necelTjrium fuit nafei
reip. quam Scipionem, alter enim cum noltris hoHibus, alter cu
moribus bellum grelTiCjunde Cenforinus , quali malis moribus
deuidis appellatus eft . Cancerto vehebatur hippoperijs impoli
tis • Cornelius Nepos ait, eum qusftorem ex Africa redeuntem
Q. Ennium c Sardinia deduxilfe,quoJ non minoris exiltimatu ,
quam quilibet amptillimus Sardinieniis triumphus . Carmen
tcriplic de moribus. Saluit a Leneo Pompei magni liberto re>
prehenfus eft,quod Catonis verborum inerudicimmui fur etfec,
vnde noto incelTitur epigrammate :

Et ytrb4 antiqui multum furate Caionit ,

Crij^i Iugurtl7itt4eomditerhtJi»n€ ,

[Et Enni) Cum duo fuiScnc Enni , nec id indodi animaduertif-
fcniifadumellvt de patria, & libris ambigatur . Hic tamen ille
ch RudienGs , qui primus res Romanas Heroico carmine com-
plexus ett,quem imitacos Ciceronem, & Virgilium non impu-
ne accufatbeneca, quippe cui refpondet Aulus Gellius . [Signa-
tum) Perliai in fumpea metaphora ab £re,VirperfediiIimus di-
xic,verbis vcendam elfe , vt numis publica moneta lignatis . [ Vt
liluzfoiijs) Confirmaturus nouari polTe verba. Male, inquit
ageretur de re Latina, Ii cum multa intereant, non noua oriren-
tur. Intereunt aurem verba, 5c nolirofallidio, & politiori iudi-
cio,qu6daniiquisruilicamus placebat rermo,& qui plenioris
foni eflet , fequens zeas fada delicatior manum iniecic, & veluti
difciplinam prillini reculi,ita & fermonem faUidire ccepit, & no
ua uerba parturire, antiquatis iliis noua fubllituic,3neiquotuque
illam pinguitudinem exilitare fennonis caUigauit . Hinc u li-
teiapaulluUimceirudemedio,& i ccepit deledare,uc Mani*
biz, libido, maximus, commilTator, delixus , arifpex , con-
timax , aucipium, fed verborum eadem ratio ellqu£,& uini,
ut nec nouum placeat nec nimis vetutlum ullum habeat fuaui-
cacem , quxdamque in eo fit zeas , cum non de mufto ac lacu
fumicur ,nec natum confule Tullo, aut Opi mio quzritur.
Deledant tamen quzdam antiqua repetita, ut peccatu dixit Ci-
cero , & fretu , Sc antilfitas . Adferunt enim plerunque uetufta
uerba, quia incermilTa funt, gratiam nouitacis hmilem , quz etia
antiquitatis audoritace iuuaiur . Modus ergo adhibendus, fem-
perque Czfaris illud norum ante oculos, ut tanquam fcopulum
lic infolens uerbum effugiamus , non minns oblieeraca repeten-
da,ut exantlare, profapia,3plauda,floces, Baces , hallucinari , ca-
peratumjSt plurima id genus , quz illi folent libenter ufurpare ,
qui fero in literis profecere, uc quz nunquam didicerint, cum fe
cncl feire C(xpcrinc,magnifaciant.Sirenna ulitati fermonis emen
dator a Caio RuBo, cum Sputacilicia dixillet, lepide icrifus eft .
[Vt filuz) Comparatione oftendit nihil ftabile efle in rebus hu-
manis .[interit) Perit, excinguitur.Plautus. Qui peruirttuicm
eritat,non interii . [Nata)Fida, nuper fada.[Vigent)Vigorem
abent, deledant. [Nos,nonraqne) Argumentum a maiori. St
nos , inquit , nottraque omnia etiam grandia , & quz immorta-
lia putantur , peribunt , an putamus uerba non interitura , quz
canquam folia (ingulis annii decidunt , & renafcunrur , nec ha-
bent quicquam ftabile? [Receptus) De Lucrinolacu intelligit
aC. lulio Czfart magnis molibus inclufo,quod opus Virg,
celebrat lib. ij. Georg. luIiaqiiaponco,&c.

Augultus dei»de profedurus in Pompeium, portum lulium
apud Baias immilTo in Lucrinum , & Auernum mari , lacum ef-
fecit. [Receptus) Inclufus .[Regis opus) Puto intelligid^ Ita
lico LabyrintIio,qucmfccicribi Porlenna rex Hetruri^ fepul*
cricaufajliinul ut externorum regum uanitas quoqne ab Ita-
licis fuperaretur . Plinius meminit lib.xxxvj. [Sterilis) De Poin
lina intelligit, quam duo amnes faciunt, auhdus, & Vfens , qu^
uiginciquacuor urbium loca occupabat, eam exiccauit Corne-
lius Cethegus conful , cui ea prouincia obuenerat , agerque ex
eafaduscli. CaiusluliusCqfar,quin ficcaret, morte ptfucn-

E T I c A. ijt

tuseft,idemi^iteHo(tienfemportum’rei difficultate deterritui
omiiir, quem poltca Claudius Imperator perfecit. [Viciiiai vr
bcis) Anxurcin.Pipernmn, Saturam, Seciam, llcd &
Capeii.ucs,Lucuniquc Feruniz.

Aniiii) Tybris.[Uodus)AI> Agrippa nomine Augufli. [Ini-
quum) Tybris cum omnia longe , latei^ue mundaret , & crebro
magna iaduram agro Rom ino inferret, Augultus alueo purgan
do aiumadiecii.Bc qm nihil cit quod tam faciat inundationes, q
finus Humorum, tf redo non poBint curfu deferri , quem ad ve-
labrum Tyberis ricdcrccur,daco Agrippz negotio , in hunc que
cernimus, redum alueum redegii.totumquc purgauic, terminos
mripadilpofuic, quoseffoifos vidimus hacinferipeione.
IMP. Cyts. DIVI FILIVS, AVG. PONT.
MAX. TRIBVNI POTEST. XVII. EX SE-
NA T VSC O NSV L 1*0 TERMINAVIT. R. R.
EX PROXI. CIPP. PED. XL. S. Id elt, Ruderibus
reiedis ex proximis cippis pedes quadraginta femis . [Mortalia
fada) Qj.iid enim aliud agunt nouz leges, nili vc veteres pellant,
&prioribus derogentfquin&cceli hzc marisqiie facies con-
flagrabit vniuerra,& in antiquum chaos fundetur. [Mortalia fa-
da peribunt) bfl enim neccife,vt quz ortum habeant, occidant ,
eaque poti Bimum, quzhoiesfecerint. Stultum .n. eBet putare
mortalem quenquam poBe aliud perficere immorcaie.[Nedum)*
Si ergo muc.mcur oronia,neque quidquam tam magnum eli,q(T
non vices patiacur,an mirandum efl vocabula interire , & noua
cenafei? Vtimurhac particula (ned(rm)przpolita maiori re.
[Viuax)Quzdiu viuat.[Vrus)Cum vbiquepoBitjOmniumq. re
rum (it dominus, in verbis tamen pociBlmum dominatur, qui il-
lorum fit folum quoddam,& fiindamentum , Is ille elt optimus
dicendi artifex, & magi{ler,quo duce multi paruo ingenio, nul-
lis pene literis, vt bene loquerentur, funt confccuti . M. Varro in
illis libris delingua Latina ad M. Tullium qui dcfideranttir, in
omnibus pene verbis confuctiidinem dominari affirmabat , o-
mnia enim analogi£,& anomalis difputacio (quarum altera
Arilfarchus, alteram Crates peritifTimi grammaticorum • Grz-
coruni, fumma ope defendebant) folo viu confuctudiniq. lermi
natur. Darius ille magnus Afiz regnator quanti effetvfus voles
oftendere, accitis ad fe Gr^cis,qui eius parent imperio.rogabar,
cuiufnam pretij magnitudine patres mortuos comederent, nun-
quam fe faduros refponderunc. Tunc vocatis ex India qui Gal
lacizvocitantur, apud quos halitandi parentes mos efl, adhuc
Grzcis aflancibus, quomodo przmio fcifcitacus efl admitteret ,
vt parentum corpora cremarentur, relponderunt Darium loqui
mciiora,hoc padiooflendit vfus, Stconfuetudo quanti eBet. A-
franius rogatarum poeta, fapientiam vrus,& memoris Bliamdi
xic : quod lapientem non difc^linis tantum inflruSum , fed in
nofeendisq. rebus vetfatum elfe oflendic.

Eius verfus efl ,

V fus me genuit , mater peperit menaoria ,

Sophiam vocant me Grai) , vos fapientiam .

Cauendum efl autem in verbis ne decipiamur, vc pro vfu abufum
fcquamur, qui illius mentitus fpeciem imprudentibus fe offert,
nequc.n.vuia,etia quz inuaferinteiuicatem , probamus, (i enim
vfum putabimus ^ plures faciant, periculofum erit, & formida-
bile, cum plures femper pro malis accipiantur. Erit ergo ufus ut
uiucndi confenfus uoluniasq. bonorum, (rc loquendi confuctu-
do,&quzdamqua{iconiuratioerudiiorum. [Vis) Ratio.

I N uerbis etiam tenuis) Si facienda funt iibi noua uerba ob
rcruata,ucea dicas quz placeant, & habeant audforitatem.
[Dixeris egregie) Cum laude dices uerbum uulgare,{i illud
benecompofueris. Arifloielis libros quidam tranflulicjfedcum
uolens transferre tc c v , non inueniret quomodo diceret finxit
ens,& laudem quzliuic . Exponi t de uerbis ucceribus , & nouis ,
quomodo poetica licentia fiant.Nam aliqua,licec uulgaria fint ,
tamen cum aliqua compofitione poffe {plendefccre. [Callida
iunffura nouum) Elegans, & noua elocutio, &cohzrcns fer-
mo .Optimum enim dicendi genus,!} noua Uerba opportune, £c
proprie ponantur. [Si forte neceffe) Nouum uerbum bene fa-
cis, li luerit neceflitas. [Indicijs monfirarc) Proferres res nouat
•i.nc facias uerbum nouum qu.indo ncceffitas non efl. [Indicijs
monflrarc tccentibus addita rerum) Mire dixit. Indicia.n.ani-
mi, uerba funt - Indicijs ergo recentibus, rudi inuentionc uctbo
rum , quia indicia rerum, uerba funt, fecundum Philofophbs .
[Cinducis) Antique dixit, id efl militaribus uiris,&ad militiam
paratis, unde per contrarium dixit po«a . Difcindos Mulciber
Aphros.i.inibecilles ad militiam. [Non exaudita) Non ante
compeita, nondum cognita , pro eo quod efl antiquis incogni-
Horat. r lij ta,

ACR.

r o R>

H O R-

u i fi nrKlTiias filtiittibi vti rerbis recentibus, qu*

?la„toquc dab.t Roraanus)>injrc "'8““'"' 'iiTftcere' £t

t°;lnr,n;1:i^dn”8Srerquaficau^ qn^rcns.qu*

nam dfet ratio livoluiiTcnt negare.

Htm fi h»s prohhtt,nec iUh hmlfe demo^Hrut •
rvirsuto , VatLuc) Carcl.ns ante yirg,lium,& Vanum ftiit,
Leo Jic.t.V.rgil.um & Varium nih.l poBi dicere quod. II. non
du.llenr Etio oportet illos quatere noua verba. [Ego cur

Squ 'ne paufa CpolTum, inuideord ) M.re, dum de fingendis

,e,b.s loqueretur .Vecundum Gtacos .pfe effit, s, t mu.deorjld
ell .nu.d.lmpa.iot , Inuideot en.m negatur polle die, , aut m-
Oideor, ptoh.beor. [Cum lingua Caton„,& Enn.)Marcus Fu-
ri us.Sl Cato ille qui Cenfot.us diflus ett.St Ennius , quod prio-
re, Ja.resd.setunt, illi in fuis carminibus poruerunt.St fuper

I, oc noua verba inucnetunt. [Dubitauerit) Locupletaueiii.a).-

xetitnou., verbis. [Signatum) Hoctraaumellanunina.s.fPrq
fetKC nota) Noiamine prsfencis temporis . Verbi gratia, frui-
eus ante dicebatur, modo fruaus , ante punxit dicebatur, modo
pupugit dicitor . Vel prifcntenota , verbo nouiter inuento , vt
hoJ nomen inuenium elt tempore principis illius . [l>roducere)
Ad notmam hominum deducere. [Vt (ilusfoliis pronos mu-
tantur in annos) Pro nos,volubiles , dcduios , & cito labentes ,
& mllabjlcs.ne aiperncntut noua verba , comparatione nouoru
foliorum docet placere . [In annos) Per annos, & eft Homerica
comparatio. [Dtbemurmorti) Argumentis probat perire om
nia perire homines, perire verba . Si quu^cm recipitur in terram
0udus,& quE ante arabatur , modo (u locas nauibus . Si ergo
natura mutaturmaris , & teres, quanto magis debemus credere
homines, & verba eorum ? Perimus ergo nos & noftra, vbi terra
in marcduciturjpaludes vertuntur in Tegetes .flumina fuum mu-
tant coefum . [Kcceptus terta Neptunus) Mare m terram reci-
pitor, quando porcus componitur . [Regis opus) Augulium di
cjc.qui iiccauit Pontinam paludem . Nam regis opus , eft mare
admittere terrs. R.egesenim caliafaciunt.Diuus Auguftusduas
diuinas fecit Nam Pontinam paludem ficcauit , vc ad mare mea
tum haberet, vt poft & atari polTet, & porcum Lucrinum muni-
uit.deqiio Maro. An memorem portus , Lucrinoque addita
claurtra? Acqueindignatummagnis tttidoribus tequor. lulia
qua Ponto longe Tonat vnda refufo ? [Sccrilisque diu palus) Lu
crinum portum lignificat,& alios qui manufafti funt ab Au-
gufto , & alta regum opera . Hoc eft regis opus, quod nullus fa-
cere p'>ceftni(i rex. [Seucurfum miicauit iniquum frugibus am'
iiis) une' Ho»veu,(iue generaliter, Vt quidam accipere volunt quan-
do campos aptos agricultura liberant ,aucrcences flamina qus
infcitaluntcis. [^miiis) Tyberim intclligimus . Hunc.n.deri-
uauit Auguftus qua nunc incedit . Ante enim per Velabrum flue
bat . Vnde & Velabrum didum.quod velis traiilireiut. [Dodus
jier melius) Indudus meliori via. [Mortalia fada peribunt)
Zeugma a fupcrioribus.[Nediim Termonum ftet honos, )Id eft ,
Sihzc omnia mutantur, verborum gratia perennis manere quo
modopdteft? [Honos) Pulchritudo .[Viuax) Perpetua. [Mul
tarenafeentur) Item flentquxiam fuere , vocabula fQpple,&
commercia Termonum, qux Tunc fublata de vfu. [Si volet vfus ,)
Id eft, confiiecudo & ratio loquendi. Racio.n. vfu , & confiiecu-
dine vincitur . Vfus.n, facit audtontaiem , interdum , & confue-
tudo vincit regulam ,vc frequenter Cicero modium ponit pro
modiorum, & liberum pro liberorum.hoc vfu dicitur , [Quem
penes) CoouerTio eft , id eft penes quem . [Arbitrium , ) Id eft
judicium, cuius in poteftatc eft vfus Termonis, & vis loquendi .

D ixeris egregie, notum (ic callida verbum) Exponit nunc
de vcrbi.s veteribus ac nouis quomodo poetica iint . Na
licet alique vulgaria Tint.ait tamen iliacum aliqua com-
poTitionc fplcndefcere . Verbi gratia, Gurgulio fordida vox eft ,
ornatu .accedente vulgaritas eius ahfconditur.hoc modo.Popu-
latq. ingentem farris accruii Curgulio.Curguiio apud Hom.cft
qui faba libenier ucfciiur . [Si forte neceirc eft Indicijs monftra
re recentibus) Quod (i iam, inquit, ad rem aliquam explicanda
uetba antiqua non fuffccerint, permittitur poctx noua finge-
re . Indicu uetba appellauit ,phiIofoplii enim dicunt indicanda
rumrerumc3ufa,inuentaseflcuoces. [Fingere cinfipus non
exauditaCethegis Continget) Omnes enim Cethegi morem
retuauenuu eundem Rom*,uu« cetera deferiptam comam re-

ATII

tulerunt. Nunquam enim tunica vfi fune. Ideo cinv^utoseot
dixit quoniam cm^um eft genus tunicxfhfra peftusaptatx
Eisergo non exaudita verba, tanquam mfolita , & mcetcifa nc.
mo dixit . Eft autem inteftinum puTillum . Et deinde uerbi gtC.
tiajfic alapam cum vno digito imam fecimus auriculam. [Etno-
uafidaquenuperhabebunt verba fidem, fi Grxeo fonte cadant
parce detorta) Et magis , inquit , auftocitaicm mereri poflunc
noua verba, fi a Grxeo fuerint in Latmum deriuata . Tranliuli.
mus triclinium, quod antea coenaculum vocabamus, quia ibj
emnabatur . «'vov vinum , & a cylite calicem , & i coccyce cucu-
lum . [Ego, cur acquirere pauc.i Si polium inuideor?) Cumplau
to Cxcilioqucpermiifum fit verba fingere , cur mihi non Iiceaj
Latinumampliar€fermonem,& nouis vtiverbis? Inuideoc,

pofuit,pro inuideiurmihi. [Debemur morti nos, nolhaque)

Comprobat nuncmorii voiiictTa clFe deftinaca , etiam verbi
interirecumoperahomiuum. [Sterilisque diu palus) Diuus
Caefarduasinftituerat res facere , Portum Hoftienfcm muni-
re , & Pontinam paludem , qiix eft in Campania , ad quadrage-
fimum miliarium emitterem mare. Hanc ergo fignificat m
hoc recepiflCjVt iam aretur . [Seu curfum mutauit iniquum fru-
gibus amnis ) Tybetim intclligimus, hunc enim Agrippa deri-
uauit qua nunc vadit, antea per Velabrum fluebat . [Cadentque
qus nunc funt in honore vocabula , fi volet vfus) Hoc eft , tatio,
loquendi . ufus emm nihii aliud eft , quam regula fetmonis
Latmi .

Cum lingua Catonis, & Enni) M. Furius, qui & Cenforius di
dus eft Cato, inquit Acron. In quibus verbis M. Portius legen-
dum, non M.Vunus . Et qux continuo fcquuntur verba eiuldem
Aeronis . Quod priores patres dixcrunc.cgo de Catone, & En-
nio intelligo . Deinde que eiuTdem rurfus lequuntur. Illi in fuis
carminibus pofiierunt , & fuper hoc noua verba inuenerunc de
VirgiUo, Varoque . Neque enim Cato vlla carmina compofuic,
fed orationes ac hiftori3s,vt teftatur Cic.deCiar. Orat. Athsc
non funt tanci . Illud quod fuper hsc poetx verba. Regis opus
ftenlisq. diu palus ; idem Aeron dicit , corruptum puto . Nam
cum primum hoc de Pontina palude expofuiffet, non ita multo
poft de Lucrino portu refert mcelligendum. Sed funt commixta
commentaria, vr lam fxpius indicauimus .

N Edum fermonum ftet honos) Nedum,fane quam elega
ter pro cantum abeftjVtpofuit ; vt Tcreiic.io Heaucont.
Satrapes fi fiet amator, nunquam fufteire eius fum-
ptus queat. Nedum tu polfis. Non me latent , qiix libro fe-
cundo de hacdidionea Valla pr^cipiuntur, atqui haud feio num
quis ea ica feruarit, Quod autem Badius negationem adijcit, se-
que ita legic. Nedum Termonum haud ftet honos, declinandum
eft, atque fugiedum, immoego admiratus fum vehementer quid
ei in mentem venerit, cum hsc tam temere mutaret .

I N hac parce aggreditur Poeta decorum rerum prcelibans
vana genera ,& varias qualitaccs catmifium cum eorum
inuentoribus iuxta diucrTtratem rerum. Et primo loqni
turde heroico carmine, quod & dignitate , & antiquitate primii
clFe conftat . Dignitate quidem, quia (vt Grsce diffinitur) eft di
uinarum.Sc heroicarum, humanarumq, rerum continentia. Ita-
que argumenti dignitate cereris prxftat , quia T ragic* res ob
id humiliores cenfentur quodtnftcm exitum habent . Excel-
lit prstcrca ftyli qualitate , fcu charaftere . Nam cum triplex
fit feribendi charader, humilis fiue renuis, quo in Bucolicis
Virgilius vfus eft , & mediocris , quo in Georgicis , & fublimis
fiiic altiloquiis , quo in /tneide , fublimis maxime heroico car-
mini qoadrar , quod Gia»ce Epos dici cur, ab eo quod eft tifCMtu ,
id eft, eft fequor, quiainco dicenda ea qux iam dida funt, per-
petuo tenore fequuntur. Nam raro partem orationis, & ra-
ri flime fententiatotam cum carmine terminamus . Neque ve-
ro quodlibet hexametrum heroicum dicitur, qui.i & Saryrica,
& dodrinalia hexametra funt , fed non continuo heroica ,qui3
non continent heroum gcfta, neque diuorum,hominiimqi'e

iunda . Anti qiii rate quoque prxliat , quia fu t inquit Pliiuus)

hei oicum cai mcn oriculo debemus, unde Poeco^iofter poftea ,
Didr per carmina fortes . Et uitaemonftratauiaeft, & gratia re
gum Pierr)s*tentata modis , ludusque repertus . Er longorum
operumfinisne forte pudori Sit tibi Mufalyie folers , &
tor Apollo , unde & Pythium hoc carmen dicitur , quia
Apollo in matris ultionem Pythonem fcrpenrem interir-nirt,
accniseius Drtlaudes hoc carmine celebrabant. Vel quia
Pythiae Phccbifacerdotes hoc uerfo ipfitisoracula,Tcu rclpou-
fa pronunci-ibanc , qua; ideo Pythia? didx funt, quod Pythu’'**
corio tripos Delphicus if gebpwr. vade & cortinam didaij’ u°'

Hrr»»

Mr"V» I

Efif

irtin

/ii«P’i

14/1'"^ f
ci {^1

PjtM*

A K S P O

I Ium . Quod autem hoc carmine heroum gclla canenda fint,ma-

; ,imcimliciuitHomcrus,qut(vtinquic iMimus) fons ingenio

t .m cit . i:,vc Donatus etiam Comicis, & Trajjicis legem prac-
fcriplicji’^ autem Iliada de regum gcftis.&foriilli morum ducum
egregijs facinoribus dcfcriplit,cuiusdccorumita colligit Sul-
pitius.Hcxamctii heroici decorum in apta pcdmn commixtio-
ne, & varietate fcruabtt, fi pes non cermmec partem orationis,
niii forte in primo, quarto, quinloue loco . Et fi Daftylici pedes
- altcrnisvel in:crieftisrpondaicistcm()cremur,& contra, ille-
pitcerit •jyjjf^gnimvcrfusprofejintcrcifaque nimis orationis fuc-
cuffans ,& maxime fi fecundus pes partem orationis terminet
vehementer oftendtt, quod fi,ei minus indecore in tertio, fi in
monofyllabum delignat , & diftiones exigus fine . Languide
profierni videtur , qui fpondeum habet in quinto . Infurgunt ,
& fluunt canore quinque concinui Daftyli. Inceduntque cum
decore Spondei quatuor, fi ipfa res exigat. Sententia in verfus
fequentis partem difcurtcns , multorumque carminum inter
fc multiplicatio,^ ali) c*ruram, 3 lij comma appellant, pluri-
mum iucundicaiis habet in loco , vc vbi aut fuauitaie, auc conti-
nuatione, aut vehementia opus ell. Abfoluto vero fenfuconfla-
tia plus interdum grauiiatis cenfentur habere. In triryllabam vq
cem fi definant, fortius videntur infurgere . In monolyllabam ni
' fi enclctica fit , frangi videntur . Male in pentafyllabam , & tetra

fyllabam definunt, gratius in bifyllabam . Vocalium crebras con
curfiones eiufdemquc liter* , & fyliab* afTiduitatem , diUonan-
tiamque, & Gbi lationem magis etiam q in foluta oratione ftu-
diofcvicabimus, omnemqueculcum cum latinitatis integrita-
te feruabimus . Verbis vtemur eleftis nunc fuauibus, nunc cano
risjvt res pottulabit . Quare etnenda efl vis eiementorum.voca-
les enim non fune vocis eiufdem , i anguftior eft,e plenior, reli-
qu* pleniores, fcraiitocales fonorsfuncjmaximequel.m.r. x. f.
afpeta cll,frequeiicata fibilat , i prefertim antecedente . Sed om-

E T I C A. 151

nem .ifpericatem ipfa pronunciatione tam infingu]is(][in con-
nexis confuiuncibus facile cog[iofccmus,hxc& plura Ille. Ma-
xima autem laus clt in hoc vcrlu , fi priinu,quario , ac fi xtu lo-
co Spondeus fit, vt apud Virgitium. Deccljiilcvidcc,rua lam
pramilfa repofci . Iccm. Imniocamque coli dedit. & contem-
nere ventos . item .Cui nondidus Hylas pucr,& Laconia De-
los . Bx quinque Daflylis fluit, vc Panditur interea domus om-
nipotentis Olympi . Spondeus quinto languidum quidem ver-
fuin facit , fcd loco congruum , vbi aut Unguor cfl dicentis , auc
fententi* grauitas . Languor diceniis eft in illo fecundo .ttnei»
dos. Conllitit, atque oculis Phrygiaagminacircunfpcxit.
Et in illis artiticiofis verfibus,quos in vita Augulii Suct.cicat :

Impia dum Jfhabi C^afar mendacia ludit .

Dum nona diuorum , canat adulteria .

Omnia ft a terrk tunc numina declinarunt .

Fugit,& auratos lupiteripre choros, &c. quafi numina (nam de
Sinone manifcfUrium) mcerto animo difccfferinc, atque ita tar-
dato grelTu . Grauitas autem rerum.aut fencentiarum efl in illo.
Virgiliano, Chara deum fobolcs magnum louis incrementum .
Semper autem (vtSeruius prxeepit) vbi fpondeus efl in quinto
loco, ponitur Dafiylus in quarto. Plura patebunt in Elegiaci
carminis decoro . Dadylus in fexto non ponicur,nifi abundans
fyllaba vocali fequenii abfumatur . Ordo textus ert. Homerus
poeta ille infignis:monflrauit.i.indicauic nobis exemplo, fuo,
quo numero. i.quo genere carminis :res gefl* regum , & du-
cum, & bella triftia (quod eft bellorum perpetuum epitheton)
poflenc fcribijideft decantati : quia heroico hexametro , quo
vfus eft.

Vnde fit regula.

Heroum, principiumq. virorum mclyca facinora Heroico cac
mine, quale eft Homeri in Iliade, & Maronis in £neide,dcfcri-
bi volunt.

lANVS Esgefts) Vnuquodque

■ "V materiam in fe

A ^ concinet, & craftaiione,
maceria in verbis, tradatio in
verborum eft collocatione . De verbis copiofe didum eft ab Ho
ratio, fuper eft vc collocationes exequatur, quarum tres partes
fctuntur.compofitio, concinnitas, numerus ,& quia non eiidem
numerum vnaqusque res dcfiderat,quo carmine, quicunque cu
pias, fine compledenda , oflendit,ne res grandes tenui humiliq.
carmini comiitas, aut amores eonuiuiaq. , quarque jocos exi-
gunt, heroico tradas enarranda . Heroici carminis inucncioncm
Apollini acceptam ferimus , quod eo carmine oracula olim re-
fpondebant. Hinc & Pythius, verfus dicitur, gi in terfedo ab A-
polline Pythone accol* hexametrum heroicum fex fpondeis co
politum cecinerunt . deinde foluta fpondei altera fyllaba fine
damno temporis ccepitinfcri . ludii Apolline exclufo putant
Mofenhoc carmine primum cecinifle. ApudGricos licet dubi
tari no debeat, quin ance Homerum fuerint poec2,quod ex eius
carminibus inielligi poceft,qux apud Ilium in procorum epulis
canebantur, tamen primus heroum res geftas hoc ver fu cecinif»
fe putatur Homerus.hinc heroicus didus,nam &Epicus dicitur,
^ fermonum capax, quodq. per eius pedes fimplicius, & facilius
verba eant, & decurrant . Hunc Ennius longum vocauit. Digni-
tate primu,s eft, plena oratione grauis,& grauicatis honore fubli
mis,muliaq. pulchritudinis venuftate praeclarus . Huic carmini
potilfimum conueniunt fabula,allegoria , antiqua hiftoria,con-
ueniensdidio .

ACR. Es eett*) Docet quomodo Gngul* res, & quibus metris

1 '^ fcribcndx fint . [Numero) Metro : vt, Numeros memi-
JL ^ ni,fi verba tenerem .

jOR. TD Esgeft*,regumq.ducumq.) Incipitnuncloqui deomni-

Xv. bus metris : de elegiaco, & iambico .

AsevN. Rofequitut Elegiacum carmen, de quo Diomedes grama-

Il»gl4 |-'ticus in hxc verba. Elegia eft carmen compofitum hexamr
JL cro verfu pecametroq. adinuicem pofitis, vt Diuitias alius
fuluo fibi congerat auro .

Et teneat culti iugera magna foli , quod genus carminis feri-
^■16*121 pferunt apud Romanos Propertius,&Tibullas,6c Gallus imita
larmen . ti Gr*cos Callimachum , & Euphorionem . Elegia autem difta
fiue a lugendis mortuis, fere enim defundorum laudes hoc car-
t^legiaci mine comprehendcbant,riue a miferationcjqu* Gr*co Jxi®- di
firipto . citur : quod Tyrrhenus, Gneique Elegias ifto metro fcnptita-
uctunt . Cui opinioni confentire videtur Horatius ad Al-
Bleffa . bium Tibullum Elegiarum auffoicm feribens , qui ab ea , qua

diximus mireracione,Elegos mi
ferabiles dicic, hoc modo , Neu
miferabiles decantes Elegos .
Apud Romanos autem id car-
men quod cum lamentatione extremum , atque vltimum mor-
tuo canitur . Nenia dicitur . Elegia autem videtur cognominari
g? mortuis, vel morituris aferibitur ,h*c ille . De inuentoie aut
huius carminis, vt Poeta nofter afferit , inter grammaticos con-
trouetfia eft . Sunt tamen quibus placet vt Theocies Naxius cu
infaniretjipfuminuenifle dicaturi Nam (vt dicunt) elegia ab
IwWvM.i.infanio dicitur. De huius carminis decoro Sulpitms Vc
tulanus ita difierit . Pentametrum Elegiacum fenfum conclude
re debet, fuauisq. in vocem bifyllabam definit . Proxime penta-
fy liabam tetrafyllabamque . Peflime intrifyllabam.&monofyl
labam,h£c ille . Nunquam ergo prscedenris pentametri fenten
tia hexametro fequenti perficietur, fed ediuerfo,& fere binis var
fibus fenfus conci udetur, aut in binis prioribus erit quidam fu-
fpenfio ; qui binis fequentibus penitus abfoluetur. Nam rariftt
mum eft vt in fextum fufpendaturfententia. Et quia binis fere
fententia concluditur, ideo quidam vnum verfum elle volueruc ,
undecim. f.pedum . Pulchrum priterea eft (quod & fluens efficit
carmen) tam hexametrum, q pentametrum gemina conrinerc
epitheta, fiue adieftiua cum fuis fubftantiuis , quorum talis fo-
let elfe fiius : ut ambo adieSiua priponantur,& fubftantiua fub
fequatur : fic vt prius (ubftanciuum psiori adiediuo refpondeac ,
& polierius poftetiori .

Vt apud Tibullum;

Aut gelidae hyberniu aquas cum fuderit AuHer .

Quem facri impreflb mutua dente Venus . In qua re cauendum
elt nc confimilibus vocalibus terminentur , ficut in Bucolicis .
Mollialuceola pingit vacinia caltha, qui confufio tamen per
quantitatem fyllabarum tollitur . Poteft etiam priponi vnum
adiediuum,& inter ipfum & fubftantiuum aliud adiediuum
poni cum fuofubftantiuo, ficut in uerfuiamdido. Et teneat
culti iugera magna foli . Idem Tibullus , Vincuntur molli pe-
dora dura prece. Pulchrum prsterea eft ut prima fyllaba ter-
tij pedis fic ultima didionis:& primus pes (it Dadylus, & fe-
cundus fpondeus, nec frequens eft uocatiuouetfum claudere,
fed totum carmen quauis bona fententia finire non indecorum
eft . Neque uero femper eadem obferuanda funt . Nam varietat
ut in piduris , ita in omni dicendi genere gratiam habet . A t (vc
Quintii, monet) nimius fucus , exquificusque ornatus uitandus
eft . Quoniam auc pulcherrimum eft ut uerba Itebus quadrent .
Q^i etenim Epitaphia,aucNenias hoc carmine fetibere uolec ,
Hocat. t iiij ficut

Resgefts ,regum4 . ducutnq , & triftia bella
Quoferibi poffent numero, monfttauit Homerus .

Ncim

ftntamt
tri drr«-

ficm ftntemia. gtautsA fcocrj! . ita «rba, & ftuera , & rigida
■■‘11 h b bl c ■■ epigramma fal.busA faccc.js plurrm.a «rtar lijl
:Z: Jlorrlm='.llald,.,,r,m,nir,npgir,pr«i£u./ufp^^^

■ l>,r,|i,i)a:llib'js, giuJiii.mtKoribui.Si id genui
,o Iitrciet . qui rei factas aut quamuii difciplinam, rc Omd. m
Pattis mulus ecudit.onibus.vati)! hillotijs, & fentemijs cogtuis

J.icuplctabii.NonetgorqlaquenmomaElegiacocarminede-
fcribltut.enJcdieii Poeta. Querimonia.l. querela ut defuniSo.
lum autmil'ereatnaniiuin,incluracllprinium.i.aprimainllltu.

tiuiie ,crlibusvtpoKEIcgiacis.iunaii.i.connexis,.mpariter.l.
imoari numero pedum, Quiahexametrocum pentametro, len-
tentia compos roii.i. defiderij fui , hoc cfl qui potitur roto . ett
tiiam mclofapoltea.uclapud polietos. Tamen grammatici

ATII

ccrtant.i.dirpueant,& contendunt, quis emifetit .i. prim,,
dcru.Elcgos.i.luaus,lioccli uerfu* tlegiacos.exiguos •
cos tcfpcctu heroicorum, uel quia Epigrammata, Epitanl'””'^''
alia breui hoc carmine Icribuiuur, vel quia rentcnii*
multos vetfus extenduntur . Et hs .i.conirouetfia, clt adhu°'r*k
iudicc .1. nondum elt fcnteniia data , quia adhuc dubitatur*^
fuerit audor . Audor edu, & ciinttit opus , quod exire dicir"'*
Pctfius, Iit quid tamen aptius exit. Q^>i in contemptu ditnin ^ ’
tiuo utitut , dicens , Si qua Elegidia crudi Didarunt procere

Sicuiabcpiltolaiitepiholium .

Regula.

Res lamentabiles,vt Epitaphi3,& mifere amantium q

lANVS ^ T

Ertibus impariter lun-

nix. Elegiaco verfui cuius incertus eli audor conueiiiuiu^
Verfibus impariter iunftis querimonia primum

V dis) Elegiam quis pri- jndufa eft voti fententia compos

“““ ^“SncIcrNa exiguos elegosemiferit auaor :

ximt^ p£^imum udmitaentem Grammatici ccrtant : & adhuc fub iudicc lis eft .

hoc carmen cecinifle,nec defunt

qui Archilocho tribuant . Terentianus Callinoum putat. Hoc
fane conitar, dcfupdorum laudes hoc carmine celebrari folitas,
undefibi nomen elegia fumplit , hinc & miferabiles uerfus didi
ad Horatio ad Tibullum . Crediderim ego,priticas,qu* condu
fii plorabant in funere, hoc carmine ufas, lugubrem niniam ce
ciniife. 1’enrameccr licet licxamctro fubiungaiur, legimus tame,

& monc>coion,uc illud in Commodum imperatorem ,

Cammedin Hercultum nomen haiere cnfit ,

Antonmorum non putat ejfe bonum ,
lege Lampridium .

[Impaiirer) Teteniiiis Scaurus in commentarijs in arte poeti-
ca libro decimo , impariter aduecbium hguralfe , inquit Hora-
tium . [Inclufa) An inclufa.i.defcripta5iSt comprelu-nfa.an ad id
alludit, quod necefle fit lenientiam duobus verfibus concludere.

[Compos) Vt illud Propertianum,

O me ftlicem,'o nox miht^&e.

Callimachus, 6{i-hilccas primas fibi in elegia vendicanc partes
apud Gricos , ex noltns Tibullus cum propertio certat. [Exi-
guos) Tenues, molles . [Lis elt)lrndccgramaticos, ydereleui
6 i inutili certcc.[Gramatici) Qui & critici funt appellati, fed Ho
ratius eos irridet, feu refpexit , quia eorum cH omnia indagare .

A C R. •C 'T' Erfibusimpariceriunftis) Elegiacum fignificat, quia ele
V / gia cum metrum minus habet lyilabaru, ^heroicus uer-

V Jus qui priccdii,quodeiegiacummetrumc6rtacexpen-

J rememeri.i.cx duobus dadyliSi&fyllaba, quis tamen inuenent
elrgiactim, inccitumclt . Verfibus impariter iundis .i, alterno
metro . Vni's cnim hexameter ver(us,eh alter pentameter. Hoc
inquit, metro primo triliia, po(l eti.am cceperc larta defcnbi .

[Poli cti.im indura ett) Res trilics , & lugubres primo elegiaco
carmine feri bebantur, poli etiam Ixtx.

y Erlibus impariter) Imparibus . Nam hexametro priore, fe
quenii pencamerro fcrtbuntur .

~ L Vis lamencxiguos) Propter inconftanciam qui inter
f Gricorum eft audores de his rebus, fic Horatius loqui
^ mr . Sunt enim qui elegum carmen primitus enunciatu
tradunt a N.ixio quodam, Sunt item alij qui a Polymnelto Co-
lophonio. Cal.lib.v.cap.xxij.

1 A C . .—yf Rammatici certant) Huic dubitationi nos, inquit Bono
AON. f Terentiano illud adiungimus : Pentametrum

ni,id eft calcei Trageedorum
grandes, id elt a]tifoni,ccepecunc
pedem hunc aptum, i.quadtan-
tem , & congruum , fetmonibui
alcernis.id elt alterius, uc Acron
fentic,fiue Comccdiae , fiuc Tra-

P O R.

L. /~^V

ASCEN.

lambiti

tatmm

dubitant , quis primum finxerit audor .

Quidam non dubitant dicere Callinoum .

H ic ait de Iambici carminis iniientore, oftendens pedem
vnde carmen didum eft etiam Comicus, & Tragicos (ibi
fumpfifTc . De cuius qutdem pedis, eiusq. carminis deco-
ro, cum ilhc dicendum fit : Syllaba longa breui fubieda vocatur
lambus.nuiic im qu^ pr^fentem locum afpiciunt annotabimus,
vnde dicit, Rabics.i.furoi excandcfcens.& nimium vehemens,ar
mamu.quafi telis munimt in Lycamben: Archilochum.i.poe-
tain Illum iambo fup pede,propno.i.ab ipfo ad hoc munus luuc
to bocci , qui funt calcei Comoedorum , id eft ,pf* Comadi.e ;
capere. i.aHumpferunt , hunc pedem . id eft Iambum, & cothur-

carmineprimlm wnuU proprio rabies armauit iambo .

-X Vciafunt explicata, unde ^^'nciocci ccpere pcdcm , grandcsq. cothumi
A lternis aptum fermonibus , &: populareis
Vincentem ftrepitu, , 8t natum tebm agendis .

Ouiil.di

Libtr

xpUcata,unde
Vfirum remedijs .

* hofiis

gcedis,& uincentem,id eft fuperancem,& fedantem, llrcpicus,ul
Clt turbas, & commotiones, pcrpulares , id elt iplius populi . Ec
natum, lu clt narura idoneum , rebus agendis , id elt ad agendas I
res. Circa qus primum refpicicndum clt ad hiltoriam,qu®hu- *
iurmodieft. Lycambes ciuis Lacedaemonius Neobulen filiam

dcrponfaiiitArchilochopoeii-,quam eidempottea deiicgauit. '

Ob quam rem indignatus Archilochus fic in patrem, filiamque
Iambicus carminibus inueiftus eft , vc pater impatiens concuine
liacum, morte Iambos illius vitare voluerit . Nam adlaqueum [
confugit, & feipfumfufpcndit.vndeOuid. inIbin,Tint."taLy
cambeo ianguineccla feram. Erat aurem Achiiochus poeia, I
Parius, CUIUS feripea Lacediemonij publico edicto fubmouc- '
runt.vel propter turpitudinem , vc videre eft apud Valerium ‘
maximum de Seueritate, vel propter inuifam Lacedinionijs
fencentiam ,_vc Plucarchus in Apopluegm-itis reniit,dixiienitn
melius perdere arma, quam vitam, cum contra Lacediemonij Vi
tam cupiant pro laude pacifci. Sunequi lambumab
clt noceo, maledico, mitto cum dctnmcnto.alij quod

apud antiquos dicebatur, nunc vero quod ellcontume- 14^,;
lior, conoicior,vitupfro,violo,caftigo, dictum volunt, alij aliun-
de. Semperautem iriryllabo vocabulo proferri debet . Quia
vero dedecoro alibi locuturus fum , fatis fic nunc dixilfe, quod
huius carminis priecipui fcriptores apud GrECOS fuerunt Ar-
chilochus, & Hipponax . Apud Romanos Lucilius , & Ca-
tullus. Secundo annotandum elt, quod prius tetigi , fecun-
dum iriphtem caiiiiinum ilylum , eorum auctores tripliciter in
pedibus ornati . Nam TrJgcedi,id elt Tragadiatum ,qua:dl- Tnfin
tiloquo Itylo Conflant, adores ornantur cothurno, id eit calcea- adiit
mentis vinque pedi apris, & valde alijs , quia dicitur primo An, cak»
Virginibus Tyrns mos ett geitarc pharetram . Purpuceoqucake mwt»
furas vincirecothurno . Ec ideo cothurnus pro alio fiylo capi- C*il»
tur,vc in Bucolicis. 1

Sola Sophocleo tua tarmina iignacolhurno .

Et Martialis , Virgilium propter alriloqucntiam cothurnanim
vocat, dicens . Gratule cothurnati pone Maronis opu> . Coniec-
di vero.i.Comccdiarumauftores orn.intur I occis, per quos figui
hcatiir mediocre dicendi genus . Elt.n. ''enustalceamenti me- '
diortiter alci, quo ruiiici vtuncur,vt aueitatur Terent, in Heaut.

Qui vero infimum genus agunt,vt mimi, planipedes funt .i- pla-
nis,dc noncleuacis pedibus enitentes. Dc* 1 ragixdii,& Coma-
diE decoro etiam paullopolt dicemus. Terno vbi dicuur. be
populares Vincentem ftrepitus, annotabimus eius Icinum dupli
Citer iiccipi . Aut fic . Vincentem ftrepitus .i. plaufum a populo
excitatum . Ita vtpropierceleruatcm pedis Itrcpicus agentium
populi Itrcpiiumvmiat. Aut fic, vt fic fenfus, Applaudit quidcni
populus ilti pedi, fed vincit populares Itrepuus.i.appbuius.quia

plus meretur laudari quam laudetur .

Regula eft talis.

C onuicia acria & m.iledica , qualibus Archilochus in Lycambe
vfus eft, Iambico carmini competunt, fed CoiTiad'3C,&Tr3gtE-
dix Iambum propter eius commoditatem recipiunt.

oatur lambm .

Didus pes <x lainbe* nomine
famula Celei,

re Baccho , quafi Tnamhum d^
dum putent, fed a Marte

A R. S p o

fine placer, icqtie ideo breui longnc^. fylUba conficitur, quod in
) 4 »-ul.tiulo breui primum acceH'u,dcmde iti excenlum pjHum af-
fremi ir,vnde t prifeis Appulis, Ojunius didut ,quod i« pri-
tnu«aduer{u< Diomedem gradariam iHiufmodt pugnjm infti-
iiiiiret. Pnmuseovfus fertur Archilochus in Lycamben l'o^
cenim quod Ncobolen filtam defpoiiratam ill< tiegallet, tancoq.
fcUc coiuuiiamifcuitjvc Lycambes laqueo fe luipcnderit.
Branr in Archilocho breues vibranccsq.renccncir, plurimum
fanguinis atque neruoruib , veruntamen nimis obicernis malc-
didisinuifacn fibi dumum laceratficvnde eius libri a Lacedar-
tfionijsciuicate exportati, quod eorum Icdione puerorum a-
flimi inficerentur . Eius interfedtores Apollo arguit Del-
phis . Ariftophanes quenque Iambum eius longilTiinum opti-
mum putabit. Claruit regnante Romulo , quamuis Cor. Ne-
pos fetipeum reliquerit fuilTe eodem tempore, quo Tullus Ho
Eilius fummam Romae habuit . Cretias lepide eum accufat , vc
hominem ineptum, qui de feipfo mulca probra dixerit, qux a-
licernefciremusjnam quod ferux filius fuerit, quod patriam
«b paupertatem relinquens in Thafum venerit, & quod hic ini-
Inicus fit habitus , quod fine difcrimine amicos inimicosq. mo-
morderit, prxeesea quod mcechus libidinofus^. fuerit , denique
quod Tcutum abiecerit , nunquam profedo fciremus nifi cx ip-
fo. HxcElianusdevariahifioria. Iambus a Romanis, vc pro-
prium opus celebratus non eE,a quibufdam tamen intccpoficus,
vt a Catullo, Bibaculo,& Horatio . Cato tamen Vcicenfis prx-
reptafibi Lepida nomine vxoce. Iambos in Scipionem ferip*
fit , imitatus Archilochum . £ Proprio) .i. a fe inuenco , quid fi
proprio . 1 . folo,6c non mis to , fed ipfe verus integerq. exiens ?
[Socci) Comcedtx. [Grsnd.s cothurni). i. Trageedix. [Vincen
tem (frepitus) .t. altius ,lfrep]tu Tonantem . [Rebus agendis .)
Dramatico poemati.

ACR. A Rchiiochum proprio rabies armauit Iambo) lambi-
/\ cum metrum primum Archilochus inacnit, quo vflis
Jl cftin Lycamben, quem perfecutus eft, quod ei Neobo
len dciponfatam lam filiam denegauic , in tantum vc Lycambes
Iambos voluerit morte vitare, nam ad laqueum confugit . [Huc
focci coepere) Comoediam (ignificat. [Grandesq cothurni) Ma
gnx laudes clamantium exceperunt hunc pedem, aut grandes co
thurni cragoedix. Ideo autem in dubio poruimus,quia difficile
hoc metro tragoediographi vtuncur , Nam fpondaico pene me-
tro femper videntur fcribere.[Alternia rermonibu8)Illi,& illi.i.
comGedix,& tragoedix.aut perfonarum rerponfionibu$,aut tan-
tum comtxdiXjquia in comtsdia mulcxpcrfon^ inuicem fibi fuc
cedunt. [Et populareis Vincentem) Altius fonantenn in fcena ,
quam clamor populi . [Aptum) !n agendis .i. in definiendis re-
bus tales firepitus excedit ifie pes, ut vincat populi clamores
quia iambus vincit clamores rpedfancium,hocefi,quiaplusme'
recur laudari quamlaudetur. More hominum dixic(N3tum)
propter comoediam.

POR. A Rchiiochum proprio rabies armauit Iambo) Primus
/\ Archilochus Iambos fcripfit m Lycamben generum
J X fuum . [Hunc focci coepere pedem , grandesq. coihur-
ni) Quo comoedix,& tragoedis ornantur, qui iambicus appella-
tur, nam hoc dittat iambicus abiambo , quod iambus ex iambis
confiat , & malcdidiis armatur, iambicus autcim merro magis q
ratione fimilis cll iambo.[Alternis aptum fermonibus)Nihil.n.
poetam tragoedia dicit, fed plures perfonx, itaque Heroicum
Heroum folctres referre,quid aftumfit.tragcedia agic. [£t po-
pulares Vincencem)iprum altius in fcenafonantem quam po-
puli clamor eft. ’

GI>AR« ASLCHILOCHVM proprio rabies armauit Iambo) Pri-

E T 1 C A.

mus Archilochus Iambos fcripfit in Lycamben grneiHjm fuum.
Hzc Porph. Sed focerum fuum legendum, ipims vcrbi> conuin-
cemus facilc,qux m fex tam Oden Epodon Icnplir.id ilhid. C^^ua
iis Lycambx (preius infidus gener, Archiloihum.iiiquK.fignifi.
C. 1 C. Sugitur Lvcambxgeni-r fuit Archilochus, Lycambes eius
erat focer. Adhxc autem poccx verba, qux mox liic fequiin-
lur . Et populareis Viceiucm lirepitus, magis placent quxidcm
Porphyrion loquitur, quam qux Acron dc plus mcnca laude
argutatur.

A Rchiiochum proprio) Fuit Archilochus prxcellcns poi;
ca,fi quis auferat obrca;nit.item, ac verborum amarulcn
tiam . inde apudCic. in Epill.ad Att. amarulenria,|{fel-
leq. cqfpcpfa multo, immo dtfritta ediflavocaniut Archilochia.
Cxl.lib.vjcap.Nxxvj.

T Angit lyrici carminis maceriam, dicens, quodtyriciscar-
minibus qux dicuntur Ode j.Cantica, vel Hymni, laudes
debentur prjuaix,& peculiares laudes diuorum, aut deo-
rum, vlifforix, amores aut potationes cuiufuisfiue hominis, fiue
dci,fiue alterius animantis,dicit ergo iMufa.i. Dea inuentionis,
dedit.i.conceffit,& permifir, fidibus .i.chordis, quibus lyr^,& re-
liqua mfirumentamufices refonanc referre. i. tecenfere, & enat
r:re,diuos .i. deos, fiue deorum laudes . Et pueros deorum .i. he-
roas,& pugilem vidotem .i, vidoriam pugilis. Et equum pri-
mum certamine Aip. curuli, & curas .i. amores iuuenum,& vi-
na. i. potationes , libera .i. qux homines liberos efficiunt.

Pro huius carminis decoro primum feruandumcHivi pro di»
cendorum qualitate carmen ipfum varium fit, nam in rebus Ix
tisdcbetquodammodofiuereiin triflibus languere.' tn arduis,
& difficilibus tarditatem habere,quam panuntlicerarum colli-
fiones , & monofyllabarum didionum concurfus . Itaque
Horatius in Lyrico carmine fere (vc Quintilianus inquit) fo-
lus apud Romanoslegi dignus. ( Nam &infurgic aliquando,
& plenus cit lucunditatis , & gratix, & varijs figuris , & ver-
bis felicifiime audax) Ifacim in principio ad Maecenatis digni-
tatem refpiciens Jxto , & fluido vtitur carmine , Mox ad fefe
reucriens, & quantum illi efTet obnoxius confiderans , impe-
dito , dicens; Macenas atauis edite regibus , & prxfidium ,&
dulce decus meum . In rebus etiam terribilibus ,licerarun:i,
qux terrorem inducit , & quam Perfius caninam vocat, frequen
iervrurpat,ficutinfibilancibus,vtinniuiscarus literam,dicens.
lam fatis terris niuis , atque dirx Grandinis mifit pater, & ru-
benti Dextera facras laculatus arces Terruitvrbem . Secun-
do annitendum eif,& laborandum , vc genus carminis pro qua-
litatererumallumatur. Nam cum varia fine lyricorum car-
minum genera, aliud alij macerixeongruie, quod probe obfer-
uabit, qui Horatium ad vngueminfpiciet. Tertio accurandum
eft , ne quam oportet prolixior fit . & ne uctra ccnccfimum ver-
ficulum progrediatur. Quarto cauendum eft, ne maieftas illa
qux m Heroico carmine : aut magnifica criftiam , qux in tragi-
cojaut querimonia fic flebilis, qux in Elegiaco , aut nimia mor»
dacitas , qux in iambico , aut faiyrico primum exigitur , in hoc
carmine redunder. Sunt etenim fui cuiufque carminis fales:
funi fux facetix, atque venuftx Chariies , qux omnia is potifli-
mum obferuabic, qui ad ea natus eft, vi optimorum diligentiflx
miis imitator . Quia vero in omni carmine rerum , perfona»
rumq. decora obferuanda fune , ideo de ipfis in commune pro-
fequitur Poeta.

Regula autem hxc eft .

Lyricis carminibus, atque odis, fcu canticis, & hymnis coniie
niunt deorum, heroum , vidforumq. tam pugilum, quam equoof
laudes, iuuenum ad hoc amores, & conuiuia .

lANvS Tk yrVfa dedit fidibus) Lyra pri-
iVlmus fertur Mercurius inue
nilTe.ventaq. Apollinem donaf
fe.funipco ab illo caduceo. Hxc
lyricis vatibus nomen dedit, ad

quam carmina fua cantabant, ftatuebaturq. is chorus L. virori ,
ac tauro donabantur. Hi funt qui primi deoiv immortalium lau
des cecinere, qualis Orpheus,& Linus , hi conuiuijs adhibeban-
iur,qui heroum res gcftas celebraret , mox p-slmas Athletarum,
pugilum.iuuenumq. amores, & conuiuia decantarunt . Primx
■pud illos dantur Pindaro, quem putat Horae, fpiritus magnifi*
ce'iti.i,fnf,i 5 kverborumq. copia nemini imitabilem. Poli hunc
Stefi<horus,Alcxus,Simonides,Alcma,An,icreon, Bacchylides,
fed & Sappho, Corinai^. mulieres memorantur. Ex noftris folui

fere legi dignus Horae. [Mufa)
Iouis,& Memorix filix,licet cce
li & terrx putet Alcmxon . Ini-
tio (reis fuere quod ois fonus
triformis effer, auc.n. voce edit,
aut flatu, aut pulfu. Quxdam ckiitas eaft fimulacra Apollini de-
dicatura , terna tribus locauitartificibus , vc qui pulchriora for-
maffct.ab illo potifllmum elegia fumere(ur,c5tigir vc xque pul-
chra fabri faiftiraflent cuq. difeerni non pnt pulcnriora , placuie
oia dedicari, Hinc nouc cxiftimatx , qbus poftea Hefiodns nou
irnpofuir.[Pueros) Filios deov -i. heroas. [Pugilem viaorem)
Nobilibus Athletis qui Olympia, Pythiajfthmia, Nemea vi«f-
leni, Grxeorum maiores ,ita magnos honores inftituerunc,
vei non modo in conucjtiuftantcicuai palma, & corona fer-

ten«i

Mufa dedit fidibus diuos , puerosq. deorum.

Et pugilem viflorem , & equum certamine primum,
£t iuuenum curas , & libera vina referre .

COEL.

ASQBK.

wmMM

fit . vnd Jac:f3 .prrpofteraq.Venns concitetur, iln ccru
minc^ Incurfu.h Olympiaco ftadio,& quouis L

rii') Amores, liberaconuiuia,& comeHauoncs,qusque gc

• uuAinr Putarim ego veteres cantiones >vt Antio*

pir lifAntolcSyrko fuilft camine dcfaip». .

f 'tiuatcvicts ) Nihil poterat ab Horatio poli ea piaiccpia ,
L“i quo carmine quicunquetes defcribenda: fine, continen-
tur robiungi opportunius, quam llli tcfpondcre, qm forte e
media turba exclamaflet confundi fe tam vano carminum ge-
nere, feire fe aut Heroicum, aut quoduis aliud carmen cu-
dere, omnia fimul ignorare, lepide hunc fubmouec Horatius,
& irridet, quod poeta dicendus non fit, qui nonfuo arbitrio,
quocunque carmine, tanquam miles telo vtatur. Potett «
hoc precceptum ad ea que fequuntur coniungi , vt de ordine ,
difpo(itione,vicibus,ideft perfonarum propnccatibus ad res
jpfas pertinentibus imclligac. atque ideo colores a. orationis
ornamenta fubiuoxit. [ Mufa dedit fidibus ) Lyricocarmi-
ni laudare deos, & heroas Olympiacos. [ Puerosque deo-
rum ) Filios deorum , more Gistco . Vel pueros deorum ap-
pellat Heroas . Bc pugilem viftorem) Pollucem , heee ahj
dicant Pindarum,& Amphionem, qui ante omnes ad palmam
venerunt. Erequum) id elt. Caltorem . [Ec luuenum curas)
Amotes. [Et libera vina) Liberas comeHkiiones , quia hbe*
riusf.iciancv!nahominesloqui,vc Anacreon, [ Mufa dedit
fidibus diuos, puerosq deorum .) Nunc de lyrico carm ine lo-
quitur, quo metro fcribuncuv aut Heroum laudes , aut Olym
pionicarum. Pueros autemdeorumHcroasdicit. [Et luuc-
num cu.) Hoceliamoces , quos Lyrici celebrant. Eclib.vj.
ref. Qualia funt Anacreontis carmina.

M Onet ergo Poeta, vt is qui ignorat rerum, verbo-
rumq. decora, non vendreet (ibi nomen poeti ,ne uc
. [utDios ducat difccre quod nefeit , quara nefeire .
Non omnia eodem Oylo explicanda fune, nec eadecnverbaijf-
dem vbique,& femper congruunt. Namvtpro fortunarum
qualit.ite animi nobis mutantur, dicente Terent, in Hecyra;
Profefto hoc fic eft , vt puto , omnibus nobis , vt res dant lefe
ita magni , atque humiles fumus , (ic & verba mutari debent j
quxfunc animorumindicia. Proinde quifquis aliquam per-
fonam decore exprimere volet , fefe eam ipfam finget , hoc eit

f fecTuadebit fibi quod ip(e ea (ic, & in eius conditione, & qua-
Iter fi ea efiet loqueretur . ita nunc quoque loquetur . Ad pin-
gendas enim res nihil cll prteliannus , quam vt quis id fe ani-
mo videre fingat , quod verbis confequi deliderac, veergo poe-
tam expon.im . Ordocft. Ctir.i.quamobrem,cgoTalucor,
id crt infaluc.uione vocor . Poeta, (i ego nequeo ,j. non valeo ,
que, pro &, ignoro .i. nefciojferuare .i. obferuarejviccs .i. varie-
taces, qua» ex terum proucnioncvici(litudine,diccnteComi-
co. Omnium rerum vicifiicudocttjdefcriptas.i.abidoneis,
& peritis auftoribus indituras , que, pro & , colores .i. varios
orrutus , operum .i. effeftum ? q . d - iniude , & indecore . Ec
cur ego pudens .i. verecundus , & pudore aftedus , praue .i, jn-
deccntrr,maio .i. magis volo, nefeire. i. ignorare, fup. verborum,
rerumq decorum, quam difccre ?q. d. dulce &imprudcnter id
faciam . Oftendit autem , qu® fune vices rerum , & verborum
colores, dicens. Res .i. maceria , Comica i. qualis cd in Co-
mctdijs defcribend. 1 , non vult exponi .i, populo enarrati, ver-
fibus Tragicis .i. Tr.tgadi® congruis. Et ccena Thycds.i.
materia Tragica, qualis ed coena Thieds, indignatur. i. agre
fert , narrari .i. recitari , item .i. confimiliter, carminibus dignis
priuicis fupple rebus ,& a priuata perfona gedis ,ac pro &,
dignis' prope .i quafi,rocco.i.comicofiylo,(ingula qu®que,
id ed vn.^qusque , fortica .i. poitquam obtinuerunt locum .i.
decorum fuum , decenter i. apte , & vt decet teneant .i. confer-
uent fiipplc eum fic , vt res Tragica verfibus Tragicis, & Comi-
ca Comicis exponatur. T.imen .i. nihilominus , Comadia
tollit . 1 . exaltat, interdum .i. aliquando , pro affettione loquen-
tis , vqccm fupplc fuam , que , pro & , Chremes .i. quiuis pacer

'i- orc tumi-

do u. inflito , hoc Cll fermone altifono . Et Tragicus .i. petro-

o,a..uucpcdcfi,,u,hu„:iE.tg“';3d:wt„™rc;i;ir„"t'c;’-

A T I I

Probat exemplis , dicens .Telephus, & Peleu*, reges illi

id ed quando, vrerqucfuppleelt P-»wp«, & exui . 1 . egenus ^

regno expuUusproijcit.i.domachofccfFutit.auteflundit foj

vuTgum fpargit , ampullas .i. inflationes verbotum, & vetba fef'
qmpedalia.i. pedem , & dimidiatum habentia, fi curat .i. defide'
rat , tetigilfe . 1 . commouilfc , querela .i. queftubus fuis ,cor fpe'
ftantis . 1 . infpicientis eum ? q. d. minime. Non cd fatis, tdeft

non fufficic. Poemata elle pulchra .i. bonam aconomum
& probata verba habere. Sed funto.i.vo[o vtfint,dulcia.i’
varietate,& vcnultace delcflamia , & agunto .i. volo vt agant 8{
impellant animum auditoris, quocunque .i. in quacunque fen.
tentiarn volent, quia vt vultus humani .i. hominum humano-
rum,arridenc .i. cum nfu applaudunt ridentibus, ita .i. confimi-
liter,adfunt .i. auxilio funt, & compatiuntur flentibus . Quo-
circa dolendum cUprimum tibi ip(i .i. oportet vt cu ipfe dolcaj
id cli te dolerc odendas fi vis me flete . 1 . vt ego milcrias tuai
fleam . Et 6 Telephe , vel 6 Peleu , tua infortunia .i. cu* ad-
uetlitacesjlzdcnt .1 afficient me dolore , tunc fup. quando vide-
bo ce dolere . Si tu loqueris .i. exprimes , & ages , male .i. in-
decedenter, mandata .i. partes tibi commiflasjfgo fupp.ideft
quiuis auditor , aut dormitabo dum cu ages , aut ridebo fup. ce.
Verba cridia.i.mceda,& feuera, decent. i. decenter exigunt,
aut exprimunt, vultum mcellum .i.fpeciem hominis mcelti.

Ec verba plena minatum decent iratum. Ecverbalafciuia.i.
iocularia, & petulantia, decent ludentem -i. iocantem , Et fe-
ria .i. fcriofa , diftu .i. dum dicuntur fup. decent , vultum feue.
rum.i. hominis' rigidi , & nimis fequentis verum. Etenim,
pro qma, natura. i. imitatio natur®, format, i. effingit, nos
potius fup. quam loquamur, incus .i. m 3nimo,ad omnem habi»
tum .i. aci omnem qualitatem, & dilpolitionem foicunarum, 8c
juuac .i.dclcfiiatnos , aut impellit ad iram, aut deducit. i. deot-
fum ducit no.s graui moerore .i. dolore, ad humum .i. terram , &
aagic.i.anguttat, Scconflringit nos , & polt .i. poftea, effert . 1 .
eloquitur, motus .i. .affectiones animi , hngua interprete .i. per
interpretationem lingua. H®c auiSor nolter. qur , vt laiiut
exponamus , lic repetenda funt. Deferipeas vices , lecundiim
Acconem ordinem difpofitum per fpecies , & varietates intelli»
git. Notum clt autem quod edam rhetores colores vocant.
Potira falutor, hoc fecundum Gr*cos qui nomine offici] falu-
tanc, pociliimum fi in eo dignitas e(t,vc in officio poec*.
Ideoq. dicunt , quod profertur Grzce chaicc pij-

tis , aut poetes, id ettfalue poeta . Vocem Comcedia tollit,
vtapud Terentium ; O cceiam, 6 terra, 6 maria Neptuni. &
Proh fupreme lupiter. Et Tragicus plerunque docet, quu
etiam rex m exilio ,aut alia quauis magna in srumna confii-
tutiis animum rubmitcit,& vocem ,quod exemplis probat Te-
lephi, & Pelei. Telephus autem filius fuic Herculis ex Auge
nympha progenitus , vt Sophocles attellacur : quia matre in-
ter virgulta abfeonfus continuo vt natus eft, a palloribus re»
pertus fjit a cerua exhibito vbere nutritus . Vnde nomen
fumpfic , nam sSxnj.theles, dicitur nutritus, & elaphos,

ccruus,& cerua. aHAM,m.immafQ;minz,reu papilla . Et iraftu
temporis robuflus effeftus in Myfia tandem magno in honore
habitus eft, quod Diod. lib. v. fcribit. Cum autem e Myfia Gri-
cos m Troi.im psofictrcenccs arcere voluiflet, ignarus quid tan
to apparatu molirentur, cum Achille confligens, grauiicrvul-
neracus ed : quia (vr aiunt) Vlyifem iniequens a trunco , queen
in vinea forte oftendit , prxpeditus eft . At cum in dies roa»
gis vulneris dolore grauaretnr; nec addita proficerent reme-
dia. Apollinem confuluit , qui refpondic : eum non alitet li-
berari poire,quam vt iterum ab Achille vulneran.ius
ret , quod vbi effeci t,ftatim fcn.icus eft quod tetigit Ouict.hb.J-
de Remedio, cum ait . Vulnus Achilleo quz quoinlam
hoHi VulnerisauxiliumPelias haftatulit. Quod Phn. In •
xxxiii). cap. xviij. ad naturalem referens hiftoriam, dicic ferri na
curam reftri(ftiu,im effc, & ficcamiqiMre in cmplaftris
tumcoiifolidatiuislim.aiuram ferri medici cbnfueuevunt adhi-
bere. Rubigineergo ferri , quo fueratvulner^tus Telephus,
eum iam teconciiiacum Achilles fanauit.vt a Chirone cdoCtiis
fuerat. Aiijcamendicunteumcognito errote
ciliatum, herbarum virtute ab Achille fenatum, vnde Claudia-
nus. Sanus AcliilleisremeauicTelephusherbis. Cuius pe -
tulerat vires , & fenfit in vno Letalem , placidamq. m.inu »
medicina per hoftem Contigit , & pepulit, quos fecerat ip
dolores. Przccrca autem quod ftatim natus expofitus c ,

pet varios cafus , & tot difcrimina rctum ad regnum P"^”.
largam materiam Tragicis pr®buit, vnde luuen. in

ARS P O

t punfdifttjconrymprcrii ingens Tcleph is. Ba autem tcmpefta-
Jc,qiu*r«miiis atHcicbacur, vcriirnmlc cll eum non luHita lu-
buiiVc verba, l^eleuviuicm /Eacitilius , cum 1’lujcum fratrem
jnteremillec, in exilium detrufus , adOcicen regem Trachinar,
ourin Th€irUiaciU'tas cU,ctfugit . VndeOuid. in Metamorph.
FeliXidcnaco ,fcifx dcconiugc Teieus, Bccut ,ii denus jugulati
crimina Piidct • Omnia contigerint, fraterno (anguine fontem.
Expulfumqiie domo propria Trachinia tellus Accipi . In eo cr-
eo exilio nouproijcic ampullas ,id ell inflata verba. nam am-
pullas coeamus inflita vafa , &! vitrea , 8c qux ex vento , & plu-
uiagenerantur bullas. Seiquipcdalia autem verba funt, quz fa-
ciunt pedem, & dimidiatum. Nam feiqui dicitur qua quid cum
femi,id efl cum dimidioeius ,vnde proportio Cerquialtera efl
inter quatuor , & fex , fex & nouem , odo & duodecim, decem,
{t quindecim , & (ic de alijs . Non facis efl &c. quia oportet
vc deledenc . Ccsna I hycflx, hic ponitur maxime pro materia
Tragica, vtpote moeroris plena, vnde Seruiusfupcrxj. /Eneid.
Atreus, & Thyefles fratres fuerunt in fe inuicem fem adeo,
vt Thyefles cum Aerope fratris vxore concumBercc . Quo fa-
do dolens Atreus liberos proprios epulandos appofuit. Sed
cum Thyeflespofl cognitum facinusrequireretvltionem adijs

E T I C ,j,j

ei Apollo rcfpondit , pofTe alio fcelere tllitit f.icinoris vin-
dicem n.incilci,li cum iMopcu hlia concubcret. f^uo f.ido
natus elt AegyKhus fatalis ut Acrei geminam prolem . 'icd /u-
pitcr Menelai fata miferatusclt propter HcUuir toiiiugium
&cam per diucrfa errare maluit, quam AcgyHiu ruanibus in-
terire . Agamemnon autem ab Aegyttho adultero cuiuugis fux
interemptus cU , propter appofitos ergo fllios vocaujt Canam
ThyeUx ,

Kegulaefl.

Quia nemo imperitus Artu Foetica;, qu* officia i maiori-
bus prarfcripta, & operu exornationes iullas feruarc docemur,
fibi nomen poctivIurpjHc probratur, conandum cllnobu vtil
lis feruatis qualitatem carminum rei dclcribendx accommode
mus, nec re n Comicam Tragico cothurno demus ,auc Tragi-
cam Comico focco . Verimtamen pro animo dicentis Tragoe-
dia interdum deprimi tgr,& Comttdia extollitur, fdeoquefortu
na, & animus loqueiitium confiderabuntur. Quam rem fi rede
attenderimus, non pulchra folum .i. perfeda , & integra , fed &
dulcia .i.deledantia,& concinna fecerimus poemata.Namcum
verba (inc conceptuum figna, talis erit fefmo,& vultus loqucn-
cis, qualem verilimile clt eius animum efle .

..uve T^Hferiptas) Expolitas, enarra
Utasq.vires. Si autnefeio,
aut non poffien feruarc, cur vo-
lo inter poeta numerari ? Vel
deferiptas .i.difpofic:is, determi-
natas jdata pcribnis,& rebus .

£ Operiimq colores ) .i. caufai
probabiles , qux dant dignita-
tem poeticam operibus . Teren
tius m Adelphis . Vbi Mieio pa
ter iEfcliynum accufat lilium,
optime feruac vices ,& colores
operum, vc cum Mitio dicat, in
qua ciuuace tandem te arbitra-
re viuere ? Neid nimium fit Mi
tionem introduxit leniter accu-^
fancem, & Demeam duriffima*
biandientem , fi .n. acerbius , &
crudelius inuedus futlTec Mi-
rio , color debitus nullus fuifiec
feruatus . [Salutor ?) Vocor,di-
' corq. poeta, poetxq. nomen mi

hiadfeifeo, velad veterem allu-
dit falucaciones matutinas , qui
honor non nifi dignioribus cx-
' hibebatur. [Verfibus exponi)

Prxeeptum dac comies mate-
rix deferibf ndx fimul , & tragi-
cx,(i.n.comisdiain feribas, tenui
Ttendum cll llylo, vt fermo po-
tius q poema fit, nihilq. aliud
quotidiani Termonis dilfimile
habeat, nifi vc quibufdam verfi
culis fit adllridot. Neque .n. ve
nos prorfus vulgo loquimur, pronuncianc comici, neque ca pro
cui 3 natura recedunt, quo vitio periret imitatio, fed morem hu-
I ius communis fermonts quodam fcenico exornant. Dubitatum
«11 a plerifque an comoedia poema e(rec,quod humi ferpac, chara
&erq. fit humilis .Horar.Serm.).

I ingenium cui fit.cutus mens diuinor, atque o$

Magna fonacurum, des nominis huius honorem .

! Iccirco quidam comoedia nec ne poema eflet quxfiuere,quod a-

ccr fpiritus ac vis, nec verbis, nec rebus inefi. Vnde vifuin cll iio-
nullis Platonicis Democriti locutionem, ecfi abfic a verfu , tame
quod incitatus feratur, & clariffimis verborum luminibus vta-
tur, potius poema putandum, quamcomicorum poetarum.Cul/
tum ergo exigit cotncedia inornaium, & quandam ncgligentem
diligentiam , fermonem purum, ab omni fuco alienum, fenten-
cias acutas, &breues, Scnefcio vndeex abdico erucas, ance om-
nia Talibus pollulac adfpergi, tam facetiarum qiidm dicacitatis.
Tragicos contra decet ampla fencentiarum grauiias , verborum
maieUas. grandiloqui fint, varij, copioli, vehemencc», moueant
potius quam delegent. Sunt hec propria cuiufque fed tempe-
randa interdum, & varianda , neque Tragico omnibus locis ea-
^emconiciitionc vtendum, fednonnunquam ccum ad quoti-r

dianum fermonis genus accede-
dum, neq ue comico ferpendum
femper humi.airurgendum qua-
doqueell adcothurnum,3tque
hacvnain re maxime exoritur
poctx dtfficultaSjdum lludec, vc
quid deceat reructur,ne autper-
fon.t, aut loco, aut tempore of-
fcndat,quam non eadem res
bciur femper aut reijciatur. Il-
lud celebraciffimum decedere
obferuandum , vt fit confenca-
ncum, nec in fadis folum , veru
in didis vultu denique & ge-
flu , incefibque refpondeat.

[ Ccena Thyeftx.) Id cit Tra-
goedia. [Indignatur) Non pa-
titur. [Numeris) Verbis fen-
lentijs . [Priuatis) Humili-
bus. [Socco) Comadia.
[.Qyxqiie) Tam Comoedia,
qiiam Tragoedia. [Singula) Vc
Comoedia humilem Ilylum, gra
uem Trag^dia, veranque perfo-
narutn feruet dignitatem, pro»
ut cuiufque exigit audoticas.
[Decenter) Cum decoro.
[Tollit vocem) Exclamat Te-
rent. in Adel. O c^lum, 6 terra,
6 maria Neptuni. Vbi Dona-
tus ait efle, quod dicit Horae, in
poetica,

Interdum ramen, & vocem
comcedia tollit.

[Delitigat) Aduerlumfeuferuumjfcu filium. [Chremes ira-
tus) .i.quxcunque perfona irata in comoedia introducatur.
[Tragicus) Tragica perfona introduda. [ Pedeftri) Humili ,
comico, comparacioneequefiris. [Exui) Cum introducun-
tur in tragoedia pauperes ,& exules . [Telephus) Herculis fi-
lius a cerua nutritus diu mendicauic, regnoq. caruit , imperauic
autem Mylix, quam cum inuaderent Grxei , ne Troianis fini-
timis fiippetias ferrent . Telephus vltum miurias procedit,vul.
iieratusqueab Achille, aquo apud Troiam poflea fanatus.
Pugnauit etiam cum illo Hiera coniux , qua aNcreooccifa .
Grxeorum feniores parci corporiobformamiufferuntjinta-
da ab Homero eli, quod Helenam omnibus rebus fuperaue-
rit . [Telephus, & Peleus) Euripides reprehenditur ab Arillo-
phane,qu6d Telepho, & Peleo regno pullis verba nimis fuper»
badederit [.Sefquipedalia) Longaprxiermcnfuram.i.glorio-
fam,& timidam orationem Menfurarum appellationes, qui.
busvtimur, funt duodecim, digitus, vncia,palmu$,fcxtans.pes,
cubitus, gradus, palFus, decempeda, adus,Uadium,milliarium .
Digitus cll in pede pars fexcadecima . Palmas, quarta . Sextani,
h.ibet digitos duodecim . Pes,palmos quatuor. Cubitus, pedem
& femis . Gradus, pedes duos femis. Palfus, pedes quinque. D«-

cem-

Defaiptas feruare vices , operumq. colores ,

Cur ego , fi nequeo ; ignoroq. : poeta falutor ?

Cur nefeire, pudens praue.quamdifcere malo?
Verfibus exponi tragicis res comica non vult .

J ndignatur item priuatis , ac prope focco
Dignis carminibus narrari ccena I hyefis .

Singula quxque locum teneant foriita decenter .
Interdum tamen & vocem comcedia tollit;

Iraiusq. Chremes tumido delitigat ore.

Et tragicus plerunque dolet fermone pedefiri .
Telephus, & Peleus, cum pauper, & exui vterque»
Proijcitam pullas , & fefquipedalia verba :

Si curat cor fpeCtantis tetigifie querela .

Non fatis cft pulchra efle poemata ; dulcia funto :

Et quocunque volent , animum auditoris agunto .

V t ridentibus arrident : ita flentibus adfunt
Humani vultus . fl vis mc flere ; dolendum eft
Primum ipli tibi ; tunc tua me infortunia laedent .
Telephae, vel Peleu, male fi mandata loqueris.

Aut dormitabo, aut ridebo . triftia mcefturn
Vultum verb.i decent : iratum , plena minarum;
Ludentem , lafciuia : feuerum , feria didu .

Format enim natura prius nos intus ad omnem
Fortunarum habitura : iuuac : aut impellit ad iram :
Aut ad humum mccrore grauit deducit ;& angit;
Poft effert animi motus interprete lingua .

AC R

u decem. Aauj, pedes centum viginti.Stadiutn, pe

|,.[|.to,|cK)Ab.|C. a lcrt.Snon ^ „agUum pcilb-

narum, iKcellc eu v ^ ^ .y^ voluerit affeduj

Ta '^'^VJakhTu^Doaa.ndecuSque [Dulcia runto:)Exve«-

''^'’mn°itent no^quuffroremcutiant.vtreCqoiftdalia.Nc-

" rrXilpoeaiaaomarc.ii.Cvttbaloqueiitlbusaccommo

3“ .'adhitonLr.rOuocunque volta.) Nihil agii poe.a, n.fi o-
1" m a4.on. al&om ,n foam rtdtgtri. po.tlia.tm... nunc
Sl33„«at nunc rifon cbnci.et.nu iram pronioucani,nnnc ad-
2,,,'.“ ntm «i.t. , , ii hnc ui. affut„.,aaom Cii, almd tgtm
ftiaa.o.e..r V. ridmiibu.) A d id indet. <f magnum ac mirabile
videatur, hominem toties omni rao.uanimicoc.tatl, prefertim

in rebus alienis.quodaitfacilcfien poflc.i; inientcntijs locisq ,

quos asas itaaeq. dicendo , nulla appareat Cmulatlo , red ea Iit
3ta.ioms ad alios petmouendos natura , vt poeta in fcribendo

motum indicet, tia flentibus adfunt. Ita, inquil,affe«us omnes

in ammis nolitis lunt, vt ex qnaciique imagine mouetl poHini.
rSi VIS me flere) Poeta cum opus fccikit.pccronam eius inducat
oportet,quem introducit, St eofdem alfeflus concipiat, nec li lu
vente faciat, Icuis animus ac temdlus in verbis appareat, hmc a
Platone Demoentoq. in fcnptis rclidum cli. bonum poeta fi»
rc indjmmationeanimo^i exiltere non polle, & Iinc quodam af
flatu quali furoris, quo mpoterit is qui audtt,dolere,odiirc,inui-
dere & a J fletum mifericordiamq. deduci nili omnes hi motus
in ip*o loquemejimprelfi atque immixti videantur. [Maleman
daia) Non conuenientia fibi,[Aucdormitabo)Signa libenter no
audientis funtjofcitari, loqui cum aUcro,meditari,hora$ exqui-
rere, aut dormire, nam qoi deledantur, eredi funtjintucnces, ta-
citi,* vultu probantes audita, qui vt aues canta, fic oratione fu-
fpcnli tenentur, auqoe hoc debet aucupari poeta, populi.n.aurcs,
TC eft apud M.Tullmm.tanq cibii funt, qui li inflati Ionum no
refer.inc, 3 bijriuntur.[Ridcbo)irridebo,non mouebor. [Triftia
mccilum) Si mceflam, inquit, introduxeris, fint verba illius tri-
Hia,hiiman.ift mifcri.niji cafiis grauiter accipiuntur, fi dolenter re
feramur. Afflifta,* proflrata virtus maxime luduofa eft, qua; fi
lede deploretur virtus , qui audit, ea qui de altero dnrad fuas
res reuocat,quas aut tulerit acerbas, aut t(meat. D. Auguftinus
motum fc adlacrymas fatetur Virgiliana de Didone ledionc,
qiiem.n.non moneat? Dulces ex uui^, [Plena rninarum)Qujd.n,
turpius , q mitia dare iratis vetbaf aac totos implere numeros,
vel longius exordiri ? Rede Virg.

f.Uniincepud(JiJleri yiflam? fitalibi,

Hv» slirftmiijuijam . £t Dido apud eundem,

Srd &• merimitr multt , Ec alibi ,

Troii ibit,

Dcbtt Jiiiem irarum fermo non folum incipere ex abrupto , fed
brruibus rcnicn[ijt,& crebris figura?; mutationibus, veluci inter
aelius iracundii fluduare. [Format cnim)Ratio pneepti. Si .n.
inquit, lingua animi interpres eft , oportet vt ea qu* lingua ex»
prnnit.prius animo imprefla videantur. [Habitum) StatumSc
qualitatem rei ,[ Fortunarum) Tambonaif qmalaif . [luuat)
Prohibet ne iralcaris . [Ad humum) Humilitatem,* adid allu-
dit,gi in moerore folebant proftratl lacere.

D Efcripca-sferuarevices^Dilpofitumordinem perfpecies

& expolitas varietate,? li nefeio profeqiii,ac non poflum,
quareappel!orpoeca?ideft,fi ea qui percepti ,ncfcio
fcruare.vtmeis carminibus inferam pulchras res viciflim ad de-
cor .indam opus. [Poeca fiilufot^) Hoc^m Gficos,qui nomine
offi.ijfalufamixoMeiwfliiWr [Cur nefeire pudens piaue.cjdifcc-
re malo f ) Ordo eft . Cur prauc pudens malo nefeire, q difeere?
quare prauc magis nolodifcerCjq turpiter ignorare ? verbi gra-
tia, prauc pudens eft, qui turpiter ignorai , uel etubefeie . Si ne-
fcio,qu.are magis erubefeo difccre?5ii nefcis,non turpitcrdifcis,
fvd (i interrogatus fueris, tui picer nelcis fi tacueris . Nam praue
vticniadiucUillrquierubercit diferre quod commodum eft.
Sunt qii ed iin dodrini qu* duplici fcientia concipiuntur. Ver-
fum facere difcis.Si audiens fex ptdibiis conflate exametrum, fi
ue Heroicum mctru,dadyIo,& fpondco.ecce, habes veram peri-
ti.im,dcbts alteram percipere , vt fcias quo fufpondeus , & quo
dadytus. Horat. St deMi pnerpta, quare nefeis ? Poflum feire
qui rm.vtr. i grana . Qu‘a iambico metro comoedia feribitur ,
Sed .quo liat M'nbicus,nefcio.[Vftlibus exponi Trafiicu)Spon-
dmcis.&afiwfcnfibus.autvetbis. Et hocexcquiiutVodfupe-

tius promiferat . [Defcriptas feruare vices) Re, ,

& comica non debet alte tradari , & difficulter ,vt traJ*’
gcedia.n.alto ftylo deferibi, comica vero humili gaudet ru-
tis) Comunibus.iacentibus fenfibus.quafi enimptin,,‘fi:““*’
ba, quibus utuntur. [Ac prope foc.) Socci* com«diamiZn
mus. Cothurnis tragoedia. [Dignis carminibus^
verbis . Tragoedia .n. altos foriita eft fenfus , & verba *
coena . Humilibus uerbis tragoedia exponi non vult, deotnm
nibus fcnfibus.i.coniico ftylo . Singula quique locum tene
fortita decenter. Vnaqueque fcs quo decenter inuenetit fk
locum, ita teneat. [Interdum tn,& vocem Comoedia » 11 « \v
Terent. O coelum, 6 terra, 6 maria Neptuni . Item, Ptohfum
Iupiter.[lratusq.Chremes)Comcedia de Chremete. [Tiitiid*
ore)Elatofcrmone. [Et tragicus plcrunquc dolet) Q^iatraPot
dia femper dolores exponit, hoc eft dolores defen^. [Xelf'
phus& Peleus) Hi ambo diuices fuerunt,* omnibus fuis" boni*
confumptis ad tantam inopiam deuencrunr,vt exules faffinitn
dicandi fibi vndccunque vittum conquirerent. Mendicantes au,
non humilicerjfed proterue,* quafi imperado petebant. Mifce
fer nobis panem. Aliter, Hi quondam diuites fuerunt,* grandia
verba, & tumida femp confueuerunt , tandem inopia copellente
exules fa^i fune & mendicantes. Ideo alta,& fcuera verba, qbut
vfi fuerant,d]mircrunt,& humilibus verbis, & bladis animos fpe
dtanciuni mulcere caperunt. Ideo dixit. Et Tragicus plerunque
dolet Termone pedcRti .i. humili. Hic Peleus df occidiffema-
trem fuam,aut Phocum fraircin fuu,ob hanc caufam cxulfaftu*
eft a ciuibus,auc quia vagabatur paflim dolore percuirus,[Ptoij.
cic ampullas). i. irata verba, inflata, grandia, emittit oratione tu.
midam.Cum .n.reees eflent,& in xriimna verrarencur,altelo.

S ui non poterant (ummis calamitatibus metfi. [Ampullas) In-
ara,* fupetba uerba . Adhuc .n. ampullos vocamus, quafi infla
ta vafa. [Ec fefquip. ver.) Scfquipedalia vetba proprie fefquipe-
des habentia . Vterque autem magna,* elata verba proiicit ,&
vtunturc6ibu5,vt exui . [Si curat cor fpe. te.q.) Si id agit vt fpe»
ftac orem flere cogat.Hic verfus,* fcquentibus iungi potdt. Si
me vult fleiScre ad mirericordiam,deponat elata verba. Cor.n.
[pedantis tangimus , quando idonea veiba dolore proferimut,
ideft ittiperfoniproqciunt elata verba , fi uoiuntauditortsad
mifericordiam fledere. [Non fatis eft pulchra cfle poemata.)
Sunt quidam poemata perccconomiamcompofica , & probat*
verba habentia, fcd interdum venuftate carent. Habear ergo qu*
funt prob.ica ecvenuftacem ,& quocunque volunt, auditorem,
fiueadmifcricordiam,velad indignationem trahant. [Vt ridenti
bus arrident,! ra flentibus adfunt.) Id eft, Affedus oes in animii
noftns ex noftra natura,* finguli mouentur,cum imagines fuai
viderint inalijs . [Male fi mandata loqueris) Quafi fi mandata,
non quafi tua, fed fccus quam aut dolor mandet aut liiitia.[Aiic
dormitabo.) Hoc grauiu? eft , quam ridebo . Alterutrum enim
faciunt audi orcsjfifineairtftufitdidio. Nem folum ad perfo-
narum dignitatem, fcd etiam ad conditionem icatemque aptan
da funt verba,* vnicuique petfoni quod eft proprium . [Fot- I
matenimna.) Senfuaeft. Poeca debet formare intra fe perfo- |
nam aptam his rebus . Natura quippe dele£f ac cum delicatavide |
mus . Natura enim irafeimur , delcClamur milcretiir . quia lub» |
liancii harum rerum font format.! in animis noftns a natura, vc
illud Ciceronis . Ardeae orator fi vult iudicem incendere. [Pod
effert animi motus intcrprete),i.extolIit,fublimar.^ n.uura qu*
me deijcic animi miferationc, rxtoliit afpcf it. lee, modo deducit
ad humanitatem modo extollit ad iracundiam.

D Bfcriptas feruare vices , ) Hoc eft , ordmem pefitum pec fC
fpecies figno^, quare poet.i df. [Cur nefeire pudens pta
iie,q difeere maloQHujus veiTus fenfus talis eft Cuntia
lo nefeire praue pudens. i.erubefcens ne videar ignoralle ,

)o difeere ? [Indignatur item priuatis)Hnccft , humilibus ver»

bis tragoediam impleri. [Et tragicus plerunquedc)!er}E’‘'8‘' '^
pe cragosdiajVt pedcftribus feribatur verbi s,vt cum
Peleus regio habitu murato loqu.mtur.Ncque.n.debec m ha i
tu auxilium petentis regali ter loqui. [Proiicit ampullas .)

Callimacho fiifttilit, qui dixit. [SI curat cor fpcftsfs i
querela) Hoc eft,fi Id agic,vt attente fpcftatem flere cogariL»
ciafunfo.)Nunc quafi legem ponit,* pricipit.
agurwo,funt & agant, fignificant . fed leges antiqui his fere P "
n* funt, qui fignificatur verbis. [Si vis me flerc.)Hoc
niciieft.Namcum ad illum is q vapul.iuerataccefliflc.pe^ .
fummiffe vtcam fua agerct.eo n’Ciriis«‘ffer,
quia ille no vapulaflei illo affirmate faftu effe, ei ^

*u cius querelas, tunc tcrtickcum indignari videret,*

A K S

P O B T I C A.

nvirr I.Kfymi» afl[eflu,di)iir,nuiic fc illi creJere. Capicbat.n.
ificctuli impetum ex irafcrotc.[T»i»c tua tne mf ljpJ.).i.tiinc tu^
mc calamitates mouebunt, quod (jra;ci vocant .

T 6leplius,& l^clcus.) C^iar hoc loco III Acronn leguntur
cotnciicanojde mendicitate Pelei, & Telephi, a nebulone
aliquo conficta fofpicor. Etiple Acron.m Bpudon xij.
Ode de Telepho magnificentius fenfic.Mouitnepotc Telephus
Ncreium-Quidamettam hunc locum interrogatiue legunt, ego
enunciatiue malim, & pcoijcit .i. omittit exponere, vt Acron .

T Tragicus plerunque,) Allufum arbitror ad Tragici co

COlL

iJCEN,

E thurni maieliaiem, qui ett veluti cqueliris comicx humili
catis ratione . C«lius lib. xj. cap. liu).

Q Via Deco|i petfona^i in primis obferuandum eft,often-
dit quo paCto id feruabuur . Neque.n.rex regalia fem^
habebit verba, nec feruus feruilia, rex etenim depreflus
loquitur per q. humiliter, feruus elatus oppido quaTuperbe. Pro
inde dicit, Si verba.i.locutiones,dicecis.i.volentis ex acte loqui ,
etut abfona.i.abhorrentia,& longe diffona,foriunis.i.c6ditioni-
bus,& ftatui eius q loquitur, equites fupple auraii.i. nobiles K.o>
niani,& pedites i.plebeij Romani lollcnt.i.immoderatc Icuabut
cachinum.i.diOblutu rifum (fi etenim trilHs, & defortunacus io-
cofa verba proferat, aut Istiiia gcftiens trilUa , qs ferat ? Proinde
multum refert, quo quifque animo affeCtus fic.[Ncque tnidem
aius omnibus conuenit . nec oibus idem dadus clt fermo caraetfi
«qualiter affcSis) Na multum intererie.i.rcferet, aut differentia
erit.iic pro an Dauuis.i.quiuis feruus Comicus loquatur la Co
media, ne pro an, herus priorem corripia,q^uia tn Acron, Porphy
xio,& Landinus iiiterpreiantur pro domino, iccircolegimus he
rus ne-Sut qui legant an heros, vt Philologus Icgendii cenfet, fal
ua metri quiSe,r6ne,red non fentenus , quia Dauus fere in Co-
moedia loqcur, heros in heroico, nih dicamus Therficem non fer
uum,tameili plebeui ad Agamenona loqui. Pr«tcrca non info-
Jes eit repetitio particuls ne,na{ic Maro primo /En. Qui teneat
(nam inculca videt) homines ne, ferae nc.Sunt qui legant Diuus
ne loquatur,an heros, fcd ledio nolira placet . Intererit prsce-
reanepto an (vbi quidam male legunt vt) fenex maturus tam
auiq luojtam moribus qannis,3nferuidus, vtpote adolcfcens
feruens iuuenta.i.iuueniliatace florctejadhuc.i.nofolu ad diffe-
rentia fortunSjfed ct xtatis rcfpiciedum ett (quod in fesminino
fex u videtur vnico vocabulo exponere. Nam matrona licet ,ea
fitjVt Aulus Gellius docet, qusecuquc in matrimonium vt mater
fiat,recipitur,tn vulgo ea duntaxat dicitur, qux prxpotens eft,&
multorum macer.Nutrix aut iuuccula,& paupercula fere e(i, ne
tn vocabulo aliocdcorqueret,epiihctis adiuuac dicens, intererit
multii an matrona poces.i.prxdiues fupple loquatur, an nutrix
fcduiaii.diligesjqd paupertatis fignu eli:, intererit pterea multii
an mercator.i.negociaror vagus, qui diu vagatur per diuerfas re
giones fup.loquacur, ne pro an cultor agelli virentis.i. agricola,
q cogitur in agro fuo pmancre.Na(vt dicit Virg.in Georg.) Re-
dit Agricolis labor adus in orbem . Mercator igitur de omnibus
regionibus, agricola de agro fuo duntaxat loqui debet, intererit
item multii an Colchus.i.quiuis de Colcho infula , vbi natura-
liter homines Ixui nafcuntur.Et funt qui legunt . Agelli an Coi
chus,_p colhfionem. An Affyrius.i.aliquis de Affyria.vbi natura-
liter hoies allu(i,6c callidi narcuntur,an fiip. loquatur aliquis nu
tritus Thebis. f.in Thracia, vbi natura funt periti, an Argis .i. a-
pud Argos in Grzcia.vbi homines natura funt magnanimi, hoc
eft patri* et feruanda eft qualitas, quia(vt dicit Porph.) ct patria
cH principium, & genus fuxcuiufque generationis , & (vt Scru.
inquit in vj. ^n.) Afri funt verfipelles,& fraudulenti. Alemanni
feroces, & temerarij . Galli aiit funt tardo ingenio. Et hsequide
prxeipue confideranda funt ijs , qui rem quamuis nouam finge-

re vohirit,vndc dicir. Aut feqiiere famam. i.rumorem, au t trjJino
nem maio^ de aliquo , non dclcrihendo mite quem Muineruv ,
aut Virg.aut quiuis alius bonus aiittor ferocem defcriplu , auc
finge dida tua conuenicntiJ.i.concnrdanMa,libi ,i. uuer fe (non
aiit dices,(ibi.i.ramx‘)hoc ell qualcquenquc ab inito inliaurri»,
talem ad finem vfque perduces . Dc fama fequenda d.it exempla,
dicens.O fcriptor.i.cu qui vis fcribcre.fi reponis.i iterum defcri
bi-^iVt emendatius, aut venus, aut elegantius quid dicas , forte . 1 .
foriaffc, Achillem honoratum .i. multis carminibus prxcipue
Homeri laudatum, iprecxillens impiger.i.ltrenuus.iracundus.i.
naturali ter irafccns, inexorabilis. i difficilis ad placationem, acer
.i. vehemens ad vindiftam , neget iuranata libi .i. neget fc legi-
bus conllringi nihil non arroget .i. omnia vindicet libi, armis .i.
per arma. Talis. n. ab Homero inducitur qui cum pedibus veloce
appellat, quocirca Statius eum fuper glaciem prima nodle cocre
tam cucurriffc dicit. Prxtcrea poli raptam Brtfeida nullo mune
re, nullisq. precibus placari potuit, ncc ad defendendos contra
HedloraGrxcos incitari donec Patroclus occubuerat. Medea
vxor Iafonis,& Colchorum regis filia ferox, ficut fuit in laforje,
& in filios fuos , quos (vt quidam volunt) dum epulum decffec ,
diishofpitiofurceptisappofuittVt autem ex Diodori lib.v. tradi-
tur. Medea lafonis amore capta, ilium a Colchis in Thrfrdli.im
fecuta cll,cumq. decennium Corinthi cum eo fuiffet, filiosq. pe
pcriffet,fprcta ob nouam nuptam Creufam,feu Glaucam Cno-
cis filiam furore peita domum incendicradicecquadam a Circe
inuenta.ea vinute.vtincenfus femel ignis extingui nequiret, la-
fon tn euafit,Glauca,& pacer igni abfumpii funt . Quidam feri-
ptores volunt Medex filios dona quxdam fponfx atruiiffe vene*
nis illita, quibus cadis fponfajft paterconfumpti fuiu.Irara au-
tem Medea q> lafon euaferar,eamq. fpreuetat, in eius calamita-
tem omnes lugulauic vcriufque libctos,excepco ThelTalo, q au-
fugit, patrixq. pofiea nomen dedi c,fi tergo ferox, de qua Virg.in
fiucol. Crudelis tu quoque macer, & inuida.i. implacabilis, Ino
.i.vxor Athamantis uiri de mentis, fit flebilis propter amiflione
filij.quia fugiens furorem mariti, prxcipicauic fe in mare cum fi-
lio, & dida efi Leucothea, & filius eius PaIxmon,qui Mclicertes
antea dicebatur Ixion.i.vir illc,fit fup. perfidus. i.fideifragus, ip-
fe.n.ex Ancione Periphantis filia nacus,Dii Efionei, vel (vt aiij
rcribunc)Euponei filiam vxorem duxit, cui mulca contra dote fe
daturum pollicitus elf.Nam(vt Acron, & Porphyrio dicunt)mo
ris erat apud antiquos, veduduri vxores,nupti alia munera, & do
tem vitro foceris darent. Cum igitur padanon feruarecjfoceril
li equos abfiulic , quem cum accaliuiffecdoto, tanquam omnia
reluturus,foffam ingentem prxHraxic , igniq. repleuic,ac cinere
extinda texit , focerumq. ineam demerfit. Verum cum de tam
iniqua cxdc nemo illum lufirare vellet , tandem a loueluflraius
eft, quo tempore lunonem de ftupro incerpe]lauit,nec dubitauie
cum nebula, quam lupicer in forma lunonisfinxerat, coire feu
concumbere,vnd€ Centauri orti funt . Quapropter apud Infe*
ros a rota, cui alligatus eft,circumuoluicur.Perfidus ergofuitin
roceruiTi.& iniouem. 16 fit vaga,quia propter concubitum lo-
uis a lunone in vaccam verfa.diu euagata eft . Et Oreftes filius
Agamemnonis, & Clitemncftrx , qui propter interfedum patre
ab/Egyftho adultero, & propter intciffdosadulifrum,& matre
a fe (vnde furijs agitatus eft) frmper mceftus fuit, fit ciiftis, qua-
lis apud Tragicos femper inducitur.

Regula talis eft .

Seruandum eftigiiurftudiofe decorum perfonarum pro fu*
cuiufque fortuna, xtate, ac patria . In deferibendis autem viris fi
notx funt, famam fequi debemus, & amatorum pixfcriptis non
difccderc,(intnoux ,& a nobis pro libuofingendx, tales finge-
mus, vt nihil repugnans habeant .

IANVS

Jvuerfus populus, vel alludit
adequeftrem ordinem, cui pro-
pria erant confticuta loca in
theatro. [Deducit) Declinat
qaemcunque. [Angit) Exagi-
tat. [Effert) Manifcftat, adape-
rit. [Abfona) Non conuenirn-
lia . [ Intererit multum) Nihil
tam varium quam hominu mo-
tes, qui probe funt poctxper-
nofcendijvcvnicuique perfonx
proprijadus tribuantur. Hinc
trrirus Euripidei, quod frequen

Si dicentis erunt fortunis abfona dida .•

Romani tollent equites , peditesque cachimim .
Intererit multum Dauus ne loquatur, an heros ,
Maturus ne fenex , an adhuc florente iuuenta
Feruidus ; an matrona potens , an fedula nutrix j
Mercator ne vagus , cultor ne virentis agelli ;
Colchus, an Afiyrius; Thebis nutritus ,an Argis.
Autfamam fequere : aut fibiconuenientia finge
Scriptor . honoratum fi forte reponis Achillem;

1 mpiger , iracundus , inexorabilis , acer,
i ura neget fibi nata ; nihil non arroget armis .

tius ex philofophorum decre*
cisjvc Anaxagorx, & fapien-
tium aliorum diffa quxdam vel
barbaris mulieribus, vel feruis
narranda commififfei. Tercn.
tms fapientiores dominis fec-
uos introducit , quod licec in
palliata , fecus in togata , idem
feueras fententias lepide ridicti
lis perfonis tribuit, vt magis de-
leffenc , nec caruit latronibus,
^ Sofix dederit nimis grauem
fenientiam . Ne quid nimis.
EU igitur obferuandum quantu
qus-

quxque perfona fuftineat, &
illius fu proprium, vt cum co-
mccdia imitatio (it vitas , fpecu-

H O K- A T

Sit Medea ferox . inuiflaq. •• flabiljs Ino.

Perfidus Ixion; 16 vaga ; triftis Oreftes

luo, c5ru..udmir, Hol

ritatis, nondifcrepec anatura,- , ..

rebus competentes , fententi* vitecongtuentcs , loca non m-

ftafoccum, retia nec vfquc ad cothurnum, rar*

vei errore conceffi amores, fit leno pcriurus .amator feruidus

callidus feruus, amicailludens.vxormhibens.matcnndulpns,

patruus obiurgatoc , fodalis opitulator, miles prceliator , ed Si
pareliti edaces, parentes tenaces , meretrices procaces , Motes
etiam populorum infptcicndi. Athenienfes paruo mometoita
fcunturjijdcmquerurrumad mifeticordiam facillime conuer-
tuntur, magillratibus formidolofi,hoftibus benigni . Cart^hagt-
nenfesfcre crudeles, magifttatibus obtemperantes, in fubte-
aos intolerabiles , abiefti dum timent , fiipetbi cum imperant ,

quos nccluru.necgratiadcmuiccas, quando enim Cleoni ro«

gatijvc differrent concionem, quod norpites domi haberet,
piruiirent?aut Alcibiadi cothurnicem qua concionanti efflu-
xerat , certarim capiendam reddendamque curaflene, cum Han-
nonem, quod leone onerario pro iumento vterctur , m exilium
€gerint?Lacefi 2 raonij feueri , Thebani cupidi, & fuis multa
Condonantes , Coeocij Crafli, denique Scyth? foli crudeles. Itali
regali nobilitate prifuigidi, Galli (uperbidlolidi, leues Gratti .
Atii Tubdcli , auari Syri , acuri Siculi , luxuriofi Afiani , & volu-
ptatibus occupati, Hifpani elata iaftar.rij animofitate prspo-
iteri , Cretenit» mendaces, ventres pigri, t-'hryges timidi , (emi-
mri.ludei cordis peruicacia obdurantes. [Dauus.) Frequens
inccmcedijs feruus, thiloficatus ait, quod quemadmodum in
fabulis veitur vulpe Aefopus , (ic in comcedijs comici Dauno v-
tuntur miniliro . [Maturus.) Cuifermonisgtauifijm^ panes
debentur. [Loquatur.) Verba fune accommodanda pro qua-
litate per(onarum . [Feruidus.) Ardens amator, impotensjimbe
cillis . [Sedula.) Diligens , officiofa . [Vagus.) Qui multa vi-
dcric,& norit . [Vigcntis.)ln quodam codice veculto eft , viren-
tis, [Colchus.)S£uus natura A(ryrius,alfutus Adiabenicus, pro-
pe Parthos Aint Aflyrij,id eft poli Allyriam .[Autfamam.)Scri-
pturu$poet3,fi veram vult hiltoriam contexere , famam fequa-
tur,necfcribatqu^prorfus excedant veritatem, fi mauult fin-
gere, conftec fibijp(i,fingatresveri(Tmi!es. [Honoratum.) An
propter illud Alexandri didum nobile.^O fortunate adolefcens,
qui lu^ virtutis pticonem Homerum inuenifti . An quod nun-
quam lub Agamemnonis imperio fuerit ? hinc quoties eius per
fona in tragccdijs inducebatur , licet regalia fceptra nunquam te
nuetit, diademata tamen fempererant. [Reponis Achillem.)
Iterum fumis ab Homero cantatum Achillem. Plato lib.iij.de
republica Homerum accufat,qti6d Achillem nimis f^uum fe-
cerit, hominum decorumq. contemptorem.qui Apollinem per-
nicioiinimiim deorum vocet, quodque nimiam illi attribuerit
lamentationem , quod auarum fecerit , &crtideJera , vt cadauer
Heflons circa muros Iliacos traxerit , & captiuos fupra Patro-
cli rogum immolarit , qui des filius fuerirj& a Chirone fapien-
tifilmo educatus . Achilles molli, & aurea csfarie fuit,varijs hic
inde nodulis pendenti ,& per collum fluftuanti, naribus pene
aduncis fupercilis tenuibus, & leniter inflexis ad Lunz formam
fronte niuea, oculis cacfijs, tanta gratia,& venuftate , ut cum acie
oculorum flefterct,omniumin fe oculos alliceret, ut audoc
ettPhiloftratus. [Iracundus) Ob raptam Brifeidem . [Incxo-
rabilis.) Qyem nec Phcenix nec Neftor potuerit placare. [Ar-
mis) Putet lus eife in armis , [Ferox.) In fratrem , patrum viri
nliOM]. . Ouid.una Medea Tragoedia facile omnes Latinos Tra
gicosluperauit.Clnuia3.)Qu?nontuleritlafonem alteram ca
pere uxorem . [Ino.) Athamantis uxor , qiise cum Melicerta fi-
lio in mare fe. pr^cipitcm dedit, Leucothea a Gracis , a noftris
matuca. Matutsaidem ancillis Roms nefas erat ingredi vna
introducebatur, Sceaalapis cedebatur. Abhac Roman* ma-

eftobidttifleifierJ.auamf •
fpccic multi ,uung?„,„"u""

vel in carmine pangendo, laboralTc feruntur, uUcISmcSic !'**“ ’

mus Bellerophotc, Empedocle, Socrate, Platone, atque hiriMl'

eft morbus quem melancholia Grsci uocant , noltri atram bir

S I dicentis eruntfortunis abfona dida) Sinonconuenii '
veiba loquencis fortuna, ridebunt Romani . [Intererit mi ^Cl
tum Dauus ne loquatur,hcrus ne) Vnicuique perfons pr

prius aftus formandus eft.[Scdula)Studiofa>officiora, adobtem
perandum parata. [Vagus)Qui paftim nauigat . vt. Impiger ex
tremos currit mercator ad Indos. [Colchus,an Allynus.Xhtbr
nutritus,an Argis.) Nam Colchus, non nifi feuus inducendus
ell,Aflytius,aftutus,callidus . Nec inducas Argis natum cimidii
aut Thebis facias imperitum. [Aut famam fcquere,autfibicon
uenicntiafingc.)Omni$ poeta, aut certam hifloriam tangit , aut
fingit. Si ergo certam feribis, famam fequere, aut fi fingis, ha,
beat artem, & verifimilitudinem figmentum tuum. [Si forte cel
ponis Achillem.) Quafi iterum reducis, ac reddis viuum carmi.
ne tuo. Vel etiam reponis, fcribis, aut transfers quod ali) dixerut
de ipfo. Apud commentarios fic inueni relatum. Apud antiquos
tragoediarum comcediarumq. fcriptores,cum primum in Rena
prodireni,fauorabititer excipiebantur, etiam (i male agerent, vc
illorum adfcribendum iterum allicerentur animi, & prxiore co
gente totam neceifc erat agi fabulam , fi uero iterum male egif-
leiu, incipiebant derideri . Et ideo dixit [reponis ) quafi icetuni
profers . Alij fic exponunt, poni dicitur agiliter feribi. Reponis
igitur, itidem fcnbis . Si ergo Achillem, de quo femel Homerus
fcripfit, velis fetibere, talem debes feribere, qualem Hom. often- l

dit . Aut reponis, ad imitationem Homeri defetibis . [Impiger)
Velox fit in tuo carmine, vt miles qualis ab Homero inducitur [
talis adferibatur . [lura neget fibi nata) Neget fe legibus con- i
ftringijfine lege omnia faciat,8f fic eum feribe vt non curet de le f
ge . [Nihil non arroget armis) Nihil fit quod non fperet perpe-
trari per arma , quantum ad fe fpeftec, quia vnufquifque fiducia
fuam priiiatam credi t, non sftimans efle commuoemjVt fit prs»
rumptor,uc habeat fiduciam vincendi, vt omnia armis deumdi-
ce[.[Sic Medea ferox) Medea dum dij in domo fua haberent ho-
rpitium,dumq. nil carius haberet, filios fuos ad comedenduad- ,
pofuit,ideo fcrox,& crudelis eft. [Flebilis) Propter amifllonrtii
filiorum. Achamas.n. maritus eius vnum perfequens, occidit, alce I

tum dum fequitur cecidit in mare , quorum exitum flet mater .
[Ino) Vxor Athamantis dementis fuit, qu* furorem mariti fu-
giens, fepraecipitauit in mare cum filio, &’dida eft Leucothea, &
filius ems Pala5mon,qui Melicertes antea dicebatur. [Perfidus
Ixion) Moris erat apud antiquos, ut ante dudlas vxores, nuptia-
lia numera vitro generi foceris darent . Ixion ergo cum filiam
Eioneiacccpilfec vxorem,& dotem daret inuicus, ferobem fecit
ingentem, quam igne rep]euit,ac fummam leuiter contexit cine I

re. Inhac focerum,quem fimulans adeoenam inuitauerat,mcr !

fit, ac fic pafflus eft illum viuum exuri. Ob hoc perfidus dnSus
eft. Siuedumconuiua louis elTetjIunonem deftupeo temulen-
tus aufus eft appellare , Alij dicunt quod concedente louecum
lunone concubuit,& poftea patefecit. [Triftis Oreftes.) Pro-
pter confcienciam, quia matrem demens interfecit . *

R Omani tollent equites, pedicesq.cachinum.)

equefter ordo,& plebeius . Cachinum autem eft verbu
Iccundiim e^e/iarejrai/air fidtum afonorifus. [Inter-
ent multum Dauus ne loquatur,herus ne .) Hoc eft, vnicuique
perfona adiis aptandus eft , apud Menandrum inducuiir femus
tanquam liber loquens , hoc ille indulgenter, & inconfulto ,vc
omnia domino (impliciter fateatur. Itaque aliquo modoilloni
excufat. [Aut famam fequere ,aut (ibi conuenientia

yons bona fili|snon optabant, fed nepotibus , qii6d in filiij
luericinfcliciliima.[Pcrfidus,)Inrocetum

„ . , - . um, in Iouem,in luno-

ntm.quippc qu, 1 unonem amarit, ptoc. ea nubi fit permixtus ,
qua; omnis fabula contra inanrs glorii l‘eaitores compofita elK
ampleflemes , nihil finec-
tum aut (ibi confentiens operantur . [Trifiis Otefies . ) An tri.
is, 3 . ex c*Je materna nroellus exprati cupetee, mottembSe pi

lern.im defleret, furiiio. acitatetut m ad inr^an.-. r ^ »i^

nocaiiud priceptum elt . Nam poeta icripturu» ,

dum hominum confenTum , debet aliquid fcnbere , aut (i hil o-

riam oinquam trit.im non vult attingere, debeteonuenientf*

totam inducere . [Scriptor honoratum (ifortereponis Acbi -

lem .) Apud antiquos, tragccdiarum comoedi arutnq.
cum primum in (cenam prodirent, fauocabiliccr accipie
tur, etiam fi male agerent, vt illorum ad (criben^m
allicerentur animi , & prxtore cogente totam necelTe f •
agi fabulam. Si vero iterum m.ile egifient, incipieba^^
deti. Ideo dixit (Reponis ) quafi iterum profers.

Ixion:) .Moris erat *apud antiquos, ut dufturl *'*°^^*

lia munera, & dotem vitro foceris darent. Ixiqf' "6° ‘Umbctn
neifiliam accepi(retvxotem,& dotem datei inuitus»

A K S

POETICA.

ijtf

fNiMngencfm,quem ign« reploiiit,& in fummo Iciiirrr cinere
coiitcxic>;n lunc Bioni i, quem lirnuians,ad cuenjm nuntaurrar,
mrriic ac lic palfus ctt viuum illum exuri, ob huc pertidus diAus
cit ixion.

D Auusneloquacur,anheros.) Ita iegie Aldus. AcOo^.
tn Adagio. i'ireliacarcior, legit, Diues ne loquatur an I-
cus . Badius legit, Dauus ne loquatur, herus ne. Quidam
«Ciam legunt, Diuus ne loquatur, an heros . Quas Icdtones iudi-
cio commicto . Sunt .n. omnes tolerabiles • Quod autem quida
codices habent, Dauus ne loquatur, an herus, corruptum ett,qp-
pe herus primam corripit. [Thebis nutritus an Agris) Nec indu
cas Argis natum (inquit Acron) aut Thebis facias imperitum .

' Hxcille.AtquihdeBaoticisThebisait. vt puto,n6uideo quo
fnodo hoc quadret, cum BceociJ de hupiditate apud omnes male
audiant . Vnde eli, Boeoticum ingenium, vt (it fenfus , Thebis nu
tritus apud (iupidos.an Agris apud folerceis , Badij hber ab ipfo
cxcuiTus , exponebat nucticus Thebis .f. in Thracia , vbi natura
funt periti, quod ego non capio .

AC. 'T Nteteric multum) Nos, inquit lac. Bononienhs, vbi Dauus
0 w I legitur, Oiuus reponimus . Nam fenfus eh,ni fallor . Hone*
J^dus quadrat (i rubfequentia accurate penfitentuT. Poeta .n.
gradaiim variarum rerum ac perfonarum przponi feruandum
ohendens , a diuo ad heroem , mox ad fenem aliosq. inferiores
decurric,^’ carmen infra politum clarius exponet: Ne quicun-
que deus, quicunque adhibebitur heros &c. Ceterum (i Dauus
iuxea neotericum interpretem legatur, fatuus erit fenfus nili fta
tim rubfequatur,& legatur, Herus, hoc etl dominus . quod (i ht ,
tunc claudicabit verfus in fybilia .

LDTS “»■ Ncercrit multum) Miror, inquit Aldus non aducrtilfr quof-
I damnondtcipolfe,anhcrus,vtinmul(isetiamcU exempla-
JLribu$,idq repugnate ryllaba.Sunc qui legunt, diues nejoqua
turan Irus.Suoc qui, diuus ne loquatur an heros. Sed melius le-
gitur, Dauus neloquacur an heros .

AJQBN. tf^Erfeuerat Atiftor in inllitutione fua, dicens. Si tu commit-
l^tis.id elt exhibes , (cenz,ict eli publico fpectaculo , quid,id
J. eit aliquid inexpeieum, vn«ien(:mo vnquam fecerit pericu
lum,& audes formare, id elt de nouo inhitucre, perfonam noua,
id cB cuius mores nunquam prius auditi funt, ea fup.reruetur,id
elt continuetur , ad imum , id eft intimum, hoc elt ad extremum
vfque (Elt enim metaphora afcribentibus in pariete velcarta,
in quibus quod inhrmum idem,& vltimum c(t)reruetur in-
quam fup. talis qualis procelieiit, id elt inceperit progredi, ab
cepto, id elt a principio. Et conQec, id elt lic conformis, (ibi
Itipp.iplijhoceBne alterius moris dicatur line caufa in prin-
cipio , quam in line . Oportet enim vt perfona noua cuius mo-
xes ad libitum tinguntur, lic fui fimilis nihilq. non vero limile
egifle dicatur . Et ideo difhcile elt dicere proprie , id elt can*
quam propri3,commuma,id elt abalijs intaaa,& nondumvfuc-
paca, fed in commune relida, quia re uera multi diBiciles funt
inuencorcsjfed facillimi imitatores. £c ideo dicit, tuque, id elt &
IU deducis in aiftus ,tid elt intet agendum componis , regius , id
elt conueniencius,& facilius, carmen Iliacum , id elt rebus Tro-
janis ab Homero compolitum, quam li tu primus ,id elt inuen-
tor, & excogitator , proferres , id elt porro aut ante alios ferres
& m fceaam ufquc perduceres, ignota, id elt alijs incognita, &
indifta , id elt ab ijs nunquam recitata S| quis autem dicat , mi-
ferrimiefle ingenij nihil inuenitc.fcdlemperinuentis uti re-
fpondec poeta efle viam , qua publica priuata Bant , dicens . Ma
tenes, id elt materia , publica, id elt ab inuentore omnibus zqua
liter propofica, erit iurispciuaci.i.rutcuiufquc, vel cui proprij ,li
non moraberis , id elt moram feceris, circa orbem, id elt circu-
lum , vilem, id elt uulgarem , & paculum,id elt omnibus , & fem-
per patentem , hoc elt B non eundem, & ubique fimilem proce-
dendi ordinem , & modum feruauens . Non enim oponec in-
uentorem omnia uniformiter imitari , fed ne translatorem qui-
dem , unde dicit . Nec pro,& non,& tu interpres , id elt transla-
tor , 6c expoBtor alterius linguz , & non curabis, id elt non cona
bens , quamuis uelis clTc Bdut , reddere uerbum uerbo .i. tranf-
ferre (vt dicunt) de uerbo ad uerbum, nec tu imitator , id elt qui
prziendis aliquem alterius lingus imitari , delilies , id elt deor-
fumralies,inarftum,idclt in locum angultum praefcribendo
tibiomnimodam imitationem, unde, id elt a quo loco arfto,
pudor, id elt uerecundia, turpe eil inceptis drBltere, aut lex ope.
tis abs te incepti prohibeat , id elt uciec , proferri , id elt protra-
hendo reducere , pedem , id elt modum procedendi . Nec inci-
pieii4.exorderis,(ic,id elt caliccr,ut,idelt qualiter , feriptor qui*
«Umfup.CychtusjideU orbicularis, qui cyclum oibcm, fcu or-

dinem mutare nefciuit,vt Antim ich'ii,oHm fiipp. fecir, dicens .
bgo cantabo . 1 . carmine prolcquar , fortunam , id elt miferabr-
Icm calum l'rian»i regts rrc.iaii«»ri»m, & bellum iioUjk quod o-
mnibus debc-aceirr notum, ifKjuibus quidem veibis propoliiio
elt magairiccntjilima, proinde lubdit Pocu. QjndhfC.i.liuiul-
modi promillor feret .i. af[crct,dignum tanro hiatu . 1 . tam luper
ba ptopolicione,4lc cfiucitione ? q. d. nihil . Non montes partu*
rient.i. cijpient,aiic videbuntur p.ircre , &mus ridiculus, idelt
omnibus nfui habendus nafcctur.i, edetur ab ipfo monte. Gc
tractum elt ex diuerbio grzco , atque /Efopi Apologo . in quo
habctur.ut quidam ruHici offenii vmbra.S lterilit.nccuiufdjm
montis viderunt , cum fubinde tnipfo deambularent, Talpam
aut Murem exitum , aur vermes querentem , quo monllro ter-
riti crederfs montem p.irrurire,eiusc|, partu omnes valles, at-
que vberes glebas pcHundacum iri verentes , eoIleCtis armis , 8c
manu conferta vr recentem partum interficerent. Muremexi-
lienccminuencrunt,quiciimrifu cxceptuscH. Et ideo dicit
Poeta. Quanto redius fup. egit hic videlicet Homerus ?q.d.
maximo, qui nihil,id elt non aliquid: qui inquam non molitur,
idelt cum molimine, & difficnlcate attentat aliquid inepte .i.
indecenter, dicens inprincipioOdyfle* .i. poematis de VlylTe
compoliti. Mufa dic mihi virum , qui polt tempora Troiz ca-
ptz vidit mores, & vrbes multorum hominum, quod quidem ver
bumlicetBmplici(!imum,& inteJieCtu facillimum, multiplices
th elt lignilicacionis. SigniBcac .n. eum oportere prudentem e(^
fe,qui mores hominum multorum vidit, & vrbes. Przltantifllma
enim rerum magiltra elt experientia. Eundem locum alijs verbis
cranltulic Philelphus,dicens. Calletemdic Mufa virum, qui moe
niafacr* Diruta poft Troie, mulcumq.,diuq. pererrans. Ec
mentes hominum multolfe vidit , & vrbes, quia vero familiariter
aufpicaiur, dicit ^ is qui ita aufpicatus vtpote Hom. non cogicae
dare fumum ex fulgore.i.fplendido exordio fumofum, & humi-
lem procelfum. Naturaliter .n. fumus flammam precedic, & fla-
ma fequitur,vc dicit, fed cogitat dare lucem ex fumo.i.poltfumu,
vt promat .i. in medium proferai,dehinc.i. poltca .f. fpeciofa .i.
fane pulcherra miracula .i. res admiratione dignas, vtpote Anti-
phatem Lanij filium, qui Formias in Icaliacondidic, & qui vnui
ex Leftrigonibu^ fuit . Leftrigones autem humana carne vcfcc*
banciir,que,pro &, Scyllam, & Charybdim.i.eas mulieres in md-
ftra & pericula marina verfas,Cum Cyclope.i. Polyphemo, Cy-
clum hoc elt orbem, (iue oculum rotundum in fronte habente.ve
Virg. in ii]. /T.n. dicit: Argolici clypei,auc Pheebex lampadis in-
fiar.Nec fup. talis videlicet Homerus, ordiiur.i.incipit, reditum,
idehregreflum Diomedis ab inceriiu,idefi morte, Meleagri, id
ehfcatns eiiis,hoc ell non incipica primo rerum, quxninil ad
propofitum faciunt exordio . licut nec Vrrg. incipit a caufa bel-
li Troiani,necabexcidio Troix, fed lic, Vix c confpcdu Si*
cule telluris in altum Vela dabant lxci,& reliqua. Nec, pro
& non,orditur,id efi non inchoat, ab ouo gemino, quod Lede ex
luue concepit , hoc elf non incipit a naciuirateipfius Helenx,
qux fertur caufa fuilTe belli Troiani, fed a decimo anno obfidio
nis Troie. Nota autem eflfabula,quopadoIupiccr cum Le*
de vxorc Tyndari concubuit in fpecic cygni , que ex eo conce-
picduo oua, ex quorum altero natus eft Pollux, & Clytemne-
itra , ex altero Cador, & Helena . quam quia Paris rapuic,Tro-
ianum bellum exortum elt • longum autem eirec,& inexplica-
bile fi quis omnium rerum quarum meminerit , origines expli-
care uelic. Ec ideo Homerus feftinac femper ad cuentum.i. ad
exitum rei,& rapit.i.deducit auditorem, feu ledorem,in res me-
dias. i.a medio hiltonx inchoatas, non fecus.i, non aliter ac.i.q,
nocas . 1 . prxcognices ilii . & reilnquit fup. ea que defpetac, tra-
ftaca.i.poltquam cra<ftauerit, polle nitefeere .i. habere nicorcm.i.
prxmictii ea quxvidcntur non habitura fplendorem fi dicatur.
Atque pro &,& mentitur ira & fingit fic res nouas,& rcmifcet.i.
commifcetivel re uera iterum atque iterum mifcctjlic.i.hoc mo-
do, veris falfa,ne pro vt non, ut medium fupp. Poematis, vel nar
rationis, non difcrepetjid elt dilToncc , primo, id elt principio, &
vt imum, id elt finis nondircrepet,medio,hoc elt ut fidio (it con
cors, & fui (imilis.necdifcrepans. Vnde fit ralis regula. Qui
nouam , id elt non prius cantatam perfonam pro libuo fingere
uolet,eam(ibiconltancem,ac fui per omnia fimilem fingee.
Ceterum quia difficile elt rem nouam ab alijs nondum occupa-
tam, & ita communem libi vendicare , ac propriam facere , con
fulrius erit aliorum inuenta traducere , que tunc libi propria
fecerit , fi non eundem penitus contextum rei feruant . fed mul
ca aho modo , ac forma dixerit, neque enim quifcripcaaliquB
etiam fideliter transferre volet, ea verbum c verbo transfer-

d,«3re.i„V-c.I,",fi6-n;^"rvc„ta„,.„r„,

ij par cll repetetur narratio, fed aj eaitutr, fe-

''"'lituilitudincm",'J“f"““-
quibus omnibus Ho. cxcelluilie in confeflo elt .

lANVS C’ quid itieepertutn) .i. l! fis

JANVS ^.jjyjtnpctfonam introduce-
re , qui a ceteris poetis intafta
fit,v-tde Didone Virgdij, licet
antes quidam de ea dixerit En-
nius, fic tr.iftandu crt, vt omnia
fibi refpondeanc. [Inexpertum)
.i.nouotn , vel quod ante in fce-
njm non venerit, vt OSauia Se
neci. [Imum),i.3d finem, exitu.
[Deducis)Componis. [Ignota,
indiftaq.) Id elt non commu-
nia/ed recondira. [Iliacum) .i.
fumes imitandum Homerum.
[Difficile eft proprie) Magnam
rem aggreditur, difficilem, & pe
riculolam, qui vult fccare mare
nullo duce, nec fibi falcem Vrfa
propofica . que fi contingat por
tum apprehendere, nulli debitu
e(f erralfe illum dumus , longi-
us que iteremcnlum efle, quam
fi Itell.im fequenSjCiauo herens,
quo eundum erat , vela conuer-
tiffet. eadem in poemate confi-
ciendo ratio. duccauCtoreq. o-
pus eit,quc Tequamur, cui herea
mus, & quem nobis imitandum
ance alios proponamus. Notan
iiirfane alibi ab Horatio imita
tores tanqnani ferui, fed illi no-
tantur, quorum imitatio cU vi»
tiofa, qui circa v!lij,6c fingula
quique verfantuc. Ducimur na-

tura ipla in quoduis feribendi
genus , fed ea non facis perfice-
re pefiumus , nifi imitationem
adhibeamus, id ell rora mente atque animo, quem optimum pu-
tamus, mtueamur, nec ad amu(iimrcquamur,aut facilia qu«.
dam infignia ue,& pene vitiofa imitemur, fc qus maxime excel-
lant , ea diligcnti/Ttme perfequamur , vt quem elegerimus , imi-
tando effingamus . nec nos terreat quod eadem multi dixerint,
apcrnincur lipms a poens materi*, quam prsripiantur . /Etna
montem quo minus Oiiid.tradaretjnihil oblhtit quod iam
Virg impleucric- nec Seuerum quidem Cornelium vcerque de-
terruit . Multi funt eadem in re res traftand* , nec inuenturis
inuencaobffanc. Optima ett vJcima conditio, parata inuenit
vetba quibus aliter inltruftis nouam pocell faciem facere, nec il
lis manusinijcit,canqU3m aIienis,runt.n.publKa,&iucirconful-
ti negant quicquam publicum vfu capi. Multum igitur confert
imic.uio,fi cn caute, & cum iudicio apprehendat, vt illa fola con-
tenti non fimusjde noflro adijciamus , nec fequamur perpetuo .
ramneccHe dffemper poIterioremelTequi veUigiareftctur. '
Debet aut ante omnia imitator , qu* acceperit ingenij fui cura
«tfacultatein vnumfaporemvaria ilialibamema confundere*
vt, licet unde fumptum quidq. (ic appareat, aliud tamen efle vC
deacur,vt m nolitis corporibus facere videmus naturam, alimcn
ta .n. quandiu in fua qualitate in (tomacho perdurat, onera funt
vbi mutantur, in viies fanguincm.^. tranfeuniq. . Idem in iis qui

husalunturingenia,prxllamusqu.icunquch3ufimus,coiicoqua

mus.vtmingemumcant.nonin memoriam. Sententias non
aucupentur , quod ipfum imperiti effet , fed fi quas acceperimus
uansformemus,vt folentfurcs,qui earum rerum quas ceperut
ignafomucant.ob hanc imitationem maiorum vcllieia prs-
Itat indagari . nam (, tantummodo ad indicia veteris mcmSri®
fi.u curioh potius cft q mgeniofi . Ouid. Porcij Latronis nimis
iludiofushabitus ethmuator, ita vt multas eius fententias in

Si quid inexpertum fcense committis ; & audes
Perfonam formare nouam ; feruetur ad imum ,
Qualis ab incepto procelTerit ; & Gbi conltct .
Difficilecft propriecommunia dicere; tuq.
Rectius Iliacam carmen deducis in adus ;

Quam fi proferres ignota , indiftaq. primus .

Publica materies priuaii iuris erit ; ii

Nec circa vilem , patulumq. moraberis orbem ;

Nec verbum verbo curabis reddere , fidus
Interpres: nec defilies imitator in ardum;

Vnde pedem proferre pudor vetet , aut operis lex.
Nec lic incipies , vt feriptor Cyclicus olim ,
Portunam Priami cantabo , & nobile bellum .

Quid dignum tanto feret hic promiflbr hiatu ?
Parturient montes : nafceiur ridiculus mus .
Quantorediushic, quinilmolitur inepte.

Dic nuhi mufa virum , capt$ poft tempora Troi® ,
Qui mores hominum multorum vidit, &vrbeis .
Nonfumum ex fulgore, fed exfiimo dare lucem
Cogitat : vt fpeciola dehinc miracula promat ,
Antyphate.Scyllamq. , & cu Cyclope Charybdim «
Ncc reditum Diomedis ab interitu Meleagri,

Nec gemino bellum Troianum orditur ab auo.
Sempe-r ad eusntum feftinat ; & in medias res
N on fccus , ac notas , auditorem rapit : & qu$
Defperat tractata nitefeere polTe , relinquit .

A tque ita mentitur ; fic veris falfa remifeet .

Primo ne medium , medio ne diferepet imum .

polVe.,, .i ,,oa feript, i [p„ diccroToro

p..H .rrb.,.,, p.opr.a d.ccm,, cK videaniur.r

ii«a,»3r

rendadare,tu„p„r„„i;PI-
muO.l.non.mui.M.fpub'.,;''-

P"r

(u.tua,n„dta,„r,pi„,j

qmt.hnonmtam ,nd«nnq„

volueris , mirati, & q„ida„,J '

termirtes.qundamdetuoaddj
ri>ublica)Vcbdli,mTtoiani

Thebanum. [Prnuti iuris enc)

Emsquifcripferit.[sinoncir-

ca).i.fi non voles lotu opus imi

tandum circumire ,& qusdifta

funt ab illo fumere quod ipm
vile tuum faciet poeina.[Mota.’
beris)Occup3ueris .i. citeaeaq
feripta funt ab illis, quos imita-
ris,perfi(tes. [Vilem) Quod ip.
fum tevilcm faciet. [Necvetbii
verbo)In interpretatione verbii
verbo no reddendum tefles funt
q uicunque dc bonis liceris pr^.
cepta ediderunt . Genus oc ver-
bosi visq. , Ii fieri poffic.feruan..
da , quod fi aliter fieri no poffic, •
idem pluribus exponedum,fni*
esde, earumq. forms , rerumq.
ordo culiodicdus, verba nocon-
tenendo omnino, ni abhorreant
a more noftro, qn ipfum diffici-
le elt, & non nifi ticraque lingua
confumatilTimi viri.Occurrunt
verborum proprietates, varieta-
tes, figurarum, iprum pofiremo
ruu,&, vt ita dica uernaculxlm-
gu* genus, q nifi varientur appofite,refonanc diirone,& ablurdc.
M.l ullius cum Prothagora Platonis,& Oeconomicum Xeno-
phontis, /tichinis, Demofthenisg duas contra fe pulcherrimis
orationes interprccaretur,multa pcermilit, multa addidit, multa
mutauitjVt proprietates alterius lingii* fuis proprietatibus ex-
plicaret, nec voluit verbtim de verbo, fed fenTuin de fenfu expri-
mere. Multa apud Grscos bene dnr,qu^ fi ad verbum cransfeta-
mus,in latino non refonant,& contra, q apud nos placent, apud
illos di fplicent.Aulius ferreus feriptor a Lucilio appellatus eft,
qp Sophoclis EleArara male conuercilfec. Ante oia feruanda eft
Etymologia, neque id magni putandu, fi diuetfis qdam vocentur
nominibus. ScyfhsGongofiro Apolline vocant • Neptunu Ta-
gefmana, Venere ArgempafamjVeHa Tenuri . ncceife ell fi ver-
tas, etymologia appareat. quanta aut interpretando iit utilitas,
velipfe tellisefl Cic.inde Orat, lib.j, quo ingne exercitationis
proprietasjfplendorq. verho^, copia figura^, vix explicandi,pr*
ter ea imitatione optimo^ fimilia inucniendi facultas paratur,
intelligentia,& ludicium acquiritur. [Reddcre)Interpreiari,trar
fer re. fed fenfum fenfui curabis reddere. [Nec defilies) Rediga-
tis. Caneat, inquirpoetaqui alium eft imitaturus, ne imitatione
eo perducatur , vnde egredi non poffit. vt accidit Augullo , qui
cum -Sophoclis tragoediam vellet traducere pp nimiam figuram
dicendi pfequt non potuit. [ArAum)Angurtum locum. [1’rofer
re pedem.) Egredi e materia . [Lex) Qu* vultvt coniienientia
fit in poem.ate. [Necficincipies) Multum eft,re bene incipere,
vcinceptus poffic (lylus bene fecuari ,& femp maiora legctibu»
fc offerant, q in primo aditu fit propofitum. V nde nihil arqtic elt
quod principia comendec, ac verecundia, no elatis incefa verbi*
fed potius acuta fen tentijs. Quid .n. in re^i n.acura ell omnium
quddfevniuerfum profundat, & quod totum repenteeuolet.
Omniaq fiunt aguntur ue,Ieuioribus principijs natura ipf3 pr*
texuit. Poeta natur* imi cator grandirer turgideq. incipiet
maiora appareant principia his qusfequentur.^ Illud Virg.
nunc horrentia Martis . Ideo putarim a Tucca Varoq. emunaf
naris vitis feu poetis fublacuro nimis alte fonarec, &

ARS P O

«ondia principioBi abcRf t . Probat id debere fieri Horaciui. bo-
^^aliqiiepocc.ccomp4r.uionc.[lncip!c$) Non id principium
tuo poemati d.ibis.[Scriptor CycUcus)Cyclicui acyclo.i.circu-
larjs.T circulafor eilctjSc circunforancus. Antimaclium non cre
do intclligi,qucm clarum poetam vocat Cicero , & Placo tama
feratur attentione audirte. [Fortunam Priami) Carmen Cyclici
poift* de illius vitiofo poemate translatum. [Nobile) Super-
bum, magnum. [Fortunam) Profper3m,& aduerfam. [Nobile)
Ad quod reges, duces, & heroes acciti fuiit. [PromiHbr) Hoede
femodcUe vfurpat Qyint.m.i.quid dignum feret hic promilfor?
[Feret) Afferet m medium . [Tanto hiatu f ) Ore tam lato, tam
fublimi voce. [Parturient montes) Prouerbium Gr*cum in eos
qui nullo conlilio, magno impetu, nullo profpcao fine, grandia
aggrediuntur . Quo diuus Hieronymus vtitur in louinianum .
[Parturient) Laborabunt, vt pariant . Liuius . Aliquando dolor
populi Rom. pariat, quod iam diu parturit. [Ridiculus mus) Sic
& Virg. Exiguus mus . Cafus fingularis magis decet , & claufula
vnius fyllabat non uficate gratiam addidit . Q^int.Iib.viij. de or-
natu.[Quanto ccftius hic) Homerus concenco prope diuino mi
rabilique quadam mufica proditus, cunftos poeticos modos at-
tigit. Omnes poetas ea uirtuie qua quifque ipforum eflee emi-
ncntiffimus fupetauit.heroica fublimitatc fupra Orpheum attol
iicur,Venererententiarumque lepore Hefiodum uincit,omne
pugnandi genus ante oculos pofuit, pacis quietisque officia can
tus,amores,conuiuia defcribitjOpus rutticum dccenterattingit,
&c6modc,annitempora,nauigationes,atmorumque fabricatio

nes comemorac ea diligentia, ut in magnis rebus fublimiias clu
ceat.in paruis appareat proprietas, ac modo copia, modo breui-
tate mirabilis, undique autem perfeSus confpiciatur Poetarum
quos improbat uerfusjtanq aliud agens , non mirius iucunde q
urbane commutat, & reddic meliores , quod cum plcrifque apud
Hefiodum fecit, tum maxime vbi ille Cycni clypeum fingit Gor
gonis imaginem nimis demiffe,nulloquc ardore poetico infi-
gnem defcripfic Homer. humilitatem quafi eius corrigens ait ,

At elypei medio flant Gorgonii ora Medufa ,
ilumtmhmti; micat torue^& furiale ytnenum :
ferj; caput yar^sfleclmntur nexthw angues ,

Quam circum horrenda ptTies terrorq; pauor^t
Extremos clypei traflue gyrumq; coronant ,

Orphei (imilicer theologiam in multis locis,& Mufati oracu-
la eodem modo correxit.Paphus etiam ex antiquioribus poetis
uolcns louem principium, & caufam rerum omnium dicere, ait.
lupiter emnipotins ex flercore condite turpi ,

Multorum femulat<j;ouiHm. Ac contra Homerus .

lupiter omnipotens ctlfi regnator Olympi ,

Pugnas deorum quas facit, pugnancemque cum Apolline Ne
ptunum,ui3umq. a PalUda Morte, iuxta ueteris theologie Or-
pheiq. arcana orgia fccretiore myfferiorum ratione ponit. Quo
tpc floruerit, uaris funt fnia* , plures centefimo fexagefimo poft
Troiam euetfam anno, fecit illum in certamen cum Hefiodo a-
pud Euboeam defccndifle, caque pronunciafTccarmine , qu* de
Aiacibus copofuerer.quibus acies amboQt dudu in ordinem re-
damas infupetabiles fuiffe comemorat, cum Hefiodus ca procu-
liflet quibus fratrem monet vc omni Audio agriculturae meum-
beret,nc ea forcaflemegledta alienz opis indigens vagari cogere
cur . Septem vero vtbes de eius patria certabant, Smyrna , Rho-
dus,Colophon,Salamin Ius, Argos , Athenx . Appion quidem
grammaticus fub Cxfare Auguflo tota circuniatus eft Grscia ,
& in nomen Homeri ab omnibus ciuitaiibus adotacus.Is aiebat
Homerii vtraque maceciaSconrumaca,& Odyffea,& Iliade, vnum
principiu adieciffe operi ruo,quo bellum Troianum complexus
eff huius rei argumentum afferebar, q? duas literas in primo ver-
fu pofuiflec induflria, librorum fuorum numerum continentes ,
[Hic) Fecit Homerus. [Inepte) Alludit ad id, q» omnes Gr®-
ci inepti nuncupantur, vc etiam a M- Cicerone in libris de Ora-
tore, quafi velit folum Homerum ex Grxeis carere hoc vicio
ineptiiudinis.[Dicmihimuravirum,capt®)Verfus Homeri non
ad verbum de verbo tradufti ex principio. [Odiffex.Dic.) Expo-
ne, narra. [Vcrii)Vly(rem, cui voluit femper comite efle pruden-
tiam Homer. q poetico ritu Mineruam nominauic qua duce oia
horrenda fubijt, omnia aduerfa Tuperault, Cyclopis fpecu egref-
fus e{l,3 Solis armento abflinuic ab inferis rcmeauic. Scylla Cha
rybdimq. prxternauigauir, Circes poculis non muratus efl , ad
Lotophagos non remanfit,ad Syrenas non acceffit. Erat Vlyffes
ingeniorus,& eloqueciflimus,ad inuidiam pronus, apud eu fl^a
fimulataque omnia, afpciAu pallidus, & rubtriflis, femper cogita
bundus,affedlaum pr® fe ferens humanitatem, rei militaris me-

E T I C A. 157

diocricerdoflus, pluris tamen habitui eff qulm effer, naualia pu
gnx oppugnandiq. haud ignariii jfagitcaridi periti (iimus habi-
cus, poli; captam Troiam maior, qi equum ligneum excngiiauc-
rit, quodque lilicinclufui prompcior,& andacior cccens exticc-
ric, (latura exigua, & fimis nanbuv fuit, oculorum lumen crebris
varijsq. cum fulpicionibus, tum comentatiotiibus diflra^u,, at-
que aberrans cogit.tbundum hominem exprimebat . In fabulis
femper palliatus imroducicur,fiueq) aliquando inlaniam limu-*
laucricquo tempore cedum fcelfc voluit, ne agnirus cogeretur
in bella prodire, feuob fingularem fapienciam,qua ceflus muni-
tusq. plunmnm focijs profuit. [Cape®) PoU delctii Ilium.[Ful-
ore)Flamina,igne,cx m.igno principio. [Ex fumo) Re tenui, &
ebili principio . [Dare lucem) Luculentum opus componere .
[Exfumo)Prouerbium defumoad fljmmam.[Dehinc) Poff te
nue principium. [Promati)Edat, narret, exponat. [Antiphaten)
Lxflrigonum regem, qui humana carne vefeebantur. [Charyb-
dim) Voraginem, [Nec reditum) Eos reprehendit qui nimis al
te longeq ordiuntur, cum poetarum proprium fit k medijs inci»
pere,vc Hom. fecit a precibus Chryfxfacerdotis, & Virg. a fe-
cundo anno erroris i£ne®, quo vitio videntur fere Latini om-
nes poec® prxeer Virgilium , laboraffe . Reditum Diomedis .
[Meleagri) Fratris Tydei, patrui Diomedis. [Interitu) A prin-
cipio familix. [Diomedis) Diomedes corpore fuit agilt, oculis
csfij$,re<Ao naro,crinibus tortis, ac fine vllo lenocinio hircis , &
globofis .[Gemino ouo) A partu Lxdxjfed a precibus Chryfx.
[In medias res) Iuxta finem .* inter principium , & finem eius
quod feribere incendit. [.Adeuentumfeflinac ) Ad finem pro-
perae, nec principia dicit, fed apte rapit auditorem, vt qux
prxcefferunt, aptc,& commode intelligat. [Qu® defperat)
Nec enim omnia cogitur poeta narrare. De Palamede Nepiu-
ni nepote, viro fottiflimo.&iurtifiimo fraude infidijsq. Vlyf-
fis exfo , nihil meminit Homerus , licet ferant Homerum cum
Ithacam appuliffft, Vlyffis anima euocaca res Troianas didicif-
fe hac condicione , vc nullum de Palamede faceret mentionem .
[Mentitur) Non folum omittit mulca bonus poeta, fed fi vi-
dent non polTe quadrare, mutat vt Virg.de Didone, quam con-
ftatfuiffecaftiffimam. [Rcmifcet) Non folum femcl,fcdf®pe
mifeee . [Primo) Ab inicio,omnia omnibus terpondeaot . [Fal-
fa)Fiaa.

S I quid inexpertum) Nouum . Si quid, inquit, probatumvis
recitare, caue vc fic conflans, vfque ad extremum. [Nouam
perfonam) Nouam materiam . [Et fibi conflet) In fe finia*
cur materia,necad aliud cranfieac. [Difficile efl proprie coiadice
re) Sacis difficile efl dicere coia verba , ita veauditor cogitet effe
propria dicentis. [Comunia dicere) .i. dicere incaff a . Nam qn
intadum efl aliquid, ede efl, cum femel didum ab aliquo fic pro-
prium. Item communia . 1 . non anccdi£ta, quiafiquid didum
ante fit, efl proprium . Communia autem, quia quandiu a nul-
lo fune ada vel dida,(ingulis zque patent ad dicendum . vt, ver-
bi gratia. Quemadmodum domus vel ager fine domino cois
efl, occupatus vero iam proprius fit, ica&res anuilo dida efleo
munis .[Publicamateries priuaci) Docet quomodo aggredia»
tur aliquis carmen iam ab aliquo fcriptum . Materia iam dida
ab aliquo deferipea . Senfus,noca,inquic, maceriam tunc vide-
bitur, quafi propria vniufcuiufque effe, fi nouo & non vfitato ge-
nere elocutionis ornetur. Id etiam dicic . Maceries priuatiiu-
ris cric,fi eam cum arte fueris incerpcecatus,fi non eam totam ve
lis perfequi.i.fingula communi imitari. Nam quxdam prxeer-
rntreere debes . Et poetica licentia, pro maceria(maccries)dixic ,
Materies.n.lignum efl. Publica.n.maceries efl, vt bellum Troia-
num tuum fiat, & quafi a ce inudum, fi non viliffimis verbis ex-
plicetur . Ideo non debes perfequi omnia,qnia funt qu® imple-
re non poffis,aut qu® conuerra,in Latinum placere no poffunc .
Senfus efl . Si quid transfers,non,inquic,fidelicer.efl interpreta*
dum .i. verbum ex verbo , nec in has anguflias incidere debes .
[Si non circa vilem) Si non feceris carmen tuum fpaiiofuni , &
amplum ex alieno fenfu.licet enim quxdam fumere, & non mul
ta . [Vilem) .i. vacuum, inanem, quia vilem te facit totus orbis,
id efl ad finem dudum totum carmen , cora maceria . Aliter . 1 .
fi non ijfdcm verbis fenfibusq. verteris qu® ab alijs dida funt ,
ac magis interpres fias,quam verus didor. [Orbem) Cydon
dicit, orbemnanquecyclondicunt Grxei. Alitcrvilem tefa-
cit poema tuum, fi volucris cotum orbem circumire.i. totum
poema imitari. [Nec verbum verbo curabis reddere.) Noli
curare fingula verba interpretari, ne facias poema tuum vile.
Interdum n.inucniunturqu® in laciniracem conuerci non pof-
func. [Nec defilies imitator in ardum) Senfui efl. Si qd tranf-
Horat. f fers.

AC R.

H O 1<-

fpr* non,in£jnif,fiMtereR intcrprecanJum.i.vfrhumcx ver-
bo nec m his anguUias defccndendum.ncc ita te imitatione fiue
«mul-itione obliringas.vt procedere, vel progredi longius erube
fcas . Nam pudor vetat nos a maioribus incipere, & m cxiguii
dcbncre.quiJ pudendum cR inchoata deferere. [Aut operis lex)
Opem kx eit vt apta perbeiantur. [Nec fic incpies, vt fcriptor

Cyclicus oliin.)Aliudprscept»m,& hoc eftquodprxcepit, No

liLrauibus&ib elatis verbis incipere, nam omnis poeta de-
bet paulatim crefeere. Cyclicus poeta cit,qiii ordinem varieta-

renefcinvel qui carmina fua circunfcrt.quali circuforaneus, aut
nomen proprium Cyclicus , & fignificat Antimachum poetam .
Aliter cyclici dicuntur, qincircumcmitaces meantrccitances .

rForcunamPriamicant3bo)Inquir,illeAnctmachus.[Quiddi-

gnum tanto feret hic promiflor hiatu ? ) Hoc cothurno, quid di
Inum tanto procemio , & tanto ore poflec afterre ? [Parturient
montes, nafeeeur ridiculus mus) Qui a maioribus partibus inci-
Dic.&inproceffuvilefcitdignus eltrifu. [ Quanto reftius hic)
Homerus, qui nthilincipit, inepte . [Nonfumum ex fulgore)
Fumum ex fulgore facere dicuntur hi qui a maiori incipiunt.
[Antiphatem) Lami filium dicit, qui Formiarum oppidum con-
didit. Lillrigonesfuntdifti fatui homines, ex quibus fuit An-
tiphaces.dicicipfos Liftrigones.ad quos VlylTes delatus eft, qui
humana e-rnevefeebantur. [Nec reditu Diomedis ab intentu
Melcagri)Meleager,& Tydeus fratres fuerunc.Antimarhus poe
ta reditum Diomedi* narrans, ab exordio ccepit prim® origi»
nis.i. ab interitu Meleagri. Hic ergo pr.i-c;pic longoprocemio
non vtendum ffle. Superfiiium Itaque mitium declinans. Ma-
ro inrhoaiiit . Vix e confpeftu Siculs rciluris in altum Vela da-
bant lici.[Nec gemino bellum Troianuin orditur ab OLio).i.Ca
fl(..rr,& Polluce . Ciemino autem vtnufquc kxus , aut magno ,
artp''© trigemino .i.Troianum bellum ca pit ab ouo,ex quo ge
niii funi Catior, & Pollux . Et cR Hypaliage.gcmino principio,
vel i gemino onojquia Pollux quidetn tr;.E Llitis Ionis, & Laid^,
Callor vero Ty"<dati,& Lt'ds. [Abouo) A n.itiuit 3 fc gemino-
rum rol!»cis,& Callori.s . qui oi.o n.iti crcJuiu t cx loue, qui
in foim.i cygiii comprcfutmatreii) eorum. Abindc crJ:f ndum,
bcnr-tcycnon. [SerrperaJ euencuaifciiin.ir,.% in me-
diat res) 1 ta, & aperte principia dicic,vt ex liis facile exitus co-
gnofranttir.[ut in medias re 5 ) -i. Adducit bonus potta audito-
rem Tuum quali au nota. Hocefi,ic 3 a mc-iietate incipi r,qunfi fu
perior .1 nota (int . [Semperad eucoLum feUinat) Cogitans fjfii
dium Icfloris , ad exitum operis properat . Ideoq. non longius
ab origine abfcedendum. Sicilias Homeri a precibus Chiylx
facerdotis, inquit, & Odyflea a concilio deorum, docet quomo-
do falT.i configas . Atque ica mentitur. Vt omnia congrua vide-
antur. [Et qus defperat) .i. bonus poeta relinquit ea qua? place-
re non poliunt . Hoc c|{ proterit ea qute in craft.nit ingrara fune.

[ Atque ita mentitur) Hom. non ad vituperationem Hom. re-
fert . nec enim veritatem poetx pollicentur , ftd difcrepanciam
in eo quod fingunt, vic.aredebent, vtomn, a congrua videantur .
[Si veris falfaremifcet) Pro commifcct , murata prspofitione :
vt,Vcerque r^uffo. vt apud poetam ; Si non veris falfaiemirces,*
pro commifces. *

POR. Rcaiuvlliacii)

I j|AIiudcjthoIicum,&quafiinceirogans. At n, inquiunt,
-1 — ^ difficileellcoinmuneisresproprijs explicare verbis. [Si
non circa vilemjpaculumq. moraberis orbem) In eos dicit qad
finem Iliada Homeri fcripferunc . ideo & patulum orbem dixit.
[Nec vctbo verbum curabis reddere fidus interpres .) Hoc eH,fi
non qu^fieris.vtad verbum c6mutes,nec exprimere carmen, fcd
magis fcnfus.aiioquin fi quid tranftuieris,& putillum erir,& ine

ptum.[Parturicncmontcs,nafcetiirridicuju 5 mus)Grscumhoc

prouerbiumctlAoW«J^&f,>'ro^«,«Vf„T6H«-.[Nec reditu Dio-
medis ab inccruu Meleagri) Antimachus fuit Cyclicus poet.i,
hic aggredus elt matermm quam fic extcndic,vt xxiiii. volumina
i^leurnt.antequam fcprem duces vfque .id Thebas nduccrcc .
CLAR. C: 9.'"^*‘"‘’‘P«tumrcen* comitiis) In fex Iiis'carminibus

^potc.i,inexpeniim,nouum,comune, ignotum, indiftum, pro

^‘^'\«niia,vrurpauit. Omnia .n.hsc
vnirncl.mduntfcncentiam,vltimum(,.carmenquarti expoticio

turn rpff comparatur . cum Hatim pofl, publico priua-
turn.[l ublica materies pnuati luris erit .) Quinque vero hoc

Vir|.Trol.inam hiftorlam,qO®publicecelcbrataf •

tis ^ripta,tn ingenio atque inuficato gnc clocurif.n; ? ‘"'» 1 -
nam fecit . Nec diflbnat huic fenUii Aeronis e” * r*!“'('bi

prop:

intricata

. NccdiHonat hme lenfui Aeronis cxn^r •
cr.tis quodvultexplicns. VidetutS.'.'’;»*
'uris.

-v-r— ---.v..» i-ttudcinatiur s n-
Si non circa vilem , patiilumq. moraberis orbem S *
Nceverbum verbo curabis redderefidus. Interpres

hoc agas,^’ fidus interpres agere debet . Tertium • Ne?!i?r"*

imitatormardumjVndepcdcmproferrcpudorvetct

ris lex. Quibus verbis corripit eum, qui nimiam adhibe!
in imitationem, de qua deqci farpe contingat pudore
lege . Quanq, ut ingenue fatcar.nullus comentarius m
hoc explicat, quo minus hifitem. Forro de fido interprete r ”
tencia ab omnibus ita .illcgatur,qu3fi Horat. voluerit dicere "*
efle fidi interpretis verbum verbo reddere, cum Horat cont ’
femiai.Qui ex publica materia priuacam facere velit non d'^eT'^
re hoc facere quod fidus facere Iblet interpres, cuius’offjciii It

^ maxime fieri queat, & linguarum patiatur proprietas, verbum

verbo reddere . Quod 01 state vis quifquam felicius fecit Doi?
Aenos Ignorantia: noiira? fuffogium ex poiica quirimus qui 15 ‘
ge ali.i mente hoc dixit, etiam li non negem pofle alio rtant ferri

[VtfcnpcorCyc)icusolim)Hocin loco de Cyclo adeo ineptii

Acron,v: merico ipfum cyclicum appellaueris, ficut paullo poti
de gemmo ouo.Quie fi ipfiusfunt, acnon potius alicuius im
polioris,nc ille egttgie mfanus efi . Sed apuddodos non eftdu
bium, multorum la?pe hic efle racemationes.

P Atturient montes) Dici folitum hoc Flacci carmen inho- n
mines glonofos, & ofletatores , qui magnificis ptomiflis

tum vultus veflicusq.auftontate miram de femouent ex.! '“‘"f'

pedacionem, verum vbi ad rem ventum elt, meras nugas affetut.
Porphyrion ex iltropi quopiam apologo natum exiltimat , quf
Dod. eleganter rccenrct. *

D Elcribitaudor decorum perfonarum pro xtatis condi-
tionc, CUIUS cbfcruatio plurimO grati», & vetullatis car-
niini.-iffcrc.vndedicic. Tu Pifo fupp. audi quidego lup.
dehdcrem,& quid populus defiderec mecum. (Maluit zeugma 5
cafuum vt dicunt conceptionem facere.) Situ eges plaufoiis.i.
tibi applaudentis (vbi quidam piofori,iuxt.i veterem confueeu-
(l.ncm legunt) & fi eges manentis fup. populi,aul»a.i. donec au-
j»a deponantur, qu» lunt ornamenta parietum, fic didamin au
laAttjli regis inuenta fune & fefiuri , ideli permanfuri in fede
fua, vfque, id efl tantifper, donec cantor, id efl principalis ador,
vt CilJiopius dicat . Vos .f. fpedatores , plaudite , id eft donec
hiHta.ueru fabula, in cuius fine moris eft dicere. Vos valete, &
plauuice.Calliopius leceiifui. Si ergo visdemorari fpeflato-
1 em ueiedatione , & illecebra quadam audiendi vfque ad finem
laoul», motes cuiufque statis funt tibi notandi.i.confidetandi,
vt incarm.nc tuo obferuencur. & decor eft dandus. i. dreorum,^
Graci^^jiirov vocant, eft adhibendum naturis mobilibus-i. muta-
bilibus, annis .i. fecundum annos.quod de Angulis probat, di-
cens, Puer qui iam feit reddere voces.i.loqui & i efpondere(in-
fanv.ii.vt qui non fatur nihil agere poceU, & ideo fignanter addi
dic iani,quia non omni tempore rciunt,& apterefpondere,& re-
de ingredi pueri , alioqui fentirem cum Bonfinis qui legendum •
cenret.Redderc cum voces, fe quia tempus fpecificatur per iam,
nihil mutem) & puerqui iam fignec humum certo pede -i. qui
imprimit veftigijs fuis terram, & qui firmiter incedere poteft, gc
ftu.i.m.anifeaogeftu fedcUderarefignificat, colludere paribus,
id eft cum coaiuis ruis,& colligit iram.i.cito irafcitur,& ponit -i.
deponit iram rup.temcre.i.facilitcr& fine caufa.faciliter.n.irafct
tur & faciliter plac.itur . Et mutatur in horasq! vulgo cf de hora
m horam. luiienis imbeibis.i. inueftis ,& nodum hns barbam,
hoc eft fm Gracos cphcebus,cuftode ,i. pasdagogo, remoto tan-
dem.i.poil multam expeftationcm eius, vtpoceann. xiiij-it^h*
eius gaudet , i. deleiSacur, equis & C3nibus,&gr.imiiie, campi a-
prici . 1 . Soli expofiti,& patentis loci, vnde Terent, in Andr. Vt
pleriquefo]enc,auc equos .Tlere,aut canes ad venadum. £c Virg.

in ii i;. /En. Iulum epheebum & adhuc impuberem venatione, 8c

equorum curfu dtledatum inducithis verbis : At puer Afc.iniu$

medijs in v.illibus acri Gaudet equo , iamq. hos curfu, lam
prxterie illos Spumantemq. dari pecora inter inertia votis
Optat aprum , aut fuluum defeendete monte leonem.
luucnis imberbis, eft cereus, id mollis, & facilis, vccer.i,niift')''l
eft ad flcdendum,in vitium, id eft in malos mores, & afp^''
rus,& repugnans , monitoribus , id eft cohortantibus ad vitu"
tem,& dehortantibus a vitio. Tardus prouifor, id eft cif-

cunfpcaor,vtilium fup.tcruro,& prod gus.id eft profufusj *r'*j

ARS P O

elt,rublimis.i.Tnaenin>
ca>,ru|>erbus,& erectus, ^ue, pro ik, cupuJiis .1. ardens aiTotn-
ni:i,& pronus .!■ prjrccp),& velox, &L niruiuni par.um relinque-
re qux prius dmauic . xtJs,quepi'o &, snimus viniis,

id eit qui debee elle in viris , quxrie .1. vcliigac , & accumulat o-
es .1. dtuttias,& amicitias .i. bonorum virorum commercia, &
oc {iudi)s .i. conatibus, & exercicijs conuerlis .i. in melius ver-
lisj&inferuic.i. multum feruic, honori .1. ad habendum hono-
rem, hoc eitambitiofus ef!icicur,&cauet commiliire.i.patraf-
re,quod laboret .i. laborare debeat, mox .i. paullo polt, mutare,
id clt circunueniunt, id .i. obhdent, & occupant, (tue inuadunt ,
renem.vel .i. iiue^quod .i. quia ipfe mifer qtixrit .i. aggregat di-
uitia, & abRinet inuentis, ac timet vti , vel .i. liue , quod .1. quia
miniltrat .i. dirpenfat omnes res, timide .i. cum timore , & geli-
de .i. lente, & cum tarditate . priufquam enim nummum expen-
dat, eum decies terpicic* BxiRens dilator .i petendmator, feu
vt dicunt procraRinator , & querulus .i- natura querulofus , &
longus fpe .i. habens fpem in longum tempus, cum etenim (ic
propinquus morti , ea tamen fperatqux longe funt poRca. Ec
(ve Seneca dicit) quanto minus telidum eR vis, tanto plus
viatici quxrit . que , pro &, auidus .i. cupidus,futuri .i. rei futu-
rx fortalTe poRipfum,&difBcihs.i. durus ad prxRandam, &

( vc dixi) querulus , & laudator .i. commendator, temporis a Ai,
id eli quod agebatur le , puero .i. cum ipfe edec puer , (icut Ne-
Ror apud Homerum. Etreveraomnes fenes dicunt meliores
inores fu lTe cum ipG pueri eHent , quam nunc cum fenes funt .
Vetum(vt Ouid. dicit.)

Laud4m(u ytteres ,feit noTirk ytimur anait ,

Cumt-^men Sa<vrographus dicae .

Xtrra malos homines nune educai^a^tjuifufiUos.

E T I C A. ,58

Bc c.iRigator .i. obiurgator, & cenfor .i. iudex , minorum .i. iu-
niorum . Sunt (vt Cic. inqmi) anxi),difluiles, & moroli fene* .
vnde fubdic iutlor anni venientes .i. quos tanquam vcnrurot
expcdtamiis vfque ad quadragenarium numci um ferum ,i. alFc-
runt fecum, mulca commoda .1. mulcas commodit.itcs,vcpocc vi
rcsjdiuitiasjpi udcntiam,& honorem, & anni recedentes. 1. quo
dolemus nimium procedere a qii.idr.igcIimo vfque ad extremam
fenedam, adimunt .i. auferunt nobis mulca fup. commoda, vide
licet fanicacem mentis, & curporis,quia fenes imbccilles,& ple-
runque delici funt . Ec ideo nos qui volumus aliquid compo-
nere quod deledec fpedatorem, mora^mur .i. immorabimur ,
& attenti femper erimus femperin adiunflis,& aptis .i. conue»
niencibusSt quadrantibus xuo . 1 . xcati cuiufque . ne pro vt par
tes .i. ofhcia , feniles . i. fenibus debita , non mandentur .i. com-
mittantur iuueni,& ne parces viriles .i. viro debicx , mandencuc
puero, quod impetum eOct .

Regula.

Vt vero eundis placeamus feruandum eft vniufcuiufque xta-
tis decorum, ita vc puer inducatur ad lufum procliuis , facilis ad
iram, facilis ad placationem , & in reliquis inconRans . Adole-
fcens autem vc cxceffit epheebis remoto iam pxdagogo,gau«
deae equis, canibusq. venaticis , & ludo campeRri . Hc mollis , &
ad fledendumfacilis,minoribus afper,a frugalitate abhorrens ,
ad prodigalitatem pronus magnanimus,& cupidus rerum , quas
tamen cito derelinquar. 1 uuentuti autem amores, & cum xqua
libus compotationes quadrani,Virilis xcas vero quxrit opes, &
amicitias, inferuit honori. Porro fenex fit difficilis, & morofu; ,
ad auaritiam propenfus.aciuuenrs fux immodicus laudator, vc
intextu graphice prxfcriptum cR.

lANYS

T V quid ego,) Prxeeptum
quo pado qiiifque Poeta
poineactentum auditorem ha
bere . id autem fiet, fi mores cu-
jufque xcatis feriiabuntur . ne»
que enim facis ctt perfon.irum
decorum reruare,ni feruetur, &
xtatis. [Ego,)Iudex feuerus,do
ftus,& criticus .1. cenfor . [Po-
pulus } Indodus, [Plauforis)

Plaufus manuum collifione ede
bancur.poR ludis peradis quo
maior ederetur plaufus claui, &
l.ipidcs in labrum conijeieban-
cur . Claudius deinde pulcher
inRituic, vc lapidum coliedus
ita licret, veven tonitrus fimili-
tudinem imitaretur, qux Clau-
diana tonitrua funt appellata .

[Eges) .1. vis plaufum dari tux
fabulx? [Manentis)Expeftatis.

[Aulsa) Vfque ad finem fabulx.

Aulxa,pidus erat ornatus cR
Attalica regione Roma vfque
piatus, pro quibus fuppara po-
Rerior xcas accepit . erat autem
minutum velum , quod populo
obfiHebac, dum fabularum a-
dus commutabantur. [Manen-
tis) Expcdantis.vt quater ob-
ducerentur aulxa .i.totos adus,
tam fabulam . [Sclluri) Sede-
bantenim theatro , fed fenato-
tes inorcheRra. Senatus a po-
pulo fccrecus ludos (pedare coepit P. Cornelio Scipione , Cn.
Sempronio Longo Cofs. qux res vulgi animum , & fauorem 4
Scipione auertic. [Et vfque) Nunquam dircelfuri vfque ad fi-
nem. [Cantor) Ador. Comcedix, qui cantica pronunciabat.
quxmodis temperabantur , non a Poeta, fed a perito arcis mu«
ficx , nec ijfdcm femper modis, fed mutatis . [Donec vos) Spe-
dacores . [Notandi) Bxprimendi, fignificandi, aperiendi. [De-
cor) Ornatus , grana , Venus . [Mobilibus) in horas mu-

tamus. [<£cacis cuiufque) Varro quinque xtacis gradus xqua*
bilicer pueauit elTe diuifos , vnumquenque .f. prxeer extremum,
■n annos XV. itaque primo gradu vfqueadann.xiiij. pueros di-
dos , qu 6 d fine puer, deimpubes fecundo ad crigelimum adole-

fcentcsab adolefcendo fic no-
minatos . certio ad quintum &
quadragefimum iuuenos appel-
latos,qu 6 d rempub. re militari
polfenciuuare quarto ad fexa-
gefimum feniores vocatos , ^
tunc primum fenefeere corpus
incipiat . inde vfque in finem vi-
tx quintum gradum fadum, fe-
nesq. vocitati. Hippocrates fe-
pcemxcatis gradus fecit . vc pri
maxtas infantia effec , fecunda
puericia,cercia adolefcetia,quac
ta iuuencus, quinta virilis xcas,
fexta xui maturitas, fepeima fe-
iiedus. Solon decem fccitxca-
tum ordines per annos fepte-
nos . vc prima xias infancix fic
ad emiffionem dentium , pueri-
tia, ad pubem, 6 d genitalia ten-
tamenta,in cuius fine crailior
fit vox & inxquabilis , vnde hir-
quitalli didi. adolefcentia, 3 d
barbx longitudinem , fed huius
iij. gradus in principio melle-
phebus, inxvj. ephebus , in xvij.
exephebus inuenca, ad vires vi-
rilis xcas, ad Rirpem relinquen-
dam cui , & vj. hebdomas depu-
tatur ad prudentix proceRum.
&Rrenueagendum.xui matu-
ritas vij. &viij.hcbdomadxcon
tinetur,ad fenfum vigentem , &
Unguam conrumacam,renedus,
teliquiashabetvirium. decrepita, morti natura cR. Seruius
1 ullus xtatis gradibus tribus concentus fuit, cum cenfum Ro-
mxinRitucriCjVc qui minores eflent annis xvij.pueri inde ad
annum xlvj. iuniores , fupra eum feniores appellarentur. [ Scit
puer) ToR feptiroum annum firmatis dentibus , voce , & pede,
inter feptimum&quartumdecimum. [Certo pede) Nonva*
rio,non imbecillo . [Signat) Figit vcRigia . [Gellit) Cum geRu
cupit. [Paribus)Cumxqualibus.[Iram)Cito iralcirur. [Te-
mere)?inecaufa,nulloconfilio. [Mutatur in boras)Homo aftir
pe ipfa neque abfolute bonus nec malus nafeitur, fed ad vtruque
procliueilh eR ingenium, habet femina vtrarumq. rerum , qux
educationis difciplina in parte quauis altera emicant , atq. ideo
Hocai. ( ij docendi

Tu quid ego , & populus mecum defideret , audi .

Si plauforis eges aulxa manentis, & vfque
Securi, donec cantor , vos plaudite , dicit :
Aetatiscuiufque notandi funt tibi mores;
Mobilibusq. decor naturis dandus , & annis .
Reddere qui voces iam fcit puer ; & pede certo
Signat humum : geftit paribus colludere ; & iram
Colligit , ac ponit temere : & mutatur in horas .
Imberbis iuuenis , tandem cuftode remoto ,
Gaudet equis , canibusq. , & aprici gramine campi ,
Cereus in vitium fledi , monitoribus afper , '
Vtilium tardus prouifor, prodigus sris,

Sublimis jcupidusq. , & amata relinquere pernix •
Conuerfis ftudijs , stas .animusq. virilis
Quxrit opes , & amicitias : inferuit honori :
Commihflecauet , quod mox mutare laboret.
Multa fenem circunueniunt incommoda ; vel quod
Quxrit,& inuentis mifer abrtinet, ac timet vti;
Vel quod res omneis timide, gelideq. minidrat,
Dilator , fpe longus , iners , auidusq. futuri ,
Difficilis, querulus , laudator temporis adi
Se puero , cenfor , caftigatorq. minorum .

Multa feruntanni venientes commoda fecum:
Multa recedentes adimunt, ne forte feniles
Mandentur iuueni partes, pueroq. viriles;

Semper in adiun6fis, a^uoq. morabimur aptis .

pueri , vt Icianr qu® iccjumu- .

h.l JUHUI tJ"i »“«“> *S“' cummendai,ac

fenibus gtauiias.m luuen.buwbcriias, icain adolcfccntulis vc

r.canJiaVaJam quali do.c na.urar cornmcbda.ut • “

ontur.i.mc honoi erga febo.lbbc
tagcudie caUi.a.is pudorcomcs ell.qu.

p,,map«.calalumpudu..iaraiti>carl"r,„l,nal. H*c lllaclt.

qua:

dta;n,inablta». rcuet . nam mant.a habi.na incoa

ATII

dnacnJ,f.,n,pue,i,,.rcian.qnxftqncndaqna,fugicnda Nb

" ■ ....L,.-™,.,uaanmmtndai,acvcraci.ndia,.teD.m )xaadhPicmpcraaa;Comai. Si,is“n°^

dare pupulum vfque ad fine fafiui* donec dicat aftor Vos^V*'
ditCjii: fi vis,mquit,cxpedatc plaufoi em, donec tollantur aul“ '

mores vniulcuiulquc aetatis oblcrua . Plauforis, & plofon r^‘
linaV. H*c'illailt. cur. Nam S (plodere) «terti, & (plandbrt)d,«b.„,.,„|, '6'
re,& eludere. [Aulsa) Antea qui ludos dabant, aul*a, fulpenH

bantiqus in fine ludorum dcponcbantur.Aulxaautemdift,'^'

Varro imberbi iuijencs,& Cic. imberbum dialt.qum & Cal.
lanua.delege Aeraria imberbaiuuentiite.T. Liuiui imbetbti
potat diailic volgatiiet. (Remoto) Poli xvj. an.fumpta vitill to
ea.rTandem^Ad iuuenudefiderium alludit.[Cuuode)P«dago-
Eo,maeiHro,q<j' officium apud maiores noftro feruile erat a^i-
ci patentis quem Solapenat. [Cereus) Facilisjmollis . [Flecti)

Incilno.qris fcnfibus implicita boni imitatrix, malorumq. om-
nium macer voluptas, cuius corrupti biaditijs , qui natura boiM
funt.qi quadam illecebradulcedineq. carent, non cernimus, diffi
cileq.cltin illoitatisquafi flexu Itare ,301 fine cafu aliquo pro
laplioneue ingredi. Ille enim cupiditates qus nofaifcum lune
gcnitf ac educati, cura diutius inclufi,& prima scate, & paren-
tum cura & pedagogo^e magiiterio comprelfs conllriftiq. fue-
rint, vbi primum libera toga lumicur quali carcere emifl'i,[ubico
fenonnunquam profundut,acq. eijciuntvniuetfi. Tiicitaq. ma
gna cfi cura adhibenda, dum facilis animus elt, & adhuc traftabi-
lis,duTn idoneum tempus eft laboribu$,ingen]js , per Itudia agi-
tandUjS: corporibus per opera exercendis. [Afper) Durus , qui
non facile monitorem ferat, [Tardus)Quia non cogi[ai.[Subli
inis)Tumidus,elacus,fupetbus,gloriofus . [Amata relinquere)

Si forte confueius fuerit. [Pernix) Calor plurimus qui in luue-
nibus,elt facit vc motu plurimo vehementiilimoque inquieten-
tur, quo defilienteprudenciores elie incipiunt , aeque ideo non
tantum mente valent iuuenes , q< mens vicem gerit apud nos in-
llrumenti.red a natura dati, ceters.n. omnes fciemii artesque
noltra opera runt,mencem veto ipfam opus eiTe naturi ferendu
efi . & quemadmodum manus liatim a principio fuum opus no
exequicur, fiemens non nili itaic procedente confumatur & ab
foluiiur,hinc virilis Itas prudentior. [Cauct) Fugit committe-
re. vnde dicendum fit il]i,non putaram. [Aecas)Virilis.Poft xxx.
an. Honori. Ambitioni per virciuem. [Mutare laboret) Nec te-
mere jncipic,necitodefiHic. [Mulca fenem) Quemadmodum
ex amphora,quod eft finceriflimum , effluit primum grauiffimu
quodque turbidumque fubfilht,fic in itate noltra quod eft opti
tnum primo eft quodeum exhauferis folafix remanet. Hmc
TeneCius mala stas aFlautodicicur. & Virgil, nofter.

Melior quoniam pars a^adiei .

Prima ergo icatis pars optima , nam deinde ,

Subeunt morbi triftisque fenedus .

Miferabftinec. Calor qui eam concinet redeffi,qua fpera-
mus & fapimus, facit vc fecuro animo fimus, vnde iuuentus fpe
plena eft,renes parum fpeiare poliunt, & quia non fperanc, par-
tis parcunt.[Gel!deque miniltrat) Ge!idi.n.& frigidi fune fenes .
hinc ex crementofi runE,& vigiles, minus q. concoquunt.ficcitas
autem qui in eis eft, facit vc nigrefcant,parumq. videant , oi ficci
tas cutem induret.[Spe longus) Non quod ardenter fperct , ha-
bet enim minus fpei feneftus,fed gj multa animo coniti cuat,ne-
potes,pronepotesq. medrtctur,nec fentiac vicinam mortem. Di-
lator.)Quod differat negocia. [Difficilis) Quem omnes ode-
rmt,q^uerulus vnde Niuius tardigemulum fenium appellauic .

[Laudator temporis adi) Vitio malignitatis humani, vetera
lempenn laudem prifentia in faftidiofunt. Romanis lex erat
qui a quinqiiagefimo anno militem non cogebat a fexagefimo
fcnatoremnoncitabat. [Caftigator) Senes adolerceniium vi-
tam ex Tua libidine moderantur, qui tunc ett.non qui ante fuit.

[Anni venientes)Tota Itas vinl..[Ferunt.)Afrerunr, quia vires,

ingenium, virtutes, mens, d,u.tii,doftrina, hicomniaeaita-

tccrcfcunt.[Recedcntes) In feneda, id cil mala itate . [Mora-
b mu.) Hic omms noftra fit vis. [Adiunftis) In illis rebus qui

™ “T ’ " ''r P”'"" . & (c,ib« , loqu.iur

v.r. • nam fi adolefcentem auarum leucm

” natura conftet fed

appellare eum qui hoc in immo dicit . [Plaudite) Hic erat con!
fuctudoin conlumatione Tragoediarum, [icatis cumrqut)^! [
fi diceret . Si debes loqui de iuucnibus, non de eis proptieiatcm '
fenum alius uc itatis. [Mollibusq.) Curreniibus,qui certis te.
ponbus mutantur, annis .f. accidentibus. Et eft magniiin epu
theton . Quid enim natura mobilius puero adolefcenti,& natu
ra fene ? re' .i. cuique proprium tribuendum elt . [Decor
naturis) Ad natem retulit [naturis) Docet .n. quemadmodum
debeat vir loqui,& quemadmodum mulier. [Reddere qui voces
iam fcitpucr) Qui iampoteft fari, vt Maro. Ac veras audire, &
reddere voces. i. puer qui iam potett loqui. Sunt.n. pueri, qui
quamuis agnorcantquidam,iamennon loquuntur , quale elt ff

ludapudpoetam . Incipe parue puer nfucognofcere matrem. V

[Et pede certo Signat humumj)lmprimitvfliigijb fuis,qui inci-
dere poiell iam firmo veltjgio . nam infantes certum pedem non
habent, quia tremunt membra eorum. [Paribus colludere)Com
Itatis fuiiqualibus ludere, fic fcribrndus elt atque formandus,
vc cum paribus ludat, non cum fene . [Et iram colligit) Sine ra-
tione . nam pueri , & fine caufa irafeuntur, & temere illos decet
irafei. [Imberbis)Imberbus,& imberbis, licut inermus, &iner» I
mis. [Gaudet equis, canibusq.) Vt Terent. Aut equos alere, aut |

canes ad venandum. [Aprici)C3llidi patentis loci.Ceteus in vi-
tium. Facilis comparatio. i. pronus eft adolcfcens ad vitium. Aut
quali cereus ita ftedilur in vitium,aucfledit fe. [Vtiliu cardus)
Tarde videt vciiia qui^pifuncfibi. [Sublimi5)Supcrbus, creitus.
[Cupidusq ) Ardens ad omnia . [Et amata relinquere petnix.)

Hoc eft velox ad laftidium cupitorum. i, leuisinconltans,ciio q
ance amauerac contemnens . Imberbes.n.qui amant aliquando
cito dimittunt. [Conuerfis Itudijs,) Mutata voluntate iam vir Ia
£ius non eft prodigus iris,red cupidus reponendi.[Inreruicho-
norii) Ambitiofus efficitur, dat operam, vc honorem accipiat • ^

[CommilUre cauet,) Poenitenda committere. i. timechocface-
re quod poHca laborabit mutare. [Multa fenem) Docet qui
funt incommoda reneftutis,& gi laborant quirete,& quifica a-
liquando non tangunt. [Inuencis mifer abftinet)Ex lua fenten*
tia Horatius (mifcr) inquit. [Abftinet) Deeft fe.[Ac timet vti)
Quianefcic.f. quandiu viuat. [Gclideq.) .i. eneruate, quia om-
nis conatus fenum imbecillis eft . Ideoq. parata non tangit. [Mi
niftrat.[i^it, gubernat. [Dilator) Quia per pigriti.im fenfus
femper dil^runc qui facienda funr , aut fpem longiocem habet
viuendi, hac decaufanon tangunt. [Spe longos) .i.hic cum fic
proximus morti, ea tamen fperat qui longe fune pofita . [DifH- !
cilis) Durus ad priftandum. [Qiieru!us)iracundus. [Laudator
temporis afti, Se puero) Laudat tempora priftinasd vitupera-
tionem prifentium. [Se puero.) Hoc eft in pueritia. [Cenfor)
ludex,obiurgator. [Ferunt). i.afTerunt.vtMaro; '

Omniafett Itas, animum quoque.

[Anni venientes) Vfque ad quadragrfimum annum, fiucqum-
quagefimum venire dicuntur anni inde lam abire .i; recedcre.O-
mnes anni venientes dici poflunt , etiam qui fcnfibus accrdunc ,
fed illi pricipue qui accelfu fuo,& corporis, & animi augent vir
cutem . [Ne forte fenilcs)Ne forte des verb.i fcnuroadoief«n-
tibus, aut adolefcentium fcnfibus . [Semperin adionflis) Hoc
cftjQui hireant,aut congruant , & apta finr itati,& eft ifte or-
do. Semper in adiunAis.& aptis luo mor.ibimuv. i. moribus ftn

per vcedum,vt puero adiunda ficleuiias, adolefccnti feiuor, e-
ni maturitas . ■ -aJ'

S I plauforis ages aulia manentis).!. fi vis te .ab adflanteao 'f
donec aulium lcuectjr,& donec is qui agic.dicatj'^"*'® ' *

& plaudite, qu^ c6rumatio,& comoedii>& tragoedil
tuenda fune, qui omnia fubijcit.

S I plauforis eges aulia manentis) Aulia autem
m aula Attali regis inuenta fint deuifto eo , inqu>'

Hocvltimum ab aliquo indodo adicflum arbitror.
enim Attalus hic,qui Eumenis fuitfilius, a Rom.mis
fuit, fed amicui, populumRomanumhetedcm inftituit.

ndifta eogcl*'

ASeSN.

lANVS

ARS P O

mut J< ijs latius Odtf prima . f Rf J Jcre qui voce* i«m fcit puer)
Hic rurlus nofteraJnoc.uor inligiie temericacis fux aRert teiii-
luoniiiin. Putat enim pro (qui) legendum (cum) vtpro quando
expon.mtur, alloqui Horatium virum fulosco* (igniHcarequi
ea ipia facerent, geltire, paribus colludere, non autem puecoi o-
mnes,red pudet plura eius referre verba. Non vidic ille ab Hora
tio fatis fuperq. prouifum per paccicubm (iam) venoii cain facN
]e audori verba immutaret .

R Bddere » qui) Simiatur hoc loco , tempus , & xias qua
fiant, non autem ille qui ea faciat . Ht propterea , cum lic
reddere voces(id clf quando puer fcit reddere voceis,hoc
ell infantiam ipfam euafit) legendum elt , non, qui fcit reddere .
[Secum . Multa recedentes) Hinc Terent. in Phorra. Ipfa fene-
dus morbus e[t,quodprouerbiali figura didum videtur. Nam
in fenibus vc abfit morbus, ipfa feneda per fe mala valetudo eft .
Quapropter liiud frequens apud Hom. efi mo-
Icilia fenedus .

H ic audor docet, qux publice agenda runt,& qua; lanqua
ada narranda, dicens ,res.i. materia comica, auc tragica,
aut agitur .i. tanquam iam vere fiat repr^rentatur,in fce
nis.i.locisvmbrofis ad fpcdaculum conilnidis , aut refertur .t.
narratur, & recenretur,ada .i. gella incus .i. in domibus, aut poft
auia;a,hoc clt dicentur ada elle, & egredienies narrabat quomo
do ada fuiu.Sicue Pythias egrelfa dicit . Chsream callratum in
ius,vt Parmenonem cruciarct,licei id verum non elfet . N uptia;
ctiamineusfierifolenCjVndeTerentius ad finem Andriae: Ne
expedecis dum exeat huc, incus defpondebitur, incus cranfigetur
fi quid reliq ium ell quod rellat . Itaque non omnia fient co-
ram populo . Veruntamen (vc dicit audor) demifla per aurem,
idcLl res 3ud!cz,& per aurem duncaxacconcepix: irritant .i. af-
ficLunt,& compungunt ad ahquam affeftionein lxtitix,aut cri-
Ihtir, fegnius .i. tardius , & minus viujciter (dicitur .n. figneq»
fcorlum .i. leparatum clt ab igne , qui maxime adiuus perhibe-
tur) (j fup.ea qux funi fubicda fidelibus oculis .i. qiix vifa funr.
plus etenim mouen: qux videntur q qux audiuntur duntaxat .
dixit autem fidelibus oculis, quia certius fcimus qus vidimus, q
quxaudiuimus,vnde Plautus ; Plus valet oculatus tellis vnus, q
auriti decem.Et fup.ea que funt demifla per aurem-i. audita tan-
quam ab al )5 nfa, irritant fegnius animos^q ea qux ipfa fpeda#
tor tradidit libi .i. videndo libi noti fica t.Eiquaniuis fup. ita fit
tamen non promes .i. proferes,* palam adduces in fccnam.i. pu
blicum fpcCiaculum, digna,;. res dignas, geri .i.agi, incus .i. in lo-
cis obfcuris,vtpoteincameris,aut cttnaculis , qus intus lingua
turciic. Et tu colles mulca ex oculis fptdantium.qux facun-
dia prxfcns .i. cito dans iiuelligerc quod volumus, narrec.i.ieci-

A Vragiturresinfcenis:) In
Tragoediis Grscorum tria
funt, Angelus, Exagclus,&Auta
gelus. Angelus, ell is qui nuciac
ea qu£ accidunc.Exangelus,qui
nunciacea qus fiunt intus illts
qiii lunc extra , quem Thucydi-
des Dinngelon appellauic. Anca
gelus autem ell, qui a nullo mif
fusnunciat rponcefui. [Res)

Materia quxeuoque, [Refertur)

Nimcijjur.[In rcenis:)Qu£ fa
Aa lunt domi, neque -n. conue-
nu omnia in ipfa faena fieri, fcd
mulca lurrare.vcde Mede£ra:uitia.[Aut agitur) Vnde Drama-
tica didta clt fabula. [Segnius) Non cam acri ter, atque ardenter
irritant , mouenc . Duo funt quibus animi moucntur, oculi &
aures . fed oculorum fenfus maxime acerrimus, qui ponit pene
in confpcftu animi qus cernere,* videre non poffumos . Vnde
rede iltifecilTe videntur qui primi localem memoriam inucnc-
cunt: qux auribus , aut cogitatione perciperent etiam oculoru
commendatione animis traderentur. [Demifla) Nunciata. [Fi-
delibus) Plus enim oculis quam auiibus credimus,* moue-
mur.vndecarenc libri fpiriiu ilio propter quem maiora eadem
iliacum aguntur, quam cum leguntur, videri foleqc. Hineper
porcam illam corneam oculos volunt (ignific3ri,quod & cornei
fine,* ceteris membris duriores . nam eburnea, os fignificac , &
denc*s,qu6d quK loquimur, falfjclTe poiruni,quz videmus,
fine dubio veta runc,iuxta illud Plauti: Pluris ell oculatus tellis
tnu$,quam auriti dcccm . Socrates tamen ad philofophiam p»
tipiendam , plus auribus dedifle videtur quam oculis, quo cum

tet, mox .i. paullo poft necpro & non , & Medea vxor lafoni*,
non trucidet. 1 . truculenter occidat pueros . 1 . filios Tuos , cor.im
populo .i. in coiifpeAu populi,aut Aticu» Iraicr Thycllt, nefa-
rius .i. nefanda aufuv, coquat palam. i.confpc^lu populi, exra hu
mana. i. accipiendo a parte cocii, homines, videlicet lilios Tliyc-
llx . Et Progne foror i'hilumcla: aut fup. non vertatur. 1 . mute-
tur in auem , videlicet in hirundinem fccundiim quofd.im , vnde
Georg.iiij.fit manibus Progne peiftusfignaca crucntis.Aut Cad
mus rex 1 hebariim fupp. non vertatur m anguem .i. draconem
coram populo. Ego .n.incredulus.i. non credens fic debere fie-
ri odi.i.odio proleqiiof, quodcunque. i. quamcunqueremeu o-
llendis iiiihijfic.i, palam cum fit obfccenum , & trille viru,nec fa-
cile creditu. Atque itaollendit quo argumento coma-dia.auttra
gtedia fieri debet, olienfurus qprofufe,* qua ratione fieri de-
beac.De Medea autem nota ell fabula, ^ in fuperiori ledione re
cicauimus, quomodo lafonem iuuir,* jecuca eft,& abeo inma#
trimonium accepta poft partum quorundam filiorum , & repu-
diata per nouas nuptias eofdem lafoni epulandos appofuit . vn-
de inBuc.

SitHits smor docuit natorum fanguine matrem
Commaculare manne .

Atreiverofabulamilliciiarrauimus. Autcana Thyefl*. Pro-
gnes autem tangitur in Buc. vbi dicitur,

Aut >( mutatos Teret narrauerit aritu

Q^tUt ?\»lumtiadafes,t^uadonafararit\ Et reliqua,
Tereus.n.rex Thracis Prognem Pandionis regis Athenarum fi
liam vxorem duxit , cuius precibus dum Philumelam fororem
adducerct,eius amore captus lluprauit cam, atque illi ne facinus
indicarer, linguam abfciditjfcdnihil profecit. Nam Philumela
cruorefuo facinus in velle defcnplit. Auc(vcalij volunt) ac de-
pinxir,quo cognito Ityn comunem filium Tereo epulandum ap
pofuit. Atque inter f-pulandum cum fspius filium quxrerct ma
ter relpondic : Quod petis intus habes, Qiio accepto pater in fil
uas aiiolauit mutatus in vpupam.ficut Jtys in phafianu, Progne
in hirundinem, & Philumela in auem fui nominis, qux lufcmia
dicitur.Cadmus autem rex Thebarum (vc Acron recitat) & Her
mione in angues conuerfi funt. Na Hermione,inquit, filia Mac
tis & Veneris dicitur fuifle. Dicuntur autem in angues conuerfi
propter occifum draconem , qui erat Marti confecratus . ex cu-
ius feminatis dentibus (vt dicitur) acies armatorom nata eft .

Regula autem hzc eft.

Quamuis magis moueantvifaq audita, non omnia tamen o-
ctilis exhibebuntur atque vifu obiccena.auc i(T.mania,aut nimis
cnuialia forent, fed intus ada enunciabuncur.

fentit Ladancius, quod dodri-
na , & fapiencia auribus percipi
pollie oculis folis non poftit.

£ Tradit) Videt, fumit de fe ludi
cium facit. [Promes)Deduces,
propones oculis. [Tolles ex o-
cu]i.s)Dabi5 auribus nuncianda.
[Facundia) Nucius dilucide nat
rans.[Nec puero.s)Huiufmodi,
inquit, fxoculis tollenda funt,

& verbis explicanda . [ Narret)
Introduc nuncium narrantem .
[Incredulus) Vel quod putem fi
fieii debere, vclranto calu ateo-
nitusnon credam pofle fieri, vt mater filios irucrdec,auc homo
in anguem vertatur .

Vcagitm resmfcems :) Vt in Andria de puero , aut in . »

Eunucho de Thaide, Dorias, verbi gratia, irafcitiir ante ^ ^ *
populum . Medea ingrrfl3,occidit hlios fuos, poftea re-
fert hoc ad populum . Vel agitur res in fcenis quando oftenditur
Medea fugiens,* iratus Orelles vefertur , quando»Medea doce-
tur filios peremiUe.necq. prsfcs exhiberi poteft Mede£ parrici-
dium. Vel incclligendum eft, quadam in fcenis aguntur , vt puer
expolitus . Vc-l ada referuntur , vt feruus in Epicharmo libera-
tus. Magis autem animos noftros perueniuc,qux fieri videmus,
q qua: audimus. Non tamen omnia in fccna agi debent, fcd ali-
qua refern. [Segnius irruat animos demifla per aurem,) Citius
mouent rpedatores ea qii.« aguntur in fcena , q qu* referuntur
ad fccnam.i. aliquis celerius poteft difeere videndo ,& dare ani-
mum rei4audicndo.[Ipfcfibi tradit fpeaator.)Quiaipre mihi
erado qu£ video,* alter mihi tradit quod narrat. [No in intus)
Horat. i iij Tameti

Aut agitur res in fcenis ; aut aiSa refertur.

Segnius irritant animos demilfa peraurem,
Qiiam qus funt oculis fubiecta fidelibus : & qusB
I pfc fibi tradit fpedator . non tamen intus
Digna geri , promes in fccsam ; multaq. tolles
Ex oculis , quae mox narret facundia prcefens .
Nec pueros coram populo Medea trucidet :

Aut humana palam coquat exta nefarius A treus .*
Aut in auem Progne vertatur : Cadmus in anguem
Quodeunque oftendis mihi fic , incredulus odi .

n T I C A.

CLAR.

ascbn.

H O K-

Tamen ai’unaai . au. h;-;*- ,. on facias aiue e
qui judioniu.-, ca.n-n , j.uctecur, fafta tamen non

fpedum tolles) .i. .1-

ptoterjs in kenam,.^uid mukaderCTiherc.tantum lo»

ocellum diaco nes nata eHe.[lncrcdului odi)

iw dciitiouN g per hoc fperno aeque concen-

eatliolicom X>uo funt gna nuncioRs. Alcer rff qui ex ftenaaSa

nunLUC.putaii tilios Medea occidit, rtunciatur iafoBi.Ncque.n.

decet h£ in ipla fcena heri . alioqtiin inopu verus aftus ficri,no
fsbula. Alter Hi qui in fcena comiira profert extra (cenam puta
li adulterium Clytemncllra commiient, vt lue qui appellatur .

V Vt tur res infcenis:) Dicere vult,omnera rem in po-

A pu)icon)pcauv«lagi,veUaamoltendi.Agicurvtpuer

Andru exemplum pribec. Afta ortenditur,vt citium
v.i.>iius a Chitca illatum . H*c propter Aeronis cometuarium
linuilq. Porphyrionis corruptorem diximus, &. alios nonullos,

QUI huiic locum nortrctle explicant.

p— f — j bciflic quid in tragcedijs potiifimum palam agetur, &quid

I noii. Nam trucidationes huiulmodi Tragici fune, non
JL Comici. inComcedijs autem lolencnon agi,led recenie
ri arationes, 'lauigationes, pericula marisjnupciatum celebratio
nes ftvuorum potationes , virginum violationes , & eiuimodi ;
Nunc autem magis ad comoediam refpiciens, vnde & quam dif-
fufe conltate debeat, paucis tangit, dicens, Ne ue minor, & reli-
qua . quorum Ordo clt. Pabula vtpotc Comoedia. qui vuic.i.
deliderac. pofci, id ell requiri, & exigi : & reponi , id elt diligen*
ter cuitodiri fpeftata,rciiicct populo iterum ad fpeftandum ex-
hibcnJj,neuc,ideltvel non Iit minor, id cft breuiorqninto a-
dtu : neu, id elt vel non fu produSior , id eft longior : quinio a-
ftujid e(t habeat pricipue quinque aftus ita vt neque plures ,
neque pauciores . Nec Deus , iJeli interpofitio auxilij diui-
ni,vcl ruanifelia prifentia Dei, aut inuocacio diuini auxilq,
interiit alicui operationi, nifi nodus , id eft difficultas, dt rerum
indidbiubilis connexus , dignus vindice, id eft qut Deum habeat
Vindicem, &diftelutorem, inciderit, id cft e cafuinteruenerit,
hoc eft nuiiqbam Bngetur diuinitus fadtum elTe , quod c4t x-
que veriliniiliicrhumanicus fieri poterit. InTragcedijs etiam
li quis fcruumvult occidere. ind'gna res cui Deus interiit, aut
inuocatio nominis eius dignioraucem cum filius patrem, aut
pater hliuni occident, bimilicer apud Poetam legimus in
nono Turnum ingcelium fuiife caftra Troiaiia,ilUcq.mulcam
Cidem impune fecilfe quod incredibile videretur nili rubiun>
xiifet , Huic luno vires animumq. miniftrat, vel fic , nec Deus ,
id eft inuocatio auxilij diurni, interfit rebus dicendis nili di-
gnus vindice nodus incident, id eft nifi maiora moliamur,^
qui humanis opibus effici pollent, vnde nec Comici , nec Ele-
giaci , nec batyrici ,nec Epigramma cici , nec id genus fcnpcorcs
inuocare folent. Nec quarta perfona laboret, id eft conecur
cum difficultate intelligcndi loqui in eadem fcena, hoc eft in vna
eademq. fcena licet complures pcrfonifint , raro plures quam
tres loqueiuur, quod fi quarta loquatur, id admodum parte fa-
ciat, ne confulioloquenciumdiffi..ultatein intelligcndi pariat.
Chorus , id cft multorum collocutio , & cantus , qui in Trage-
dijs quibufdara adhuc conrpicicur,& in Comoedijs effe folc-
bat , defendat , id eft protegat parces : & officium virile adtons ,
id eft non inultarum pcrfonaium parces lurctpue , fed virilem
parum tueatur, id elt vnius viti vtpoce aftons , vel alterius vi-
ri , aut tenera offitium vinie dicit, ficuc Liuius in Prologo pro
parce cncaiVilidKit,vel fccun um Porphyrionem pricipit,
ncviris agemibusf^mmarum inducatur chorus nec figminis vi»
rorum . Nec, id cft ne ue , chorus l'up. intercinat , id eft canae ,
quidjid cft aliquid intermedios .idtus,qu6d non conducat, id elt
vtile non Iit propofito , id cft piirictpali inftituco . Etfup. quod
nor, hxrcat , id eft quod noncohireat , & quadret : apte , id eft
decenter ; illc videlicet chorub : fjtueat bonis , id tft dicai laudes
in fduorr m bonorum, & concilietur, ict elt cociliarioncm faciat,
amice , id cft amicabilitcr vel,vt quidam volunt, cum amica , fed
minus placet . Et regat , id cft compefeat iratos . Et amet,id eft

auiatc o.icndai, luneiucs peccare , ideft innocentes . ille lau

ATII

dat dapes, id eft fercula , breuis menr* , id eft breuis refefti • i

ille budat (luftuiam f-ilubrcm, quia, vtinqmt Accon

incolumis eft falus , vbi eft lulhtia , & veges .i. iuftitu refto ”

uel lcgcs,qui,vtCic.inquic,&virtutibuspr*mia,&viti|s fn'* '

plisia proponunt. Et laudet otia, id elt tranquiiiuatem pa/‘ i
apertisportis.quiain pace porti panduntur, & aperiuntur^ yn'

de vt dicitur ij. i^,n. poftquam T roiani pacem habete fpetabant '

r4HdMntMrport« ,<Mw<<tirecr Doncdca/fra:

Dtftrtos^; yider* leces , |

Aperiuntur ergo porti ciuitatum tempore pacis , & clauduntur '
bclli poni in templo lani . vnde An. j . Ciaudeniurfadli por,
ti &c. Ille inquam chorus icgat commiffii .i. cilet, credita libi' *
hoc eft non palam faciat credita conlilia , neque nodum fabuli i

ante finem (ne populus aufugiat) dilfoluat ,& precetui-,&ote! !

deoSjVt fortuna fup. bona redeat mifcris .i. ad bonos iniulte pa« I
tientcs,& miferationc dignos . Nam miienfineculpa.non
p^na fiint . Ec habeat, i.difced.it,rupeibis . 1 . a luperbis, & elatis .

Cjjiia de com^diatum,& trag^dia.dccoro paullo pok loqui pnl.'
liciti fumus , nunc de ipfarum defcnpiionc , & partibus pauca
primittcmus ex Diomede, qmfic inquit crag^dia eft heroici Tra»
fortuni propolitio . Ttagedia (vt quidam volunt) dicitur a tra-
gos,quicft hircus, & Ode. I. cantus, quoniam olim auftoribus
Tragicis tragos, 1 . hircos ptimium cantus proponebatur, qui
Liberalibus die fefto Libero patri obhoc Iplum immolabitur,
quia,vt .iit Varro,hirci depafcunt vitc.V ndc Horar.in Arce Poet,
Carmine qui tragico yiiem certauit ob hircum ,

Mex etiam a^reiles iatyros nudauit. Et Vifg.Georg.ij.
Hanaliitm obeaufam &aeclio C 4 pe>- omaibu* artit Cxditur,

Alif putant a fecc, quam Gneorum quiuam trygon appellant,
ttag^diam nominatam permutationem htecarurn 1 , videlicet m
a, quoniam olim nodum perfonis a Thefpide.aut Thefpi reper-
cis, cales fabulas perundi ora fecibus agitabam, vc ruifum elt Hp l

ratius leftis fic, I

I^nvKnn tragictt gentet inuenijft Camcerite '■

Dicitur, & flaujlrii yexifft puemata Thejlit , !

Qk 4 canerent , perunclu fecibu* ora .

Alij a vino didtam arbitrabantur ^^>-3 g? diCtabaciir tryx . vndfi
Crygeeos vindemia quoque eft quia Liberalibus apud Atticos
dietelto Liberi patris viiiumcantonbus pro primio dabatur.
Cuius rei ceftis eft LuciLin xij Com^dia eft prni 3 t^,ciui!isq.for
tum (me pericuJo vici comp> ehenlio.di&a aVe' nt .i. apo
tis comis,! eu tes comes,*«^i»ixi.n. appellantur pagi .i. conuenticu
larufticorum.J ta iuuentus,v[ aic Varro, A ccica circum vicus iie |
foluaCuic ,& quiftus fui caufa hoc genus carmmis pronuncia- !
bat. Autcerieavicis.Nampoftquamexagtis Athcnascommi .. '
gratum, & hi ludiconftituii funrjficuc Rom^ Compitalicii, ad ca '
nendum prodibant, vel am' n itd^tou.i.comeUatione (nam uiV®’, j T
dicitur feftiuiras in conuiuio,& comeflatio) quia olim in huiul- '
modi fabulis amantium iuuenum comelfaciones canebatur. Co
mqdia,& trag^dia differunt, quod in trag^dia introducuntur du-
ces, heroes, reges, in com^di .1 humiles atquepriuaci perloni .

In illa ludus , exilia cides . In hac amores virginum raptus. .
Deinde 3 ) in illa frequenter, & pene femper dantur rebus litis |

exitus tnftcs, & liberorum , fortunatumq. priorum in peius ad-
miffio. trftiicia nanque trag^dii proprium eft.Jdeoq. Euripides TriJ^
petente Archelao rege.vt de fe trag^diam fcrtberet,abnuir,& p- iie fi
catus eft ne accideret Archelao aliquid irag^dii proprium olten ff'»" I
dens nihil aliud effe Tragidiam, quam milcriarum comprehen-

fionem . Poeti primi comici fuerunt . Sufarior,Rullusj& Ma- O*’

gncSjht veteris difciplini ioculavia quidam minus feite, & venu PW'
ftc pronunciab.iiu. Secunda itate fiienint Ariftophanes, Eupo- 1
lis, & Cratinus, qui & pricipuum vitia fedari aceibilfmi^s Co-
midias compofucrune. Vnde Horae, in ,Serm.

Eupp/ff atque Cratinin An/lophairesji poeta ,

Atque alq quorumcamiedia prifea yiroruiiiejl
Si quu erat digntu deferibt , quod malu^.autfur,

Aut niachnf foret , aulfuanut , aut alioqum
Eamolui multa cum libertate notabant.

Tertia itas, fuit Menandri, et PhilomcniSjiU' omnem acerHta* .
tem Comidiiinicigaucrunt,.itquc multiplicia argtipent.iOr* I
CIS audonljus fecuti fune . Ab his Romani fabulas tranftul^
runc.&conftat apud illos primo latino fermone Comadian'
Lmiutn .Andronicum fcripliffe. Suntqui velint
in infula Co exiilaniem primum hoc carmen frequencalRt ’ ^
fic a Co,Comidiam dici. Antea itaque galeris non j

bacur,vt qualitas coloris iudicium facereriMtisjCum . »

albi, aut nigri, auc rufi. Perfonis vero

ARS P O

Cillitt prxciputK hiftrio , qui oculis obuerlis erat , ncc Tuis
dccorusuipcrfonis^nifi par.tlitos pronuncubat. initio To-
(acxComirdix dicebantur, quod non omnu in publico ho-
notcconfufa cernebantur, qtix* rogatjejnpra*ccxeaMS,& ta-
bernarias diuidcbaiuur . Togatx dicuntur, quat prz-

' fcripiz Tunt fecundum ritus , & habitus horomum Togato-
rum,id etl Romanorum . Toga nanque Romana cli . (icut Grx
1,^4 C3S fabulas ab habitu eorum Varro Palliatas ait nominari . To-
UShtt* autem cum fic generale nomen , fpecialiter tamen pro
Tabernarijs non modo communis error vfurpat , quia Fla-
mus Togatas appellat , fed & poctXfVt Horatius quiaie,Vel
qui Prxtextas.vel qui docuere Togatas. Togatarum fabularum
rpecieseocfereruntquot,& Palliatarum. Nam prima fpecies
Togatarum,quzprxtexcat£ dicuntur in quibus imperatorum
negocia agebantur , & publica , St reges Romani, & duces indu*
cuntur,perfonarum dignitatc,& fublimitate Tragcediislimiles .
fraUstr Prxcextatz autem dicuntur quia fere regum, vel magillratuum,
Md qui prxtexta vtuntur in huiufmodi fabulis ada comprehendun-

TrdtM» tur.Secunda fpecies Togata^, quxTabernarixdicunturhumi-
U litate peTfonarum,& argumentorum limilitudine Comoedijs
pares, quibus non magiUratus,regesq. fed humiles homines , &
priuatx domus inducuntur.qux qi olim tabulis tegerentur, com
Tdhtw munitet Tabernarix vocantur . Tertia fpecies fabulatum latina
rU rum cR catum, quz a ciuitace Ofeorum Atcela , in qua primum

Atula * ccBpt^, Attelan^,did? funt argumentis, didisque ioculatibus fi-
»< miles Satyticis fabulis Gr^cis. Quarta fpecies eft Planipes, gr^-
?Uniftt ce dicitur. Ideo autem laiincPlanipes,qu6dadorespU-
M“>os nis pedibus, ideR nudis profeenium introirent, non vt Tragici
adorcscum cothurnis nequeve Comici cum foccis olim, non
infuggeltu,rccenx,red in plano OrcheUrx politis inftrumentis
mimicis agitabant. Cuius Planipedis Atta Togatarum feriptor
ita in ^dilia fabula meminit, Datum cR aurum, cxultat Plani-
pes. Si quas caraen ex foccis fabulas fecerant. Palliati pronun-
ciabant. TogataprxtexcataaTragoediadifFert,g)in Tragce-
diaheroesintroducuntur,vc Pacuuius Tragoedias nominibus
heroicis infcripfit OreRenjChryfoen , & his fimilia.licut & Ac-
cius. in precexcaca autem fcribicur Brutus, vel Dectus.Item Mar
celluSjTogata tabernaria a Comoedia differt . in Comcedia
Grzci ritus inducuntur, &perronxGrxce,vt Laches SoRrata.
ni illa vero Latinx . Togatas tarbenarias in fexnam dudauetut
StHjTd pr^cipue duo, Afranius5& Q_ Ennius . Nam Terentius, & Cx-
Agunt cilius Comoedias fcripfcrunt. Latina AttellanaaGrxca Saty-
fabuU, rica differt, quod in Satyrica e Satyrorum perfon^ introducun-
& rtfe* turaucliqux funt Gmiles Satyris. In Aitelanaobfcoenx perfo-
rUt nx, vt Maccus, qux omnes fabulxDrammaticz fune ab agendo
i*m did^. Namagifabula nonreferriabadoribusdicitur. Suntia
men qu^ referuntur . quocirca Horatius vtraque ligniBcacione

IANV 5 pOfei) Bona fabula. [Ne mi-
^ 1 nor) Omnis corrmdia , liue

tragoediaquinqueadus habet,
hoccRquinquiesin fcenadici-
^Inuoca Comoedia .n. vetus choros

Ua qitib* habuitvcTragoediaquiadusdi
fdtmda uidunt exclufo choro, ut aliqua
jlf^ quies fpedacoribus daretur, a-
Viie dn mterpolitus eR dumcibice

•fot.?ra deledarec . nonnulli

tio.iloci profccnio, ne Locum quidem
«1»« 4* reliquerunt. vndeapudiilosdi-
rimere adus quinque partitos
difficile eR.[Pofci) Placere qux
vult.&deledare. [Spedaca)

Qux femel ada & viti cR. [Rc-
poni)Iterum recitari. Eunuchus
Terenti) tanto fucceffu, & plafu

primo eR ada,vt rurfus effet vendita, & ageretur iterum pro no-
ua.[Produdior)Prolixior. [Nec deus interliti) Oeos introduci
folitos in comoedijs .vel tcftis eft Amphytrio Plautina, in qua
non folum Iupiter,& Mercurisfub Amphytrionis Sofixq.per»
fonis agunt, fed & ipfc lupiter perturbato tantis malis Amphy-
trioni confeffus deum & qualis videri folei , coelicolis affuit , il-
lumq. bono animo effe iuffit. Introducuntur & di) incomoedijs,
prologis narrandis vt Lar in Aulul. Auxilium in Ciftell. Poteft
& ad inuocationes referri, quas futs lo6is.i.difficillimi6,d( arduis
opoctune Beii conucnit : vt ,

E T I C A. 140

interpretatur, cum ica fabubi dicit, Aut agitur res in fccnti,
auc ada refertur . licuc in Grxeo choro vbi trev pcrlon; tantum
agunt. Ac lacini fcripcorcs complures perfunas tn fabulas intro
duxere, vt fpeciofiores frequentia facerent . Satyrica elt ludendi
caufaiocandique fimui vt Ipedaror nurr res Tragicas, lernisque
Satyrorum quoque iocis, d lubbus dcledai‘ctur.&,viHora-
tiut fencichis verbis , carmine qui Tragico&c. Mimus eft fer- Mimm
.moniscuiusLibccmocus(inereuerentia,vel fadorum cum ia-
fctuia imic.icio . Mimus didus, quali folus imitetur, cum St alia
idem Pocmatafacianc, fed iblus quali priuilegio quodam quod
fuit commune poifedic. fimiliter atque is qui verfum facic didus
pocca.i.fador,cuin &ar<iiice$,qui^que quid faciunt non dican-
tur poetx membra Cumoedtarum tria funt,Diuerbium , Canti-
cum, Chorus. Diuerbia fune partes, in quibus diuerforum per- foeta
ronxverfancur.Perfonf autem dmerbiorutn, aut dux, auttres, Membra
aut raro quatuor efte debent, vitra augere numerum non licet . Coma»
In canticis autem vna cantum debet effe perfona , auc li du^ fue- diarum
rint, ita debent effe, vc ex occulco vna audiat nec loquatur fed Dmtrbia
fecum.liopusfuericjverbafaciat. In choris vero numerus per- canuea
fonarum diffini tus non eft quippe iundtm omnes loqui debent, chorus
quali voce confufaid concentum in vnam perfonam reforman-
tes . Latinx autem Comctdix chorum non habent , fed duobus
tantum membris conftanc,diuerbio,& cantico. Primis autem ce
ponbus afferic Tranquillus omnia, qux in fcena verfancur.in
Comadijs ada . Nam & Pantomimus, & Choraules in Comoe
diacanebanc. Verumadores Comoediarumpro facujtace,&
arte pociore principatum libi artificio vendicabanc. Gc fadum
cR vc nolentibus exdere mimis cum arciBcio fuo ceteris, fepara-
tio fieret reliquorum. Nam dum pauciores inferioribus qui
in omni magiRerio erant , feruire dedignabantur , feipfos d
Comoedijs feparauerunt , ac fic fadum eft,vt exemplo femel
fumpto vnufquifquefux arcis remexequi cceperic, neque ineo
mcediam venire. cuius rei indicia produnt nobis antiquxCo-
moedix. in quibus inuenimus, Ada cibijs, paribus , auc impari-
bus , aut feranis . quando enim chonis canebat choricis tibijs ,
ideitchoraulicis artifex concinebat. In canticis autem py*
raulicis rcfponrabac . Sed quod paribus tibijs , ve 4 imparibus
inuenimus fcripcuin. hoc fignificac, quod fi quando monodio
agebat, vnam tibiam inffabac, quando fynodiojvccanquehxc
Diomedes.

Regula autem eft.

Comcedia quinque prxcife continebit adus,nec in vna fcena
vitra quatuor perfonas inducentur loquences quineciam quarta
raro loquatur. In nulla autem feu fabula, feuhiftoriainuocecur
deus auc dea, nec incerueniffe dicecur vbi humanis opibus regeri
poceric . In tragotdijs autem chorus, id quod in textu prxfcnbi-
tur, munus explebit.

Pandite nunc Helicona dea
cantusq.mouete.

Sed & magna femper arce in
quocunque poemacedij intro-
ducuntur, cum eo res deduda
eR, vc viribus humanis perfici
non poffic. igneas incerfedo
Priamo tenentibus omnia Grx
cis & igne nunquam eregiaeua
fiflet,nifi,

Ducente deo flammam inter
& hoftes .

Nec Turnus Troianis caSris
erupiffec,ni luno vires animuq.
miniRraffec. Hinc Mtnerua me
dijs coetibus Graium cohiben-
do Achilli interuenic foii perfpi
cua, auc aliorum nemo tuetur.

Hinc illa Virgiliana matrona in medijs millibus auxiliabunda
fratri conucrfacur.

Mifcecq. vitis , nec cernitur vili .

[Interfit) In comadijs interucniac, vel quocunqoe poemate.
[Nodus) Difficultas, res difficilis, qux aliter explicari no poflit.
[Vindice) Vindicante, exponente, & liberante te ab ignoratione
reTum.[Nec quartaloqui perfona) In Dramate tres perfon* fo
Ix agunt, quarta muta eft,quamuis Latini plures perfonas infa
bulis introduxerint, vc fpatiofiores frequentia facerent . Ea mu-
ta petfonaCophon Profoponfacii^vndcillud Mart.

Horae. f iui Comoedi

Ne ue minor, neu fit quinto produftior aftu
Fabula .• qu$ pofei vult : & fpeftata reponi •
Nec deus interfit ; nifi dignus vindice nodus
Inciderit ; nec quartaloqui perfona laboret .
Adoris partes chorus, officiumq. virile *
Defendat ; neu quid medios intercinat adus ,
Quod non propohto conducat , & hereat apte
Ille bonis faueatq. ; & concilietur amicis :

Et regat iratos :& amet peccare tiroenteis.
Ille dapes laudet menfe breuis : ille falubrem
lufticiam , legesq. , & apertis otia portis .

Ille tegat commifia :deosq.prccetur,& oret;
Vt redeat miferis, abeat fortuna fuperbis.

Pl.re?^:“aT,S:or:,u:“cr^r”lu^

dum do» aut tres loquuntur cereri tacrant , Pottll & quarta & mala . vt,

ptrlona adreenitos ptiniarum.r«idaruni,tertiatumq. parttum

iefetri. neque .n. folent mutat perfoni magnas partes habere m

Shu4r4rll=Kl^rJ:^ 1 ^ .“u.t,^fcd:aiarep„„.-0 Illud dtatr . gl P-j '

Sequuntur quafi voce confufa, & concentum m vnam perfo- Ach.llem.hoc cH qu» placere ,ult,& iterum profer,i.[NccV4

nam turmautmuue circa fumantes aras fpattautes . nunc gyros interl.ri ntC dignus vindice nodus Incident : ) Tunc demum

reuoluentes ciim tibicine concmuntEll autem cius officium lau inquie, inferti debet deus , cum digna res mtcrueniu eiusespu’
data virtutei. perfequi «tia, i Dijs veniam impetrare , & fauere micur,alioqum male ponetur, vt in eo.li quis feruum voluerit oe
infelicibus Poieft elfc tam virorum quam ra;mjnarum,v(in cidere,Sed magis cum aut hliuspatrem,aut filium patet occidit

Troade Seneca: . [Aftoris) Hilirionis in fcena & mimi. [Offi- [Nec quarialoqui perfona laboret,} Tres .n. per/onie tragadii
cium virile} Solet feruari in choris , vt fi laudandus lii virorum itemiq. comcediam peragunt, fi tamen quarta interponitur, non
Iit chorus, (i mulier mulierum . Hinc ait: Defendat partes ado- loqui debet, fed annuere.Itaumq. dimitti . [Aftotis pattes cho-
ri* , id ett quas partes quifque afiot fecerit , viriles , an mulie- ruj,olficiumq. virile Defendat;} Id elt ne viris agentibus fami
bresjfit camtjn cWus vt lubet,fermonem femper grauem & vi- natum inducatur choru* , ne fceminis virilis , fed agentes ex vfu
' rilemellc oportet. Vel adoris parces .i. vnum commendet ex has partes euHodient.
adoribus, non omnes Bmul,& officium virile defendat.ivfi quid -Ik TE ue minor quinto , neu fit produdior adu) Hoc de

egitvuo dignum laudet. [Defendat} Sufcipiatfibi. Medios |^J quinque perfonis perperam Actoninteliigu, quanqua

intercinat adus . Rede medios adus,n3m quemadmodum per- X. T codex porefl efle corruptus. Mirum vero q & Acron ^
fonis nimisq. deptofeento in fcenam redeuntibus , apud Lati- Sadius hccqi llatim fequitur, exponant. [Nec deuv interfit ;n](i
nos adus difiingucbatur,fic apud Grscos afcendence in orche- dignus vindice nodus Inciderit.) Sed vltima Aeronis placet vlti
ftram choro . [Intercinat} Chorus cantet . [Quo non propo- maq. Badij expolitio, tunc numinis perfonam inferendam, quo-
fito) Q^icquid canit chorus , debet ad argumentum reiern . & ties adeo difficilis res fit.vt non nili interuencu numinis explica-
plerunquead cum ipfum adum quem diltinxit. [ P repolito} ri polTit,aucnifi maiora moliamur , quam qua» humanis opibus

Rei argumento . [Hsrcat} Accommodctiirmjcerii;. [Regat) effici poffint.[Adoris partes chorus, officiumq. virile)Audoris
Mitiger, moderetur,vtin Herculcfurente . [Timentes) Pai.cn- r . . . - -

teSjVt Hyppolitum. [Dapes) Frugalitatem. [Salubrem) Q_n$ fa
lutem det cuftodientibus. [Otia) Pacem. [Apertis portis) Cum
tuta funt omnia . [Commiffa) eius fidei fune credita . [Mi
fetis) VcHedori.

Hac Troiana tenus Reterat fortuna .

N Eu lie quinto produdior adu Fabula ;) Ne inem;

gcedia plus ^quinque partibus impleri. fOi,» I
vulcj&fpcdaca reponi.) Illud dixit. Si

imprelierac Aldus, fed non placet . Acron autem fi vfquam alibi
certe hic adeo deJirar,vcabfquc indignationeanemmelegipof-
fintqu® hoc loco fcribit. Sed neque Porph. expolitio mihifa-
tis facit . Res non elt omnino difficilis . Illud tamen(virile) le-
dorem moratur,nec mihi fatis In telkdum .

N qiiaturin fabula plus quinque pcrfonis . [Fabula: qua» l-.^diarum feriptores fabulas fuas in adus quofdamdiUrib^ue
polci vult :&rpt-ftanda reponi.) Ideft,qu 2 volt pofei JL re,vnde narum eftproiierbium. Supremum fabiiis adum
a populo,& reponi fpeda^avedenuo agarur .i. qui vult in au- addcre,pro eo quod efi, extremum finem imponere.[Vindiceno
doruatem venire . [Ncc Deus interfit j nili dignus vindice) No dus) Hom. Il.j. Palladem inducit vt ferocientem Achillem com
debes inducere deum in fccnam in tua fabula, nifi caufa fubue- percat,alijsq. locis numina allegat. Ad Horat.vctac hoc in come
niend),& puniendi . Aliter, Tum demum, inquic, auferri debet dij.s fieri.nifi rerum difficultas maior fit, quam vt poffit humana

deus, cumdignares interuencu eius exponitur. Alioqui male ope explicati .

J?.",™ magi! mra filius y ~| Ic loquitur de luxu , & pompa theatrali, ollendeus quo

patrem auepaterfiLurr. cccidic . Item, Tunc, inquit, perfona
nummis debet interferi , quoties adeo difficilis res elt vt non nifi
interuentu nummis explicari poffit, vt habemus apud Poetam
ingrelfum fuiffie Turnum callra Troiana, jilicq. multas ci-des
impunefeciile, Incredibilee» folum illa fine numine imple-

repocuille. Vidit hoc poeta nimis arduum ,& fubiunxit. Huic
luno vires , animumq. minillrac . [Nec quartaloqui perfona la-
boret .) Quartam certe perfonam quando inducimus . aut non

I— I padto incrementum fumplit, additurus nonnulladefa-
-L Jl bularum progreffione, atque decoro . & dicit, libia.i.
fiitulafaftaex cibiapotiffimum gruum qua modulos faciebant',
non fup. eracolim iunfla orichalco , id eftinltrumento fado ex
orichalco, qf in eoiore auro fimile elt ; & zmula tuba: .i. imita-
trix rqiialem fonom reddendo ,q.d, FiRula erat oJim ex tibijs
gruum & non cx metallo confefta, neque tam ampla vt fonum

omnino Jouui debet aur oaura nrxnijTJV.V *ub 2 redderet :fed erat tenuis, id eft modica, fitlimplcx, id cli

do laboret, quo aptior Iit difiio ^ nonloquen non cqmpafta , & pauco foramine, id cR habens pauca forami-

fona,aut vc^annu.it, aut vt ei aliouid imnerer ‘•^j^uia Cecundum Varronem cantum quatuorforaminum apud

p.irKs choros, officinmq.xitile D^feI^da ^1 s!c'debe?

5 oifquc recitate fabolas ) eodicores lauJeoi eu4 too offi “ 1 “ ““'I'» P'°

ciumlaodaiidoprotegancabaccufaioribos, Oiiando “"'P'"' 5*«“ i,'‘l'fifomtu fuo , fedilia, id elt fellioncs homi-

nimis fpiflas, id elt adhuc non nimis repletas po-
pulo, qu®, id eft ad quxfedilia populus fane, id cH V3lde,niime-
rabilis,id elt facilis ad numer.andum,vtpoce paruus, id eh modi-
cus, & frugi, id elt parlimonic inreruiens,& cattus, & verecundus,
coibat , id cit conueniebat . poltqu.am fupp, populus Romanus
yidor extemriim gentium, ccepir, id elt inc(pit, extendere sgros,
id efl poflidere ampliores pofleffiones , & murus latior fup. coe-
pit amplexi vrbes , id efl ciuirares extentiores faiSi funt , & ge-
nius, id eft deus natura , tcepit phicari (quafi iratus fuerit in fo-
brios qui genium fuum defriudare dicuntur) vino diurno (quii
interdii) vacare eceperunt potationibus , cum prifci tantum la-

bente die in coenis conuiuere folerent) aut vino diurno, id elt
quotidiano, id efl poltquam lingulis diebus potationibus, & co-
mellat Ionibus indulgcreccepcrunt ; diebus feltis , id elt rrmpo-
re feltiuo : impune, id elt fine punitione, tunc fiipple licentia, id
eft impunitas , & permiffio maior, fcil icet quam prius seceffit,
& numeris, id eft aut vcriibus, qui numero conitant, & pro qui»
bus fspe numeri ponuntur, aut numeris rerum Ibenicarum,
pace, quia in pa- vc aftorum , & ornamentorum , ac infttumentum muficorum
En eeontrario ^ foraminum in eis : aut numerij , fcilicet chordarum, quiajn-

virum,ehorus debet indoci . Chorus , inquit', non rnuliV
rum perfonarum aSus defendat.fed vnius fufcipiac. Non ideo,
inqu.r multarum perfonarum partes fufcipiac . quia in choro
multi funt, fed vinlem partem tueatur, hoc eft vnius viti Vi-
n e autem non aliqua re altura , fed vnumquenquc contingit .

B t autem ordo : Chorus defendat parces adoris, & officium vi-
rile. Alijlic exponunt. Etiam fi mulicrumfitchorus, eodem
nomine.ippc]Iaiur,nccinterell aliquid, an muHerum fit cho-
rus an virorum, dummodo verba conuenianc. rDefendaf')Tii

r r2 r/m f , "m «nat quod ad prsfencem

rem aptam fit . Ne. chorus aliquid diferepet ab areumento

ter aausvinnt inducas chorum mulierum. [Et resarl i com-
pefcat.m,.,get . Docet quacauf, chorus debet induci

ontcnrrt/p ‘ ^

e portsB patent :vt ,
Panduntur pori*.
Qua mania claufis

te tres chordi erant poft feptem fad* funt.deinde noucm, que,
pro & : & modis, id eft modulationibus. Et caufa eft quare non

tanta

ARS P O

Unraltcfmtamaioribu* erat. qinm addit Pocca dicenj.Quid
emmrurtic»* mdo-ftus hbcrl.\boriim,id ell [)JulIo ante fla-
tus a labore, & confufus.jd elt permixtus ,vrbano, id e(t vr-
bem lubuimti , & turpis , id elt deformis permixtus honclio , id
eft pulchro fapcretjid cll fapere polfct ? lic , id elt hoc modo , ti-
bicen, idcU canens in cibta, addidit arti prirca;,id elt veteri mo«
cum, id eU gefium corporis , & luxuriam , id elt voluptatem tri-
pudiandi , & ipfc vagus, id clt vagabundus propter motum , tra-
xitvcQem , id elt fytma , qu.£ veliis oblonga a «v^oIn quod elt
cralio difta . per pulpita , id elt per tabulas fcenx . fit voces ,
id elt fonoritates ,& modi infolenciores.creuerejid elt cre-
uerunt etiam Gc, id eft hoc modo,Hdibus,id elt chordisjfe-

E T I C A.

ueris, id elt grauibus prius, & facundia prxeeps ,td elt iucun-
da eloquentia, qiixcum ingenti impetu lercur, tulit, id cll attu-
lit, vel protultt, eloquium, id elt eloquentiam . infolitum , id elt
inconliietum prius , & fcntcncia fagax rerum vtilium , id elt fa-
piens res vcilc.v,& Jiuina, iJ elt diurnatur , futuri, id c(i rei futii-
rx non dilcrt-puic Delphis forulegis, id elt fortes dantibus, id elt
talia ccepic dicere qualia in templo Apollinis dicuntur, cum an-
tea eo fapientes loquerentur , & eorum prxeeptum pro rcfpon
fo elTet.

Regula autem elt.

Sicut apparatus fcxnici paulacim (ufeeperunt incrementum ,
ita & verborum, ac fententiarum pondus in poematis .

iaNVS Tibix Tibia nonvtnunc orichalcho vinda, tub^que

-Tj Aemula,fed tenuis, fimplexque foramine pauco

pud populum Romanum, ho-
nos tibicini aNuma Pompilio
adhibitus ceftacur , quo per tri*
bunosconfulari potcftate fpo-
liati cum exceirilfent Tybutq.
peciffent, magna arte reaoca-
ti , ingentique Ixiicia excepti
fune . Eorum opera in ludis ,
facris, nuptijs , funeribus erat
necellaria , qiiod modulatione
rationalis anima oblectatur , li-
cet apud mortuos non tibici-
nes , ted ficiniHx, & liticines ca-
nerent quodam proprio tubx
genere Sibaryte in Italia ad ti-
bias dimicabant, idem inGrx-
cia Lacedxmonij, qui nec pu-
gnabant nili mulis litalTenc . A-
mazonum regina cum ad Alexa-
drum venire, vt conciperet, ti-
bicina pro maximo munere re-
gem donauit , inuenilTe autem
tibias Pallas perhibetur, &ob oris deformitatem reieci(re,&
Arilloteles o^auo Polycicoru , non cam ob deformitatem reie-
Aas putat, quam quod nihil tibiarum vfus confert ad intelligen-
dum, vnde tutore Alcibiade Attica iuuentus delijt tibijs cane-
re, & lyram fumplic. Comcediasad tibias agi folitasvel illud
indicat , quod Rofeius in fene^ute tardiores Ubi fecerat ti-
bias, quia & in antiquis comosdijs ada inuenimus paribus ti-
bijs, autdifparibus, aut feranis, aut dextris, aut linillris. Mo-
nodio vnam tibiam inflabant, fynodio vtranque . dextrx fua
grauitateferiemdiiflionemque comoedix pronunciabant,lini-
itrx & feranx acuminis leuicatc iocos oflendebant, vtrifque mi-
xtos grauitace iocos denunciabant. [Foramine pauco)Quatuor
enim aprincipio fuerant, audo eorum numero creuit vox li-
blx,decuiu^foraminibus vicinis acutus fonus emittitur, de Ion
ginquisvcfd,& termino proximis, grauior item acutior per
pacentiora foramine grauior per angufta , & vtnufque caufx
ratio vna,quiarpiritus fbi incipit, fortior eIldefedior,vbi de-
finit . [Vinda) Compada , [Urnula) Magnitudine vocis . [Te-
nuis) Ad ornatum . [Adfpirare) Capere vt fonatet . [Sedilia )
Caueam. [Spifla) Plena fpedatotibus . [Quo) Flatu. [Nu-
merabilis,) Id eft rarus. [Vidor) Romulus pomosrium po-
fuit a foro Boario vbi xneum tauri fimulacrum erat , vt ma-
gnam Herculis aram compltderetur, inde certis fpatijs inter-
iedi lapides per ima montis Palatini ad aram confiti . mox ad
Curias veteres, tum ad faccllum Latum, forumq. Romanum .
Capitolium non a Romulo, fedaTito Tatio additum, mox
pro fortuna pomarium audum,nec nili ijs qui protulerint im-
perium , terminos vrbis propagate dabatur, non tamen Roma-
ni duces , quanquam magnis nationibus fubadis vfurpaue-
runc,quod nunquam prouinciali , fed Italico agro acquifito
mos proferrefuit. Lucius Sulla vltimus Romanorum ducum
id fecit. Cxfar campum Martium vrbi addere cogitabat . Au-
guflus deinde protulit, quem imitatus Claudius nouos vrbi
cerminospofuit. M. Varro lib. antiquitatum duodeuigclimum
feripeum reliquit, Vedium augurem non ignobilem folitum
dicere, fiitaelfct VI cradebanthiLloricideRomuIi invibe con-
denda augurijt ac duodecim vulturibus, quoniam centum vi-
ginti annos prxierijirec incolumis populus Romanus ad mille
ducentos petuencuiuin. [Extendere) Augere imperium.

Afpirare,&ade{re choris erat vtilis; atque
Non dum fpifla nimis complere fedilia flatu .

Quo fane populus numerabilis , vtpoce paruus ,

Et frugi , caftusque , verecundusque coibat .
Poftquara coepit agros extendere vi(Sor:& vrbem
Latior ampledi ihurus : vinoque diurno
Placari Genius feftis impune diebus ;

Accesfle numerisque, modisque licentia maior .

1 ndodus quid enim faperet , liberque laborum ,

K ufticus , vrbano coniufus , turpis honefto ?

Sic prifes motumque , & luxuriam addidit arti
Tibicen .-traxitque vagus per pulpita veftem.

Sic etiam fidibus voces creuere feueris :

Ht tulit eloquium infolitum facundia prxeeps :

V tiliumque fagax rerum , & diuina futuri
Sortilegis non diferepuit fententia Delphis .

[Placari, genius) Genio maio-
res noflri vino, nonhoflis fa-
ciebant natali die «vnde illud.
Funde merum genio .
Idautemea fiebat caura,nedie
quaipfi lucem accepilTene.alijs
demerent. Gemo faifla nemi-
nem oportebat ante geflare ^
eum qui fecerit. Efl autem ge-
nius , cuius in tutela quifque
natus viuii,vidlusqu6d nobif-
cum fit genitus, vel quod fla-
tim nos genitos fufcipiac , &
tueatur. Duplicem omnibus
omnino genium nobis datum
aflirmant fapieniee, quibufdam
etiam datum videre fuum ge-
nium, fed quod multiplices or-
nauerii virtutes hinc in Home-
ri carminibus non Deos im-
mortales credendum cum viris
fortibus collocutos , nec ad-
iuifle pugnantibus, fed familia-
res genios cum ijfdera verfaios,
quorum adminiculis enituere, Pythagoras, Socrates , Numa
fuperior, Scipio Afrjcanus,Marius, Odtauius Auguflus , Bru-
tus , Conflantinus , lulianusque imperatores . [Feflis) Statis y
conltitutis . [Impune) Sine legibus. [Placari) Sacrificare.
[Diurno) Ad diem pcrdufto . [Impune) Sine vJla lege fum-
piuaiia,qux multiplex erat plures enim leges fumputarix Ja-
tx fuerunt, qux fumpttim coercebant in cibts. [Quidem enim
faperet) Romani mores per adeitam lafciuiam paulaiim euer-
ti caperunc, hinc audia tibia, auiflx fides, audum loquendi
genus, menfuraque theatri moles polita, nam antea fubitarijs
gradibus, & fcena in tempus flruda ludi edebantur , quin & ve-
tufliorafi repetas , flantem populum inuenias fpe^auifle. £o
deinde luxusventum ett,vt proceres Romani in fcena pollue-
rentur. [Sapetet) Cur non corrumperetur. [Liberque la-
bor) Tutus ab omni bello . [Vagus) Tibicen . [.Sic) Ex hac
luxuria . [Seueris ) Grauibus . [Fidibus) Prxeer tibias , & fi-
des maiorem vocem capere . [Ante tres chordx erant, pott fe-
ptem , deinde decem, quoniam tot funt humanx harmonix va-
rietates Lacedxmonij: e Timothei fidibus neruos demi iulle-
runt , quod plures quam feptem haberent. [Prxeeps) Fafta
ob luxuriam. [Sententia) Philofophia . [Diuina futuri) Per
quam poffimus futura conijeere. [Delphis) Obfcuriora fune
diifla eorum philofophorum refponfis Delphicis , & Apol-
linis.

Ibia non vt nunc oricalcho ) Docet qua caufa tempore
multa mutata. Tibia enim ante non erat ita ornata, &
neque tam multis foraminibus tubx xmula . Modo ve-
to, & ornata efl , & tam multa habet foramina, vt fonet quem-
admodum tuba . Oflendic luxuriam recentem , & ambitionem
natam clfe, antiquitatem vero feueram fuiiTe. nam prius tibia
non eratambitiofa,necmultis diflinda foraminibus. Varro
ait ad Marcellum dc lingua Latina , quatuor foraminum fuifle
tibias apud antiquos. Etfeiprum in templo MarfixvidilTe ti-
bias quatuor foraminum . Quare quaterna foramina antiqu*
tibix habuerunt. Alij dicunt non plus quam tria. [Alpirarc,
& adefle choris erat vtilis , ) Id eft, paucis fpeftantibus , fufficic-
bat , inquit , breuis tibia ad fedilia populi complenda, qux eo
tempore adhucnon erat fpilfa atque denfa. [Atque nondum
fpifla ) Nondum erat utilis tibia ad fedilia populi complenda ,

id eft

T”

ACIL.

H O R.

ij a«u ruo fp'®

„ulr«.po'cr... [PoB,uamc«p.c ugtus '«” '"j, “j'"
poHouam Mperuut homines ita epulati, velot -

■ Lt . poitquam cmpetunt impune .t, tonu.iujt ■ '

wnt/.eteuitluxuVia. [Plaear.

quamcceperuutnatutall Deoftctihcate. [Feto) anali '■=«

rimpune,) IJ eR non eonttadicente lege aiu motibus . [AceeI
Iit numeiis>c .modisque licentia maiot) Quia ante ttes eiaul
choidi , poli (eptem fafli funt dcmdc decem . [Indoaus)

loquebantur, & illotum pr^ceptum pro relponfo erat vt

. tt multa qujB in templo Apollinis Delphici feriuur
& Icptem fapientam pracepta , fciucntiam, dixit n?

Grarcos . ’ *Pud

T ibia non ut nunc orichalco) Quid tuba fy , apud n •

nem puto ignotum , ex illo pocillimum Bnnij. At^k' «Lij
terribili fonitu taratantara dixit. Quid autem cih '^r ' ‘

eius «mula . non item darum cft . Ego phthongorum, nonf **
minum multitudine intelligo . Neque enim cuba loraminah'*

kar niiic ^nam m.ionittii^inp aiir rnnirnc ....U ”

bcc. Si quis etiam de magnitudine aut fonitus uehementia pu

Qijidem inioi. PoBqutm cepit^eindotot populut, ta

dffereouii cmpetunteBe omni j, St hic decania delicias inuc-
nerunt. Tibicines veto vt populus voluptatibus tcneretuc.

Confufus autem eli mictus. Dicit autem caufam pcc quam cie-

1; o. ...... e...n-.«ric(]it-

uit licentia , propter imperitiam populi , & quia nulla erat (
ferentia bonos, &malos. [Libetque laborum rulhcus ) Li-
bertam aciuilibello,quam ab extraneo. [Sic) Taliter polt-
quam crcuit populus, & Aipetftitio cius . [Motumque ,& lu-
Kuriam addidit atti) Gcftum corporis , &voluptacemp^ptcr
multitudinem foraminum , & tibiarum fupra modum auda elt
magnitudo . [Traxique vagus per pulpita velfem) Propter ge-
Itum uagus , quia non in vno loco , nec in vno modo cibicen,
fcd varie huc atque illuc fefc circunfert. [Per pulpita) PertS'
bulas fccni . [Sic etiam fidibus uoces crcuercfeucris) Soni, mo
di infolentioresfiue numen .nam peius tetracordi erant cytha-
tcedi. Antea enim lyrafeptem chordas habuit cantum,port-
ca excogitata cft cythara. Siue aliter (creuere.) Cythara enim
monochordos fuit deinde paulatim dextra liuaque addentes
ponebant. Tragoedijs fatyra dicitur amata ,in quibus , falua
maieftatc gtauitaiis , iocos exercebant fecundum Cratini infti-
luiionem . Is enim primus Athenis Dionylia dum eflent, faty-
ricam fabulam induxit. Alia autem fatyra eii illa mordax, vc
Lucilii, Perfij, luucnalis. Hr autem fabulr fatynex dicun-
tur, uc TragicSj & Comice. [Tulit) Protulit. [Eloquium in-
foiitum) Infolicum eloquium , id eft nouam eloquentiam , hoc
cft inHacam , & non propriam . Sic & facundia elapfa eft in lo-
quacitatem , St faifta mtiofa , nunc enim coeperunt facunde elo-
qui , & amplius foiito . Facundia prreceps, cft iucunda eloquen-
tia. Vndefacundusfatuiucundus. Sed facundia prarceps , eft
qua: cum ingemi impetu fertur eloquentia, quanquam antea
necefiaria erac,& vnlis, cirea promiilionem futurorum coe-
pit furibunde, & Delphice fimilis elTe amifia moderatione.
[Viiliumquefagax,) ideft, inuentrix , gnara & diuina futu-
ri , (icut philofophia , qux ira futura prxuidec ficuc diuinaiio.
[Sortilegis) Sortes dantibus , per quas futura nofeuntut .
[Non difcrepuic fentencia Delphis,) Id eft,qus antea vti-
lis erae , talia ccepic dicere , qualia in templo Apollinis di-
cuntur.

1 Ibia non vt nunc orichalchovinifia,tubxque Aemula, fcd

• nn ...

I tenuis) Colligit priore tempore, certiore lege fcriptas ef
JL fe fabulas, q hoc fcculo . Nam nec tibia qu^ interije, tam
pretiofa erat, neque tam magna quam nunc eft, qu^ orichal-
co ornatur, quod fimillimum bradexaur^ eft. [Simplex fo-
ramine pauco) Terna enim tantummodo habuit antiqua tibia .
[Sic prifc5mocumquc,& luxuriam addidit arci) Motum nunc
geftiim dicit, [sic etiam fidibus voces creuere feueris) Ante
enimfeptemhabebac, excogitata poftea cychavaeft. [Et tulit
eloquium infolicum facundia pr^ceps) Vfus eft dicere qu^ pr^-
cepit eloquentia . [Vtiliumq. ftgax rerum , & diuina futuri for-
tilegisnondifcrepuit fententia Delphis) Ante enim fapientes

tet . intelligi,non ad modum repugno . Qijanquam diucrfa hn
die, ut ohm tibiarum gcncr.i in uiu habentur , quidam fupern'
inflamur, decem foraminibus ante,& poft connumerato eo etii
ubi exit flatus . Sed & hxdiiplices , quadam fimpliciter fuperne
inflatur in latum porrcAo foramine , mitem reddentes fonum
quxdam linguis prominentibus, duabus ueluci pennis qux ori '
imponuntur, atque hxc proxime ad tubam , clamofum fonicuu]
reddunt . Quxdam fuperne inflantur foramine angufto , ac ro.
tundo, inferne fex, aut feptem foraminibus. Sed dut^ mfld.
tiunisefthxc tibia, cUmofa,& a longo gratior fpatio. Sunt
euam cibi^ , quf traiifuerfe inflantur , quas ego puto fiftulas di.
ci ut hodic m bcllis Germania utitur, & Heluetij , quidam Ger.
mani Heluett js uulgo uocant . Verum quotufquifque hodie eft
quiinter fabuhim ac tibiam difctimen ullum nocit,aut apud
tir^cos inter cw\dy maoJ^iyyet} Ecquod Elin.hb.vij.cap.lvj. in-
quit , Filtulam Pan , Monaulam Mercurius , Obliquam tibiam
Midasin Phrygia', Gemmas tibias Marliasineadcm gente in-
ucnit , apud me nondum ita clarum eft , ut nthil halitem fi quis
exmediffefentiamnoftra xcate fcire velit. vt taceam dc prx-
centorijs , gemmis , vaftis , miiuinjs, thurarijs,fimplicibus,
Grxee monaulis /Egyptijs , Setranis , Gingrijs, Lidis, & fi qux
allia gentibus nominahabent,de quibus p-alFim mulii fcri-
bunc, fedpauci formas explicani . Sedillud (ocichalco)com.
meniatores in varus traxit fentencias. Potphyrion limilli-
tuum braiftexaurex putat, quvififtula ornetur, quod limilisve-
to puto, quam quod Badius inftrumentum facicex onchalcho.
Acron etiam ex Varrone oltendit tibiam olim quacuor fuiffe
foraminum . Gallia hodie tabulis veitur , & quxdam Italix
parces tribus inferne, & vno fuperne, Seddehis facis. Eft item
(vindia)avinciolcgendum,non(iunaa)a iungo. [Nondum
Ipiffa nimis complere fediiiaflatu) illud (nondum) Acron con«
iungit ad (vcilis) hoc eft fenfu. Nondum erat vtiiis tibia adfedi-
liapopuU complenda, cum Horatius ad (fpifla) retulerit hoc
fenili, Tibiailla tenuis, &fimplex foramine pauco vtiiis erat
ad complenda fcdilia nondum fpilTa nimis. [ JndoAus quid
enim fapcrecjliberquc laborum ) Poftquam ccepit elfe indo-
ftns populus (idem inquit) fine difl^erentia coeperunt effe om-
nia. Fortafte (dodlus) legendum . Nam alioquinonincclligo.
Sequentia etiam verba de tibicinibus , mutilafunt . Et quod,
liber, inquit, ramaciuili bello, quam ab extraneo, mihi dif-
plicet, placet autem quod Badius ait liber laborum, id cft paui-
lo ante foiutus a labore . Sic etiam fidibus voces eruere fcue*
ris) Acron hoc loco , neque fonum amodo aut numero refte
feparatum intellexit , cum foni fint phthongi, modi vero iropi,
quos noftra xtas tonos vocat , numeri vero fonorum metra,
Inter lyram vero , & cytharam innuit diferimen , fed obfcurc ,
Cum lyra wichordos cecrachordosque frequenter noftra xca-
ce etiam hexachordos infticuacur , Cythara vero vigintiqo»-
tuor chordis fere . Illud porro quod ait cytharam olim fuif-
fe monochordon , nufqtiam antea legi ,ncc puto elfe verum .
Monochotdon vero inftrumentum etiamnum hodie frequens
vificur.

lANVt

B hircum) Ob nome

iragoedix, & vctuHum
morem nam olim tra.

uiuiciii ii.iiri uiMu tra-
gicis audoribus veetj^O-jid eli hir
cusprxmium cantus propone*
batur.hxcTragcedix libero pa-
tri dtcatx. [Mox) Deinde cum
vidit TragcEitia non placete, nec
iocos habere . [Asreites Saty-
roi) Vctuftiftimx fuyrx genus
fola carminum varietate mixtu
eraivnde fibi nomen fumpfit.
eam pnmum tragici poetx nidu

Carmine qui tragico vilem certauit ob hircum.

Mox etiam agrelleis fatyros nudauit : & afper
Incolumi grauitate iocum tentauit.eo quod
Illecebris erat , & grata nouitate morandus
Spedatqr , funausq. facris , & potus , & exlex ,
Verum ita nfbres , ita commendare dicaces
Conueniet fatyros ; ita vertere feria ludo :

Nc , quicunque deus, quicunque adhibebitur heros,
K-egal. confpeaus in auro nuper , & oftuo ,

Migret in obfcuras humili fermone tabernas ;

«erotit.vbi liceret licenlim li-
fcuiire,necvt putant multi «

ftu tn gaudium finiebat , fcd P«
peiuiim rifum eleganti , ccni
coque modo habebat, vc ap

Euripidem. Her.empiiu a Si-
no, vei villicus, fieferuus mitti-
tur m agrum ad vineam f*’ '

dam.illeuiagnu [" 4,

pto liaone , eltes eraditat,e«q
lombLendas in nlbm hume

eis componat, tum vefatur.P^

net iujenies

V,onemm.ift«.forw «lUviita-
fl.edlralC,M^vle pro -ncnf.jpa

rJt-,optimum doltotom dclmit

alterum iVruum ^\ku agro pre #11
loruum arpicjcns , lubet ocvu«
poma ad fc ex irboribuB , a JFcr-
re,denirjue confurgens vicinum fl imen in habitationem in-
troducit , quod eunda delcuit. Varro Menippum imitatus , Sa-
tyras feriput. Cum m theatro agebantur Satyra;,fccija orna-
batur arboribus . rpeluncis , montibus , reliquisque agreltibut
rebus, nam in Trag®di)s , columnis, & falhgijsjignis , rega-
iibusque ornamentis, in Com®dijs , priuatis zdihcijs, & mi-
nianis prorpedibusquefeneftras habentibus, ad communium
aedificiorum imitationem fcenainftruebatur. [Nudauit) Ap-
peruitquodin Satyra mulca hunt libere, & dicuntur Uberius .
[Agrettes) Erane enim perfonar quzdam Sacyricie, vt Silenus,
& Satyrus , cum canus , tum barbarus . DionyCus , ludos edi-
tos feribit Romae, in quorum pompa chori SaryriUarum in Si-
IcnotumfpecietnagcreniurornatUi&amidu Satyrico. [Nu-
dauit) Nudos introduxit. [Satyros) Satyriam fcripfic fabulam.
[Tcntauiciocum) Satyram . [Grauieate) Tum carmine, tum
perfonis , faluacragidia , iocos fcriplic . [Speftator) Populus
quiconueniebaiadludos. [Illecebris) Nugis, ioci . [Nouita-
te) Noua omnia habent gratiam. [Fundusque facris) Qui iam
facrificauerat. [Bxlex) Quem nulla lege potes regere, id elt
qui facris, & rei feria operam dedit iam cupic voluptati ge-
Bioque mdulgerc. [Verum) Cumdixiflet Satyram fumpliffe
initiuma Tragadi3,dat legem quatenus, & quoufque difce-
dendum iic a grauitate. [Commendare) Laudare ,& feriptos
dare. [Rifores) Quod Satyri leues rideanrjferijs locos

niixtosh.ibeanc. [Dicaces) Qiii-malignis falibus hunc, & ilium
lacellunt, mordent, delatrant. [Seria) Tragoediam . [Lucio ,) id
eli, Satyra, ideU introducere cafdcm perlbnas in Tragcedia,
quas in Satyra. [Deus) Vt Silenus , Bacchus , Pan, & Semidei
heroe», vc Hercules .[Reguii auro nuper) in Trago: ,iia . [Ob-
fcuras tabernas) In com^diam. Tabernariae fabulr diceban-
tur apud Romanus , humilitate perfonarum , & argumentorum
fimilitudine comcedijs pares , didi quod priuats domus in
qua fcena figebatur, tabulis tegerentur. [Nubejs, & inania, )
ldeli,das perfonam Tragicam inComsdia-. [Humum,) Id
fll,coro®diam . [Effutire) Inepte , & imprudenter emittere li-
gnificat. Marcus Varro . euax nihil fignificare aiCjfed effuti-
tium efle verbum quoddam Cicero TuTcuUnarum quinto ,
Nec hoc fic agitur, vt ex tempore quafi effutite videatur. vn-
de Plautus in Truculento futatim dixit, ideff imprudenter, &
inconfulte . [Leuets) Vtputaex lambis omnibus , qui culpan-
tur inTragoedijs. Incitantur autem Tragcedia: Spondaico car
mine . vnde M. Tullius Pacuui) carmina in Tragoedia , quae
Teucer infcnbitur , fpondealia appellauit. [Moueri feftis )
Comparatio fumpea a matrona , qus ita corpus mouec , vt gra-
uitatem feruet. Macronis faltarc quibufdam diebus apud Ro-
manos licitum fuiffe illud indicat Saluffianum ,.Pfallere falta-
rc elegantius , quam necefle elt proba: . Erat matronis faltandi
cura ,red non curiofavfque ad artis perfedionem : vnde ell il-
lud HoratiJ ,

Doceri motus gaudet ionicos matura virgo .

Exeant Scipionis verba, qui qusriiur in ludum hiffrionum c6
uenire pueros virginesq. ingenuos, vt in vno ludo quingentos fe
vidiife teUetur . Salcaciunem autem Romanis fuiffe non indeco
ram,vel folus exemplo efl Appius Claudius, qui falius vfquc ad
fenei^utem fuit , & pro gloria habuit , quod inter collegas opti-
me falticatet. Scipio Africanus triumphale corpus fuum moue
batad numeros, qui & M.Tuliij scate inter Gabinium Cicero*
nisinimicum,& Marcum Cxcilium CrafTum diuicis filium ma^
gna concentio fuit quifnam melius faltarec . Orca ell fakaeio ab
illis cemporibui heroicis, & a Socrate , & Platone Chryfippoq.
probata, a Lacedemonijs celebrata lanquam ad bella vtitis,a Ro
manis ell in ipfis facris vfurpata. [Moueri) i.itafahetvt agra-
uicacc nondifcedac. lea Satyrai Tragcedianondifcedecomni
no.quxeiuseil filia .

jT^ Armmequi Tragico) Docet qiio mutata eff difciplina
I poetarum , nam primus Thefpis Tragcediam fcriplic .

[Vilcmcwtauitob hircum) Hircus fuitprsmjumTra-
gteJo . Viide& Trag^diadicfa eff enim Grsce, hircus ap

pellatur. Ille qui propter hircum fcripiit Tragica carmina , iplo
dcfcriplic qualiter l'e hibent agrelles Sacyn. [Mox etiam) Non
mulcu puli liie aliquo, cainune Satyros iiuluxit , qui nudi per-

142

gnnt. Nam docet vnde nat.i fic
baiyr.i,ex l ragredijv , fcilicct .
[Agreltes) Seiicio» , quia oina
carpant. Satyros enim polfca
eturn Sa yr.i adimixit i rug<t-
dix. Nudauit ai..-cm , quod li-
berius in ca dicantur ,& fiant pleraque. [Bt arpenncolumi gra
uitate) Carmini (imilis alper 1 'ragoedus , Ita admifcuit 10-
Cum ‘l iagedix.vt leuericatem feruarecincolumen, id eltqujm-
iii.scirct.‘iiper,liciocarus c(l Tragoedus per Satyram,vc non
amuccrccgr.muatem. Afpcr autem , fcucrus . Ethocadhabi-
lum rctulir,quiiproccriia quxdnm in Satyris dicuntur, & fi-
unt. [60 quod illecebris erat) Ideo admifcmc Tragedix Saty-
ram, vt per illecebras teneret fpeiffacorem . Antea non volu-
ptatis caurjiniirntt funi ludiifed religionis, id ell Idea Saty-
tamadmifcuicTrag^diXjquarpe^tacorgraca eracnouitace re-
cinendus, qui fpedacor veniebat polf facrificia iam pranfiis,
iam potatus. Illecebris autem, quia habet Satyra Illecebras,
qux iocum concinet , & rifum mouet , auditor volebat delega-
tiones nouicerfaftas audire. [Spedator) Populus videlicet ad
obferuanda facrificia, aut feriatus, & omnia negligenter acci-
piens , fecurus , Si fine lege . [Verum ita rifores) Debet mlfceri
Satyra Tragfdia, ut perfonis fuumdecus feruetur. [Rifores)
Satyri , aut quia nfum mouenc , .lut quia res rident humanas .
[Commendare,) scilicer fpeiSatoribus . Omnia enim quxdi-
cuntuf a poetis , ita debent dici , vt commendari videantur , id
ell libenter afpiciantur. Dicaces.autem , locofos ,& liberos ad
dicendum mordaces. [Ita vertere fetia ludo) Vidciicet cum
Satvra Trag^diam. [Ne quicunque deus quicunqut adhibe-
bitiirheros) Subaudi, in caiminetuo,o poeta. Ac ii diceret,il-
le qui debet ieribere de Dq» , ve! de regibus , non debet eos vi-
licaiminefcribcre. Confpcdus) Ccnrpiciia. [Migret inob*
fcuras humili fcimone ) Hoc decet , vt confonantia dicamuj .
[Inobicuras tabernas,) Id c(l in humilem modum , id ell non
humiliter loquatur. Tabernis autem, humilia cubilia fiue ca-
fas, Autdumfacis illum humilitatem vit.incemfacias internu-
bem c^lumque verfari. tffutire.hic emitrere , proprie au-
tem crtutire eff inepte loqui . Illum autem Trag^dum poetam,
quem non decent Icuiararo Satyrica fcribere decet, & fi fcci-
bic , temperare & Satyrorum , procacitati fatisfacere. Vr ma-
trona feltis diebus iulfa Paleare , cum quadam verecundia moue-
ci iubetur , ita satyra paullulum eriibc-rcete debet vfurpaca au-
«kontate. [Vifefiismatrona moueri iulfa diebus) Sunt enim
quxdam facra quibus faltant macronx,ficut in facris Martia
deorum. [Proicruis) Aut quia vicia notant, aut Itudencrifui .
N.im & ipfd Tragfdia paulium pudibunda debet effc , qux
{nifcer.cur Satyris. Vel interit paullulum non paulium pudi-
bunda.

Armine qui tragico uilemcertauit ob hircum) Circa
hunc enim Tragxdiarum feriptores apud antiquos con-
> tendebant, & Tragxdia inde appellata eff. [Vt mox
etiam agrelles Satyros nudauit) Hoceft , Satyrica expetunt
fcribere , vt Pomponinus A thlantem , vel Sifyphon , vel Ariad-
nein .

P Erfitit in inflituto fuo poeta , & monet, vt verba rebus, &
perfonis quadrent . Eli autem duplex intclledus primo-
rum uerborum , eo quod in aliquando auget, vt fic inor-
nat? , id ell ualde ornata. Aliquando negat, ut impotens , id
elr non potens . & inornata , id elt non ornac.'i. Pnmo modo
ficinterpretmtur, Ego 6 Pifones feriptor, id eft qui volam
fcribere non amabo folum nomina ueeba Satyrorum inornata,
& duminancia , id eff habentia propriam fignificacionem , fed
inornata , verumetiam fupple uolam ad proprietatem, & orna*
tum accedere. Secundo modo fic exponunt. O Pifones ego
feriptor, id ell qui volam fcribere, non amabo folum nomina
inornata , id ell valde ornata , Sc proprie fignificancia , & domi-
nanxia , & plufquam fui iuris ett imporcantia ,vc virtus ^nex ,
id cll/Eneas, fedqux,ideft quoque verba Satyrorum, id ell
SatytographorumjhoceR; non ero concentus in altera parte
orationis , qiix per nomina fignificatur , fcrualTc decorum , nifi
etiam in verbis, ideff reliqua parte obrerueeur. Mthi autem
ita interpretari placet, ut nomina & uerba fingu]x,id ell par-
tes orationis jfintinornaca, id eft non ornata quia in Satyra,
qiixorn.itum verborum refugit. Sunc enim Satyri agreftei'
Dei, vnde iliis fermo rufticanus competit . veruiuamen crunj
verba dominantia, id ell clccla,quantumadfenteiuiaR in qui-
bui vim habent. Nec lamen fatis eft conucnieniia habere no-
mina

ARS PO ETICA.

A iic dum vitat humum , nubcis , & inania capret ,
Llfiitirc leucis indigna tragoidia vci lus :

V c fcllis matrona moueri iulVa diebus s
Intererit fatyris p.tulum pudibunda protcruis .

PO R.

ASCBN.

» non c-olccipwr,iJt« qui vo)iinftnl>cic Satyras

.rr , iJ rlUon cSnabor.diftenr fic colon T«gico , td eft a Tra-

RojJisi.rcilicct lic effugere fubhmuatem Tragad.* , vt nitui
Sitcriu an D.iuus feruus loquatur , an Pythias audax . ^

merarueffecu lucrata, id cll poftquim lucrata eft, talentum,
iddttale pondus pccuriis. Simone, idclt dommofuo emun-
fto.ide/deiufo.vel fubfpemmcliUs P"“?:

co . lic apud Tercn. Emunxi argento fenem . Neque “^en de
Pvthia Terentius loquitur, fed de ea , qusapud I^cil. a domino
per adunas talentum accepit quafi dicat, & fi

elt feruus, & Pythias lucrata talentum csDida ancilla, & «ca in

qualitatem multum conueniunt , tamen quiain fexu difierunt ,
luerent multum Dauus ne loqu.icur , an audax Pythias , an M-
Jenus curtos, &famulus alumni. i.a fcnutriti Deus videlicet Li-
beri fcu Bacchi, hoc ert quamuis fit petulans feruus , & petulans
ancilla, non tamen ad petulancianj Sileni, qui curtos, & nutritor
ert Liberi, feu Bacchi peruenient. Ego fequarcarmen fiftum.i.
quod ego fingam . ex noto , id ert fecundum fimilitudinem car-
minis approbati, & mihi noti, hoc elt ego argumenta Satyri-
ca ex Tragadijs notis contingam. vel ica fingam carmen, &
ita Coroadiam ex notis rebus , vt quis cxirtimet fc imitari
poffe, laboret autem cum aggrcffusfucrit. Nam virtutis elt
ita Icribere Commdiam, vt imitatio cius facilis videatur, Sc
exe:utio difficilis fit. Quisenimncrcitmodumlicigandi quo-
modo obiurgat p-iter filium , adolcfccns irafeitur meretrici , &
alia humfmodi ? Ordo igitur elt . Ego fic fequac carmen filium
ex noto,id elt fic faciam carmen fiftitium ex re nota , vt qiiiuis,
id ert qmlibec, vel potius quicunque, fperet fibi idem,id elt
fpem habeat idem poffe facete , fudec, fcilicet pra: labore , Si la-
boret multum, aulus, id ert conatus facere idem, laboret fru-
rtr3,id ert in vanum . unde acclamat tantum , id elt tantum , pol-
let , id ert valet feries , id ert aptus ordo , & difpofitio qus ceco-
nomia dicitur, quiE pro & , iunftura ,id elt fubtilis compoficio
verborum, tantum honoris , id elt vcnullatis , & leporis , ac»
cedit, id elt adijcitur,fumptis,idelliis qux fumuntur,de me

dio , id elt de rebus omnibus propofitis , 8c commiin:i.
ni,idcrtdijfiluertres.afando difti.dcdufti filuis id ft
uis dufti in theatrum , caucant me iudice , id cll meoiud^ *
iuuenentur , id cft iuucnilitcr loquantur, vnquam, id ell

tempore vctfibus nimium teneris , id cft nimis blandam
tiam habentibus , quia Faunorum , id cll Satyrorum eii m"' j”'
!,velut,id elt Gcuti fup.iuucnilitcr loquuntur , innati iriu°'”'
tinmediisciuitatibus.auchoniinurn conueririr..!... .

crtinmedijsciuitatibus,authoniinum conucnticuiis

a aa ■«« JT </aa.nin Cr\rf\ Vir.r—

.i.quafijforcnfes, id elt in foro vcrfati , hoc elt ne nimium vc^*
nos mores alfumant , aut ne erepent , id elt per crepitum prof*'

ranc , verba immunda , id ert obfeoena , & nimium lubnca^ q
pro, id cll ignominiofa , id elt ignominiam , & contemptum p
tientia . quoniam pro quia fup.ij. quibus ert equus , id ell cou*'
tes hoc ert qui funt de ordine equellri,* pater, id ell qui fuifi dj

ordine pairicio,hoc cll fenatores . vel ij quibus ert pater, id Libo
fi ingenui , qui fub patre funr,& res, id elt diuitcs , vel reipubii,
cc gubernatores , offenduntur fi quid obfccene dicatur , ne
pro Si fi emptor ciceris frafti , id ell pirti , aut emptor nu.
cis , id ert vellis popellus , qui aut cicere , aut nucibus viuit ‘
probat , id ert approbat huiufmodi compofitionem , non ta'
men i] quibus elt equus , & pater , & res accipiunt , id ell li.
benter capiunt , aut donant, id ert numerant compofiiorem
coronam , id ert brauio,vel prxmio pro laude certantium , quj.
fi dicat non quod vulgo, fed quod pencis placeat faciendum
effe .

Regula autem ert.

Non fatis ert in Satyris obferuare vocabula illis apta , quK
fint inornata , id ert fubrurticana quidem , & minus culta , fed in
pondere fentenciarum dominantia .Verum annitendum elt, vt
perfonis quadrent , quia aliter feruus, quam ancilla. & alitet
Satyrus , quam homo loquetur, Neque vero Fauni ac Satyri,
qui dij filuertres funt fic loquentur , vt in vrbibus nati , aut con-
uerlati videantur, nec tamen tam obfcoenejvel pudici aures
non ferant , fed in re e medio fumpta , id ert ad libitum excogi-
ta, tale feruabicur temperamentum, talisque iunftura,vc facilis
quidem videatur, fed difficillima fic imitatio.

T On ego inornata,) Id
j ert,non putabo me Sacy-
1 rographum probum, fi
rulticis cantum verbis, & proca-
cibus proprijsq. fuerim vfusjtan
lumq. difccflerim aTraga-dia,
veopus Comcediifimile edide-
rim , fed fi finxero aptos Satyros
ex rebus notis, id elt ex argu-
mentis Tragcediarum , & Co-
ma-diarum , quam rem , licet
multi line putaturi facilem, ni-
hilominus fi aggredi voluerint,
fudabunr multum , & forcaffe
rei difficultate deterrebuntur.
[Amabo) Nonfedabor ve ama
lores. [Inornata )Ruftiea , fic
adcica de filuis . [Verba domi-
nantia) Fropria non translata,
qux nullo portis alio verbo me-
lius exprimere, ne verecundii
fubiacenc.vc,

Dic mihi fimpliciter ; comoe-
dijs,& cycharoedi^

Fabula quid priftet, carius vt futuant ,

[Tragico colori) Charafteri & perfoni Tragici, id ert non can
tum a Tragcedia difccdat, & in Comadiam dilabatur , [Alum-
ni) Bacchi a fe nutriti . [Noto) Ex nota maceria, ex notis re-
bus , neque magni faciam , fi argumentum feiuentiique aliun-
de fine quifiti,& noti dummodo ordo , & compofitio polleat.
[Sudet) Ex labore. [Laboret) Exagitetur, crucietur%]eum
& openm perdat . [Pollet) Sibi vendicat . [Serias) Ordo, difpo
Inio . [lundura) Decens tiruftura verborum , & connexio
[Sumptis) Vetbis, fcilicet de medio, id ert de communi &no-
ta materia. [Honons)Gratii venullacis, & dignitatis. fSil-
U 11 dedudi) Caueant, inquit , Satyram fcribente 5 ,nc Fauni in-
trodudi , qui rutt.ci , & filucllres elf. debent nimium loquan-
eleganter. & ciuiliier, hlciuinncque vrbanc , quoniam fpp
flatores non cirem laturi . fed pectam exploderent . IdSX)

Non ego inornata, & dominantia nomina folum,
Verbaq. , Pifones , faiyrorum feriptor amabo :

Nec fic enitar tragico differre colori ;

V t nihil interfit dauus ne loquatur , an audax
Pithias , emundo lucrata Simone talentum :

An cuftos, famulusq. dei filenus alumni .

Ex noto fidum carmen fequar ; vt fibi quiuis
Speret idem : fudet multum , fruftraq. laboret
A ufus idem . tantum feries , iunduraq. pollet :
Tantum de medio fumptis accedit honoris •

Siluis dedudi caueant me iudice Fauni j
Ne velut innati triuijs, ac pene forenfes ,

Aut nimium teneris iuuenentur verfjbus vnquam :
Aut immunda erepent , ignominiofaq. dida .
Offenduntur eniro,quibus eft equus, & pater, & rex :
Nec , fi quid fridi ciceris probat , & nucis emptor ^
Aequis accipiunt animis; donantue corona. *

Adcici in vrbem,& in theatrum ,
Si Satyram . [Siluis) E filuis, qff
filuicolxfint facyri . vel filuis, e
fcena qui arboribus ornabatur
inrtarfilui. [Me iudice) Quan»
tum valeam iudicare. [In irt-
uijs) In quibus funt nugf,& di-
cuntur vrbani ioci [Forenfes)
Quim foro verrantur,qui ha-
bent iocos , & mordacia difla ,
fcommata,&diftcria. [luuenen
tur) Lafeiuiant. [Teneti8)De-
licioGs, mollibus, fuauibus, deli-
catis . [Crepent) Diuiis Hiero-
nymus ait cum Antonius iret ad
pjulumhercmitatTjOccurrifieil
li Faunum , qui magis frendebat
quam diceret . [Crepent,) !d ert
loauentes crepitum edant. Im-
‘ ‘ iLati-

munda) Non propria,
na. [Ignomiiiioia) Lontome-
liofa. [Equus) Equelirisordo.
[Pater) Patrij. [Res,) Ideft cen

fusvtaffidui foroadeflent. Clodius legem tiilic,ne cenlores ^
quenquam cquellri ordine «quo priuareni-,ni(i accofatus fuiF
fer, id ert omnes nubiles ,& diu ites . [Offendoncui) Qjii-1 plu5
habent iudici . [Frifti ciceris) In theatro vendebatur cicer, &
friftanux. Vnde Martialis . Vendit qui madidom cicer corona,
[Friflum) A frigo verbum dt , quod torreo fignificat , & fran* ;j5y»i
go . Plautus in Baechidibus , tam friftum illum redd,im , /,il»

hiftum elt cicer . & in Pcenu!o,p3pauer triticum , & friflas
ces . Pro emptore autem ciceris, & nucis.accipitur plebs illa 'O'
fima.qux erat in gradibus inferioribus . [Et fi) Etium fi l^u i
plebs dofti, & feueri non probant, & ingenioli. [Probat,)
elt,fi plebs piaufum dat . rr- kO

N On ego inornata)Non tantumodoruftiMiS^

ba quiro in Satyrisjfed er decus perfonarnm . .

ta)Vt rurtica & vilia, vt cft dicere peftihtarc, aut •

ci vocant , . [Et dominantia nomina) Propria ligwi

ARS P O

T>(,m|nimiapnim nomina Tunt, I i proprijs vocabulli nun-
cupawur,vtlnbnco1.»pai;in.u IU-l aiitrm mni adeo propria
f»nc , vt .Virtus me frei>it"Ai,i»c.r,tjuul clt mii ipfc ;^*lne.is! ? Sen-
jiis, £[;'■» . inquit, iimi rol.i verba amo , qu.iiulo l‘.uyr.isfciibo ,
qua:funt inornata ac dominantia ,ideUpaullo hoi rnJiora, &
jpli Jatyris congrua . Dominantia autem , qua: nouit.ue intla-
(tomsairunipca Tua tantum audoritate nitantur, fed etiam ea
qur habent ornatum aliquem, & non omnino fua auctorita-
te cxcufcnt rudem fermonem. [Satyrorum) Pro Satyrogra-
phefrum. [Neclic enitar Tragico differre colori) Non cantum
tentabo prolongari aTragico metro, ve in meis feriptis non
diferie interponam perConasloquentes Saryricam fabulam hc
ait oportere feribi , vt Iit inter feueritatcm T ragoedi® , & leni-
tatem Comoedis medio temperamento Sguraca , id elf noniic
volo elfe differentiam inter Satyricum,&Tragicumvc in mo-
ribus nulla (it differentia, vt eodem modo feruetsrates Sacy*
heus, quemadmodum Tragicus, id elt neche volo difcrepare
Satyram a Tragosdia , vt perfona non habeat decus Tuum .
Dauus induxit hic comicam perfonamcum de Satyris loque-
retur. [Audax Pythias) Quseff aufa eludere dominum fuum
non dicit de Pythia Terenciana^Ted apudLucilium inducitur
Trageediographum, ancilla per alfutias accipere argentum a
domino . nam fefellit dominum, & accepit ab eo argentum , vel
talentum . hsc eadem raeretricuUtapax Thais, qus lucrum fa
Clt. [fimunSo) Delufo,vt£munxi fenem argento .[Anguttos)
dicendo (cuftos) grauiorem petfonam offendit . [Dei) Liberi ,
quem ipfe nucriuic. [Ex noto fiftum carmen fcquar) Argu-
-xnenca Satyrica exTragoedijs notis confingam, ideft fingam
carmen quod ex nota poifit clfe materia, id eff ita fingo carmen,
ficuaCoracediam ex notis rebus , vti quiuis exiltimetfc imita-
ti polle, laboret autem cum aggreffus fuerit . Nam uirtus eff
ita Icnbere ComGediam,vc imitationi facilis videatur, & exeeu-
tionidifficilis. Quis enim nefeit modum litigandi quomodo
objurgant pacer filium, adolcfcens irafciturmerctrici , & alia
4ioiufmodi.[Aurus idem, tantum feries) Ordo rerum diutfio
operis . Ordo verborum, oeconomia , compotitio , verborum ,
id eff tantumvaletordo , &compofitio,vc eas difficile fit imi-
tari . [Tantum de medio fumptis accedit honoris , ) Id eff re-
bus qus aptsfunc Comoedis . Nam de medio , hoc eff denoto
fumptiB fccibuntur . Aut fumptis de medio, id eff de his qua; no
ca fune fenlibiis feu verbis, aut ex ferle , & iundura verborum .
[Siluis dedudi) Aliud priceptum, aut iudicium nottrum ca-
ueac,auc iiidice me , ideff poetsdedudi filuis timebunt iudi-
cium noffrum, ita fumus optimus iudex. Dedudi autem filuis
■ ideo dixit , quia (olent Poeta difeere in filuis, & agere , hoc eff ,
in Helicone, & in alijs (imilibus locis . Timebunt ergone vi-
deantur non vti poeticis verbis ne illos vituperem , quafi vten-
tes Forenfi oratione . [Ne ueluc) Aliud praeceptum , id eff non
debere jocati in poemate , vt nati in cnuijs , vel m foro uidean-
cur . Hoc eff habeat modum iocus eorum,id eff ne fint, nimium
delicati, fed habeat feuericatis aliquid carmen illorum . [Aut im
munda erepent , ) Id eff non propria, non Latina, fed immunda ,
& ignominiofa HarciTe' oM/Tc'.Neceire eff enim vt immunda igno
miniam trahant . [Offenduntur enim quibus eff equus & pater,
& res) Equeffris ordinis dignitas fenatoria , vnde patres confcri
pti fune . Res autem aut ccnrus,& patrimonium, per hoc hone-
ftiores,& dodi .

POR* T On ego inornata, & dominantia nomina folum) Inor
n3capropriefignificanciadominancianomina,qu^j{>*
X ^ prijs uocabulis nuncupantur, vtlibci,capfapagina.
HfC autem no propria funt,uc uirens me fregit ^nex.i.^neas .
[Offenduntur enim quibus honeff us equus, & pacer , & res,) Id
eff equites Romani, quibus honeff us cenfus eff proprietate uer-
borum deledantur,

^ *TErbaq.Pifones Satyrorum feriptor amabo) Satyrorum
*' * \ / pro Satyrographorum idem exponit, quod fi eff, ego ma

V . lim Satyrorum pro Satyram didam mtelligerc.bis enim
antea incclli gi poteff a poeta poficum,& feriptor Satyrarum con
iungere,Alij tamen uerba Satyrorum connedunc . [Siluis dedu
di caueanc me iudice. Fauni) Vix alibi tam ridicula dixit Acron
atque hoc loco.fed ab impoffo ce aliqua adfutapueo. Idcoque
non refellenda diximus .

Ascbn, Edit principaliter ad iambici trimetri rationem, often-

Umbm* |'V dens eius Romanos non facis obferuancesfuifTecohor-
t V. tansq. Pifones.uc exeplaria Gr^ca inrpicianc,&dicir,Syl
laba longa fubieda.i.poffpolita breut uocatur Iambus , appoli-
tocie pes cicus.id eff ucIox,& rapidus, unde, id eff a qua cderica-

IL T I C A. 14J

te , iullit , id eff voluit , nomen accrefeere , id eff dari , iambrii
(upplc vcilibus , tiinicin», id clt irium inularum, cum, id eff
quainuis,iple pes redderet in lingulis vcriihus dum Icandun-
tur , tciios irtus , id clt lex rcpcrculiioncs dignorum , exiUr iis
limilis,id clt vnilormislibi, primus, id eff a principio, ad ex-
tremum, idcUvIque ad liiicin.fedpridcm,idclla inulto tem-
pore. iiuti ica, id clt talis , id eff non vbique poluus , fed vt iplc
tficdus tardior , & grauior pautlo veniret ad .lurcs, id clt perci-
peretur auribus recepit iniura paterna, id clt in loca libi a pa-
tribus, id clt pnmis conditoribus derclida,Spondeos,ideff pe-
des illos Itabiies , id eff tardiores, & cuneatiores, exilicns com-
modus ,id eff libenter locum fuum accommodans, & patiens,
id elt patienter terens locum fuum vfurpari.lic tamen ve non
cederet, ideitdircederei,focialiter,id eff iure confoliditatis,
dclecundafede,&quarta,td eff de locis paribus. Nam in fex-
10 quoque frequens clt immo(vt quidam volunt) neceflarius,
vnde in Pctfio,Pegalcium mellosautncdtar.nonmeloslcgen-
dumquidamvoluni. Is videlicet iambus, apparet rarus in tri*
metris . Acci,ideff Accij, & Enni, id eff Ennij, nobilibus, id
eff quamuis multum notis, & multum laudatis. Sequentes bi-
fariam explicantur , nam quidam legunt Magno cum pondere .
quidam Magno quod pondere, priores fic explicare polliint.
Et his pes praccermillus fupple premit , id eff damnat , & depri-
mit, turpi crimine , id eff infami nota , aut opera; , id eff opera-
tionis liue operantis, nimis celeris, id eff feffinantis,auc car
tentis, cura, id eff diligentia, auc artis ignorat^ . Prxmtt inquam
verfus miflbs infcenam,id eff ad fpcdtacula hominis exhibi-
tos,cum magno pondere, id eff cum maxima multitudine, hoc
effli qui fane multos verfus compofucrm: , & iambici ratione
non leruauermc , deprimerentur, & notabuntur uitio nimi^
ceJentaiis,aut negligcncije, aut ignorantis, ficut Ennius, & Ac-
cius notati lunt. Sil quis autem dicat nobiles elle iliorum uer-
fus,& a multis laudatos, & iccirco non debere damnari, tefpon-
det poeta , Non quibus , id eff quilibet , iudex , id eff uolens de
poematis ludicareuidet fupple mentem, id eff cognofeit Poe-
mata immodulata, id eff non fuis modulis conliantia . Et (i fup.
uenia indigna , id eff qua: non deberet dari , eff data poetis Ro-
manis,ne,id eff ante ego uager, id eff fine ratione pedum . & le-
ge carminis huc liluc percurram, & feribam licenter, id eff licen-
tiofef quali dicat minime. An fupple potius ego tutus, id eft
proteftus arte mea,& cautusjid eff canens , &circunfpeftus in-
tra Ipem iienix,id eff quamuis lim in fpe uenix mihi dandx , pu-
tem , id eff rear , omnes fupple homines uifuros fupple effemea
peccata , id eff uitia,& errores ? quali dicat mulco potius . Poffe
nores ut Bonfinis , qui quod legunt , fenfum fic colligunt , Ne ,
ideff an iccirco, quod, id eff quia, non quiuis,idett non qui-
cunque iudex,videt immodulata Poemata prsmii , id eff depri-
mit, dcdamnacverfusmilfos in fcenam, id eff fub aures populi
in theatrum, magno pondere, id effin magna mole, auc graui
fupercilio , non inquam premiterimine turpi operae nimium
celcris,& carentis cura , & fup. quod venia indigna , id eff quam
non meruerunt quia mediocribus elfe poetis . Non Dij,non
homines , non conceffete columna , eff data poetis Romanis,
ideff an ideo quod quidam diUimulanc, ego uager . & fcribam
licenter ? an ego iutus,& intra fpem venis jfcihcet dandae, cau-
tus, id eff mihi cauens & prolpiciens non nimis de uenia danda
fecurus . putem omnis, fcilicet mortales , vifuros mea peccata ?
quali dicat multa potius faciam hoc pofferius quam illud prius.
In hoc ordine folum offendit , quod quiuis per quicunque ex-
ponitur, pro quo malim legere quifquis ,& certe nili legatur
quifquis, aut quiuis exponatur per quicunque non uidec,red
videns locum haberc[,& tamen lex metri id non admittit. De-
nique , id eff & ut breuiter , quod uolo , dicam vitaui, id eff po'
namus, & vitaui culpa,id eff quod a nemine culper, tamen fupple
non merui laudem , id eff non debeo laudari nifi fic vitia uita-
ucro , ut & artem feruaucro . Et quia nimia venia Romanis
Poetis data eff , uos 6 Pifones uerfate,id eft frequenter uoluite
exemplaria Gr£ca,id eff libros Grscorum poetarum manu no-
durna,& diurna, ideff tam noftu quam interdiu. At, id eff
fedfortedicctisjucffnproauijid eff maiores, & antiquilTimi
Romani, laudauet'e,ideff laudauerunc nunc, numeros, ideff
bonos uerfus, & bene numeratos, feu bonos modulos uerbo-
rum,id eff facetias, urbanitates, & uenuffaies fententiarum Plau
iinos , id eff ipfius Plauti poetae. Refpondet Poeta Mirati
inquam funt utrunque,td eff & numeros , & fales, nimium pa-
tienter, id eff cum nimia patientia, quia debebant caffigare quos
laudauerunc , ne, id eff uc non dicam ftultejd eff quod ffulcu mi-

Teretim
nttr» et
Jiat
iambici
ytrfta
genera
Manms
tri

Dimetri

Trime»

Hexame

iri

Sfadtut
•» fecSdo
& ^841’
to loco
Stxtut
eafi»
CraearS
S liUra
Iambici

H O R

„,i r,mt , quo J liem polTemus . Ii

do.tgoK.osPifontsftm,uslcponctr,id.lir>pJ«r'.'"“'“
„um l®pplcd.aom , id tll ruUicun, , &

.d eu . .«alb , S: fuau, . fiue e.ba.m vetbo . & " “'“f
tnus.iJelleall de cognoliinius .folium legicimum.ld cll legi

cjriiiuiiicoiiuciiieMem.ealiemus.dico.digins.iliilbusroen-

fotam deprehendimus , & aure, id ell ludicio d"'""" ' ‘1“°
nor moduUos.bonamrjae earminu venam dijudicamus . bolerit
enim qui menluras carminum dillinguetc difcunj . eas digim
dienofcere , quibus numerum dcpvchcndunc, auribus autem
concentum s modulos. Quia hoc loco de Iambico carmine,
quo Comici,& Tragici fere utuntur, dicere polliciti fumus , al-
feremus m medium pauca ex Prifeiano grammatico . cuius ver-
ba fune huiufmodi in craftacu de Comicis verfibus cum non lo-
lum Terentius , fed Plautus ctiam,6nriiu$, Acciusque , & Ne-
mus, atque Pacuuius,Turpiliusque,& omnes tam Tragoe-
dis, quamComoedis Latins veteris feriptores, eodem metri
modo 1 imbici funt vfi , vt in omnibus locis indifFerenter pone-
rent quinque pedes, id ell Iambum, vel Anapeltum, vel £)a£ly-
Juin,vel i>pondeum,abfque poltrcmo loco , in quo vel Iambum ,
vel Pynhichium omnino pofuiircinueniuntur, miror quofdam

v.’l abnegare cffein Tereiitq Comcedijs metra , vel ea quafi ar-
cana quidam, & ab omnibus doftis femoca fibi foIiseUecogni
taconhrmare. Quodvtveiimpcritis, vel arrogantis vicium
effugiamus , breuiier de fopr.idi(Sis metris auftorum expona-
mus , Oi vecuitiflimorum tcltimonij etiam metrorum, veifu-
umque3pproL'acionibusvcentcs. Sciendum igitur, quod Iam-
bici verius vel monomecri funtex duobus pedibus limplicibus
comunfti vtl dimetri ex quatuor vd trimetri ex fex , vel tetra-
metri ex odo. Nam pentrameiri ex decem, & hexametri ex
duodecim rarifiimeinueniuni . Ergo trimetris, & tettamccris
frequenter vcuntur Comici , alijs vero raro, & in medio difper-
lis proaunciacionis thychmicx caufa, & diliindioms . Ideo
autem Spondeum vel Daftylum in fecundo, vel quatto loco po-
fuerunc, quod inuenerunc etiam apud Grzcos Comicos vetu-
iiiiiimos quimuis tamen raro, lieri hoc idem . Solent autem
Latini in multis initium aliquid accipientes aGrxeis ab angu-
Itoin effuium licentis fpatium hoc dilatare , quomodo fece-
runt in (exeo cafu fecundum vetuftiflimos Gricorum gramma-
ticos . Sextum enim cafum illi dicebant emechen, elsc*
fethen, %3v ethen,ideftame,ate,afequsin omnibus cafi-
bus feruare magillri Latini . S quoque curo rariflime neceffita
te carminis vim confonancis amittat .npud Grarcos , Latini ta*
men cum licentia & maxime vecuhillimi fubtrahunc eam in

ATII

metris frequenter. Sunt tamen qui altitudinis caufa •

pompalitatis , qua: Itylo elocutionis conuenic Latmi ^
dum dicant . H«c autem frequentia Dadyli, vel Soon,5
ut pene dilfoluta, & pedcltri (imillima cifc uideatur n r
rum fecmocmatio .hxc Pnfcianus, & reliqua
lur. Q^i ergo decorum Iambici trimetri feruate vole7^'*“'‘'
auctoris nottri prxeeptum aucomnibus inloci» Iainb'’''^’‘‘*
nat, & faciat Iambicum carmen fcquciKi epodo . licut lo? ii*^
ta ciim dicit , Mata folma nauis exit alite terens olentem m®
uium. Epodos autem dicunt verfus quolibet metro fen
8t fequences claufulas habentes, quales funt Horacij . m qu^l* *
fingulis vcrlibus finguix claufulx adijciuntur . Aut m fecund
& quarto loco Spondeum recipiant . Veruntamen apud Tr*^*^*
cos recipit Dadylum,&Ttibrachum locis omnibus pr*c^**
quam nouiflimo , qui Spondeus ell . Anapiftum tantum loc '
imparibus. Sed (uc Pnfcianus docet) neque Comici, nequ*
Tragici Latini eam legem /eruant, imino frequenter «tme*
fuum lambo vel Pyrrhichio claudunt, vc poeta cum pricnum aid
mum ad fcribendum appulit. Cuius menfura elt . poe. um
bus.ca cum. Iambus, primani. Dadylus.mad feri. Spoiil
deus . ben ad . Spondeus . pulu . Pyrrhichius . mde patet quani
frequens lic in Comadqs literarum confumptio per vocales
fequences.

Regula autem ell ,

Verfus Iambicus ab Iambo, qui quod ex bteui,& longa con-
flit pes Clius acprxceps elt denommacus,oiim fex Iambus con.
flabat . fed trimeter , id elt ttium menlurarum efl didus , ^ bini
Iambi propter celeritatem lingulas duntaxat menfuras facetet.
nunc vero vc grauior fieret locis impaiibus Spondeum recipitj
nec tamen a fecundo , aut quarto recedit, quanquam m trime,
ttis Acci) , Ik Bnmjraroconfpicicur. Veruntamen ex hoc /olo
pede ucl decenter po/ito,ucl prxtermiHo ludicare poli umus, aut
diligentiam, autnegligenciam fcnbentis. Sed non omnes co-
gnofcuntaruficium carminis, & Romanis Poetis datur nimia
venia , ac permittitur licencm . ob quam tamen diligens poeta
non lecordius ager, fed Grxeorum exempla nodu , diuqueuer»
fabit, ncc P!auti,aut alterius Poetx Latini falibusexeinphimlu
met, quia minus diligentes aditlis offenduntur . Sic quidtm
fecundum priorem lectionem, & conlirudlionem . fecundum po
flenorem autem fic. Et licet non quicunque uidet poemata
immodulata , id elinon habentia modulos , & pedes lultos , de-
primat ca licet Romanis pc.ecis deiurnimia venia, non conti-
nuo uagari . nec Romanos , fed Grxeos nobis imitandos pro-
ponere docet.

lANVS £^Y!laHalongabreoi)F3huTs
^^ihc-dcrales iambico verfu c5
i^lianc,qu6d (ii orationi (i-
millimus , quonia verba melius
in fyjiabas longas finiunt, & ca-
dunnnec dici potefl quam aptif-
iimus fit Iambicus in ijs qusde-
milTo ac humili fermone dicun-
tur. Sed Iambicorum non ea-
dem omnium efl ratio , fune e-
nimvel monometri ,vcl dime-
tri, vel trimetri , vel tetrametri ,
nam pentametros , & hexame-
tros rariflime efl inuenire tri-
metris, &tetramctris frequen-
ter vruntur Comici.Gratcis ma-
gna cura Iambi fuit. Latinive-
icns Comoedis feriptores fc-
qui voluerunt, prologos, & prj-
marum fcenarum aflus trime-
tris comprehenderunt , deinde
tetrametros fubdideriinr,poHea
vari.sriinr. Vnde puT.iuic anti-
quitas , Latmorum Comcedias
longe plus habituras gratis, fi
. infra trimetros conflitiffent ,
[Pes cituv) Vnde prspes a Te-
rentiano diflus.& Aufonius ve-
lociorem Ifinho^ figtttis vo-
cat. [Vnde) 6x qua celerirate.
[Irimetns) Licet enim fena-

SylJaba longa brcuiTubie^la , vocatur Iambus,
Pes citus ; vnde etiam trimetris accrefccre iufsit
Nomen iambeis ; cum fenos redderet iftus ,
Primus ad extremum fimilisfibi . non ita pridem
Tardior vt paullo, grauiorque veniret ad aureis;
Spondeos Pabileis in iura paterna recepit
Commodus , & patiens ; non vt de fede fecunda
Cederet , aut quarta focialiter . hic & in Acci
Nobilibus trimetris apparet ratus , & £nni.

J n fcenam miffbs magno jf cum pondere verfus ,
Aut opers celeris nimium , curaque carentis,

A ut ignoratae premit artis crimine turpi .

Non quiuis videt immodulata poemata iudex ;
£tdata R omanis venia eft indigna poetis.
Iccirco ne vager ? feribamque Iiccnrer ? an omneis
Vifuros peccata putem mea ? tutus , & intra
Spem venia: cautus , vitaui denique culpam ;

Non laudem merui . vos exemplaria Grxea
Nofturna verfate manu , verfate diurna .

At noftri proaui Plautinos & numeros , &
Laudauerefaleis, nimium patienter vtrunque,
Nedicam ftulte , mirati : fi modo ego , & vos
Scimus inurbanum lepido feponere didlo .
Legitimumque fanum digitis callemus, & aure .

rius fitvcrrus,quod fex pcdfs ca
piat, tamen quia ccr feritor, hinc
trimecnsdicitur,

Scandendo binos quod pedes
comungtinus.

Idqueob Iambi fit celeritatem.
[ Accrefccre ) Addere . [Idus)
Sex pedes. [Primus ,) Scilicet
verfus lambicu5.[Similis) Q_uo
niam omnes lambi erant, alif-
f ius opis non , egens , id elt nul-
lum admi/Cens pcdfi» nili lani'
bum . [Pridem) Paullo ame.
[Non)VtcafpK variari. [Gr.v
inor) Vt rr.oucrct populum , ut
/ua grauiiatedelfCiarct. [Stabi-
les) Contra Iambici cderita*

tfm-[Aures)Spedatorum.[Sta

biles) Ponderoibs. [Jniura ^3^
terna,) Id*-'! locis imparibus .
nam impar cego numerus mas,
parfcemina nuncupatur. Aritb-
roetici imparem numerum pa-
tris, & parem mitris nornme

venerantur, vnde monas foluffl

numerorum feminarium, men-
furanim , incrcmcntorumquc
raufa lupiterdicitur . licet
imem , concordiam, pietatem »
imicitiaqueabj vocent di«v
ro luno perhibetur,

ARS P O

icmofiadfrn prima toniunftio fit,conror«ium^uc confi.
pile.iiinceontunx fcgermaiu louis. (_Reccpit) CiinVenim
Ja-nSicus u«fus nimi» cclcr rlfirc , placuit admifccri Spondcoi ,
qiit impetum illius cohiberent, fed locis imparibus, fufcipii au-
tem Limbicus pedes quinque. Iambum , Tribrachum , Ana-
p*(laro, OaiSyluin, Spondeus, & folutiones eorum. [Com-
modus’) Qui libens ammilent. [Socialiter) Communiter, «c
promifcue. [Secunda fede,) Id e(t, locis paribus. [Hic) Iam-
bus commodui, & patiens, qui Spondeum admittat. [Nobi-
libus) Notis celebMcisjVt apud Plautum in rudente , qui fc fce-
Icre fieri volunt nobiles . & Cicero, crudelitatem Phalaridis no
biliwtemdixit.ficTerentius nobile fcortum appellauic. [En-
ni]) Comici poccz. [Acci) L. Accius Tragoediarum feriptor
Marco Pacuuio lam fene haud paruo iunior ijfdcm ardibus Ro-
ma: fabulam cum docuiflcnt, P.icuuiooftoginta annos nato ,
Accio XXX. quorum familiare colloquium Tarenti habitum ce-
lebratur , cum durior, acerbiorque Pacuuio videretur Accius .
Fuit & Accius poeta, qui C. lulio Casfari in collegio poeta-
rum venienti non aflurrexit , neque ob id fuperbi* , aut temeri-
tatis crimine notatus elt. [Sede fecunda aut quarta) Vt loca pa-
ria fibicuftodiret. [In rcenammiffos) Licet, inquit, Iambicus
Spondeus admittat , id tamen obferuandum vt fciamus fuis lo-
cis, & temporibus collocare, ne nimis turgidos verfus facia-
mus, & etaues , quod Spondei faciunt , non clt ergo acceleran-
dum, adhibenda cura, &fcruanda. [Ars premit) Bonus iudex
& criticus, item fpeftatorin theatro taxat, accufaCjfuggillat.
[Verfus) Iambicos . [Magno cum pondere,) Id eft, ponderofos
& turgidos . [Cura:) In quo nulla fit cura adhibica.fOperae ce-
leris nimium) Cum nihit poecx Iic perniciofius , quam ex tem-
pore carmina cudere .Dionyfius aditlium Tuberonem , mul-
tos, inquit , incidere in vitium ex ignorantia, multos cx confi-
«ientia, quod non putent fe poHe aut peccare, aut reprehendi,
hos damnat Horatius. [Curaque carentis ,) id efi,neg!igen-
tis . [Turpicrimine) Quid enim turpius quam veJieid facere,
cuius artem Ignores? [Quiuis) Criticus fpeiflator gr.immati-
cus • [Immodulata) Sine modulo, rychmo , numero pauci funt
quiintelligant. [Data) Apopulo,a fpedatoribus. ludicum
penuria errores non coguofeuntur. [Indigna) Qux dari non
debet. [Romanis) Latinis, ex ignoratione auditorum. [Va-
ger) Ego , fcilicec qui prxeepta do qui fum enninar naris , va-
Eer.ideltnullalcgeIerar,quome temptllas detulerit. An al-
luditad rationem Iambici verfus , vt nulla lege, modo Iambos
modo Spondeos inferat, nec numerum animaduertat, & tan-
tum Budeat,vt ponderofos verfus faciat Stionoros? [Iccirco)
C^od venia detur. [Scribam licenter) Vtar data venia Roma-
nis poetis, fine arte. [Tutus) Qui abltincbo ne peccem .ne-
que enim fatis cft a vitio abllineie . maius quoddam exigit, poc
nia. nam fi nihil pecces , vitas culpam non tamen mereris . [In
era Spem venix)Sic intra famam, cui contrarium eft extra, quod
Vitra opinionem omnmoque per quam multum fignificat . [Ve
nix) Non credens venix promilfx . [Exemplaria Grxea) Nam
Grxei diligentius fcriprenint, & dodlius , prefertim Iambico
vetfu . [Verface. ) Id ell eandem quam Grxei adhibete diligen-
ihim . neque enim ars prxltatomnia,diiigentia opus ell, qux
animi attentionem , curam, cognitionem, vigiliam, alhdui-
tacem,labqrcmqiiecompIcaicur. NoiSurna & diurna . Natu-
ra & dodrina fatis poliunt , fed (ludio opus ell. vigilandum er-
go nccexpeftandum, vt alieno tantum labore fisdifertiflimus .

nullus vnquam bonus poeta cuadet , qui non diu noftuque flu-
“^”^1 ^*^**"^" Macedo, domitor Orientis nodes ad
ofhcia habebat tripartitas, quietis pub]icxrei,& mufarumob
eamquerem ledo Hratus^neaconchafuppolita, brachio cx.
ira cubile potento , pilam tenebat argente.im,vtciim neruo-
rum rigorem fopor lallallct infufus ilapfx pilx tinnitu fomnum
abrumperet Nos quibus hxc cura clt foL-i, putamus poeticam
allcqui, fi nodes perpetes fomnovinoqiie fepulti , vigili tan-
tum nafo exegerimus. [At veltri proaui Plautinos) Plauto vi-
tio datur id, quod cum ceteris Latinis clt commune, vt licet
mufas credamus , fi Latine loqui velint, non alio quam Plauti-
no fermonc locuturas : tamen eius Iambus paulo laxior&li-
beriqr,& a Venere illafolis concclfa Atticis deltituitur, tan-
tumque a Grxeis comicis vincitur, quantum ipfe Latinos fu-
per eminet omnes . fed & illud eius proprium ferunt , & genui-
num, yt nimis multos inferat iocos i aliquando importunos , &
tnttllisperronis,& temporibus datos. quin &quxdam nimis
«btteu^fa, qux a vctulliflimis hiHoricis lint rcquircndajnculcat
vnde fjt oblcurior multis in locis : fxpcquc apud cum nimis vo-

UTICA.

cem tollit Conurdi.i.vt in Trago-diamtranfili.u. poRremnac-
ciiUtur. quod adorem ad populum facit loqui, quodd. pcrlnni,
infcetiiscxiltciuibus,.ilijinex occulto nimis loquciucm indu-
cat vt lila perfonavum expedatio indecora videatur , nec vctifi-
milis. [Proaui) Quorum xtate floruit Plautiis.[Saleia) Salium
licet inconfuctudine pro ridiculo tantumaccipi.imusomiiefi-
gnific-atquodiiifulfum non clt, ellq. quoddam limplex oratio-
nis condimentum . Cicero omne, quod falfum fit, au elfe Attico
cum. hmc Catullus.

Nulla in tam magno corpore mica fali* . dquo Martial.

Nullaq. mica falis. vtpleraq. omnia.

[Vtrunq ic)Etnumcros, quibus nimis Ikentiofus extra Tri-
metros v.igaiur , & laleis a quibus abeft Venus ilia Attica .[.Sa-
ieis) Com*dia tum verborum , tum rerum habet elegantiam
verborum fex modis ; autex Homonymia, quam Latini xqui-
uocationcm vocant, cum plur.i eodem uocaoulo fignificantur,
vt illud Dudarc , apud Plautum , diuidere peniculus,Iimare . ex
Synonimiacum idem diuerfis dicitur nominibus, vt eo, accedo,
cx loquacitate loquendique lafciuia,quam Grxei <tdVatovf«v
vocant, cum quis eodem nomine fxpius vtitur. vt inPxnuio,
Quippini , & in Rudente’, Jieet , &cenfeo ex denominatione,
cum proprio nomini aliquod extrafclfiuitatis gratia adiicitur,
vt Mimax vocor Midas , & in Menechmis, Seu tu Clyndrus ,
feuCoriembus ,ex diminutione; vtSocraiidium . inSticho,
Stephamfcidmm . ex mutatione, vt cx Cryfalo crucifalum . Re

rum vero modi omnino duo , aut per deceptionem , ut cum in
Multellaria credit Theuropides domum lauris infeftari,& in
Trinummo, Philfo agrum putat elTe infelicilfimum .aut ptr'
fimilicudinem,vcde Amphycrionein Menechmis . [Seponere)
Diuidere . [Inurbanum) Vtbanitas,elt fermo arte, & rifu quen
dam gcHum ex confueeudine dodorum oltendens . cui contra-
ria eltrulficicas,

Dcmolihcnem vrbanum fuifle dicunt, dicacem negant .

[Lepido , ) Ideftvenulfo, quod cum gr.atia quadam , Si Vene-
re dicitur. [Sonum) Modulum . [Digitis) Credo ad illud allu-
derc quod apud maiores noliros ad manum cantabant hiltrio-
nes . qux res in vfu elfc ccepit audore Liuio Andronico fuo-
rum carminum adore. [Dido,) Id eft Scimus rationem fa-
cetiarum .

V Nde etiam Trimetris) Iambus citus voluit fex pedum *
verfum Trimetrum vocari , cum foleant poecx metrum
pedem vnum vocare . i ambiis voluit duos Iambos me-
trum vocari propter fuam ceieriratem. Quxritur cur Trime-
tri appellantur, cum fenos accipiant pedes quoniam :t3nta eft
breuitas eorum, vtiundura pedes binos accipiat. [Primos ad
extremum fimilis libi) Ordo cll hieprimus fimilis fibi,'nunc au-
tem non. nam adhibentur etiam nothi. Senlusauiem hiceft,
primus Iambus aliquando vfque ad extremum erat fimilis , id
clt antea totum Iambicum metrum ex lambis conlfabat , nunc
adhibentur etiam nothi . [Tardior ut paullo) Iambicum me-
trum uc paullo tardius refonarer, imparibus locis fufeepit fpon-
deum . nam ante foli Iambi ponebantur . [Spondeos (fabiles •
Taidos) Ad comparationem Iambi cardiores,& cundantiores .

[In Acci Nobilibus Trime) Accius , & Ennius legem metri in
fabulis minime feruaucrunt. Nam quofdam verius longiores
habent. [In fcenam milTos magno cum pondere uerfus) Sxpc
verfus quamuis magnum fonantes reprehendit iudex , autquafi
fine cura fados , aut fine arce, quia non fufficit fi magnum fo-
nes, fed debes etiam cum arte feribere , & cura. [Monet ne
auc Traga-dia negligenter fchbacur aut imperite. Multi, in-
quit, uituperant verfus milTos in fcenam aut celeres , aut impe-
ritos . [Aut operx,) Id cft negligentia , aut imperitia vitupera-
tur in 1 ragoidia. [Aut ignoratx premitartis crimine turpi)
Quia negligentia Spondeos non admifcetjaut imperitia incon-
gtuis locis ponit . dicit ob Spondeos Enni verfus crimine pre-
mi. [Et data Romanis venia eft indigna ,) Id cft non lerucne
legem carminum , fi non iudicacur de erroribus poetarum .

Ideo fcribam, non feruans poematisiegem neque ordinem,
ucnia datur. Videtur autem Ennium carpere, quia Romanus
poeta nondebet petere veniam . nam debet fumus effe.rVifu-
ros peccata putem) Ancum putaucro omnes uifuros mea pec-
cata ero tutus ? [Vitaui denique culpam) Quod ficulpa careant
verfus. nunqmd & laudem mereri polTunt? Data, inquit ue-

r l/l M P™™"'»"' [Vos exemplaria

Gr»ca Noairrna uerfate manu) Gnci enim optime , & caute

demn fMn‘r'rl ■ Nam latini.mo- '

dcrati fuot. [At irellri ptoam Plautino., SicOPlautum dicit

fruilra .

CR.

hoR-

fuic. Vtrunquc ilicem ..j-nrer liudarc: quiaimmodcra»

tuscLlinmecnSj&inioc ■ rsi modo ceo & vos Sci-

bus 3nciquospoccas eirc^^^ Hoc di-

mus) Siquidem noifcimu* d immoderatus

c. 6 aud,.orc. feiunt & au«.

q„,a fonus Jtm POU' P j _ s .pfS ptdts

"pJ°m.;ta:f,u“SLu J».c.ro.™. pulfu paa. .oUr.

S “‘'' YIlTb” Vonga breui fublaaa vocatur lambor) Hir c"im fyl-
hL conllfr.vndc etiam Trimetris ^me"trarr

Iambeis. Omnes verius Tragici, Iambici .Trimetri a^
pellanmr. Quairi autem folet cur Trimetri appellentur, cum

fenos accipiuiTr pedes : quoniam . fcilicet tanta breuitas eft pe-
dum . vt iunSur^binos compleSatur pedes .[Non m P''J™)
Tardior vcpaullo , grauiorque utmret ad aures . Spondeos
biles in iuri paterna recepic . [Commodus) Apud omnes enim
antiquos uelon ell . S raro Spondeum te^prt , nunc boc rem-
pore^infetir. [Non vt de lede fecunda Cederer aut quarta)
PorcU fine dubio , vel primo loco , vel cerno , aut quinto infe-
ri Spondeus. Sedviiqiic fecundo , St quatio cxcludaiur . His
enim locis Iambus interponitur. [Auropern telwis nimium,
cucaque careniis) Eos fivnificac qoi Tcagmdias aSitanc . [sci-
mus inurbanum lepido feponete dido) Lepidum ell, oenu-
kum & fuaue . [Legitimumque fonum drgito callemus , « au-
re,) ldeUjmecradigias,&au« fentimus , probantes ancon

cLAR IcCcinAcci Nobilibus tcimectis . Nobilibus quidam

B ^ pttanthiB nomen fuilie, quidam exponunt . tamecfi no-

X. J, biles apud plures exi{Umeniur,fintq. in multa laude , ac
celebritate , l'ottft etiam fierijVt hocdicar, ut folet in a-
lijs . vituperat enim eos , quod Iambum raro habeant, cum hoc
optimum Iambicum fit carmen, quod plurimis incedit iambis ,
ut docent grammatici . [In fcenam mifibs magno cum pondere
vetrus)His in tribus uerfibus poeta quatuor reprehendit in lam
bico carmine magnum fonum,opcrx,celeritatem , ac negligen-
tiam, denique imperitiam. Et in uerbo (premit.) Scimus incel
ligendum Iambus, vt refte B-rdius expofuerac . Sed noller adno
tator hic alio eum propeauertit,qui folica audacia pro prspoii-
tione (cum) legit (quod) coliigirq. ordinem a fexto carmine
hoc modo , an iccirco vager, fcribamq.hccntet? an putem om-
nes vifuros peccata mea : quod , id ell qua , non quiuis , iudex ,
id elt quicunque videt immodulata pocmata,premit verfiis mif-
fos magno pondere in fcenam crimine turpi operae nimium ce-
leris carentis cura. & fupple iterum (quod) id eft quia, data
<(t indigna venia Romanis poetis ? Hsc ille feuerus adnota-
tor. In quibus primum hoc inepte anneftic fupetioribus,an
putem omnes viluros peccata mea . Demde negationem (non)
putat determinare etiam verbum (premit) quod prscedit in
priore verfu , quod inauditum eft Latinis auribus . Ego itaque
nouam fentenciam ordior ab ipfo aduerbio (non) quafi dice-
ret , Iambus omiiras,quam deturpet carmen, non ab omni-
bus iudican redepoteft. Et Latini poecxhacin re vt in alijs ,
multum licentis fibi vfurparunt . Ego tamen ea de caufa nolim
vagati liccneerque feribere, immo ita tutus , ac cautus intra
rpem venis, vt omnes putem vifuros peccata mea , proniore
vtdclicetnacura in vituperationem delidiorum, quam in bene-
factorum laudem . Quod fi etiam culpam vitauero, nullam ta-
men laudem merear. cuius gratia poiiftimumpoemaracom-
ponuniur. Quapropter ad Grscorum audorum exemplaria
vlcimo horiatur. Hscpluribusverbis contra meum morem,
egi , quod Aeronis commentarius hinc nimium ineptit, & Por-
phyrionis perijt.

MATT. IV 4 Agnocum pondere) Ordo eft, an iccirco vager, feri-
I\/| bamque licentiusfan putem omnes vifuros peccata
i- ’ imea?quod.i.quianon quiuis iudex. i. quicunque vidit
immodulata poemata , premit vcrfiis milfos magno pondere in
fcenam crimine turpi opers nimium celeris carentis cura , &
fupple iterum quod, id eft quia datacft indigna uenia Roma-
nis poetis •

“ GnotiimTragics&c.) De hac re Donatus in Terentium

(vtftjtim recitabimus) aliter fentire videtur . Nam initium
1 ragcedix,& Comcedis a rebus diuinis inchoatum aflerit
quibus pro fruCtibus vota foluences operabantur.antiqui etiam

A T I I

ante conftruftioncm Athenarum . vnde refert : Itaqu-
rum, iia etiam temporum ipforum coepto ordine Ttar!r*
primo prolata cflccognofcitur . Nam ut ab ineultu,&fei.,
ribus paulatim petuentum elt ad manfuetudinem , vtbes”-°'
funteonditx: vita mitior atque ociola procellit; ita tres
gies longe ante comicas inueiits. Quamuis autem teiroon'

fcauoluentibus repenaturThefpis Iragcedis primus mucn
tor , & Comoedis ueteris pater Eupolis cum Cratino , AtiUo
phaneq. clfc credatur . Homerus tamen qui fere omnis Poe!
tics largifllmus fons eft, etiam his carminibus exempla pr*'
buit , & ucluc quadam Aiorum operum lege pr*fcripi;t,qulllial
dainftar Tragcedi», Odylfcam ad imaginem Comcedixfecifl
fc monftratur. Nam ad illius tale, tantuinque documentutn
abingeniofiflimis imitatoribus ,& digetta funt in ordinem, &
diuifa funt ea qux etiam tunc temere Ictibebantur adhuc iiapo.
lita, atque in ipfis rudimentis hauJquanquam ut pollea fafta
fune decora . hxc ille . Vult ergo ante Thefpim Tragcediam
fuiffe, fed nihil contra aiidorem noltrum fentit . Non enuu
dicit Tragoediam ab eo efle inucncam, fed ignotum prius genus
Camcens Tragicae , quafi dicat argutius , & politius addudum
genus Trageedix ab eo in ufum . quod tamen .i^fchylus pollea
longe politius effecit. Hic igitur oftendit Poeta quo pado
apudGrxcos aufta, & confumata eft fab.dquaapud Roma-
nos notium genus coeptum, & uetus continuatum, qui non
minus laudis , quam Grxei meruifl*cnt , fi in caftigando tam ac-
curati fuifienc . Proinde monet potiflimum Pifoncs , utcalli-
gandi diligentiam non fugiant , potiusque ament dofti clfc
quamuideri. Cuius ordo uerborum , & fenfuscit, Thefpis
uetus ille, & fere primus Tragadiarum apud Athenienfesfcti-
ptor dicitur , id eft fertur vulgo inueniffe ,id eft excogitafle, ge-
nus Camccnx, id cftfabulx Tragicx ignotum, id eft inaudi-
tum , & incognitum prius , & ucxiffe plauftris , id eft uehiculis,
Poemata , id eft opera fua in genere Dramatico fafta . quod di-
dum Acton exponit dupliciter . vel quod tam multa fcripfilTe
dicatur , ut ea poffec plauftris aduehere . ucl potius quia anie
chori elfenc in|plaufttis conllituti circa vicos pnmus Ttaga-
dias dicebat. veroGmile autem eft ante theatri fccnarumque
inuentionemfabulas in plauftris effeaftas , id eft prxfentatas.
Et ita dicitur Thefpis vexiffc Poemata plauftris, qu® Poemata
aflores perunfti ora , id eft habentes facies vnftas , & illitas fc.
cibus , canerent , id eft pronuntiarent , & agerent , id elt geliu
reprcfencarent . vnde Porphyrio, & Diomedes dicunt quoidam
putalle Tragoediam appellatam elle quafi trygodiam, quiaGts
ci fecem tryga appellant. Cxlius autem lib. ix. cap.x- dicit fpe-
ciem coloris , quo ante excogitatas petfonas faciem obunge-
rentjBatrachion vocari, ^fchylus vetus Tragicus, & etiam
Comicus fuit fupple repertor, id eft inucncor perlon*,id «1
faciei fiditix, a perfonandodiftx , quia per racdiumeius ntlo-
nus fecundum loquentium qualitatem . vnde vnws multas p«
fonas agere potelt producit tamen fecundam quam
corripit. & repertor pallx ,id eft palh) velantis, honetti jW'
decorx, & pulchrx , quia palla non nifi honeliis perfonis a-
tur . fuit inquam repertor poft hunc, id eft poft Thefpim , & m-
li:rauic,id eft inftruxit pulpita , id eft profeenia, quo plures age-
re polTenc , tignis , id eft trabibus tranfuerfis modicis , quia re-
rum fere initia modica funt . Et edocuit loqui magnum , i f
magnifice, & niti, id eftinniii inter agendum, coitiuruoj’
alto calceamento quo altiloqueiitiafignificarccur.
vetus fucceflic his , id eft fecuia eft Tragoedias , non Ime , i
cum multa laude. Sed libertas , id elt impunitas fcriben
carpendi vnumqueraque etiam viuentem,& proprio '

excidit, id eft dilapfa eft , in vitium , fcilicet qui.i m .gj
bonorum virorum , & in vim, id eft uioleutiam,dign.am g »
id eft moderari , lege, id eft prxeepto , ne quis viuentcm
mine proprio carpat, neue libellum famofum edic. ’ y,

illud publicum ediiftum.ciUcccpta, id eft approbata
!o,& poetis . Si chorus, id eft multitudo fimul p,,

dantium bonos , obticuit, id eft filuit,& prxtermiHusc .
ter, id eft inhonefte , Si hoc iure nocendi '0,^ ^3.. jq®

eft nolle bonos laudare , quia malos non liauc»

ftripoet£,id eft Latini nil, id eft nullum genus ta “

re , id eft dereliquerunt , intentatum , id elt quod I*® j[j

imitari , & ipfi aufi deferere veftigia Grsca , & celc ’ .
celebria reddere fafta domeftica ,id ell , niaxi*

afta , non meruere minimum decus immo per lipof pfjtex'

tnum vel , ideftfiuc fup.ij qui docuere prstc^cas, 1 j,f(nii'

tatas fabulas, qux funt de nobilibus Roro*”** P**' buJj

ARS P O

biK fiueiifiipplfqui dooifre Togita* , idell f.ibu-

)j$ >*• l ogjcuv cit nec pr>i & non . Latium , id elt rc*

cnum halij: vrl iiiiperiain Rom.iimin . ivnn foret , id etf iion
eifec potciums cUru armit , id ell fa^o armorum, St rebus bel-
licis , qua*^! lingua , id eU quam eloquentia , Ii vnum , id clt vna
res, videlicet labor limx, id ell calhgacionts, non oiFenderec,
idelt txdtoalticerer quenque, id etf quemlibet poetarum, uel
Jegamus conmiiftim (ic . Si labor , id elf diligentia , lima*, id ell
cadigatioiies,&mora,id eii dilatio', & (vt dicunt) patientia
caltigandi non odenderet vnumquenque poetarum . (^uod
xgre ferens exclamat poeta , dicens , O vos Pifones , exiilences
fupplefanguis Pompilius , tdelf progenies a Numa Pompilio
produfta.quiaCalpustiliuseft Numx Pompilij,a quo CaU
urnij Pifones traxerunt nomen, vos inquam Pifonesrepre-
enditecarmenquod mulca, id eli multum tempus, & mulca
litura , id elf deletura , & caltigati o . non coercuit , id etf conci-
nuit intra decorum fiium, veteres enim in ceratis tabulis feri-
bcbanc.vndercripcuram non placentem linendo delebant, vn-
literam de liceram quali lituram dtdum volunt, vel (vt alij) qUa(i legi-
teram a legendo. Atque pro & teprehendiie fupple carmen
quod multa dies, & mulca heura non calfigauie perfeAum,id
elipodquamcalfigatumel^, decies advnguem , ideilad extre-
mam examinationem , ficut marmorari) politionem marmo-
rum vnguibus per ipfa dudis examinant. vnde advnguem fa-
&um dicimus perpolitum, & pecfedum.iicuc Poeta in Sec-
tahuU» monibus,advngnemradu$ homo. Circa inuencionem Saty-
ri! niiif» rarum, & Trageedtarum , &Comctdiarum , pauca ex Donato
grammatico recitabimus, qui vult initium Tragoediarum, &
Comcediarumadiuino otHcio elle inchoatum . Nam antiqui
illi ,& fere primi mortales dijs frugum pro frugibus tam colle-
Ais vola foluebanc, vbi conllrui^is altaribus , & hirco admoto
chorus facer canebat genus carminis in laudem Liberi patris
Togat quodacragOjided hirco Tragoedia dicebatur , quia Tragus
Tr4g«» vitibusiiiimicus ell . vel quiacantoribus in pra?mium dabatur.
ii4 vel quia pellis hircina mulli plena folenne in premium cantori-
bus . vel (vc modo didfum elt) a fece , quam Grsci ryga vocant .
Illo enim tempore nondum erant perronie,&ica fecibus vini
ora deformabant . Materia autem illius veteris Tragoedi» pri-
ma laudes, & gratiarum afliones pro frugibus fuerunt, vnde

E T I C A. .45

i;. Georgic. Non aliam obculpam Bacchocaper omn/bui
aris C*ditur. & veteres ineunt profcctiM ludi . Deinde cape-
runt ingenia luuenum non folum budes Ocorum canere, fed
ettamad mores xdiHc.indos hnmiiinm vius delcnbrrc.quod
quia faciebant quo tempore hircus immolabatur, & vt hirco
donaiciuur, inanfit fabul» nomen Tragoedia, Verolimile rlt
eos,vc rublimic.item immortalitatem , Sc beatirudinem , Deo-
rum plenius colligerent hominum eriain maximorum humili,
lacem , fragilitatem , & infelicitatem oflendiile , qu» hndie
quoque inaieriacltTiagoediinoux, quam fhcfpis inuenit.
Polleaidcm introduxit batyros,Satyramqac prilcam compo-
fuitCoiiuBdi» prifea; non difllmilem , in qua mores homi-
num etifim obrcocniliimi populo exponebantur cum nota eius
qui pcrpetrauerat,qux res diu bonis moribus multum pro-
fuit. Multi enim ne notarentut peccare veriti funt.vnde luu.
in Satyra prima , Enfc velut flrifto , quoties Lucilhus ardens
Infremuit, rubet auditor, cui frigida mens elt Criminibus •
Lucillius enim primus Satyram nouam carmine hexametro
fcripfic apud Romanos feruata libertate veterum Comico-
rum . vnde Poeta noder in Sermonibus . Eupolis atque Cra-
tinus, Arillophancesque poeta, Atque ali) quorum Comoedia
prifea virorum e(t. si quis erat dignus defcribi quod malus,
aut fur , aut moechus foret , aut G carius , aut alioqui Fa-
mofus , multa cum libertate notabant. Hic totus pendet Lu
cilius , hofce fecucus mutatis tantum pedibus, numetisque.
Quia vero poGea ,aui odio proprio , aut aliorum indigati
etiam bonos viros deformare mali poetx coeperunt , nam
Andophanes etiam Socraicm iniuriofe nocauit,lat 3 ed lex
apud Grxeos, & vt deinceps nemo iiominacim quemuis vi-
uentem notaret . & ideo remotus elt chorus a nolentibus
laudare, qui vituperare non poterant. & fada elf noua Co-
moedia a Menandro poiilTimum , quam ad Latinos craniiu-
lerunt Romani poeta , &d principio grxea argumenta fccu-
ti funt . Deinde imitationem Grzcorum relinquentes for-
mauerune Latina argumenta , hinc fune Comcediz prz-
eextatx , & Satyra Lucilij . & fublato iure nocendi Satyra
noua.

Regula ed.

Cadigandum eft priufquam emittatur opus .

I Gnotum tragicz) Tragoe-
di» mitium habuit rebus di
mnis, cum pro frugibus fa-
ciebant, hiteumq. aris admoue-
bant . dicabatur enim Libero
patri, vnde iibi nomen fumpGt ,
ni malimus a fece didum Pri-
mum adfitari coepit in Pelopon
nefo , Eius ortum DotienfesG-
bi adfcribere, au^orelf Arido-
icles. [Thcfpis) Thefpidi pti-
mum refertur accepta , fcd ab
iEfchylo in lucem produSa ed ,

&tortior validiorq.condituta,
illis temporibus quibus Romz
tribunos , & zdiles Gbi plebs
perfcdicionemcreauic. llludra
uic autem illam pocidime Eu-
ripides ofoT mulierum , tanti
habitus , uc cum in Macedonia
immidls ab ;£muIo canibus di-
laniatus eiret,eius offa per le-
gatos repeterent Athenienfei,

Macedones in pernegando per-
Ihtetunt , putantes eius fepul-
cro Macedoniam decorari . Ro
mani primum Liuto Androni-
co auftore fpeftarunt.fCamoen») Tragici carminis Tragt»-
dix. [Vexide) Circunuedos Tragoedos circum egregias vr-
bes Grzcix in cruribus. [Canerent) Quantum ad chorum.
[Agerent) Q^iantum ad mimos, & hidriones in diuerbijs .
[/Efchylus) Quem Pythagoricum vocat Cicero , a quo ornati
hidnones vedtbus heroum, &heroinarum.qucm Plato nu-
gari dicit, quod in releuiculaab Homero didenciac. Cum A-
thenisobadue^aTliefeiolfa Tragicorum cettame in riufdem
Tbcfeionorem infticutum elfet fabulamque Sophocles longe

iunior dedidet,vidus iudicum
fententia pronuntiatus . graua-
te id ferens, in Siciliam cum de-
ucnidet, ibi paullo pod tedudi-
uisidu monens prope Gelam
fepultused. Aridoteles tradit
Tragoediam multifarie permu-
tatam ineam faciem quznunc
ed, ab /Cfchylo conditutam.
[Perfonz) Ne ora edent feci-
busperungenda. ApudRoma'
nos primus Rofeius perfona
vei indituic, quod edet oculis
peruerddimis . Antea non per-
fonis vtebancur , fed galeris , vt
qualitas coloris, indicium face-
ret xiaiis. Ad quern vetudum
ritum puto alludere Plautum,
cum dat petafumSoG», ni ma-
lis, quodperrgreadueneric. o-
mnes autem hidriones cogeban
turin fcena ponere perfonam ,
prxter Atccllanos , vndeperfo-
nati diffi , & perfonac» fabui».
[Pallx honed») f^u» honedis
tantum dati folitaGt. Edenim
vedis muliebris ad vedigia vf-
que dedufta . Syrmata etiam trahebant Tragici. [Tignis indra
tiit pulpita) Neque enim antea certo loco agebantur fabul» .
Primum Agitharchus Athenis iEfchylo docente Tragcxdiam
(cenam fecit ,& de ea commentarium reliquit, nam theatrum
aDionyfio inueftum ferunt . [Modicis tignis) Vel ad fcenarum
exiguitatem alludit, uel id vult indicare, qnod Latinorum pul*
pitum latius fuit,quam Grxeorum qui pulpitum , nej-da» appel-
lant . [Magnumque loqui) Propter crebros Spondeos, quid-
quid ornamenti. Sophidica acceptum refert Georgiai Leonti-
Horat. t no.

Ignotum tragies genus inuenifTe camcens
Dicitur ; & plauftris vexiffe poemata Thefpis ;
Quae canerent agerentq. perundi fecibus ora .

Poft hunc perfonae , pallsq repertor honefta
Aefchylus & modicis inftrauit pulpita tignis :

Et docuit , magnumq. loqui , nitiq cothurno .
SuccesHt vetus his comcedia , non (ine multa
Laude : fed in vitium libertas excidit , & vim
Dignam lege regi . lex eft accepta : chorusq.
Turpiter obticuit , fublato iure nocendi:

Nil intentatum noftri Ikjuere poetae :

Nec minimum meruere decus , veftigia Grxea
Aufi deferere , & celebrare domeftica fada :

V ei qui prstextas , vel qui docuere togatas .

Nec virtute foret , clarftue potentius armis ,

Quim lingua , Latium ; fi non offenderet vnum-
Q,uenque poetarum limae labor , & mora . vos 6
Pompilius fanguis carmen reprehendite , quod non
Multa dies , & multa litura coercuit ; atque
Perfedum , decies non caftigauit ad vnguem .

H O R-

1, itrm lfcHvIu»iTrag«Ji«i'il'‘'ilI' palam eS, vtdtm

t,u,iiaiJiJ>‘.P f “ .elitmanriim iii dicendo, para-

prokcnio opu» ' F , elocutionem tranlgref-

doxoB , Ipititu.n , mSo ^ quibus Tragoedia

£o„c. adicSionc. vam ,- t

poccni .na,n "noac.mores inciliececaltili facete fu-

■ r'7d" MoV, ca hde atgumenta Petere . [Lotju. , ) Id elt ,
neilosj&.dsnittori • ..® ...nroreffionesdue (umere con-
dedii v.m polt

^ „ lucnticults , vnde illi nomen impolitum . Antiqui-

heiTnintiamacmibiit pafli.noau in vtbem venientes
QUip lV. fuerant tecefebani. cum luuentum placuillet , qitod
verecundia iiostei multi eoiteetentut. in vtbem vocaii datta
ioeo eadem ipfa intetdiu aftttate empetunt neraint pa'«"'“ •
Sufation ptimus ptod.t.cuiu. Commdiatimttum fuit.fpeaa-
lorcadoertiie. Sufarionhrcdicit. Turpes fmmina:, attamen
lioentobto nullam cH domum habitare. Cum potentum luxu
ria s vitium ctcuilTet.inierdiaiimeli ne quiddicetent nomi-
naMui ledpet iniBmata palla ell notati ptinclpum potentia
vnde 111 pauperes hofpiiesque eotpete cauillmi , hinc >'1'^* ‘»'
aa ComiiJia . Ptima mamfclteteptchcndens, in qua Atilio-
plianes , Eupolis atque cratinus . Media per snigmaca mordet,
fn qua illato . Noui autem princeps Mcoander , quas ao anti-
qua dilfert , tempore, lingua, metrojdilpoluione. Tempore,
quodnoua Akxindri magni jeratJ coepit, antiqua bello Telo-
poniidiacoearuic, lingua, quod hrc altiorfuit, &grauior, &
lilaui purior dulciorqae Atucus fermo coinoiendat , metro,
QUodnouaplerunquc Iambico, altera multi modo veatur ver-
lu,di!’poIitione,qo6din noua chorus non inceruenitjin illa
frequentius. Rurfu* antiqua iiucr fediftcrCjqiiod circa Sufa-

nonis tempora perfoD® fine ocdvnc /emebant. Cratinus coii-
fiiiuittceiiperfonasjeisqueuecoremotdmis addidit. Arifio-
phanrsdeindc omni expuifa antiquitate, maiorem ei tribuit
j^iendorem, habuit autem Comosdia appartos cauillos vfque
ad Eupolidem , cuius cafu deterriti c,£ccri a mordacitatibus ab-
Itinucre. Is enim cum Baptas fabulam docuifiet, Akibiademq.
taxat, ab illo captus ,vt qui exercitui prieGet, m mare proie-
«Sus ell , hoc infiipet addito conuicio , Eupolis qui in fcer.a to-
ties tinxifti , nunc te falfis cingo lymphis . [His) Tragicis . [Ve
tus) A rchia difta cB , tertis ert Donatus . [Suie mulca laude )
Magna enim commendatione in vrbem accepta ert , dum A the-
nienlium libertas fuit , quod multum motibus prodeffet , quod
quifquccauetet , ne de fe materiam dare: . [Vetus) Q^iancum
adnouam. [Libertas) Taxandi, carpendiitnordendi nomma-
tim. [Invitium) Quod non vc ante, indigne fafta , fcd qus
vellent fijo arbitram carperent, liccntiusque potellace abute-
rentur, & ex libidine Isdcrcnt. [Lex elb accepta) Lata enim
lege fanxerunc Athenienies ,ne quifquam crimen infamix no-
minatim in alterum ingereret , fi Ixli^et , capite mulSaretur .
[Accepta ert lex) Ad Romanum morem alludit , lex enim vbi
probabatur rurt'cagiis omnium, a tribunis accipi dicebatur.
[Chorus) In quo maledicenti* gladius perftringebatur. [Tut
puer) Quod lege coercitus . [I ure) Potertate facultate data ab
Acheniciifibus . [Sublato) Antiquato, aboleto. [Nocendi) Ta
xandi , mordendi , lacerandi . [Nollri) Romani . [Intentatum)
Omnia iunc aufi , nam Grxeas fabulas Latiiiicati donarunt.
[Vcrtigia) Quia qui imitatur, retro cedit, aufi fune nouas , La-
tinasque excogitare fabulas . [Domeltica) Romana, vt feribe-
re Brurum, Tarquinium & fimilia . [F.ida) Argumenta Lati-
norum. [Togatas) Togae* omnes fabuli appellatx,qu*.ir-
giimentoconrtarenc Latino, aut patliacr Grxro. Prima ea-
rum fpecies pritcxiiri dicuntur T ragcedrjs fimilcs . Secunda
t..bt rn, iri* , que & togae* vccantur,Comadtjs fimiles. Ter-
tia Atctilan* ab Ofeis accepti , argumentis ioemque pares Si~
tyns, quas aftitare nulli crjrinfamia, qui & perfonati dice-
bantur. (Quarta, 1’lanipcj. , qui Minus a Gricis, vel quod pla-
nis , id crt nudis pedibus agatur , vel quod implanere , loculari-
tcrdfcipt re dixerunt veteres. Plampcdcs Recimaros a rteimo
•qu idraco vcUimento vocatu runt . Sic & Rmthonicos , quod
Rhinthonem planum appcllaueruiu. Latin* autem omnes fa-
buli per pauciores .igcbaiitiir perfonas . [Nec virtute) Pro re-
cepto « inm tll omni virtutum genere ceteras nationes a Ro-

munu virtajt ,foliGtici vnlcncur literis prittarc , quod fi alte-

rum <.icfroncro,vel illum diuturniorem fata condonallenc ,
lamixilUmGticupalmamcxtorfcramus. [Ainus) Rebelli

A T I I

ca . [Limi Libor) Non,tletH , inquit, Romanis invtni,,
ars , Mi carent cura . Nec Gricis pares elfe poliunt
Audeant emendationi. [Limi) tniendationi. [Lab^'*°'f
dc Ouidius . Vn-

Non tamen emendi labor hic, quam feribetemai

[Mora,)idert,linonofrendcrctnurmora. [Potnpilm'
guis) Di ximu» Calputnios Pifones auttorem generis C i
nqNuiiisPoiiipilij filium celebrare, id « ne decipiat ?'*(r
Romi Pompilios,qui Lenatesluncdiifti.quamuis aluejUn ,
nati. [Multa dies, &multalitura) Nihilpnclarumnea
ra quidem rerum cito effici pocert , pulcherrimum quo7^*^‘

difficultatem habet propolitam ,maioraque animaliadmuu^*

parentum vifccribus continentur. Stultum ert & temerar **
emittere, quod mox fit rcuocandum , omnia nortta dutnn”*
fcuntur placent , expedandum ex quoufquc calor ille fcribt^
di refrixerit , |t tanquarn aliena fumamus in manus . [Multa 1 ,.
tura ) Emendationis crt detrahere , muiare, adijcere , tumetiua
premere , hiimitia excollcre, luxuriantia rtringcre,refoluta cetn
ponere, cxultantiacocrcerc. Notum crt illud de Virgiho fo,
licum eife ingenij recentes partus rudes facere , & imperfeftos
deinde tractando, calcndoque reddere oris vultiisque liniamcn!
ta. [Decies) Crebro. [Ad vnguem) Non placet de niorfo vn-
gue incelligisjlcd ad amufim potius fabre, graphice, vc ne minj. -
mi quidem par, canquam in itatua fit non expolita,

— t T i ljurtcisvexiircpoema)N3mmultaf.np(iire,qu5pof

^ fet phurtris aduchere . Ance enim chori in plaurtris con-
,.ilL>rtituci circa vicos Tragadi.is dicebant ,& hoc ad chorum
retulit, quoniam Tragoedia choros habebant. [Palliquc reper-
tor lionelti)Tulchri,dccoti, quoniam palla non nilihoncltis j
fonis datur. [Et modicis inlltauit pulpita tignis) Oltendit fce-
nas non fuifle antea grandes . [Non Ime mui ca) Qjiia nomina
tim appellabantur principes ciuitatis a Comcediograpbis, alij
in honorem , ah} ininiuriam. [Sed in vitium) Licentiam habe
bantSatyrici mores cuiurcunqiicfcribcre, antequam lex abe-
natu lata fuilJei . Ergo in vituper.itionem chorus erupit, quod
libertas fublata vicuperaredelic, vel portea vicupfrari coepit ip-
fa Comoedia , quia libere maledicebat ,& reprehendebat mo-
tes hominum , ist hacdecaufalege prohibita crt «‘n^iaToiroiav ,
quinominatim male loquebatur , id ert, maledicebat. Vetus
autem dixit ad comparationem eius qux portea inuentaell ,vel
vetus ideo , quia pnufquam iudicium incurrit & amifit choros,
Neoterica appellata ert, licet primum inuenta, fed polt tra-
ga-dias . [Et vim dignam lege regi) In violentiam , & iniquita-
tem, dum enim in Comsdijs fuis aliquos carpunt, vim incur<
ruiu . Ance vero in Comcedijs libere licebat lacerare, quod poft
ea lege prohibitum ert , quod fafium clt fub AuguHo . [Subla-
to iiire nocendi) Lacerandi , quoniam fublataert aftoribus lo-
quendi libeitas . [Nil intentatum noftn liquere poerx) Hoc
ert cum Latini fcripfcrunt huiufmodi Comcedias,in quibus no-
min.itim maledicebant . [Et celebrare domertica,) Id ert , pnuf-
^uam voluerunt vt fuit , & cum cotptirenc poet* nofiri Grscos
imitari ,& Latinas hirtorias fcnbere, laudati funt. [Vel qui
pntextas , ) Id eft , & qui prieextaras fabulas fecerunt, vel to-
gatas, meruerunt non minimumdecus . Pntexratam dicimr
Tragcediam , Comoediam togatam . Alij autem dicunt priie»
xcatam , & togatam Comcedias effe, fed togatas in quibus gri-
ca argumenta funt , in quibus Latina , prieextacas . £t togatas
Helius Lamia , Antonius RuffuSjCn. Mchflus, Afranius, l'om-
ponius , fcripfcrunt. Comoediarum genera (onc (fXjbtatana,
motoria, pritextata.tabernaria, togata, palliata. [N‘C virtute
foret, clarifue potenciu.s ) Non minorem coiificun (uilicnt
Latmi gloriam ex eloquentia , quam ex armis, fi m rorrigen
dis carminibus laborare voluiffent. [Limi labor, & mora)
Expolitionis , & emendationis . Lima enim nitidius facit quod
fuerat fc.abium . Limam enim pro corredione poluit rramhti
ue , hoc crt , fi carmen fuum vnufquilque emendare non frttiai-
ret . [Vos 6 Pompilius fanguis , ) IJ ell, Pi Iones, ab ipfo enmi
originem trahebant. Calpus filius ell Numi PompihljU quo
Calpurni} Pifone,s traxerunt nomen . [Ad unguem)
marmorarijs , quiiunduras marmorum ungue pertentant.
bi,adunguemfadus homo,adpcrfcdionem,.id exattien. lo
cil,ad perfedum iudicium. Hoc ergo dicit. Reprehen it >
o Pifones, illudcarmen, quod neque multum tempus,
lituracnrrexit. , . j, .qJ

I Gnotum TragicigenusinuenifleCamoene)
mum Tragctdias fcripfit genere Athenienfis ,
das plaurtro circum ciuitaies egregias Grici*

A R. S P o

, st;frfntq. peruh^ii fxcibu-r ora) Ex hoc etiam
puuncqiiiJain rragadiam appellaram, ipial» Trygodianijquia
ircem tryga appellatu. [Pott hunc pcrionat pallxquc reper-
tor honcHs) iiifcUylui primus Tragrrdijs cothurnos , & per-
fonam, & p-.llun dedit. [Horum emtu trium audoreU.[l'.il-
Jxlionell.t) Pretiohe. [Succedit vetus his Comcedia) C^ue
appellatur Archxa. Hd genus autem matedic.iciHimum , 6c
mulrumdtftans abhacnoua. [Vos 6 Pompilius Tanguis) Q_uia
Calpus tilius ed Num* , a quo Calplmrnij Pifones traxerunt
nomen •

•tAR* I PlauHriivcxiflepocmataThcfpis) Vel hoc loco vide
IH rclicet,quam multa Aeronis commcntarijsaduca fine.

Ait emm eam multa fcriplilVe, quxpolTetpaludris adue-
hcrc. Corrupta tamen puto verba. Melius hic Porpliyrion.
Thefpis, inquit, primum Trageedias fcripfic , genere Athenien-
Cs , ad quas agendas plauUro circum egregias Grarciae duitates
vehebatur. [Ec vim dignam lege regi) Hoc faftum idem Acron
fub Auguftojcum poeta hic de Grsca Comcedia loquatur, lon-
ge ante Augiifti tempora (cripta , ihtiin fubijciens Latinos om-
miiia aufos lentare, ac (equi . Sed non videtur Acron temporum
habuiife rationem etiam in alijs .

ASfiSN. f |'"i Hefpis quidem primus apud Grarcos Tragoediam in plau
I Itris nondum taftis theatris agendam inlhtulc, fed mox
A, ornamenta adiecit/Efchylus. Cui vetus Comcedia li-
center quemlibet nominatum carpens fucceflit, fed ex quo li-
bertate abu(i etiam bonos carpere coeperunt, lata ed lex, ne
quem viuencem nominarim taxent , qua lata etiam chorus tur-
piter obticuit. Romaniautemquicunque apud Grscos vide-
rant tmitaci funt ,quod non line laude edeciflent , (i caftigandi
laborem non refiigilfent. Ridet Poeta in hoc principio eos,
qui vtvcripoeix videantur, (efeinfanos (imulam. Nam De-
mocritus femenciam protulit , quam & Plato a/Teriiit. Nemi-
nem eife verum poetam , qui compos ellec (ui , fru(traque poe-

nj4mitt pulfure fores, qui nondum afRatus clfet furore. Pro-
fMt . priurn enim eli, vatis infinirc , vnde de Sibylla diclum e{t in ter.
tio /£neid. Infanam vatem afpicies . Et in Bucolicis volens
poetico munere fungi , dixit infamie libet . Cuius caiifa vide-
tur ede, quia in vero poeta dominatur Deus,& fpiri tus ille pro-
pheticus : vc non humanitus, fed diuinitus allata videantur . vn-
de Ouidius .

Ef? Deat in nobis , aditanti caltftimui iUo ,

V erum poeta ollcndic pius gratiae ineffe carminibus ex fapien*
tia, quam ex illo fubito calore compolitis. Idcoq. Grzcos in
ea re prxltare Romanis ; quia Grxei laudi , Romani diuitijs ttu-
denc, dicit. Ergo quia Democritus notifllmus philofophus
credit ingenium, id ed vim inteliigendi nobis a naturaingeni-
tam, ellcforiuiiaciuB, id ed ad carmina fingenda dexterius, &
promptius : arcemifcra,vcpote qu» fine ingenio nihil poced,

& quia excludit Helicone, id clt a confortio Mufarum,& diuino
rum poetarum in Helicone monte Mufis facro conuerfantium ,
poetas Canos, id ed non afflatos poetico furore ; bona, id ed ma-
gna pars poetarum fupplc non curat : ponere, id ed deponere vn
gues non,fcilicet curat ponere barbam , & petit loca fecreca , &
vitat balnea quo plura conueniunc. Et hoc ideo, enim, id ed
quia : nancifcecurjid ed acquiret precium, id ed mercedem vide-
licet laudem, & nomen, id ed famam poccx, fi nunquam , id ed
nonn unquam : non commifcrit vnquam Lycino viro opulcntif
iimo,& conforijquem podea dicunt faAum fenatorem d Csfa-
re, caput fupple fuum infanabile, id ed tam infanum quod elTee
impurgabile , tribus , Ancicyris , id clt elleboro nafcenci tribus
Anticyris (Repentur autem hic elleborus, vt in iiii.Goorg.&
hoc elleborum . Anticyra enim infula ed vbi elleborum, (iue ve-
ratrum candidum nafeitur , quod ett purgandum cerebrum citra
noxam capitur. Porphyriodicit, Anticyram elTc locum in A-
chaia,vbi elleborum nafeitur , quo fumpeo dementes fanantur d
capitis dolore, immo contra quemuis furorem valet: vnde in
Scrmonibui.

Dnndn tjl tUtbori multo pars maxima auaris .

N«yc<o «n A»tie^r«r» ratioillis drjlinet omnem .
vero talis fimulata infama mhil ad poetam facit, ideo
ironicos de fe loquitur Poeta utens exprobraciua particula ,

& dicit . O ego fupple fum latuus , id ed (inider , & ad car-
men infortunatus , qui purgo bilem fub hora , id ed extremi-
tate verni temporis, hoc ed fub exituveris. Sunt tamen qui
Rgunt fub horam . Non alius , id ed nemo , faceret meliora
fupple poemata quam ego ; (i non purgarer , quia totus effem
inlanus : verum, id ed fed inil.jdeft nulla laus poetarum, eft

E T I C A.

ideft reputatur, mihi, id eftdme tanti caloris fupple vtvelim
immundus , & inlanus haberi, ergo quia nolo facere quo alios
pocM fieri pridico, ego fungar vice, ided officio coii», idcd
laptdisquofcrrum acuitur, qux valet cfflccrc ferrum acutum
cum ipla (ic exors, idcd(iiicrorte,& officio rcc.indi,&ip(e,
id ed ego, docebo munus , & officium (cribciidi , & vnde, id rd
quare, opes ,ided auxilia fcribcndi, vel mctaphoricos diui-
tiar, parentur , id ed acquirantur, & quid alat , id ed foueat , &
formet , id ed indituac poetam , quid deceat fupplc ? poetam ,
quid non fupple decear poetam , quo, id edad quem finem, vir*
tus ,id ed vera fapicncia, ferat, id ed ducat, & quo error ferat,
quia fapeie, id clt fapicntem effe , & philofophir peritum, cd
principium , & fons fcribcndi rcdle, cartar Socratica! , id ed
(cripeura: philorophicar,non quas Socrates ("criplic, qui nihil
fcripfifTc dicitur , fed quas Plato, & reliqui philofophi ex eius
ore collegerunt, potuerunt oftendere tibi rem , id ed argumen-
tum, & materiam fcribcndi, & vctbanon inuica,immo vlcronea,
fequcncur rem prouifam ,id ed prius ex philofophia notam,
vnde & Afinius Pollio . Male, inquit, Hercule cucniac verbis
nifi rem fequanrur . Poema enim condat ex re , & oratione .
Res autem ex philofophia originem trahif vt przcepta conti-
neat. Oratio in grammatica, & rhetorica dicitur. Eft enim
numerata locutio, qu» rei inferuire debet, contra quod pec-
cant , qui vtbonam claufulam inferant, totam rem mutant,
Ortendit ergo Poeta quid ex philofophis difeere debeamus,
dicens. (^i didicit quid debeat patrias, in qua natus cd,&
quid amicis , & quo amore parens fit amandus & quo frater, &
quo hofpcs , id ed hofpitio acceptus , & quod officium fit fup-
ple patris Confcripci , id eft cum alijs ad fenatum aferipti , quod
officium fit iudicis , quas partes , id elt quod officium lupple (ic
ducis miffi in bellum , ille , id c(l is profedto , td eft reucra , feie
reddere, id ed attribuere , cuique , id ed vnicuique perfonae
conueiuentia , ided qua: ei conueniunc. Ego iubebo,ided vo-
lam ve) prreipiam , imitatorem dodum , id ed cum , qui volce
dofte imitari, refpiccrc, id ed iterum atque iterum infpjcere
exempIavica!,&morum hominum, & ducere, id ed trahere,
hinc , id ed ex huiufmodi exemplari , voces , id ed locutiones
viuas (an t veras) ideft ad viuum effidas,quia fabula nullius Ve-
neris, id eft fine venuftate.&fine pondere, id eftmaieflate lo-
quendi , & fine arte confefta fpeciofa locis (aut iocis) id eft ha-
bens fpecimen locorum, vel infuis locis, Stmorata, id eft in-
fcquens mores hominum, reifte, ideft debite, obleftat, id eft
deledat , & afficit interdum populum , valdius , id ed vehemen-
tius , & moratur , id eft detinet defiderio (pedandi , melius , id
eft amplius, quam vetfus inopes rerum, id ed egeni fenten-
tiarum bonarum, & nuga!,id ed carmina futilia, & nihil ad
rem agentia, canora!, id elt iudo numero, ornatis verbis, &
multa concinnitate compofits . Mufa , id ed Dea poetarum ,
dedit Graijs , id eft Grscis ,auaris , id ed cupidis , nullius,
fupple rei , prieccr laudem , id ed pr*terquam laudis, inge-
nium ad excogitandum, &Ioquiore rotundo, id ed petfcdo,

& hoc quia philofophis dudent. Sed pueri Romani, id ed li-
beri Romanorum, difeunt longis rationibus , id eft perlongos
calculos, & longas computationes, diducere, id e(t diuidere,
afTem , id ett libram duodecim vnciarum in partes centum . Fi-
lius Albini , fupplc, inquit, prsceptor calculorum, dicat fi vn-
cia clt remota , id eft ablata, de quincunce, id eft de quinque vn-
cijs , quid fuperatjid eft reftac ? Rerpondet puer, vel potius poe-
ta. Si tu es filius Albini (ic irterrogatus poteras dixifle.id eft
(ieri poteft vt dicas , triens fupple fuperat , id eft reftac . Et pr*-
cepeor dicit adulando , en (aut hem) fili (i Gc fapis , tu poteris
feruare tuam rem. Triens enim, id eft tertia pars aflis,qu«qua-
tuor vncioe funt rcftat a quinque dcdufta vna . Interrogat ite-
rum magifter . Si fupple vncia redit , id eft accedit , vel additur
ad quicuncem,quid fit ? rcfpondct puer . Semis, id eft dimidium
aflls, hoc eft fex vnci®, contra quod inftitutmn exclamat Poe-
ta, dicent . Speramus, id eft debemus nc fperare, quafi dicat nuL
lo modo, carmina linenda, id e(t digna quz linantur cedro , qua!
eft arbor qua: non fentit cariem , & cuius fucco illitae carix non
conlurnuncur , Stferuanda, id e(l digna qus confetuentur, cu-
prcffojid eft ferinio , aut arca cupreffina , Icui , id eft Icuigata , &
^*^'* ^*^^* arca cupreffina inclufi a tineis non vexantur,
pofTe fingi , id eft componi , cum, id eft poftquam , erugo , id clt
macula, vidclicetauaritia,&cura, ideft cupiditas, peculi pro
peeuhj agendi, imbuerit, id eft inftituerit , vel inftruxeritle-
mcl animos niucnum . ad hate, id eft ad huiufmodi calculos po-
nendos f quafi dicat nequaquam .

Horat. [ ii Regula

lAKVS

H O

Si.pS"c!mut‘l“cr«aIion..l.^

ex philolophfbrum libri? , & dercribenJorum officU ty „ ,.

bas depromentur, quibus habitis rem verba fcqucntuc non ^
ta. Qoodvcjfleq»amur:pimusGricos «bliuilaudis fi 1"^“’
nos pci-uniaeauatosmirabmiur, ac imitabimur. ’ *

rnm luerarum
loca) Fagit

I Maenium) Canrim rrdJit
„4l,go,.ii . p»»""

n<,?-.n.ilIlsdFO™mconh.

ctndJ fJtii tflf futorem illum
pueiicun' [CirdiOQuiin^f"'

iantum coimmnaiur, 8i m n'il-

lo (tt pretio. Democritus oc-
eibJt quenquam poetam ma-
InumclTe polle fine inflamma-
tione animorum , & fine quo-
dam afflrtu furoris. [Helicone)

/\ >jymphfs,apoe'.ica. [Bom)

Magna par? poetarum incedit
inciilca. [Ponere vngucis,)ld
«rt inculti funr,5« ordidi,quo
furentes videantur magis»& vul
gi in fe concitent ex negieSu
corporis admirationem , vt (o-
JcntPfeudo philofcphi . [Ponc
rei Prifecarcjid eltinceffb tan-
tum oltendunc le bonos poe-
tis , intus tamen nihil elt bona
[Secreta petit
horre t homi-
num conluetudinem . [Balnea
Locavbi multitudo conueniat.

[Tribus Anticyris) Non Vnius
Anticyr* folum elleboro , fcd fi
plurcs fint . [Elleborum in An-
ticyra infula tuiiflime fumi po-
t.iuit antiquitas , CIUS v's vt hu-
mores noxios in quibus morbo
T'im caufx fune, extrahat, eius
fpecies 1'nnt dos, nigrum & can
didom, obreruatum candido fto
jnachum, nigro aluum purgari.

[Commifent) Ad radendum .

[Tonfori Licinio) Is iHc Lici-
nus de quo d flichon incerto au
flore circunferiur.

Mirmoreo Licinus tumulo
tacet, at Cato paruo,

Pompeius nullo, credimus ef
fc deos ?

Peqno Item cumuin Martia!.

Altaq. cum Licini marmora
puluis erunt.

[Liuus) Contratiusmihi ipfi .

Ve illud
Si mens non l.tua fuiTet.

[Bilematram) Q^u* a Grjecis melancholia dicitur, que affe-
flio ffl hcrnica . [Nonalius) Nifi purgarer , nemo elfet me-
lior poeta , quoniam efficere infaniffimus , adeo atra bile labo-
ro. [Tann) Non expedit. [Cotis) (Via ferrum acuitur.
[Exors) Sincpoteftjte,&f.icu!tate Icc.inJi , rcipfam non po.
teliacuere. [Vnde) Ex me. [Opes) Pociicte ,vr feias quid di-
cas. [Scribendi reflefipere elt) Poetica? ficut reliquarum re-
rumfundimentumeftrapientij, CUIUS ignoratione non mmiis
jnpocm.itis quam in vita peccatur, qiiEadhibenda non in fen-
tentijs folum , fed in verbis, neque enim omois ^tas, omnis for-
tuna, omnis auftoriras , nec non locus tempus que eodem , aut
verborum genere tr3fl3od.i,funr,aut fententiarum . [Kom)
Omnis vbertas ,& quali filua dicendi a philofophi.i proficifei-
tur , qur mater eft omnium benefaflorum , & henediftonim,
fmc qua nec quicquam definire , nec qiiicquam pofTumiis indi-
care , nec coptofe latequed* vjrijs m.rgnisque rebus dicere.
Quomodo rnim de religione , de morte, de pict.ne, de chari ta-
le pnr-c ,de virtutibus ac vui)s , de animi perturbationibus , fi-
ne ra quamdixi philorophia quicqu.tm explicabis? Prius ha-
benda res elf de qua dicamus, q;uain cogitandum, quibus ver-

Inoenium mifera quia fortunatius arte
Credit ; & excludit fanos Helicone poetas
Democritus ; bona pars noia vngueis ponerecurat ,
Non barbam ; fecreta petit loca : balnea vitat .
Nancifeeturenim pretium , nomenq pocts :

Si tribus Anticyris caput infaiiabile nunquam
Tonfori Licino commiferit . O ego Icuus ,

Qui purgor bilem fub verni temporis horam.

Non alius faceret meliora poemata . verum
Nil tanti e(l .ergo fungar vice cotis : acutum
liediierequx ferrum valet , exors ipfa fecaodi.
Munus , & officium , nil Icribmj ipfe . docebo :

Vnde parentur opes; quid alat, tbrmctq- poeram:
Quid deceat ; quid non ; quo virtus, quo ferat error .
Scribendi redlcjfapereeft & piincipium ,& tons.
Rem tibi Socraticx poterunt ollend' re chart* .
Verbaque prouifam rem non inuita Icquentur .

Qui didicu, patriae quid debeat : & quid anncis ;

Quo fit amore parens,quofrater amandus, & hofpes :
Quod Ht confcripti , quod iudicis officium ; quae
Partes in bellum roifii ducis ; ille profeCfo
Reddere perfoniE fcit conuenientia cuique .
Refpicere exemplar vits, morumque iubebo
Doctum imitatorem ;&:vcrashinc ducere voces,
interdum fpeciofa iocis,morataque rt£le
Fabula, nullius veneris , fine pondere , & arte»
Valdius obledat populum , meliusque moratur :
Quam verfus inopes rerum , nugxque canorae .
Graijs ingenium, Graijs dedit ore rotundo
^4ula loqui , praeter laudem nullius auarts »

Romani pueris longis rationibus alTcm
Difeunt in parttis centum diducere . dicat
Films Albini , fi de quincunce remota eft
V ncia ; quid fuperat ^ poteras dixifle triens . heu
Rem potens feruare tuam . redit vncia : quid fit i
bcmis . ad haec animos erugo , & cura peculi ,

Cum lemel imbuerit : fperamus carmina fingi
Pofle linenda ctdro , & kui feruanda cuprefto ?

bi* quicquam, aut quomodo

camus. i'ifuntfan4 nobis qu*
dam femma magnarum cogua
tioiium : quafdamq. adumbra'
tasintelligcntus animo acmen
iciqnpimus, quas iuli
fapientia: frultraelt quod fpe
rcniusillam dari polle lucem '
[Sapere) Scire diuina, &himia.

na. nam lapientia eitdiuinaruni

humanarumq. rerum cognitio .
[(.hart® Socratici:,') Ideliphi!
lofopliia, ex CUIUS olficina ruul.
ti philofophi emanarunt mora,
les . Socrates primus philofo-
phiam ad mores deduxit, & tan
quam aliud agens, rem ad no-
ftrum vfum detorfit. [Inuita
Mi.) Quia verborum ell offi-
cium res mcerpretari . [Non m
uita,) Id ell , volente & (ponte.
[Qui dicit,) Id eft qui nouitof.
ficia , bonum, ac m?lum hone-
Itum ac turpe , iuftum ac miuKu
intelligit , quie fete omnis eft
poeta ad fcnbendum materia,
[Gonferipn) Senatoris. [Cui-
que perfon*) A fc in poemate
introduft* . [Reddere) Dare, at
tribuere decorum cuique perfo
na; . [Exemplar) Vnde limile fu
mat. [Imitatorem,) Ideft poe-
tam . Nihilenimaliudeftpoe.
fisnifi imitatio morum,

qu^ hominis propna elLfacuq.
vtvel hacvna dnTcrat a ceteris
animalibus , hinc fi vel l^ca, vel
troefta fpeftemus, vix polfumus
contineri quin idipfiim imita-
tionem cffing.imus . [ Exem-
plar,) Ideft qua vita qiilfqoevi
u3t.[Hinc,)Ideftavit,i & mo
nbus . [Viuas) Veras, propri.is.

[Speciofa) Culta, ornata, Ipc*
ftata.locis pulchre locata. [Mo

rata) Qu^ bene mores omnium
perionarum imitar.' lit iii do.
cear. [Veneris) (irati^ , leno-
Cinij,q«e fit rudis. [l'onderf)
Verborum , clatiluliriim, fe"-

gis . [Mor.itur) Detinet fpedatorem : quod non ent 11
Jeflatione . [Verfus inopes) Inanes, vacui , ime hac imitat.onr*
[Nug^que canor^,) Ideft vciba c.anora , timidi : qu? '^rt

funt, nifi rebus fcruianc. Elaborandum eft vt poema oer 's
busque^que fit pulchrum . Si alterum lic eligcdun', ma 'rn '^^

pientiam ineloquentem quam ftuft.im loquicitatem . L r
nium) Ad inueniendum res : rotundum os ad eloquen as • ' ^
CI& verbis fune fpeflabiles , & r^hus :qi>6d hme rc'
impendebant ,cum Romani a tenens vnguicuhs J 'i
cro . [Rotundo ore) Perfcflo.pleno,vcl fine oftcnlione, ■
ritate mfereuoluenre. [Nullius) Rei .mfi glonr.li^
demafTeflant. [Rom.ani pueri) I’oerica Rome rna is f
ribus in iifuelfc coepit. Olimdamillauigint

qu.i &Gr^ci ceter^que nationes funt fuperate , „111

pulononfe infinuauerat poetica : que poftqmm

boni mores peflum ire ccepcrunt , p cft rrim fu. ,noeiiit^

qu? tempoM alludit poeta, cum bonnm nncu*

non erat , non ergo reprehendit Arithmetuam [|,£,,

neceffariam ,fed in ea queritur omnem pueritnm

occupari. Defciuit autem populus Romanils a vete

ARS POETICA

fi«, non hominum inopi >j,rcd Jpfiili.i iuueniutis,& parentum
I &it>i'citia pixcipienciiim , & ohlmione nuiris an-
t ,ji?[Loi)gutJtionibus) Mn^ulv^rum ihtrmn. [Di^lucerc)

р, (i,Jcre, continuare. {_biliuN Albin» ) Albinorui-nf.imilia ab
rltimis temporibus iloinx Ii]bic.i in pretio, hinc , qut facra

с. irru excepit ortum pueanm , nam cum qui poli reges exados
vousequmquecribusplebu fuit, pro recepto hibernus fuilie
cx hac fatniiii. Notum familixinuirere Spurius ad furcas Cau-
dinas , Aulus corruptus a lugurtha, & Luceius bello fociali fa*
xi$ fuhibusque a militibus exfus ■ PoUhumios iilos,Tuberios,
Barbitosrexcentisclaroscriumphis,vc Albinos fuilTe non fatis
c6tUt,ncminifehafn Pohhumiorum cognomen Albinis confer
tumfuilfe. [Filius Albini,) Ueit, quicunque nobilis .[Ad hxc)
Ad lucrum& vitu. [^rugo) Pecunia ex *re,qu< feruata robi-
ginem contraxit, id el^auantia. [Cedro) Cedrino oleo «quo
jnundzcartx a tineis cultodiebantur. [Cupredb) In articulis
ex cupreifo fabricatis . Leui, polita, ornata .

A C R O N.

I Ngenium mifera quia fortunatius arte) Quia Democri-
tus dicit plus valere ingenium quam peritiam . fct quia dicic
nonelfe bonos poetas, nili qui infaniunc. Hoc idem,&
Plato . V el Democritus ait poetam non arte heri , fed natura
nafci. Ergo quia Democritus ingenium debilius putat arte,
ideomiferam eam dicic,dt homines propterea multi hngunt
furorem , vt poetx videantur . Mifera autem ars elt , h quidem
jionmeteturpoetx nomen accepere qui habet artem, nili ha-
beatetiam ingenium, ingenium autem folum fufficii ad poc
tam, non ars. Verbigratu. Quacuorfunr genera poetarum,
eli altus , elt iiicJms , eh ccnuis,elt grandiloquus. Tenuis, &
medius artehunc , magnus & grandiloquus natura. Ilie vero
Dcnnocritus elt, a quo fecta exoria elt Bpicurea,qui multa phy-
iica fcriplit . [ Fortumtius) Beatius : vt , Fortunate fenex ,
[Nonviigueis ponere curat) Poetas non vult more philolb-
ptiorum incedere. Notu hic impeftos, qui putant poetas
optimos elTc eos qui fune demillo capillo vel batba. Barbam
in lingulari numero , hominum , in plurali, hircinas dicimus .
[Si tribus Anticyns) Anticyra dicitur infula , in qua multum
nafcitur hellebori, &CICUCK. Hoc ergo Diafyrtice dicit Hora-
tius. Si totonderit caput, nancifeetur nomen poctx , quod
caputfanacurtnbus datis horis . [Tonfori) L. Licinui» dice-
batur lonfor opulentilTimus , quem poltea dicunt fadtum Se-
natoremaCxfarc,quia dicebatur nimium odilTe Pompeium.
Etehfcnfus. bi non commifcrii tondendum caput Licino,
quod tres Anticyrxnon polTunt curare adeo infanum. [Qui
purgo bilrm) Propterpurgandam bilem rado caput, qui ca-
tharcicum accipio ad purgandum me vel, qui purgo bilem , pro
bilibus , id ell qui curor . Senfus etl . Cumfciama Democrito
•os veros poetas mdicatos qui funt infani . ve! , Purgo bilem ,
choleramreijciopotionibus. [Nonahusfaceret,) idcft.nc-
moelFct magis in opinione poeta, 11 eiremdemiflb capillo . [Ve
rum Nil canti cll ,) Id elt nullius momenti fum , qnoniam non
fum demiflb capillo ,& quod per lingulos annos cholera pur-
gor , dicebatur enim melancholicus fuiITcHorat. vel Vei um nil
tanti elt, id cU non curo , fed contemno dici poeta . Aeli dice-
ret . Non poirum poeta efle, vt contemnam cur.im corporis
mei . [Exors ipfa fecandi,) Idelf , quxnon habet munus , & of
hcium fccandi a natura tributum, vt. Exortem ducere hono*
rem. [Scribcndircft* fjperccft, & principium ,& fons,) Id
eU , copia vetboium , qu£ debet fequi principia. Contra illos
qui dicunt poci.im infanire debere , hic ait , vt poflis rede fcri-
brre , principio opus eft fapere. [Rem tibi Sucraticx poterunt
oilendere carta:, ) Id cli , libri , & hoc dicit non debere poe-
tam expertem efle philofophix . Item aliter. Poema coniiat
exrc&oratione,resex philofophia originem trahit, vt prx-
cepta contineat. Dicit ergo , quod inuenta re, verba etiam in
viia fcquuntur ,id eft tunc non defunt ,cum habueris quid di-
cas. Ec Pollio idem dixit , Male Hercule cueniat ve(bis,nili
rem fcquantur. [Qui didicit patri* quid debeat 6ic.) Id elt
qui legit libros de olhcijv , & oliemiit poetas imbui debere phi-
lofophia . Dicit autem hoc , illc opeimus poeta tli , qui didicit
quid lingulis debeat ; id ell quo amore debear vnufquifque cir-
ca p.itriam rlle, aut parentes , liue amicos . [RcCpiccre exem-
plar vitx) Exemplum ell paradigma , exemplar «vtItutta . Hoc
ouit , Confuetudinem vit« lubeo rcfpiccre eum qui vult rede
imitari , vt cum inducat adolcfcentcm , debet feire quemadmo-
dum iuuenes folent viuerc . Quid enim cll Conmrdia nih ima-
go vit* quotidunx? [Vmas) Veras. [Hiac,) Id cU a vita quo-

tidiana , i moribui communibus . [Speciofa locis,) Id ell li op-
poriune fuerint indudx peifon* , aut locis, aucargiiincntis , vt
non liuirgumc-itum ablurdum. [Morataque) Morula fabula
m.ilis moribus morata , liominij dicitur. Morata emm bene
iuUiciita vnde&inconluetudinc ellbcnc moratum eum dici,
qui bonos mores habet, in qua more* lingularum perfonarum
optime cxprimuiuur . [Nullius Veneris , ) Id cil veiiuHati* , &
ingenij,qua; ad arcem fpedaiit. Olicndic modo quantum pro-
dett conlidcratio confuetudinis , dicens quod interdum fabula
opportunitate perlon.inim indudarum , & exprcHione mo-
rum qudinuisluiinc arte, line venuHate, fine grauitate fenten-
tiarunijplus placet quam verfus quidem bene lonantes,fed mo-
rum obleruattonc carentes . Magis poliunt dcledace res fine
ornatu, quam ornata poemata verbis fine rebus. [Sine ponde-
re, & arte) Sine magnis fcnlibus,fine grauitate verborum , id elt
non laborat poeta loqui rem fapienter inuentam. Menander
cum fdbuhm diiporuilicc , & eam nondum verlibus adornairerj
dicebat tamen fe iam complcfle . [Nugatque canor*) Nullius
momenti verba bene Tonantia . [Rotundo,) Id elt , perfedo .
[Prster laudem nullius auaris) Qui folam laudem cupiunt in
feribendis carminibus . [Romani pueri) A prima *tate calcu-
lum dtfcunt, hoc elt compucacionibus operam dant.[Airefn) Af-
fis elt totum patrimonium : fextans, quadrans, triens quincunx,
dodrans , deunx, femis , partes aflis fad* . Quincunci additur
vncia , ideft ad alias quinque accedit aha vncia. [Triens) Ter-
tia pars libr* , qu* facit vncias qua tuor, cum fic libra vncis duo-
decim. [Ohe) Euge, id cltbeneihocilledixitqui interroga-
tus fuerat. [Ad h*c animos srugo) ^ruginem apptllatauari-
ti.am quafi maculam , id elt cum auancia occupauenca prima
infancio animos hominum Romanorum , fperandum non elt
polle icriberc carmina lecipienda iuauAoricatem . [Linenda ce
dro,&: leui feruanda cupreifo) Vtraquecniro res odore fuo fum
mouet tineas .

PORPHYRIO.

-r Ngenium mifera, quia fortunatius arce ) Ait enim Demo-
£ entus poeticam natuia magis quam arte conltarc, & eos fo-
j. ios poetas elfc veros , qui infaniant,in qua petfualione Pia»
to elt . [Si tribus Anticyns) Locus eft in .Achaia Anticyra , vbi
htlieborum nafci tur,quo fumpto dementes fanantur : hoc emm
fumpto capitis dolor fanatur . [<3iJ> bilero lub verni tem
pons horam) Omnes enim verno tempore purgationem fu-
munt , quod vocatur . [Scribendi redie fapere clt,&

principium , & fons , ) Id tft fciie quid fcribaSjhoc enim fapere
elt. [Rem tibi Socratic* poterunt oftendere carue) Poema con
ftat ex re,& ratione . Res ex philofophia originem trahit , id elt
vtpr*cepta contineat, has dicit Socraticas cattas etiam deinde
comitabuntur verba. [Verbaque promfamremnon inuica fe-
quentur) Hoc Cale eft , Dicere, inquit, tunc potens, cum habue-
rn quod dicas, & Alinius Pollio idem dixit. Male Hercule cue-
niac verbis , nili rem fequantur . [Interdum fpeciofa locis,mo-
raiaquercde Fabula) Colligit fzpe magis placuifie fabul.im ,
qu£ nudis narretur verbis , quoniam res fpedacorem deleifta-
rene , quam qu* locis communibus explicaretur . Si,verbi gra-
tia, circulaior referat de Regulo quomodo captus fic, aut puni-
tus, verba fordida fi non deledtanc attamen res euocat auditu di-
gna. [Morataque rede fabula) Bene inftruda, vnde in confiie-
tudme dicerc folemus bene moracum eum qui redos mores edi
derit. [Nullius Veneris) Nullius voluptatis , nec decoris.
[Graijs dedit ore rotundo Mufa loqui , praeter laudem nullius
auacis) In hac lola cupiditate promerentur laudem canquam
Protogenes ille qui lutum finxit decem annis . Vel Apelles qui
totidem pinxit annis, non enim vtaccipeienc,feftinabant, fed vt
placerent, morabantur.[Ec leui feruanda cupreflo ?) Libri enim
qui aut cedro illinuntur, aut arcacuprefti inclufi fune , a tineis
non vexamur.

GLAREANVS.

I Ngenium mifera quia fortunatius atee) Ergo quia De-
mocritqs ingenium debilius pueatarte (inquit idem) Ideo
miieram eam dicit . Beatius legendum in Aerone , nam ita
paulioport exponit illud (felicius) in contextu. Rifi autem il-
lud ter repetitum, demiflo capillo, & infulam Anticyram, &
ter item expolitum, puigo bilem ; & quod a Democrito orta fic
leda Epicurea, & fi totonderit caput , nancifeetur nomen poe-
tx, quodcapucfanaturcribus datis horis. Mirot quis has nu-
gis fub alicuius dodi hominis nomine, aufus fuerit in vulgus
edere. [Refpicere exemplarvitar) In eodem legitur. Exem-
plum,clt parad^niL' exemplar Miifiri/Tov , quod ego nunquam
Horae. t nj legi»

H 6 K.

„gi . q-o j Wi.» : w «1 «1 ‘'6'"^““’

n„ ..\ n,ona«dro dicuntur qur pi'0-

H quis nitc-ui fui compos precipue laudandus

A ut & auaccnus ignorcenJumfie. Innuit auccmjri-

1, hnem 'poiriim , dkcns . Poits au.em ,olam prodrf-

Fjbm fti
intenSia
fBttari.

pr^t'

pu» fit
br*mt

^ „rrliMrem feiifrueem morum, aurdodrin*
fc" P «ipiunt’ .olu..t deletlare , .d cft ptitcndpnl folam

d']pitaiiontm audicnt.am , .pl pcplcgcnnum : vc qui lafaua
pa rama , aut Elegias amorun, fuorum edum ; aut volunt fioiul
e .&iueundf.idelldeleaabil.a,&idoneav..;
gtua ad bene vmendum . P»!'"'''

5™re;meuZide7deIeaabil.a,&idoneav...,idett^
mua ad’ bene vmendum. Deinde oHendii quid illit faciendum
L nai ptbdelTe volunt, id eli qui ptatciplunt . dicens Quid-
qu d p«cipies , id ell quamcuiiquc artem ptxteptionibui ira-
1 uil -ammi docilis, ideft quos breuitatc efficis

rfes -elto breuis , vramuu uuk...o , — — T--- -

dociles , percipiant . id ett incelliganc.cito diSa , id ell qux di-
Xilli vei pricepilii , St vl fideles fupple aniim teneant , id eil
non obliuifcantut ferael comimH.i . Et ell metaphora fumpia
i vafe, vel ab amico i quod vcl qui fi fecreta a domino, vc ami-
co tradita diligenret contineat , & non effutiat fidele vel fide-
lisdicieur. Omne fuperuacuum,id ell quod vhra capacita»
tcmdifcipuli pricipitur : manat, idcft diltillac,& fuperfluu,
dcpeCloie pleno, id ell de ingemo non amplius capaci, biaa
caufa voluptatis, id ctl ad folam deleaationem inuenia,linc
proxima vctis,id ell venfimilia. Ecfabuhjid ell fiilio poe-
tica non porcac,id ell exigat, (ibi credi, id ell fidem hbi adhi-
bcri, quodcunque vclii (aut volet) fupple fingere . Neu,id ell
neue pro & non , extrahat, id ell eximat puerum viuum , aluo ,
id dt ex ventre Lamie, id ell ffrigi.s deuoratricis , quia hoc non
cliverilimile. Sunt autem Lami* mulieres, qui a notricibus
dicuntur no^u volare, & pueros , quos folos vagantes offen-
dunt ,deuor3rc, ad terrorem videlicet puerorum. Ineptiret
eroo poeta , qui hoc vt veram hillonam oculis fpeftantium ex-
hiberer. Sequentibus ollendit poctacuius intentum maxime
laudetur diccnt . Centuria feniorumjid eft graucs viri vtpote
fenes, agitant, id ell expelluntfuppic Poemata expertia, idcll
nullam partem habentia, frugis, ideftvcilitaiis, hoc ett ad fo-
lam dcleiflationcm fifta . Et Rhamnes , id ell equites Roma-
ni cclfi, idcft in fummoloco fedentes, quorum fere molles fune
auricul*,prscereunc, id ell iiegligentcr audiunt, 6t contem-
nunt; Poemata autlerc, id etl nimium feuera, &nollam de-
ledationem habentia, quafi dicat qui prodeffe volunt, placent
|uidcm fermonibus, fednon luucnibus, qui deledare,ediuer
0 , verum is qui inifcuic vttie , id eft vtilitacem , dulci, id ell
delcflaiioni, tulit, id ell abflulit, omne pun(ftum,id eft om-
nium fuffVagium , quod craClum eft ab ambientibus , id ell ma-
giftratum ambiendo petentibus, qui fuffr^ia petentes tabu-
las ceteras circunferebant, in quibus fuifragatores , hoc eft
(vc dicunt) voces fuas dantes . punftum defcribebanc , qui er-
go omne punftum tulit, omnium fuftVagio , Stconfcnfu crea-
batur, vtpote ab omnibus laudatus , & omnibus placens . Idem
quoque fiebat in c.aufis ceiuumuiralibus , nam auditis partibus
tabella circunterebacur iudicibus , ac finguli pnmftum , fiue no-
tam imprimebant , quo vel qua aiirdainnarenc , aut abfolue-
rent . Tulit ergo omnepunftum delcdando leftorem , & mo-
nendo p.inter ,id ell fententias vtiles habendo, quibus ledor
ad uirtutein moueretur. Hic , id eft huiufmodiliber,id eft ita
compofttus codex : meret , id cll lucratur. Sofijs, id eft illis li-
brarijs fratribus , qui tunc Rom* libros vendebant , sra , id eft
pecu iiiaui grandem . Et hic ,id ell huiufmodi liber, trarific ma-
re , id eft fertur ad vitra marinas oras , & prorogat , id ell ex-
tendit feriptori , id eft audon , noto , iJ dl(vt drcuiic) famo-
fo, longum suum , id eft indelebilem fere memoriam . £c quia
nemo ad vnguem perfedus eft , qui in niiiio erret , oftcndic
ignofeendom effe certis erroribus , dicens . funt tamen delida ,
td eft errores infcribcndo , qmbus nos velimus ignoujllc , id eft
dedilfcueniam.nam neque chorda pcrculfa 3 cicharado jccf-
pondet.id eft non reddit femper fonum , quem manus , &
mens , Ik intentio percutientis uult , qua? , id cll quia remittit ,
uleWrfert.ucl reddit, pe.fipe . id ell frequenter : pofeemi.
Id tU cxigentu fonum graucm fonum acuiuui,d arcus non fem

A T I I

per ferict,i J eft transfiget fagitta fua quodeum
ple fctire,lic lego,& intelligo,alioqui legerem
cunque, velit. Nec arcus feriet femper rupp..„,„nj .
qucminabitur. Qiiodvcro dodediilcritdequicunque

libus duo vcrbapoltulantibus (nam inepte dixeris, amo a

cunque bonum , pro eo quodlic omnem bonum, aut optim'**'
quenque &c.) nihil ad rem facit, quia fiue quodcunque fiue
cunque legas , eadem lint duo verba , fed quodcun(me’regam
ferire cuicunque a minabitur. Verum, id eft fed vbi, id -Ji*
quam plura, id eft multa, nitent, id ell refplcndent, & decora fun'
in carmiiie.ego non off^endar,id cll l*dar , paucis maculis , ideft
paucis erroribus, quas, id eft quos, aut incuria, vd eft neglieetitu
fudit.id eft emilit.autnatura humana prona ad pccc^ndmi, &
errori proxima,cauir,id eft effugit, parum, id eft non facisdili-
genter,quid ergo cll, id eft quid ex illo infertur? Rcfpondet'
Vc fi fcnptorjid eft quinis componit opus,& fi librarius, id eft
fcriba qui mercede tranferibie opus , peccat vfque , id eft feo).
per idem, idcft in eandem rc,quamutseft moniius fuppleca-
ucre talem errorem , caret venia , id eft, indignus cll , cui igno-
fcafur,& cytharosdusjid efteanensin cythara , ridetur, id eft
deridetur , qui oberrat femper eadem chorda . Talis enim eft
incorrigibilis , & ftolidus reputandus , fic , id eft eodem modo
ille videlicet poeta, qui ceffac multum orcit3ns,& negligens
ell in multis locis , fit mihi , id cll reputatup a me, ille, quali
dicat notilllinus ,Cherilus,id eft maius poeta, qui Alexan.
druin Magnum fecutus bella ciufdem defcriplit, cui Alexan-
der dixiilcfercur, Malle fe Therfiteii Homeri elie, quam hu-
ius Achillem , id eft viliffimumGrxcorumab Homero dcfcci-
ptum , quam prxftaniiflimiiQi , qui a Cherilo poftet deferibi.
Depaftus autem eft Chcrilus cum Alexandro , vt fi bonum vtt-
fura faceret , aureo numifmate donaretur , fin malum , colaphis
feriretur, qui fipe maledicendo colaphis nedus eft, vt dicit
Acron . Vnde Poeta. Quem fupple Cnerilum ,ego miror cum
nfu , id eft cumirrifione bonum liippleefle,biSjterque,id cltin
duobus, aut tribus verficulis . Et idcm,id eft ego idem indignor,
id eft iBgre fero poetas ma!o.s- fcnbere audere . Quod fi quis di-
cat , Homerus bonus, id ell perfedus,dormitat, id eft ncgligen-
ter agit quandoque, id eft aliquando . Refpondec Pocca, ac Ii di
cat fateor quidem, verum, id cll fed, fas eft,id eft licitum,foninu,
id eft dormitionem, obrepere, id eft latenter intcruenire , longo
operi, aut opere in longo , vc alij legunt , quantum fuit Home-
ri . Peccant ergo qui licentia abluuntur in Epigrammate vno ,
qua vfos vident poetas in opere magno . Comparat deinde poe
ta , ficut in principio huius opufculi, Poefim pifturje, quiali-
cut pifturarum quidam propter aptos colores , licet menfu-
ram non feruaueric , longius flantibus , & femel infpicicntibu»
placet , & qusdam propter rymmetriam,id eft bon.im comratn-
furacionem propter liantes , Bi bene infpicientes plus delrtlat ,
ita & Poefis quxdam femel audita placet, quia canora, &iu-
cunda videtur, fed vbi nofeitur neque oeconomiam, neque de-
corum feruaHe , vilipendicur , quaedam , fcilicet illa obfcruans,
decies repetita placet , vnde dicit, Poefis, id eft compofitiopoe-
t*, eri t vt piftura , qu* fcilicet piftura , capiar , id cll deleAcc te
magis fi ftes proprius , & qu*dam,(d eft alia fup. magis dclcfle*
fi abftes , id eft fi ab illa fis longius, h*c,id cU deledlao.s longiu»
abftantem , amet (aut amat) obfcurum, id eft , iii obfcuro vide-
ri , & h*c quE magis deledac propius , vifa velet videri fub lu-
ce, qua,rcilicet luce, non formidat argutum , id eft fubrilc, acu-
men , id cll ingenium , & examen iudicis hxc , id rft qi^* .
longe,& in oblcuro videri , placuit fcmeljid eft cum primum vi-
fa eft , Sthxc volens de prope , & fub luce videri , placebit lep*"
tica,id eft reuifa, decies, id eft frequentiftinic .

Regula eft.

cumlionSntc';

Cum tria prattenjantpoet^ , autprodtffe tantum , aut dt '
ftare tantum, aut fimulvminquc efficere ,qui pfi^delfe vcie
aliquid docendo, fint fareues, & dilucidi , qui delcftare .jinc
rofimiles. & dulces, nec quicquam a vero abhorrens ’

qui verofimul & vtiles, & dulces funt, palmarium aufcnin^^

C^od fi qui penitus pr*Hare nequeunt , nefinctamenoni

corrigibilcs.nec (ibi in modico quouis carmine vc^dicen^^
tiam,quam Homero ,& Maeoni, cctcrisque grauibus poe-

magno opere conceflam viderint. Potius autem
ram artem, quam deleSabilcm imitationem ac litnilicu
feruare , vc quanto interius, ac penitos cognorcantur.tanro
gis deledlcnt,& amentur, quod & pifiuris bonis cotinger*

ARS P O

A Vtprodcflp volunt) Habent intci fi' nonnullam fimili-
(udinein vefcetueSf ScTcribcnicK , vttjuiUurdani vtancur
ad voluptatem, quibufdam ad neccHitatf m. Docendi ne
<cfllcas,in rebus ell conUitut.i : dclcdiatjo vero,m modo, quo do
cetnus.Profumus au{em,cuinmorata reftcell labula, delcfia-
mus, cum lucundefcribimus, vcnon folum primo placeant, fed
fjepc repetita voluptatem ade-
rant legentibus . [DelcAare) lu
eunde narrando. [Btiucunda,

Si idoneal Huiurmodi eU om-
ne opus Virgilianum , m quo
nulla ed inutilis deledacio . nui
la infuauius vtilitas : quardamq.
omutum difciphnarum fcientia,
lanquam ab aliud agente inter-
polita;, veluti vnuin illud e mul-
tis . Cum in lexto puniri patria:
venditores , contra, prxmia pa^
trix defeoforibus folui oden-
dic , nihil aliud, nid fugienda vi-
tia ,& fedandas docet elTevir-
tuKS , nullam enim maiores no
iin arcem eife voluerunt, qua;
non aliquod rcipublicarcomono
dum daret, hinc Plato cogen-
dos cenfuic poetas, vc bonos vi«
ros felices appellarent, malos
.vero mi errimos , fi qqi fecusfc
cerint , omni republit^a climi-
tBonfi» nandos putauit, quod dum ma-
»« legtt las ferrent fencentias , domclH-
turcuuq; cum difciplinam corrumperent,

.i. omne & virtutis omnes neruos eltdc-
illad cui rctit. [Idonea) Qja» proiinc .
mmabt • [Jucunda) Qu* delecient .
iitrarf [Quicquid prscipies , efto bre-
ci» . Id uis) Breuitas licet in vniucrfo
esitUoa laudem non habeat , laus tamen
fimper elt interdum in aliqua parte di-
cendi,prerertim Ii quid prxei-
tn qtod pias,vbinonetteuagandum,ne
, piEcepta animo effluant.

Sic,& in rencentijs qusacutx ef
fent debent, & vibrantes . vt ,

Trahit fua quenque volu-
ptas . & ,

Degeneres animos timor ar-
guit. & fcxcenia huiufmodi,

£ll autem breuitas, cum nul-
lum verbum redundar,tantumq.
elt verborum quantum eh necclTe . Homerus Menelaum iprucn
dulcem quidem tradit , fed pauca dicentem, heue enim gratus
elt quirognofeenda appetit, Iic grauis qui cognita inculcat.
[Pricipies) Cum volueris prodelfe. [Dociles) Quos voles do-
cere. [Percipiant) Intelliganc. [Teneant) Apud fe diutius.
[Pedore) Difccntis . [Fida) Cum deledamus, voluptatis cau-
fa fingere omnino oportet , poeta fingat fane non afppra , non
immitia , quibus nulla polTic fides adhiberi . Virgil. de telis Po-
lydoro infixis qui reuirucrant , finxiffet fane quam abfurde, ni
fumpfiHetexRomanahifioriade hafiaRomali,qu«dc Auen-
cino monte in Palatium iada fronduit , & arborem fecit , non
potuit tamen non male audiredc nauium in nymphas muta-
tione, deque per aureum ramum ad inferos dercenfu , quodque
Irim fecit Didoni comam fecantem , licet hoc fumprent ex Eu-
ripide. Plato in fecundo de republica,Hefiodum,& Home-
rum infedatur, quod nimis de dijs abfurda finxillent, quo di-
do prouocatusC. Caligula de Homeri carminibus abolendis
cogitauic* [Voluptatis) Vtiuciinda fingamus quzdeledenc.
[Puerum Lamis) Dion Chryfoftomus Libycam fcripfic hillo-
riam,inquahzcdeLamijs, Haud longe a lictoremaris cur-
uum effe locum , arenufum mari perfimilem , in quo littora ma
giu exilfunc , & aggeres arenofi , in mari vero ab vndii circun-
uicina omnia deferta fere manent , veruniamen fi naufragi for-
te cicdi fuerint, fere apparentes cos omnes qui vel pereagranc
vel aberrant,rapiunc. quarum natura, & corporis figura talis
habetur . Facies eft multeris , Sc formofi quidem, vbera , & pe-
dora iougc pulcherrima , quz neque pidor pofTic efiingere, co-

E T I C A. 1^8

lor rplendidiflimus, gratia quxdam ab oculis, & manfuetudo
in animum incidit quoties aliquis eam vtdcuc , reliqua pats
corporis dura , & infrangibilii ob fquainas , inferiora funt ler-
pentisjvc ima pars in caput definae fcrpentis ualdc quidem hor-
rendi . Har {trx alas non habent quemadmodum fpliinges , ne-
que enim loquuncur, vc ille : neque aliam uocem emittunt, fed
folumfibylla acuiilTima quem-
admodum dracones , terreliriu
omnium velocinimz, vc nullum
poiTit eas animal effugere . Ce-
tera quidem animalia viribus
expugnant homines :hz folum
deceptione. Pedora appetiunt,
& vbera oBenianc , eum vero
qui afpexeric, veneficijs cogunt
addeliderium confabulationis,
&hi quidem veluc ad mulieres
accedunt , illz intrepide ma-
nent , inferius fxpe refpicien-
tesjOrnacumquemuUeris imi-
tantes, atqueica qui propius ac-
cefTeric , rapiunt : nanque ma-
nus funt ferarum , quas aliquan
ci perocculcanc , ceterum fer-
pens mordens veneno interfi-
cit; cadauer comedunt ferpens ,
& quod reliquum eti fere. Phi-
loBrarus in Apollonio de La-
mia viuos pueros inglutiente
ab ipfo Apollonio comptefla
meminit. Lamias etiam effe
terriculamenta puerorum, vel
cx Apuleio fatis conlIat,nam
Lamiam mulierem a Demetrio
amatam, ciuicacis perniciem a
comicis didam , Plutarchus ce-
lebrat : quin & de Lamijs in Po
hticis meminit Piato . quo co-
gnomdo iliorum familia Ro-
m^ non inter poftremas habita .
[Pranf*)Qu»voraueru. [Ex-
trahat) Poeta. [Centuri* fc-
niorum) Romulus re Sabina
compofita, Tatioque in con-
fortem regni accepto , cum po-
pulum in curias triginta diuifif-
fec centurias tteis equitum con
fcripfic . Rhamnenfes a Romu-
lo, Tacienfes a Tatio, Luceres
a Lucumone , vel a Luco , id eR
afylo, quarum numerum cum augere vellet Tarquinius Pri-
fcusab Accio Nauio augure prohibitus eR. [Cencurix) Se-
natores nobiles, [Agitant) Oeijciunt, oderunt , deturbant,
infeffantur. [Expertia) Inutilia, qux non habent partem in
fruge, qux non profunc. [Aullera) infuauia, immitia, du-
ra, afpera. [Rhamnes) Equefterordo, ideftiuuenes. [ Prx-
tereunc ) Contemnunt , nihil faciunt . [AuRcra) Qux non de-
ledant . [Tulit omne pundum) Sumptum de fuffragijs in
campo Mattio, qux pundis notabantur, non fcribebaniur.
In ponte eracfuggcRus locus vbi redebantconrules,adRabanc
qui fufiVagia przcereuncis populi nocabantpUndo in certis ta-
bellis, qui plura habuiffecjis conful perprxconemrenuncia-
bacur. Poflec &referriad ludicia, & dum dixit cencurix fe-
morum pro Senatoribus accipi. Rhamnes vero pro cqueRri
ordine, inter quos cum de iudicijs iis effec, tandem pepigere,
vtpromifcue iudicarent, licet in iudicijs non pundis notaren-
tur feiuentix , fed tabellis cxreisqux in cifta conijeiebantur,
infculptas habentes literas , A abfolutionis , C condemna-
tionis, N ampliationis, id cR quod non liqueret. ludicum
tamen decutias dixerunt, non centurias. [Mifeuit) Qi^i do-
cuit & deledauir . Laus poetxeR , vt profii dodrina , deledec
elegantia, nam ddodamledionem fine vlla deledacione ne-
gligerefe ait Cicero in Tufculanis. [Omne pundum) Om-
nium omnium fuRragijs commendatur . [ Monendo) Docen-
do. [Liber) HuiufmotTircripca. [Soiijs)Sofij bibliopolxcla-
ri tunc erant. [Aera) Affcrcttiagnum lucrum. [Noto) Quem
nocumfacit. [i£uuin) Sempee eum viuere facit, licet moria-
Hocat. c iii) tur.

Aut prodelfe volunt , aut delectare poetae :

Aut fimnl & mcunda idonea dicere vits .
Quicquid prsecipies , eflobrcuis .* vt cito dida
Percipiant animi dociles itcneant^ Hdeles.

Omne fuperuacuum pleno de pedore manat .

Fida voluptatis caulTa , fint proxima veris .

Nec quodcunque volet , pofeat (ibi fabula credi ;
Neu pranfe Lamiae viuum puerum extrahat aluo .
Centuriae Teniorum agitant expertia frugis ;

Celli praetereunt audera poemata Rhamnes.

Omne tulit pundum , qui mifeuit vtile dulci ,
Ledorem deledando , pariterq. monendo.

Hic meret aera liber Sofijs ; hic & mare tranlit )

Et longum noto feriptori prorogat aeuum .

Sunt deiida tamen , quibus ignouifle velimus .

Nam neqj chorda fonu reddit, que vult manus, &mes:
Pofcentiq. grauera perficpe remittit acutum ;

Nec femper feriet » quodcunque minabitur arcus .
Verum vbi plura nitent in carmine; non ego paucis
Offendar maculis .-quas aut incuria fudit :

Aut humana parum cauit natura . quid ergo?

V t feriptor li peccat idem librarius vfque ,

Quamuis e(l monitus , venia caret *, & citharcedus
Ridetur; chorda qui femper oberrat eadem.

Sic mihi qui multum ceifat , bt Cherilus ille ,

Quem bis , terque bonum , cum rifu miror ; & idem
Indignor, quandoque bonus dormitat Homerus.
Verum opere in longo fas eft obrepere fomnum .

V t pidura , poefis . erit , qus , fi proprius ftes ,

T e capiet magis : & quadam , (1 longius abdes .

Haec amat obfcurum : volet h*c fub luce videri ,
ludicis argutum qux non formidat acumen.

Hxc placuit femei ; hxc decies repetita placebit .

H O R ^

iur,(iipttelltam!nr™prr

c.camKin retui»o corpore. [Poitenti) Cuharcodo. [^ra-
uem'i Craff;m. [Chorda) Caroiim comparacur, arcus ing

r.i’-5^4crTa,^Coll.mub,t. [Nuan.)

[OlfinJar) Mou.Ijor, CMacili") '''“'■''“"“.t o^id.X
mlNcliaenlu. [Nacura) Ingenium. [QuiJ )
rscripior) Eafaiptor. [Vf^uc) lugilcr .coniinuo, fcpius .
rCcI^t) Ignofccndum poens quandoque ,vnde cmici (ipe
moltjpociiea iiceniia dici fatentur, quod inulta poetis, den-
tut qoibusf odint opus ornate, fed tamen in longo cantum
eli owrc lanorcendum, in quo difficile ell non quandoque dot-
miiare. rfelfat) Negligeni eli,& dormitat poeta . [Eis cerquej
Duos aut tres verfut. [Cherilus) Alexaiulti poeta Samius ab
Herodoto eruditus , tam maius, quam bonus Horacrus,cui
aureum numifmapro bono verfu dabat Alexander , colaphum
ofo malo, fed cum res gellas Alexandri fcripMet, feptem tan-
fom vetlibus laudatur. [Miror) Non laudo, quali fiert non
po(lic,vt bonum carmen a malo polfit poeta prouenire . [in-
dignor) Bono carmine mali poecc iramfufcipio. [Dormitae
Homerus) Sumptum ex fententia Marci Tuli} , cui quan-
doque ipfe cideturdormitare Homerus , &Dcmollhenes, ne-
que .n. polfunc omnia elfe perfecta qu^eciani boni auctore» tii-
cgncjlabuncur aliquando , cedunt oneri, indalgcnt ingenio,
nec lemper incendunt animum, aut fatigantur, hlt tamen ma-
gno ludiciocircunfpiciendum, ne ea damnemus quas non in-
telligamus . [Bonus) Boni pocc® interdum labunturHomer.
nullum unquam ingenio feliciorem extiliirc conncnit,fiue o-
peris fortuna , fiue materia atltimecur , fertur tamen docmi-
tafle,qucid cum deos hominibus inferuerit , egregia hominibus
facinora tribuit, dijs ucro humilia , Cuniqueconltec Paridem
cum Helena vi ventorum in atgyptum delatos , priefentcs ( a -
ciac oppugna tionij&ipfamfpeftancem Paridem Meneiuumque
pugnantes, quam arquius fuifict abditam domellicis parieti-
bus Itare, cum HeCtor, Priamusquetotquematrons Troia-
ns COI fih)s, fratribus ,uifisque orbatx,non potniflent con-
tineri , quin ineam impetum facerent? 1 ertium elt, quod cum
bellum Troianum fe feripturum proficcatur,pofi Heftoris in-
teritura mors impatiens ad Vlyffem fdtinct, nec de urbe expu»
gnara ullum uerbum facit, nifi quod Demodochum, ac Phe-
mium in conuiuijs canentes ad cytharam inducit , fingitqae tot
deas , & Circen Vlyliis deperifle amore , cum fenex labori-
busqiie alliduis attritus iam diec : licet fallas fingatur illi hya-
cinthinas comas appcndifl'e,vnde Homericus morio didus.
Iram Neptuni in Vlyflem ob Polyphemum ortam fabulatur
cum squius fuilTer ob Palamedem Neptuni nepotem , cum
etiam tn pruna manna cufpide perfolfus interijflec . Sic& A-
chillcm non ob amicam iratum GrfCis, fed ob Palamedis ne-
cetn. [Obrepere) Subiiicr.irC'. [Somnum) Tenuem negli-
gentiam . [Pidiira poefis) Sspe d nobis didam , pidorem cfle
mucum poetam , poetam vero loquencem pidorem, nam vc
mictamquod vterque fingit, qusracio, quEora qui locus Grs-
cix , qua: fpecies forma:, qii» pugna , quE acies , quod remi-
gium ,qui motus hominum, qui ferarum , non ita ab Homero
expiftus clt , VI ne Apelles quidem , auc Parthafius melius ante
oculos ponere potuerit? [Capiat) Deledet. [Hsc) Aliapi-
dur.i. [Argutum) Sapiens iudicium, ingenium dodum, in-
lelligis.

A C R O N.

Q Vicquidpr*ries,rftobreui5,) Ideli prscepea debent
rlL’ breuia , quia fi longa fuerint, aures deficiunt audi-
'oriim. Percipiant ergo animi ,& dociles fiant, quia
quod perci pio, & intelligo, docet me. Item, eho breuis,id eli fer
U’ ncceiraria. [ i cneantque fideles ) Vt (eruent quod accipi-
unt , ne effluant qua: audiunt . Pleno de ped ore , ) Id eli falti-
meiite.eii fonfus • Pedus enim quod iam varietate fatiacum,

^ c u'" qu«fuperuacuaaudicrit,non retinet . [Ma-
mt) Effluit. [Nec quodcunqiie) Ordo. Quodcunque velit
ib' credi fabula pofeat , id eli Comcedia aut fabula , id eli poe-
nma qu.e finguntur propter voiupt.uem , fint verifimilia ,
Neuuranlu» X IJ..a it i ’ - . .

fune lema, adolefcentcs nondclcdantur aiifteris. Quid
faciendum clt poecx? poemata «n>perare,vtacvolu?ta3°

uiaciiinionim,& leueruatifatisfaciacfcniorum. [Aaitant
perita, ) Id clt perfequuntur qus vtilitacem non habent itel'
expertia frugis, id ell mutilia, aliena a maturitaie caten"*
bonitate vel aulleritaie. [Gelli prxtcrcunt,&c.) Senfus ell*
Senes grauitate carminis, & didionis pondere deledantut’
juuenes aullcra , & grauia non amant . Rhamnes , Luceres ’
Tacicftfcs Romanae tribus erant , vel , vc verius , equites . fo’
mne tullit,&c.) Omnium fuftVagium , omnium iudiciummece'
tur ille , qui & dulcis elt , & viilis Punda dicuntur popuh fufi
fragia, vfus ell hocverbo Cicero in Pundania. Itemaliter.'
Solus fuffragia,& iudicium populi tulit, qui vtile,& dulce po^.
nia fcriplit,& qui prodclle , & deledare potell . Punftum ideo
dixit, quia antea lufFragia ferebantur. Hoccrgodicit. Q-
tnnium meruit faiiorem , iuxta legem tabellariam , quz caue-
rat non voce, fed pundo debere fieri fuffragi.i. [Hic meret,)

Id ell prxltar, id elt dignuselt emi. vel meret, mercedem at-

fert. [Noto) Famofo , in opinione poecEpofito. [Suntdeli.
da tamen, quibus) Incet multa bona fi habueris malapauca,
ignofcehdum elt. [Nam neque) Si ergo cytharismala pauca,
jgnofcendum clt . [Nam neque) Si ergo cycharcedus errat, tnul-
to magis venia tribuenda poetis elt, fi mquibufdam erraue-
rint . [Nec lemper fenee) Nec femper fagictarij dcitinata la-
culaniur. Hoc vult dicere . Merentur poetsveniam.quia pene
omnes in errore verfamur. [Verum vbi plura) Si carmina fa-
cio optima, non elt mirum , fi polium offendere in paucis iocis ,
[Maculis) Vitijs , peccatis ,delidis. [Incuria fudit) Negligen-
cia qua maculs funduntur. Quid ergo elt quod moneo li poe-
ta itidem peccet fspe, monitus caret venia: quemadmodum
fcriprorvel antiquarius, li in eodem peccat fxpe monitus? [Li-
brarius vfque) Scriptor naturalis , vel bibliopolas veteres dice-
bant . Hoc Tranquillina affirmat . [Vfque) Semper , iugiier .
[Fit Cherilus ille) Cherilu» poeta fuit , qui Alexandrum ma-
gnum fecutus bella eiufdem defcripfic ; cui Alexander dixiile
fertur , male fe Thetlitem Homeri efle , quam huius Achilltm .
Cherilus Alexandri poeta depadus elt cum eo , vt li vetfum bo-
num faceret, auro numifmace donaretur, fi malum, colaphis
feriretur, perfipe male dicendo colaphis nedus clt. [Quem
bis,terque) Si vnum , aut duos verfus bene dixerit , admiror
quafi bonum prEcer folitum . Non enim dixitiaudo • [Quan-
doque bonus,) Hoc ell negligenter feribit, id elt quandoque
errat bonus poeta. [Verum operi longo fas elt,) Id ell laflitu-
dinem fumcre,idelt negligenciam carminis agere. [Vt pidu-
ra poclis erit,) Id elt non erit diflimills poetica ars pidiiri.
Nam quomodo pidura quxdam deproximo vult videri, aha
eminus , vc vitia cslentur : ica & poema aliud femcl Icdiim pla-
cet. Probum autem poema placet, etiam fxpe repetitum.
Aliter, vt pidura, ita poema aliud dum recitatur , in peifens
placet, aliud poltea fxpe repetitum. [Hec amat obfcutum,)
Id elt, mala, quia fuco,idetl coloribus magis potell placere,
quam arte.

P O R P H I R I O.

N Eu Pranfx Lamiz vinum puerum extrahat aluo) H*

infantes terrendos folent rrominari , non clt ergo podi-
C£,qu6d tale argumentum fingat, vtdeuo ratum Lamia
pucrumeducat. [Centuri* leniorum agitant expertia frugis,)
Idell,ea quE nugatorie dicuntur, exagitant fenes . [Expertia)
Que expertia frugis fune exagitant. [Omne tulit pundum qui
niifcuicvcile dulci) Solus fuftragia iudicum tulit, qui & vtiie»
& dulce fcripfic.id ell, qui & prodrtTet, & deledaret . Pumfiu'"
autem ideo , quod antiqui fulfragla non feribebanc, Ifd puf'*
denotabant . [Hic meret sra liber) Senfus. Hunc bene ven-
dent bibliopolE . Antea Solij erant notiflimi qui commeraum

p., , lillL VCCIIIUIliia •

L^on ialritgUmMlumfabulj.quod

unt ^ [Ccniuti,! f. morum agi-

cxpcrr.a t.ug„) Rom..,, „on piobant pobuuta qL

librorum faciebant. [Quas auc incuria fudit) Incuria ,
negligentia quE curam non habet. [Sic mihi qui multum cel— ,
fit Cheriles ille) Poeta pedimus fuit Cherilus ille,q“i A c-
xandrum fecutusjopera eius dcfcripfit. Huius omnino
ptem uerfuslaudibantur ,cui Alexander dixiHcfenur
m.alle fe Therfitem Homeri ede, quam Chcrili Achilltun. [ ^
rum operi longo fas elt obrepere fomnum) Sed excufatmnem^
inquit Homerus , mereri potell fi aliquid in tanto P
refpondet magnitudini carminis fui. Vt pidura

Non eritdiflimilis poetica pidurx. Nam quomodo in hac p ^
pius quxdam [pedanda funt, qusdam longius , ita
quadam Itacim afpicienda funt , qu? lucida erunt , prop'
gnofeentur , qu^ vero obfcura , longius remotis •

ARS

POETICA.

euK'

ASOEN.

N BcqiioJiunqiie voltt.pofcjt (ibi fabula crfji) Hoc in

bico Aeroni» *croa vClKimuiccc coitupca runt.ail enim
Ordofit . Q^iodcunquc vtljc •d'! crcdi jf^buU pafcac,

cum Horatius coiuranumdicai. Sed hi^c nor» 1‘uni tanti. [Ve
fcripcor lipcwcai idem librarius) Bt hoc quoque loco vix expe-
dies quid voluerit Acron.Qiiidam conneaunt,fcnptor hbra-
ruis quod pi.iret. Badius repetit comunitionem (fi) deinde fup
plet coniundioneni (&) ad quem modum non fuerit diincile,
cciam alios quofdam locos obreuros explicare. Ego tamen,
etiam fi maxime poHcm, non facetem .
fiOCT. Mne Tulit pundum) Pro eo quod eft, omnium fenten-

® „* I jfiajStcomprobatione.Translatumiconfuetudine Co

^ mitiorum, vbi tabella circunferti conriieuic,in qua pun-

&o appofito fignificabant cui candidatorum fuffragerentur [Et
cytharoedus ridetur) A cantatoribus duda translatio eft, quibus
vehementer fojdum fit, in eifdem fidibus fspius peccare . Et con .
cinne in cos dicitur . Eadem errant chorda , qui vel in fimili te-
crebrius peccant, vel culpam eandem iterum atque itetum com-
mittunt. Primus enim lapfusvcl cafui datur, vel impruden-
tijeitcratus ftulticise tribuitur, aut infciti*. [Si propius ft“*)
Omnino ea vis ineft rebus egrcgijs , vt quo fjcpius ac premus
inlpiciancur , hoc magis , ac magis placeant . Contra, quas
la funtjaut vulgaria, nonnunquam initio arrident nouita te ipfa,
mox repetita fordefcuni . Quemadmodum fcribit Plin. lib.xv.
cap.xiiij.defilucftri quodam pomigenete. Hscin Prouerb.
Bibas ter &c. .

H lcblatide cohortatur ad caftigationem Poematis, olten-
dens poetam ntfi lummus fit non pofle laudari : cum ta-
men in cecens rebus (vt Ariftot. in Top. audor eft) me
diore laudemus tanquam bonum , & caufam eius rei ftibiungit ,
dicens Poema non elTe neceflicatis , fed voluptatis. PoiremuS
enim fine numero, & metro quod concepimus eloqui , proinde
licuc in fecundis meniis vbi faturi Iumu5,l»bi vulgatiores ieiunis
ventribus grati, reijc!untur,& bellaria nifi fuauillima (intjdifpli-

cencjica Poema nt(i optimum, &compoficifl'imuravilefcit, quo

circa confuluit quod imperatoribus agendum fu, monens, vt
opus compoficum conferuent libi in nonum annum , & de-
mum relegant : quia qu 2 fubiro calore capitis placent , refrig:e-
ratis difpliccnt,&quiacuique fua placent, monet vt ad peri-
tiorum referant iudicium, dicens . O maior iuuenum, id eft qui
grandior es interduos filios PifonisrqUamuis, id eft licet, aut
quantum , tu fingetis , id eft inftituecis , & componeris, & id eft
fimul , voce , id eft eruditione , paterna , id eft patris tui Pifonis
viri optimi, & eruditi fli mi , fingeris dico ad reftum , id eft veram
artem ,& fapis, id eft fapiens es ,auc arcem percipis , & degu-
ftas , per te, id eft proprio ingenio fretus , tamen fupp. tolle .i.
aufer a me , memor , id eft recordaturus hoc diftum tibi , id eft
ad tuam eruditioucm , medium , id eft mediocritatem , & tole-
rabile, id eft tolerantiam concedi, id cft permitti, reftc,id eft de-
bite, certis, id eft quibufdam rebus . quamuis enim quiuiscon-
fultus iurisjideft lurifperitus , qui in iure confuliter,& ador
caufarum,id eft caufidicus , mediocris , id eft mediocrkcr erudi-
tus, abeft virtute, id eft a peritia . Meflala* diferti,id eft optimi iu-
nlconfulci, &nefcit.i. non feit tantum quantum Aulus Cafel-
Jius, optimus ador caufarum.Scd tamen , id eft attamen, eft in
pretio, id eft multi magnifaciunt eum , fed fup. homines , dij,&
column*,id eft pila* vbi poets ponebant epigrammata fua , non
conceflere poetis effe mediocribus , id eft vt poetae fint medio-
cres, & laudentur , quia vt, id eft quem.idmodum Tymphonia , id
eft confonantia carminis rdifeors , id eft malccom|)ofita,& vn-
guencum cralTum , id eft mali odoris ficuc leuem odorem dici-
mus fuaucm,& vt papauer.i. pulmentarium ex papauere compo-
litumcum meile. Sardo, quod peffimifaporiscft,ficut&Cor-
ficum propter copiam taxi arboris amariflimae, cuius florem de-

paltx' apes mella amara conficiunt, vnde Virg.

Cyrneiu fu^nint euMminm Uxoi.

Vt inquam hre incondic.i fercula oflcndunc .i. lxJunt,conuiuai
inter mciifas gratas , Id eft obroni-idcledabilia .-quia ca-na po-
terat. i. perfici, fine illis vilibus efculentis ,lic Poema natum, id
eft inuentum, animis iuuandiv, id eft dclcdanJis ,huceft ad de-
Icd.itionem animorum; Ii dcccllitiumnio , id eft fumma per-
fectione paullum,id eft modicum, vergit, id eft tendit, ad imumi
id eft ad infimam xllimationcm, quia non laudatur mediocre.
Et tamen omnes etiam indofti audent Poema conficere, quod
sgre ferens P.oeta , dicit , is qui nefeit ludere, id eft luftari , &
exercere res militares : abftmctarmiscampcftribus ,id eft non
vtitur inftruracntis, quibus in campo Marrio exercetur luuen-
lus Romana. Et indoftus pilas, id eft qui nefeit ludere pila,
ve , pro vel ; difci , id eft maftx rotundas , quam in aerem proij-
ciunt,aut trochi, id eft quaternarij fecundum Aeronem, Nam
Grxei quaternarios trochos vocant , aut trochi, id eft rotx;
quam currendo pueri fcutica regunt. Sunt tamen qui putent
turbinem ex buxo dici, quo pueri exercentur ? fed hic pro exerci
tio militari accipitur,quiercit,id eft abftinet iludo , ne coronx ,
id eft circunfedcntes in modum coronx , fpifls,id cH denfx, tol-
lant, id eft elcucnt,& extollant : impune , id eft paflint , rifum, id
eft vocem irrifibnis . Et tamen fupple is qui necit , id eft igno-
rat : verfus , id eft artem verfificatoriam , feu metri ficandi , audet
fingere , id eft componere . Rcfporvdet Poeta per obieClio-
nem cum ttomacho , & indignatione , quia per antipophoram .
Quidni,ideft cur non audeat fingere verfus; liber, id eft nul-
la feruitute tentus ,& ingenuus , id eft ex libera matre natus :
prxfercim, id eft prxcipiie ; cenfus , id eft cenfitus fumniatn
nummorum : equeftrem , id eft vfquead fummam quadringen-
torum fertertium : qux fola dignum reddidit , vt quis eques Ro
manus fieret :& remotus ab omni vitio f Ad hoc Poeta abnu-
endo , & quatiendo caput folummodo rcfpondcc , non enim eft
rerponfione dignum jquafi dicat faciant tales inepte fupcrbien-
tes, & fibi placentes, qui incorrigibiles funt.quod volunt . EgO .
certo feio quod tu maior Pifonum nihil dices , & facies Mincr-
ua,ideft f3pientia:inuita,id cH nolente, id eft quod tibi afapi-
enila negatum eft , id , id eft cale iudicium eft tibi , & 'ea , id eft
talis ; mens , id eft animus eft tibi, tamen fi quid rcripferis o-
hm ,id eft quandoque tempore futuro , fupp. illud defeendat,
id eft cranfeat : in .i. ad aures Meti , id eft Metij iudicis, qui pr^
diligens carminum fuit eftimator . Habet autem primam lon-
gam etiam apud Virgiliurarideo Meti pro Meii dicit, & in
aures patris tui Luci) Pifonis;& noltras,id eft meas.& pre-
matur, id eft occulcetus : in, id eft vfque ad , nonum annum quia
Jicebic , id eft licitum erit ; delere , id eft caftigarc & auferte :
quod male pofitum eft ; membranisiid eft carcis, in quibus feri-
pfilti . politis , id eft repolitis , intus , id eft penes te , irt fcrini}s
tuis , quod non edideris .i. nondum promulgaueris . Sed vox
mifla . 1 . emifla : nefeit reuerti,id eft irreuocabilis eft, vnde alibi :
Volat irteuocabile verbum ; & Philofophus . Quod fcmcl di-
dum eft , amplius refum» non poiett .

Regula autem eft.

Quoniam qux in ceteris fere rebus laudatur mediocritas , in
poetis non recipitur : qui nifi fummiac petfediflimi fint , nihil
laudis meruerint (qu^enim ad voluptatem comparantur,fi non
delicatiftima fuerint, reijciuntutjlicut bellaria minus fapida fa-
turis appofica) nemo carmen audeat edere , non quod fit ad vn-
guem caftigatum,& bonorum iudicio probatum atque ne fubi-
to calore iam recens natum placeat , nonum , recondatur in an-
num>quia ad non emifla fempertempeftiua fuerit caftigacio at
Nefeievox mifla tcuerci.

lANVS iVuenum,) Pifonum. [Vo-
icc) Dirciplina,aric .doiftti-
na L. Calpurni) Pilonis . [Fin-
geris) Doceris , infticuens .
[Didum) Sententiam , fum-
mam prxeeptorum. [Tolle)
Aufcritccum, [Medium,) In-
quit, medium vc in virtutibus
eft optimum, fic in Poetica non
admittitur, funi fand quadam

O maior iuuenum , quamuis & voce paterna
Fingeris ad redlum ; & per te fapis : hoc tibi didum
Tolle memor ; certis medium, & tolerabile rebus
Refte concedi . confultus iuris,& ador
Caufarum mediocris ,abeft virtute diferti
Mcfralla: inecfcit quantum Cafcellius Aulus:

Sed tamen in pretio eft . mediocribus clTe poetis
Non homines , non di , non concelfere columnse .

difciplin^ , in quibus peruenifle
ad mediocritatem laudi datur,
poeta nil patitur mediocre, nifi
optimus fit,nc^ eft. Vt.n.qui de
merfi funt in aqua, nihilo magis
refpirarepoflunt , fi non longe
abuinc a AtmrDO,vc iam iam pof
fint emergere , quam fi etiam
cum eflent inprofUndOjVtnec
catulus ille qui iam appropm»
quae

auat ?tfi>Jeat,plus cernit quam
IS qui mod*> cft natu* , item qui

procellit aliquantulum ad Poe-
ticam, mf» pernomvnJe opti-
mo» euadat, nihilominus cxclu-
fuscll Helicone, quam illc qui
nibil proceliit. l>otaccnimMar
cus Tullius inhoneilii «fle poe-
tis, m fecundis teriijiq» confi-
ftere. [Ador) prator quicun*
que pencus iuri* mediocris .

[Aulus Cafcellius) lurifconful
tus- [Melfalj) Marcus Valerius
IHeUalajCui nobtlitan par fuit
eloquentia .dignitate i maiori-
bus acceptam fcruauit liberta-
tem paCTizquoad potuit, tuta-
tus ell. Felix fi non genuiflct,qp
pe cuius filio Mefiahno Cottz,

^ palmas anferum condire inue
nent , palma fu tributa . Eius
vxor, Ferentia, qus Ciceroni
i]uplic,& SaluUio: fed familiz

tndebikm maculam iniecic Melfalina pofiremxlibidinis , qus
vigintiquacuor horis quinquies & vigcfics concubuit, nec loli
Melfalx Valeri) funt appellati : nam Maximi , Sorani, Anciates,
LeuinijCoruinijPublicolz, Falcones, Poptitij, Piacci, Proculi,
fubValeriorum nomine cenfentur. [Cafcellius Aulus) A.Cafel
lius vindex optimus habitas confulcus iuris . De cuius errori-
bus dicitur fcriplilTe Terentius Scaurus Adriani temporibus •
[Coiumns) Bafilica;, theatra, porticus. [Vtgracas) Compa«
ratio , (^ua otlcndic ideo poeticam non admittere mediocrita-
tem, quod cum animis deledadis ficinuenta,nifi idfaciac (quod
non nifiperfeda facit) offendit potius quam vllam afferat volu-
ptatem. [Symphonia) Concentus. [Craflum) An cralfomfic
vocat malum, vt leue bonum? vel potius craffum, quafi Tur-
dum , quod non penetret. [Papauet) Pro quibufcunque bel-
lanjs malis pofuit , & tragematis , qoz nifi bona fint , fruftra eft
quod menfx adhibeancur.[Papauer)Placent3 vel condimentum
expapauere vel meile amaro. [Sardo) Quod pcffimum eft.
[luuandi*) Oetedandis , excitandis . [Summo) A perfeftione.
[Vergit) Declinat, id eft fi paullum a petfedo abeft, mhilo plus
bonumeft,quimfiinimoclIct. [Ad imum) Ad infimum.i.
admalum. [Luderequinefeie) Exclamatio ad id alludit quod
dicitur.

Qua pote quifque in ea conterat arte diem .
[Campeftribus armis) Campeftria arma fune exercitamenta in
campo MartiOjvbi tyro ad palum exercebatur,* curfu, ludado,
haft3,piIa,difeo,pugillaiu,ralttiq, firmabatur, T yberiq. proximo
fudorcm,pu]uercm,ac ialfitudinem natando dcponebac.[ Ablli-
ncONoii ludit. [Difci)Difcu$ eratfphzrica forma xnea, vel la-
pidea pila, in qua erat annulus ad inferendum digitum, vt aptius
iaccrenc.[Coron*fpiftz)Spcdatoresfrequentes. [Impune) Ha
bebicurJudibnoafpedatonbus. [Quidni ?) Cur non poflim
poeroafcribere,&audcamci3dere carmen? [Liber) Qui liber
fum. [Cenfus)Cenfi more veterum dicebantur, qui centum mil
lia in profellione detuliflcnt,huiufmodi facultates, cenfus dice-
bantur. [Cenfus) Participiuro,vtdoftusgrammaticam.[Mi-
ncruamuita) Repugnante natura. [Olim) Quandoque. [EU)
Pro lic.[Iudicium)Poecam non diuitijs ,& dignitate fieri, fed
naturafauente . [ludicis Meti)) Scucn iud.cis , quis Metius hic
fuerit,non pro comperto habentur. Senfuscft. Recita alicui fe
uero & dodo amico . [Patris)Tui L.Calpurnij Pifonis.[Intus)
Dqmi tuz. [Pofitis) Confticutis in tuo Mufzo, coercitis,* con
ditis . [Reuerti) .i. nonpoieft emendati quod eft femel editum,
&emiirum. *

|-f duin.[Ccrtis rebus) Ac fi dicerer, non omnibus,id eft pau

-A. CIS, ideftrcde conceditur quarundam rerum effe mediocri

tatem,vt fi lurifperuus non fuerit aliquis , quo modo Cafellius
Aulus, afle orator.quomodo Meflala, attamen ferendi funt, fi fue
mt mediocres , quod in poetis non idem eft . [ Non concefle-
dc mediocS^e^^^^r concedunt aliquid poetis

epiuBhu r Vr ‘^‘C» vbi ponebant poeta*

H O R. A T I I

Vt gratas inter menfas lymphonia difeors,

Et crallum vngueutum.& Sardo cum mcllepapauer
Offendunt: poterat duci quia crena line illis ■

Sic animis natum .inuentumq. poema iuuandis.

Si paullum fummo difeesiit ; vergit ad imum .

Luderequi nefeit jCampefttibusabllinet aimis .*

Indoflusq. pila:, difeiue. trochi uequiefeit :

Ne rpiffi rilum tollant impune corona: .

Qui nefeit, verfus tamen audet fingere, quid ni?
Liber & ingenuus , prafertim cenfus equeilrem
Summam nummorum : vitioq. remotus ab omni .
Tunihil inuita dices . faciesq. Mincrua :

Id tibi iudicium eft ; ea mens . fi quid tamen olim
Scripferis; in Meti; defeendat iud.cis aureis ,

Et patris, Senoftras. nonumq. prematur in annum
Membranis intus politis delere licebit ,

Quod non edideris .nefeit vox miffa reuetti .

diamconficl fmt his-;,,

PO?.

amico, dc cCando. e

““Lfi paulla.

lumreceffenrap„,,fi
place., fine <,uo "'.«o
hom.n..mpo„„c |. 're.
[Symphonia) Conccnm, L
cor. [Craflnn.)

Nam v.leuem odorem d,c,m i

[Sardo) Sardiaco. Papaufta.
tem pofuit pro placenta r«i,n

ite) Sine coScord,fy-iS'

nia,* finectaflo vnguenio &

p3pauere.[IuuandisyDcreaa’n.
dis. [Si paullum rumtrodectr.

fit) Si modicum a perfeaione
recelfent, fit poema peffiniun,

Si exiguum receflerit a ruuimil
tatc.vergit invitium. [Verent
Perit. [Trochi) ^uatetnari/
nam trochos Gt»ci quaterna!
rios vocant , aut trochi , jd

rotx , quam currendo pueri fcuiica regunt . [ Ne fpilfE tifum
tollantimpunecoronz.) Nerideatecetus fpe^antiumqui in
fimilitudincincoronx circundatur. [Quidni?) Ciirnon au-
deant verfus fingere qui nefciuni ? quid reflat nifi permutato
otdine ingenuus quihbet liber a tributo perfoluat fummam
nummorum equcftrem,id eft equcftri ordini diflributam > Nam
confuctudo erat Romanorum, vt iiberi tributa non foluerent
ccter» vero ftipendia ad opus militum foluebant . [Liber & in-*
genuus) Cum Itomacho pronuntiandum , quafi Antipophora,
id eft fi homo bene natus eft licet verfus illilacere. Et.eit aliud
liber, ahud ingenuus, [rr^fertim cenfus equcflrem Summam
nummorum , vitioquc remotus ab omni.) Id eft , coufquefad)
fubaudiendum eft , in cenfum equeftrem receptus eft, aut qui fit
profeffiis fe lubcre tantam pecuniam , quantam deberet habere
eques . Non enim lirebat ante equitem Romanum fieri, nifi hi-
builfet certam fiimmsm pecuniz, hoc eft , quadringentorum fe-
fierciorum . [T u nihil inuita) A fuperionbus pendet . O Fifo,
nihil dicas aut facias inuita Minerua,id eft fapientia . Inuita au-
tem Minerua facimus, quod eft ftulciti£,eft autem verbum arttli
cum, inuita Minerua quia ipfa Minerua inter charafteres poefis
prseft. [In Metij defeendat iudicis aureis) Aut iudicio Mecij,
aut noftro.vel patris laudentur aut culpentur. [Nonumque pre-
matur in annum) Si mala funt carmina, vfque ad nonum annum
la teanc, & Audio lius cortiganter. Miffa pro emifia.

H Oc tibi didum Tolle memor:) Id eft hoc verbum in me PCI
te habe . [Medium , * tolerabile rebus Rcde concedi )
Quarundam rerum effe mediocritatem. [Confulius iu-
lis , * aftor) Confultus iuris aliquis fi nefeiat quantum Cafcl-
lius Aulusjiurifconfultus tunc optimus, attamen pocefleffe me-
diocris . Nec fi quis orator idem poteftquod MelTala , fciat ac- I
tamen non efte ideo Contemnendum. [Et Sardo cum meile papa
uer) Corficum * Sardum mei pefilmi fapocis eft . [Metq ludi-
cis) Metius perdiligens c.arminum fuit zftimater. [Nonumque
prematur in annum ) Esenipjo Cinn® potent vti , vt carmen
Aium, fi malum eft.nouem annis dilAmulet .

S Ymphoniadifeors) Acroms commentarius exponit fym-

pl>onia,idcftcantor,concentor. Etpaullopoft. [Sine ifiis) i
.i.linc concordi lymphoma. Rurfus paullo poli, Trochos , |

inquit, Grsci quaternarios vocant vbi ipfe legent} miror. ;
Pqrroad illud. [Quidni?)Dij boni quantum eft verborum ine-

ptiflimorum. Sed h£C tot nunc feculis legimus abfque iudicio, j

* fatis eft Aeronis videri, cum fortaffis impoftoris fint , quan- j
quam quis ille Acron fuerit, plane dubito . [Pi^ferfim cenfui |
equeftrem) Cenfus hoc loco participium efl, & (umni.Tm qua-
dringentorum feftertiorutn , incelligo cenfum equtfltem ante
Auguftum,qui cum poftea atnpliaiiit audore Suetonio . Qua- j
dringente autem fefterna decem millibus valent coronatis Frao

cifcisBudaranafiipputatione. .

a Via Poeta oftendit Arte Poetica elTe difficillima, quipP'.'"

. qua nemo vera laudem , nifi qiH eam iu fummo
meritus fit. oftendiccandem elTedigniftifni.quam torisviribui
noftris ftudeamus afTequi.Ea namq.’ eft qu» prima homines a le
ritate ad manfuetudinem,ab incultis, filueltnbusq. moribus , m

vtbanos,ac£dibusferiDis,adciuJ(oi coiiCOtdiim |

'ARS POETICA. ijo

Ev 1 eiT»eftquApr*Jitlnon folum rummismorcilibu? vtpoieim nibui infculptis dextro l•'^Khio dcligarenc, vtfi omne» aduer-
Dcritoribus iriumphancibus, verum etiam di)s immortalibus cd fuin pitrliumconfumplillot , & ccniporu fpatio confufacorpo-
oatentur ■ Imperatoribus quidem', & fummo coique vi.^lori , lineamenta cHcnt, cx indicio tiiulorum tndi fepulturx pof

rtuiaeaJempalma.eademq.Uucus forneer egenti, & cum qui Tcnt cum (ic animatum reges exercitum viderent, curant bellum
fortiter cpcncdiuinc laudanti , decrcra cit , neque id quidem ab holtibus uuiiciare Mclfenijs .lutcm non timorem res , led annu-
te aut citra mentum. Nam fiviftori in iull<jbellv> deorum im- lacioncm mutuam dedit. It.iquetanci» animis concurCum eU,
mortalium "lona, qui triumphus eii, decernitur nuo tam qj ho- vt raro vnquam cruentius pralium fuerit, ad pollremum tamen
fliumviaor^effeftusell, quam quo eiufmbdi gloruadconlimi- viaoria Laccdaimoniorum fuit,. Hxcille. Adeam ergo viCto-
lem viftonam mortales animos facile pellice, it,tiilti irimecadom nam Tynhjsi non parum proferunt carmina . Dijs vero immor

cloria poeta: vtpotctantundem,aut eo quidem amplius de repu tahbus_mhoccomparanturpocta:,q* Dift* per carmina fortes,
&tca merenti adiudicatur. Qui etenim fortiter agit^fcmcl quu(fm IMinium) Heroicum cacmen oraculo debetur, abs quo
quidem & id paucis confpicicnubus facit, qui vero fortia, & inuentum cU.Przterca lyra: folcrs,& cantor Apollo fuit. Or-

inclyti eefta recitat , a mille millies legi , rclegiq. poteit . do igitur elt . Orpheus Theologus ille,& antiquilTimus poeta :

Ouin adeo non minus poetarum prsconia quam fortilUmi du- lacer, quia Mufarum raccrdos,& inrerprcs Deorum, qui volun-
dextra in bello profuiffecomperta fune. Homerica (i qui- tatem Deorum menti fuaiinfpiratammorabilibus expofuit.de-
dem tuba cum alios multos , tum Alexandrum illum Magnum terruit .i. deterrendo abduxit homines (ilucftres .i. in filuis habi
ad fortiter a^^endum inflammauit , vfque adeo vt lians ad lepul- cantes, cxdibus .i. a mutuis interfcftionibus . fic etiam Bonfini»

erum AchilUs , Fortunatos diceret, illius Manes, qui Home- incelligit. Acron tamen non male de caedibus ferarum intelligic,
rum meruerint habere preconem. Quod alijlicdiCtum volunt, quia rcuera Orpheus non tam dca:dibus hominum deterruir,

O fortunate adolefcens qui lux virtutis preconem Homerum quia Agonautas laudauit,& bellaces multos, quam a exdibus f«
inueneris . Silius autem Italicus his verfibus . rarum ob viftum . vefccbantur .n. tunc carnibus ferinis etiam

felix Atactdacttt tali contigit ore crudis, vt de Achille atteftatur Statius ,vndc additur, & foirdo .i.

GentibHO oTiendi , crtmt tna catmim 'titxm . turpi vtftu, quia nonnulli crudis carnibus vefccbantur, omnes vc

Tyrthi:usautcm(pro quo quidam apud lultinummendofeCyr ro beliumomoreviuebancj&diftus eftobhoc.i. quia hoc fa-
chium fcrtpferunt . 8c fere omnes legunt Dircseusq. qui de Pin ciebat, lenire .i. mitigare cantu fuo . & demulcere rigres,& rapi-
daro Dircso.i.Thcbano intelligunt,vi Land. iuxta illud Poera; dos leones, quia homines eorum quibus vcfcuntur.-naiuram m-
Odeij.Oirm.lib.iii). Multa Dircteum leuat aura cygnum, ne- duunc. Et Amphion vates Thebanus, conduor. i. reparator
que liquido aulim aflcrerr.vtrum a poeta,fic Icriptum. Nam li- (fm quofdam) vrbis Thebanz,qu* elt in Thracia, dittiis efl
eet Tyrthsi hiitoria,qu 3 m mox recitabo .Tyrtheo fulFragctur, mouere.i. rnouilfe/ono teliudinis .i. lyrr ex telludine primum
tamen quia de iniignibus loquitur poctis,Sc Pindarus Tyrthio fafta:, laxa .i. lapides , quibus conItruiSa funt mcenia Thebana,
multo iniignioreitjVidecurdcPindaropoficinielligi, pr^fcrtim quia mlligauit homines adea ex lapidibus conftruenda , & di-
cum&»prcanimosverlibusacueric,vndedecoindiaaOdcij.le dus Ht ducere proce blanda .i. blanditijs fuis,faxa fupplc eo
simus. Seudeos,rcgesq canit, deorum Sanguinem ; per quos qnovcllec. Sapientia cuihomincs iludebanc , fuit quondam
cecidcreiulla Morte Centauri, cecidi: iremende Flwmmachi- hac.i.m huiufmodi rebus , fecernete , id eft feparare , facta .i.
msrar. Lacedaemonios pius quam dexterrimus quifque ducum rcs fjcras , profanis, id elt a non facris,qu£ procul funt a fano ,

adiuuit , quem Tyrtlixum vocari , & Alneas Sylaius , feu Papa & prohibere, id elt arcere homines, a concubitu vago, id eft me-
Pius in ea epiltola in qua delaudc Poeticaloqunur , & fcxcenti retricio extra matrimonium, & dare maritis iura, (icut lunt iura
ah) attedantur . Eius amem hiitoriam Acron refte tangit,diccs, dotium, & moliri, id elt cum mole, & difficultate facere, oppida ,
Lacedaimomjs diu aduerfiim MelTcnios certantibus oracula re- id elt operimenta ciuitatum.cuiufmodi funt mcenia , & incidere
fponderur.t,non aliter viftotiam poffc habere nifi Athenienfcm hgnOjul ell tabulis ligneis, leges , id cH publicas fanftioncs . Ec
ducem habuifltnt . MifTis Legatis qu» hoc ab Athenienfibus honor, &nornenvcnit(ic, idclt per huiufmodiopera, vatibus .i.
poilularent . Athenienfes in contumeliam ipfis Tyrth.Eii quen- poetis , diu inis, id elt diuino fpiritu 3fflatis,& carminibus , id elt
dam claudum dederunt, dicentes iuxraignauiam ipforumhunc poematis eorum. Pqll hoc. f. Orpheum, & Amphionem, Ho-
eis ducem poirefufficcre.fed oracula quae promiferunc non fru- merus poeta ille infignis, id eliillultri ,&nobiliffimu»,& Tyr*
iirata funt,nam Tyrtheus licet corpore cflet debilis, fcriplit ta- thxus vaces ille Athenieniis, exacuit, id eft inflammauit, & acre*
men carmen heroicum, quo accenfi Lacedxmonij in aciem pto- fecit verfibus fuis,in bella Marcia,id elt cruenta, qualia Mars ge-
celfcrunt. ficq. confecuii funt vifloriam. Item Tyrthseus fuit ric,animos mares,id eft viriles, fortes.id eft rcfponfa Apollinis,
genere Athenienlis poera deformis omni parre membrorum, is funt 'didx .i. data per carmina heroica .f. Et via vira:, id eft ra-
primus tubam inuenic quo eiiam Lacedzmonij vfiduce vicerut tio viuendi vtpote philofophia , eft monftrata per carmina . &
Melfenios . Nam cum diuturno tempore inter Lacedsmonios , gratia regum eft centaia , td eft lollicitaca , modis Pietijs ,idcft
& MtfTcnios bellum traheretur, confuluerucic Lacedzmonij A- Muficis , hoceft proxima via ineundi gratiam regum eft eos,

polline tn, quibus tefponfumeftjnon aliter polfe vincere, nili cu eorumq. gelta laudare. Ludus vtpote lyricus , aut potius feo-

ducc Athenienfi pugnarent, quibus Athcnjcnfes Tyn hzum de- nicus , eft repertus , id eft inuemus , modis Pierijs , id eft yet fi-
derunt, & ita Lacedzmonij vicerunt, cum hofles nouus tubs fo- bus poeticis . Et finis longorum operum , id eft rccreario o-
nus lerruiifetjhzc Acron, cuius fecundz fententi^ aflentitur Por mnis laboris fuppleinuenca, eft Pierijs modis , id eft modulatio-
phyno.Sed luftinus in Epitomatis Trogi lib. iij, plenius exequi nibus,vel finis, id eft lauda tio, & merces omnium operum,& ne,
tur hiftoriam, dicens. Interea Mefleni cum virtute non pollent, id eft vt non , vt Mufa non fit tibi pudori, id eft verecundis pro-
per inlidias expugnantur . Deinde cum per annos oftoginta pter cius vtilitatcm , aut difficultatem, Apollo Deus ille ma-
grauia ferui tutis uerbera.pleraq. vincula, ceteraq. captzciuita- gnus,cft folers,ideft diligenter peritus , lyrx, illius inflrumenti
CIS mala perpeffi eflent,poft longam pcen.i^ pcenitentiam , bel- Mulici,quod a Mercurio inuentum dono accepi t,& ita Lyricos
Ium inftauranc. Lacedarmonij quoque eo confpiracius ad arma commentiac,vt prius Sccnicos,& inuentus eft cantor, id eftmo-
concurrunc, quo aduerfus feruos dcmicaturi videbantur. Itaque dulator, q . d . quod Deo honori eft, homini pudore efle non
cum hinciniuriajindediRnitasanimos acueret, Lacedzmonij pofle. Nequidautem titubes puer, quia diximus Epitoma-
de belli euemu oraculo Delphis confuito,iiibencur ducem belli tis , & poematis in ablatiuo plurali.quia id dodli fere vfurpaht,
ab Athenienfibus petere. Porro Athemcfcscum rcfpor.fumco hcct rccemiores poematibus diceremalmt. Caucbis przter-
gnouilfenc in contemptum Spartanorum Tyrthzum poetam ea ne cum vulgo Dirczum legas, licet Amphion Dirc^us fit ,

claudum pede mifere, qui tribus proelijsfufusjcoufquedefpcra- quiamanifeftahiftoria Tyrth^umdici probat, & Aeronis in-
cionis Spartanos adduxit, vtadrupplementumexcrcitusfcruos terpretatio. Cmetiam fuffragatur.quod Homerus dicitur,
fiios manumitterent, ijfque intetfeftorum matrimonia pollice- non M?onius,aut M^onidcs,vc duo fint propria numina , nam
rentur.vt non numero tantum amiflbrum cmium ,fed'& digni- vt vlicare dixeris Mantuanum, & Siculum, ita minus apte Virgi-
tati fuccederent . Sed reges Laccdzmonioruni, ne contra fortu- lium,& Siculum, fed Virgilium,& Theocritum, (icut hic Home-
nam pugnando maiora detrimenta, ciuitati infunderent , redu- tus,& Tyrdijus, fed afta agimus .
cete exercitum voluerunt, ni interfuilfct Tyvthzus qui compo-

fit.i carmina pro concione exercitui recitaiiit . In quibus horta- Regula autem eft h^c.

menta virtutis , damnorum folaiia, bellique confilia confcripfe

rat. It.iquetantumardoremmtljcibusiniccttjVtnondcralutc, Necveroob difficultatem contemnatur poetica prouinciaj
Icddc fcpultucafollicui tclfcras fuis,& patrum fuorum nomi- attendenda eft eius vtiluas, ac dignitas. Vtiliias quidem, quia

pruni

O R.

, , .• „ .,imT5.Ic.t!.acciiiiu.«IaaJinfaa gnit.a vcro.qoocl Si Apollo qui ot«uU

p,im, laoJ. "'S"' "if m"' V/ dKO lu.u ,nll..,..t,aiqo. ob J,t.Mul,« pir.„llm.u, ioruprobtiur , & d,

Siliicftreis homines Tacer, interpresq lieorum
Cadibus, &i vidufceUo deterruit Orpheus .

Didus obhocknire tigreis .rapidosq. leones.

Didus&AmphionThebansconditor arcis

Saxa mouere fono teftudinis , & prece blanda
Ducere quo vellet . fuit ha;c fapientia quondam
Publica priuatis fecernerc , facra profanis :

Concubitu prohibere vago: dare iura maritis :

Oppida moliri ; leges incidere ligno .

Sic honor, & nomen diuinis vatibus, atque
Carminibus venit . polf hos iniignis Homerus ,

Tyrth$usq. mares animos in Marna bella
Verlibus exacuit, didae per carmina loites;
iit vits raonllrata via eft .• gratia regum
Picrijs tentaia modis ; iudusq. icpi-itus ,
iit longorum operum finis ; netotce pudori
Sit tibi mufa lyra: folers , d cantor A poilo .

. f,IIiieltr<*h»mines)Quoqu5

ccllj klei die ptjelU'H-or,
quo 1 uatura non femel inilulu,

qu£ pretio fa tulit. Poetica ciim

nulla nrecipiat mcdiocntatem,

fanc oportet efe pteciohllima .

Eam ob rem ciU3 enumeratur
Jaus ab Horatio , nec immcnto,
cumpoecis hfcvita ciuilu, le-
ges, coog e^ati homines in vrbi
bus , boni denique mores, quin
& omnis rehgio referantur ac-
cepta. Primus Orpheos fer-
tur ad manfuetiorcs cultus hu-
maiium genus rcdcgillc , hunc
Ciconium,veUBilatica Thra-
ci.? fuiile aiunt, difccrptumq a
mulieribus, quod marium le-
flarctiii libidinem . Fulmine ta-
men id.i-m mdicat epigramma
deeoin Dio Macedoni^ infcul-
ptum .

Ori heacatideBli transfixum fulmiae T/)r<ccem

Cu^jC«rM4 Aomdcsbie fejufTtlyra.
Scripi)cdefabuUsepigraminat.ihyinnos, i£|janus tradit fal-
fa de cius Tapuniia lurrarijcum Thracum Iit ncicire literas.
Eius cyiharadijs volentibus ad Lytnelia Taxa delata ell, caput ve
ro i mulieribus euulfum Lesbon app ilit, hiatumq. cauernora
terr* quendamincoluirjvndeconfu! entibus rtfpondvbat. Nec
Lcsbij -toles q omnes ac finuima Ionia folmnconcurrtbaCjfed
f Ique ad Babyionem rcipoafa cranfmitiebaturjvnde Cyrus ma-
ict jcccpit. Qu* mea font, eadem & tua fune, mortem innues,
quod ille non intellexi:. Eiusliatuain Lybcthris ex cupiclfo
A!e^.?n.'n Magni temporibus cmiGt fudorem . Fuit & alter
Orph. u., Ctoioni.ata lubPililfrato tyranno, qui fcrjpfir Ar«»o-
n.iutica. [biluellrcis) Et quod in filuii habitarent, & quod du-
ris, i£L'is,feBdisq.eflencmoribus. [Sacer) Semideus. [Inter-
pres) Vt poe-?,&iheoIogi,&facerdDtcs, [Csdibus) Qiii
nalliseranteoercicilegibus. [Lenire fgrds.) Tollehommi-
bus fapientum , & lcps,lupuscrit homo homini, non hopio ,
Sunt tamen qui fabufm non putentde Orpheo , quod anima-
lium fenTus cantu dffneaiitur, cerui enim filtulis capiun'ur,
cycnos hypeiboreos cyih.ir* cancus.adducitjpifcesinltaono A*
lexjndrijE brepicu‘detmen(ur , hHulis anes alJ*ciuncur, elephan-
ti liidici organica voce permulcentur infantibus crepundia va-
gitus abrumpunt , fides Dt Iphinis amicitiam hommum petfua-
dent , cantu dirumpuntur ferpen tes , grandines , tnelfesq. tranl-
eunt, manes cientunlaborar Luna, in Lydia inlul? tibiarum
cantu mout.ntur, quid maius loquar ?'ra dmina carmine placa-
tor. [Thebana: condicorarcis) Qut Thebas a Cadmo con-
ditis muro cmxitlyr? cantu . [Tfhudinis) Lyrs , [Saxa) Ho-
mines fIui[os,& duros . [Prece) Suauibu.s carminibus . [Fuit
hre (apientia) 1 n hoc vno verfatur fapicntta,vt doceret quomo

do filet nuendum. [Vago) Kabi re vxores communes more
ferarum. [lura) Vi quifque fuam haberet vxorem . [Quon-
dam) Cum non erjntdjuifa, nunc autem non e/Tet fapiencia,

quudiu.r,.,(unc. [Leges tncidere ligno .)Querni.s tabulis Jeees

olimfc-ibehantur.cumnnndum ?ris vOis e/Tet. Soloncum
in pocrica fat clarus eller, Icgis veilibus fctibereexoifuscft fic
incipiens . ’

Itrjhstahit oro primum rex tupiter tidft ,

Forf««, 4 (B^. ferat ftlir, nomenq; fecundet .

Gricarum ciiam vrbium mule? jd lyram leges, & decreta Dubll
ca recitabant . [Sic) fix hac fap<fncr.i.[Ditimts)Qui deorum in-

icrpr< tes cfTent.quos Plato vocat diurnos. [PoHhus) f primos
hur. uni [Dircllis) En'-rnJ.lTyr'lltu!,n.qiic.n. intdlieitde

P"’ir' <l,curur) M *

Hic chuil,,,. |„rj„ ,

i,qnodillms permoti carminibu:

animos incitandos bonum

oiicpti.ndhs parcentes periculis' in pugnas

tanquam aliquo fu-

nienbbu» pro duce ^
bus ruis dilEdcterli w”"'

compui;,acu,u„„,„P

concuuc ccc„a„„,,„

nsmema damJcu^

lana, belli coni, Iu
.ac,tancumq,a,Jo,e„,„„,„ •
adiccc, vua;o ,rqu„„„;

pugnatum, «aumi,.
mos) Spananm,.ip„d„„„; ;
mulieres virihfunt animo m,

Cts fortes per carmina) AniJ
Ttoiana tempora cum ppe,j
no cTcnc, refponfis oraculotun,
poetica Ijculcas toncinebatur
nec folum caimine femper tc’
fpondebanc , verum & relponf,]
poetas quali diuini laudabantar
vt & Homerum ftliciflimum,&
quali Deum futurum pridixc-

rint. Re Chnfti.ina firmata , capere oracula conticelcere 8-

BaotiJ qui propccroraculorum multitudinem mukiuoca dite
batur, obmutui . Id faiftum cft poHquam per Tharnura nuncis.
tum eltn agnum Fana perijfle . [Sortes) Varum refponfapec
carmina difta.[Viti monlirata via) HincGricornm cnutatesli
betos iji Poetica eiudiebant,^ foli poctiefltntfapientcs, vndt
alibi Horae.

Or pueri tenerim^balbum^ peeta f murat,
t/iux evam praceptu firmat amicie ,

injlruitexemplie : inopem /olatur ly agrum.

Plato tc Ariliotdcs podarum exemplis , fuis diflfs perftpe fi.
dem aucupantur, & fons Chrilliani eloquenti? Paullus, Eptme
nidis Menandriq. dida vfurpat, Varro , Empedocles, Lucte-
tiusq.fhilofophiam verlibus comprehenderunt. Zeno aPoe-

tica profedus. Ipfa demum /f-neis quid aliud elt quam Ethi-
ca.^ Atque ncicio quo modo efficaciusprasceptafalutaria verli-
huscomprthenfain animos hominum dimittuntur. Dicerefo
l'tub erat Cleanihes , quemadmodum fpiritus nolicr clariorem
fonum reddit cum illum tuba per longi canalis angoHiastrs»
dum patenti ore nouifliroo exitu effundit, fic noRros feofuscla
riores carminis arda nece Bitas effigit , negligeniius audiuntur,
qui foluta oratione dicuntiir,vbi acceflere numeri, & egregium
fenfum adftnnxere certi pedes , eadem illa fententia vdut lacer-
to exculfa retortiuetur.[Via) Ratio viuendi,id cft philofophis.

[ Tentata modis ) Accepta carminibus, & acquifita . vrde illud
Ouidif.

Cura ducum fuerant olimtegumq; poeta.

Sic Ariftophanem Pculemxus , C herilum etiam prftimufn poe-
tam Alexander , Ennium Scipio, Archiam Lucullus , Virgilium i
Auguftus,CI.iudianum Honorius, Aufoniiim Gratianus, iniuw
maxime repo fuerunt . [Ludus q. repertus) Pofll t de fciupisin-
telligii.de nodo lis, & defe implicitis Pocmans, vt eno 'arinon

pofiintGriciinigmaca vocant, de'quibiis Apuleiiis min,iinc
Floridorum primo . Vcl ludum accipere pro quie te, & animi re- I
l3x.irionc,qui in Poetica eft ^maxima, atque ideo fubiungit o- ^
perum finem , ni malis referre ad theatrales ludos, quod non pia
cer.[Fints)Q^uies a magnis laboribus. [Pudori)Ne turpe puici. 1

[.‘lolcrs,) Doda, perita. 1

— llueftreis) Siluas habitantes. [Cidibus , & vidu fcedo) Af'!
Quia interficiebant beftias , & m.inducabanc, ipf^ e’'s fe-
cit congregari, fimuJq. habitare. [Et Amphion Thrb.’fun'
condicor arcis)Cadmijs Thebas conftituit,eas muro cinxit Aoi
phion . [Fuit hic fapiencia quondam) Olim poctl rapieniiair,

& eruditionem incultorum hominum prohibebant, 'd eft alj- ,
quando fuit ha?c fapiencia in poetis , ve docerent quomodo vi- >
ueiuhim fic ptiuatim , vel publice . [Vago) Meretricio .
quomodo poet* docendo carminibus fuis, hominum, qui modo
ferarum viuebant,mitigallenr animos, fsic) .i. propter fapi^”" I

liam. [Diuinis vatibus) Sacerdotibusadiquauitpoetas - bioc f

etiam Maro .

Q.r^«

ARS POETICA.

ij'

o.ia«( r^rlitn ufi . J»™ *'>' '

T Vctfibui cMCUlt)

, jrnio M' d'» .MlKnxutcs tcnaotibus orjculj

alK<r.iaot,.,m huIT-- lulH-ici.ili ''‘h'''!"’-

f'!au«mliabuiirn.c.M.ffi-lt|;a.B.iiulbocabAilu'nicnliboi

„ , laUtem, A.ba.itnlVs m lomxmeb.im ipbt Tyrihium qutii
5 i.n cl.iiid».n dederunt. Jiccniej luxtjigiuuiamjpforum hunc
cib ducem poile lutficerc . Sed oracuU qui prom>krunt,non fru

ftrataruot:Nam Tycthius licctcoipoic eflet debilis, fcnplu la

men carmen heroicum, quo actenli La.edimomj m aciem pro-
ctircruiu,(icq’ conlecuti fune vittonam .Item Tyrthiusfuu ge
nere A tliciucidis poeta, omni dc formis parte membrorum . It
Biimustubaminucnii. Quoetiam Laccdimomjvfi duce vice-
riinc Melfcnios. Nam cum diuturno tempore inter Lacedimo-
nios & MeUenios bellum trahetent , confuluerunt Lacediroo-
QII Apollinem . Cipi refponfum ett,non aliter eos polje vincere
nui cum duce Athenienri pugnarent . Quibus Ainenienfes
Tvrthium dederunt , & ita Laccdimomj vicerunt , cum hoUes
nouus tubi fomtusterruidcc. [Sortes) Rcfponfa Apomms.
rVia) RatiOj hac ett etiam philofophia monlirata eft veriibus.
rut eratiaregum) Carminibus fuiu dcfcripti rcges.carrmna
mrruerunc amicitias regum. £Ec longorum operum finis) Hoc
elx vt carmen libenter operarentur , & cum deleilaiione opus
ac finem perducerent. [Finis) Laudatio. [ Ne forte pudo-
ri sutibi) Ideo, inquit, ennmcra.ihic iie erubckas reterri

innameiurn poetarum , id cll . ideo diM-multa commoda na-

fcvJc carmine, ne forte 6 Fifo, Poema locdidum videatur.
Solers autem propiu d.cuur, qui habet pent.am rerum dif-
fi.iiium . [ Cantor Apollo ) Inuentor cithari , qui prieii

PrtH ^i^'riuellreishomines,fac{eintcrpresq.deorum Cidibus,

^ X &viAuf(tdodctenuitOrph-us.) Orpheus pnmum poc

4J ticam illufirauic , ex hoc dicitur Icniirct iigrcis,& Uoics ,
quiaelferatos hominum animos placaucrit carmine .
cidereliooo.) .'\erciscnim tabulis antiqui non funt vli , 'ed ro-
boreis has incidebant leges : vnde ad huc Aihcnis legum tabiili.

Axones vocantur. [Tyrchios) Fuichic gentre Aihemtufis poe
ta.omni parce membrorum deformis, pnmiis hiciubi modera-
tiones dcdi c ex hac caula . Nam cum Lacedimonij bellum ad-
' uerfum Mefienios gercrenr , diuq. traherent dubium Martis «-
-uentum , refponrum acceperunt ab Apolline, fi vellent vincere ,
Aihenicnli duce vtetentur , a quibus rogati Athenicnfes , mile-
lunt l yrihium claudum , & lufcum , quem deformem crede-
rent , vfi funtauxilio Lacedimonij, quibus ille cantummon-
firauit tubarum, quarum inauditu territi fono Meilcnij fuge-
runt, adepti funt viftoriam Lacones. [Difti per carmina for-
tes) Pervetfus examettos reddidit rcfponfa Pheemonoe Fyr-
rho £piruii petenti . Aio te /Eacida Romanos vinccic pone,
[ecvitimonftrataviacft) Seiueutijs fapicntum quibus inltru-
tta vita e». . ,

T Yrthiusq. mares animos in Martia bella) Hanchilto-
riam Acron bis natrai, pnmum verbis fuis , vbi ab ini-
tio Athenicnfes m pleri fque codicibus perpera pro Mcf-
fenijs legitur . Secundo verbis Porphyrionis,qui patcim inuer-
tic, pleraque mucilauit . Multi etiam codices Dircium habent ,
& Landinus plane ita legit, fcd errat . De Tyrthio prstcr alios,
etiam Str. Itb. viij. -

- . ^ Aedibus, & viftu)De c^dibus hicintelligcndum arbitror,

anjinH . r ^ tcmpcllatis homines exercebant, non

decidibus belliarum,& ferarum, vc nouit Acron .

Atura fieret laudabile &c. quia vetus ell opinio poetam

J- ' f .

CLAR

ASGBN,

T fttura neret lauudunc wv. qui4 ¥ciu» vii r “

*' [X 1 nafei .1. fponte Mufarum ingenijq. beneficio prodire

^ 9 rliliii/.nri^ri.rlirmO^CradenClS,^

naiei.l. ipontc muiaiuui lugcuijq. u%.n».uv.w j-.-.-.
i ^ oratorem veroficri. i. diligentieruditione trademis
feruenti lludio accipientis . Nec enim dicunt poetam polTe eua-
dere,qui non idem ad hoc natus fit. Proinde diuinus il e Fla-
to inter cetera, qui defuturo poeta, tradidit indicia, id habet,
quod poeianon fumit artifici) fui incrementum . Vnde apud

nollrosdiumus Maro non minus attificiofe ftruamt humilem
charaacrem in Bucolicis, & mediocrem in Georgicis , quam
fublimem in Ancide . quapropter Hcfiodus apud Gricos dixit,
fc potum Caballino fonte nullo labore a pecudum cultodia ad
poetarum collegium vocatum. Et Ennius apud Latinos diiut,

fe fola receptione animi Homerici repetente poetam euahilc ,
qua opinione peifuafi multi eruditionem, & lludia contemnunt,
iaaanies fefe ad Poeticam natos . Quos Poeta noller hic un-
det & eius imitator Pcefius io principio operis fui, vnde fic di-

cit. Quiliiumed.i. quiUiOj&dnbifatio fuit inter grammati-
cos, St 1'iictiCcs lludio Ius, fupplc an cainicn laudabile .i.digoum
laude, fieret natura, id til iolius naturi brm hcio an atte , 1 . eiu-
ditione,& fciciuia per (tudium acquilita. Ego, inquit |)oct.i,nec,
idelltSxnon: non video quidlhidium,idf« diligens cxricita-
tio difccnm,prulit,(d cIl proficiat alicui, aut viilis /it, line diuite
vena. i. benignitate natiiri,qua carmina abund.mtius proue-
niunt. Nctvidto quid ingenium .i. beneficium naiun nobis
ingcniium.ptorit rude .i. quod eU incultum , & nulla eruditione
adiutum,fic.i. vfquc adeo, altera res, vtpote ingenium, pofeit. i.
requirit, opem. i.auxiliuin, alienus fupple rei, videlicet Itudij , &
eoniurat amice. '.amicabilicer conlpirat,fic vt nunquam quid
bom faciat Mgcniuni fine lludio,nec Uudium fine ingenio . Mo-
Icfieaiucmfttt Poeta folos Poetici lludiofos eruditionem, &
diligentiam contemnere, cum ceterarum rerum pofieflbres tam
feruenter Uudcanf,& dicit fupple is qui ftudet contmgere.i.alioi
attingere , curfu .i curtenJo, metam optatam .i. limitem Hatu-
tum in ftadio, tulit .i. paflus ea.& feris, puer. i. a pueritia, multa,
id ctt multas res , vtpote fudauit .i. fudorem emifit in illate , &
alllt .i. algorem, feu gelu per hyemem fuftinuit, & abftinuit Ve-
neie,& Baccho .i. luxuria , & vmo nimio . Vnde Virg. in carm,
deVtnere, fitvino.

Nec Ve«erM , Htc iu vini tapiari* attiort :

\ no nanque modo yina notent ,

Vt Venas tn-iuat vires, fic copia vini &c. EtTupple is tibicen
qnican^at Pythia, id eft catmen in honorem Apollinis pro Py-
thone interempto decantatum , d d cit prius , & extimuit magi-
ft um ,id tll nullus ignorans artem Mufices , Muficam profi-
tetur etiam in inferioribus rebus, vtpote m ducendis tibijs ,nifi
forte qui eandem perdidic t, & tumen inarte Poetica eft fatis
eft.id eft videtur fatis e{re,dixiire, id eft vtquiuis dicat per iaflan
fiam, ego panfto.id eft compono, & conficio, mira , id eft admi-
r. nda Poemata, fcabies .i. turpis prurigo , & lepra , occupet , id
eft inuadac , extremum, id eft eum qui vlcimusfcribetverfus.

T urpe , id etttndfcnrum eft , mihi relinqui .i. vt ego relinquar ,
&faceiimcncfcirefane , id eft vt fanum decet, quod non didi-
ci . Et hocmctaphoricos locuius eft poeta vtens translatione i
ludo puerorum , ita enim pueri currentes aiunt . Occupet fca-
bies in excremo remanentem, veruntamen quia laus in pro-
prio orefordet,&non verifimile eft multos propria opinio-
ne tam illudi, oftendit ad eam aflentacionem accedere. Ideo di
cit Poeta. Vc, id eft quemadmodum.fup.facitprico qui cogit,
id eft compellit, turbam , id eft multitudinem populi ad emen-
das merces, fic Poeta diues agris, &diues nummis pofitisinfa
nore.i. datis advfuram,iubet affentatores ire, id eft venire ,&
accedereaaiucrum,vero pro fed, fi fupple aliquis eft qui pof-
fic.i.valeat, ponere .i. anteponere , refte , id eft debite vnftum . 1 .
obfonium pingue, quod Perfiusfic interpretatur , Calidum fcis
ponere funien , Scis trita horridulum comitem donare lacerna ,
& qui poftlt fpondere ,i. interucnirc , & fide iubere pro paupere
cliente, fup.leui.i. facili, & emaci adulatore , & qui poflit eripere,
id eft liberate implicitum. i.inuolutum & irretitum, litibus.i.con
te:.:ionibus,atris.i.obrcuris,&dubi)s, vel nociuis , ego inrabor
fi ipfi beatus. i. tam diues,fcietintetnofcere.i.difcernere,amitum

.mendacem.i.adi.latotcm,& verum . Tu 6 maior Pifonum, feu . 1 .
fiue,donaris.i.iamdonauetis,quid.i.aliquid,cui.i.ahcui,lfUA.Ii*

uc.velis (aut voles) donare.i.donaturus es, nolito ducere aduer-
fusfaftostibi.i.a te fup. virum plenum lititii .i. hilaritatis
bona cua,vel pinguem propter obfonia tua . Sicut in Georgicis .
quid faciat lita fegetes, quoniam pro quia, talis fup. audiens ver
fus tuos clamabit pulchre fup.vctfus tuos efle compofitos, & bc
nc & refte,& pallefcet .i. pti nimia admiratione fe pallidum hn
ee’t , fuper his videlicet verfibus tuis . Et flillabit .i. effundet , ro-
rem* .i. lacrymarum guitas.ex oculis amicis .i. ex nimia Initia,
nuam de profperitare tua habet, qua fe amicum fignificat , & fa-
licc.i.pri nimia lititia exultabit,& tundet .i. percutiet pede
fuo,terr3m,vt.i.quemadmoduni,fup. ij qui condufli in funere .1.
ad funebre obfequium plorani,dicunt,& faciunt prope .i. quafi
plura, dolcntibus.i.jjs qui dolcnc,ex animo.i.de vero corde, fic .i.
eodem modo,derifor .i. callidus alTentaior, mouctur .i. demon-
llrat fe affici, plus vero laudatore .i. eo qui ad vecum laudat.

Regula eft'.

Tametfi quifitum eft , an carmen laudabile fiat natura , id
eft priftanti ingenio , ac diuite vena naturi, an arte, id eft ftu-
dio, eruditione, & vt rifum eft, Democritus (quod etiam af-

fetit

HORATII

.. • dIo* concedit, non tamen rcvolunt,multoslaborcsrubeant,idempoctisfar:. ,

pcrfeSm (qui folus laudatur) poetam efficiet line Itudio , quo qui allencatonbus pwfcrtii'"

..rr.minih». atouc cxercuiis,qui primia tolle- noxqs hdem habere. «'ni.k.

I r qui loius uuaaiur^ j i

alij, certaminibus atque cxcrcuijs,qut priuua tolle-
Aturalieret) Vetus ellvcr-

Qb.

Nbun^nafci poetam, quafi nui
lo egeat artis adminiculo . Si .n.
»t a nobis antea diCtum cli.poe-
tica nihil aliud eri q imitatio na
iure,quid arte opus eft ad ea exe
quendj,qu£ nobis ipfa fuggerit
natura, vnde omnis ars proteSa
eft, qui nili naturamcommo»
ueat , nthil egifle iudicatur ?
Quod ii tanti eft natura, vt in pi
fturis,fignis,alijsq. operibus, ad
quotum intcliigenciam minus
habemus inftrumenti , refta ta-
men & praua iudicamus in natu
rs imiiacione , cuius neminem
voluit natura elFc inexperrem,
quippe qui ea omnia in nobis
fentiamus noftris infixa fenfi-
bus , cui dubium eft, ad ea dijudi
canda Tatis eft naturam? Adde
quod Ii ars earum rerum eft qu^
rciuncur.iitq. expenitus proTpe-
dis planeq. cognitis , atque ab
opinionis arbitrio Teiundis ,
quomodo poteft eife ars in ea
facultate, qu£ tota ingenio con
itet , & quibufda igniculis quafi
diuinisjvtipfe poeta cum fua le-
gat obftupefcat , admireturq. il-
la efle orta? Eft fane verum ma-
gnam St potiifimam partem pof
iidere natU)

, CUIUS VI qus-
dam arcis iimulacra,quaruin in

nobis habemus femina, fine dodrinamouentur,primamq. illam

vim & ingenium dnatura tribui , q) nos acutos faciat ad excogi-
tandum, vberesq. ad explicandum , qus nulla poirunc ane com-
prehendi, rcdinhrma£cate,imbccillaq. mente vis naturs per ca-
liginem cernitur, qus nifi acte confirmetur, progredi longius
non poteft, cumq. ad illuitrem naturam ratio quedam confir-
macioq. acceifctit artis , prsclarum , ac lingulare quiddam folet
exirtcre, atque vt tota poetica arce non conftat , fic fine quibuf-
dam priceptis ab peritis notatis , & obferuatis bona elfe non
poteft, ars enim dux certior eft , quam natura , certas habemus
rationcs,qu£ordinemhabent,&qua{dam errare non patien-
tes vias,qiia; ars,cum natur* conferuand* caufa inuenta fit & id

quod anacuradacumeft,quia fortuitum eft, ncc/emper paratum

efle poteft, tuetur, & quod deett acquirit, nec femper tamen fe-
danda ars, nam vt naturam amulam fuarum vinum nonnun-
quam artem efle patitur , fic irritam quandoque feffio labore di-
mittit. Coniungenda ergo vcraqueita,vc altera alterius ope
fuftentecur. [Qiiefitum) Difpucatum eft longa ventilatione.
[Laudabile) Bonum poema. [ Studium ) Ars . [Vena) Longo
ingemo [Rude) Non excultum arce. [Non video) Sumptum
exvccuftoiudicandimorc. Solebant enim iudices cum femen-
tMm pronunciabant, addere. S. quidmei cftiuJicij . fProfic)
ProdeUepoffit. [Sic) Studium Ime diuite vena. rOpeml j na
turaparc.taux.l,umabarre.[Coniurat) Conuen.r,conLgi-
tur. [^iftudet) Non fatis eft valere ingenio , nec callere ar*

Natura fieret laudabile carmen, an arte,

Quxfitum cll . ego ne fludium line diuite vena ,
Nec rude quid profit video ingenium; alterius lic
A Itera polcit opem res : & coniurat amice .

Qui ftudet optatam curfucontingere metam ,
Multa tulit, tecitq. puer ;fudauit,&a]lit:
Abftinuit Venere , & vino . qui Pythia cantat
Vibicen ; didicit prius, extimuitq. magiftrum .
Nuncfatiseftdixiflfe, ego mira poemata pango.
Occupet extremum fcabies. mihi turpe relinqui eft
Et quod non didici , fane nefeire fateri .

V t pr$co ad merceis turbam qui cogi t emandas ;
Aflentatores iubet ad lucrum ire poeta
Diues agris , diues politisin fcenoie nummis ,

Si vcroeft, vniAumquiretfte ponere posli:

Et fpondere leui pro paupere ; & eripere atris
Litibus implicitum : mirabor , fi fciet inter-
Nofceremendacem , verumq. beatus amicum .

Tu feu donaris , feu quid donare voles cui ;

Nolito ad verfus tibifadlos ducere plenum
Latitix . clamabit enim pulchre bene , rette :
Pallefcet fuper his etiam llillabit amicis
Ex oculis rorem ; faliet ; tundet pede terram .

Vt qui condudii plorant in funere, dicunt.

Et faciunt prope plura dolentibus ex animo ; fic
Derifor vero plus laudatore mouetur .

Qiiod obcfl arteriis ^

[Venere) l-requcns V^’°'L

hmefiebs, Comedi,,

lano cuic qu* |„p„ "Jb«
tlltranfutjfilod,

.ircafor»m,„.’c,„;S??"

quieiacamtuscirtulus r-r ’
blcenjQqi tibia canit ni, ,’:

.^iamd,catfcpc,i,„^.f^ ;
Cmn nulla fiat c„„„a„o
laboris imptndiiut. (p ’ '
Scribo. Pang, dicunint ,„r„
figlmcctain,vcl„,ip]j„„ ’

in terram; admittuntur . [Oc
cupec extremum fcpbies) Sum*
peum eludo puerili, qui in cur.

fura vltimo icabiem impreca.
tur, quafi omnes priter vnum
fintvuSorcs. [Mihi turpe le.
linqu! eft :) Loquitur cx pcc.
fona refpondcntis , qui dumvl-
timus non fit, fac fecum putat

aftum belle. [Et quod non di-
dici) Licctpocticumnon didi.

tem.nilidiligfntiam adhibeamu-

■ ditaic lociiet , & atirm cora , dt cog,^r“or:dioTrXt"fq:;
quafi lumcnt aliqimd adbibeat, ars dcmonllrat tantum vbi fi?il.

laniia. Id dl diligentia confilliint. Nnnenimvt qmrquc.ft-

fum pedibus inftruxic , fenfun

iq. teneriorem verborum ambi-

p . •I^'^'I")^''"''"‘^c^«puentiaairueuic,&didicitcur..

cenm , tamen poemata pulchra
pango, & poeticam profiteor.
[Prsco) Pricones lapide qui
inforo fublimior erat, & edi-
tior, populos conuocabant ad
emendas merces , & oblata pre-
lia pronunciabant . Argenea-
rij habebantfummam rerum venalium , ab his accipiebant fo-
rarij.a quibus demum coadores nummos exigebant • Qu* vo-
lumus emendare, primum diutius nobifcumtradamus^uobi)*
deinde aut tribus legimus, m^xalijs eradimus adnotanda,no-
tasq. eorum,fi dubitamus,cum vno rurfus.aut cum altero penfi-
tamus,nouiffime pluribus recitamusjfcd amicis certis eledisq,,

quibus credamus, quos & tanquam fingulos obferuemus &
tanquam non fingulos timeamus . Oriturq. ex hac recitatio-
nemagnavtiiitas,vc de quibus dubitat , quafi ex confilij fen-
tenciaftatuatmulcaq. multi admoneant & vultus, oculis, nutu,
manu , murmuicq. oHendant, quin etiam filentio, quod fi acre
lu,& incenium , non minor quandoque plaulus , quam clamor
redditur . Infpicicndum tamen , ne quaedam fatpe fintqu* lin-
gulis fortafle no placent, omnibus plurimum, vnde Pomponius
fecundus T rageediarum fcr]ptor,fi quid tollendum amicus, ipfc
retinendum putabat, dicere folebat. Ad populum prouoco.
Primus omnium Romanorum qui aduocatis hominibus fua
feripta recitauit,fuit Afinius Pollio . qui iniquam cum Ciceio-
ne de eloquentia lue habuit, tamq. paulatim ea res cxcreuit, vc
mifen ptiets rogarent vliro , & ambirent qui dignarentur audi-
re, & ne id quidem gratis, nam & domu mutuabantur, & audito-
rium cxtrucbant,& fubfellia conducebant, & libellos difpcfgf-
bancjvcbeatiffimus recitationis eorum eueiuusconfequeretor.
[Politis in fa-noce) Vnde apparet malum e(repoec3m.[Vnftum)
Lautum conuiuium , opulentam ,& opiparam ccenam. [Po-*

nere) Apponere • [Spondere) Sponlioncm f 3 cere,& vadem fie-
ri pro tenui fupplcdile . [Eripere) Eximere. [Be.atus) Diues
poeta . [Plenum Istiiis) Admonet cos qui, aut acceperint ,aoi
cxpe(ftenr,non pofTceflebonosiiidices. [Pallefcet) Ex magna

admirationem. [Rorem) Lacrymas prx biitia. [Vt qui condu
cii) Przficas inteliigir,qux antedomum mortui )»'iJeseiux ca-
nebantdiftz ancillis lamentantibus proficerentur , prifif*'*?*
vocate vfque ad fecundn bellum Punicum . Populus tandiu ad-
ftabat, quandiu cadauerconfumeretur, cineresq. colligerentur

pronunciabatur , ilicet , intciim refpondebant flentibus pf»fi*
ca,quzplandusprincepserar,nondoloris. Plautos de f*"'

CIS , & Lucilius in Horatij fententiam . Mercede que condua*
nent alieno in funere preficc multo, & capillos fcindunt , &
mant magis. Grecedia^-Nam & threni lamcntawo*

ARS P O

Jirinrir , & Njcnia • [Dcrifor) Adulator qni impo*
nit mitcn Ifilon , uvigiu ruim lactura oritur cx adul itionc ,
jiifncciainlinonlbtim iioccc adulator, femina in animo relin-
„[ feuujturqjenos etumcum ab illo dirceHiinuv,rei'iirrcttu-
malum , vt qui limphonum audicunt, ferunt fecum
in auribus moduUcioncm, quat adiones impedit nec ad (ena pa
ticarintenJi. Sicadulatorum,& prauus laudantium fetmo dm
tiiislixrctquim auduur,nec facilcelt animo dulcem fonum ex-
cutere. [Laudatore vero) Proprie dixtt l.audatorem . Laus non
ad vocem refertur , fcd ad fententiam, vc laudatus (it ille qui lu-
dicatiir Uiide dignus . Laudatio vero vocem exigit , vnde nemo
laudem funebrem, fed laudationem dixit, cuius otiicium oratio-
ne conftat.

N Atura fieret laudabile carmen, an arte . Q;i*Iitum cft .
Multi quxrunc vtrum poeta narcatiir,an hac . Ego vtrun
que dico , habere poetam debere , id cft artem , & inge*
nium. [Sine diutte vena ,) Hoc elHine, ingenio bono, & fine
natura . [Rude) Stultum , hne Itudio , & imperitum . [Alterius
fic Altera) Vt illud Salullianum. Alter alterius auxilij eget.
[Coniurac amice) Conueiiit amicabilitcr . [Qui Itudet opta-
tam ) Qui ttudec ad gloriam venire , multa debet perferre, id eft
fudare, algere, vigilate, abfiincre a Venere. [Curfu) Labore&
opere, cutfu qui primus vult efle. [Sudauit) Per*ltatem,fcilicet,
[Allit) Per hyemem frigus fulUnuit . [Pythia cantat,) Id elt Py-
thonem compofiium ab Apolline. [Non fatis cltdixi(re,ego
Itura poemata pango ) ladtare , & dicere , optimus poeta fum ,
cum non (im . [Pango) Compono, id ettego polTum mira poc-
mata componere , hoc dicit malus poeta . [Occupet extremum
fcabies ) Ille patiatur fcabiem qui extremus componet verfus
autem locutus ell a ludo puerorum. Ita enim pue-
ri currentes aiunt. Occupet fcabies in extremo remanentem .
Id ell ego poeta fum,habeatfcabicm qui non elt poeta. Hoc er
go ex perfona illorum dixit qm dicendo carmina Icimus facere ,
nihil feiunt, volunt tamen feafftiman poetas. [Mihi turpe re-
linqui eft) Turpe mihi elt, vt vicimus faciam carmina. [Sanene-
fcirc fateri,) Ordo elt mihi fane turpe elt fati nefcite. [Vt prae-
co ad merces turb.am qui cogte emendas) Quemadmodum pras
co voce hortatur populum accedere ad emendas merces pro-
fcriptas,ita& poeta diues hortatur affentari libi in carmine per
dona multos. [.Aflentacores) Blandos ,falfos auditores. ‘[Di-
ues agris, diues politis in fcenorc nummis) Qui multos agros ,
& multos nummos habet politos in foenore . [Si vero eft , vn-
ftumqui rede ponere) Ideft, quibenepafcac. Vndam autem
lautum conuiuium , vnde in alio loco . Accedes ficcus advn-
dum Perfius, Calidum fcis ponere fumen. vndum rede appel-
lat pulmentarium bene codum,& elt Satyrice didum . Si vero
fu poeta qui bene pafcat, hoc eft , fi habet eum qui coenamprx-
paret , bene mirabor fi iftiufmodi homo pofiit falfum ami-
cum a vero difeernere, nam cumfaKus amicus eodem modo
cum laudet , Sc verus, non poterit largus poeta inter bonos ma-
losque habere iudicium . [Spondere) Interuenire,& fidem di-
cere. [Leui) Tenui & egenti, vel vili. [Tufeudonansjfeuqiud
donare velis cui: Noliroad verfus tibi fados ducere plenum
Lztitiz ) O Pifo , feu donalti alicui , feti donaturus es , hoc
:«uditore carminum tuorum ne vtaris , vt pro donis Istctur, no-
lito pretio aliquem laudatorem tuis verlibus locare , ne tuo
munere Ixcus fidas cibi laudes perfoluat. [Pulchre bene,rede:)
Bile compolitos verfus. [Pallelcet) Pallidus ficr,cum cccperit te
falfum laudare,quafi prz ntmia admiratione . [Super his) .i. fu-
erhzcquzdixit bene, pulchre. [Stillabit amicis Ex oculis)
ide laudando , & prz gaudio flendo . [ Amicis) .i. alfentatoti-
bus • [Vcqui condudi plorant in funere ) Hoc elt qui condu«
cuniur ad funera, ficut gtauiora faciunt vere dolentibus, ita &
ifTeniacores plus laudant, quam amicus verus. Item antiqui
prsficas dicebant mulieres, quz mortuos alienos condud^ plo-
rabant, quod fic in qutbufdam prouincijs , a quo beneficijs redi-
mitur.

j O R y^-^^Ccupet extremum fcabies) Hoc ex lufo puerorum fu-
■*l Jftulit,qui ludentes folent dicere . Quifquis ad me nouif
V.— ^ iimus venerit , habeat fcabiem . [Si vero elt,vndum qui
rede ponere pofiit :) Hoc cft, (i habeas eum quiccenamprzpa-
rec.[Vcqui condudi plorant infunere,dicunc,)Aiexandrix,obo
lis conducuntur qui mortuos fleant: & hoc tam valde faciunt, vt
ab ignorantibus, illorum fuifiec credantur qui efieruntur. Hi er-
go vocantur Threnodz .

CLAlt. vero eft,vndum qui rede ponere pofiit : ) Vndum rede ap-
^pellat (idcm Acron inquit)pulmentarium bene codum. Ego

E T I C A. iji

vndum participium elfc exiftimo,& vndum ponere rede. i. be-
ne tradare eum qui c balneo vndus ad canam veniebat, more
prilcorum .

F in prxfationenoftr.i diximus , audor in cale aperis AiCBN
fui pocifilmum ad diligentem caliigationcm cohorta-
tur, quippecuius negligentiorex Romanos otfcnderic.
Ceterum,quia dicere inftuuerat quis minus idoneus fic caliiga-
tor,vcpotc quf menfa tua captus eft, pergit oftendens folertiam,

& prudencuim veterum regum .i. principium conuiuiorum ,
quos res cum alij , cum M.irtialis perfzpe vocat, quorum mo-
rem fic exponit Reges .i. prardiuices viri dicuntur, vrgere .i. tor-
quere, multis culullis .i. calicibus vinarijs . Eft .n. diminuciuum
a culeo, qui eft faccus, fiue vter ex corio , in quo vinum repone-
batur. Vnde Poeta Carm.j.

Diues , ep' Aurtis Mercutor exjicett culuUii ,

Vina Syrareparata merce, quia vero fubobfcure didum videri
poteft,declarac Tequcniibus more Virgiliano,dicens . Et pro .i.
dicuntur torquere mero .i. dicuntur contrahere ad coniefiio-
nem puro vino, eum fupp. quem laborant (aut laborent,) id eft
conantur, perfpexifle .i.perlcde cognouiflc,anfit dignus ami-
citia, quafi dicar, diuites , vc capiant, vina bona proponunt , quia
ebrius, & pueri, & fatui dicent tibi verum. Tu autem mifer,
vt capiaris. Verum vt nofcac Pifo quis bonus ficcaftigator,

& quodnam eitifdem officium , pergit dicens • Si condes car-
min.i, animi latentes fub vulpe , hoc eft fubdolo vulpino, nun-
quam fallant te .i. cauene te fallent ingeniofi homines laudan-
tes mala catmina,ficuc in Apologis /Efopi illius Phrygij fabu-
latoris ; Coruus illufus eft a vulpe, & emuiiduc cafeojquem in
ore ferebat, dicebat enim vulpes pulcherrimam fora auium G ca-
nere fciret qui captus laude, & canere incipiens, cafeum demifir,
quo habito, quar prius laudauerat, deridere coepit , fed fi tu reci-
tares quid .1. aliquid compoficionis tux . Quindilio videlicet
Vario Cremonenfi poetx,& Virgilij amico , aiebat .i. diceret ad
te, fodes, quod blandiencis eft, quali dicat, fi audes puer, corrige
hoc,& hoc .i. hunc,& hunc errotem.fi fupp. negares te fup. pof-
k facere melius, iubebat .i, luberet.te expertum ,i. quem exper-
tus eflet bi$,& ter fruftra fupp. operatum efle delere .1. penitus
deponere, vel potius fic iubebac te expertum bis , & ter fruftra
fupp. operatum eife, delere .i. penirus deponere, vel potius fic .

Iubebac te expertum bis ,& ter fruftra.». qui fecifti periculum,
an polles carmen tuum inconditum refarcire (ruftra.i.in vanum,
delere verfum.&nouum facere, & reddere incudi -i. nouo arti-
ficio componendi verfus,male tornatos .i. male compolitos, fed
fi tu malles .i. magis velles, defendere deliSum, id eft errorem
tuum , quam verrere, id eft corrigere , nullum, id eft non vllum ,
non Tumebat vllum verbum, aut fupp. vllam operam,inanem, id
fine V tihtate vitra, quin,id eft quo minus, amares te , & tua fupp.
carminajfolus fine riuali, ideft Xmulo ciuale$,enim fune vnius a-
matores,qui fxpe inter f^e rixantur quod tradum eft a rufticis ,
vel a laurisadvnum riuum conuenientibus . Vir bonus, fic
prudens reprehendet verfus inertes, id eft fine grauicace , & arce
fados, fit culpabit duros,id eft mate Tonantes, & allinet, id eft ap
ponet atrum fignum , id eft macui.im atramenti , calamo cranf-
uerfo,id eft penna per tranfuerfum duda, incomptis, id eft verfi-.
bus ornacu$,& cecidet,id eft amputabit, ornamenta ambitiofa ,
id eft fuperflua , fic ad folam pompam fada, fic coget pare vetfi-
bus parum claris,ideft obfcuris . lucem, id eft claritatem , fic ar-
guet,id eft damnabit , didam , id eft quod didum cft, ambigue ,
id eft dubie, fic notabit, id eft nota indicabit, mutanda, id eft qu^
debeantur mutari, fit fiet Ariftarcbus,id eft Anftarchi fimilis,quc
grammaticus Homeri carmina annotauic verubus,& ftellis,
quem imitatus etiam eft Hieron. nofter. Nec fupp. vir bo-
nus, fit prudens dicet, id ego offendam , id eft Ixdam amicum , in
nugis,id cft rebus vilibus ? qualia fune carmina incondita . Ideo
autem non dicet hxc,quia hx nugx, id eft huiufmodi facilia car>-
mina,fit incondita , ducent, id eft afferent fecia mala, vcpoie mar
lam dicendi confuetudinemjfic incorrigibilitatem, quod in Arte
Poetica grauifTimum peccatum eft.

Regula eft.

Sicu t reges , id eft principes , parafitos , fit ceteros famtliarei
vino torquere folent , vt , quam leiuni diflimulant,ucritatein f»
teancur,iia poeta aduigilare debet, uc de carminibus fuis uetuna
.obtineatiudicem, qualis Poct* tempore erat Quinftilius .

Nec tamen fatis eft bonum iudicem obeinuifte , niiS illi obtem-
peraueris.

Laborenc)

/lt,rtranf.^ StutJent.cnm la-

lANVS [Culullis,

n!pocalls,Sctlbls-[Vrgtre)ln

m. rsub.ulpe) Nond«ip>Mc
„c.ll. b.vrfci,Sl»«pn -

pnuoun, [Qj,inalio)Hici l»
JliOuKitilm, Vatu.etnuiiailli
m,.nioJican<i.spoSmaciyng=

E,l.aalopmsabA"l"«'> J'™

dacarfrara.Q»"»Geraan,a

Ctti inbu! legionibus le|atis
ausilijsq. cifus efl qua clade ta-
tomconliematus ell Aiigullns,
sicaputfosibusUlrderet socife
rans, Quintili Vate redde Icgio
nes . Suc:onius auftor. [Sodes)

O amice.li audes. [Delere)To.
tu!nopu5.[Maleiornaf‘’0^*2-
Je poliws,& compofitos. [Ver-
tere, )Mutare,&emedare. [Ina-
nem-) Qu* nihil afferat vtiiita-
tis,& lucri.[Riuali)Ncmo prx-
ter te amaret tuum catmen,[Vir
bonus,) Olficium boniiudicis
defcnbit, qui pro nihilo docit fi
amcu Tuo offendat iudicio,dii
admoneat errorum, llli.n. pa-
lieniilfime rrprehendutur, qoi
quammaximc laudari meretur.

Verfatur autem pottlfimum emendatio in adijeiendo, detrahen-
do, murando . Dofta auris, in parum expletis deliderat,fragofis
offenduur,ieuibus mulcetur, & contortis excitatur, Uabilia pro
bat , clauda deprehendit , redundantia ac riimiafafiidic . Legem
vero emendationis ipfe Horatius cxequitur in epiltolis vici-
nus. [Incomptis)Nonaccarjtis. [Allinet) Superinducet.
[Tranluetfo) Non ptouerfo, necredo , fed in lacus dufto vn-
de iranfuerfus verficulus Ciceroni ad Atticum. Aduerfacarta
Marfidi . [ Atrum). i. delebit omnia . [Ambitiofa) Luxutiofa,
redundantia . [Claris parum) Breuibus , oblcuris . [Notabit ;)
Afierilco , obelifco , cerula miniatula . [ Arifiarchus ) Criticus
& grammaticus cui a Fififtrato demandata cfteura. Home-
ricorum carminum in vnum corpur redigendorum . Qui fi*
mul acoffenderatm3liumcarmen,negabatHomcridre. Rap-
fodix ob eam rem dicuntur Homeri libri, quafi in vnum vo-
lumen confuta carmina. Carmina autem Homerica in thea-
tris cum virga pronuntiabant Homerjfis, hinc apta virgae car-
mina , in Floridis Apuleius , a qua virga poetarum interpretes
Rhabduchi a Platone dicuntur. [Nugs) Quas tu nugas pu-
tas efle. [In mala fena) Incipiet enim ex iJlo infanirc poeta,
nec deinde proficiet , magnos enim plerunque profedus perdi-
dit arrogans de fe perfuafio. [Sinifire) Contrarie, in malum
fuum omen . [Regius morbus) Qucm & Arquarum , & Auri-
ginemvocanr, colore potifiimum detegitur, cum in oculis quod
album efle deccr,fie luteum,totumque corpus cum pallore quo-
dam albcfcit . Regius putatur duftus , quod eo laborantes bafl-
Jice curantur, exercitatione, feiflione, fi hycms fit , balneo , fi «e-
Bas frigidis nationibus, ledoque & condaui cultiore claufo lo-
co, luciis & Urciuta adhibitis, per quz- mens exhilaretur . [Fana-
ticas) Vt funi lymphari, iaruati . nam in templis , & facris locis
corripiuntur racrofurore,&diuino. [Itacundia Diana) Quam
nemini licuilfe videre impune , telhs cfi Adaon . [Vsfanum )
Minus fanum , cuius mens quodam motu perturbata fit vnde
exilTe poteftacem dicitur, m in mentis potellate , cut totius ani-
mi regnum tribaifur,fion fit, [Qui fapiunt) Qui prudentes funt.
[Timent tetigiffe) Nequid ipfi contrahant infama: excogita-
tione. [Agitant) Pretetenntem infequuncur . & eiut augent in-
famam. [Incauti) Qui nefemnt quam magnum fic pcnculum
infanos infedari .

R Eges Dicunmr multis vtger. culullis)Rcges .n. quos vo

lumrtcipete in amicitiam, multo mtroim-btial.ttman

tes an per potum qua> habent fecrera prodant . Docet
' ** "“'l''’ inilbifcendos amicos efe .
LC,ulull's) Id en, calicibus, & eB dimmmiuum 1 Coleo.ttallbi .
Iprc du»es.& aurei mercator »xiccet culullis .

Vina Syra repatametee .

H O R A ^ ^ ^

Reves Jicuntur multis vrgere culullis.

Et torquere mero , quem pcrfixxiflc laborent :

An fit amicitia dignus . fi carmina condes ;

Nunquam te lallant animi fub vulpe latentes.
Quinailio fi quid recitares , corrige fodes
Hoc aiebat , & hoc . melius te polle riegarcs
Bis , terq. expertum fruftra , dekre iubebac :

Et male tornatos incudi reddere verfiis .

Si defendere deliftum , quam vertere , m.illes .*
Nullum vitra verbum , aut operam fumebat inanem ;
Quin llneriuali teq. & tua folus amares .

Vir bonus , & prudens verfus reprehendet inerteis ;
Culpabit duros : incomptis allinet atrum
Tranfuerfo calamo fignum : ambitiofa recidet
Ornamenta t parum claris lucem dare coget ;

Arguet ambigue diftum .* mutanda notabit .*

Fiet Ariftarchus : nec dicet , cur ego amicum
Offendam in nugis ? hx nugae ftria ducent
In maladerifumfemel,excepcumq tiniflre .

Vt mala quem fabies , aut morbus regius vrget ,

Aut fanaticus error , & iracunda Diana :

V*fanura tetigiffe timent , fiigiuntq. poetam ,

Q,ui fapiunt ; agitant pueri : incautiq. lequuntur .

[Et torquere mero,) Id
hcrc.idconfciiione’,i dl"*-

no «plorare ineeniJ. ^
amicorum. fFcrfDP

-i-c. [ci';'

nesrvt, '

vulpPlat.„„..),„EV„,Xj

mines laudant mab tam,,
nleovetefallant ali„„a a,,,,','

quicumfiniraftlArubdol,™'
nocentem reto„„„|,„„ ' ;
vulpes m aEfopi fabula
coruos. [Sub.ulpe) Subia.!

polturis adulantium, fub dolo

Vulpes enim dolofum animaj
clt,vt in itfopi fabula, (ic &
qui verfus facis, ex fiftione faci.
Ic adulantium potes fubdolos
animos prsutdcre. [Qumftilio
fiqmJ recitares,) Hic Quum-
huserat Varus poeta Cremo-
neniis amicus Virgilij,[Hocaie
bat,&hoc.) Malediflum dice-
bat malo pocfs, vc corrigeret
malos verfus. [Meliustepofle
ncg.ires) Dcell (Ii)idelt,li ne-
galics te meliora carmina polle
facere , lubebat vt denuo verfus
corrigerentur , quemadmodum fiTramencum maleduftum ,
redditur incudi ,& bene ibi formatur. [Male tornatos) Ma-
le compofitos. [Verrere) Corrigere, mutare. [Quiiilincti-
uali teque, &tua folus am.ircs ) Sineriuali amantur carmina,
quando ab eo folo amsintur qui facit ea. Riualem autem pto
smulo pofuit. Riuales entm lunt vnius meretricis amato-
res , hoc tradum ell ab antiquis . Riuales enim dicebamur qui
in agris riuum haberent communem, & propter eum fspedi-
fcrepacenc. [Inertes) Sinegraoitate fados. [Duros) Male
fonantes . [Incomptis) Id c(t , non bene Tonantibus , non be-
ne currentibus, fine oeconomia feriptis. [Allinet) Id elt, ap-
ponet. [signum) Notamculpaefignilicat.namnotarivetiutn
male formatum dicimus. [Tranfuerfo calamo ) Tranfuer*
fumduftapenna, vitia carminum maculabis . [Ambitiofa) Su-
perflua . [Arguet ambigue) Amphibologias vituperabit. [Mu-
tanda notabit ) Delignabit , certa faciet, qux mutari debent .
[Fiet Acillarchus) Nomen Grxei grammatici, qui Homeri
carminaadnotauic. Ille ergo iudex etiam optimi poetz fiet,
quod Arillarchus Homerum emendans hoc figno nocauic ve^
fus,quosiudicauit Homeri non efle. [Nec dicet, cur ego ami-
cum Offendam in nugis ) Sicutroulti dicunt. Curegodebeo
corrigere amicum mfuo errore, [In mala feria) Inmalasne-
ceflitates , fi non fuerit emendatus , irrilio laudati , in alijs
maioribus ipfum docebit errare . [Siniftre) Contrarie, qui»
vt fuperius dixit .

Nefcit vox milTa rcuerti .

Etideopoflquam mali poeta* carmina publicant contraria , ab
omnibus excipiuntur, irrecupcrabiliter deridentur, ficut
bies , & regius morbos, cetecique morbi quos iple dicit, lunt in
curabiles adeo, vt vix aflt nunquam poflint curari. [ Kegms)
Quem quidam dxmoniacum,a]ij comitialem , ali) arquiriitn
vocant , quem Grxei dicunt , quibus oculi vindelcun. .
[Aut fanaticus error ) Fanaticum errorem pati dicuntur qui

Fanispercutinntur,ideftqui lymphatico agitatur, [lucun a)

LifionCjoffenfa , [Agitant) Perfequuntur. Nam pueri prxitr*
euntibus illudere foliei, quos infeAaniur , in deme nuam com-
pellunt . [Incauti) Qui poliunt Ixui ab infano poeta.

R Eges dicuntur multis vrgere culullis) Reget enim < 5 “
volunt recipere in amicitiam, multo mero inebriant,^
tantes an per potionem, qu.v habeant fecrecajpio^^t’ •
Et torquere mcro.[Hoc efl porrabere adconfcflionem. ni

fub vulpe iatentcs)Sannatores,^<mydronasappcllanio.^u'

nigne irrident. [C^inftilio fi qui.^ recitares) Hic erat ..d*

lius Varus Cremonenfis amicus Virsilii equos Rom.inos- L

lius Varus Cremonenfis amicus Virgilij equi
male tornato.s inciid’ reddere verfus) Hoc
fcfibete , quo modo ferramentum male formatum,

ARS POETICA.

incaJi,vt Ibiformetur.fQui fine riu.ili)^liinulum riualcm dixic.
ilncontpciJ jUincc.>cruin rr-miuerlo cjlamo lignum) >igiii-
hcac icnocac verlum malcfuim »tu n. [Imcc i^riltarclius) Hic
Homcruarmin.iadtiorjuic. Ille ergo ludt-x etiam optimi poc
c£,Ariltarchus fiec . [Auc fanaticum ). i. qui lymphatico agita-
tur- [Agnatu pueri , incautiq. lequuntur) Nam pueri prxtcr*
euntibus illudere folcnt^dc quos inrct!laiuur>iiidcincntiamcoin
pellunt .

w-M maladerifum renicl,exceptumq.,finiltre Acronconiun-
* j gic carmen hoc cum prioribus, cxpoiHcq. in mala Tcfia. i. ma
X las neccHuaces . Alij difiiingunc a prioribus, coniie^untq.
eum pollenoribus . Sed elt obfcurius di^um vtrouis modo con-
jungas .

E r torqnerc mcro)Pa(Iim.n.vino auftores veritatem at-
tribuunt, quoniam tollit animi fucum,&quicquid in pe-
core eli conditum, in apertum prouocat. Vnde diiiins Ii
tcr£ vetant dari regibus vinum, quod ibi nullum (ic arcanum vbi
regnet ebrietas . [Tua folus amares) Sine nuali diligere dicun-
tur, qui Uulce micantur quod nemo alius concupifcat .

A5CfiN.. mata, htcodcndic quo dementiae perueniac poeta malus

I Cbi placens, &incorrigibilis,eo.r. vcveiuci feraquzuis ab
.1. omnibus vitetur, quod li quem arripuerit , ad facietacem vf-
que longa recitatione torquet . Ordo aurem in principio (Tm
Acronem)eli continuandus cum fupenoribuSjVt {it,Hz nug^ du
centin mala fetia.i. in malas neceOicates . Poielt tamen lic ac-
cipi, vt -i. quemadmodum, fupp.is quem fcabies mala.i.quoduis
genus leprz , aut morbus regius , quem quidam dzmoniacum ,
alij comitialem,alij arquatiim vocant, & quem Grzci di-

cunt, vrget.i. torquet, auterrorfanacicus.i luror,quo percuciun
tur,qui a Fanis tanguntur, & lymphatico agitantur, hoc eh qui
alicuius numinis furore vexamur, qui & lymphatici, & Ceriti di
cuntur . Et fup. is quem Oiana iracunda .i. ofFenfa , & tsla, vr-
gee .i. perfequitur furore fubaudi ab omnibus fugitur, lic om-
nes qui l apiunt timent tetigi Ife poetam v^fanum .i.maie fanum,
& deprauatum, que, pro fugiunt eum lup-denfum in mala .i,
jn malum eius, quia Ime emendatione, Sc exceptum ,i. incorre-
peum femel, lini Lire i.line vti litate e ms- & pueri agicant.i perfe-
quuntur,vc infanum , & incauti , vi indoAi qui vitiofum homi-
nem cauerenefciunc,fequuntur. i. imitantur, Potch etiam con
ftrui fine fubaudiiione verbi, fie: Qui fapiunc timent tctigilPe
poetam vzranum,& fugiunt poetam derifum femel in mala , &
exceptum finiftre,vteum quem raala fcabies, aut eum que mor-
bus regius vrget.Hic .1. huiurmodi malus, & incorrigibilis poeta
dum lublimis .i. gloriofus,& libi placens , ruftatur .i. eruAac, &
euomit verfusfuQS, vel dum ruftaiur.i. eruftat , &euomit ver-
fus fuos (ublimis .i. magnificos, & altiloquos, & errat.i.captus
furore illo vagatur , fi decidit. i. deorfum cadit , vcluti auceps .i.
captatorauium, intentus. i.operam dans, metulis fupp.capiendis
(& elt Merula auis quz mera -i. fola volat , cum ftutni gregarim
volent) m puteum ue pro vel foueam, licet clamet longum. 1. Ion
go tempore,] 6 ciues. 1.6 foni vicini, & conciues mei fuccurrice
m hi fup. pereunti,nonlitfup. aliquis qui curet tollere .i. erige-
re eum ex fouea, quod fi quis curet ferre opem .i. auxilium , &
demittere .i. deorfum in puteum mittere , funem .1. rellem , vel
chordam, qua cum cxcrahat,ego.i.quiuis*ftans, dicam .i. dicere
poinc,quiicis.i. quomodo Icis an qui in puteo efi,prudens,jdell
rciens,& volet, deiecerit fehuc .i. hunc puteum, atque nolit fer-
uari ? Ecego narrabo ,1. quiuis alians narrare poterit, interi tum
.i.mortem,poetxSlculi,vidclicet Empedoclis . £c dicam , Deus
immortalis haberi &c. Pro hoc contextu intelligendo prius
quam pergamus, operzpretium cftcognofcerevim fimilitudi-
nis aucupi$,& poecz errabundi in foueam decidentis , quz tra-
ftaeliex Apologis. Aucupes enim aucupio intenti, vt aues e-
miifas recipiant, miro modo clamare rolenr,& fefe no nunquam
ne auibus capiendis terrori fint,in puteos ac foueas demittere .
Quorum clamore excitari agricol* vicini,& accurrentes.vt au-
xilium ferant, ab ipfis cum derifu, & cxccrationc dimifll funt.
Euenit autem poRca,vtijdem aucupes capiendis auibus nimium
intenti in non przuifas foueas inciderent. Eccum clamarent
16 ciues fuccurrice, propter iliufionem przcericam nullus accur
rit,& ita Tubmcrli fune . Similem fabulam habet oEfopus, de
palloribus fzpefalfo contra lupum auxilium petentibus, quod

lAKvS nVblimeis) Vel ad recitatio-
^nem alludit eorum, qui folc-
bant elfc mforo , & quandoque
recitantes fupra cippum fciui-

cum vere peteb.inc. non Iiibcbane. In hoc autem efl Jucupi
liiiiilis poeta, quod tum Izpc correptus , noluit .ab errore difce-
dcre.li iiifoueain decident, crcd.itur prudens, St volens incidilfc.
Bene autemdicu poet.i pi udeiiv,non prudenter, quia multi Ici-
eiucs,d£ prudentes peccant, nemo fciciucr dt prmlcnrcr, Empe-
doclis , autem hiltona lic ab Aerone recitatur. Empedocles
fuit Agrigentinus philofophus l^ytliagoncus qui fc 111 flammas
otenz montis Sicilir iniccit immortalitatem alfedlans, vt vide-
licet in cueium credatur cr.inslacos . quod euis crcpidulz prodir
dcrunc,quas Hjmfnaeniil.iuic,zrois enim vfus fuerat. Isdicebac
ingenia frigido circum przcordia finguine impediri . Crepi-
dulz funt quas folcanc vocant. Ordo igitur elt. Empedo-
cles dum copic haberi i.iudicari Deus immortalis, frigidus,id elt
male r.anus,in(i]uit /Etnam.i.montcm Siciliz ardentem. Et igi*
tur lic IUS, & liceat poetis, quod licuit philofopho nimis infano,
fup.if qui feruat .i. eripit a morte, inuitum .i, volentem feipfum
occidere, facit idem .1. limile,occidenti .i. qui occidit, & interfi-
cit • Cuiusdi^i racionemfic Landinus colligit: Siquis, in-
quit, feipfum perdat, idem ille eru, & czdens, & czfus . Hunc
igitur li feruabis, non folumeum feruabis qui occidebatur, fcd
Cum quoque qui occidebat, & ita erit limilis occidenti, fed non
procedit hzcr^tio. Mens enim diceStis elt,qu6d tantum pec-
cat, qui volentem mon faluct . ac qui nolentem interficiat. Ee
rationem fubiungu, quia, qui femel ita affedtus ell,vc feipfum ve
lit occidere, nunquam poltea erit homo .1. fanz mentis,vt more
humano luperuiuete veJit . Et ita canto,auc maiore malo affe-
ceris feruando volentem mon, quanto bono pnuaueris volen-
tem viuereoccidendo eum. Neque requiritur extrema varia-
tas hic ex inuidia contra poetam malum iuquencis , Induci-
tur, n. qumis de vulgo iplum in fouea deprehendens , & dicens
ipfum furore piopriu, pro pier gr.iuillimum crimen in eam inci-
d;lle . Et addens nec pro & non , & lupple poeta hic non fecit
femel lupple dunraxac,immo frequenti flime, hoc quod nunc fe
cic .i. non lemel przcipicauit fefe in foueam . Nec & non , &
li erit tecta (flus .1. iterum extrjdus,non erit iam .i. poft hac, ho-
mo .1. fanz mcntisj&.i.non poiiet.i.deponec amorem .i. cupidi-
tatem morits faroofz,quafeiplos occidentes pereunr,ficut An-
niba],& Cato . Ncc apparet facis. i. non ett fatis cognitum , &
perfpedum, cum (aut cur) faditec verfus.i.cum fit fzpe infanus
vtrum minxerit in cineres patrios .i. patris, & an ipfe inceflus .i.
incefto polIuius,mouerit.i.violauerit,6r percurbauerit, bidental
trihe .i. locum fulmine cadum, & bidente- piandum quem nefas
erat cctigilfe . Vnde Perlius Sat. jj.

An quia nen fibrif ouium , Ergennaq; iubente

Trifle lace lucis , eHitandumq; bidental etc.

Certe .t. quzeunqueeaufa fuerit, certum efi quod fuit, ac pro &
ipfe recitator carminum fuorum acerbus .i. ingratus, iniucudus,
fugat indodum,& dodum.i.omnes mortales,veluc .i. ficuc,ruc-
fus animal illud ferox,!] valuit frangere clachros .i. cancellos, &
oppofitiones holliorum caulz fuz, vero pro fed, cenec.i. detinet,
que, pro &,occidic.i.incerficir,& necat legendo.i. recitando ma-
los verfus fuos quem arripuit .i. in fuga capere potuit ,exifi(ns
hirudo. i.canquam hirudo.i.fanguiruga,non milTura .1. talis qux
non dimitteret cutem plenam ranguini$,nifi fup. lit plenacruo-
ris.i.ranguinefaturata. Efi autem difcrimen inter harundinem,
hirundinem, & hirudinem . Nam harundo canna eli, hirundo
auicula,& hirudo fanguifug.ijquz fanguinein exugigir . Tangit
ergo vltimo loco vitium inepte, & molefie recitantium, de qui-
bus luuen. Sat. j .

Semperego auditor tantum , nunquam nt reponam

Vexatuitotimraucilhefeide Codn ? Ecalibi,

£( Augujlo recitantes mettle poetat .

De quibus etiam Poeta noher fzpe in Sermonibus meminit.
Sed canendum efi nobis receptui .

Regula autem efth^c.

Summopere caucndum eft,ne in opinione noftra perfiftentes,
incorngibilcs fimus, & dum gloriam captamus, omnibus ridicu-
li fimus . quod vicium puUhre vitaucnmus , fi fapienium iudicio
aufcultjuerimus .

Hic , dum fublimeis verfus rutSatur , 8c errat : ponere , vt de C.iluo legimus

Si veluti merulis intentus decidit auceps vcl(fublimcn) pro (turgido) a

In puteum, fouam uc . licet . fuccurite . longum & °iro"f„nni'i “„o

Horas. u mi

mii.fBrr.it) Non Wiim co'po

re Ccj rcriheiitio.[Dccnlic)exc-

pliThalttis MiMj.qn.ltcir»!
cit, in .tiini iiitcnius nodurna (i-
dera ihCpicic, 'O puteum decide-
nt, ucevidetit qu* erant ante pe
des , dum remotiilima iuueiti-
gat. Huiurmodi etit poeta.qui

H o R- ^

Clamet , io ciues i non (it , qui tollere curet .

Si quis curet opem ferre . & demittere funem ;

Qui fcis , an prudens huc fe deiecerit ! atque

Seruari nolit? dicam, Sicuhq.poctK

Narrabo interitura . deus immortalis haberi
Dum cupit Empedocles : ardentem frigidus Aetnam

6- , ar^mania Infiluit . fit ius, liceatq. petite poetls .

iTeltVe^aaTutin -^ftM Inuitumqui feruat , idem facit occideuti .

mos eriores , tanquam in igno- Necfemel hoc fecit : nec fi retrattus ent . lam
■ ’• piethomor&ponetfatnofimorcis amorem.

Nec fatis apparet . cur verfus fadicet ; vtrum
Minxerint in patrios cineres : an trifte bidental
Mouerit incefius . certe furit : ac velut vrfus,
Obieftoscauese valuit li frangere clathros:
Indodum , doiflumq. fugat recitator acerbus :
Quem vero arripuit , tenet , occiditq. legendo.

Non milTura cutem nifi plena ciuons hirudo .

mos CHI-'*'-. > -I - - e,.

rantir puteum decidit. vnJe li
auxilium petat, nemo fit qui ma
num,vel funem porrigat , q« pu-
tat volentem illum illuc fedemi
filTe. quippe qui admonitus non
vitarit. quin & timebunt omnes
auxilium ferre, nefi rurfus fe p-
cipiter.oleum perdant, & ope-
ram. [Intentus) QuiTcdatur.

[Io) Exclamatis efi. [Longum)

Multum ; vc. Longum fcfrtnofe
valediuq..[Succurite)Adefteo
ciues,& opem ferte . [Demittere) Magnitudinem fignificat pu-
tet, vttlludVirgilij. Demifli perfunem . quo fignatur equima-
Enitudo.[Poec*)EmpedocIes*fuic Didafcalius poeta, qui verfi-
busphilofophiam comprehendit, vt immortalis a fuu credere-
tur, in /Ecn.im fe pricipirauit . & lam voti compos fuifiei , ni il-
lum crepida flammis emilTa, quibus sncis vtebatur, prodidillet .
[Dicam) Illi volenti afferre 3uxilium,& funem demittere poe-
«,quipci:imprudeniiamcecideratin puteum. [Siculi) Me-
lij Agrigentini. [Haberi) Oici , exiftimari a fuis difcipulis .
[Engidus) An adeius alludit opinionem, qi:i hominum inge-
nia frigido circa precordia fanguine impediri aiebat? an po-
tius frigidus pro flultu paruit,& fegni^quifi quidhominibus
perfuafilletjidco fe immortalem perfuadebat futurum . [St-
riam ardentem) Qus plurimis locis ignem enomit . non edi-
tius folum , fcd adiacentibus . vnde cur vnicus mons a Meifala ,
& Valgio didlus fit , dubitare fe ait Seneca . [Liceat perire )
Nihil tam in poceflate hominis eit, ac mors , vel tcflis Portia .
libertatem autem mortis velle eripere , hzc quidem visefl.
[Idem facit occidenti) Idem facit ac fi occideret, vtrunquc.n.
vim ell inferre . Veteres , Facio idem tibi, dicebant Grzca con-
ftruftione. i. idem quod tu facis . [Necfemel) Quod condo-
nandum effet , nam (ftmel) vicinium eft ad (pene nunquam) ex
eodem fenfus eft , quod Crallum femel in vita rifiile feribie Lu-
cilius, vnde illud Virgilij . Tum primum noftri Cacum vide-
re timentem . Id eft femel . [Necfiethomo) Brutum erit ani-
mal , nihil fapiet, vt lilud Terentianum , Cenfen’ hominem
me effc? vel refert ad Empedoclem , ob cupiditatem famz im-
mortalitatis adipifcendi . [Amorem) Cupiditatem . [Famofz)
Diuulgacar, celebratr, vel infamis. Anima enim in corpore
dimittenda elt arbitrio eius qui dedit . [Nec fatis apparet )
Non liquet, id eft furentis funt carmina, fcdignoraturquolz-
fo numme is lili furor fit immiffus, vtrum impius in patrios ma-
nes , an loca facra violarie . vicunque vitandus eft & fugiendus ,
ne fi nos arripuerit, malorum carminum leftionc enecec. [Min-
xeris incineres patrios) Magna quondam fuerat fepulcrorum
religio, vt etiam extra gentem inferri fas negarent effe , illa vio-
lare capitale erat, nulla vi deleri neque moueri poterant , atque
vt cetera cxtinguebancur,fic fcpulcra vetufta fanftiora redde-
bantur, ac locus ipfc multa religiofa iura compleiftcbatur, qui
io loco publico cligi non poterat, fed extra vrbafecus vias.quin-
& fcpulcra mutare non licebat, vnde illud diploma vetuftom,
Ciimantehosdies coniugcrr,& filium amiferim oppreffus ne-
cellitate, corpora eorum fidili farcophago commendauerim ,
donec hi< locus quem emeram , sdiricaretur via Flaminia inter
miliaria fecundum , & tcnium euruibus ab vrbe parte Ixua ro-
go domine Imperator , permittas mihi in eodem loco in mar-
moreo farcophago quem miliimodo comparaui, ea corpora coi
iigere,& quando me effe deficro, pariter cum cis ponar . Placet
Lubennus Celfius pro magifter fubfcripfi. Tertio Nonas Noue
bres Anno rollinne.Sc Optimo confulibus.[Cincrcs) Combu
rebanccnim corpora Romz ab ipfa populi Romani infantia.

vnde lex m duodecim tabulis, In vrbe non repelito,ndue vrito .

n 1, r procurabant maiores

nolli i, fdwerdotcm adhibebant ,colligebantque ^lifpcrfa fulmi-

ni»veftigia,ferrs6. facti. •

p«aa,s.conftruilalac*

dcnteeumlocumbidcrai

labant. quem vioSa??'’'

‘i";»

llum^ctur "| -

"1 •[Tt,ll.)QjES;

An P^tiujcnlicdixit.quociquj

dam fint fulmina Iscaquscum
a prima coeli parte venerint l
in eandem conccflerint,futn’n,j
portendant felicitatem? [Incf
ftus)Eo ipfo, qu6d mouit bideii
tal. [Certe) Agatur, inquit, quo
uis fcclcre furiofus eft,[Caues)
Caueam ne pro arena pofuit in
qua fers exhibebantur, quam &
Virgilius pro coccITu populi ac
cipit in quinto libro? an caueam receptaculum intelligi[,qua
non folum auiculas includi mos erat, fcd & feras ad ludos ?quj
aulam vocat Petronius is carm. Vremitaduena clajfit

Ti^rii.O" aurata gradiens reffatur ia aula ,

\ t bibat harnaaum populo plaudente truortm .

Sed nec imperite, cum caula feptum ouium , Grzcum fit nomen
addita c, litera (Clatros) Cancellos , repagula, quz pede intet
fediftent, vnde clatrata fencftra , Plauto ac Catoni, clatrare,
Columellz . Propertius .

Et canit i» nojlros nimium experreSla dolores :

Cum fallenda meo poUice clatra forent .
fit Virgilius , infertas feneftras dixic, id eft clatratas . [Recita-
tor) Qualis Ligurinus illcapod Martialem . [Hirudo) Apta
fimilitudo . vt enim hirudo fi corpori fisferic nequit euelli, nili
plena fanguinis , fic poeta fitientes nadus aures tantum recitat,
& tam malacarmina, vc nedum fanguinem , fed animam mi-
fero exugat auditori , Danda eft ergo opera, ne fanatici , nece-
rafts.ne vrfi, nchirudines fimus. Ad perfedtam illam poeticam,
qus mediocritatem non admittit, contendendum eft. Quam
vt affequi pofftmus , primum boni,& haberi, & effe quzramus ,
ab omni corporis fenfii concagioneque animu auercamus, imi-
temutque agricolas, qui Tentibus omnem prius agrum per pur-
gant, poftmodum femina iaciunc. fic nos cum examinis omne
rerum fordidarum cupiditatem eiecerimus.ceterosque affeftus
igne ferroque cxtirpauerimu$,omni iam cupiditatum quali fpi-
narum commixtione fuffocata , tunc demum hzc diuina poeti-
cis femina excipiemus . [Fallimur, fi putamus, corruptis obfca
nisque moribus fpcculaciones fpiritusque immifeeri diuinos.
Nec nos labor terreat, qui ardua ingredientibus primus fefe of-
fert, conantesq. afeendere deturbat . An vfquam eft quodpofli-
mus vtilius gloriofiusque hoc quod fupereft sui exigere ? Nam
vtilitatem in ea negent effe vllam,eft fane nulla ijs qui omnia
mercede metiuntur, eaque affedanr, quz lucellum afferunt, fa-
mique popius quam fama», oneri quam honori, coeno quam ta-
lo ftudenc. fed quos aurea delebat virtus , nihil habent maius
quod furpictant, quippe qu® omnem viucndi rationem conti-
neat, fortium res geflas interire non patiatur,
inufta nota vlcifcatur, perpetua ftigmata iroprobisinurat, bo-
nos fempi terna muneret gloria . Quid enim aliud heroici, niti
perfeiftum hominem defcribunt ? Elcgiograpbi inanes cogitant*
nes jftulta amantium confilia amoris quam intolerabile iugum
offendunt . Tragici tyrannorum exi tus,forton»qiie aleam pa-
tefaciunt. Comici, piiuatam vitam quafi in fpeculo demem
ftrant. Satyricivitiafcdantur. Lyrici fortium res giftas com-
memorant . Denique quocunquegraditurpede,nihilhabef,m
prscepta exemplaque vit® faluberrima fuis cultoribus, qui no
quantum quidq. profit, fed quanti quidque fit , metiuntur, (ju
magnum prsbec prsmium, qu® rcipfam largitur ’

vt qui illam adiptfcatur, nullis immotus fit cafihus, niilliu-| **
11 ® opis egeat, fuis animofus diuitijs,& tanquam e fpecu a
talia defpiciens. Et nos tam duri fornus tam inepcij t''''’’
ris ipfis immaniores , qui tantum ccelette munus ,
mniumfeminarium , ex quo totclariflima luminalumen
perintjinfitu fqualotcque negledum iaccie patieinur-

ARS

P O

ack.

DOCT.

«imdoArin* fapientiK-^.ihcraurum contcmnemuiftam fua-
ocm concciuum picatis auribus ncgligemus ? quin agite, fignum
hoc noUrum Horatianum attulamus . ha:c ipfa pr« cepta pro a-
fluila haU* alligemu$.Bn,cgo vitro nomen do, profiteor inuoca
flis pcoccdoq. in medium miles voluntarius, & Ii per vos licct ,
amefienanum me vobis polliceor, non mea fretus eruditione q
tenuis cll , magnitudinemq. tanti profcllionis non ignoro , fed
nonnulla fortaife diligentia, vt quod vel ingenio, vel doftrina no
pofTum labore falcem, & cura perficiam . Itaque non hortor lam
vos ad hic lfudia,quos videos incitatos, fed defiderium vettrum
ardens, & concitatum peto.Diligcntiam vero, & cottantiam ex-
poftulo.Facilcclt quod velis, excogitare, verum illud quod cogi
tauetis,confequi difficile . Confequemur amem fi inuigilare vo-
luerimus . quid .n. tam arduum elfe poteft,& feclufum, quo hu-
manum ingenium penetrare non poffit? nihil tamen agit, qui fi-
ne puluere,& fudore ad ea fperat poffe perucnire,qui nos popu
lo,& habenti nubila terra eripiunt, cceloq. infertant . Ipfa oj^f
conllantia,ne aut ignauia ab incoepto dcliltamus, aut quali diffi-
cultate vidi, pedem referamus, ne ue tanquam adulterini pulli e
fcholapracipitemut , fed vcluii fobolcs generofa quorum acies
conrtans in folem perduret, ducemur & recipiamur .

R Vaatur)Pro Eruftat.vtjEt lam nox humida coelo. Pra-
cipitat. [Sic veluti metulis intentus decidit auceps)Sen-
fus clljNcc fcmcl infanos vetfus faciet,nec carebit cupi-
ditate, canquam affidueinfoueam cadat. [Dum cupit Empedq-
clcs)Empedoclesfuit Agrigentinus Pythagoricus, qui fein fla-
mas i^,tna montis iniecic,immortalitatem afFeftans . quod eius
crepidula piodideruntjquas flamma eruftauit • areis. n. vfus fue
rac . Empedocles vnum dicebat , ingenia frigido circa pracordia
fanguine impediri. [Idem) Simile. [Nec facis apparet cum ver-
ius) Nefeitur peena propter qua facit verfus malos infanus poe-
ta, an quialaleric bidental, anquiaviolauerit patris fepulcrurn
bidental locus fulminis .Trifle autem, quod propter lapfum fui
men confli tuitur. Et eft bidental a bidentibus dictum . nam re-
liquiasfulminispontificescumfacrificio repeliebanc. [Moue-
rit inceftus) Inceflus dicitur homo pollutus, qui fljgitium com-

mireric,auc in rororem,aut in lacerdotem,aut in affinem. [Cla-
tros)Oppofitiones oftiorum. [Indoftum doftumq. fugat) .i.o-
mnibus dicit, Audite me, cum ab omnibus fugiatur. [Non miflu
ra) Cum comprehendent corpus . [ Hirudo) Sanguifuga . Alij
ranguirugam,& alij fanguifugiara dixerunt . Diftat autem inter
hatundinem, hirundinem, & hirudinem. Harundo,canna efl,hi-
rundo,auicuU, hirudo, fanguifuga.

H Ic, dum fublimeis verfus rudatur, & errat : ) Rudatur,
pro Rudat . Antiqui & tudo,& rudor dixerunt . hic ge
nere patiendi extulit rudatur, vt venatur, lauatur. [Sicu-
liq. poeti) Narrabo interitum . [Empedocles) Fuit Agrigenti-
nus phyficus, qui fein crateram pricipitem dedit ^tnae,immor
talitatcm affedans.[Ardentcm frigidus ^inam infiluit)Dum le
credit ex opinione hominum colledurutn diuinitatem , fi nun^
comparuiflee . [An trifte bidental) Id quod louis-fulmine per-
culfum eft, bidental appellatur,boc expiari non poceft. Sunt au-
tem qui putant ab agna didum bidental. [Hirudo) Hic fangui-
fuga appellatur .

N On miffura catem)Proucrbij fpeciem habet illud Hora
tianum,quod quadrabit in homines nimium fedulos , &
quibufuisin rebus immodicos. Cuiufmodi nonnullos
videas, qui cum femel coeperint,nulluiii facium finemjdonec de-
fatigati dcfiftant,nec rationem vllam habent alieni faftidij,
fed fuo tantum animo negotij modum metiuntur,
haudquaquam memores vetuftiffimi fermonis
admonentis, Vt tum a ludo defiftamus,cum
adhuc iucundus eft, ne voluptatem odi)
moleftia confecuia contaminet .

Nemo nefeit hirudinem vbi
femel hxfcrit corpori,
nulla ratione pof
feteuellijdo
nec fu
du

fanguinis
expleta decidat.

De hac Plin. lib. xj. cap.xxxiiij.

Q.. Horatij Flacci Artis Poeticas Finis.

E T I C A. IJ4

lODOCI UADII ASCENSU SER-

monum Horati) familiaris . Exjilanatio .

£t primo Prxnotamcnta cjuxdam .

V I fit, Maecenas, &c.) In exponendis, inqc
Seruius , audonbus hic coniideranda funt :
Poet® vita, Titulus operis, Qualitas carmi-
nis, Scribentis intcntio,Numcru$ librorum.
Et explanatio . Vita autem Horatiana prius
per Mancincllum dilucide explicata eft . Ti-
tulus autem operis, Liber Setmonuni,feu £a
tyraruin «..^imi Horatij Flacci . Pro quo feiendum eft , primo
omnium Tragoediam veterem inuenta eHe,deinde Comoediam
veterem , tum Comoediam nouam,& vltimo loco Satyram no-
uam,quam nunc in manibus habemus . Vnde (vt de origine fin-
gulorum pauca dicamus)nocandum eft vetuftiffimam ecum gen
cibus fuifle confuetudinem facrificandi di)s,& vota foluendi prg
cipue poft vini,frugumq.colledionem.C6uenetunt.n.in agros
fuos ibiq. ex cefpicibus altaria conftruxerunr, quibus incenfis,&
admoto hirco, quoddam genus carminis rufticum , & incultum
canebant, quod ab hirco(qui gnee ?? dicitur)Tragardia cce
pic denominari. Vnde etiam optimo cantori hircus in primium
dabatur: Ideo autem Baccho Deo vini immolabatur caper, feii
hircus , q’ vitibus morfus eius fumme noemus eft , vt acieftacur
Ouid.in Fallis : & Virg. in Ceorg. dicens ,

Non altam ob culpam Baccho taper omnibm arU
C<editiir,e^ yeteres ineunt pro fcattia ludi.

Prima ergo inflituiio Tragoediarum erat Deorum laus , & gra-
tiarum actio . fed quia vin pripotentes fibi diuinas laudes vfur
pabantjfurrexeruni ingeniofi,qui in huiufmodi carminibus ofte
debanc quantum humanafragilitas a Deorum immortalium fe
licitate diftet. Vnde regum,& principum,qui ex fupetbo,& ma-
gnifico ftatu ad humiles fortunas defeenderut, calamitatem me-
morabant , & hinc Tragoedia, quam modo habemus , exordium
.fumpfi{recreditur.Semper.n.in Tragoedia principium litum eft,
& finis mceftiffimus . Contrarium autem fit in Comcedijs ,de
quarum origine pauca dicamus. Priufquam Athenienfes moenia
murosq. confttuxerant , cum adhuc in Vjcis,& Pagis degerent ,
facrificaturi Apollini Nomio.i.paftorum,vicinorumq. Deo co-
uenticula & comelTaciones frequentabant, in quibus carmen ni
fticum decantabant, quod acomeffatione,vel conuentione Co-
moediam appellabant . Erat autem vetus illa Comoedia ad repre
hendenda hominum vitia principaliter inuenta, vnde furrexeruc
veteris Comosdii feriptores, qui cum multa libertate vniufcu-
iufqueeciam viuentisj&interdumprifeniisvitia fub proprio
eius nomine notabant, vnde dicetur a poeta noflro xnhoc pri-
mo Sermonum .

^.upoliifatqHe CratlnHt,Arifiophanes^: poeta ,

Ati^ue alij quorum Comcedta prifea yirorum e/l:

Si quii erat dignut de fcnbi, quod malui, aut ptr^

Quod machus foret, aut Jicariui,aut alioqui
Vamofiu,multa cum Ubertate notabant .

Hinc omnis pendet Luciliusjhofce fecutus mutatis tantam pedi
bus,numerisq. . Ea autem libertas diu multum profuit bonis
moribus. Nam multi timentes diffamari, veriti fune turpiter vi
ueie,& faltcm palam peccare. Vnde dici t luuen. Sac.j.

Ew/e yelut Jlri£lo quoties Lualists ardens
lafremuit,rubetauditor,CHifrigida mens eSi Criminihsu .

Vc autem turpia,& obfccena viiia,qux foeda dida funtjpolfent li
betius taxare introduxerunt nonnulli SatyroS]qui(fm eos)runt
Dei fiiucftres petulantia, & obfccenitate gaudcntes,funt.n.lafci-
ui,&immundi . Sicut.n. noflro tempore ludis iocularijs,auc mo
ralibus.qui riment reprehendi fi liberius loquantur , ineroducuc
fatiios,aut fomnianteSjauc confimiles,fub quarum perfonis con
ceptum fuum exprimunt, ita tunc temporis, qui obfcana in
ptijs perfonis verebantur enarrare', airumebancperfonas Saty-
rorum, qui fm diuerfitatem materix diuerfx icatis introduce-
bantur, modo cani , modo impuberes, modo alterius itatis . Ec
fic fatis patet origo veteris comcedii,& etiam veteris Satyri .
Nam in materia fimiles erant, & in genere metri. Differebant
autem in hoc g» in Comoedianon erant Satyri, ficut in Satyra .
Orta eft autem satyra ftatim poft veterem Tragoediam, Vnde
Lucilius ftatim a principio Satyram fuifle tcftatur . Et Horat. in
opufculo de Arte Poetica fic dicit ,

C4rmi«e qui tragico yilem certauit ob hircum^
tiox ttiam agrejlti Satyros nudauit tts.

Hocat. u ij Ex

Titulm
operu Sa
tyrarum
ong».

QhmU»

tat car»
nwsM.

s E R M

*, quibus f«bi. pokB .lici Sa.yram i &.yrU dij. ^ >

,„amaSa:yralan«...laSa.yralc8..s.Ura.us

loqu.conr.uu . PoUquam autcua po.K Grici d u m f "

Ir. fcnbjdi ...fati .ranr.muliumq. moribus bonis P ■

cmp.runt abuti licentia fctib.ndi.Na aut iiiuidia «“cnif P"

tiolll.ai.etiam bonos ciues diffamabant . quo citea lata cit lex,

ne qois in quempiam .mentem fub ptoptio eius nomine libtos
famllos edit,autcatmen componat. Vnde P‘>''“ “'“".i"
antediam nouam admoenit, culufmodi nunc in Plauto, St 1 cten
CIO confpicimt. Vltimo autem loco apud Latinos tantum muen

lacli Satyra nouaaLucilio,quivctctemlibcttaicmtcptehcnde

dt fcruauu, fed genu* carm»nis , mucauir : nam hexametro eam
fcripric . quem fecuu fune Horatius,Perfius,& luuenalis, quan»

tum ad genus carminis. fcdptopccr legem defamolis libellis la

lam. non tam libere viuentium crimina taxauerunt. Quia ta-
men more Satyrorum petulantium de vitio in vitium faliunt , &

Satyrico falevnumqucnque fricant, rcmanlit nomen Satyrs.Ho

ratius tamen maluit opus fuum librum Sermonum, quam Saty-
rarum appellati . Cuius rei vanx aflignancur rationes . X^nma
quecft Acronis,quiavili fermone potius, quam tumenti confe-
cit . Vnde auctor ipfe negat Satyricos efle poetas eo 5 > tam pede
Un, familiari fermone viantur . Dicit .n. Satyra inj .

Primum me iSorum deJerim quibiu r/Je feetat
Excerpam numero, necjue enim conaudere yerfum ■

Dixeris elfc fatis,nequc li quis fciibat vti nos fermoni propio-
ra, putes hunc effc poetam . ^ecunda ratio eiufdcm clt,quia ad p-
fentes fcnbunturhi libri, ideo Sermonum appellancur.Sermo.n.
diCKureogferaiurincerduoSjaut plures vuillim luquences ,
tunc n. dicitur Sermo, quando verba vitro citroq. habentur, aut
quando ad prsfentes loquiniur,(icui declamatores, feu pi xdica-
toies noilri Termonem facere dicuntur . Quamuis autem vtra-
que harum rationum probet opus hoc redle Sermones appella-
ri, neutra tamen probat qum polTintSatyrx appellari . Nam&
Satyre pcdeltri lermone volunt fieri, & ad ptxfences haberi . Vn
de datur tertia ratio : quia, f Satyra elf nomen maledicum vitio-
rum acerbe caHigaciuum, ideo Poeta nolter ne le£lores acerbita-
te nominis territi aufugiant, maluit Sermones, q Satyras appel-
lare. Seruauicn. mediocritatem inter acerbitatem Lucilii, & fua
uitatcm luuen. Quocirca non ab indignatione, fed a quada ad<
miratione opus fuum incepit. Nec contra peccatores exclamat,
fed Moecenatem fuauillimum amicum, & prxfidium fuum allo-
quitur. Prxierea in toto opere conaturfeuericatem nimiam ef-
fugere , vt quafi ridendo xgrotos animos ad fui ledionem allt-
ciat.vnde Perfius deipfo.

Omne yafer yitium ridenti plaecHS amico
l angit , & admufit circum pracordia ludit .

Et hxede titulo operis . De qualitate carminis notum efi qy e (1
hexametrum Satyricum. hexametrum.!, fex pedum ficui heroi*
cum. Multum tamen differt ab heroico. Primo, quia in heroico
carmine pertrahantur res magnificx, & altiorcs.quam & huma
nis opibus poffint depleri, quo circa diuini nummis habet a

o N V M *

principio inuocationem . In Satyrico res humiles & vile
la vitia hominum reprehcnduntuc.vnde non abinuo

fed aut abindign.ttione,autabadmitationelaciuntSat'*'*°''*‘

ordium, perinde ac fi multitudine vitiorum laccffui &

11 ad Icribcndum no polfint amplius lacere.Sicut fatetutT°*’*

Sat. j. dicens, Difficile elt Satyram non fetibere . Volunt

rarum fcriptoresfignificarc,qy non ex petulantia anitni fed

titudine viliorum coahi fctibant. Secundo in heroico c ”**"*''
introducuntur diuinx,& regales pcrfonx.Vnde nomen ru^*r*

Nam heroes proprie dicuntur fcmidei.qui ex altero patent ■'
mortali, hoc elt Deo .ex altero mortali, hoc elt ex homine'"*'
funt.bicut Hercules ex loue,& Alcmene, Achilles ex 1 hetid^*^* I
Peleo, atneas ex Venere , & Anchifa &c.quia ergo mixtim D*' '

& homines in carmine illo loquuntur, & de principibus viru [
hatur,ideo heroicum dicitur . In Satyrico autem humiles
Ics loquuntur perfonx vt rcrui,& peccatores . Tettio.fieroic'^''
carmen exornatur figmentis Poeticis, & altogeneredicendit^ ^
ilac . Satyricum nuda ventate, & pcdeltri fermone conficitur vf
que adeo vt Horatius tam familiarem fxpc verfum confecerit' I
vtneltiaspcolaicusne,anmetricusficciusfcrmo. Qtiineiiam

diuifam uuerdiim inuenias dihionem , vt continuatus videatur
iermo . Neque hoc vitio dandum elt Poetx , fed maxime laudi
Setuauit .n. decorum fuum.Nam Satynex materixnon cogruii I
heroica exotnatio,neclepoy,aut fucus, aut fuauitasdicendi,fc(J !

«lera fimphcitas, & non afpernanda feueritas cum exectatione
congrua, qux omnia ab Horatio fummopere funt obferuata. Vn
de male laudant luuenalem , fuauem , & floridum habeat ver.
funi, cum feuero,& rigido potius opus fit. Neque vero inopiaat
tis,aut ingcnij huiufmodi fecit Horatius compofitionem,ied vo
luit fermonem materix, circa quam verfacur.non diflimilemef- i
fe . Qui .n. carminum eius opus perlegerit, nihil dehtiofius, aut
fucatius, aut iucundius offenderit . Sed hxc hahenus in eos, qui
poham ab eo damnant, de quo fummopere laudandus eft. Scri-
bendi autem intentio,expulfis ab animis hominum vitijs virtu-
tem in erere . vnde Poeta noflerdohiflime opera fua dittinxit.

In prioribus .n. duobus libellis, quos fermonum mfcripfit, vitia
perfcquitur . In reliquis duobus, quos Epiftolarum nooiinemi.
cupaui t,& vircutem,& honeflatem fere prxcipic. In qua reagci.
colam folertem imitatur, qui prius radices, & herbas nociuasex
agro fuo aucllit , quam femeniem conferat . Et vt paucis dicatu,
idem videtur prxiendere Poeta in Sermonibus,quod pr^dicato-
res noftri dum prxdicant . & idem in Epiftolis, quod D. Paulus,
quamuis autem a Chrilfianavericace multum Poetica frigeat, ^
pulchrum ramen eft etiam ab Ethnicis virtutem agnofeere .at*
que idem audire fere quod a catholicis, fed hxc alias .Librorum
numerus iam patuit . Nunc ad explanationem procedamus. In SrJ*
qua hunc morem leiuabimus . Circa principium Sacyrxargu- ^
mentum totius ponemus, & femper primo fentencias deinde vo
cabulaifi qua in fuperionbus prxtcrmiffa funt, ex plicabimus, &
tertio loco ordinem verborum, & expofitionem rudibus,quibui |
hanc operam lufcepimus, fubiungemus .

oyi

LIBER. P IL I M V S.

AJSPW-

reni, Tua
quifq-, for-
te contentus quiete viucfet.Pcr
conc.uur autem in principio cu
quadam admiratione, atque in-
dignatione animi ipfum Moece
natem, quomodo hat ^ nemo vr
uac contentus fua forte, fcdqua
cunque conditionem viuedi ob-
tinuerit, aut naftus fuerit aliam
quxrat. Ex deduftionc autem,
& proceUu textus videtur cius
reicaufam aflignare auariciam
hominum, qutfibi terminum di
uiturum non prie6gunc , Qui,
circunflexc pronunciatidum elf.
iranfu enim in aduerblum,& fi-
gmticat quare, aut quomodo .
batpe autem eo modo loquun-
tur auftores, dicentes ; Qui fie-
ri potelt ? Qui vocare > Q^ui
fciseos difcoidare inter fe^in
ouarc decipiuntur illiterati po-
nentes quid pro qui . fit, poni-
tur imptrfonaliter . Imperfona
lia autem vaiucrficitcm notant:
vtdicieSeruius. eft ergo perin-
de ac fi dicat : Quomodo fit vt
omnes ita viuant nemo &c.Mce
cenas fummus fautor , atque a-
niicus poetarum fuit :ci ius pr^
fidioVirg. Horatius, Proper-
tius, & complures alij fouchan-
tur , vfque adeo vt ceteri poeta-
rum cultores ab eo Moecenates
appellentur . huic Virg. Georg.
fuadicauit, & Horatius fere o-
pcrafuanuncupauii. Eli tniu
llior ratio, quare in hac re Mce-
cenatem copellet, is etenim ve-
tus iudex cfie poceft, qui corru-
ptus non e(f. Nam(vtinrecun
do huius videbimus) Male veru
examinat omnis Corruptus lu-
dex. Mcecenas autem incorru-
ptus in hac re fuit . Nam cum
elfct nobiliffimus. &cx antiqf-
(itnis Hecrucic regibus ortus, &
Aiigurto Cifari catifTimus , a
ri, quo facile pocuiflec ad altiora
lerti (ic. prouehi,equcllri tamen ordine
Itgediti coiiieinus maiorem dignitatem
fttSoKf.^ nonappetiuit. Nobilem fuiffc
^fpcede tcihtur Horatius in principio
tujtrbs Catminii dicens: Mycenas aia-
uis edite regibus, O Stpfidium,
& dulce decus meum. £t huius
primi Satyra fexta in principio ,
Non quia Mosccnas Lydorum
quicquid Ketrufeos Incoluit fi

VI fat,A:c.) In hac igirnr prima SatnaHo
ratuif auantiam, atque infati.ihtlitatem lui
manuinimicirc.idiiiic .iniin acquifittonem
Jamuat , monecq. fauchm mediocritatem
cirecompleftend im , ii'’c vltr.a quam faris
elt petendum . Quod fi hcrct.bcnc feres hu
man^ habe

a>- HORATII FLACCI

SERMONVM, liber. I-

satyra PRlMA.

caput, feu principale quod damus fenori, N.^m fii-nui eflJucru
tllnd qiiodaccrefcit forti. ll]udrrgoqund.i Druopciniti maxi-
mo arcrpimiisforsdici potrH . N^mo aiit vitam ifigrcdiiur, qn
&boni,^ mali fortem accipiar . Signate aut dixit r.itio dident,
aut fors obiccetit. N im <]uod per r.itiofiem incimnirjid tanq pq
tentibus datur quod vero cura meritum lortimur,idobijcitnr
nobis • Vnde Icics prxpofitioi e
ob, illis congrucie qux prarter
fpcm,&cx improuifo obueniiit.
Vndenbuetiit,quodnon quali-
tum venit. Ofieriduurquodno
quzlitii tnuenitur . ficuc lapis m
quo pedem Ixdimus. Obijcicur
quod no petenti vitro offertur,
atii obcrudiiuc . Tangit aut, in-
quit Acron, duas fedtas Stoico-
rum, qui/int omnia Fato & rd-
ne , & quafi neceflitate euenire
nihilq. fieri fine fatali lone . Vn
de df, Seu ratio dederit . & Epi-
cureo^, qui dnc omnia a carii,&
fortuna prouenire, & deos non
curare mortalia.vnde df,reu fors
obiecerit . iuxta que feofum me
lius legeretur fors . nonnulli tn
legmu fors & fere inidem redit.
Senfus ergo efl duplex. Primo
fic,&verior meo indicio : O Mj
cenas, q poteti fieri , ^ nemo fit
contentus fua forte, & portione
quam auc per fonem.i.mdulina
^folertia obtinuit, aut perca-

V I fit, Mcecenas, vt ne-
mo , quam fibi fortem
Seu ratio dederit i feu fors
obiecerit; illa
Contentus viuat^ laudet di
uerfa fequentes?

O fortunati mercatores ,
grauis annis

Miles ait, multo iam fra-
(5lus membra labore .

Contra mercator, nauim iadantibus auftris,

M ili tia efV potior . quid enim ? concurritur : hors
Momento cita mors venit , aut viftoria Ista .

A gricol.am laudat iuris , Icgumq. peritus ,

Sub galli cantum , confultor vbi oft ia pulfat.

Ille datis vadibus, qui rure extradus in vrbemeft;
Solos felices viuentes clamat in vrbe .

Cetera de genere hoc (adeo funt multa) loquacem
Delafiare valent Fabium . ne te morer : audi ,
Quo rem deducam . fi quis deus , en ego , dicat ,

I am faciam , quod vultis ; eris cu , qui modo miles ,
Mercator : tu confultus modo, rufticus . hinc vos ,
Vos hinc mutatis difcedice partibus . eia
Quid fiatis ? nolunt . atqui licet elfe beatis .

Quid cauffjE eft , merito quin illis i upiter ambas
Iratus buccas inflet ? neque fe fore pofthac
Tam facilem dicat , votis vt praebeat aurem?

nes,nemogcnerofiorell ce &c.Contcntum fuilTc forte fua fate-
lur Propertius, dicens : Mcecenas eques Hctrufcodcfanguine
regum : Intra fortunam qui cupis elfc tuam . Vt nemo quam
fibi fortem &c. eleganter dnSum.Nam quoties rclatiuum ante-
cedcti praeponitur, & ab eius redlore gubernari videtur, qux cie
ganter in eodem cafu ponitur, rarior tn clI hmoi locutio, quam
qua oratores vtantur. Seu ratio dederit, feu fors obiecerit, ratio-
nem hic volunt accipi pro ratiocinatione ,& difcutfu animi.
Sors autcm.i.quod fortimur . 1 . pro forte accipimus ■ Sortes aute
fuiu fpecies vaticinationis, quibus aliquid fortiniur.Socs ccia elt

fum,& fortuna. Qiizdam.n.pcr
ronemquxdam per fortuna ob
ememus. Fors auc fortuna eft,
babecablaciuum abhacforce.Se
cudo fenius eft: Vtnemo fit con
tentus fua forte . fiue dicas oiap
ronem & prouidenclam diuini
dari,(icuc Stoici, fiue oia fortui-
te euenire, ficuc Epicurei. Lau-
det diuerfa fequeniesjfup.quili-
bet. Ideo autem laudat fequen
tes diuerfa officia , & exercitia ,
quia & ipfe vult diuerfa fequi .
Quod.n. libenter facimus, id in
alio laudatnus.Ordoel^: oMce
cenas vir integer , qui tua forte
Concentus,qui.i.quomodo, qua
re, fit.i.ab omnibus efficitur, &
viuicurfic, vtnemo fit conrctus
illafup. forte.i.proportione re-
ru,quam fortem feu ratio.i.toci
natio, & prouidentia, dederit fi-
bi , feu fors.i.forcunatus eueeus
obiecerit.i.n6ineren[ivltro ob
culerit,red fup.quilibet laudet fe
quentes.t eos qui fequuncur, &
affeAanc diuerfa fup. officia &
liudia, feu exercitia viuendi? O
fortunati &c. probat exemplari
ter neminem effe cocentum fua
forte, fed vnumquenque alte-
rius condicione fua meliorem
putare, fic tamen , vt fu Deus il-
la offerret, recipere nollet. Vn-
de inferi louem , hoc eft Deum
ipfum, quia a iuuando diAus eft, mento talibus hominibus ira-
fci.Exemplu inquam docet.Nam miles.i.quicunque in bello fe-
cerit ftipendia,cum lam annofus fraAis membris non pocelt am
piius militare , vocat mercatores beatos co fine fraAione me*
brorum ncgotientur . Mercator autem deprehenfus in mari , &
timens fubmergi, dicit militiam effe pociorem ^ mercaturam,co
q- mercatores lint in longo, & diuturnd pcriculo,immo fere c6-
tmuo a principio .f. vicx vfque ad exitum, nulices aute momen-
to vnius horx confligun'c,&autcuo moriuntur, auc Ixcam vi-
dtoriam obtinent, ita aut mori pro beneficio reputatur. Nam

Horat.

mala

ASCBH.

■ula S cuitaci ntrn poBint , tanto tolttabiliora
u,ora. tLW„.„i,ltot.l„l,us,iil aduocatua .qua Idoconfo to s
pttcittsa conlilium ettain in mtdia node rameo

iicqocindic.ncjucinnoaertquielccrc potett . LUicit agtito
lain clft Wiccm , qui catta lltcpitum populaiem tcquick tno-

ttu, Econltatio agricola, quicogiiutabfolucndum «“'S® >

aut aliud JcbituiTi, K ad libccaodos vades fuos derelioqucte tus
fuum', dc Itcqueiuct adire vrbem , elamat folos elfe felices , qui
yioum m vtbe, quia non coguntur ioiies,6t ice St redite ad fotu
iudiciale,tst 11 vadant,cuni minore tamen fatigatione . Cetera de
«enece.ai aiit, inquit Podta.vellem eeteta exempla , cotum . qui
diucrUlaudaiicenarrarcpnoH pofl'cm,quoniamJtam multa funt,
vt valeant lallare Fabium maximum virum garrulum], & loqu»;
ccin . Et ita per ttanlitum (licut motis ell Satyricis) taxat
dcJoquicicace. Sunt autem qui dicunt iutifpcritum fume. de
quo in vlcimo verfu fecunds Satyra: mentio fact . Bonhnis le-
g 4 t ,1-allarc valeant . qux leSlo concinnior videtur, nifi qa plus
cli delallare , quod feruando legero liceat loquacem vt DclalTa-
le queant Fabium, fcd non aulim immutare. Deinde vt paucis
ineptiiudincm votorum liumanorum cxplicct|Oltendic eos qui
dicunt fe velle mutare conditionem vitc,lieis ab aliquo Deo da-
tetur optio, & concederetur petitum, non mutaturos . vnde non
propter Itaius fui impcrfeftionem,fcd propter animi inconllan-
iiaQ» conuincuntur id dciidcrare . quapropter non videtur ratio
quare lup. iratus non inilecin lilob ambas buccas Aias , & dicac
fe non amplius cos exauditurum. Hsc rumniafencentiarut^ elt .

O fortunati , O tribus calibus lungiiur nominatiuo , vt hic , &
primo /len. O fortunati quorum iam moenia furgunc. Accula-
tiuo , vt III Georg. O fortunatos nimium bonafifua norinc A-
gncolas . & vocatiuojVtO Meliboee Deus nobis hxc ocia fecit.

Cum accufatiuo autem quando indignanter ponitur , vehemen-
tiam notat, vt O hominum fcelehum, O virum fceleratum . qua
propter vbt non cll vehemens cxcandercentia fubticeiur aedo-
te Valla . Fradus membra, grscaeil figura poetis tantum con-
cclla . Contra non dices econirajfed econcrario . Sub , quando
accuiatiiio temporis lungicur (igniHcat paullo ante . quali la ver
gente iii tale tempus . vt Sub nodem exportant calatis .i. cempo
re vergente in nodem, & paullo ance nodem . Neque vero ne-
cclfe clt , VI temperaccufaciuo iungatur, nam (i ponatur pro in
bene ablatiuo lungitur , vt fub galli cantu .i. in ipfo galli cantu .
hic aut leges . Sub galli cantum.i.pauiio ante galli cantum Cofu
lo cum daciuoligniticac conlilium do & profpicio . vt Confule
honori, & rebus tuis . Cumaccufatiuoaiulignificac confiljum
peto . vnde confulior qui conlilium petit, & confultus qui con-
luluur.i.abs quo conlilium petitur , quales funt iurifconfuiti .

Non ergo dilcedunc a lignihcatione fua . Ne te morer.i. fufpen
fum teneam. Vt aut hanc brcuicatem dicedi etiam pueri cogno-
rcai.tjfcianc qi Poeta per phancafiam Angit q? ance quemuis
Deum line ejuatuor perlons. vt ex vna parte miles volent elic
inercatur& lurifconfultus volens elfemiles ,& lullicus volens
elic vrbanos & econtrano.fit Deus auditis eorum precibus dicat
«15 ,Aac quod vultis mutate condiciones vetiras. quofado videt
cos non moueri ad mutandum Ihuuni fuum ficut petierant. Vn
dc quivu Deus cum indign.iiionc . Eia quid liatis .i. quare non
mutatis Itatim veltrum ficut pctijlhs ?illi autem (quanqua mira
«It in verbis brcuitas) videntur elic confufi,& pr* verecundia ta-
cere . vnde altantium quiuis dicet Deo nolint, q.d tu concelTilii
ets petitiones . vr mutent liatum , fed ipfi nolunt iarri mutare
quando poliunt. Et ita melius videtur legi Nolunt, q nolint, qn
autem Deus audit eos nolle, quxnt atqui -i. fed quare nolunt?

licet tlfc beatis .vbi pro latinitate fties q- verbum efl'e conlimi-

ks copulat caliis . vnde fubaudituf datiuus cis . vt Iit, Licet cis cf
le beans. Scies criam q? nonnulli volunt illa verba (Atqui licec
elie beatis) a Poe.dici licutfcquentu.Qjiidcaufa: &c. circa qus
Icies q' iupiter dicitur quafi luuans patet hominum , atque Deo
rum genitor, lolus.n. Iupiter a poetis tingitur vcrosquc,& mor-
tales, & immortales gcnuilie .il)ique,qui vnum Deum fateban-
tur, loucm appellabant . Sed quia poeta; ixpc ea quicvni nomi-
ni conueniutic, confundunt , S. vni perfona: attribuunt, inueni*
mus varias propnetatet loni actribmas. Nam nomen illud niic
lummo Deo datur, nunc pUnciac , nunc aeu fupeiioti , nunc rc-

' Pofi. quxdxn,- pha„„(;r;: 1 fic 1 vt qui iocularia , ridens

fus elt, 8I fiamnt, I “curram rquanquam ridentem dicere verum

pRittrta.nelic.&i-.) Ciui, ,,

■TPocu quadam phantaftT,, n

^ .a,

l°iln'. llSyioct;“i™™ "■ djnt cruftula blandi

o N V M

gi viro mortali filio Saturni . multi tn loues fuerunt fed
ad inilitutum nollrum facit, ioui attribuuntur tonitrua
mina, eo quod in ea parte aeris fiunt , qux louis appelu’ ^
gnificacur . vnde cum dicit , louem debere ambas bucca» "o
in illos inconllantcs , videtur mihi dc fulmine loqui, quar i
tcr.i.aer buccis Tuis concipiat fulmen , & infict m cos quo “P'*
llernerevulc.lTcut nos buccis nollris ventum concipn^u^^P^^'

cfHamus.EltcnimbuccaparsiIlalaca fub malis noltrii p’|}|I"‘'
proprie lignificat poli hoc tempus , fcd generaliter accipuur *
litjVelpoll hoc tcmpusjvelilludjvel poli aliud. 1 'lura afpic
tia grammaticen explanare pollern, fed vereor ne prolixior f ^
Ordo Igitur cll . Miles .i. is qui vt bellum gerat liipendiutn '*'*
cipic elt .n. nomen miniIlenj,non dignitatis. Nam quoi njiijj''
multi vocant,debercnt equites auratos veiiuratos appeliajj \r
les igicur.i.ftipendiarius,& belliger grauis.i.plenus.vel grauis* '
grauatus,*hnis .i. annolitate & lenio, iam fradlus .i. habens u'"'
f rada membra fua multo labore, ait : O fortunati niercatorts"*
6qu3mfortunati.i.fclices,& beati funt mercatores. Contra "
ecomrario,nicrcaror.i.negotiator,altr» .i. ventis illis impetuo'

Usjiadantibus.i.in diucrfos fludus impellcntibus.i.quando Aul
llri iadant nauern fuam,ait fup. qj militia ell potior.i.cligibilior
quam mercatura, quid enim.i.curnon elTec potior quam merci
CIO ? concurritur .i. concurfus fic,& conBidacio,inomemo.i.bte
ui rpjtiOjhorz.ubrcuilTiffli temporis. & aut mors vcnitcica.i.ve
lox & fubdita, non diuturna licut in mari, aut vidotia Icta venit
fup. Feritus iUTis,& legum laudat.i. beatum appellat agricolam,
vbi.i.qn confulcor.i. is qui petiturus cll corifihum, pullat .i. fre.
quenre r impelli t hofliajfub cantum .i. paullo ante cantum galli,
hoc ell in media node . Ille videlicet ruAicus , qui datis vadibus
.i.pollquam dedit vades.i.rponforesjvc certo die adell'et,aut inca
pue illorum animaduerterecur extradus rute.i. neccllicate coa-
dus exire a rure in vrbem, clamat folos viuenies in vtbe effefe-
]ices,quia non coguntur tam longe ad forum fcllin3re.Cetera.i,
(vt quidam volunt)cctcrum hoc cll piaiterea . fedroelius accipi-

tur, vt (it nomen.Cetera.i.reliqua.f exempla, de hoc genere.i.de
genere eorum, qui non funt contenti forte fua, funt adeo.i.intan
cum mulca, qj fup. valent delaffare.i.vfque ad extremam fatigatio
nem lalTarefauc legamus cum Bonfine,Vc valeat ialTare .i. lalTuro
cfficcre)Fal' • :m Maximum NaTbonenfemloquacem.i.mu!cuin
garrulum, & alTidueloquenccm.Scd 6 ledor ne morer.i. fufpen-
fum teneam te, audi quo,idell ad quid deducam rem, de qua lo-
quor.Si quis.i.fi aliquis Deus dicac ida optancibus,cn.i.ecce vi-
dete,prxllo fum, ego faciam quod vultis , tu qui modo .i. paullo
ante,eras fuppie miles, vel tu qui modo.i.nunc es miles, ens met
cator licut deiideralli, tu modo confultus.i.qui modo esiurifeo'
fultus eris fup.ru(licus,& fLp.econuei fo.Vos.f.milcs,& iurifeon
fultus difccditc hinc.i.ab hac parte, vt miles fit meicator, & iurif
cc-nfultu? rullicus,&uos.f.& mercator, & rulliciisdifceditehinc
.i.ab hac p3rte,vt fcilicet mercator fiat miles , & rullicus confuU

tus, aut falrem urbanus, & hoc dico partibus .i. officijs, & condi-
tionibus ucllris mutatis.Illo audito finguntur non abite, ut mu
tent liatum fuum,vnde dicit Deus ad cos: Eia quid, id cll proptet
quid llacis .i, moramini, & non acceditis ad datim peticum?tuni
autem pr® uerecundia , & confulione nihil refponderet dicit a-
(lamium unus : Domine Deus ipli nolunt, fuppie mutate condi
tionem fuam & accipere nouum liatum. dicit Deus,Video q no
lunt,atqui,i.fed quare nolunt ? licec .i. licitum, & permiflum cll
eis fuppie eile beatis .i. bene habentibus, & felicibus . dicebato.
miles ficlTem mercator,elTtmfelix, & cdmerio . Qiiia aut no-
lunt nunc acceptare quod petierunt, dicit poct.i : Quidcauiix,
id cll qu« caura,qu® ratio elt,quin,id ell quo minus.ctir nor, lu
piter,id e(l iuuans pater, & Deus fulminis, iratus.i.rocccnfos, m-
fiecillis.i.in lilos, ambas buccas fuas plenas fulmini 5 ?q d.ni-
hilcauf® ell vt non faciat, immo lulhllima r.itio, vt id faciat,
neque pro & non , & dicat .i. minetur fe non futurum eliepott
hac .i. poli illnd tempus, tam facilem .i. tam exorabilem, vt pr**
beat aurem votis corum.i.vt lam faciliter exaudiat voia eorum,
qui quod impctraueruiit, acceptare nolunt . Tales autem mum
funt, qui cum falutcm a Deo petant, vt Deus cis, autadoetnt^tc,
aut infirmitatem ( Qu® multis uiaDluiis elt) Donet, nolunt,
fed pergendum elt.

o- ^ Dottores; elementa velint vtdifctreprin

re,55ridcndo

rum dici,& opersprccium

florem intertiumcirebUnu »

^alfabilem. PrEcenditaui
textus iwc rationem .

LIBER. pRIMV

Sed tamen amoto qu.vramus feria ludo .

I Ile , gruuem duro terram qui vertit aratro .*

Pcrlidus hic caupo , miles , nautxq. , per omne
Audaces mare qui currunt ; hac mente laborem
Sefe ferre , lenes vt in otia tuta recedant
Aiunt : cum libi lint congcfta cibaria : licut
Paruula , nam exemplo elt magni formica laboris ,
Ore trahit quodcunque poteft; atque addit accruo,
Quem ftruii > haud ignara , ac non incauta futuri .
Quse , limul inuerfum contriftat aquarius annum ;
Non vfquam prorepit :&ilUsvtitur ante
Qua^fitis patiens, cum te neque feruidus aeftus
Dimoueat lucro: neque hiems, ignis, mare , ferrum s
Nil obftet tibi : dum ne fic te ditior alter .

Quid iuuat immenfum te argenti pondus , & auri
Furcira defolfa timidum deponere terra?

Quod fi comminuas , vilem redigatur ad alTem .

At ni id fit , quid habet pulchri conftruftus aceruus ?

«rrocet quofeunque negona-

laboribus yrgeantur.

„taKricol*,Haealtmia,«calU-

j,ta%lucrum qujfranc ?vtcaa-
Dones, fiue temoritacc , & auda-

iia, vt nauta:, fme alia quautsar-

te.vt fatigatione, qua decaufa
,ot labores totq. pericula fub-
eant, dicerent omnes.vt m lene-
ftutc habeant quo polline ino-
pem defendere vitam, &re do-
&OS efle exemplo fotmici, quE
cum parua Iit magno tamen, im
xao admirando labore in horrea
fua dum fudum ell.i. ferenitas
colligit , vt habeat vnde viuat in
byetne. Contra quod exem-
plum Poeta fubtiliter inaat , o-
flendcns longe rationabilius cf
fe inftiiutum , ac faClum formi-
CE, quam auari hominis. Pri-
mo quia fotpiica tempeftmccol
l,git j vtpuia in sllatik ferenita-
tc . Auarus autem , & in feruore

jettatis, & in algore hyemis per

ienem.pet aquas, per ferrum inccffanter congregat . Secundo,
formica,quirit vt vtacur quilitis . Auatus autem «condat m
ietram,aui vt nummos fuos fpcftec in arca ferrata, & non audet
partis vti . vnde refte dicit Seneca, Tatn declt auaro quod ha-
Lt quam quod non habet. Et per modum Dialogi dicitur.Di-

ues auarus eget; quare? quia dum petitvfus Tangere parca ti-
met cur 5 ne minuatur aceruus . Ec ob id dicetur in lecundo aua-
rum e.TcinfipientilTiinum.immo folos auaros clTe ftultos , quia
omnis tlulticia,& omne vitium ex quadam auaricia.i. mala con-
cupifcentia nafcitut . Tertio formica terminum fibi conlhtuit .
non enim plus quam fatis ell quErit immo citra abundantiam .
Nam parce, & fobriecum patientia viuit,& partis vtitur, quod
non faceret fi abundantiam frumenti accumularet . Auarus au-
tem quanto plue habet canto plus cocupifcic. luxta illud luuen.

Crtfcitamornummi q'tantumipfa fteuniaerefeit .

Non ergo bene imitatur formicam , qui modum rebus fuis fta-
tuete Qclcit , aut partis vei aut opportunitatem obferuare qui-
tendi . quE tria.vc quilibet ferue:,& pigritiam fugiat ptscipitur
a Salomone , Prouerbio fexto : Vade adformicamo piger, &
confidfraviascius.&difcefapientiam. QuECum nonhabeat
ducem.& priceptorem nec principem, parat m sLtate cibum fi-
bij& congregat m meffe quod comedat . Multa dofte per Aero
nem explanata funt,quE tamen confulto prEteteo. At G nefeis,
Parenthefiseft elegans interpofiiio claufulE in medio fermo-
nis,qua remota fermo maneret integer . vt ibi : Paruula (nam
exemplo elt magni formica laboris) Ore trahit &c. Plenus fer
ino effet Paruula formica ore trahit. Anciihccon autem elt con-
trapoficio, quando aut contraria, fententis,& tunc etiam dicitur
contentio, aut contratis diftiones connedluntur.quod ad orna-
tum plurimum facit . vt ibi . Paruula formica magni laboris .
Scies pure honeftius dici : Sum tibi iucunditati, voluptati, dolori
exemplo &c. quam iucunditas , aut iucundus &c. Ideoq. ^icitur
intextu: FormicaeUexemplo.potiusquamcxcinplum. Ad-

I n ft— nri iTinn^ 9 Pnpr9

155

finem facio. Ordocfl.PrEter-
cj, nc lic prrcurr.un , id ell cele-
riter explicem iiucnium meum,
vt qui ridens percurrit fupjde lo
cuUria, id c(t res ludicras, &. lo-
cofas, quanquam.id cll tamctfi,
quid vetat, id cft proliibcc, riden
tem, id ell eum qui ridet , diccre
verum , idclireiii veram? quali
dicat nihii,vc, id ell quemadmo-
dum, dodlorcs, id ell prEcepto-
tcs,& magillri, blandi, id cll dul-
ces & effabiles ; dant pueris ern
ffula,id ell partem placentE, aut
fimile quid delcftabile gullui,
vt pueri, fcilicct velint difccre
prima elementa , id ell primas li
tc^. fed quanquam nihil ve-
tat ridendo verum dicere quE-
tamu^ feria, id elt res feriofas,
&feu*ras,ludo annoto, id eft
iocularibustcbusabiedis. Ille
qui vertit grauem, id cft pin-
guam & ponderofam terram du
ro aratro, id eft agricola qui ter
ram pinguem forti aratro arando inuertit,& hic, id cll alius per-
fidus , id‘elt callidus . vafer , fubdolus , & allutus , caupo , id elt
venditor vini . item miles , id eft vir belliger , & nautE auda.es
qui currant per omne mate , aiunt, id ell dicunt, fefe, m Icip-

fos , ferre, id ell fufferre , pati laborem hac mente , id eft hac in-
tentione, vt ipli fene.s recedant , id cft fe recipiant m otia, idett
dcfitionem,& tequiem tuta , id eft munita contra paupertatem ,
& mediam , cum , id cft quando, cibaria , id eft viatica ahmenca,
fintcoiigelta, idett accumulata, & congregata fibificut , ide t
quemadmodum , paruula formica (nam ipfa cll exemplo, id elt
ad exemplum magni laboris) trahit ore quodcunque poteft, at-
que addit , id eft apponit, aceruo, id elt cumulo . dicitur enim a-
ccruus, quali aggeruus ab aggerendo, quem, fcilicct aceruum
ftruitjid eft congregat, & accumulat haud , id elt non , ignara , id
cft nefeia , neque pro & non , & non incauta • immo cauta , &
prouida, fuiuri , id ell rei fututa: , videlicet famis,& inedi* qua:
poffet obnenire . hic quali pro auaris adduSa funi . contra qua:
refpondet Poeta dicens , Qua: inquamformica quam cibt male
proponis in exemplum (imul,idcft immediate pollquam, Aqua
rius.id eft tale lignum coelefte , contrittai , id eft pluuiofuro , Sc
trillem facit, annum inuerfum , id eft illud fignum reuolutum,
quia (vt dicitur in Georgicis) Redit agricolis labor aft^ m or-
bem, Acqueinfcfuapcrvcftigia voluirur annus. Quando
ergo annus rediit ad idem fignum , tunc eft jnuerfijs,& comple-
tus, vel ideo eft m Aquario iniierfus.quia iam dies incipiunc
auementari,& annus ad produftionem nouarum rerum verri .
Senfus autem eft, quod formica dum Sol intrat Aquanum,id cft
ciri-amediumlanuarijnonprorepic, id eft procul repit, quod
minus eft , quam procurrere, non inquam prorepit .vfquam, id
eft ad aliquem locum,& vtitur illis quslitis,id ell quE conquift-
uit,ance,id eft prius, exiftens patiens fupple famis, & contenta re
bus fuis . hoc inquam facit formica quam tibi o auarc in exem-
plum dicis fumerc cum neque feruidus silus , id eft ardor Solis
: j -11 r» liirrn . nenuehvems. id elt pluuia-

r;;;'.:: Fn?n.lc.cftcxemplo potiusqnamcxcmplnm' Ad. f "tf^eftd^rg”g“Tel ^
pmelcaarftudiofcmukadoa.ffime &d.l.gcnt.ffimc.Pocu ^ 'iSreTdeft ^

viifl 1.11« nnn 9,Irti>rrrnri rnuialia.& minus laborata cre- & gclU nyemis . neque , | -t -i

tierte lectociiuaioiemuicaaouiiuuic, «. uinftA-aikaaaaai.v • > ww-

noftro dici.quE non adoertenti triuialia,& minus laborata cre-
duntur. Vnde, quia exemplum formicE auatus pro fui excula-
tioneadduflit, videbis omnia qux ad auaritiam facere poffene
exprimi . Nam primum auaticis fignum in formica eft, cum
fit paruula magnos fubic labores, & defidetio habendi,immo ma
iorc fafcc quam ipfa fit fspe opprimitur. Sccundum,quianofi
portac,red trahit vbi portare nefeit. Non humeris tantum, fed
etiam ore , Non vnum genus frumenti , fed quodcunque po-
teft . Tertium , quia non trahit vt in diem viuat , aut prolem ,
nutriat, fed (quod auatitiEfummum indicium cll) addit accr-
uo quafi non fit contenta aceruo , nifi accumulatio fiat. Sed
quod fiena illa indullriE lint atque grauitatis non auantiE, pro-
bat Poeta contra auarum,ollenden5 quod & tempus obferuat ,
& modum ponit, & partis frugaliter vtitur : PrEterea fignate di
ftum eft . Dum nc fit cc ditior alter, quia multis iunfta ell in-
uidia cum ipla auariiia,& iUi non folum accumulant, vr fint val-
de d!uitei,led etiam ne alter fit eii ditior .quibus . plus aut cer-
te lantundcm dolencaUorumdiuitixacproprixmopic. Sed

dimoueat , id eu ungrcgci ic .uv.y , - — r '

St ecluhyemis. neque mare, id cll aqua mans neque fertum, id
eft arma infidiantium fupple dirooueant te lucro cum nil obftet
tibi , dum alter , id ell quiuis alius , ne , id eft non , fit ditior te .
Caue leftor , nc dicas mareferum , quia fyllaba prima in ferus,
a,um,corriuitur. Dic ergo ferrum &c. [^id iuuat immen-
fum &c.) Docet auarumtlultiffimum efle, eoquod auri,&
argenti pondera fummo labore paria, & acquifita in terram fo-
diat, & cum anxietate cuftodiat,nihilq. vtihtatis, autfrudlus in-
de capiat . Interrogat autem quid iuuet cum id facete . Refpon
det auarus , quid, id eft quEtis quid iuuat ? G tu, id cft quicunque
fis comminus aceruum quantucunque magnu nihil addas , tan-
dem redigetur ad uilem affem . Ne ergo minuatur, fuffodic
eum . Refpondet Poeta,Sed nifi id fiat , id eft nifi diminuatur ,
& eo vtamur,quid habet pulchri ? quafi dicat nihil . Probat de-
inde ftultum efle plus defiderare quam fatis fitnaturs , quE mo-
dicis contenta eft. ut dicit Seneca. cum tamen non poffimus
pius quam fatis cft abfumere.

Omnia per Aeronem fatis explanata funt . ut autem intelli-

Unrar U iiii eiC

5 £ R. M

•as latinisatem cius, Gcnitiuusconftruftuscum nomine nume
rj]i vult (iiKoujrijideoq. dicit centum millia modium non mo-
diorum , Milu autem fubliantiuumcft, & cius fingulare hocilic

mille, hJius millc. ComcHe etiam conluetius apud doftos repe-
uas quam comedere . Allcgoncos Grscum cft aduerbium, lati-
jic dici poffet allegoricc . Nam gr*ca pleraque in os cxcunt.Or
do cft . O duarc,qui luuat.i.delcdat tc timidum.i.anxium, & for
midololumneamutasjdeponcre.i.quafi deponendo abfeonde-
re,fdrtim.i.fccrcte, terra .i. in terra defofla .i. multum cffoiiajvel

aperta fodiendo, immenrum .i. eam magnum a

queat pondus. i.ponderofumcumulum argenti & au
dctauarusjQ^id.J.qujBtisquidiuuet.hocliip.iuuat □’

minuas illud immenfum pondus,rcdigatur.i,paulati'a "'°'n
tur diminui.vfquc ad vilem aircm.i,ad vltimum nummu
nimam quantitatem . Cui Poeta, at.i.fed,ni.i.nili id
pecunia per temperatum vfum Hc,quid pulchri .i.*quam mJu'® ‘ As
tudmem.habet accruus.i.cumulus auri,& arecnti enn»,

coacciuatusJq.d.mhiJpulchruudmishaber.

, « .llliatrumcnci «t.; noujk

JVlcciam g> nihil vtilitatis ha-
bet copia plenior lufto .i. quam
facis (if,duens,Si fup.tua area.i.
locus aridus ,vbi trituratur, &
flagellatur frumentum, triuerie,
id cit tenendo purgauerit . In
Italia enim boues ,auc equi pe-
dibus terendo paleam frumen-
tum excutiunt, centum millia
fupple modium , aut (fl latinitas’
pateretur) centum millia mo-
diorum frumenti . non.i. nun
quul , mus venter capiet hoc .i.
propter hoc, hac de caufa plus
quam meus f q . d ■ non,vt,id efl
quemadmodum, ti tu vehas, id
elt portes forte in humero tuo
onulto . 1 . multum onerato, in-
ter venales .i. inter feruos qui
cxpoiiunturvenales, reticulum,
id ell facculum in morem retis
factum, vel revera reticulum,
id ell paruum rete panj'$ , tu nt-
hilo, ideltin nullo plus, acci-
pias , id eli confumas de pane ,
quam ille qui nil portarie, id cll
portaucrie . Olim dum lerui
Roms venales exponerentur.

vnut eorum omnium panem in
reticulo portabat, nec tamen ma

gis comedebat , quam qai nihil portabant . (icqui granaria ple-
na frumenti , & facculos plenos argenti habent , non plus pof-
funt comdle.quam venter eorum capiat, &. lanium faipe come-
dit, quiquotidiano labore vidum fuum qujeritat. Vel,ideft
eti3ni,dic mihi auare , quiJ referat , id cH diHer , difcnminis llt
interfit,vmenci,idellilliqui vult viuere, intra fine5,idefl]imi-
tcs,& metas natur®, an arer, idefl colat arando eU.enini ab
aro aras arare, centum lugera.i. centies cantum terr®, quantum
lugum . 1 . par boum . vel lumcnroriim vnodie poflit arare De
clinacur au t (.Secunjum Laur.Vallam) hoc logctum hmu, mac-
ri lecondii Icciindam dcclinanon^, 6i in plural, pccternani ite
lugtrahorumiugeium&c. reperiror lamcn in ablailiio h. ciu-
gtre.fcd ad rcm.an aret inij.i. colat centum lugcra.an milli ? i, d.
nihii refert, quia c.iugera ei fufficerepolfunt . Obiicit .luarus. vf

rnim Oialogoaquidam rnde recte Sermonem appellann . At i

led , tiiauc . 1 . dultc , deleSabile eli tollere .i. auferte funiere ej-
niagnoaceruo,q.d. licet er partio acetuo quantum naiurai fatis
ellluniete poflrm tamen deleflabilins e» ex magno tumere.
vndemjmfeliumellhancCtim habendi multa nalcinon ex in
d.gentia naiura-, (ed ex mfaciab, litate animi cupidi. Miratur

tlle multa

pomdete.q pauca, qu* tamen fufliciaiit . quia multi proptcrdi-
n tiasexetecantur au,.,i.,a. Mulli etiam (.tdocet luuen.) occiB

funt. Bt.titiir poeta huiuroiodip.itabola. Si quis, inqu/r liti

ret & opus haberet cyatho .iquaa lympidat , & purae , polii, eam
m '"“S^haiiilre.liqmsadt enpidita.

tc motus mallet eam cx aubdo fluuio Apulijtapacffimohau-
tire,ftme,mpetusfluu"paitemripefimul cum haurite rape-
re. , St Immergeret. .SieficiiiadhoneUam.itamdebendaJe

iiiliPpSESE

bus.Redtamusadotdmfm Dum !d°in""“‘5 P'’""'"’"-

Millia frumenti tuatriueritarea centum .

Non tuus hoc capiet venter plus , quam meus : vt fi
Reticulum panis venales inter onufto
Forte vehas humero : nihilo plus accipias, quam
Qui nil portarit. vel dic, quid referat intra
Naturi fineis viuenti , iugera centum, an
Miilearet ?at fuaue eft ex magno tollere aceruo .
Dum ex paruo nobis tantundem haurire relinquas .
Cur tua plus laudes cumeris gran.uia noftris ?

Vt tibi fi fit opus liquidi non amplius vrna,

Vel cyatho : & dicas , magno de fiumine mallem ,
Quam ex hoc fonticulo tantundem 1'umere . eo fit ,
PleniorvtfiquosdeJedet copia iufto:

Cum ripalimulauulfos ferat Aufidus acer.

A t qui tantuli eget , quanto eft opus; is neque limo
T urbatam haurit aqua ; neque vita amittit in vndis .
A t bona pars hominum decepta cupidine falfo,

Nil fatis cft , inquit : quia tanti, quantum habeas , fis .
Quid facias illi ? lubtas mifei um effe libenter :
Quatenus id facit . vt quidam memoratur A thenis
Sordidus , ac diues , populi contemnere voces
Sic Iblitus .• populus me fibilat i at mihi plaudo
Ipfe domi ; limulae nummos contemplor in arca.

tundemcxparuulofup.aceru,

quantum rucx magno, cur., d 5(

quare laudes tuagranaria.i „
meras amplas plenas frumenti

plus.i,ampl,us,& abundantius
nolhis cameris .t.paruisvafcull
vimineis, aucfidihbus.inq, II

bus tantum frumenti recondi!
mus , quantum nobis opuscU?
q. d. tu line caufa id facias, I

quemadmodum,!] opus fit iibV

id elt ft opus habeas,* indigeas!
vrna vel cyatho.i paruo vafculo!
liquidi.i.pur® aqu®, & non am!
piius q vrna vel cyatho,* dicas,
ego mallem fumete de magno
flumine, quam fumere tancun..
dem, i. eundemcyaihum,velca-
dem , aut ®que magnam vtnam
de hoc fonticuio.i.de hoc paruo
fonte, eo.i. cxeo,& per id rit.vt
fi copia . i. abundanna multim.
do plcnior.i.rcfcdior maicir.iu-
lio . 1 . quam luHum, & neccHe (it
dfleftetquos.i. aliquos Aubdui
.i.illefluuius Apuli®, acer.i.vehe
mens,* rapidus, ferat.i.auferai,
fubmergac cos,auulfos.i.a terra
firma vuTfoSjCum ripa, id elt cum
parte rip®, feu marginis ipfius
, fluuij. At.i.fedjisquieget.i.fc

indigetem oflenditjtantuli.i.tam parui, & non pluris.elt.n.dimU
nutiuum a tanium tanti , qui inquam eget tantuli quanto eft
opus, id elt expediens,* nccelTarium , is,iil elt talis, neque pro &

ron,haur!taquam turbatam limo, id elt potelt libi necefla-ia
ad honeltam vicam fumere fine fordibus,* inhonellace »it*,
neque pro & non,& non ammittit vitam in viidis, idclt non
obruitui nimis diuitij . licut lili qui plus , quam fatis elt . requi-
runt. At bonapats hominum &c. toto refiduo huius Saiyra
mollitur poeta auarum ab opinione praua reducere. quapio-
ter ea qu® auarus in commendationem pecuni® adducere po-
teit, poeta vilipcndit . Dicit ergo quod multi licet cognofeant
fibi non multis diuitijs opus efle. tamen multas accumulant,
vt propter eas honorentur,* fapientes magnique vin repu-
tentur. NaoijVt dicit in Epiltolis , Hos folos animo fjpere, *
bene viuere quorum Confpicitur nitidis fundatas pecunia vi-
JiSjEtluuen Quantum quifque fiianummorum feruat in ar-
ca, Tantum habet, * fidei . Contra huiufmodi homines, qui-
bus id perfuafum cU, dicit Poeta , quod vix Iit aliud reme-
dium, quam m lubeancur libenter elTe mifen. Magna cirun
mifenti clf , fatis fuperque habere , & femper agere . mulca pd-
lidere , & non audere illis vti , aut fruit . Et vt aiidirorem alh-
ciat , adducit hiUoriam de Timone Athenienli ■ de quo A-
cton fncis dicit . addit autem Porphyrio , belle diflum efle
Populus melibilat ,* quia libilac prsdixerat pauIlo polt m-
tulii plaudo. Inde autem hoc didium eli, quod m.ilos prin-,
cipes theatrum ciuitatisingrelibs populus cxhibilabat . bonos
aui^ pldulu excipiebat . Occeptat etiam narrare fabulani
de Tantalo , quam auarus audiens & nefeiens poetam de ic
loqui, ridet,* captus elt priufquam perfenciar.* hoc fl»
quod dicit Perfius. Omne vafer vitium nderrti Flaccu*
co Tangit &c. Tantali autem fabula huiufmodi ell , Tama-
Ius loui , & Plotcs , feu Photydis , Nymph® filius fuit, vi ici-
bic Ladant.libro fecundo-Fuiiq. Phrygi® rex a udorc Eufeb^i
qui (ve habetur lib. ij. Metamor.) Cum deos hofpitio fucepjfl^
.nUuoi fuum Pelopem ex auaritia cis comedendum appo^’*’

menciiu*

LIBER. pRIMVS.

mernitus t'ii$ clTc cirnpt.i quibm c.unibns dij omnps/«fpca

Cerere abltinuerunt, Cpie» aurem illius humerum edii, fcddij
eburnum humerum I>clo^'l retiirueruiu , & per Mercurium ciu*
inimam ab interis rcuocaruiu . vtidc Vir^;. Homcioi^ue Pelops
inliams eburno . raiualum autem di| ob id facinus m mfccna
ictrufetunt.vbi xterna fu» ac fame laborat . Nam vt acriori de-
naerio vrgeatur, ad labia vfque habet limpiditlima,& purilli-
tnadumlna decurrentia, & fupra hos odorifera poma, quxhum
caput leuat , vi ea capiar fimul eleuantur , & femper effugiunt fi-
militer dum fitibundus, vi fluminum aquas hauriat o$ inclinat ,
etiam flumina defccndunt, ita qp mento tenus , nec vitra ea con-
tingat . vnde dicit hic Horatius, Tantalus a labris (iciens fugien-
tia captat Flumina. Aeronautemdiciiipfumafurijs prohibe-
ri, qu* apud inferos tres funt,AlcClo, riliphone, & Mcgxra. Al
Icwricc quidam dicut per Cererem terram ligiuficari . Eli enim
Dea frugum , qux in terra nafcuntur . Terra autem carnes exe-
dit, & humerum cburnum.i.ofla derelinquit. Dicuntetiamgen
tilcs apud inferos effe legem talioni$,& in eo quenque membro
pumrun quo pcccauit, vnde T antalus qui filium epulandum de
dit,fame & fici laborat . Pulchre autem auarum figmficat,qui in
medio liiuiciarum , & epularum politus eis vei non vult , quibus
Tantalus vti nonpocettimmo (ccundiim Horae. auams rebus
futs vti non valet quia cogitur ab eis aL'llinerc,tanquam a rebus
facris quas confumere , aut alienare non licet, aut fi quam volu-
ptatem ex eis capit, ea ficcaeft, qualem ex pidura uifa habemus,
qu£ fempet manis ell . vnde rcAe dicitur j./tneid.

ASCENSIVS.

T Antalus a labris) Hic Poeta
probat Itultiti.am taliter vi-
uentium perfab. fantali, qmo
do rccicauimiis, dicens Tantalus
rex Phrygi^ fitiens i.luibundus,

& graui lui confcilus, captat, id
eit frequenter capere conatur,
flumina, i. aquas puriflimas flue
tes apud Inferos, vbi ipfe cfl .fu

gicntia a labris .i. a labijs ipfius
Tantali, dum fc inclinat ad ea
capienda . hac narratione ince-
pta rific auarus,qut quia ad eum
loquitur poeta , fingitur pfens .
vnde dicit auftor,Quid . 1 . ad qd
rides 6 Auare ? Fabula ^ occepi
narrare de Tantalo , narratur
de te mutato nomine, hoc efl
foluin intercfl qi tu non habes
nomen Tantali , quia omne q<T
de poena Tantali narratur , tibi
conuenit . tu.n.inhtans .i. auide
cupiens plura accumulare , aut
eaqus habes cuflodire, indor-
mis . 1 etiam cum dormire debe-
res incedis faccis.i.loculis pecu-
niarum congeflis.i.cogregatis,

& accumulatis , vel refertiSjvn-
diquc.i.ex omni parte, tam lufte
q iniufte,& tucogcris.i.compcl
Icris auaricia iubentc,parcere.i.abftinere,& continere te a faecis
tuis plenis auro & argento, tanq facris . 1 . tan^ effent res facr* ,
quas in vfum fuum conuertere non licet homini prophano, aut
cogeris gaudere faecis pecuniarum tanquam tabellis piAis .i. de
piftis , qux res inanifliraactt . Nefeis 6 auare, quid.i.quantum
auc quo .i.ad quid . nummus.i.pecunia fignata,valeat.i. veilis fit ,
& nefeii quem vfum prsbeat , prsbec fup. talem vfum,vt eo pa-
nis em atur,& holus .i. quaecunque hctba qua vefeirnur, & fexta
rius.i. parua menfura vini. Adde etiam iUa,quis.i.quibus natura
ihumana doleac -i. aegre Ierat negatis .i. fi elfent negata Gbi , hoc
elt omnia qus adviAum,&amiftum neceffaria funt.de qui-
bus diAum ell, Habentes viftnm ,&amiaum his contenti fu-
mus. Aduerte autem grammatice relaiiuum non debere con-
ftrui prius quam antecedens , quapropter melior eft gramma-
ticorum ordo. quis natura humana dolcat negatis fibi quam
hic , quis negatis fibi natura humana doleat . Ponitur autem
qu» in ablatiuo plurali luxta fecundam declinationem. Nam

quts,& qui mixum declinantur, & pet fecundam declinacto,-

4nimum inani .

Ordo rlt . Ac pru Icd , buiia.i.rnagoa, pars populi decepta falfo
cupidine.i.falla cupidiia[e,inquic,inl fatis elt . vel (ic, decepta cu
pidine I. cupiditate, inquit, falfo, & non vere,q>nil r(i fain. Nam
Cupido Deus amoris, & filius Veneris inafeuiini ell gciierUifcd
u.indocupidit ucmiignificdt fueminini genens efle deberet, vn
e aut figurate dixit falfu cupidine, quod vero (imi Iceli . nam in
carminibus en im pro auaruiadiciturfordidiis Cupido . aut di-
uidendum cll (icuc diuifimus , inquit , falfo qp nil cll facis . caufa
ell, quia tu fis.i.xllimeris & habearis, tanti.i.ianci valoris, & tan
tae virtutis qu.-inciim habeas, vt ergo plurimi Eflimeris,fac vt plu
tiinum habeas. <^uid facias illi cui hoc perfuafum clt?rcfpon-
det, Tu lubcab elle libenter mifcrnm . Mifer enim eft qui multa
h-ibet,& cgcllatc laborat, & libenter talis eft , quia voluntarie . ^
Quaicnus.i.quandiu fecundum Aeronem, vcl quatinus , quonia
quidem ipfe fecit hoc, vt.iquem.idmodum, quidem fordidus.i.
ford»deobauatiti.iraviucns,acdiues memoratur feciffe Aihc-
nis . loquitur autem, fecundum Acr.de Timone, qui folitus erat
contemnere. i. vilipendcre, non curare, voces.i.incrcpationes , &
reprehenfiones populi, fic.i.hoc paAo dicens, populus fibilat me
.i.fibilando meexplodic. Avitam meamTordidam damnat, at
pro fed ipfe.i.ego , plaudo. i plaufum,& affentationem facio mi-
hi, domi.i.in domo mca.Gmul ac.i.ftatim poftquani,ego conteni
plor.i.confiderOjA afpicio iiummos.i.pecuniam meam, in arca,
id eft in fcriniojvel cilia . dicitur autem arca ab arcendo, quia ar-
cet volentes accedere.

Tantalus a labris fitiens fugientia captat
Flumina . quid rides ? mutato nomine de te
Fabula narratur. congeftis vndique faecis
Indormis inhians ; & tanquam parcere facris
Cogeris ; aut piiflis tanquam gaudere tabellis .
Nefeis, quid valeat nummus ;quem pr*beat vfum,
Panis ematur , olus , vini fextarius : adde ,

Quis humana fibi doleat natura negatis .

An vigilare metu exanimem , nodesq. , diesq.
Formidare malos fures , incendia , feruos ,

Ne te compilent , fugienteis i hoc iuuat ? horum
Semper ego optarim pauperrimus elfe bonorum.
At fi condoluit tencacum frigore corpus :

Aut alius cafus ledo te affixit : habes qui
Asfideat j fomenta paret j medicum roget , vt te
Sufeitet .• ac reddat natis, carisq. propinquis .

Non vxor faluum te vult , non filius : omnes
Vicini oderunt j noti , pueri , atque puellx .

Miraris , cum tu argento poft omnia ponas ;

Si nemo praeftet , quem non merearis , amorem ?

At fi cognatos , nullo natura labore
Quos tibi dat , retinere velis , feruareq. amicos :
Infelix operam perdas : vt fi quis afellum
In campum doceat parentem currere frsnis.

nem , & per tertiam . per fecun-
dam,enim dicimus, cuius, a quo
qui, quorum, quis, quos, & a
per cerciam quis ; cui , quem . a
qui , quibus & a quibus . Olim
autem incommuni genere dice
banc quis in nominati uo,& que
in accufatmo . vnde & in Eunu-
cho Terenrij , Pythias de foeini-
nis nimirum loquens , Hunc o-
culis fuis noflrum nunquam qf
quam vidit . vbi Donatus, Quif
quam, inquit , antiqua eft locu-
tio , fed nunc (vtnotillimu eft)
tantum in marculino dicitur.
[An vigilare metu) &c. cocus
hic Sermo (ficuti diAum eft)ha
bec quandam formam Dialogi .
Quia ergo auarus prius dixerat
iucundum effe ex magno acer-
uo Tumere, & vnumquenque ra-
ti effe,quantum habet, ideo ofte
dic Poeta auarum non habere
deleAationem , aut fruAum ex
diuitijs, quibus no audet vti, fed
veluti Tantalum eorum prsfeii
tia magis cruciari . Vnde probat
hicnonruauicatem,auc veram
voluptatem ,red metum, & an-
xietatem eflepoffeftionem ma-
gnarum diuiciarum.Iuxta quod

dicit luuen. Mifera eft magni
cuftodia cenfus . Interrogat ergo auarum an ipfum iuuet fem-
per uigilare in metu, & anxietate ne diuiciasfuas amittat. Enu-
merat autem quatuor qus diuitias auferunt, malos , id eft prs-
dones,& raptores qui vt rapiunt, fures qui furtim, & clam fuble
gunt, incendia quscaru,& infortunio demunt, & feruos qui
dolo , & fraude fugam facientes compilant, id eft diminuunt di-
uitias. Quod vocabulum mihi fumptum videtur ex Apologis
Aefopi, e quibus Poetam noftrum multa fumpfiffe conftac . Nar
rat autem Aefopus virum quendam mediocris ztatis duas vxo-
resduxiffe, alteram iuuenculam, quae vt maritum fibi fimilem
redderet, canos eius pilos extraxit, & alteram uetulam,quae
eadem de caufa nigros fuftulic . unde ambx compilando , id C«pfl4r«
eft pilos euellendo, maritum caluum , & allegoricos paupe-
rem, & nudum reliquerunt . unde compilate eft dolofe ali-
quem expoliare. At fi condoluit, Tefpondet auarus, Tamec-
fi diuitiae non fine anxietate cuftodiuntur, habent tamen uti-
licatem ob quam debeant cuftodiri , uidelicec quod habenti-
bus eas afliltunt amici in infitmiiatibus , & medicinam adhi-

benc

ollenJensomtiinorccus euenire.v d p f * risin Icftoscerocus ,& habueris diuiriss . n>ri.k.-V*“'''gofu»

dL..aos , Sobnosios hjbert pbjliimus .

quos jmieossocimus.&conljngoinltatefeu affin.u c.qu^
Stcclfaiios . ncucri autem horum oblequuniut, aut affillcotiam
faciunt diuiti auaro . Noti amici quia cos non habet •
emmellq. qui fanus nulli quicquam dedit, fed pecuniam plul-
quam omnes homines amauiyn infirmitate neminem habebat,
oui libi condoleat, aut amicus fit. Non etiam nece/rarij,quia Co-
tta natutaui elt,® heredes alicuius diuitis auatl (alutem eius pto
cutem, quia (vtdocetluuen.) etiam filius mortem pattis diul-
IIS & auatl exoptat .Dicit ergo Poeta . Ac fi cognatos Stc. qual
vet’ba Gc Porphyrio exponit. Senfus cft, An tepuias itaope-
ram perdere fi cognatos, quos tibi fine labore tuo natura tri-
boit retinere volucris, fiue amicos feruarc , vr ii quis vclic Afinu
frinis regere , vt cqui fungatur oiHcio ? £choc videlicet de ali-
no proucrbium,antprouerbiale cU, quis infacetum atque inur-
banum erii fi putemus illud ad pra:fens d Poeta fidium efle . hsc
Porphyrio . Melius aut in eo iudicio incc]hgunt,qui dicunt Poc
tam alfcrciuc dicere ita cum operam perdere qui vellet necefla-
rios Tuos libi facerej& retinere amicos, ficuti qui afmos vellet re
gerefr*nis. Pulchrum autem & dignum notatu etl,c^ prouerbia
fia etiam vilia facetiam habent fi noca,& antiqua fine, inurbani-
tatem autem fi agrefiia fine & noua fingantur . Ordo igitur cft ,
An 6 auare . hoc iuuat,id eft deledtac, te videlicet te exanimem ,
id cli lemimortuum,& fere exanguem, metu.i.prs timore, vigila
re,& formidare nodles,& dies, id cft omni tempore malos fures,
vel malos, vc przdones, & raptores quivi auferunt, & fures qui
furtim,& incendia quie per infortunia,& rcruos,ne ipfi ferui fu-
gientes compilent.i.denudent & (vc ita dicam) depauperenc te .
cgo,inquic, Poeta optare elle lemper pauperrimus horum i hu-
iufmodi bonorum, qux cruciatum afterunc,& metum. Refpon-
detauarus . Ac.i.red,q.d.atcamen licet diuitis cum anxietate cu
ftodiuntur, tamen vcilitatem habent . nam fi corpus tuum tenta
tum.i.inuafum, 8c moieftamni frigore condoluit, aut fi alius ca-
fus.i.aliud genus sgritudinis cafu eueniens , affixic ce ledo ita ,

ris in Icfto sgrocus , & habueris diuitias , tu habes fun
qui allideatjid cft iuxta te fedeac ad conlblandum aut c
dum ce,& qui paret, id cft prsparec (venit enim a paroD^^°“*''
rare) fomenta, id eft nutrimenta, & confortamenu natu
& qui roget medicum vt fufcitet , id eft releuet te ab infi *
vnde mori debeas fine mcdico,ac reddat, id eft reftituat
id cft liberis , & caris propinquis . Ad qus poeta oUendit
aliter cuenire diuiti auaro, dicens , Vxor non vult te faluum
jius non vult te faluum.f.fieri.omnes vicini oderunt , id «d
profequuncurte. Eft enim vtriufque temporis m fionifica

ne, licet , inconiugando tantum prstetiti fit tcmporI^ Nam”'
dio non legitur. licet fcmel .ipud Ciceronem odias
Noti vt pueri, & puelis, id eft omnes familiares oderunt te W
cum tu poftponas argento omnia , id elt ames plus argentum ~
amicos aut familiares, miraris fi nemo prsftet tibi amorem^
quem non merearis ? quafi dicat non debeas inde mirari qu *
id luftum eft. At pro fed, fi velis recinere, & feruare amicos id
eft in amicitia , & beneuolentia erga te , cognatos , id ell tccL
ab eodem fanguine natos, quos natura dactibi nullo labore
id eft fine opera tua fola nccefluudine fanguinis , lu infelix pec-’
das operam, id eft fruftra labores, vt,id eft quemadmodum*
fi quis doceat , id eft conetur docere , afellum , id eft luuetieia
alinuin, patentem , id eft obtemperantem ,& obedientemfu.
nis , currere in campum, fupple perdit operam . quia almus noa
mutabit naturam. Non eft autem afini natura parere frams
&iuffu domini fui currere, ficiit non cft natura heredum amal
re diuitem auarum nccclTarium fuum , cui etiam ab inteilaro
fuccedant. Eft ergo prouerbium . Afinum doccepaterefrs.
nis,qui fibi lacrymas petit hcredis.Nam tritum eft prouerbium,
Heredis fletus fub perfofta rifus eft , fub perfona , id elt fub ue-
lamento faciei . Notandum autem cft parentem deducia pa-
reo fecunds coniugationis . habet enim primam longam, quam
parens pro patre,& matre, Stpariens corripiunt, fed ad reliqua
redeamus .

AS6£N. jQEnique Gc finis qusrendi)

Denique fit finis qusrendi : quoque habeas plus :
Pauperiem metuas minus : & finire laborem
Incipias , parto quod auebas ; nec facias , quod
Auidius quidam (non longa eft fabula) diues ,

Vt metiretur nummos : ita fordidus , vt fe
Non vnquam fermo melius vettiret : ad vfque
Supremum tempus ne fe penuria vidus
Opprimeret, metuebat .at hunc liberta fecuri
Diuifit medium fortisfiroa Tyndaridarum •

Quid mi igitur fuades l vt viuam Menius ? aut fic ,
tam fordidus, Stmiferuixiiret, Vt Nomentanus? pergis pugnantia fecum
a:uo:?Z;T,Sr:;:S:,: F^nf^saduerfocomponere nonego auarum
mifcrrime u icam amific . Nam’ • vappam iubeo , ac nebulonem .

alibcrracaput eiusfecuri abla- Bftintcr Tanaim quiddam , focerumque Vifelli.

Eft modus in rebus; funt certi Jenique fines;

Quos vitra , citraque nequit confiftere redura .

J Huc , vnde abij , redeo : nemon vt auarus
Se probet; ac potius laudet diuerfa fequentes;
Quodque aliena capella gerat diftt-ntius vber ,

7 abefeat ? neque fe maiori pauperiorum

^ Turb* comparet? hunc, atque hunc fuperare laboret?

rcc reonum penes eum fat.ilicer Sic feftinanti femper, locupletior obftat •

Vccumcarceribusmilfos rapicvngula curtusi
Inftac equis auriga , fuos vincentibus , illum
Praeteritum temnens extremos inter euntem.

Inde fit ; vt raro , qui fe vixiffe beatum
l^icat ; & exado contentus tempore vitae
Cedat, yti conuiuia fatur : reperire queamus t
lam fafis eft ; ne me Crifpini ferinia Lippi
Compilaffe putes , verbum non amplius addam .

-'InfertPocca principale in-
fticutum totius Sacyrs.ivideli-
ceeve faciamus finem quzren-
di , nec ultra fuffleientiam qux-
ramus. Probat autem exem-
plo cuiufdam , cuius aota fuo
tempore erat hiftoria , poftmo-
dum autem obfcurior, quia de
ea nihil dicunt Commentari),
quam peiiculofa fit magns pe-
cunia: lordida poflcftio . Nam
quidam, inquit, Vuidius cum

tum eft. quapropter dicit poe-
ta , quod ipfa erat foriiflima
Tyndaridarum. Oe quo uo-
cabiilo dicam ftatim, ubi fabula
ab Aerone tadam recitauero,
ftlobt elt , Pelops Tantali fi-

Atrtiu > Afeum , & Thyeftem gc-
ThjtJi» nuit, qui alternii uicibus. rrgna
bant , uerum Thycftes cum fci

aurei haberer quem tuc Atreus
regiam ingrefTus plurimu culto
dicbat corrumpens Europam
fratris uxorem imperium .'J fe
tr.insferre pofle ludicauir . Hinc
ab Atreo ell regno pulfus. Oc-
inde fifta grma reconnlucio-
nis Atrcui fracrem rei»or.iuic,
CUI filios fons .ippofuit epuUn-
■ quam rem ut vindicar

dos qium rem ut vindicaret »VCrbum non ampllUS addam . cationem,occilus tft.iJir.u)ve

Thyeltcs, oraculum Apollinis confuluic. unde accfnJt ergo Tyndaridiim cxtitif *

uiu, t. unde accepit tcfpoa- mort» mariti fui,& (ut nonnulli Icuni) Cytcumeilra

fum,fc nouo Tcelcre polTe uindi
dam ceperire fi uidelicec cum
filia fua Pelopeia concumberte.
quod & fecit & /tgyWhum ge-
nuit qui poftea Atreum pactuu
fuum occidit, & cum Clytemne
lira Agamemnonis uxore adul
terium commilit. cuius etiam
confilio Agamemnonem Attti
filium partuelem fuum a bello
Troiano redeuntem interemit.
Alij autem dicunt CJytemne-
liramipram hoc cffeciile. unde
luuen. Hoc tantum refert g>
Tyndaris illa bipennem Infoi-
fam , 8i fatuam dextra, Izuaque
tenebat. Tyndaris. i-Clycemne-
lira Tyndari filia ex Leda, ex
qua lup.in fpecie cycni
genuit coniugem Menel.a;,«,u*
etiam Tyndaris a Virgdio uoct
tur, eo quod ex Tyndari uxore
nata (it . ficut Hercules iduu ii*

lius Amphitryoniadtsuocatur.

Helena aiicaut Paridem 1«“'*
aut ab eo rapr.i, poft mone eius
Deiphobo nuplit , cunis niortit
caufaextitit. Nam. ucipfe apud
VirgiJiumin vj. iEnetd. recicuC
capta Troiaueieri marito for-
te reconciliationis gratia adi-
tum fecit , & pugionem mai ito

nouo, id eft Deiphobo, qurin
fub capite loca e eonllit uic.dor
mienti furripuir. Vnde ab
inici opprelius , & poli racm'*
formationem naliquc dinu"*
carionem ,occilus dl.inriu)»'
cauli

d)*.

ii» t

LIBER

fnana mMifum imeremit,ffJ fiuc propria mauu,(iue confi-
ho.liue al>o quouis parto lA crtccit»icrtu*n vi\ f iiiUe occali<»ncm
ino'rtJs ciuj.vndcab Orelte lilio luoetiam iplam viadidlam
pacris interempta cll. HafC de luc fabula latis prolixe funtdi-
^j,quaimiismultareftcn{alibi dicenda. Qjiod autem mtextu
, • dicitur, Tyndaridarum, videtur PatronymiLummarculim ge-
Xftdtr* patronymico Ittminini genens poni. quod aujdam

excufant , dicuntque a poeta co conlilio fadum,vt oUenderet q»
libcrca illius auari non folum mulieres eius familiae, fed & viros
fuper.iuerit . Alij autem dicunt lic mtelligendum, non ipfa fit
foniifima Tyndandes,id enim dici non potel* , fed per (ubaudi
tionem fortifiima liberta,aut ancilla , aut imitatrix Tyndarida-
rum . Neque vero intelligas eam fuiilc de familia , aut genere
Tyndari, fed imitatricem Tyndaridos.i. Clycemncllrae , vel He-
lcnje,l!CUifortcs viros omnes Heftores vocant . Ordoeft . De
nique .i. vt tandem paucis quod volo dicam. hoc .n. fignificat
hac didio denique . 6 auare, finis .i. mcta,& terminus, quaeren-
di .i. congregandi diuitias fit tibi . & cum .i. quando , tu habeas
plus, metuas ,i. formides ijiinus , pauperiem .1. paupertatem , &
egeltatem . Aliquando autem pauperies fignificat damnum . vt
ff.fi quadrupedes paupeticmfcciffe dicatur. Sc incipias finire La
borem parto.i.acquifico.eo quod auebas.i.cupiebas, hoc cft polt
quam acquifiti quod defiderabas , Contra quod faciunt, qui
quanto plus habent, tanto plus concupifeunt . Nec facias illud
quod quidam Vuidius fup. fecit, de quo fabula noneft longa. i.
longe, repetenda & ignota, vel longa.i. multis verbis recitanda,
vt Igitur quidam Vuidius, ita diues, vt metiretur niimos quod fi
gnnm maxima» granditatis pccuniat, nam qui mediocaem fum-
mam habent, aut pondere, aut numero decernunt , & ita fordi-
dus .i. fordide,& tenaciter viuens , vt non velliretur vnquam me
lius feruo, metuebat enim ad vfque . quod nos dicimus vfque ad
fupremmn.i.vUimum tempus vita: fu«,ne penuria. i. ege(l», &
difficultas viSus opprimeret feai pro fed .liberta eius ft^ifli-
ma,fupp]e imitatrix Tyndaridaru.i. exili^winde domo^ yn-
dati jdiuific.i. fccuit hunc videlicet auajy patronum

fuum medium.i.per medium eius fccurij^ali iftlUAiento quod
a fecando dicitur. Gaue autem puer nt^cas dBiific cum fccu-4
Sordidm fi , quiacum praepofitio noniungiturinllrilWTOto jfed comiti,
LriutfM autconcomitantisjVtargutus docetValla. Sordidus cft, qui
AMrm fordide rem polfidet , & turpem vfum habet. Contra lautus, qui
Ttna* nitide tem expendit . Auarus proprie qui cupide acquirit, & te-
nax , qui difficulter expendat . Quid nam igitur fuades ? auarus
conuiSus argumentis Poeta, nec valens inficias ire^uin turpe,
& periculofum , miferumque fit in auaritia fenefe^^ indigna-
tus obijcic vitrium prodigalitatis , vt eius refpcClu honcftior vi-
deatur auaritia, quam qui ci ftudcnt,pacfimoniam vocant . quid-
nam (aut quid mi) igitur fuades ? quafi dicat vifo q) tantopere
damnas qui fua cuftodiunt , quid nam fuades ? non ne vt viuam
Masuius (multi textus natent Neuiu^ aut vt nomentanus , viri
prodigi (limi, &v£ipre omne patrimonium meum in gula, & li-
bidine confumam^, Hic aduertcndumeft,q>M2uium quidam
nimis parcum, & fordidum intelligunt . Aii) autem prodigum ,
&luxuriorum. Priores indufti ad hoc fentiendum, quia poeta
quxrit an perfcuercc componere fecum pugnantia, id eft inter
fc contraria . quod non ellet, nifi vita Msu ) elTet contraria vitas
Nomentani, quem omnes prodigum profitentur .vnde fequi-
tur Mxuium fuifle maxime auarum .Sed qui dicunt eum etiam
prodigum fuiire,non minus efficaces habent approbationes,
quarum prima eft ,97 alijs locis Horatius iprumMxuim libidi-
nofum,& olentem atceftacor, VI in Epodo, Mala foluca nauis
exit alite Ferans olentem Mxuium . in cuius fine dicit , Opti-
ma q» fi praeda cutuo littore Porrefta mergos iuuerit, Libidino-
fus immolabitur caper &e. vbi innuit cum pinguem,& libidino-
fum fui(re,& ob hoc libidinofum caprum pro eius morte immo-
landum . Liquet ergo ipfum non parcum fuifle, quia alibi dicit ,
cum bona patria abligurilfe . Secunda ratio eft, quia fi Maeuius
parcus, & auarus fuiffet , auarus non oppofuiffet eum Horatio
improbanti auaritiam . Non enim cohxrct lententia, vt dicat
auarus , Vifo q» damnas auaritiam, quid nam fuades ? vt viuam ,
fcilicec ficut Mxuius .i. ille auarus ? rcfponderct enim Poeta .
Dixi tibi qi nolo vt ita viuas . Tertia eft ex modo loquendi, quia
fi Horatius voluiffci q- auarus interrogaret an viuerc debeat vt
Meuius auarus, an vt Nomentanus prodigus, non pofuiffet,
Quid igitur fuades ? fed vtrum igitur fuades . & prxeipue non
pofuiflct. Aut Nomentanus, fed An vt Nomentanus, vt bene
accipiunt qui Laurentium Vallcnfcm de an ,& vcl intelligunt .
Nec oblUt q» vetfus non patitur , vt dicatur vt an &c. quia Poe-

P R I M V V. 158

ta noluiffet pro verfu inepte loqui. Nam facile alium compo-

fiiiliei.vrrolunile cft ergo quod per Matuiiim etiam luxurio,
fum iiiielligat. bt quando ilicicur , Q^uomodo ergodicic Poe-
ta, 97 liitt pugn.mtia Iccum ^Kdpondebis , quiSd poeta non uuic
quod ra quae auarus adducti , Imt (eciim , id cft inirr fc pugnan-
iia,fcd quod auaritia quam prius auarus approbaiicrai,& pruHu
galitas Maruij & Nomentani quam nnn obqcit , fini pugnantia
frontibus , id cft extremitatibus aduerfiv. fune cnimduo exire
mu uiciofa, inter qua: eft uirtus media. Nam (vt dicti etiam alio
loco) ViriuseU medium vitiorum vtrinque redudfum. Vnde
hic addit Poeta, Cum ego vero te fieri auarum noniubeo te fie-
ri Vappam, & Nebulonem. i. hominem prufufum, perditum, &
leuem . Nam Vappa dicitur vinum quod cfficrbuic, atque 0-
mnem vigorem amirn,& Nebulo eftobfcurus,& leuis, & fine vi
txclaritate, qualis eft prodigus ; qui cum patrimonium fuum
abfumpfic in delicijs eft quafi Vappa, id eft vinu quod efferbuit,
quia in fummam mtferiam redadus vapidus, & mollis efficitur ,
nihilque vigoris amplius retinuilfe videtur . Eft etiam ficut ne-
bula , quia amilTa honeftate , & abiedo pudore cogitur alienas
menias fetari, inter quas cft vc nebula, id eft foedus , & obfcurus
fine pondere, & virtute. Eft inter Tanaim, probat vrbane me-
dium efTe in rebus. Nam Tanais, aut Tanus (virunqueenim Tmm
fcripium reperio) Spado erat, hoc eft cui tefticult erant euulfi,fo
cer autem Vifelli erat herniofus, id eft (vc vulgo dicunc)cupcus,

& ita habebat non folum tefticulos , fed & partem inceftinoruin
fub virga virili . inter ergo facculos cefticulorum plenos & ina-
nes medium eft. Eft modus in rebus ,aiidocitas nota. Illuc,
vnde abij , redeo &c. didum eft in principio huius Sermonis ,
quod nemo fit concentus fua forte , & quod quilibet vellet mu-
tare condi tionem, & ftatum fuum,quod viciofum eft . Poftec au.
tem auarus dicere, quod non (it in ea re vitiofus , quia non vult
mutate propo(ituin fuum , femper enim vult in auaritia perfta-
re . vnde illi qui volunt ftatum fuum mutare, quantum ad auari-
ciam non mutantur, quia ideo volunt ftatum fuum mutare , ve
per nouum ftatum plura lucrentur, permanent ergo in auaritia,

& in cupiditate plura habendi vnde dici folcc : In nobis vicia dc-
crefcunc omnia: fotam Pixeer auaritiam , quz nobis debilitatis
fortior efficitur crefcenscrcfccntibus annis . Licet ergo quis
conflans fuerit in auaritia , aut in alio peccato , non propter-
ca, inquit Poeta, fe probet, id eft probum putet, & laudet, im-
mo potius laudet diuerfa requentes,quia melius eft animum mu
care, quam in malo perdurate . Przcipic etiam poeca,qu6d ne- .
mo inuidia tabefcatjfi res vicini fui meliores uideat, neque fe id*
co pauperem putet, quia ditiorem uidec, quia qui ad hoc tendit,
vt (c nemo fic ditior,nunquam erit concentus quibufeunque re-
bus habitis, fed femper alium ditiorem antefe inueniec, ficut
in curuli certamine qui omnes antefe exiftentes vellet fupera-
re,& (vc dicunt) poftergare, nunquam quietus elfec . Pro quo
fciendum eft, quod cucule certamen diAum eftacuribus , fed
metiicaufa aufertur vnum r, non enim dicitur currule, fed cu-
rule • Infticutum autem uidetur,uc iuuenes periti fine arcis auri* curut*
gandi. Nam prifeis temporibus fummi bellatores non in equis, certamS
fed in curribus bellabant,ut de Heftore, Achille, cctcrisq. forti-
bus uiris in bello Troiano ex Homero, alijsqueauftoribus con
ftac . Fiebat autem curule certamen hoc modo . Erat lacus cam-
pus in quo metx, ucpali , aut ftipites erant circumpofitat, cir-
cum quas qui proxime, & uelociflime cer currum fuum illa:-
fum perduxit , ui^loriamobtinuic. Stabant autem omnes cer-
tare uolentes cum curribus in equis fuis in xquali diftantia , 5e
dacofigno omnes fimul proruebant. Maxima autem gloria
erat proxime metas currum ducere, & eum ad meras non alli-
dere . qui.a qui hoc faciebat maximum fpatium percurrebat . in
circunferentia enim maius fpatium eft , quam circa centrum .

Magnz autem peritis erat euitare metas . unde dicit Poeta no-
fter in prima Ode, Sunt quoscurriculo puluerem olympicum
Collegifteiuuat, metaque feruidisEuitaia rotis &c. Vbi de ua
rijs ludis, & cotum infticutoribus , & de locis ubiinftituci funt ,
mulca ualde egregia ex Commencarijs quilibet difeere potent.

Miht aiuem hic (atis eft oftendere in quo conliftat compara-
tio , quam Poeta nofter hic facit inter auarum , & aurigam in
curuli certamine properantem. Et meo quidem iudicioinhoc
confifttc: quod cum auriga qui primus primum circuitum per-
fecif, redit ad faciendum fecundum , offendit iam in via fua an-
te fe eos, quos habuit poftfe, vnde vult extremum quem pri-
mum antefe inuenit, iterum pr*cedcre,& ficquandiuin cur-
fu circulari eft, ftmper aliquem antefe inuenir quem prsce-
dere conatur. eo modo auarus, quamuis fit ditiffimus, tamen

femper

f ina-nitjIiqutminttrt.i.hibenlciiuliquiJ quoJ 'pf'

’ i,— nn urlit fuiscauis cficablatiuos inlirutncntale^joC

itlo^stl^rarToLcum Pc,phynon.,Ji<a^
exemplari vctulto lic fe Icgilfc, ve m conltrudione pacebu . In-
de ht v^Traro &c. quia igitur.inquic , omn« ance euntes fupera-

Poflumus enim, inquit, repcriic conuiuas , qui ventrem laciant,
?cd auTrum qua mentem fat.acam habeat , non moemmus . vn-
de de culolo roJcrdici.q' citius ventrem quam oculum Utict.
fiedeauaro, quod citius faecum quam mentem expleat. Crilpl

nus i(tepoctaeratgarrulus,& Arecalogusob iddiftus. Are-

talogus autem elt facetus mentitor, qui mcndacia^ulchrc colo-
rat & vero limilia facit, is autem dogmata Stoicorum fcriplit
mniti.,rc,l inral.is .trfibu! . Ne ergo poccinoller garrulus ha-
bc.nur,& nimis prolixi fermoms.vi Crii pinus, dicn lc finem di-
cendi facturum . Nonaucem polfctcrcdi Crifpmi verfus ab-

Itulillc, fed vt ille verbofus haberi . Si ica per tranlitum more ba-
tyncoCnfpinumtaxae. Ordo elt. Dicit auarus, igitur quo-
niam tantopere auaritiam d.imnas , quid ham luades inihi .
(mfus non Itaret li legatur. Quid igitur fuades . lege ergo.
Quidnam igituc fuades) non ne fuades, vt viuam Meuius (vel
NcuiusjVt ah) legunt) aut vt Notnenranus.i. prodigus, Sc luxu-
tiofuslicut Mceuius, dtCaflius Nomentanus? Elt autem_ rc-
prehenloiuin modus oppolicum vitium obqcere. fi cui dicas.
Q_;ia:cJta prjBceps ruis ?rcrpondebic , Vis ergovt limacem fe-
quar ? lUlpondct poeta, Pcrgis.i.non ne perfeucras , compone-
re, id elt comparare, pugnantia-i. repugnantia, fecum, id eli inter
/e, fronc'bus.i.excrcinit itibus, aduerlia ,i. cqncrarijs , qualia funt
quE prius teprobaui,& quE nunc adducis ? Cum.i.quando,cgo
veto te fieri Vappam, idelt ho-minem perditum perprodigalica-
tem.Si Nebulonem, id elt libidmofoni & leuem. (isiidam.id
elt quoiidam difcrimeh, quidam differentia cft inter Tanaim
SpaJonern ,qut nihil habet in faceuhs tciticulorum,& inter fo-
cerum Vifellijqui cumherniofus fitjfacculos illos plenos,& ma
ximos hibet. Modus,id elt meiilura,& moderatio, eft .i.confi-
llit M i cbus,& certi fines.i.limites funt in rebus, vitra quos.&ci-
traquos,reftum,ideft res lulta, & reda nequit , id ellnon valet
confidere .Sed redeo.i.reuertor,illuc.i.ad illud propoficum, vn-
de , id ed a quo , abii, id elt digreffus fiim • Nemo ptobet , id eil
approber lauder, commendet fe, vc,id elt quia , fit auarus , & in
auariti.1 permanens, ac lauder potius fequences diuerfa fupple
orticia, hoc ed m.allem ^ datum fuum cupiat mutare, quam
in auancia permaneatque pro & , nemo fup. tabefeat .i.inuidia
confumatur,^.i. quia capella , id ed capra aliena , gerat, id cll
portet, vfaer, id ed mamillas didentius .i. pleniores & magis di*
itenras. Neque comparet fc maiori curb* pauperiorum , ar-
que fic faciendo laboret fuperare hunc, atque hunc .i. unum*
quenque. Caulam addit.quia locupletior, id ed aliquis dicior
femper obdar, id cd opponitur , properanti , id cli fedin.mii (ic
vnumquenquc fuperare , ut , id ed quemadmodum , cum , id eff
quando ungula.i.pes quorum him;t r cerrs infixus , uc fortius ,
fiecelenu-, currant, npit , id cd r.aptini trahit . currus miffos , id
ed cmillosjcarceribtis , ided locti ubi equi arcentur ne currant
ameq 1.101 lignum datum fit, unde fm Serui um , Carcer in (in-
gtild.i hgmhcjtculfodiam noxiorum , in plurafi equorum reti-
nacula . Cum mquam Ita equi curms raplunt.aui iga.i.direftor
equorum indat, id cll feciinJum Arronis intciieiftum , indan-
ti.im, tu pceDuram facic,cquis fuis, id eil per quos fuos , vincen-
tibus, id f(lali)s qut vicerunt, vel licut pnus didom ed,. auriga in
dir, id elt fcdinanter mfidir , equis fuis vincentibus .i. quimuis
equos 1 'uos vicidefemrl videt, rainen adhuc inlt.ir, & vrget eos,
vtsiriirim'ipnmicuTfusiterumvinr.at,Scbisciirfum fuum per-
fici, ii priiii.ni-im ili'- reme!.;fe hoc tit quod dicir, temnens, id ed

p.r 01 eitiin ins,& facili ccrrupftarcfpeians, illum prEceruum ,

id ed quem lemel pr®teri)c euntem inter extremos , qu.afi dicae
fi vede- omnes riiperare,quos ante fc offendit , nunquam habe-
ret finem . quia quem femei prirenit redeundo circuliritcr ite-
rum ante fcinucnit. Secundum l-hilologi autem leifioncm,
aiirigi indat , id ed inimitiir , vt.inteiierc.-it equis vincendus ,
id Mt ijs qai vincunt fuos,fcilifet equos . Vernm fequentia plus
ar.iden' i.nmmiini lcsHi(-ni,(i nodrs, vt opinor , interpretatio-
ni . viderr.m cum exprimat infuiabiluatcm .nnimi non con-

wnii leiiitlvicide.cum mdeccquis luis vincentibus ,vticeium

vincant. Inde,idcft hac de caura,Gf,ided comparatum fi

lingit, eucnit.vt queamus, id ed poflimus repemc raro i
qui dicat fe vixille beatum , & qui exafto tempore vits*

quam cxpIicuicicmpusviiEfuE, cedat, idcddeccdac c

,1. fatiatus vti , id ed quemadmodum , conuiua fatur ru*!)'?'*''**
dic , & non prius requirit quam faturitaiem,& repletio^^ '
tris,quifacilms impletur, quam animus auan qui inra!Vf''
ed. lam, fatis ed fupple de auantia dirtum,neiuputjj,'^^“*
aliquis putet, aut arbitretur, me compiialle , id ed fucatum
&abduxiffe, ferinia , id ed capfas librorum,Crifpini,jdert ji) **
poeta . garruli, lippi. i.incpti vel lippos oculos habentis non"^]
dam amplius vetbum,fed finem dicendi faciam. ’ ™

a Vi ficMoecenas) Huienon multum abeft illud apud N
. fonem .

Fertilior fcgesctt alienis femper in agris, '•‘'t.

Vicinumque pecus grandius vber habet .

Ec ille Mimus ex iliis Publij ab A.Gellio laudatis, Aliena nobi
nollra plus alijs placent. [lupicer ambas ) Horatius iratus byl
cas ad iracundia: retulit argumentum , Si quidem buccas mflj.
re,faduofi,turgidi,acque iracundi dicuntur . [Quantum habeasi

Es Euripide hocproucrbiii vcnilJc in vulgi fermonem creditur

cuius hic .ipud Senecam cicaciir fcntentia , Vbique tanti qmf!
que,quancu!n habuit fuit. Et hxc luuen. Satyr. iij.

Qiiaiiciim quifque fua nummorum continet arca
I ancum habet, & fidei.

[Fugientia captat) Tanc.i!i fupplici 3 ,de ijs dicendum quibus ad
funt quidem bona, verum his frui negatum ed . A fabula Tan.
lah fumptum,qu 3 omnibus fere nota . [Parentem currere) All
numfub freno currere doces, hoc cll , doces indocilem, Nam
equus ad ciirfus idoneus,afinus ad equeltvem cutfum mutilis.

A Cron hoc loco, cum Horatium, Lucilio,& i uuenaiito-
parjffec,vl[imum hscadijcit verba. Denique nililuue.
nalis, inquit, fcnpfiffecjido nemo ellet melior, quali lu-
uenalis in Satyrafitprfferedus Horatio. Memini olimexDud,
f£pe 3 udiffe,luueualcm Saiyrf maiedatem corrupille nec fcilfe
Sj.yram feribere . Idquc etiam mihi vifum,Sed Aeronis hociu-
diciiim de Satytreis tam eli ingetiiofutji , quam expolitio vocis
Sacyrs . Plerique enim,inquic,batyram a lance, qux plena diuer
fis frugibus in templo Cereris infertur, nomen accepiife dicunt,
Alij quod hoc carmen ica multis ac vanjs rebus referrum lic ,vt
audientes facuret . Alij quod ica Satyra conuicia, ac ctimina ho-
minum libere inuadac,vc faturi homines.i.ebnj . Hxc &pluta
ille . Ego puto ex fenientia huius poecx in arte , potius ex agte
dibus lilidijs appellatam Satyram . Ipfeenjai poeta na au,
Veruni iia rilores,ita commendate dicaces ,

Conueniet Satyros.

Et paullo ance.

Carmine qui Tragico vilem certauitob hircum,

Mox etiam agrelles Satyros nudauic.

Ad qux verba etiam ipfe Acron ica fcribit. Docet, inquit, vnde
nacalitSaiyra.

Loquacem DelalTare valent Fabium.

Ante loquacem diftinftio ed , & fufpenfa fcntentia , cui figu-
rate , nec minus eleganter infertur, loquacem delalfare valent
Fabium . Qux non intelligens fubcihs, ac argutus ille an nota-
tor legendum exiftimat , lalfare vt valeant , prxcedit enim , in-
quit, adeo multa.i.tam mulca quas particuUs,vt,coDiundtiofub
lequi confucun. Imperiofus gramciiacicus,qui poetam nolirum
ad h.ffce nugas adigit.

Nontuushiccapietuenrcr plus.

Qj.iidam hic, quidam hoc, alij hinc legunt, quod mihi maxi-
me probatur. C^od autem in commentario Aeronis legitnr
quia habes centum millia modios , corruptum elt . Legendum
enim modium. '

Decepta cupidine falfo .

Et notjuduni , inquit Acron, cupidinem genere mafculino
procupiditJtcnoue poni.lmmo ego miror qs has nugas m Ho
raciiim uexerit ,apud quem cupido nullo nunquam genere alio
inuenitur,quam mafculmo. id etiam Ode xvj.lib.ij. Caririnom
annot.immus,Cauecondruas, falfo inquit, vt Badius exponi
pofle contendit.

An fi cognatos nullo natura labore .

Siue mterrogaciue per an legatur, fiueenunciaciue per at, 10 '
telligendum tamen fempered. fi retinere velis. f.his tuis mori-
bus, ac auaritix fordibus , nihilo plus efficies, quam qui afellu"’
fub frxnis currere docere velit .

Vuidius quidam (non iongaed fabula)diues.

GlU,

liber PRIMVS.

. . 1.»^ Into fuODltl.ttJ,»! fil ita diucs . In Porph. coramfn-

"pSw Ugtndnm pu.o.aJ.o. .. Itt.adto d,u« .
p"° „/quidam Vnidnim, quidam Vnidium, quidam etiam
vSium fJnbunt. de quibut nihil certi habemus quod affi™a-
rroueamiis. Vortiliima Tyndaridarum . Hoc Actori de Cly-
«mnellta.aut Helena intelligit. Porphyrion de Clytemne-
lira Sed fi hoc Ita eli oportuit Tyndandum genitiuum elle,
Ln' Tyndaridarum . Sed videtur Horatius ab acciifatiuo fa-
niinino eneco r.vAsIA formafie nominatluura fiemininum
Tvndarida , Tyndaridas , ficut ab accufatiuo t« v «(«■mf» foemi.
ninum cratera .Huius rei admonuit nos ollm Domi. E.R. p«-
ceutor nollet. Quid mi igitur fuades ) vt vluam Meuius ! aut lic.
Mira in his propriis variatio. Nam quidam Nemus legunt
alij Menius.vt Porphyrio epllt.xvj. ab imtio.quod placet . S.ity-
ra autem tertia paullo pofl.vttnnque nomen eft, Menius abPen-
tem Neuiumcum carperet , qoanquam quidam eo loco pro .
Neuio leeunt Nouium,quod item placet . Acron autem Inc de
Menio h*c habet , Menius tam parcus fuit , vt mettto lordidus

appellaretur. Eademqoeverbaapud Porphyrionem >^“ntur.

Sed satyr. iij. de Menio longe alia fctiblt Porphyrio . Quod ad

hunc locum attinetjCgo per Menium neutiquam hominem lor-
didum tntelligo . Quorfum enim attinebat Horatio impugnan-
ti, auarum ab auaro opponi ? Hoc fenfu , Horati , quando aua-
ros damnas, vis igitur,vt viuam Menius , qut futt aiiatus . Quid

infulfiuiiimmo quid alienius ii poetas mente? Quare intelligen
dus Mcumt qualis a portx dcCcribitur epilt.xvj.Tcucra ac pi odi*
gus,qu.ilis etiam Numeiitaniis . Nec obliant verba, rcquciuu,
pcrgl^ pugnantia fecum l-rontibus .iduerfii coinponcre.Pugnai»
tia .n hic fune Horati] exempla, auari vt Vuidi| , & prodigi,vc de
Menio ac Nomentano. llluc,vndc abij, redeo, memnon vtaua*
rus . Nemnon' vt auarus legendum, non autem, Nemo vt Iit aua
rus ? vt quidam ex Aeronis, commentario decepti legunt. Quip-
pe Acron omnia fequentia verba ad auarum torquet , cum Ho-
ratius ad huius Satyr* principium refpexcrit, atque adeo ad pri-
ma verba , Qui fit , volens nunc huic Satyr* finem imponere .
EU autem hic fenfus . Qui fit vt nemo fc probet, excepto vno
auaro, ac potius vnufquifque laudet diuerfa fcqueniis, tabe-
fcaique qs aliena capella gerat diUentiusvber, neque quifquam
fc compai et maiori turb* pauperiorum, immo laboret hunc at-
que hunc fuperare ? quafi dicat . Si turbam pauperiorum poft
nos reUftam intueremur , potius quam ditiorum antecedentem
videremus vtique quam longe hanc Illa fuperaret , quietiores
mentefuturi. Bc nifi repetatur illud, Quid fit certe nullus cric
hiefenfus. BadiusHerculehunclocumnonintcllegic.Scd ita
nobis olim expofuit Doft. prscepior noftee . Ett autem totus
locus interrogatiue legendus . Porro expolitio quoque Porphy
tio.& fequens comparatio , nolit* fententi* maxime con-
gruent, vt leftor ipfc iudicabit .

I MBVBAIARVM

collegi.1 , Phar-
macopol*, Men
dici &c. In hac
fecunda Satyra
Horatius primu
oftendit exemplis qiio Dum vi-
tant ftulci vitia in contraria cur-
runt. Cum enim nolint circa
medium in quo virtus confittit,
immorari, fed contenti fint alte-
rum extremum a quo abhorret
effugere , in alterum extremum
tion minus vitiofum dilabiitur.
Deinde oftendit multos magis
ex opinione fua praua,& ex con

RGVMENTVM

A E

1 I.

Hermogenii foetd Itbtralifiimi inftiot (mfoteui meminit,
et Satyra tertia.

M B V B A I A R V M collegi», phar
macopols ,

Mendici, miras, balatrones, hoc ge-
nus omne

McEftum,acfolicitumeft cantoris
morte Tigelli.

Quippe benignus erat . contra , hic ne prodigus effe

in proftituta,quam in nobHi rna
erona finonfalfa opinione du-
ceremur. Contra multo gta-
uius effe peccatum, atque peti-
cillum in matrona, quam in an-
cilla, aut publica meretrice, quo
citca dehortatur nos ab adulte-
rio comitiendo. Qjjodveroad
Lupanaria videtur inuitare,non
ficintelligas quafi laudabile fit,
fedminusvitiofum . Neque ve-
ro ita damnabile reputabatur
fimpiex fornicatio a gentilibus.

cupihitnna effrani peccare qui Dicatur metuens , inopi dare nolit amico ;
cx rerum difcriminc. vnde olien frigus quo , duramque famem depellere postit .
dit non minus voluptatis effe perconteris , aui cur , atque parentis

Praeclaram ingrata ftringat malus ingluuie rem,
Omnia condudis coemens obfonia nummis ;
Sordidus , atque animi quod parui nolit haberi ^

R efpondet. laudatur ab his ; culpatur ab illis .
Fufidius vappas famam timet , ac nebulonis ,

Diues agris , diues pofitis in fcenore nummis .
Quinas hic capiti mercedes exigit: atque
Quanto perditior quifque eft , tanto acrius vrget .
Nomina feratur modo fumpta vefte virili

^ , Sub patribus duris tironum, maxime, quis non,

qui legem diuinam non agnofcc Jupiter , exclamet ; fimulatque audiuit ? * at ipfc

Pr^<,u.ftufumptumfacit.hic,vlxcrederepofsis

tijs poeticis, qu* chriftian* veri Quam fibi non fit amicus ; ita vt pater ille , 1 erenti
tati confon* funt , comproben- fabula quem miferum nato vixifle fugato
tur qu* minus,ab Ethnico dift^ Inducii ; non fe pcius cruciauerit , atque hic .
putentur. Eth*c deargumen- ‘

to huius Satyr*. Ambubaiarum

collegia &c, M.Tigcllius Hermogenes Muficus tam prodigus,
inquit, largitor fuit, q> omnes gul* proceres, ac perdit* libidi-
nis homines quales funt tibicines, hiftriones,parafiti,gnatones ,
mimi & mim*, spulones, balatrones, mendici, vnguentarij, cau-
pones, & omnes qui ad horum pertinent collegia, mcefti a folli-
cici ob eius mortem effefii fint , & non immerito (dicit hoc aut
per ironiam ex affeftu ciufmodi hominum) quia certe eraibeni
gnus.immo erat prodigus largitor, dans quibus non oportuit &
plus quam decuit . Contra hic &c. econirario dabilis elt alius ta
tum prodigentiam effugiens, vt ne prodigus ccnfeatur, nolit da-
te amico inopi quo frigus, aut dira famem pofTii propellere .Vi

de quam fignace notet tenacita-
tem auari. Non dicit noli:
dare cuicunque petenti, fed ne
amico quidem. Nec cuicunque
amico, fed ne inopi quidem.Nc
que dicit, 91 nolit amico inopi
dare equum ,auc vettem honc-
fta, aut alia ad honeftius , & coni
modius viuendum vcilia,red qiF
noliteidare. Qjjopoffit tnope
defendere vitam, & frigus, & fa-
mem non tenuem, fed diram, &
execrabilem propellere . Si per-
conteris aut .i. interroges, huric
.i.alterum horum, videlicet Ti-
gelliu , quare patrimonium fuil
Ita abliguriat,& dilapidet, rndec
5 nolit reputari focdidus,& par
ui animi . Laudabitur atit ab bis
qui talem vitam amant, & conft
miliafaciut. Culpabitur autem
ab illis , qui aut virtutem media
coUu,autin oppofitum vitium
fugiunt . Si vero perconteris Fu
fidium auarum vfurarium , qui
profingulisdenarijs advfuram
prxfticit quinos lucrari vult cu
tn fit ditiffimus agroib, & pecu-
niarum, G jnq, qu*ras ab eo qua
re id fjciat,rndebit,9J timeat re-
putari Vappa aut nebulo .i. ho-
mo jpdigus atq. iners, & fine in
duftria,nihil cofilij, aut penfi ha
bens nihilq. fuperlucrari feiens.
Oftendicauiem poeta quo fieri
poteft,9' quinas mercedes pro
capite, hoc eft forte , fcu princi-
pali pecunia ad vfutam prxftica
exigiCjquia feAatur iuuenes per

tt «v9u-

dicos, qui duros , & rigidos pa-
tres habentes fefe ad militiam conuettunt . vnde fi parentes diu
cius vixerint , ex cafirenfi peculio vfurarius ille folutionem (ibi
comparabat . Nam licet illi qui in paterna poteftate funt , rem
paternam alienare non poffunt, peculium tamen cattrenfe pof-
funt , & quia in ea re maxima fraus eft , & defiruAio iuuenum
incautorum , qusrit audor quis tam patiens elle poffet , vt
non inuocet loucm in vitionem talis facinoris. At ille pro
qu*liu &c. facit hypophoram , id eft obiedionem . poffet
enim aliquis dicere , quod Fufidius ille dignus fic qui mul-
tum lucretur , vel quod neceffe habeat multa lucrari , ex
quo graues fumpeus faciat , immo pro magnitudine lu-
cti.

S E R M

Lm fatit . Vix . inquit. polC» ttedete quantum ipfe Iit iniml-
Li fibi.iia tp Mcncdeuiui in tettia Coiuotdia Tctentij . qm' ^
eo ditiiut Htautoiitimotumcnos.i. fclpfura ctucians , non nia-
iotem abltintntiam fcctclt. neque feiptum gtauius cruciauc-
„t eo q. filium fuum Cilniam pet Jutiiiam fuam coegit in mill
tiam abire , quam ille feipPum cruciat ne prodigus habeatur.

aM. Nuncpauca.ucabuladeclatanda fiin. Auibuba.i fecunduu,

U AcronemSyrorumhnguadicuntarmulierestibicins. Alijla-

tinum putant, & dictum cp am.i.circum, Baias locum aman.fli-
Ctllt!» mum,& voluptatis plenum verrentur.CoJlegium.elUollegaru,
i(jefteoriimquiadidemofficiummififunc,autcirca idcm Itu-
fharmM dium «rfantur.conuenticulum . Pharmacopola grecc.vngucn-
(tpoU tivenditorlatinedicitur. Nam pharmacon fignihcat vnguen.

‘ tum & poU venditorem. nam 7ra\i*eft vendo. Vnde etiam
bibliopoJa, venditor eft librorum. Iniocis auterocalidis nul-
la voluptas line vnguento cft . Mendici,hic funt parafiti,& men-
farum delicatarum feftatores per alTencationcs fuas. Mimi,
funrhiUrioneSj&mimxfaltatriccs gcliu,& faltarione corpo-
ris oratiam captantes. BalarronesjfuntSeruilio Balatroni limi-
lesperditgulaj&voracitatc . vt autem a balatu dicantur, non
patitur veifus. Nam balare primam producit , qux in balatro-
nes hiC corripitur. Tigelli per.ipocopem pro Tigdl.j dicitur .
Nam in alia Satyra vocabitur Tigellius , non Tigellus , de quo
Ji^tEiiu lic dicir Porphyrio; Marcus Tigellius Hermogenes Mulivte
artis Iciencu pndicus Calo Csfari didatori luit familiaris
pohea Cleapatre quia dulciter cantabat, & locabatur vrbsne .
Augulfo quoque ita placuit, vt inter familiares , acdomeliicos
haberetur, hieciile . Scias autem ledor,c,Iiteram poni pro Ca-

O N V M

mete, vult ergo dicere . 3, Trigelliu, fummope,, r„.- ,
rus , aut fordidus reputari . In locutione aiit cll?

3U|.

Polte,

io. Silicee feribatur pete, profertur taoquam perg .

Gaius. Percontari eftfciendi,& experiendi gratia aliquid
{Itr garc, Sivela eunda , id ett mora deducitur, eo quod quos per-
Ptrcutir cunftamur difficilia moram faciant prius quam refpondeanc, &
tunc fcribicur per v,& e,veldiciturd conto, id eft baculojquo nau
ta inquirit profunditatem maris, & tunc per o, linee, fcribitur
percontor. Quinas mercedes capici.i.pro lingulis nummis da-
tis quinque exigit bene enim, & proprie hic pofuit quinas, Nam
diftribut-onem notat . Caput aucemjfeu capitale, vel fors ell ea
pecunia quam advfuram damus. Lucrum autem vocatur fce-
Fnm nus quali Htfoetus pecunia?, vnde etiam fcenum diiSum e(i,eo
g> fi: fcctus terri lucro cedens . fine cultura enim nafci tur . Ce-
tera in conltruiaione patebunt .Ordo igitur eli , Collegia. i. fo-
cietatcs,& conuenticula Ambubaiarum , id eft mulierum tibici*
narum, 3 c faltacricum, ac lafciLarum ; Pharmacopolx , id efi vn-
gucntarij.feu vnguenti venditores , mendici.i.par.sfiti & hifirio-
nes, m'm2 faltatrices , & cantatrices hillrionicam exercentes .
Sunr tamen qui legant mimj.vtmafculinum genus prxpolleat.'
quod fi offendero, non deleam, nec fi mima legatur refellam
quia rara Iib.fides ; dum ex fua quirque fententia alius corrige-
re alius inuertere vccetes lib. audet . Acron autem mimi leoit,

quo modofibilus vitatur balatrones, id cit comedonc.s ,& guls
indulgentes . omne hoc genus lafciuorum, & luxurioforiim ho
minum cllmaltum acibllicitum morce.i.proptermortem Ti-
gelli.i.Tigellj , quippe.quia certe ipfc erat benignus , vtdiceb.it
jpfius amatores & fedatoi es, cum potius dicendus prodigus ef-
fet . Eft auttm amara irrifio Poeti, non carens Satyrico feom-

riorijvt nofcunt grammatici . Contra.i.ccontraT^u’*®
metuens ne dicatur efle prodigus, nolit datcamkfl°
ti aliquid , quo poflit propcllerc.i. procul a fc
diram.i.fxuam , & immanem famem . fi tu percon ' "S'** .«t
roges hunc,videlicec Tigellium prodigum , cur iorrrn^’’’
uolus,&perdicus,«ringac.i. diminuat Paulatim&rr"''^*'
ingluuiijid clt voracitate gula? , ingrata.i.odiofa herS u
ingr3ta,quia vnde beneficium acccpit,nonrefert
taxat viuic , Itringat inquam priclaram rem .i. valde am’ i
clarum patrimonium aui , atque parentis .i. patris i „1 a ^

patri, & pater ipfi filio dercliquit.llringatinquam narim
luum, coemens .1. fimul emens, omnia obronia.i omne™°"''‘“
bariorum . nummis.i.pecunijs , conduftis 4. ad vfuram^^"'^*
pro quibus canquam pro rebus condudis metcedem
debebat . Nam obfonium elt quicquid comedi poteit vlrr
nem ipfum gallice pitance . Si tu ergo perconteris hunc S*'
fpondet, ^ hoc facit, 5. .1. quia nohe haberi.i. reputari fordid,
&paruianimi,ipfeautemhocrefpondcns laudatur abhisT i,’
aliquibus,quilimile faciunt aut quibus hocptodeft atculoari*”
id elt arguitur, &reprobaturab iUis.i-alijs.qui autvmuteml’
diam.i.iibcraiitatem.autvitiurn oppofirum.i.auaritiamcolunr
Bonfinisautcmquinegatablatiuos aftiue fignificanies paflJ:
conltrui diceret forte hoc loco culpatur ab his .i. propter h*c
aut nomine horum, & laudatur ab illis.i.propter illa, aut nomini
illorum fed eius difto parum moueor . Fufidius diues aeris&

diues nummis, politis in foenore.i.advruram.timetfamainiin

II pro Ca- famiam,Vapp2,& Nebulonis, id elt ignaui, & perditi hominis '
, fcripcum & ideo h,c exigit , id elt expollulat capiti , id elt principali fum’

ASCEN.

quis nunc quirat &c.
^ oH ■ • •

. oltcndic ad quod prepofi
tum Tigelli ptodigalita
tcm.& Fufidij auariciam defcri-
pferitjvt.l.ollcndat q? dum vitae
Itulci vitia, in contraria currunt
quod in de Arte Poetica fic di-
cit, In vitium ducit culpi fuga Ii
caret arte. Monet ergo, vtficvi
temuv vnum extrcmij vitiofnm
ne in alterum prarcipitcmur.fed
circa medium moremur. Mal-
chinus tunicis demiflis ambu-
lat, probat idem aliorum exem-
plis. Sf fm nonnullos Mcecena-
t^em, & /Xgrippam tangit . N.im
Ma-cenas vettibus talaribus , &
eiffiem renuiffimis vtebatur.
vnde devellibus prcciofis quos
Catullus uctauit, dicit luucn. Sac.xiij.Pricipiurc volens

Si quis nunc quaerat , quo res hxc pertinet . illuc ,
Dum vitant ftulti vitia : in contraria currunt .
Malchinus tunicis demifsis ambulata;eft qui
inguen ad obfccenum fubdu6iis vfque facetus,
PaftilJos Rufilius olet : Gorgonius hircum .

Nil mediumeft. funt qui nolint tetigiOe.nifi illas ;
piarum fubfuta talos tegat inftita vefte.

Conya , alius nullam , nili olenti in fornice ftantem .
Qpidam notus homo , cum exiret fornice : matSe
Virtute efto . inquit , fententia dia Catonis .

Nam limulae venas inflauit tetra libido ;

Huc iuuenes xquum efl: defeendere : non alienas
1 ermolere vxores. nolim laudarier , inquit
3icmc, minator cunni Cupennius albi.

^ ,-ieltptincipali fu

mi expolit® , quinas mercedes, id elt pro lingulis nummis qum
que,arqucvrgct,id clt compellit, foJuere tanto acrius, id elt
vehementius, quanto quifque elt perditior, id elt minus accura-
te res fuas agens . Seftacur enim.i. inrequicur . & captat vt inli-
bro fuo fcribac, nomina tironum, id elf nouorum militum & hoc
dico velte virili,id eit toga, quam anno xiiij. accipiebant, &
tunc (tipendia facere poteram, fumpta, id elt accepta, fub du-
ns.id elt reueris,& rigidispatnbus. Hoc autem, vt dixi,fecitpro
pter peculium caltrcnfe . Quis fimul ac, id clt immediate pofl-
qiiam audiuit, ^Fufidius talia facit , non exclamet , O maxime
lupiter , quare fupple non percutis fulmine tam auarum,&
iniquum hominem? Deinde poeta ponit obiedionem. quali
quis dicat, At pro fed,6 Horati , ille.rcilicet Fufidius , facit fum-
pcum,idelt expenas, pro qusltu, id elt fecundum magnitudi-
nem quiltus,& lucri, & ita videtur illi non inuidendumli mul-
poeta, HiCjid elt dicis tu quod hic, vi-
delicet Fufidius faciat fumpeum pro qusltu , vt vix poffis crede-
re quam , id elt quantum, non amicus, id elt inimicus lic libi, hoc
elt quantum Genium fuum fraudet , hoc clt alimenta natu-
tx fux debita fubtrahae, ita ,id clt in tantum ell fibi inirtii-
cusjVt ille patre, fcilicct Menedemus, quemfabula, id elt ter-
tia Comadia, Terenti, id elt Tercncij, inducit vixiffei mi-
l«um nato , id eft filio videlicet Clinia, fugato , id ell co-
arto irc in militiam, non cruciauerit fe peius, id elt durii»,
& accumulatius , atque , id eft quam hic , de quo loquor , vi-
delicet Fufidius . > *! 1

pulcherrima veftem Purpuream
tenens quoque Moecenatibi»
aptam. Nec obftat.giMfff*'
nas fummus amicus, & faiiwt
Horati) erat, quia etiam amico-
rum vitia moderate norabar, vn
dedeeodicitPerfius: ^

Omnt yafer yitium ridenti W
cm amico Tan^itet^-
Malchmus autem vocatur, qu'a
malacos mollem fignihcat. lu
Aeronis Comment.tamenfi^q-
ptum repperi Malathinus, & h-
militer in Porph a maltha quO“
malachosjid clt mollis dicitur •
Agrippam autem dicunt vluui
veftibus ad nates vfque

vnde hic facetus dicitur. NaW

f . , facetus is proprie dicitur q

lacit aliquid vrbanc. aut dicitcumgeftu noninuenulio.

i5o

libek. phimvs.

• „«em Tolet dc talibus tunicis, q- nihil fit eii facetius, quia fem
* ritaiit iiiunJoJominus earum ledet. Domilhs«dcltdcor-
miilts * Subdudis.i.fufuin vcl rurlom dudis . PaUillos : 4 pa
ji.ninutiuiicm didos artirin.u FcUus l>ompcius,vt ht pa-
" ex alijua admixtionem fuuui. /\li) tamen volunt paltillos
S ncvnnucmum lignificare. Quidam notushomo &c. Ii hanc
fentcnciam Catonis quamPobu diuinam dicit, mcclligas fic
ouali line vitio, aut peccato liceat accedere meretrices, prolti- .
J ja^filfointelligis/cd id protendit Cato, &etiam poeta, quod

minus malum cHct ad profticutas accedere, quam alterius toru
violare. QuodveroCaio hoc fenfit, patet quia frequentanti
Lupanamdixit,nondcbere cum illic habitare, Etpoctainte-

xtuWit hocfaciendum cUc quando leira libido vrget . per hoc
«nim quod dicie tetram libidinem ad hoc inftigarejlignificat
nonhoncftumeffcfaaumred tolerabile uitium. unde Icxcmi-
lisnon approbat, fed tolerat in ciuitaiibus bonis Ptolhbula.
Non tamen inhonedoloco debent conftitui, unde hic dicitur
eit delccndcrc,quafi ad locum abicdum . Nam & fornices funt fpc
cus illi, qui funt fub arcubus murorum ciuitatis,auc theatri , aut
fub arcubus triumphalibus , in quibus proftitut® refidebanr , &
inde fornicari diftum eft . Permolere, fubagitate.Satyrica pecu-
lantiadidumelt. Nam rem uencrcam fignificac, in qua alter
alteri fopcrponitur,uc mola mol* cum rotatur . Ludarier , pro
laudari . per paragogen Comicam . Mirator, laudator & fefta-
tor .fic Lucanus, Miratorquc Catonis.i.imitator . Cupennius,
de quo Porphyrio ficdicit C. Cupennius Libo Cumanus Au-
sulti familiaritate clarus, corporis fui diligentifiimus , fedator
matronarum concubitus. Albi cunni miratorem uideturmihi
non pro candido dixiffe,cum utique poffint, & uulgares mulie-
res etiam meretrices candida clle, fed ad uefiem albam qua ma-
trons maxime utuntur, relatum clt. hxc ille . Mafteu. magis
aufte.i.cumulatelignificat . quo uerbo in facrificijs au^iis,& ac-
cumulatis utebantur, & a.lcos quorum uirtutem augeri uolc
bantetiam dicere confueuerunc. Repertum cft etiam madlus.
Nam olim integrum erat, nunc prrter uocandi cafum nullum
offenderis. Ordo cll; Si quis qu®rai nunc quo. i.ad quod pro-

pofi[um,hJte res quam de Tigellio, &Fufidio dixit pertinet , di-
cam iup.qi pertinet illuc .i.ad lilud propoliium , qi)6d dum (Iul-
ei vicaui , idcli efltigerecon.mtur, vitia qux funem alrcro ex-
cremo , currunt, id e(l prxcipices ruunt in contraria, qux funt
in reliquo extremo . Malcliinus,id eli quidam mullis , dt delica-
tus , vc , Mcecenas,ambul.it.i.ociofus incedit, cunicu demifiis.i.
deorfum ad talos vfquemifiis tll alius (vt Agrmpa (ccundiim
quofdam) qui exifiens facetus , vel volens videri facetus aiiibu.
lac tunicis fubdudis.i.furfum dudis vfquead obfcamuminguc,
id elivlquead podicem. Rufillus vir ille delicatus , olet paUil-
Jos,idell (emper odorem habet paltillorum, idclt bonotumo-
dorum . & Gorgonius , homo fcedus , & incultus , olet hircum,
id elt fcetorem hircinum maxime fub alis habet. vnje nil eff
medium, ideU nulli feruant medium , in quo tamen virtus mo-
ralis conlifiic . Sunt nonnulli, qui nolint tecigiffe, id elt polluif-
fe,& naturali ter cognonilTc nifiillas, quarum talos , id elt imas
partes crurum inltita , id elt matronalis veltis oblonga , & reli-
qua indumenta cooperiens, tegat inquam talos veltc fubfuca .i.
cui inftitx elt veltis fubfuca, qua teguntur tali . DeinlHta , vt vi-
dimus apud Boniinem,fic in de Arte Amandi Ouidius , Ede
procul viit* tenues infigne pudoris , Quenque tegis medios in
ftita longa pedes, hoc elt nili matronas quxliolis albis veeban-
tur . Contra. i.econtrario, alius noli t tetigifle nili liantem, id eft
proftantem , in fornice.i.Lupanari, olenti, id elt foetenti . Cui-
dam homo notus, id elt nobilis, & iuuenis tamen, cum exiret lor
nice,id cft prollibulo, & Catonem vellet fugere . fcntencia dia ,
ideftdiuinaCatonis,inquir,inade,idcll 6 magis aufte virtute,
efto.i. permittatur tibi hoc facere. Namfimul aCjideftllanm
poltquam tetra.i.obfcoeoa, libido .i. appetitus veneretis . mfia-
uic . 1 . incicauic venas ad luxuriam Kquum,id eftpermilfum elt,
vos 6 iiiuenes defeendere buc.i.ad Lupanaria , &. non ell zquum
permolere.i.fubagicarc alienas vxores . Cupennius. i.C; Cupen
mus Libo .mirator.i.laudator,& fedacor. cunni.i- membri mu
liebrts,a!bi .i.albaltola tedti,hoc eft matronalis, inquit, ego no
Iim me laudacier.i. laudari fic.i-ficut laudatus eft luuenis.qui
non ad matronas, fed ad meretrices accellic.

ASCENSIVS.

A Vdire eftoper^pretiu,
in hoc textu auSor
tria facit. Teimo de-
hortatur ab adulterio, Stmatro
narum cocubicu ,oltendens eos
qui matronas {edtancur,raro li-
bidinem fuam explere, aut uo-
luptatcmconfequi propter cii-
Itodiam matronarum, & fi quan
do intentum obtinuerint, in ma
Ximo .periculo clfe,& faepe mul-
tos dolores pati. Nam alius
eorum cogitur fc prscipirare de
te£to,auc per feneltram alius
flagellis csditur quafi ufque ad
mortem , alius Tpoliacur ab illis
quiadhocinuigilancalius coa-
Aus eft corpus fuum , & maxi-
me uirilia redimere ab auaro
marito, alius ftupracut quod ui-
tium turpitudinis, &innoniin3-
bile dicitur, aut urina confpergi
tur . alius celUculos , & caudam
uitilem amittit. Secundo often
dit amores in libertinas elfe ui-
tiofosjfit fiepedamnofos. & hoc
exeplo salullij hiftoriographi,
qui cum libertinas perdite ama-
ret, & patrimonium fic confum-
pfiirct, nec uererctur earii amo-
res fateri, ex fenatu expulfus cft,

& infamis habitus : Tertio exe-
plo Marfasi probat meretricios

amores elTecaufam fami bon* , . ^ r ■

ac rei familiaris perdend^,unde concludit non facis elTe perfona
certa m peccato fugete.fcd oportere ipfum peccatum in quacun
que periona deuitare . Illud au t ; Quid iniercft in matrona &c.
Acron im Stoicofe difciplinam effedi^lum docet, qui dnc om-

nia vitia clTe paria . Cotra quos
cftrn fequeus fere Satyra. vn-
de oportebit dicere poetam mo
re poetico diuerfas opiniones
recic.ire,aucren(um eiusfuilTe,
q; non refert in qua perfona qs
peccaccumfine peccato elfe no
poftic , quauis grauius fic in vna
perfona, q inalia . Primadida
rum partium eft in principio.
Secunda ibi, Tutior ac quanto.
Tertia ibi, Vt quondam Nar-
fius. Primorum duorum ver-
fuum duplex eft fenfus.Prior vt
fi,, O vos qui no vultis mtxchos
procedere refle. i. habere bonu
proccirum,£t profperitacem, o-
pcripretium clt.i. dignum ope-
ra, hoc eft vtile, & iucundum eft
tdnqusm res habens infe pre-
tium, & mercedem laboris, audi
re qualiter in omni parte labo-
rent. Et fic videtur intelligere
Acron, & ita legi debet, ficutec
ipfe legit in accufatiuo m^chos.
vel in eodem fenfu poieft Jegi
moechis in J9tiuo,vtfic,vos qui
non vultis votum, & infiicutum
procedere morchis refte oper^-
precium eft audire. Alius fen-
fus eft, O vos qui non vultis pro
cedere ad fcorta veftra refte ,
id eft direftavia. Si publica, fei
finuofoflexu,& fecreco itine-
re operzpretium eft vos audi-
re inquanco periculo, & quam
modica uoluptate tales fint. & tunc moechis erit datiuus 'lo-
calis, vt fit, C^ii non vultis procedere moechis, id elt ad moe-
chas , & concubinas, feu fcorta veftra , refte &c. Dura pe-
ricla , per fyncopam pro pericula . Nummos , pro corpore .

vcl

Audire eft operaeprecium , procedere refte
QuimcEchis non vultis : vt omni parte laborent :
Vtq. illis multo corrupta dolore voluptas ,

Atque hxc rara , cadat dura inter f$pe pericla .

Hic fe praecipitem tefto dedit : ille flagellis
Ad mortem caefus ; fugiens hic decidit acrem
Predonum in turbam ; dedit hic pro corpore numos :
Hunc perminxerunt calones . quin etiam illud
Accidit ‘y vt quidam teftcis , caudamq falacem
Demeteret ferro . iure omnes ; Galba negabat .
Tutior at quanto merx eft in clafTe fecunda?
Libertinyum dico : baluftiusin quas
Non minus infanit ; quam qui mcechatur.athicfi,
Qua res , qua ratio fuaderet : quaq. modefte
Munificum elfe licet, vellet bonus , atque benignus
Effe ; daret quantum fatis eflet : nec fibi damno,
Dedecoriq. foret : verum hoc fe ampleftitur vno j
Hoc amat, & laudat : matronam nullam ego tango .
Vtquondam Marfseus amator Originis, ille
Qui patrium mimas donat ; fundumq. , laremq. : _
Nil fuerit mi , inquit, cum vxoribus vnquam alienis .
Verum eft cum mimis : eft cum meretricibus . vnde
Fama malum grauius , § res , trahit . an tibi abunde
Perfonam fatis eft , non illud , quicquid vbique
Officit , euitare ? bonam deperdere famam ,

Rem patris oblimare , malu eft vbicunque . ^d inter-
Eft in matrona , ancilla , pecces ue togata ?

H O R-

to.rrtnr.aM , vd ac c,,(trc.uc . & hoc ulnmo

**' 1 n,Mirrctjrtotumpropirte,corpuipro mcmbrovinli.

.hcUa r.,l,c!jo po.io, jKi uolun, g. mcmbrura ,1

cUc iurcfacton. ,,n gua cc
X elt in cblTc , fecunda , Clauis

tr.uTi inifeltumiuspron.

terellec. primo congregationem plurium na-

SiJrSiTq^Li^n^uam pro una naue etiam apud VirgU- ificerdum^ac-

Sum nomen accepilTe . Alij autem a Jigno , quod Grsct

calon uoeani . unde & cala pro fufte ligne quem milites in-
leJdum porcant.accipitur a Lucilio, cum dicat, Frange calam mt
fer u; cjieas.i. frange baculum tuum.& fac ignem ut caleas . In
» Ae iLic dicuntur Calones , q baculos poli dominos fuos portant .
^ tcunJoaccipicur claffis pro portiuncula alicuius mulntudi-
nis in uarios ordines pro diuetfis mentis, & officijs dilhnaae,un

de 3 pudCL’in'il.prEcipiunturdifcipulidcbere in clalhs diltri-

bui .ubi ergo uulgo dicitis , bgo fum in ludo noftro de primo ,
aut de fecundo loco,doftius diceretis, Ego fum fe prima , aut fe-
cunda claffe.Lluius autem ollendit quinque fuifle militum clal-

fes in exercitu Romanorum. & inde reor clallica dida tubarum
cla»orcs,quibus milites, ut in clalTes fuas eant, & adhoftium tur
mas agmmatim proced.tnt,exhortacur . Totus autem muliebris
fexcus in tres claffcs diftribui potell fecundum quod tres funt lia
tus hominum. Nam omnis homo, autliber genitus eli.& in
nullam feruitutem redadus . & fic dicitur ingenuus,& liber , aut
in feruitiice natus , .lUc in feruitute tedadus , nunc in manu mif-
fuseli,& libertate donacus,&fic libertinus eft. Aut adhuc in fer
uirute cenetur, & tunc feruus dicitur . Sic & inmulienbusma-
tronringenui.St libere runt,& primam claffem faciunt, liber-
Metr»* tini fecundam ancilis tertiam . Dicitur aiit matrona (ut Atil.
ga Gtl.vuk) quBi/t mater fiat in vxorem ducitur , quamuis nondu
mater Iit. Et qui poetam inillo verfu.Eftin matrona , ancilia
pecces ue rogata, volunt de his tribus clalVibus loqui, dicunt to-
gatam prolibc-cinacapi. Alij autem alium ordinem accenden-
te» accipiendam putant pro deprehenfa in adulterio, & propter-
ca infami. ficut in i). Sat. luuen. patet vbi damnat® propter
adulterium ottenduntur accipere togam more meretricum . vn-
de bonus ordo elfec,vc dicatur nihil interefle quantum adfamx ,
& rerum perditionem, an quis peccet in matrona-i. libera & con
iugata.an in ancilla .f. foluta , fcd non proftitutaj an vero in to-
TeTMtd gaca.i. infami, & prollituca . Cum tn grauius fit peccatum in ma-
“ ironicorruptione ^ in ancill®,& in ancili®,^ in meretricis c6
cubitu ordo ell,0 vos qui non vultis mctchos.i. adulteros, pro-
cederc.i.habere proceirum,& profperiiatem,rcde .i. ad libitum
eorum, vel fic,0 vos qui non vultis conatum procedere.i.pro-
fperari , mcecbis.i.adul ceris, vcl,vc dixi, fic ,0 vos qui non vul-
tis procedere.i. proficifei rede.i. reda via mcechis.i.ad moechas,
vt datiuus]ocalis,oprra:pretiumcft audire &c. Aut fm Aero-
nem fic,Oper®preiium eft vos mcecos, qui non vultis procede-
re rcde.i.reda via ad Proftibulum , fed occulte ad matronas ,
audire, vt i.quemadmodum,laborant.r,mcEchi,&c.Inter has co-
Itrudioncs ne te incertum faciam, meo indicio prima pr®fcrcn-
da ert,& CIUS fenfus ett, O vos qui odiHis moechos, & non vultis
cos profperari.audite aduerfitates quas p.atiuncur . Ideo autem
alloquitur eos,qm adulterium non amantjquia adulteri nonii-
berter aiidiimt fua incommoda ,& fecundum hanc ledionem
dicendum elt motclios inaccufatiuo. Ad quod dicendum mul-
tum nos inuirat hi duo verfus fitmpii fune ex Ennio, apud que
accufatiiius priconltruitur illi verbo procedere, cum dicit , Au-
dire cUoperipretium procederi rcde,Qui rem Romanam vul-
tis &c. Legamus ergo fic.O vos qui non vultis michos .i, adul-
teros, procedere rede.i. h3lcrcrediimprocellutT),& profperi-
tatem,operiprccium eit .i. iucundum & res digna labore , audi-
te vti.i qualiter, moechi fiip.laborent, id eil in periculo , & labo-
re fint ex omni parte, que pro &,vt.i.qu.ili ter, voluptas quam ha
bene in peccato adulteri, cadat. i. accidat, contingat illis, corrii-
pca.i.diminuta , multo labore , id ell propter multos labores , &
cadatillis rara ,& fepe mcerdura pericla. i-pcricuia . vnde hic,
idellvnus eorum, dcdirfo pra-cipirem fcdo , id c» prscipitauit
fe de tedo, marito. faducnfantefubito ille, id elf alius ,csrus
ell.id cH perculTus efi flagelli- vf^ue-ad mortem exclufiue , ficuc
de SiUilho narratur. Hic.id (R alius fugiens,dccidit in acrem ,
idcl>vrh<Tnentfm,S< immitem turbam pr*donum,qui nodti
VI .s publicas per qu.ts lUe fugere pucauit,obfident . hic, id elt
alius, dedit nummos pro corpore neRupretur,vcl pro mem-

bro virili ne caftretur . Calones, id efl miniftei tnT
xeruntlumc, ideft alium, id elt vrmaf^dauerunt^^u’^'^'"!*
domicien polluerunt qiiineciamilludaccidit vt’*''q
tus.f dcme:eret,id eR abfeinderet , ficut meflbtes
dunr,fcrro,i J cft cultro ferreo, teRcs, id eR teRiculo/^ *

. id eR virgam : falacem libidinofam.hoc eR membrum
mncsfup. dicebant fadum fup.iure.i.iuRe&fmiur
ba, id eR Seruius Galba iurifconfultus ,negabatfuB^'l

' dum eire,quiacumipreclfctadulter,&matronatumfft"^^'

nolcbatadulcerost.amacritcr puniri. Atprofcd quan
qtiafi dicat multo tutior cR , merx, id efl res famihatisT 'r
da claflc , id eft in fecundo ordine mulierum . Hic no”
pulchre vfus eRaudor vocabulis vtriquc fignificato huil*
nis claffis conuenientibus . Nam mcrx.cis, eR res quam*
tores per clalTes traducunt venalem . vnde benedixit Met u'’*
clalle fecunda , & allegorice loquitur de re illa , quam
in ftacu libertinarum . Vnde fe exponit audordicens EgoT'^*
in clafle libercinari!m,id cR mulierum libettin® conditionis 'a
eR qu® neque ingenu® funi , neque ancilla , fed tnedio mod’ r
hibenc,qun ancili® fuerunt, fcd libertin® fad* funt.vnde^*
tiiis libertin®, quam liber® dicuntur, in quas, id eR circa quasi '
bertinas : SaluH.r.Crifpus nobiliffimus HiRoriographui ; non
minus, id cR ita inranit,ac,id eR ficuc, qui ma;chatur,ideibdulte
rium committit. At, pro fcd.fi hic videlicet Salufl. vellet fffeo
ga libertinas amicas fuas: bonus, i.commodius,arquebenipnut

id eR beneficus ; eatenus fup. qua, id t ft quatenus ; rcs.i.pattimo
nium eius ‘U3derct,& qua.i.quarenus ,hocefl inquancum raiio
fuaderetjid eR permitterer, que pro &,qo3,ideR quatenus, vel in
quantum , Jicer.i.liciciim eR vnicuique elTe munifico.i, mutioris
largitori ; ipfe daret fupple tantum, quantum eft fatis, nec pro
& non foret, id cft non effet fibi,damno,id eR ad damnum, quo,
pro &, dedecori, id eft ad dedecus, & infamiam . votum pro fcd
ipfe SaluR.fup ampleflitur, id cft palpat fe , hoc eft placet libi,
hoc vno, & amat, & l.tudat hoc vno fe, gj poteft dicere; Matro.
nam null.im ego tango . nullam pro non, & vllam,ego non un-
go, id eR polluo feu corrumpo .ullam matronam , id cft coniu-
gem legitimam alicuius liberi hominis ; vc,id eft quemadmodii,
Marfsus ille f.notiffimus amator , Oiiginis,ideft Mim®,&me
recricisficdiftr , qui donat .i. donauic , patrium fundum, id elt
omnem rem immobilem, quam a patre fuo fucceffigne heredi-
taria fufcepic . cuiufmodi funt afua,& vine® , qjpro &, patrium
larem, id eR domum paternam, inquit, id eR dicit, nil , id elt nul-
la res venerea , vel nullum commercium naturale, fuerit ini,id
eft mihi vnquam cum alienis vxoribus . Nota, a geniciuomis,fit
mi indatiuo,quo Vjrgil. & Horat. fati.s crebro vtuntur.misau
tem in vfu non eft . A genitiuo autem mei , fic daciuus mihi.
Item vxor dicitur quafi vnxor , quia limen per quod nouj nu-
pta domum mariti mtrauic folebat contra maleficum lupino
adipeiungi. Sed ad ordinem reuertamur. Verum cum numi',
& cum meretricibus, h®c verba polTnn c elTe Marfsi jftd potius
videtur efle Poec®rerpondentis Marfso in hoc fibi applauden-
ti, quod rem noahabuerit cum alienis vxoribus . vnde conltru.i
mus fic,vt dicat Foeta , uerum pro fed, 6 Marfiu, res fuit tihi cii

mimis , id eft circulatricibus, cantatricibus, falratricibus,& cum

meretricibus . unde, id eft ex quarum comcrcio, fama, id eft no-
men trahitjid eft attrahit fibi, grauius malum , id cft damnum,
& i3fturam,qiiam res ,id eRquam fit damnum rei fjmilian.s fe-
cundum Aeronem, vel quam res, id eft quam res familiaris fupp-
trahat, hoc cft plus de fama, quam de rebus perdi lur in metetri-
cioconcubitu, qui licet vili pretio comparetur, itibonrftui i’-
men eft , & contemptibilem facit . An 6 Marfru lihi
abunde euitare perfonain,id eft certaiji conditionem miiliernm,
vt folas matronas , & vxores alienas , & non euiiarc illud qued
officit , id eft nocet vbi que , & hoc fecundum Aeronem, uellic»
Et non euitare ubique, id eft in quacunque perfona , quodefr-
citjid e(l quod contra honeftatem , & profperirarem ren m tu’*
rum facit, & fic intelliga tur, patet ex fequentibiis ■ vnde Ibb |-
tur. Deperdere bonam famam, & obi imarc.i .abradere, & d"”
nuere rem parris, id eft patrimonium , eft malum vbicunqiieR
eft in quacunque perfona fup. fiat. QuidintereR, idfftq”? ’
ferenria eft, an tu pecces in matrona, id eft in libera, &
ta, an in ancilla ,ue pro tic), in togata, id eft in infami, & pef
tuta ? Hic not.i quod Ob duo fignificar . propter & cor'i J
feci hoc ob amorem tui, id eft propter amorem in te. &i*'
citur offici»m,illud cxercitium,& opu.s ob qunR , id
quodquid faSumeftj&ficinbonainpsartem accipitur-. ^
cio autem cft contrafaciojhoc cft contra utilitatcai

ASCiS,

ARiUftf

Mi2*

LIBER pRIMVS.

iCl

«Afam id cS • '''

Zno , & mult J aU J . unJt l'‘C qmcquij olhcil , id cft nocet .
Itcmnotj quoJ quia Hocjtlns noluit uti llylo pcdclln, fit fami

I ■ u,|imfarailiarir«rinonc«tiinur,l>ieolluJuiifacctt ucr-

fo, non multum a ptori difctepantci . uctfut «nim ilicuntur.tia

poUcertoi pedet .i fine unius linex uertimur ad principium aU
tcrius hncx,ipreaiitcni :ntcrdum lic fecit uerlum,qu6d una
parv dictionis maxime compuiicxlie in tine unius uerlba,& alia
[nprincipio alterius . Iicuchocloco incereft diuiduur, ^alibi
lureiurando.

V llliui in Faufta &c.) Hic Villiusin Faufta Syllse genar, hoc mifervno ^
auftot exemplo ViUij o- Nomine deceptus , panas dedit vfqiie , fuperq. ,
ftendit quam peticulofum tit_ pucniscxfus , ferrotj. petitus,

rrStrmonlcatfqu^d Sclufasfore.cLlLongarenusfortlntus.

quantum ad exigentiam naiurx Huic fi muconis verbis mala tanta viuentis

/■ L.i.. animus :quiduis tibi? nuncjuid ego i te

Magno prognatum depofeo confule cumum |
Velatumq. Itola , mea cum conferbuit ira ?
Quidrerponderet? magno patre nata puella eft .

At quanto meliora monet , pugnantiaq. iftis

nacurteprouemt. Natu- Dlues opis natura fus.tu fi modo rede

n folum petit defeaum Difpenfare velis ; ac non fugienda petenQiS
:i , & luperfluum euacua- immifcere . tuo vitio , rerum ne labores ,

Nil referre putas ? quare , ne peeniteat te j
Deline matronas feiSarier ; vnde laboris
Plus haurire mali eft : quam ex re decerpere fruftus .
Nec magis huic inter niueos ,viridesq. lapillos.

Sit licet haecChsrintetuuteneru eft femur^aut crus
Reiftius; atque etiam melius perfaepe togatae.

>cccac'i , plusquc periculi fit in Adde huc , quod mercem fine fucis geftat :
pfis.qua in tncrctricibus.Qjod Q^cnl venale habet, oftendit ; nec, fi quid honelti elt ,

l^tTo^s^rruSmcZ^in; ladat, habetq. palam : quxtit quo turpia ccxlct .

■ucatx,& exornats func,8d par-
:ej quis pulchras habent oltcn-

:ant , & quas deformes . occultant , cum meretrices omnia nu-
ja hibeant,& nihil ccplent; Ceterum meminerimus , quod
poecanon intendit pos ad meretricum amplexus inuitarcjfcd
cos qui continentes tiucre nolunt, monet, vc potius prottitu-
cas quxrant,quafn matronas . Bxemplum autem V illij ab Aero-
ne inculcate, & confufe recitatur, vnde tres uidentur Com-
mencarij fencentias recitare, quarum primam tenet Porphyrio ,
quidicit; Villius pro Annio dicitur . Annius autemMiloma-
ritus fuit FauttxCprnelijSylije fili», qui a familia Longareni
redicnsacoenaante xdes fuas, ne adulterum deprehenderet,
pu^isexfus ,eft & ferro petitus , quem ait nulla alia re in hanc
iniunam ac contumeliam tccidilfe , quam quod magnx nobili-
tatis vxorem habere affefkaueric. H*cillc. In quo cum A-
cronc concordat . Notum autem eft poetas, liceniiofe inter-
dum nomen vnius pro alterius oominevfurpare,vtapud Virg.

Pollucis habenis, pro Caftoris . Reuocato fanguine Teucri, pro
Darxlani . Et manibus Progne peflus fignacj cruentis, pro Phi-
lumcla,fed Satyrteis , quibus fub proprio nomine vetitum elt
vitia reuerarc, licitum eft nomina commutare , vnde hic Villius
ponitur vhi deberet poni Annius, quod feruato eodem metro
ficti potell,& tunc gener proprie caperetur, quia Annius rcue-
ta gener Syl!» fuit . Secunda fententia Aeronis elt , Longare-
nus fuit maritus Fauftx , & Villius adulter, qui cum maritum ab
fentem putaret, ad Faultam accedens deprehenfus,& caefus elt .

Tertiam ponic Landinui, cuius verba funt . Ego potius credo
Villium & Longarenum duos fuifle adulteros , & riualei , & fic
VilUum a riuali c»fum. Nam quod ait Syll» gener , loquitur ex
defidetio Villij , non quod cITct gener ,redq> eflocuperet. Sic
Virg.ij./Rneid.de Chorcbo,qui nondum gener fuit-, (ed affcfta-
bac 'elie.Qyi gener auxilium Priamo, Phrygibusque ferebat .

Harum expolitionum, autem primam, aut vltimam accipere
polTumus . Gener cti mancus fili» noftr» . Muto, membrum vi-
rile hic fignificat, ficut in obfeoeno carmine Virgilij , Mutinum .

Barbari autem putant arietem Ggnificare,auiveruccem. Nt-
ucos lapillos .i. vniones,viridesque,vc fmaragdos . Sic licet hoc
Cherinte , apoftrophe elt .i. conuctfio fermonis ad abPcniem .

Dicunt Commentatij Cherintum ptoftitutum fuifle pulcherri-
mum . Ego vero, (i noui ingenium Pocte, potius dicam luuenem
delicatumfuiflc,quibrachia, & crura fua ofteniabai tanquam
pulchra , cum exilia habet , & ita Saiyrico faie Cherinthum po-
tui* Aii-xm *iii* lAtidct. Geteta oacabu

quaniuiii ju c*«gviina«A*
nihil referat nobilis an ignobi-
lisfuericmulicr.quodauccm no
bilem feSamur etiam deforme,
& vulgarem fspe candidiorem
pro explenda catnali voluptate
refugimus , id inquit , ex noftrq
vitio, non ex rerum vitio feu exi
gentia natur» proucnit. Natu-
ra enim folum petit defeftun
fuppicri , & luperfluum euacua
n . Ad quam rem accidentia re-
fpeatua nihil faciunt , qualia
funcefle filiam confulis habere
affines , cognatosque nobiles .
Demdc pulchre admonet, ut de-
linamus matronas leiStari,cum
Lepenumero minus pulchre fint
quam proltuucjr,& lemper plus
peccati , plusquc periculi fit in

in conflruendo. Ordo igitur
elt: Villius.i.Annius Milo ge-
ner Syllx.r.Cornclij xSyil» , &
qui toties Faultam filiam eius
ftibagitauit, ut maritus cius ui-
deripoffit: Villius inquam de-
ceptus.i.illurus inFaulta Syllc
filia, hoc uno.i.hocfolo nomi-
ne, qi eflee filia Syll», dedit .i.
luit prenas : ufquc.i. quantum
fatis elt, que pro & : fuper.i.ul-
tra : & fupra quam fatis eft, exi-
ftens csfus pugnis , & petitus. i.
inuafus: ferro.i.armis ferreis:
exiltens inquam exclufus: fore
.i.a ianua propria, fi proVillio
Annium ponis , aut ab ianua a-
micxadulturSjfi proipfo Villio
ponatur cum, id eft quando:
Longarenus -fi adulter: foret *
id elt eflet intus , & fecerat fer-
uosfuosobferuate porcam, ne
maritus accederet , & fi vellet
violenter intrare, iufierat vc cum
csderenc , ficut etiam fecerunt »

Si animus, id eft ratio, diceret
Villio fcu Annio : videnti , id eft
confideranci tanta mala , qu»
paCfus eft propter matrimoniu
nobilis mulieris ihsc.f.fequen-
tia , verbis Mutonis. i.merabri virilis, quod etiam Mutinum di-
citur , id eft tanquam ipfum membrum ad ipfum loquatur , 8c
dreae! O Villi, vel 6 Anni, quid vis tibi? Numquideum mea
ira , id elt prurigo vcncrea , vel excitatio libidinis , deferbuit , id
eft multum caluit , ego depofeo a te cunnum , id eft membrum

muliebre, prognatum magno confule .i. filiam confulis, & ve-
latum .i. abfeonditum , Itola .i. velle candida matronarum ? In
his verbis videtur tertia fententia approbari, vt Villius , & Lon-
garenus ambo adulteri, & riuales dicantur, quia fi roartios effee
Fault» ,non eam peteret quoties ad Venerem excitaretur, Tcd
eam haberet. Si ergo membrum virile hoc interrogaret Vil-
lium,quid refponderec? oftendit Poeta quod refpondc^t.
Puella .f. Faufta, elt nata, id elt progenita magno patre .f. a Cor-
nelio Sylla confulativito. At pro fcd, quanto meliora, & pu-
gnantia, id elt contraria, iftis, id eft turpibus concupifcencijs, na-
tura diucsfu» opis, id eltfaculcatii monet, id eft coho«atuc.
quafi dicat multo meliora monet natura, qu» non nobilem,
fed qualemcunque puellam defiderat nili ratione gubernetur.

Tu quicunque csjfi modo, id elt dummodo velis dirpenfarejre-

fte.id eft cum ratione, & non immifeere , id elt confundere , fu-
gienda .i. mala,qu» fugi debent , petendis, id elt bonis , qu» pe-
tenda funt, putas nil referre, id eft nihil intereffe , an tu labores ,
id eft ad vitium traharis , aut pecces , quo , id eft proprio vmo ,
quod ex mala concupifeentia animum nafcitur, ne pro an, la-
bores fupple vitio rerum , id eft ex exigentia natur» aut ex di-
fpofitionc rerum? quafi dicat tu*dcbcs fcire magnam efle diffe-
rentiam incer vitia qu» ex propria malitia , & pctulamu animi
comittis,& inter ea,qu» ex imbecillitate natm», aut difficultate
rerum perpetras . C^uare ne peeniteat te,definc fedaricr.i. fcfta-
ri matronas .i. vxores alienas, vnde.i. e quarum commercio, eft.i.
datur, &contingit,haurire .t. accipere, plus mali, id cftnociui,&
perniciali laboris (non enim omnis labor malus eft) quam eft
iuurire fruftusjid eft fruitionis, & voIuptaiis,ex re .i. ex ipfo fa-
fto adultcrij . Nec femur eft magis tenerum huic S. nobili ma-
tron» . nec crus eft rufticus huic.l. nobili matron», inter niueos
lapillos, hoc eft inter margaritas,fcuvniones, que pro &, virides
lapillos.i. fmaragdos , aut fimiles , id eft propterea quod lapilli,
preciofis exornetur matrona , non ideo habet pulchriora mem-
bra, licet 6 Cherinte puer de corpore tuo fupctbiens, tuum fup-
ple cras,iut femur fit hoc,id eft tale, hoc eft tenerum, & redum ,

pulchra , cum exilia habet , & ita Saiyrico faie Cherinthum po- ple cras,iut femur fit hoc, id eft tale, hoc eft tenerum, & re<
uus defricat quam eius fpeciem ceuecalatidet. Ceierapawbont &iftud per parenthcfim interponitur. Deinde continuat prin-

Horat. X eipalem

,i».Umcoi.atuaion.m.Ji«os. Atque «lam.i, infuptr au,

Jri femur eogJtJe.l.metetticii publlcj!.& ‘“1'“'“. '/* P" PJ
«Ide liue.melius.i. pulchrius St decentius . Adde d. adifce . huc
t ad Ione diiretenuamnietctcicis a maccona, quod metectix
iiip. acUac.i.poitai,mecccm . 1 . carnem luam venalem . aperte . 1 .

nuJe° linefucis.i. line adultetinit coloribus , Sthneexotnauc^

nedolofa.&oUendicllludquodhabet venale, ^eque pro St

non.Sl r. quid . 1 . ahquid.honelll.l. pu chn in ea ell, ipfa non ra-
aar & habet palam, Sr quairic fup. mcdiuth , quo cilcc . 1 . occul-
tet tutpia . hac ett publica peccatrix non oltencai folutnmodo

pulchra membra fua,& occultat turpia, fcj omnia
da gerit . M.urona aut (i quid pulchri lubct , id
fe lactat.h qmd aut turpis id occultat . Qijibus ommh ‘"'le

liud vult dicere Poeta, non allicimur ad amand »•
nas propter pulchritudinem earum , qma meretrice ?
riores runt,& Ii m.nrona: pulchtiores videntur hoc H ^

pulchra membra fuaoUcntanc,& turpia occultant &

C. l.,. ne>.a«l/-r1misc «i V et n I ri I a^ n A « <1- - * ^ tllnsr..

Etita magis peccamus ex opinione noltra, quam ex
ferentia , quocirca exemplo vulgati monet ne capiam
itirpicicndumelTccorpusmacrona;. Vnde fcquuuf

ASeiN. t> Egibus his mos eft &c.)

ivr

, Continuando materiam

prshbatam monet auftor, nc
pulchritudinefacieijvel alterius
tnembris patentis in matrona
capti ncgligamus cetera eius
mebra deformia infpiccre, mo-
netque nos vt imitecnur reges.i.
diuites, qui ne pulchritudine ca
pitis , aut ceruicis , aut clunium
equific capiantur, vtnegligant
inlpiccre crura , an illa reCfa, &
vfanalincj&in incelfu molliter
reponantur , fimilicet , & pedes
an vnguUs nimis teneras, aut
aliud vitium habeant : folent
eos primum coopertos ;quah
ad genua vfquc mfpicerc cutren
tcs. Vndeteftius Acton legit
opcrtos.i.reftos & coopertos,
quam Landinus apertos .i. nu-
dos, vc manifeite patebit intelli-
gcnti filum & feriem textus.
Nam ad hoc refpicit, g» matro-
na bonas paries corporis fui o«
Hentar, quapropter qui ceteras
tales clTe put-mc, decipiuncur,&
amore jnardefcunc. Quodliqs
petat ctia ceteras partes intue-
ri , multa inueniet obQacula :

qus m textu enumerantur , qui
busfacisliquetiluitoselTe, qui
matrona rcdfantur,eo q> mul-
to labore rem minus ualcntem indagant, & pulchriorem , & ac-
quilicu facillimam , uc candidam meretriculam , contemnunt .
Ad hoc dicunt perditi amatores adducentes carmen uulgatuni,
cuius fcntentia cft, rp ficuc ucnator nobilis nollet comeife lepo-
rem rec!bus,aut fine labore captum, fed Iblummodo eum quem
ipfe fuis bboribus, & cum maxima difficultate acquifiueric & ce
perit uenando , ita deliciofus amator nollet amicam facilem ac-
quili tu , vtpote merecriculam/ed matronam , qu® quanto diffi-

ciliorclt ad acquirendum.tanto magis amatur acquifita. Et rc-
ucra talis elt hodie quoque inordinata eorum exiUimatio, qui
nihil bonum put3nr,quam quod care emitur , & cum labore ac-
quiritur. Contrahuiufmodi amatores dicit Poeta,® tali car-
mine non polfuncpellerccuras & follicitudmes ex animo, quas
patiuntur . Qjiia (vt ditit Ouid.) Res eli folliciti plena timoris
amor . bignatc amem & diferie dicit in peftore amantis cirear-
ftus & curas . Nam atftus dicitur ab iHuando .i. ardendo & cu-
t3 dicitur, eo quod cor vrat.vnde Cupido Veneris filius amorum

Deus nammasinalteramanuportatjquibusamantium pedo.
raincenditjhincdeDidoneincenfa amore ipfius Aene* dici-
turin principio mj. Aeneid.At reginj graui landudum faucia
cura Vulnusalitve-m,&cjcocarp.tungu,. Nuncad vocabu-
la . Lynccis.i, acutiffimis, quales habuit Lynceus, de quo Acron
m«<;lofum,de quoin naturalibus
fermo e(t . Ouos,o br.achia, exclamationes funt perdici amato-
ris pulchritudinem & decentiam rn.nim n, k..,-u.

Regibus hic mos eft ; vbi equos mercantur , apertos
lnrpiciunt,ne,(ifacies(vt faepe) decora
MolJi fiilta pede eft : emptorem inducat hiantem ,
Quod pulchras clunes, breueqd^caput, ardua ceruix.
Hoc illi rede ; ne corporis optima Lynceis
Contemplere oculis : Hy pfea cscior , illa ,

Quse mala funt, fpedles . 6 crus , 6 brachia : verum
Depygis, nafura ,breui latere , ac pede longo eft .
Matron$, prxter faciem , nil cernere pofsis,

Cetera , ni Catia eft , derailTa vefte tegentis .

Si inierdida petes , vallo circundata , (nam te
Hoclacitinfanum)mult£ tibi tum oificient res;
Cuftodes, ledica , ciniflones , parafit®.

Ad talos ftola demiffa , & circundata palla
Plurima ; qua; inuideant pureapparere tibi rem .
Altera nilobftat : Cois tibi pene videre eft ,

Vt nudam : ne crure malo ,ne Iit pede turpi .*

Metiri pofsis oculo latus . an tibi mauis
inhdias fieri, preciumque auellier,ante,

Quam mercem oftendi \ leporem venator , vt alta
In niue feiftatur : pofitum iic tangere nolit :

Cantat j & apponit :meus eft amor huic fimilis ; nam
Tranfuolacin medio pofita; & fugientia captat.
Hifcineverliculisfperastibi polle dolores.

Atque $ftus, curasque graues epeclora pelli?

»3 perduu, ^more luu.nis . O faciem puTchram:^
debrunt aut certe oftentandas

membrum deforme, & ,3
«mucigeni habei,„„j/”;-
«nem lllms Sacyix. uH p
dlm timendum elledipt.1,,'
‘^0'n>dultet.„,ncpyja5,a„,;
ui.de virgavmli potius
de clunibus uideiur iutclLi^

dum. Breuilatere,quod&ui

iiofum eft, & ad prolem peticu*
lofum.lmerdiaa.i.ceieras p„

tcs, quas non vult uideri. Acron

autem intellig, taliter ut patuit

Dicimus autem. Interdico tibi
hac re, non hanc rem, vt docet
Valla. C

etera patebunt in ex.
ponendo feriatim. Vnde otdo
eft. Hic.i.huiufmodiritios.i,
confueeudo , eft regibus.i.diuiti
bus , ubl.i.quando mercantur.i.
emunt equos, inipiciuniTupple
equos opertos.i.tcftos quali uf

qiie ad genua, ne pro ut non, ut
fi facies, i.fi^ura corporis, deco-
ra.i.fpeciob, fulta .i. fultentati,
molli.i.fragili, pedc.i. ungula ut
fi'pc fup.contigiCjinducat.i. de-
ceptorie illidat, emptorem hian
tem.i. cupidum, & prxcupidita*
ce negligentem ad occulti uitij
inquificionem,q<.i, quia ,ueleo
qp clunes .i. nates funt pulchrz,
& caput equi eft breue,qd' Vir-

gilius argutum uocacin Geoigi
cis,& q) ceruix. i.fuperior pars colli, eft ardua.i.erefta . llli.f, re-
ges & diuites fup. faciunt rede.i.decenter , hoc.i prude nier^o-
operiunt equos, dum cos emere volunt . Nec pro non & tu non
contemplere.i.coi^cmpleris.i.inrpiciasjlynccis.i.acutiflimiso-
culis,opcima.i. optimas partes corporis matrona;, & fpeaes.i.in
fpicias , illa fup, membra quae mala funt exiftens cxcior Hypfca
.i.quam fit Hypfea mulier certi flima . Sunt qui legant contem-
plans oculis quae ledio mala non eflet, fi modo antiqua fit. 0-
crus fup. pulchrum, 6 brachia fup. pulchra, exclamationes funt
amantis, CUI rcfpondec Poeta . V erum pro fed,quanqu3ni fupp.
crus & brachia decentia funt, ipfa matrona eft depygis.i.deprcf*
fis clunibus, eft nafuta.i. inepto & inflato nafo ,cH breiiilaicff»
eft longo pede, vndenil.i.non vllam partem, tu non poffisccf'’*

re vllam partem matronar.i.in matrona, priter f.nciem eiu», ma-

tron® inquam regcntis.i.abfcondenus, cetera.i.ceteras panf*

corporis fui, vefte demiffa , id eft deorfum ad pedes vfqucmiw *
ni.i.fi non, vel nifi , ipfa eft C.itia.i.Cati® finijlis,qui cum pul-
chra haberet crura , veftcs ad genua vfque fuccinxit . Si •"'Utem
peces.i.volens contingere aut infpiccre, iiuerdida .i. partes qU'-
bus interdicit cibi , & qu.is non vult a te videri , circundara.i ^*
pta.vallo.i.circunuallaca & conftipata multo comitatu.
hoc.f.qj difficulter poslis eam infpiccre, & g» vetans eai^ *
rcjfacic teinfanum.i.magis amantem, qoia' Nitimiir m vetin-m

! pulchiituJmem & decemiam cr.nVm negata . Illud autem dicliur P« '

narum admiraiins licut in Pnn.i/k , t brachiorum macro- fim. Etnota quod circundata vallo poteft ellc nominati

rHiriic /-v a • exclamat Chs- ' fus fecundiim Aeronis conftrufiionem , qui vult Iic ronftnH ^

matrona intelligatur elfe circundara vallo, vt fit . Si

.sinief

difta, ipfa matrona eft circundata vallo. Sed meo
fotmius conftruiturinaccufatiuofic. Si petes-i.voles
re & afpicere,interdifta.i.mcmbra matron® veiit-t
data vallo.i.circunuallata, multitudine vefiium &
»i.tunc,mult* tcs officient. «.nocebunt, fcilicec cuflo{lc*>q

LIBER PRIMVS.

\6i

ftfrtt eamcuftoditeleAic*in qua matronasnobiliflim* porta-
biiu“r .eiailloocs, i Jeitcinucran, qui capillos cnfpos faciunt
caUmiUris «ti ciacrc calefadts.pafaUtr .1. gclliculatrices & adu-
vciurisimplfiuli praciadiuues fequuntur , & ttoU
i vcdis^lba matronali», demitia, id cli deorfummiini ad talos»
iielWrque ad pedcs,& plurima palla.i.longillima vellis, qua ce-
cerx vettes paliian(ur.t.ceguntur»circund.-ita i. circunieda , quia
facile exuitur • Et nota quod plurima poced clTe epitheton , feu
adiediuumhuius nominis palla, & erit idem quod longilTima»
^cucinGeorg.Cum fenux plurima (iluis Induet, plurima, id
clflongiirimanuxihoc ell amygdalus fecundum Seruium,vel
capietur abfoluce .i. fublljntiue in neutro genere & plurali nu-
mero, (icat capit Acron,vt (it Stola demilia ad talos & palla
circundaca,& plurinva.i.piurimxaliz res,qua! inuideanc.i. no-
ceant, & per modum inuidentium impediant , rem .i. difpofitio-
oem & formam corporis matronalis, apparere .i. manifeilari ti-
bi , pure. i. (impliciter, (ine quouis velamine, altera .i. proditura,
flil .1. nullo modo, vel nulla re obdat .i. facit tibi obdaculum, ne
perfe£le videatur. Nam ed .i. permictitur,concingit , datur tibi
videreeam. Cois fup.vedibus tenuidlmis & translucentibus,
pene .i. quali vc nudam, ne ipfa fit malo .i. turpi & didocto cru-
re, & ne di turpi pede,& polTis metiri.i.menfurare, oculo .i. vifu
latus ip(ius,an bteue dt,an fatis longum . An.i. vtrum, mauis .i.

magis vis, & praeoptas infidiat fieri tibi dm.itrona mondrance
fc qualis noned,& pretium.i.merccdem concubitus, auellicr .1.
auelli & abdraUi a te , antequam mercedem oUeiidi.i. antequam
merx.i. caro. & corpus macroneodcndaturcibi^ quia per mu.
nerafolct Heri aditus ad matronas, vnde pretium (oluunt .intc-
quam mercem afpiciant dulci mercatores . Ocinde inducit Pue
ta pro refponfione quofdam verdculos , quibus propuHcurp ftiii
defenderevidenturdulEiamacores . Venator vcfcdecur lepo-
rem in alia niue , nolit cangereipfam leporem poHium .i. ante-
politum , (ic .i. iine labore fuo hoc , inquit Poeta , cantat dtiltus
amator & apponit , id edadiungic, vel venacorcancat hoc,&
apponit leporem, quem venatione fua cepit, focijs comeden-
dum, meus amored (imilis huic, hoc ed venatori, quia ipfe
tranfuoUc, id ed contempta derelinquit, poHca in medio, id
ed parata , & qux in medio omnium fune , ve meretrices , quas
quilibet poceft faciliter habere, & captat, id ed perfcquicur , fu-
gientia, id ed ea qux didrcilia funt ad capiendum, cuiufmodi fune
nobiles matronx. Ad hxc poeta cum indignatione interro-
gat , hifeine , pro nunquid his , nunquid tu .f. 6 perdice amator,
fperas dolores. i. cruciatus confeientix, & xdus.i- incendia amo-
ris,& curas .i. follicitudinem & exudionem cordis, polTc pcllj.i.
expelli e pedore tuojhis.i.huiufmodi verficulis ? q.d. minime id
facies, vnde addic fequencia .

N On ne cupidinibus &c.)
Sicut pcxdidutn ed • no
omnia qux aPoecaido
prxcipiiuur,Chridianx veritati
confona fune. Vt enim in Epido
Ia ad Albium fatetur, dicens .
Ms pm^uem & nitidum bene
curata cuce vifes. Cum ridere
voles Epicuri dc grege porcum
Epicureus fuit no Chriltianos .
Epicurei aatem (ummum bonu
in voluptate diffinierunc. Vo-
luptatem aurem line animi tran
quillicate & corporis indolecia
eoudate negabant. Quapro-
pter ne folicitudioe & labore
delicatorum ciborum crucie-
mur, monuit Epicurus , vc iuxea
nacufx moderationem paucis
& ijs communibus, &in medio
politis contenti e(iemus,vnde 6c
ipfum magna fobrietatevixifle
ex Epidolis Senecx conttare po
tcd. Similiter in libidme corpo
ris cuacuandaprxeipit non puU
clierflmas,auc nobililTimas ma-
tronas cITe petendas, fed ne ten-
tigine & inBamatione torquea-
mus, cum eis, quas primas oden
derimus nobis confcncienccs ef
fe coeundum. Vnde audior vc

Non ne cupidinibus ftatuet natura modum quem ?
Quid latura , fibi quid fit dolitur.i negatum ,

Qusrere plus prodefti& inane abfeindere foldo?
Num ,tibi cum fauces vritfitis.- aurea quaeris
Pocula ? num efuriens faftidis omnia praeter
Pauone,rhombumq. ? tumet tibi cum inguina -nu , fi
Ancilla,auc verna ell pr^fto puer , impetus in quem
Continuo fiat ; malis tentigine rumpi 'i
Non ego : nanque parabile amo Venerem, facilemq; .
Illam poft paullo , fed pluris , fi exierit vir .

Gallis hanc Philodemus ait ; fibi , quae neque magno
Stet pretio : neque candetur , cum eft iulfa , venire .
Candida, redaq. fit, munda hadenus, vt neque longa ,
Nec magis albavelit , quam det natura , videri.

Haec vbi fuppofuit dextro corpus mihileuum;

Ilia , & Aegeria eft ; do nomen quodhbec illi .

Nec vereor ne , dum futuo , vir rure recurrat :
lanua frangatur : latret canis : vndique magno
Pulfa domus ftrepitu refonet : vel pallida ledo
Deliliat mulier ; miferam fe confeia clamet :
Cruribus h$c metuat ; doti deprenfa ; egomet mi .
Difcinda tunica fugiendum eft, ac pede nudo;

Ne nummi pereant , aut pyga , aut denique fama .
Deprendi miferum eft : Fabio vel iudice vincam •

venerea . Illam poft paullo, pul-
chram imitationem verborum
adulterarum facit Poeta. Nam
ne in colloquio deprehendatur,
paucis verbis vtmitur,8cferehis
qux Poeta ponit. Cum.n.adul
ter interrogat qn veniam? re-
fpondecjpaullo poft, fed pluris,
hoc eft maiori precio,^ folica
fum cibi feruice, vel q pollicitus
es mihi. Alio autem tempore
idem quqrcnti dicic,(i exierit vir
.i.inantus meus . Acronautin-
telligiCjVC ordo (ic. Philodemus
ait , ego relinquo fupple paullo
poft.i.poftquam paullulu expe-
daui illam, qux dicic fupple fed
pluris &c. verum meliorem pu-
to conftrudtionem ^daturi fu-
mus. Galli magnx Matrisdeo-
rum, hoceft Cybelis facerdoces
lapideo cultro cefticulos fuos
cuuifetunt.vnde cum coire non
poflint, facile poflenc expeSare
difficilem & morofam muliere ,
non autilliqui impatietes fune
libidinis , & ita poteft intelligi
de Gallis facerdocibus a Gallo
fluuio (icdidiSjvelde Gallis.i.
Calliarum populis, qui cum (inc

Uliiut

TtrM

adulterium profccibac , nefan-
diorem multo concubitum mafculorum videlicet, admittendum
innuit . In qua re a Chriftiano audiendus non eft. Sed qui legiti
mi matrimonij contra libidinem remedium non habent, debent
prxuenire,vc libidinis impetum non fentianc , fed carn^ fuam
robrietace,abftinencia, vigilijs, ieiunijs, laboribus, veftium vili-
tate, mulierum vitatione, ceterisque rcmcdijs doraent & fre-
nent. Senfuspoctx patebit in conftruendo . Soldo, per detra-
Aionem , hoc eft per fincopam diftum eft . Nam folido debuit
dici. Solidum autem eft plenum & denfum, nullos potos, aut va-
cuitates habens , (icut marmor . Nam foio Ofeorum lingua co-
tum fignificat . Eft ergo folidum , quod omnes patres foas ha-
bet plenas & denfas. Et in pcopolito per allegoriam folidum vo
cat,quod ab officio non vacat, fed ncccflario requiritur, vnde pa-
nis folidus eft cibus quia eo carere non bene poHumus , & nusq
vacat, Phafianus autem inanis eft cibus , eo 95 fine eo bene viue-
re pofTumus. Sic fecundum poaam muliebre commercium foli
dum eftjfcd matronarum inane . Verna , dicitur domi noftrx ex
ancilla noftra natus, vel nata , St volunt i Vere deduci,eo qj tunc
magnus Hat Vernarum prouentus . Inde fit vernaculus a , um ,
ad Vernas pertinens , vt vernacula lingua. 1. domeftica & vulga-
iis,reu materna, qux vetnx vtuncur . Tentigo dicitur cicillacio

pulchrarum mulierum amaro-
res maximi &eas mulca pecunia
fibi comparent, cenfuit Philodemus huiufmodi mulierem diffi-
cilem & preciofam effe Gallis relinquendam . Ilia, & Aegeria . i.
nobili(rima&pulcherrima,(icutIlia& Aegeria. N.im Ilia fuit
filia Numitoris Albanorum regis, quem cum frater eius Aemu
lius cxpulilfetj&Laufum filium interemilTcc , Iliam Vefialcm .i.
monialcm fecit, ne quid de fanguine Numitoris fupcrelTet . Ve-
runiamen (vt Romani iaAabant) Ilia a Marte opprefTa, Re-
mum & Romulumfracrcs gemellos c6ccpit,quos Numitor oc-
cidi iufTitjSt matrem poft partum viuam in terram fodi iuxea
Tybcrim . Vnde fingitur Tyberi nupfifTe . Miniftri aut qui pue-
ros occidendos portauerunr, vifa lupa territi aufugerunt . Cre-
debatur aurem lupa a Marce adhocmifTajnam in tutela Martis
eft, vnde & vberibus fuis eos nucriuit, donec a Fauftulo quo'dam
paftore inuenci , Accix coniugi educandi traduntur , vbi inter
paftores feconcra latrones exercuccunc in armis, & tandem re
cognita auum maternum Numitorem in regnum fuum refticue
runt , (ibi autem Romanam ciuitatem conftruxerunt , qux om-
nia apud Liuium in principio totius operius latius patent.Quia
ergo Ilia, feu Rhea, Numitoris regis filia fuit , conllainobilcm
fui(le,& quia Marti compI.icuit,pulchrara . iEgeria autem Nym AegeWtf.
phafuic pulcherrima, Numx Pompili) fecundi Romanorum re-
Horat. X ij gis

O N

ttlieiotiis.a Jocuir, prjjtcpia acctpir-

fc popula dtccoac.vi maions duitoriucis ciiem.a

iJcrf'ur V(raqucefSonobiUs&for.nofafuK,qualemfinxic

r„'X;pudla».ff/cu™,uaI>o«ar™habu...Lub^^^^^

S Sacyikc;tioc ttt faiis peiulaiircr Pocia rtm narrat ■ Vndt
maltr^ tr Itrtnr rtncain, ordo ell. Nonne plus prode» 4“""'
S lirurati modum .quem na.ura Itaiu.r cup.din,-
alcm modum.i. menruram « mo-

.i.incjuirtrc
butyvei inrl'
deracioncni , natura

bu.,,el urelrus «re . ;S;„.b„s ,1. cumdrra-

dcracionctn , natura . ‘c

«bus & concupifcentijs carnis, &

sare , mane .1. lopeifluutn , foldo .1. a fohdo , hoc cft ncccilario
% perutili ? Num,id ctinunquid , cum .1. quando fius vrii .i.e*-
ficcat tibi fauces, id ell extremitate gutturis , quairis aurea pocu-
la.i.vafa aurea priufquam relis potarcJq.d.non.Num.i.nuiiquid,
ira & ploMma.i.plurim* aliar res , qo* inuideant .1. noceant , &
permotu cforiens.i.multuro famens,faltidis-i- cum faltu & fuper
bi j contemnis omnia, fup. obfonit vel cibaria, praitcr pauonetn
aueni illam pakhram & preciofamjnon tamen tencrain,& pra:-
ler Khombum.t. pifccm illum, qui tunc temporis in ptctio ma-
eno apud Romanos fuit ? & cum inguina .i. vinlia, tument .i.in
flantur &elcuantur tibi,num,id ell nunquid,li ancilia, aut
puerverna.i.feruus domefticus , in quem impetus libidinis nae
.i.poiiit lien continuo , cfi priilo .i. paratus,& in promptu, ma
lis tu-i. magis vclis. rumpi .i. dilfolui & cruciari , tentigine , id ell
llimuiauoiic libidinis, quam lup.impetum facere m eum, vel
in eam? Non ego .1. ego, inquit Pocc 3 ,non mallem rumpi libi-
dine, q cum verna. i. puero, aut puella vem habete, in quo fe por-
cum bpiciircum potius, qcallumbonorum morum prscepto-
remJcmonltrat Poeta, vndefurda aure nobis hic tranfeundus
cft , aut vt fcopulus vitandus. Sed Romanis.cum geutiles clTenc,
prz.epu,apud quos tunc adultcrij vitium maximum reputa-
batur, malculorum autem & merecricum concubitus vitium
quidem ludicabam, fed tamen tolfrabile . Nanque pro quia,
ego, inquit Poeta, amo Venerem , id ell mulierem cum qua rem
Veneream exerceam, parabilem.i. paratam, & pacuo pretio com-
parandam , qus pro & , facilem .1. que cito facit quod peto ;
Philodemus cuifdemfeSe & opinionis fcdlator ait, ego fup.
relinquo !liam,qux fup. quando ir.terrog.icur ab amatore quan
do venire debebit, aut quando parata erit , dicit , poli .i. poltea ,
paullo.i.modico tempore , fed pluris.i. pro maiore pretio, q ille
Toluic djre,&al!0 tempore dicit gi venire debebit, aut qj para-
ta erityli vir.i.maritus exierit, hanc ergo.i.huiufmodi. prctiofam
& dithcilem matronam relinquo, inqmt Philodemus, Gallis
.i.vcl laccrdotibus Cybe!es,qui cum caltraii Cnt,bcne expedare
polfunc, vel Gallis , id ell populis Gallis curiofis mulierum
amatoribus , qui magno pretio mulieres difficiles appetunt. Si-
bi l'uD.d.indam dicit, qus neque (lec,id tll ptolte, vel conllct ma-
gno pretio,nequecundletur,id cft moram faciat cum eft iuflave
nire. Candida rettaque Iit ,hsc& omnia fequentia funt potius
verba Pue(5,qu.im Philodemi,pi-opter vitimum verfum, in quo
de Fabio mentio fit : querq lunfpcritum garrulum fuilfe in pri-
ma Satyr.i d:xii , hic autem adulterum efle fignincat . Sed ordi-
nem prolequjmur. Ea fup. quam ego amabo, inquir Poeta, (it
candida.i fotmola & rcAa.i.pulchra, & munda.i.bene curata , &
polita cute, hactenus. i.ad hoc vrquc,& non vitra, ut neque, id ell
non,'jclit uiden magis longa, ncc magis alba, quam natura dat ,
id elt qu£ contenta lit pulchritudine & forma naturali, ita quod
fioii fucet (e adulterino colere ucformolior uideatur,nequc co-
thurnos altiores capiat vt longior, quam natur-idat credatur,
vbi.i.podqiiam, ui‘l quando hxc.i-houifmodi puella quacunque
fir, luppaluit mihi dextro .i. dextra parte lacenci , corpus fuum
Jxuum .i. in ]j:ui,hoc elUinillra paitc iacens , ipfacll.i. putatur
mibi elfe. Iha.i. mater Remi & Romuli, & /tgeria i. nympha il-
la vxor .Numi l*ompiiij,do illi nomrn quodlibet.i.quodcunqiie
placet, nec vcreor.i.non formido, ne vir.i, maritus, recurrat .i. ce-
leriter redeat , rure.j, cx agro fuo, interca dum futuo .t. in aftu
vciiereo rum,& ianua frangatur a viro ,& canis latret, & do-
mus reloiiet pulfivndiquc magno llrcpitu eorum, quos mari-
tus fecum addiixir ,& mulier pallid.i exclamans fup.vajjdeli-
liJt i. lieorfum (aliat a ledo, & ipfa confcia adultcrij commi lli
clamet fc mi(tTam,& hxc f. mulier, deprenfa. i. deprehenfa
quod inverfi; (late non pctcll,metuat.id tll timorem lufcipiat!

ciuvibu',td eil pio cninhus AhsjUc rump.iniura marito , 8i do-
ti,» 1 ( It iicperdat dote. Sunt qui legant Cruribus, h*c metuat
doc.,dcp:chcnh,egomrtm-,&tuncdeprenra.id eftapprchenU
proprie aliquid

in ipiofado. Relcunus autem pott fadum, ipfa ergo metuat

cruribus & doti, inquit Poeta, & egomet metuam Tud •
hi , quia fugiendum eft mihi tunica difcinaa,id ell nLa ‘
da, ac pede nudo, ne nummi mei pereant, aut ne pygj ,j
gaviriiis pereat, aut denique ne lamapcrcac.i,infa^|j
Bgo vincam , id ell probabo & conuincam oppofitumdi
^ mifcrum ell deprendi.i. deprehendi in adulterio vel
Fabio, illo iutifperito aliquando deprchcnfo , mdice i ju]'*'”*
te & approbante . Deprcndi leges propter verfum , lion T
hendi. Quidam legunt Miferum ell, & tunc fubincell,o/^''

vt milcrum ell dcprcndi,alij non ponunt cit , fej fubVa'-^
effie . vt fir, Ego vincam dcprendi eilc mifcrum &c. Ahiv, II 1^'
da vna diatone.

lEgatinllita) Inftita matronalis vidcturcflevellisad m
dios demifla pedes vtinj.de Arte ama. tellatuc Ouid h'*

vetfib. Ellepcoculvittzcenuesjinfrgnepudoris.

Quajquc tegis medios inllita longa pedes . Et paullopoft

Subfuta auferendi eftcafus,&cu vcfteconuenit,nocuininiiitj

^ Ypfea cscior ) Satis apparet Horai. ad Hypfcam mulierem 1
i^quapiam nocar excitatis ai[un(re,de qua,puerbium eil Hv^
fca cxLior,m cum qui fupra modum cxcutiens minime iudicji '

S I quis volet Aeronis Porphyrionisq. ingenium qUtealte

rum ab altero diltct,dirpiccrc3& fi multis alijs locis, quemjj
modum fxpe admonuimus, potiflimum tamen ab huius Sa-
tyrx principio hen licebit qui vtriufque commentarium iegeth
(^am pauca, dij boni,q vere omnia Porphyrion . Rutfus ^am*
bigue , quam confufe omnia Acron diOerit .

Clinas hic capiti mercedes exigic.

Mercedes pro vfutas dixifle poetam Porphyrion ait. Addic
Accon centelima fignifican . Elt autem vfura centefima, quando
de centum duodecim foluuncur, hoc ell finguli lingulis menli. I
bus. Sicdifta quod centefimo mvnfexquet fortem . Quinque I
igitur cencefimx in lingulo menfes quinque exigunr, quz vlii. |
ra ingens eft , cum noftra xtas xgre tantum in xij menfeis cro.
gec . Badins de (ingulis nummis ait auarum quinque lucrari vel-
le, quod ego non incelligo , neque ipfum inceilexilfe quid di«.
tf[,puco.Q_ucmadniodum etiam quod paullo poli poeia,inquit.
Nomina ledacur Tyronum, ad caltrenfe peculium inepte ic-
tulit ,cum poeta prxcipitemfceneratoris auariciam notet, rc
fatetur Porphyrion , quod iuuenibus , qui adhuc in patria erant
poiellate, audebat nummos cum vfura quina centeftna crede-
re non abfque periculo exigendi, cum certus non elTecde foluen
do . Sed auantix tanta vis erat , vt hoc tentare auderet . Et jpli
iuuenes, amote capti alicuius puellx, qua potiri abfque pecunia
non poterant nihil penfi habebant , quid de pecunia paterna a-
geretur. Cuius elegans exemplum eft Antipho ille Terentia-
nus in Phormione cum fuaPhanio, multaque (imilia apudCo-
micos . Illud autem, (imulae, quod fequenii verfu a Peda po-
nitur pro llatim vt exponendum eft, non per immediate, vt
idem efterc Badius, quam !atine,iudicent alij .

Ac ille pro quxftu fianptum facit hic ? ) Antipophota eft au-
dore Porphyrione . Seu & illud hic, quo rcfponiio bc, etiam ptr
interrogationem legendum cum quadam quali admiratione.
Badius hunc locum rede explicuit . Quarum fubluta talos te-
git inftiiavcftc.Matronx (inquit Acron) Stola veuntur demifla
vfque ad imos pedes , cuius imam partem ambit inflica fubfuia.
Hsc eadem verba Porphyrion , vnde Acron haud dubie fubie-
git. De llola muliebri vefte nemini dubium , de inllita autem
hic locus non paruam facit difficultati m . Si enim dixiffet foe-
ta (quod carmen tamen non patitur) Quarum fubfuca talos te-
git ftola inllita, vt clfct fenfus , Quarum talos ftola tegit lubfu-
ca inftita, mdius incelligerccur . Acron adijcit,fubfutam ve/lem
pr.ttcxtam dixit. Perotusin fuo cornu hoc allegar de ftola, per-
inde atque planum effet Infticam e/fe Holam . Ego autem puto,
vt plane dicam quod fcntiOjHypallagtm elfe . & mftitam diftam
pro llola,& vellem intelligcdum, quem admodum & Ouid.lib. J'
de Arte aman. vfurpauit , veLnftitam, vel limbum, vt iHud Virg-
Dace claffibusaiiftros . Vftum cui nollra hic fcnteinia no™
placet, habet noHii annotatoris longe elegantiorein, quam ip»*
non intclligo , nec illum intellcxiffe puto. .

Oblidam notus homo,cum exiret f^ornicemafle Virtute ello»
inquit, fencentia dia Catonis. Efto,aduerbiumconrfntienti$ve

approbancjjjiiiquit Acron, quod mihi difplicetjputo enimp^
ficum pro fis.Quod vero & Porphyrion cum Aerone,
intelligunc Cenronnum,mihi non fit vcnfimile . Poda
fuo loquitur tempore.Notus inquiens homo nimirum
piam quem nominare adhuc viuentctn nolebat feniienr •
foi-inus autem Caco ante fcculum decellcrat .

t I B E R.

wmpoM & morti facile de Vticenfi conuincunt .

’ Aud'ff opeviprctmm . procedere refte . [Q^u moechi*
flon eli opcrxpretiiim tnpltccm Acronu hic

expohtioncm,quarum vltioia h.iud dubie d nugatore alujuo alfu
taelt. Sicut noii ita mulco polldc VillioSyllEgcnero.Illud au-
rem ridiculum magis, cau iam falacem fallam elle putat. Et qui
dum iottlUgo, mancus, & demeteret, adultero. Nam vt adulter fi
bi demcfluerir, non videtur vcnfimile . Quanquam etiam locu*
ici le^^i poterat, quin etiam illud Accidit, vt quidam telleis,cau
damque faUcem Dcmcter ferro . Verum quid opus ell poct*
immutare ledioncm,cum fenfus alioqui facile elici queat ?

-Atque etiam melius perfaepe togata».

Togatam vocare videturinfamem ac repudiatam, valet mere
tricem . Nam alioqui in verbo fequenti geftat, fenfus non proce
deret • Eft autem mire verfus fermo,cum antea de nobili loque-
rentur, (iacim hic meretricis comparationem facit ad ipfam .

-Ne corporis optima lynceis Conteroplere oculis,)
Doftor in Adagio , Hypfja cf cior , legit lyncei in genitiuo , a
nominatiuo Lynceus, Pr^terea contemplans pro contempla
re, qu^ ledio placet . De Lynceo Valerius Max. lib. j. cap. vnj.

P H I M V S.

ubi de miraculis . Acron ait trans, parietem hunc vidifle . Sed af-
fuinencum ctl impullorts ut puto.

Si inierdiCLipeers uallocircundat.i.

Idem Acron exponit , u.allo circund.ua . 1 . cullodijs munita, cir-
cundaca fatelluibus . Melius Badius hoc de uedium ac comicum
multitudinem expoluic.

-Politum lic tangere nolit.) Illud fiCjAmcrmiTc in-
telligendum . Acron exponit fic , ad comedendum paratum .
Porphyrion autem, appofitumincoen.'). Ego eum de viuente
incclligo loqui lepore, uel infirmo ,uel nonlugiente.

-Quem Quid latura fibi, quid fit dolitura negatum
Qii^rcre plus prodeft , ) Ordinem clTe puto , quem negatum
fibi Q^iid lic latura , quid dolitura, plus prodeli querere, 8i ab-
fcindere inane folido. Miferam fe confeia clamet Cruri-
bus, h^c metuat doti. Porphyrion pro ancilla exponit qu|
fit conicia domin^ in hoc adulteri) facinore . Vt Satyra ij. feque
t>s libri. Quo te demifit peccati confeia herilis Contratflum.Lan
dinusquoque calequiddam prodidit. Sed mediatricem uocac»
Quare exponendu . H^c ancilia metuat cruribus vxor deprenfa
doti, ego mihi, hocefi, vel vicf me^, vclne pereant nummi , &c.

M N I B V S hoc
vitium ril cantori
bus •, ) Vtbane ad
modum, aiquefa-
cete Poetam prin
cipio huius certi£
Satyra; inconllanciam atque in-
tempcr.intiam Tigelli) Hermo
genis mulici notat , odendens
eum in nulla re aut modum, aut
conllantiam feruafle. Deinde
quia oblitus fuorum peccatoru
auide aliena vicia taxare vide-
tur, quod & Msuiusfacere fo-
lebaCjicleo nadus occafionem
eos carpit, qui cum fua viti.i fibi
condonent , aliena nimis acer-
be reprehendunt , cum qua; Ic-
uia fune amicis ignofeere debea
mus, memores fragilitatis hu-
mans, quia nemo fine crimine
viuit. Tandem a Cynicis ad
Stoicos conuertens fermonera,
eorum dogma vehementer re-
prehendit quo dicunt vitia om-
nia e/1'e paria &pari pcen.i pu-
nienda, oHenditque infanos ef-
fe cius feftae profeifores , qui fe
folos lapientes eflTc iaftant & ^
fapieciam beatos efie , nulliusq.
egere, fed reges efle,cum tamen
a pueris vt fatui vexentur & tra
hantur,&in miferia uiuant.
Hoc argumentum elK Omni-
bus hoc uitium ed , habet Hor.
dc more vt principium Satyrs
ab urbaniore alicuius rei narra-
tione incipiat , ad auditores Ic-
doresque alliciendos ut hic a
communi ui tio cantorum, quod
hodie quoque habent. Per ami-
citiam patris, i.lulij Catfarispa
tris adoptiui Augu(li,& fuam
.t.propriam, quia utrique carus
fuit,ucin i). Satyra diAum ed.
Ab ouo ad mala, hic duo aduer-
tes . Primum, q> ueceres Roma
ni folummodo coenas pompo-
fas h3beb3nt,non prandia, ante
quam autem ad coenam irent,
femper in balnea defcendcbanc,
undereuerfiplcrunqucouu for
bebant. Secundum,^ duas dun-
taxat menfat .i, politiones , aut
genera fetculocum habebant.

SATYRA III.

M N I B V s hoc vilium eft can
toribus ; inter amicos
Vt nunquam inducant animum
cantare, rogati:

Iniusfi nunquam defiftanc . Sar-
dus habebat

Ille Tigellius hoc. Caefar,qui
cogere poflet ,

Si peteret per amicitiam patris , atque fuam j non
Quicquam proficeret . fi collibuifiet ; ab ouo '
Vfque ad mala citaret , lo Bacche , modo fumma
Voce, modo hac refonas, c\u£ chordis quatuor ima .
Nil squale homini fuit illi : fiepe veliit qui
Currebat fugien.s hoftem . perfEpe velut qui
lunonis facra ferret ■ habebat f*pe ducentos ,

Saepe decem feruos . modo reges , atque tetrarchas ,
Omnia magna loques. modo, fit mihi menfa tripes, &
Concha falis puri , & toga , quae defendere frigus ,
Quamuis crafla queat . decies centena dedifles
Huic parco paucis contento ; quinque diebus
Nil erat in loculis, nodes vigilabat ad ipfum
Mane : diem totum fteriebat . nii fuit vnquam
Sic impar fibi. nunc aliquis dicat mihi^uideu,
Nullane habes vitia? immo alia, h.audfortafre minora.
Menius abfentem Neuiumcum carperet: heus tu
Quidam ait , ignoras te ? an vt ignotum dare nobis
Verba putas?cgomet mi ignofeo, Menius inquit.
Stultus, & improbus hic amor efi: ,dign usq. notari.
Cum tUd peiuideiiSlSgdlis mala lippus mundis ,

»Cur in amicorum vicijs lam cernis acutum ,

I Qua aut aquila, aut ferpens Epidaurius ? at tibi cotra
i Euenic : inquirant vitia vt tua rurfus Si illi .

' Iracundior efl paullo ,^inus aptus acutis
Naribus horum hominum , rideri posfit , eo quod
Ruflicius tonfo , toga defluit & male laxus .

In pede calceus haeret . at eft bonus j vt melior vir
No alius quifquam : at tibi amicus ; at ingeniu ingens
I nculto latet hoc fub corpore . denique te ipfum
Concute : nunqua tibi vitiorum infeuerit olim
Natura , aut etiam confuctudo mala . nanque
Ncgledisvrcnda filix innafdtur agris .

Vnam carnium, feu pifeium &
alteram pontorum. Appellatio-
ne aut pomi cotinentur oes ftu-.
Aus arborum habentes cortice
durum. Mala autem funtea qu^
uulgo poinaappellamus , unde
accipiendo pomum generali-
ter, pyra fune poma, fed no fune
mala. Tetrarcha dicitur ate-
tras , quod eft quatuor, & arche
principium, quafi princeps quae
cx parces alicuius regni , ficuc
tierodes diftus eft Tetrarcha.
Qui uero folus totius tnudi pri
cipacum haberet, Monarcha di-
ceretur. Decies centena.i.mille
nummum, centena enim pro ce
cum accipitur , diftributiuum ,p
principali feu abfoluto. Pul-
chre autem poft decies centum
intulit quinque dies,quafi du-
plo minori tempore ^centum
multiplicentur , confumac , hoc
eft quolibet die duccntena.No-
dles uigilabat,de accufaciuo te-
poris uarix fune grammaticoru
fententix. Seruius dicit hone-
lliorem efie locutionem in accu
raciuo,quod Valla irridet, dices
potius Gr^corum imitationem.
Acron dicit ideo in accufatiuo
poni,uc iugem uigiliam oftende
ret,fignificansaccufaciuum cem
poris importare continuatione
& totaliratem , fed Valla refra-
gatur, eo ^nonnunquam par-
ticula totalixatis addatur, ut To
tos hofcc Parmeno dies ce quie
tum reddam, & Hic iam tCrcen-
tum cocos regnabitur annos.
Porphyrio dicic aduerbialicer
in accufatiuo dici . Hasfenten-
tias quidam meo indicio no im-
perite fic concordat , dicicque
de tempore tripliciter pofle in-
terrogati p quando , intra quod
tempus, & qt^andiu. Ad qusftio
nem faftam per qu3ndo,fcmpcr
in ablatiuo refpodcbis , ut Q^i^
do datu ell ?anno millefimo &c.
non annum millefimum , tiifi
praiponecur prxpofitio adode
feruiens. Adquiftionem fafta
per intra, exprelTa praepofitio-
ne haud dubie in a£l6 pones,
Horai. s iij fed

Ptmgm

N»x

Mxlam

Aceu/klt
uo ttmf»
rk

-k Aliiff
num ti^f

HHm ali»
yi»

tiomm.
Sic legea
dum ceu
fet Bc»/?

RM.

E R. M

Sed .d ^u^HLon™ faciam prr quandid,l,c« in *la'J,do «rpon
dcn po?ell,cot.futtida m Sc mellus m accurat, po , •

pticLc dun. tctnpu, mtcgtum.S continuum "I» ‘'‘J ^

diu patet atn lanua Uitii f NoSc. atque dic. , id ell per totum
tempus . Sic referre putant, an dixeris crattinum diem, an CMlti-
no die tecum ero, quia priori modo (igmficas tc per cotum diem
crartmum cum eo futurum . 1'oltcriori autem, quauu parte cra-
(hni ci afluf urum . Neque fatis efficax ell mihi ratio Valls, qua
multa contra ceterorum auAoritaccm probare conatur, qu^ elt.
Quicquid alicui didioni addidum a bonis audoribus repeti-
tur , hoc ipla per fe neque fignilicat, neque connotat , fed aecu-
fatiuo temporis additur didio totum , ergo non imporcat cqta-
iit.uem , verbo in fco additur verbum coepi , ergo non figiuhcat
inceptionem vel inchoationem . Nam maior iplius non elt
Tniuerfaliter vera , fed vt dicitur <i Dodrinali , d4,quiualens ge-
mmis harum fi lungicurvni Didio pro reliqua tantummodo
debet haberi. Sed hate grammatici videant. Aduerte etiam, ver-
bum erat hic, & fspe alias pro ellei poni, vc Q^umque diebus .
Nilerac,idelinile0ct,vcl fuiffietin loculis. Loculi autem funt
Leesii (acculi pecuniarum in hoc loco . Immo alia & fore alie minora ,
hic diligcnciliime aduertes puer Poetam duo prudenter facere .
Nam & arrogantiam , mendaciumque euuat, Scaudoiitacem
fuam non diminuit. Arrogantiam & mendacium eui:at,quia
ABfltri- fatecurfe non efie line peccatis. Audoritatem fuam feruac ,di-
tJtfiriti cens peccata fuaeirealia,& minora, per hoc innues duo efle ne-
celfaria ad hoc, vt quis habeat audoritatem reprehendendi ali-
qua vicia . Primum,vt eadem viiia,qua*reprehendit,iprenonha
beat. Nam Turpe eltdodoricum culpa redarguit ipfum .
Vnde nefeio qua fronte , aut quo ore contra limpiicem forni-
cationem declamare audent , qui publice concubinam fuam do-
mi fouenc . Audiendi tamen tales fortaife funi , fed non imitan-
di, & licet in hoc non peccant , quod verbo calticatcm docent,
peccantcamcn quia exemplo dedocent, vnde optimum pr*di-
cacoremimitarideberentjdequofcnptumeU- ' Ccepu lelus
facere & docere, Secundo necelTarium eh , vt quia nemo fine
crimine viuic , ea vitia qux prxdicaior commictu fint minora ,
quam qus reprehendit, aut falcem fecreca- Vnde errant qui
dicunt, Saiyncos feipfos reprehendere, quo alios poflint libe-
rius taxare, cumomnino oppofitum faciant. Nam Horar.fe
omninopurgareconatur.fedfinemfacio. Ordoeli. Hoc vi-
tium cfi omnibus cantoribus, id elt omnes cantores habent hoc
vitium , vt ipfi cxillentes inter amicos , rogati cantare, nun-
quam inducant, id ell poffint inducere animos fuos, cantare,
id elt ad cantandum , iniulfi , id elt quando non lubcntur neque
rogantur, nunquam dcfilfanc. Videte hicmanifeltam auxefim ,
iiiqua (ingula verba pondus habent. Primum dicit omnibus ,
nonquibufdamduntaxat. Secundo cantoribus, quorum offi-
cium elt cantare, nonalijs qui cantare nefciunt . Tertio non
dicit inter quofeunque, fed inter amicos . Qjjartonon dicit ,
quod non cantent , fed quod non polllnt inducere animos ad
cantandum , etiam fi velint . Quinto non dicit aliquando fed
nunquam , fexto non dicit, quo i non cantent quando cantus
eorum non petitur, fed quando rogati funt. Et leptimo , quod
nonfoium non cantent quando ab amicis rogantur, fed quod
quando iniiiflifunt.i.fortaffe tacere lulli, non folum cantent,
fed nunquam deliltanc cantare, vnde vtroque uino peccant ,
& ita in hoc primum notatur Tigellius, quod & nimis impuJcn
ter tacebat, & nimis impudenter cantabat. Vndedicirur. Sar-
dus habebat &c. Ordoeli. llle.i.i.im notus ex pricedenti Scr-
rnone Tigellius, sardus.i. ex Sardinia natus, habebat hoc fupple
vitium . Si Catfjr Augu(lus,qui polfec cogere eum vc caQcet, pe-
terr c.i.amice depofeeree , per amicitiam patris fup adoptantis ,
videlicet lulij Catfaris , atque foam.i. propriam . Nam venque
familiaris fuit Dgcllius , ipfe Augultus non proficeret quicqua
.1 in aliquo , quia non poHet precibus impetrare vc cantet , fi aut
cotlibuilfet 1. libido cantandi Tigellium cnepiffet, ipfe citaret.i.
reci(aret,ab ouo .i. a primo ferculo & a principio cccn* , vfouc
ad mala.i.ufqiic ad fVuftus , qui dantur in ultima parte can* , &
in fecunda menfa, ficut hic eafeus datur fuis temporibus m fine
meufa.citaretmquam 16 Bacchc.quxuox ell nimia Ixtitia aut
taiunui. aa.ai . Vc.fu. auitu, uuU dic.iut Banhc tho,(io.i 16

o N V M

Bacche, quia eho primam producit , vt cuius notum eft
tca Bacche vocatiui calus a nommatiuo Bacchus vlum
ripit,cuiuscomrarium tamen fieret Ii legatur 16 Bacch*"'
runt-imcii adueites lettor fummi attis eifc apud or
poetas dare pcr(onis,qu as loqui laciunt .ppnos lentionr"^* ^
Liuius in concionibus luis ferualle laudatur. Vnde fepc
perfonis attribuunt poet« ineptos fermones , vt Teren"^^^''
inauius militibus gtoriolis,vt argute annotauit Donaius*',!^^
nuchum.Si velimus ergo vicio fyllabarum Poetam nolUum
calle vilium cantandi in Tigellio , non erat abfurdum di''°'
16 Bjcche,immolicin omnibus fere codicibus mucnies fe?^!
otdincin redeo , recitaret inquam 16 Bacche, modo ,id*{il v
quando ,fumma vocc.i. fumma chord® , quiacutiirioiaell*&
modo ,id elt interdum hac voce qus refonac ima,vd elldeptef
fadt intima quatuor chordis, id ell fecundum Aeronem po|i
quatuur chordas , hoc elt quinta chorda , quia vult eum pcpcj

choidio vfum fuitfe, aut fecundum Porphyrionem, qua refo'

ii.it im 1 , id elt infima , quatuor chordis .t. inter quatuor cliot>
das, quia dicu cum cetrachotdo,fcu tetrachordio vfum ,i, iniim!
mento quatuor chordarum, vtroque autem modo noiaturin
hoc quod medium non leruaui[,fed aut fuinma autinfimachoi.
da , & per hoc aut acuti llima, aut deprefiiflima voce recitauit.
Nil fuit ilh homini , id elt in illo homine , squale , id elt vnifor.
me &i conltans . ; pfe currebat fxpe velui fup. currit qui fugitm
holtem lup. currit. Perfxpe , id cli valde lipe.fup.lentilfimo
gradu incedebat, velut .i. ficut, incederet fiip. qui ferret factalu.
nonis m capite, qui ne cadant lente incedit. Ipfe habebat Itpe
ducentos , id elt plurimos feruos ,& fxpe decem , id ell paucos
feruos. Sunt qui legant Szpc duos feruos , fed exemplariife-

te habent, decem, non duos , loquens , id eftin ore fuo pompofe
verfans , modo reges atque tetrarchas, id elt principes vitos,&
omnia magna , id elt magnifica Si pompofa,hoc elt imcrdijin
tam magnificus voluit viden , vc non loqueretur nili de regibus
& principibus , quia ficut qui Je Deo ell , de Deo loquitut.ua
qui decuria regum & principium viden vult, de ipfis Icmper lo-
quitur . MoJo , ideli interdum autem tam parcus & tam fum-
milfo animo fuit, vt dicat cripes,id elt fedicula trium pedum , (it
mihi menfa , id elt tabula ad quam comedam, Jk concha ,i, lelta
conchz marinz, puri. i. iiicond' ti falis,fit mihi obfonium fup. &
toga lic mihi veltis fup. quz toga quamuis fit crsifa -i. pingui dc
VI li panno , queat .i., polfit , defendere .i. depellere a tneftigus,
iltud autem creditur dixilfe vbl omnia confumpferat. Nam,
fubaudi fi , fi tu dediHcs huic parco & paucis contento, deciei
centena-i. mille nummus,nil i.nullu^ nummus, erat, id elt fuiffet
in loculis, quinque diebus .i. intra vel polt quinque dies, ipfe vi-
gilabat nodes . 1 . pet cotum tempus nodurnum, vlqueadipfoin
mane .t. tempus quo Sol manat.i.oricur, vel dicitur a falutatnn-
bus m.ioe.i.betie Iit tibi,(tertebac autem , id ell dormiendo pro-
fundo foporc confumebae totum diem Nil, id eft nulla ces,fuit
vnquam licimpar.i.inzqualis & dillimilis libi, ficut Tigelliun
Nunc aliquis dicac .i-pofiit dicere mihi, hoc elt Horat. loquitur
enim defe poeta, Quid tu Horati fupple facis, aut de te fenus,
nulla pro non & vlla, habes ne vlia viiiaf lefpondct Poeta, itrmo
fupple habeo alia vitia fupple & fortaffe minora , quam cep""
hendo in Tigellio. Ali) textus habent , Haud forcalTeminon,
& ita ficut dixi , duo prudenterfacic , nam & ladaniiam fugit,
& audoritatem fibi feruac. [Mzuius abfentem Stc.) Exempl®
Moeuij decradoris reprehendit cos qui cum fuis vitijs ignofcanc
& in eis videndis czci fine, aliorum vitia accrbiffimccarpuot,
vident ea aquilinis & ferpencinis oculis, td eft acuti ffiniis . nqf*
la enim tam acuti vilus eft,vt redo intuitu Solis radios fultinc-
re pofiit , quin & pullos fuos Solem aduerfum intueri coS'* >
fi qui lucem Solis non futtinentes auertancur , illo^ y**
cerinos e nido pricipitac . Serpens etiam fubtiliffimi eft vi us^i
vnde grice dracon a dVtfH» .i. alpicio dicitur . Reprehendit

f cos qui nimis fcucre carpunt , nimis auide, etiam P^''P“ ^
hominibus iudicantes , & fada indifferentia qu* ^ i "funt
mala effe puffunc in peiorem partem intcrpretances,qu^ cs^
qui negligentiam circa culturam corporis
ingenij cultum non afpiciunt. Cum tamen (i velmte
mentes & boni amici, deberent facere ficut
rorum fuorum corporalibus vitijs honeltiora , u/, yiti)»
aut ficut amatores , qui amicarum fuariim corporali
non offenduntur, immo f^pc dei edantur,

Chriftiani fic diligere homines , ut eorum uicia non _°p,r-

Qu^uero dubia funt, etiam Chriftianiffimus m jjiii»

tem accipere pocell,quod Poeta ram de uitijs corporu »4

LIBER

ftji mimi abunje probat. Vnd» principali* Jjfputatio cft hic
contra cos, qui tnUi ^ruituiSt (cuerabathavt Cynici philofo-
phi nimis .icriter in omne* inuchuiuur , ica vc nullis , ne ami-
ci* quidem , parcant. Ecctiara contra eos qui , quo J pciu* ell ,
firtutem in ricium vertentes , omnia carpunt. Maiufelium
tutem elt Poetam folummodo contra eos hi:cfcribere,qui ex
tnaleuolentia & detra<.^orio animo , aut nimis inhumaniter
h^faciunc. Nonenim loquitur contra eos, quihumanecor-
rigunt . Nam tota intentio Sacyricorum intendit fraterna:
correilioni. Ccccta in confiruSione patebunt. Ordo e(t.
Cum, id eii quando Mxuius inuidusiile poeca 8e maleuoluc
detrahor VirgiUj dt tioracij carperet , id elt maleuole rode-
ret dc dilTainarec, Neuium , virum illum bonum, abrencem ,
quod (ignumdecraSioniseli. Nam corcei^or bonus przfen-
cem fecrete commonet, quidam, forte Virgilius aut ipfe Ho-
ratius , ait Heus , tu Mzui, ignoras te,idc{l vicia cua , qui
tam auide carpis Neuium ? an putas ce ignotum dare nobis ver
ba,id eft decipere nc^s de fadis tuis? Nam dare verba elf decipe
ie,eo quod qui bona verba dant line effedu, decipiunt . Mzuius
autem, inquic , id ed refpondic : Bgomec ignofeo , id e(f veniam
do;mi,ide(tmihi. Adquod poeta. Hic, ideft huiufmodi ,a-
morquo quis fe amans aliorum vicia carf^cdcruadiiTimulat, eft
ftulcus , quia qui prudens eU vitia fua agnofcic vc emendet , dt
improbus , quia vir probus alteri non facit quod (ibi fieri non
rulc,d(dignus notari, tdelfdilfamaci dereprobari. Tradum
ell ab infamibus , quibus obdeteftabile facinus inuritur nota,
vnde notari dicuntur infames . Cum tu lippus , id elf quali lip-
pus & male videns, peruideas, id elf perfpicias, cuamaU,ide[f
propria viiia, oculis mundis, id ell collyrio impeditis ne re^e vi
deas, cur, id eif qujre,cernis,id elt vides m vitijs armcoriim, tam ,
id ell tancum,acucum,id eli acute, quam, id ell qu.!ntum,aut aqui
[x fupple cernunt, aut ferpens Epidaurius , id cH Romam vedus
ab Epidaurio infula, hoc ell quantum quicunque ferpens. At pro
/ed,eueaic cibi concra.td ell econcrafio,vc d,id cll etiam , illi in-

P R r M V S. 164

quiranr.id e(l inue!ligent,rurrus,iJ eft vlcilfim cua vitia . Si fup-
plc qiti. ell iracundior, id ell modico tnjgii mchiutusadirain,
quam decet , & (i elt paullo minus aptus , id ell all ibiliv & focia
lis ,ipfe polTic rideri acutis n.iiibus , id ell contradis naribus iii
rugam, horum hominum , id ell irri(orum d iiiuidorum,co,
id cll propcerea,qudd,id ell quia toga, vellis a tegendo di-
da, defluit, id ell deorfum fluit, & ex humeris cadit illi exi-
Itcnci cunro,rutliciu$, id cU paullo nimis riillicc tc negligen-
ter, quod de Czfarc didum putant, d quia calceus male, id
cll multum Sc inepte , Uxtis , id eft dillblucus hzrct in pede , vel
quod calceus laxus male hrret m pede. Atpro red,d inui-
dc, huiuimodi vir quem tu, ob cultum irrides, eft ita bonui
vir, vt non licalius'quirquam melior , ac pro fed , ell amicui
tibi, at pro fed, ingens , id ell excellens ingenium latec fub
hoc corpore inculco ,veluti in Virgilio , quem Mxuius carpe-
bat. Eceft hic fentencia fimilis iTii. Corporis exigui virei
contemnere noli. Ingenio pollet cui vim natura negauii.
Denique , id ell vc vno verbo dicam , concute , id eft examina
teipfum,d ell craduma veftibus,quz dum concutiuntur pa-
cent rorcle$,& pulueret antea Utentes, num , id efl nunquid
natura, aut etiam confuetudo mala , infeuerit, id eft immi-
fcucrit tibi per inclinationem ad peccatum, quid, id eft ali-
quid vitiorum, (ic Bonfinis legit, & melius quam qui . Nun-
quam cibi vitiorum , quia nunquam vitiorum durius fonac,
hoc ell , an ne tibi aliqua vicia fune infica per inclinationetn
naturr,quz prona ell ad malum , aut perconfuetudincm ma-
lam viuendi , qus quali altera natura eft, dico maU confueeu-
do . N.inque pro quia, filix, id eft herba illa nociua, vcenda , id
eft quz debeat vri & comburi, mnafeitur agris negledis,id eft in
culris , hoc cll (icut in agris etiam bonis , & fertilibus (i non co-
lancur,& tnferancorbona femina per fe nafcuncur fpin*,& her-
b® nociui, ita fi quis bonam habeat naturam , & eam non colac
difciplinajper fe innafcencur vitia ex mala confuecadine& mala
conuerfacione .

ASCENSIVS.

P Rzuercamur, id eft cranf-
eamus, illuc, id eft ad illud
propoficum redeamus ^
turpia vitia amicz, id eft mu-
lieris amacz, decipiunt cxcum
amatorem , ica quod ea non vi-
deat aut iudicec efte turpia, vn-
de folec dici. Omnis amaco-
Ti forrnofa videtur amica . Et
quxeunque placet res erit apta
fatis . Amator autem & amica
libidinis efle po(runc,red amicus
honeftatis nomen gerit, turpia
inquam vicia amicx decipiunt
cxcum amatorem, quod ea non
videat , aut non iudicce elTc tur-
pia, aut etiam hxc ipfa turpia
Titia amice deledanc ipfum a-
macorem . vcluci polypus, id cll
foeditas , & immunditia nafi :
Agns , id eli illius meretricis ,
deledat fupple Balbinum il-
lum nobilem adolefcentem .
Sunt qui legant pulypus pro-
pter metrum, fed Philologus
oftendic etiam Polypus prima
longa, rede legi. Ego vellem,
inquit Poeta, quod nos errare
mus (ic in amicitia , hoc ell
quod cantum amaremus ami-
cos noftros,vinon percipiamus
eorum modica vicia. Verunca-
- men fvi dixi) debemus fic dili-
gere nomines ,vt eorum vicia
non diligamus . fic (vt vetus phi
lofophorum eft verbum) debe-
mus amicos diligere ufque ad
deos , St iwn vitra , id eft ita

Illuc praeuertantur : amatorem quod amicae
Turpia decipiunt caecum vitia: aut etiam ipfa hxc
Deleflant : veluti Balbinum polypus Agna .
Vellem in amicitia (icerraremus: &ifti
Errori nomen virtus pofuiffet honeftum .

At pater vt gnati, fic nos debemus amici,

Si quod fic vitium ■ non faftidirc . Strabonem *
Appellat paetum pater : & pullum , male paruus
Si cui filius efi: vtabortiuus fuit olim ,

Sifyphus. hunc varum , difiortis cruribus, illum
Balbutit fcaurum , prauis fukum male talis .

Parcius hic viuit : frugi dicatur . ineptus
Etiadantior hic paullo eft .-concinnus amicis
Poftulat , vt videatur . at eft truculentior , atque
Plus aequo liber ; fimplex , forcisq. habeatur.
Caldior eft : acres inter numeretur . opinor
Hxc res & iungic , iuniftos & feruae amicos.

Ac nos virtutes ipfas inuercimus : atque
Sincerum cupimus vas incruftare . probus quis
Nobifeum viuit , multum demiffus homo : illi
Tardocognomen pingui damus. hic fiigitomneii
Infidias ; nulliq. malo latus obdit apertum :

Cum genus hoc inter viese verfetur : vbi acris
Inuidia, atque vigent vbi crimina, pro bene (ano.
Ac non incauto, fidum, aftucumque vocamus.
Simplicior ii quis : qualem me faepe libenter
Obtulerim tibi Mcecenas ; vt forte legentem ,

Auc tacitum impellam , quouis fermonemoleftus :
Communi fenfu plane caret , inquimus . eheu
Quam tenere in nofmct legem fancimus iniquam ,
"NaiA Vltfjs nemo Cne^nalcuuri^ptimus Ilie elt,

amore amici non olTendamat
Deum, neque quicquam con-
ira iuftitiam & veritatem facia-
mus. & vellem, inquic Poeta,
quod virtus pofuiflet ifti errori ,
quem oCendimusm amico, ho
neftum nomen, ica quod eius
exilia viciam bonam partem ac
cipiamus . vel melius fic , quod ^
virtus pofuiftVc ifti errori quo Strabg»
erramus in faAis viciofis amico **'”> &
rumhonclium nomen, ita quod
non dicator error , fed humani-
cas , benignitas, clementia , a-
inicitia,auc fimili modo. Ac Caf(.
pro &, vt, id ell quemadmo-
dum , paterfupplenonfaftidit, *9-. ^
id eft non contemnit cum fallu
& fuperbia, vitium, id eft defor-
miiatem , gnati , id cll filij , fic
debemus non faftidire , id eft
non fuperbe contemnere , vi-
cium amici, fi ipfe amicus habet
quod, id eft aliquod vitium . Ec
nota quod nos debemus amare
vitium amici, nec dicit quod
non debemus amicum corripe-
re , rc'd quod non debemus eius
vicium modicum fuperbe con-
temnere canquam nos nullum
vicium habeamus. Probat au-
tem quomodo pacer cxcufac vi-
tium filiorum , non in moribus;
quia illud corrigi deberet, fed
in corpore, quod emendari non
poiell. Pacer appellat fupev
filium ftrabonem , id eft obli-
quet ex tranfuerfo videntem,
pztum , id eft habentem tremu-
los oculos, & fe facillime in
Horae. x iiij quam

vici, sbon. pluribus hifce,
f Si modo plura mihi bona funt) inclinet . amate
Si vokt . hac lege in trutina ponitur eadem .
Qui * ne tuberibus proprijs ortendai amicum ,
Poftulat : ignofeat verrucis illius . *quurn clt
Peccatis veniam pofcentem , reddere rurlus ,

auainui? pjuem uertemes/i-
Jjt liicuiu-s uiJcmus habere, &
iHjciurvlK.p^cusa peicndoeo
tiaoi ^ujiHi:uin-|UC rem petat,

JoticUiier oculos dirigat .ucl
o,iaJ priJC, id cll aggreduiur
tiCiliccr unumqueiique oculis
lui* .unde Veiius diciturp?ia,

.sc creditur in muliere uiuacicas

1' Stt" lluum Jtgo oculorum appellat nomine pulchritudini! ,
il lituri , id clt alicui , cll Ullus male, id c8 multum & ufquc ad
mfc",n,...cin , patuus . id cil patuar aatur?, ut . ,d clt quemad-

moJtjin,.Sifvphusabhortiuushlms Antonij mumuin.tuic o-
li.ji,appellaiiupplccumpullomruum,id efl paet\J-

lu<n,llcur putius equi placidus & tener eft. Sifyphus autem
j(tc dicuur fuilfc intra bipedalem llaturam . unde uocat eum
aouruuum.quatianic maturum partum editus hc.& appellat
hti.ic , id elt ahum filium diftottis cruribus , id cH qui habet di-
liocca m curuata crura uarum , id ell habentem folummodo
eruta inirotfum modicum retorta ,uel parum elata, & balbu-
tit id clt balbutiendo per blanditias ut puero complaceat , ap-
pellat illum, id crt alium, fultum, id cll fuflcntatum & inni-
fencem talis, male, id ell inultum & cum malo cius , prauis ,
id eit uitiolis & indircftis . appellat inquam fcaurum , id cll ha-
bentem talos extentos, hoc cUelcuatos. Tali autemfunt illa
olla qu£ ncdunc crura pedibus • Applicat nuncacuicia mor-
talia . M liiCjid ell aliquis amicus, uiuit parcius fupplc quam de-
ceat , hoc eit mmis paicc Si quali auare , dicatur frugi , id eft ho-
mo utilis , Si ad frugem , id clt commoditatem fpedtans , & non
homo prodigus , aut pctduus . Si hic , id eit alius, cft ineptus ,
id clt at rogans , Si «aCtantior paullo , id cll modico fupplc quam
deceat, hoc eft fi fc nimis laudet, & plurima de fe promittat
quando Clt in focictate amicorum , ipfc pollulat,id eft exigit
^ pene , ut iiideaiur concinnus , id clt comis & affabilis amicis,
ix l'< non fingens nec difllmulans , fed quicquid in animo habet
proferrens . at pro fcd ,hic fiipple, id eft alius , eft iruculencior ,
id cll nimis fcuerus & immitis paullo plus quimconueniat,&
clt hber , id ell audax in reprehendendo , aut dicendo id , quod
habet 10 animo , plus zquo , id clt quam zquum & iuftum ell ,
ipfe poltulac vc habeatur fortis non truculentus , & fimplex ,
id Clt non fidus nec doIorus,redquicquid inanimo habet di-
cens lincdifiimulatione. Et fi fupple ell caldior , id ell calidior
& fcruentiorad iram quam deceat ipfe vultvt numeretur in-
ter acres viros . ego opinor , inquit Poeta , quod hxc res, id eft:
huiulmodi modus cenfendi de vitijs amicorum, iungit ami-
cos, id eit facit inire & coire in amicitiam, & feruac amicos
iundo&ne diftbluantur. At pro fed, nos inuercimus , id eft in
malum & in contrarium vertimus ipfas virtutes amicorum ap-
peliances eas nomine vitiorum , atque cupimus, id eft defide-
ramus ,iiiccultare.i.illinire tancjuam impurum aut putridum,
vas fincerum,ideft purum &fine catie , vel fincerum,id ell
folidum & plenum non vitiofum , cui non cft opus incruftatio-
nc. Probat cxempiiii . Si quis probus, id cft modeftus homo
vjuit nobifcuirijipfe vocatur fupplc homo multum demiflus , id
eft vilis & ignauiis fine indullna aut acrimonia . & damus illi
pingui , id eft qui eft pinguis , cognomen cardo , id eft cogno-
minamus eum cardum , qui pinguis cft , & ita quod naturz eft
damus vmo . Si hic , id cll alius , fugit omnes inlidias , id eft fo-
cietatcm mlidioforum Si m.iiignancium,q; pro &, nulli pro non
& vlli , 6: non obdit , id ell non opponit vel obi]cit , vili malo ,
id eft malcuolo , lacus fuum apertum , id eft cum nullo malo li-
tem quznt , nec in via vllum lacclfit , aiu impellit vt faciunt

E etulaiucs & pacis inimici, cum , id eft quando, verfetur inter
oc genus vitz , id clt viuentium , ubi , id eft in quo genere vi-
tz, acris, id eft vehemens inuidia, & crimina , id eft criminatio-
nes Si accufationes, vigent, id cft lunt in vigore, nos vocamus
eum pro bene fano ac non incauto , id cft vbi deberemus eum
vocare bene fanum & prouidum , aut non incautum , id eft be-
ne fcicntem cauere luem & incommoda , vocamus cum fictum ,
Id cfi lubdolum fimulatorem & fraudolentum , & affutura , id
cft callidam vafrum in ahero decipiendo . dicitur ab afty feu
aftu , quod Attica lingua vrbem fignificat , m qua homines cal-
hdlorc^& fraudulentiores folrbaiueflc , quam in agro aut ru-
re. Et fi quis cft hmplitiov. id iTi modico nirnis rufticus & im-
portunus , ua quod nonobferuct tempora aut pcrfonasjUa ut

, M

Quimii.im.svrge,ur,.micm^hdsvt^uui^ft.

i|>rtrortEmoItB„,„|,
pellatquouiSjidtft

icrmoiic amimm'
luum Itgtmtm, a„/„ “"“«l

tem.nosmquimus.u
Hin., quod ul,scat.tp|„“‘J*t*,
clUrnnmo,como,umft„f„’'

quodGtptcutdtotu, > 1 «

deratus . ceteta d.t,a r„„, ' ««,

parcmhcm,quzfic introducuntur. »* qu» inquam eft fimpi
cior.id eft paullo nimis fimplex, & fine aftutia , aut duplftuj
qualcmo Mezeenas ego obtulerim libenter me tibi,
lui quod calis oblatus fuerim &c. Ehcujdolcntis cltincctiefiio'
&abfolute.i.finc cafupoftfe ponitur, uel geminando heu dicj* 17'^
tur heu heu uel hcheu quam.i.quantum , temete , id eft mconli' S'
deratc.fancimusjid eft ferimus, in nofmtt.i.in nofmctipfos,ini' '
quam legem. Nam iuftum eft ut qualiter alios iudicamus ita
alijnos ludicenc. Nam.i.quoniamquidem ncmonafcnutfmj

vicjjs.ideftnemoquinarciiur uacat vitijs . Non enim fciuitfTc
opinor) Poeta de peccato originali cum quo nafcimur, fed vult
dicere , aut quod nemo qui nafeitut eft fine vitijs , aut quod ne-
me fic nafcuur.vt non inclinetur ad aliqua vitia , & qui fequen.
do naturalem inclinationem non aliqua vitia commitut. mx-
tahoc quod prius didum eft, quod aut natura, aut confuetu-
do mala inferit nobis vitia . quia ergo nemo nafeitut fine vi-
tijs , id cft nemo qui nafcitur eft fine vitijs , aut nemo fic nafei-
tur , vt non inclinetur ad aliqua vitia , & committat aliqua vi-
na , ilia cll optimus cenfendus ,qui vrgetur,id eft premituc
minimus fopple vitijs, hoc ell, quia nemo fine peccatis cft, iU
le ell optimus ludicandus , qui mtnima peccata commifit , id tli
pauciflima &lcuiflima. Nam minimum poteftdciiuati a pa-
rum& aparuum. Amicusdulcis,id eftiucundus & fuauis,
compcnfeijideft debet fimul penfare, &zftimare,mea bona,
id cft virtutes meas cum vitijs meis , Eft autem metaphora, hoc
cft translatio fumpta a tutrina.feu libra, per quam reium
pondus & valorem penfando.hoc eft(quod dicunt) ponderando
difeernimus . & quando de duabus rebus volumus fciie vira
maioris fit ponderis, tunc penfamus eas fimul ponendo vnatn
in vna lance, & alleram in altera , & tunc ea quz leuatur, ju-
dicatur elTe minoris ponderis & valoris . vnde apud Petfium,
Nec fi quid turbida Roma cleuet accedas . Vtitur eigo hic
phanialia. Poeta nofter, quod virtutes nollrz ponantur in
vna lance, & vita in altera, ficut fandum Michaclcm Meta-
phorice imaginamurfacere, & tunc fi vitia plus ponderis ha-
beant , iudicabimur vitiofi & mali , & fi virtutes , ftudioG & bo-
ni . vnde dicit , Dulcis amicus, vel is qui dulcis eft amicis, cora-
penfet.ideft limulpcnfet.vt, id eft ficut, cft zquum, id eft iu-
Itum , mea bona cum vitijs , & fi volet amari a me inclinet fe ,
id eft airencientem & fauentem monftret fe his fopple bonis
meis , pluribus , id eft quz plura milii fune , quam vitia , fi mo*
do , id cft dummodo tamen , plura bona funt mihi , id cll dum-
modo habeam plura bona quam vitia, Seponetur a me hac le-
ge , id eft fecundum hanc legem , in eadem trutina , id eft ea-
dem ftatera, hoc eft iudicabiiur eodemiudicio. Scies autem
ledor melius effcvt legatur pluribus hoc fe, quam hi)’fe,fid
pergenuis. Is fuppie qui poftulat , ne pro vt nonoffendaijid
eft Ixdat & offenfum faciat amicum , proprijs tuberibus , id e
per allegoriam , magnis & enormibus vitijs fuis ignofeat, id t
dci veniam vcrucis, id cft allegoriccparuis vitijs illius, fcilicef
amici . Tuber eft quoddam genus herbz capitofi nafeenus
in terra, & etiam eft quzdam magna inflatura & caro fup®*
fluanafccniin capite, aut facie hominis plcrunque,qu* rri-
gnamdifformiiatem affert. Veruca autem eft modica
carnis, quam in facie quiddam fignum virilitatis
triunr , fzpe autem in manibus iuuenum nafcumur,& ^ '
liter amouentur. Namfi filo tenui ligentur, ficcantur* *
cidunt. Allegorice ergo dicit . Qui vultvt magnis lun)*
ignofeatur, debet faltem paruis vitijs proximi Si
fccte. Vnde declarat fe audior, dicens zquum, id ^
ell , pofcentem , id cft eum qui pofeit veniam peccatis lui* i
dcrcrapplc veniam rurfus, id ell viciftlm vitijs aliorum,

quod fcnptum cft. Qjia menfura mcnfi fueriiii .rrme
vobis, & rurlus. Nolite iudicare, & non iudicabimioi,^^^^

ra alia qu* audlprnonuidit, fed ventas femper ueritac q

drat.

Dtniq“*

41 «*"

liber, primvs.

167

D EniMe»qiwt»nu* excidi SiC.) Tnnfit paullaeim ad re-
ntcUeodcJum dogit^a Sioicorumdiccntiumomniapec
cju crtepartJ,-S pari pcena purncada , 6c folum Uultum
•scalvibcre. Contra quod vltimum , pruno dicit quxdam
^^irivicia qu.t penituc excidi non po(Umt,vt ^'iciumirje.qua-
ropter li dicamus omnes etiam modica vitu habentes , «qua-
Sier peccare, oportebit fccun

diins Scot<os,vt omnes *qua-
Jitetftulcos dicamus, & «quali
■«na puniendos , dicit ergo ,

Denique, quatinus excidi &c.

«uoniam vitium ir* &c.inh«-
fentiattu!ius,quia Stoici om-
nes peccatores flultos dicunt ,
non potfunt penitus excidi ,
quiafcmper pronitasadpcccan
dum manet quodammodo radi-
ealiterin nobis. St pr«cipuc vi-
lium irx dicit , non tam yt fe
cxcuraret,qui pronior ad iram
fuit, quam quod ira fubito nos
inuadte. Primus autem motus
Creditur non efle in poteftace
noftra . Cuc non . Quate ,
inquit, iuxta magnitudinem pec
caii,&iuxta genus pcccati de-
lifta non puniantur. Vnde fi
quis feruum, quia ius pifeium li
gutieru, ctucihgJi, inlanos ha-
betur, quanto infanior clt,qui
amicum fugit , quia modicum
peccauit.^ Quod nili conce-
das &c. Occurrit obicdioni
Stoicorum . Dicerent enim
Stoici,quiomnia vitia panacUc dicunt, neminem parum pec-
care,reJomne$.«qualuer.Concraquos d.cic. Niliconccdas
peccatum amici efle modicum, tu habearis infua .is & acerbus &
non dulcis amicus . Bc quia ex difciplina Epicureorum con-
traStoicosdifputat, adducte eavitia qu* Epicurei minima pu-
tam, vc guloluatem reruifequenics voluptatem & appetitum
fuum,id eft ebrietatem & comeflationem. Commilfa fide,

datiuus cft antiquus quintx declinationis- Namcamin prq-

fa,quam in metro apud antiquos datiuum quiot* declinationis
in e,compcries,vt die,fide,acic,ecc. pro diei, fidei, aciei . Incel-
ligunt tamen nonnulli fub.vt fit fub fide commifiajfed melius eft
datiuum iudicare. Ordoett. Denique,ideltvt tandem pau-
tu dicam, quatinus, id cll quoniam quidem, vitium irar,id elt ira-
<uodi*,itero,id eft fimilitcr, cetera vicia hsrenria, id eft inhzrcn-
cia &infixa,ftuUis,idettonjnibus peccantibus, quos Stoici ftul
tosdicunt.' Iuxta quod dicitur etiam alibi Stultorum infini-
tus eft nurncru5,ncqueunt penitus cxcidi , tur,id eft quare , ra-
tio,id eft cenfura noftra non viicor fui$,id eft proprqs & debitis,
modulisjid eft moderationibus & ponderibus, id crt grau rati-
bus in inftigendis , fcilicet poenis, ac, pro &, vt, id eft fecundum
qu6d,quzqne,id eft vnaqusque res,in qua peccatur, id eft vnu-
quodque genus peccata eft, ica coercet, id eft propellit jfuppli-
cijsjid elt per fupplicia,delifta,id eft vitia & peccata ? Ideo enim
fiuntfupplicia vt arceantur peccata, quocuca grauiffima fup-
plicia dicuntur in exemplum dari . Supplicium autem di&um
putatur a fupplicando , eo quod Gallis olim mos erat puerum
deuouere , id eftad mortem vfquevouerc dijs,&cum molliter
educare, finito aucem anno facrificare fupplicando Si impre-
cando vt fi quid mali toti patri* dij illaturi eircnt,incapueiilius
pueri conuettant. Siquis fufligat in cruce, id eft crucifigat
eum feruum , qui iiilTas a domino fuo , tollere, id cli amouere,
& (vt dicunt) leuare de menfa, patinam, id eft patensvas&ma
gnam patellam in qua pifccs, aut carnes iuirulent*,idcft cum
lutefuo immcnfa ponuntur, inglotietit, id eft auidc propter dul
ecdinem abforbucrit & voraucric . Semefos pifces , id eft dimi-
diate comeftos. iJmi enim dimidium Grzci uocant,& Latini
afpirationem in f, vertentes femi dicunt, a femi ergo, & edo
dicitur femcfoi , quafi femi cfus , que, pro &,iu5 tepidum, id eft
femifrigidum , in quo pifccs comeduntur. Eft cnim ius aqua
illa inquacarnei, aut pifccs cofti funt . Siquis inquam hoc
faciat, ipfe dicatur , id eft cenfeatur inter fanos,idcrt inter cos
qmfan* mentis funt, 8£fapiciKer,acxque velint mdicare, in-
fanior , id eft dementior , Labeone , id eft lurifpcriio, qui etiam

Denique, quatinus excidi penitus vitium ir*,
Cetera item nequeun ^u itis hxrentia ; cur non
Ponderibus , moduli^fuis ratio vtitur ? ac res
Vt quxque eft , itafupplicijs dclida coqrcet ?

Si quis eum feruum , patinam qui tollere iulfus ,
Semefos pifces , tepidumq. ligurierit ius ,

In cruce fuffigat: Labeone infanior , inter
Sanos dicatur . quanto hocfuriofius , atque
Maius peccatum eft ? paullum deliquit amicus :
Quod nili concedas , habeare infuauis . acerbus
Odifti : & frugis , vt Drufonem debitor ^ris ;

Qui , nifi cum triftes mifero venere calendas,
Merccdcm.aut nummos vnde vnde extricat : amaras,
Porredto iugulo , hiftorias , captiuus vt , audit .
Comminxit ledum potus : menfa uc catillum
Buandri manibus tritum deiecit : ob hanc rem :

Aut pofitum ance mea quia pullum in parte catini
Suftuiit efuriens : minus hoc iucundus amicus
Sic mihi ? quid ficiam , fi furium fecerit? aut li
Prodiderit commiila fide ? fponfum uc negarit ?

AuguftumC*rarcmvvprclie<idereauruieft. Sunt qtit Irgant.

Si quis tnim feruum , alij . Si quit eum , & veroqiic modo iiae
verfui & (rucencM . St ergo inlanus cit qui feruum plus lufto
damnat, qu 'ntofuMofius atque niJiu< pcCLactiin elt Iioc qnoil
fequicur?. unicus tuusdeliquit , idcft pcccauic modicum, quod
fcilicet ipfum modicum Cie non multum diiiq"'He,nificonce-
das,cu habeare, idcft cu habeant,
infuauis Si acerbus , Si non dul-
cis amicus, & eft didum perpa-
lenthefim. Nam ordo eft ami-
cus tuus deliquit modicum, &
cu odifti, id eft odio profequeris
eum (eft enim pr«rencis cempo
ris in (igmficando) & fugis eum,
vt, id cit quemadmodum , debi-
tor zris , id eft pecuniz fsiiera' ,
riz, fugit fup. Kiflbnem,vel Ruf
foncm.vc Acronfcripfic. Ecre-
cicat duas opiniones de eo .
Prima, quod fcenerator fuic,&
etiam hiftoriographus imperi-
tus, vnde dum debitorem qui fol
uendo non erae , finito tetii)ino
offenderat , acriccr incrcpauic
eum , & ideo quia hiftoriogra-
phus fuit, allulic Poeta ad hifto-
rias' eius male deferipeas, dicens,
qnod audit amaras hillorias Rif
fonis,id elt increpationes & ob-
lurgationes inepti hiftonogra-
phi . Alia opinio eft , quod ra
uera hiftorias inepeas, & pro-
picrea amaras cogebatur audi-
re . Vnde ficut Poeta noliec
tangir in de Arte Poetica , & Perfius in prima Satyra , & fimili-
terluuen.in principio operis fui. Mart.fipe,& multi alij,
folebanc nouitij fcriptorcs opera fua libenter recitare viris pc-
ruioribus , ahj vt caUigatcntur,alij vt nofcerciitui & famam ac-
quirerent, verum qiii imperiti erant , non minus laudari vole-
bant & nofei quam qui pcriti,itnmo fzpe magis ,quam propter
fxpe audiri volcbant,quod indigne fert luueii. dicens.

Stmfier ego oudttor tantum ? nurx^uam ne reponam
Vexatu* toUtsrauci Tlie/eide Codri ?

Et quia pauci eos audire volebant,muncribus auditores compa-
rabant. Vnde perfius.

Calidum /en ponirt fumem ,

Sei* comitem horridulum trita donare lacerna f tc.

RilTo ergo cuius mentio hic fit, vt hiftorias fuas recitaret , dabat
pauperibus poetis, aut ahjs dodis viris pecuniam ad vfuvam , de
qua lingulis calendis f^nus perfolucbant.aut fortem reddebant.
Nam auari foeneratores vforam primi menfis ftatim accipie-
bant, itaque finito mcafe (nam calendz funt primus cuiuslibet
irenfis dies) amjvfuram pto finito menfe , aut fortem , id eft to-
tam pecuniam refti tuebant. Si qui autem tam pauperes erant,
quod neque foenus , neque fortem dare poterant , eos laiiquam
captiuos fecum duxit, & coegit pro vfura reddenda audire hifto-
rias a fc fcriptas,quz tam mal* erant , & tam amarae eis , quod
quafi enecandi iugulum fuum przbebant,& ita acriter taxat aua
titiamKifronis,aotimperitjameiusinfcrjbendi8 hiftorijs. Et
hancopinionemfequiturPorphyriodicens. Oiftauius Dru-
fus acerbus fccnerator fuilfe traditur, idem feriptor hiftona-
rum , ad quas audiendas figmficae fohtum fuiffe cogere debito-
res fuos,quibus, fcilicet illas audirepetna grauiffima erat .
Hoc emm (ignificat Porredo iugulo Sic. Hzcille. Nunc
teuertamur ad ordinem , fcd ne iterum interrumpatur , fcies le-
gendum cife vnde vnde, non vndeconquc,ncc vnde tantum,
quiaverfusnon patitur. Eft autem vnde vnde idem quodvn-
dccunque. Quoties enim quzfinua,auc rclatiua geminari-
iur,poftcriorem partem in tunque venere polfumusjVt vbi-
ubi vbicunque, quotquot quoiciinque , vnde vnde vndecun-
que . Quifquis tamen refoiuicurin quicunque , non quif-
cunqiie, quidquid in quodcunque, non qiudcunque. Or-
docft. Odifti & fugias amicum, co quod modicum pecca-
uit , tam diligenter vc debitor zns fup. odic & fugit Riffonem ,
qui inquam debitor nifi extricat, id eft corradit, extorquet, col-
hgit , vnde unde, id eft vndecunque Si ex quacunque le, merce-
dcn3,id eft farnus & lucrum, aut nummos omnes, quos accepic.i.

fortem,

forttm tum i- qainJo.trUts calcnJi.i. f rimut diti cuioslibtt
S "smui dAilotcm tnfttm facit, venttt.i. vtueruut m.f^o d.
biioti l^d.c.i.cositut audite, »1 .i. vcluti ciptiuus, amatat hilto.
,,a7 1 'uctepatioiit.. .tl mehu. hiilotiat mtptaa. & propttrta
amatas ad audiendam , potteao .1. eatenfo , lugulo.i. gutture ,
tinauam e.iecari timeat amaritudine hillotiatum.
temV* lint illa parua vitia, dicens. Comminxit ledum &c. qu^
rauca an Epicureii vitia cenfentur . Item de catillo .1. paruo ca-
tiou quem dicit Euandri manibus tritum, quidam dicunt tam an
tiquumluifle,» diu feruatum.g. vfu Buandti Arcadis quem rE-
neas in ea pane lealii.vbi nunc Roma eft.offendit Sftilibus vte-
lem dettitoui dicat,quaptopter dolere poteft fl dcijciatur . Me-
line tamcnScftequennoccft fentenlia Actoms StPorphyeio-

O N V M

nisjVt Euandrum hunc plaftem (\.ituariutn fuiffe ,i-
tifjum ipfum triuiflc rota fua more figuli. Ordo

potus .i. ebrius, comminxit Icftum.i. minxit in leA*' '''"'cm*
cum ebrius effet domum redire non potuit, ve ^

mcnfa i. proiecit de mcnfa , catillum .j. paruuoi v f'”'} ’
tum .i. formatum, manibus Euandri optimi plaitjj | «in.
ipfc ob hanc rcm.i. propter hanc caufam, aut hoc
quod ipfeefuricns , fultulic .i. accepit impudenter '

politum in mea parte catini, (itmihi minus lucundu

non ita fien debet. Nam quid faciam fifcceciif* I

^Kdidcrit.i.reuelauerit frcreta,comn>iflatide.i.fidfjT'^'"'*“'
garit .i. negauerit , fponfum .i. promiflum , vel qupvi r”!’*’''"»
pro aliofoluete.

ASGEN

^Vis paria efle fere placuit
’ C_4. peccata , laborant. Cum
ventum ad verum elt :) Hic ma-
nifefte reprobat dogmaStoico-
rsm . Primo in hoc , quod di*
cum omnia peccata eife paria .
Secundo in hoc redarguit eos ^
dicunt fi reges eflene, fc omnia
peccata pari pmnaede punitu»
ros. Circa primum fciendum
e(i,qu6d quidam dicunt Stoi-
cum dogma/uiife, non quodo'
mnia peccat.i elTent paria, fed ea
duncaxat qus m eodem genere
fuiit . Nam animum metie-
bantur, non rem , Vnde fi quit
animo furendi tantummodo o-
bolum fublegent,non minus fu
rem elfe dicebant , quam qui
mille nummos verum Horat.
iic contra cos difputat, ac (i dice
rene omnia peccata efle p^ria
Empliciter, & ea quz eiufdem
generis fune inter fe , & cum his
qus alterius funt generis , con-
tra quem errorem etiam fandi
Thoinr, extant argumentatio-
nes. Poctaaatemnolierinni-
ti cur hoc med IO. Senfus, mores,
& vtiliias , qiix eli mater iulti Sc
gqui , IU dicant peccata non elTe
part.i, ergo non fune dicenda pa
na. Conlequentia videtur pro-
babilis , quia non eli vero limile
fenfum omnium hominum elle
in ea re d(-praiiatum,& |n(iituca
eonfuctudinem, feu mores om*

nium ciuicatum errare.autvti-
lii.itcm bonam faifo inniti . 6c
ailumptum probatur. Primo
de rcafjhumano,quij audit i fa
cnlegio , aut latrocinio fenlus
nolter magis mouetur & Tuccen
fet,quam audito limplici furio .
Igirur dicendumelt g- grauius
ett peccatum facrilegi , latro-
nis, aut homicidar quam f uris .
Secundo patet de motilnis ho-
minum, quia anteieges latas, &
polleas femperapud omiies ci-
uitates & regna coluetudo fuit ,
vterauius puniretur homicida
& lacrilegus, qua vfurarius aut
fur. Tertio patet dcvtilitate q,a
nihil quod contra bonam vnli-
tatem eftin rep. peipetuo con-
itar, fed confuetudo punicdi pec
catafm grauitatem eotum ob
feruaia ett a primordio rrruio
vfque ad h*c tempora, ergo vti

Quis paria efle fere placuit peccata , laborant .

Cum venturo ad veru eft ; fenfusjmores^ repugnant,
Aiqueipfavtilitasiufti prope mater, & squi.

Cum prorepferunt primis animalia terris ,

Mutum, & turpe pecus, glandem, atque cubilia ,
Vnguibus , & pugnis , dein fuftibus , atque ita porro
Pugnabant armis , qu$ poft fabricauerat vfus .

Donec verba, quibus voces, fenfusq. notarent ,
Nominaq. inuenere. dehinc abfiftere bello;

Oppida cceperunt munire; Seponere leges
N e quis fur effet , neu latro , neu quis adulter .

Nam fuit ante Helenam cunnus determina belli
Caufla .• fed ignotis perierunt mortibus ilH ,

Quos V enerem incertam rapientes , more fetarum ,
Viribus editior caedebat: vein grege taurus,
lura inuenta metu iniufti fateare necefleeft :
Teraporafijfaftosq. velis euoluere mundi.

Nec natura poteft iufto fecernere iniquum ;

Diuidit vt bona diuerfts , fugienda petendi :

Ncc vincet ratio hoc,tantundem vr peccet , idemq. ;
Qui teneros caulea alieni fregerit horti :

Et qui nodurnus diuum facra legerit . adfit
Regula ; peccatis qui pcenas irroget sequas ;

Ne fcutjca dignum , horribili federe flagello .

N.im vt ferula csdas meritum maiora fubire
V erbera ; non vereor ; cum dicas efle paries res
Furta lairocinijs ; & magnis parua, mineris
Falfe recifurum flmili te , fi tibi regnum
Permittant homines . li diues ,qui fapienscft.

Et futor bonus , & folus formofus , & eft rex :

Cur optas , quod habes ? non nofti quid pater.inquit,
Chi vfippus dicat : lapiens crepidas fibi nunquam,
Ncc folcas fecit .-futor tamen eft fapiens.quo ?

Vt quaniuis tacet Hermogenes .- cantor tamen, atque
Optimus e modulator vt Alfenus vafer omni
A biceto inflrumemo artis , clauf^. taberna ,

Sutor erat : fapiens operis fic optimus omnis
Eft opifex ; fic rex folus , vellunt tibi barbam
Eafciui pueri ; quos tu nili fufte coerce;

V rgeris turba circum te ftante : mifer^

Rumperis: & latras magnorum maxime regum.

Ne longum faciam : dum tu quadrante lauatum
Rex ibis : neque tequifquam ftipator, ineptum
PrittT Crifpinum , fedabitur ; & mihi dulces
1 gnofeent , li quid peccauero ftultus, amici :
i nq. vicem illorum patiar delida libenter :

Priuatusq. magis viuam te rege beatus .

lim.xigitvtiMfiat.Die«tuti.
Stoicus, noloquordevtiliu.f

fed dciuftitia&*qu,c„e •
rali. Nam cum ita fu, g, omni,
faciens contra iuttitiam nituij

Icm imulius fu ac ttultus, fiuep,
Tumiranrgrcdiacur.fiuemuliQ

confequens ett vtomnis cranf
grcfrorsqiiicatis aequaliter dicj
tur peccare & pariter puniedui
efle . Contra hoc probat Poeta,
Primo,quod nihil eft vetiviiie)
quod fit contra iufticiam aut*,
quitaiem, quia ipfa vtilicas vera
eft mater iufti & squi. Ptobat
etiam ,9^ luttuia qua vtimurm
arcendis Sc puniendis vitijs, non
ett de iure naturali , fed de iur«
gentium. Namvtilitaspcpctit
rerum diuifionem, quam fecutx
funt leges . Nam fecundo eos
«jui veritatem facre fcriptur*
non habebant, fatebantur tatne
omnium rerum generabilium,
Sc corruptibilium fuifle princi.
pium , & deueniendum ad pri.
mum produAum, quod Philofo
phus negauic homines primi bt
neBcio Solis ex luco erantpro.
creati & in cauatis arboribus,
cauernisq. terrarum refidebant,
eraneq. iliis omnia communia.
Quapropter & propter vuSuml,
& propter Venerem fiepe ferina
bella gerebant, hoc eft dentibus
& pugnis, pofteaautetn fuftibus,
& tandem etiam armis . Sed
cum primum loqui coepilfent,
& fe mutuo intelligcrc , (latue-
runt vt quam quifque portione
terrar occuparet , enm proonaoi
haberet. Cum vero multi vbi
non feucrunr , meterent, lata ell
lex vt nemo fur, aut iarro.aus
adulter eflerjSi: deinde vt Ilaiuu
obferuarentur, & contra iofti-

tis opprelfores defenderentur,

oppida muniuerunc vnd* cofi-
ttat viilitacem pepcnlTc leges &
iuftitiam & non naruram ■
Namfinacura peperifl'et,pr"j*
futlTrtiufticia. Pratterea mul-
ta dircernuncur per iuftiiiam»
quff per naturam difccrni no™
poffunt. Natura enim potf”
cernere quid fibi fit tonueru^®*
& appetendum, Sfq’''d<l*fi'°*’*
ucniens &fugirndum,rednn
poteft difeernere quid liti“" •

liber. P R i M V ,v.

i6g

is ptrici cITtnt qui n.ituram faiwm haberent . Veruri-
” g, plurimx leges es nuruiali didinune l aiionis fitina-

runas eua'i. indoa. lUc.m approbam, pluriinx tamen ex vtl-
uate ortum habuerunt, vt de *rucapio..e St prolct.pnone, exhae
lldatione.St alus multis patet.Circafccundu quod dicunt Stoi-
ci fe omnia peccata aiqualiter punituros li eflent reges , redar-

0 Iiteoi lic , Vos dicitl5,onmes rapientes funt reget fotores, for
moli dioite!,& lic de ali|s,fcd uos cKis (vtdiciris)fapientes,ergo
citis res’es,furoces,&c.Si amem teges cftii,etgo maledicitis vos
Lc falutos fi reges effetis. Ad hocdicercnt Sioicl, q. fapiens Iit
rex 8t lutor, & reliqua , non aftu fed arte aut dignitate , folus e-
nini fapiens dignus eft vt rcgnet,8t rex cit licet non rcgnet.Con
Ita tales reges ollcndlt Poeta quam miferi fint.qui etiam a pue-
lit uexentur . Et fi dicaiit,id fe atquo animo tolerare,uc contem-
nendo non poflidendo contenti credantur, monltrat id eos X-
£te ferre .Vnde concludit fe malle cffepriuatu & amicis chatu,

qua talem tegem omnibus odiofum . Quis paria &c. Ordo clt .
Illi quis. i. quibus placuit .i. uifum elt.peccata clie fere paria , la-

borant.i. in fumma difficultate uetrantur,immo in ,pbationefua

deficiunt,cum. i. quando uentum eft (impetfonaliter dicit) .i. per

nentum clt, ad ueru.i.ad uetitatem inucliigacam . Nam lenius

1 naturale iudicium rationis Scfenfus omnium hominum , «

mores.i.confuetijdinis&rtatuta,feuinHituta oinnium ciuita-

tum,& ipfa utilitas ptopCvi.quafijmater.i.inuentnXjiunM-
ti* legalis , Sesqui .i. a;quit.atis naturalis , hoc de luns jcripti &
non feripti . Quod autem utilitas fic mater lulh & squi, proba-
tur fic Cum .i. quando, animalia uidehcec homines , proreple-
Tunt .i. proceffciunt, primis terris, hoc ch per hypaliagem , cum
prima animalia prorepferunt terris, vel dicit primis terris , quia
lerrs tunc erant nou*, & pnma; quia ante animalia produ-
ets unde & tellus mater deorum dicitur, & hominum . Anima-

liainquam perappoficioncm exillentia mutum pecus , quia ho-
mines' fecundum hes nefciebanc loqui ficut naturaliter loqui
potu:frent,cum nullas linguas adhuc didicerint ,& turpe i
▼epote mutum . Pecus autem ell omne auod caret humana etti-
cie, homines autem primos ex terra editos pecus appellat eo
quod pecoris limiles effent.cum neque loquerentur neque cole
tentur . Hrc autem longe a veritate aliena funt , fed naturaliter
locuti funt philofophuquos poet? trahentes omnia in maiorem
admirationem figmentis fuis infecuntuc. Cum inquam pri-
ma animalia prorepferunt terns exiUentia mutum & turpe pe-
cus, pugnabant propter glandem .i. fruftum arborum^ & maxi-
me quercuum , quo vefeebantur, & propter cubilia in quibus
more ferarum cubabam, vnguibus & pugnis, dem . 1 . deinde, tu-
ftibus.i. baculis, atque ita porro deinceps multo polt armis, qu*
arma vfus .i. diligentia & induftria & experientia fabricauerat
poft.i. pottea pugnabant inquam fic , donec inuenere .i. inuene-
runt verba, que pro &,nomina,vndc cnunciato vera vel falfa co-
ftat,quibus verbis & nominibus notarent .i. lignificarem, -voces
.i.!oquclas,& fenfus.i.conceptus fuas . Nam (lecundum Philo-
fophum , primo Petihermenias) voces funt ligna concepmum .
Dehincvi.poftea quam, loqui cteperunt & fe mutuo incclligerc ,
«ceperunt fup. abfiftere bello , quia verbis fe mutuo fepe placa-
bant,& coeperunt munire oppida & ponere .i, ftatuere leges ne-
quis, id eft aliquis cfle fur,ncu.id eft neue latro, neu.i. ncue adul-
ter. Quod autem contra adulteros lata eft lex, & pro coiuge aut
muliere bella etiam illis temporibus ferebant , aflerit Poeta di-
cens.Nam cunnus.i.membtum muliebre,hoc eft mulier formo-
fa.fuit tetcrrima,id eft peflima caufa belli, ance Helcnam.i.prius
quam Helenaraptaa Paride eflet caufa belli Troiani , fed illt
perierunt ignotis.i.a nullo deferiptis , mortibus , id eft obitibus
& occifionibus.quos rapientes .i. violenter capientes, incertam
Venerem .i. comunem mulierem, qu* tunc nullius erat coniux,
fed omnibus communis, more ferarum, id eft belluarum, editor ,

id eft eminentior,viribus.i.robore& fortitudine cedcbat.i, occi-
debat, vt. i, quemadmodum taurus. f.fortior alios cedit in

•i. congregatione armentorum . Praeterea 6 Stoice necefle elt
▼t fateareri. fatearis, iura ede inuenia, metu .j. ob metum , iniu-
fli.i. nequis faciat iniuftum,fi velis euoluere .i. repetere , tempo-

ra.i.chronica.i. libros in quibus fcribunturresgeftxcum tem-
poribus fuis.St faftos . 1 . hbros m quibus defcribuntucfefta &ob
feruaeiones temporum & cauf* obferuationum , vt patet in ta-
ftis Ouidij. Nec natura poteft fcernere .i. diuidere inicum.t.
iniuftum a iufto,vt .i. quemadmodum, diuidit .i. fegregat , bona

diuetfu.i.a malis, & fugienda.i.nociua & difconucnientia.pctcn

dii.i.appetendis,& conuenicntibus fibi . Nec ratio.i.mdicium ra
cionisjVincec.i. pt obabit haec, vt tantum, que pro &,ide «i. eodem

modo peccet qui fregerit teneros caules alieni horti, & qui no-
dlurnus.i.noitu,lrgcric.i.furaiUK fuerit, facra.i. res racrjt,i(iuum,
id eft diuorum fcu deorum, i<.egula igitur adii c.i. adhibeaciir pcc
catis,qujr irroget .i. imponat iplis aequas .i. coiiucnieiues poe-
nas .non autem dices xqu.is.i. aequales, quia hoc dicunt Stoici,
contra quos hicdilpucac, Vel coiiltruc (ic,regula adiit. i. detur,
qur irroget poenas a>qua» .i. jequales pectatis , ita quod paruu
pcccaiis irrogentur paru* pcenx,& magnis magnae,. adfic in-
quam regula , ne pro vt non , vt 6 Stoicx non fcdteic , 1 . fcttcrii,
hoc eft perrequans horribili flagello, dignum .i. eum qui cantum
dignus eft fcutica , id eft tenui loro, aut cono percuti , hoc eft nc
gr.iuiorem pcenam inferas quamdecec. Scutica enim dicitur
grxee mwT©- , id ell corium , Plagcllum eft virga fumpta de fum-
mii H.igclliijidelt extremitatibus arborum, qu* flagris, id ell vc
cis agitantur, quibus virgis fi maiores & horribiles linc,non folii
cutis dilaniari, fed & caro contundi poteft . Acron autem fubin-
telltgit.Non vereor, vt fit. Non vereor nefeftere dignum fcu-
tica horribili flagello, fed meo iudicio melius cohxreat conflru-
Aio quam dedimus . Senfus enim clt. Adhibeatur ergo lex
puniendi , ne grauius punias 6 Stoice quam decet , id eft quam
squum ell dico ne graaius punias, quia non vereo ne niitius,aue
leuius punias quam oportet . Cum enim Stoicus fit feuerus ni-
mis & immitis, ideo vellet omnia peccata poife «qualiter puni-
re, vc omnia grauitcr,immo vlcimo fupplicio afhciac, non autem
ideo vt omnia mite puniat & leui rupplicio,& hoc ctt quod fub-
dte poeta,vnde bonus eft ordo . Adfic regula , id eft ftacuacur re-
gula , quje irroget peccatis pcenasxquas , id eft «quales & non
maiores , ideo ne 6 Stoice feifterc , id eft perfequaris & afficias
horribili flagello dignum fcutica, hoc eft ne grauius punias qua
deceat . Nam non vereor, id eft non rimeo, vtesdas ferula , id
eftleui baculo ,qHO prarceptofes literarum vti folent , aliquem
meritum, id eft qui metuit, fubire, id eft pati, maiora verbera .i.
neinoraflage)la,hoceft . Nonvereor quod mitius, aut clc-
menciuspuniasquam decet, cum dicas furta elfe pares tes la-
trocinijsdc parua,idcft parua delifta, elTe pares res, id eft pa-
ria magnis, ru mineris te recifurum ,id eft amputaturum, Cmili
falce, id eft fimili fecun,aut genere fupplici) , paruacum magnis,
(i homines permittant tibi regnum , id eft li habeas poteftatcm
animaduertendi in fanguinem & vitam hominum . Simili falce,
allegoricc finali punitione, bene autem dicit falce recifutun» . Eft
enim mct3phora,id eft translatio fumpta a meflbribus, qui fal-
ce recidunt , id eft amputant «qualiter omnes herbas & magnas
& patuas jvnde bene permanfit in translatione , addens rccifu-
rum . Notum autem eft, quod falx falcis eft inftrumentum cur-
tium , quo herbx inciduntur - Tranfitautem Poeiaadredar-
guendum Stoicos in eo gidicunt fapienics effe reges , & tamen
fe qui fapientes dici volunt , mulca fafturos qur modo non fa-
ciunt fi elFcnt reges . Ordo enim eft : Si is qui fapiens eft , eft di-
ues & bonus fucor folus formofiflimus , & eft rex , cur o Stoice
optas id quod habes, hoc eft regnum , quia nullus eft rex fine re-
gno, fi ergo rex es, oportet vt regnum habeas . Refpondec Stoi-
cus, & inquic,0 Horati non nofti, id eft fcis ne quid Chryfippui
patcr.id eft reftitutor Stoic« fc^x dicat ? dicit fup. quod fapien*
nunquam facit fibi crepidas , nec foleas , id eft calceamenta cle-
uata , quibus Philofophi vtuncur , & tamen fapiens eft futor , id
eft crepidarius . Philologus acriter in crepidas Horarij , &
Perfij ludere gcftit , hoc eft‘in quantitatem duarum primarum
fyllabarum, quas longas effe debere contenditvt Gr*cis,ego
contra ab Latinis ftabo,dicamq. licet fimilisCt grxeis vox,&
illis ab alia origine du«,3utfaltem prima longa, nobis tamen po
tcft latina eHedcduftio,& fecundu eam ambx breues. Nam
ficut crepido prima breui dicitur, ita & crepidr duabus breui-
bus a crcpando,ncc eft longe qu«fita originis ratio.nam crepid^
fine crepitu in ingrediente raro funt. Idem in Virgiliumdifpu-
tat de Inarime, fed Virgilijdcfenfio in Commentatijs Tragoe-
diarum Sencc« confpicitur . Quxrit Horat.quo,id eft per
quid , vel quomodo poteft efle futor,fi nunquam fuir ? Rcfpon-
det Stoicus, vt, id eft quemadmodum,quamuis Hermogenes, de
quo in principio huius Satyrxdi^um eft, cacet .i.non cantat, ta-
men eft cantor, arque optimus modulator, & vc .i. quemadmo-
dum, Alfenus futor Cremonenfis, qui Rom^confulatum gefllc,
vafer, id eft aftutus,erat fucor, omni inftrumento arcis abie£to,3c
taberna, id eft officina claufa , id eft poftquam omne infteumen-
tum arcis futorix abiecit , & tabernam in qua vendebat calcea-
menta fua claufit, adhuc tamen erae fucor fapiens.i. peritus ope-
ris,licec non faciebat, fic omnis opcimus.i. rapientillimus,vel qa
contra elegantiam dicetur optimus omnis, cum dicendum fu,

optimus

S E R M

ontimaj quifflue coniugamus hoc modo, <ic, optimus, id cft fa-
piemilfimui eli folus ooinis arcifcx,& fic cit rex Refpondet Poe
ta pueri lafciui petulantes, vellunt Cibi barbam, quos pueros, Ici-
licctmli tu coerces, id cft repellis i te fufte,td eft baculo, tu vrge
ris.id clt premeris, turba, id elt multitudine ftante circum te, Sc
cumiler rumpens
amare obiurgaspi

DOGT.

tiiKrfr.

iifer rumperis ex impatientia , & latras, id cft more
^..re obiurgas pueros . O maxime magnorum regum, id cft o
peruillime Stoicorum. Sed ne longum faciam, inquit
dum tu rcx.id eft qui iaaas te cfle regem, ibis lauatum, id elt ad

balnea, vc te i3ucs,quadrante,id cftviliflimoprctJOjncqucquif-
quam ltipator,id cft comes fectabicur tepr*ter ineptum Crilpi-
num,dc quo diftum eft in vltimo rerfii prims Sat. &dulces ami
ci i<’nofcent mihi,fi ego ftultus fecundum cenfuram Stoicorum
pecMuero quid.i.in aliquo, & ego patiar libenter inuicem, id eft
viciflim peccata eorum , que.pro &,ego priuatus.i.exittcns ex*
tra dignitatem regiam , viuam magis beatus.i.beatioi, te rege.i.
qui dicis te dTe regem .

A b ouo) Abouovfqueadmala prouerbiali figura di-
xit Hotat. pro eo quod eft, ab initio vfque ad hnem .
Antiquitus enim ccenam ab ouis aufpicabantur, malis
finiebant . [Mi ignofco) Horatius hic Mxuium alterum Suffe-
num facit, luis ignofeentem vitijs , aliena mordaciflime carpen-
tem . [Aut ferpens) Serpentis oculus , de his dici confueuic qui
acribus & mcentis intuerentur oculis, id Grsci dicunt c-ftus eV-
fia.i.rerpencis oculus . funt enim huic animanti oculi duriores
ac perlpicaccs. [Negleftis vrenda) Mira admonuit Horatius al
]egori3,ani[nuos excolendum difciphnis, alioqui futurum vt in-
utili (ilua Vitiorum occupetur . Felix enim herba inuifa agrico-
lis,qus totos agros occupare folcr, nec facile repurgatur vbi fe-
tneloceupaucric. [Turpiadecipiunt) Hucrefpexicpoecajquod
Theocritus in ^gloga vj.fcribit. Etenim haud raro Polyphe-
me . Qui minime funt pulchra , ca pulchra videntur amori .
Nam Balbino ftuke amanti , etiam Polypus Agna amici fuaue
quidam olere videbatur . Eft autem Polypus vitium narium gra
ueolencium. Lege prouerb. Suum cuique pulchrum. [Since-
rum caput,) Hoc cft qui per feiieifta , ea nominibus alienis im-
politis deprauamus . Quanquam poteft adagionis huius accede
re formam, Ebur atramento candcfacere,quo vtimur,cum rebus
per fc decentibus tefforium inducimus , quod tegat & obfcurec
naciuum decus non augeat .

H 1 c fugit omneis) Senfus & ordo eft . Hic.i.alius quifpiami
fugit omneis infidias , id eft prudentia fua & viti integritate vi-
tat inlidiantium morfus, & obdit, id cft opponit latus apertum,
& nudum nulli malo , quem quidem ipfum cum deberemus nos
refte appellare bene fanum, ac fapientem, & non incautum , id
eft prudentem, appellamus fiftum &artutum .Cum verfetur in-
ter hoc genus viti, vbi viget acris inutdia, & vbi vigent crimina .
Ita vt hic vltima fint, quali per parenthefim incerpofita, & fic o-
mnmo necefl‘atium,vr mutuum fibi rcfpondeant cetera .

Q^vadxante lauatum) Si quis balneum ingredi ftacue-
rat veterum tempore quadrantem foJucre cogebatur balneato-
ri. Ca:I.lib.xvj.cap.xlij.

Modo fumma.

V oce,modo hac refonansjqui chordis quatuor ima .
Summa exponit Acron,id eft cautillima . Sed id librariorum
vitio corruptum puto pro acuti ITima . Ceterum quod fequitur
quod lumma hypate fic,& quod quinta fit nece, quare quatuor,
id cft poli quatuor, ac per hoc quinta, exponendum, hoc ve-
rum deliramentum elJ . Reftius Porphyrion a Tetrachordo ,
inquit , hoc fumptum videtur, in quo cft grauiftimi foni chorda
qui hypate dicitur. Notum eft quinque elTe tetrachorda a-
pud niuhcos hypaton , mefon , Synemenon , diezeumenon ac
hyperbolcon, lingula diateffaron confonantia conftituta. Ac
ego exittimo in lyra hunc luliffe qui quatuor chordis con-

flabat, indeque Tetrachordos appellata , in ou •
etiam hyp.itc dici poterat, & nete fumma, oL’
finguli diapente , nonnunquam diateflacon conf
flant. Cum Aeronis opinione dc hypate eft dk

fcclaneorum capite vltimo . sed in his rebus Poht
tum Aeronis tribuo. quau.

Quamuis craffa queat, decies centena dedifles
Quamuispro quancumuis accepilfe videtur, &’d •
tena intelligendum millia HS. vt fic integrum decic'''**
milia nummum vel feftercium . Qui faciunt coronato
M.D.Budianafupputationc. Qiji Acron
milia , Badius autem millc nummum vterque non rcA
parcoauccm&paucisconcenco RVavmaj dixit, cum
etiam in prioreSat. defcripfi(ret,& obiter hocquooue
co . [Immo alia haud fortalTe minora) Haud legendum n °
vc non reSe legit Badius. Nec minus errant qui aut legunt
Badius & hoc loco & priore fecucus videtur Ladmum oui v't
que loco hallucinatur.

Quam aut aquila , aut ferpens Epidaurus .
Aldinuscodex habet vt,pro aut priore, fed geminandum aut ne
mo dubita.Ccterum cum omnis ferpens acute videat Epidium'
dc hiftoria Romana additum videtur. De Epidauro autem inf I*
ait Acron accerlitum itfculapij fimulacrum cum Epidaurus ciui
tas fit Peloponnefi.Inculcat hoc item ipfe Porph. Vnde & Acto
haufi[,nifi codices fallant.

N Vm qua tibi vitiorum infeucrit iilim Natura) Hic rur.
fus fcuerus annotatornofter poeti verba immutate n6
dubitat. Num tibi quid vitiorum &c. durum & abfonuni
iudicansjfi poeta dicerer, nam aliqua n3tura.Quafi,quaconiun.
gendum fic cum natura, non cum mala, Elegans fanc ludex.Inue
nit tamen, qui hoc loco cum fequendum putaret, Badium.

C Vm genus hoc inter vici verfetur, vbi acris. [Inuidia)Au
lam notat, & homines in ea mifece degentcs,atque eo 0 -
mma hic verba fuot torqucnda.quod Aeronem neglexif
fe video, & quofdam alios.

L Abeone ir.fanior , inter Sanos dicatur,quanto hocfucio-
fius,) Diftinguendutn eft ance Labeone , non poteft infa-
nior.Ceterum Acron adillud.Quantohocfuriofius.Qtf
fecit (inquit) dominus, quam quod feruus admifir.cum Horat.
ad fequentia refpexcritjlamiam didurus , Paulum deliquit ami-
cus, odifti & fugis .Cetera in parenthefi indida funt, a nullo c6*
mentatoriim exade difcufta. Sunt autem a Poeta aduerfus Stoi
cos dida verba, qui peccata omnia paria faciebant ergo paullum
deIinquere,non admittcbant.Vidcbantur autem in hoc infuauei
acerbiq. rerum iudices contra omnium & opinionem , & vfum .
Vnde & paradoxon hoc creditutn,atque a Cicerone, quoque ter
tio loco tradatom.Tu igitur, inquit Poeta, nifi concedas amicii
paullulum peccare pofTe, habere, vt Stoici, infuauius acerbus. At-
que hic eft verus horum verborii fenfus . [Nec vincet rario hoc)
Mirum quam hoc loco corruptus fit Aeronis commentarius, &
fibi contrarius ad ea qui pricedunt de natura .Qui omnia qui
emendare volet, idem iungac vulpes & mulgeac hircos . Ad illud
autem . Ne fcutica dignum horribili federe flagello, fupplet, no
vereor , quod poftea tertio fequitur verfu , fed inepte huc refer-
tur,vt rede annoiauic Badius .Stoicos .n. in hanc duntsxat par-
tem peccare ait.quodleuia peccata, ique atque magna punie-
bant, quod Horat. reprehendit. [Vt Alfenus Vafcr)Poft vaferd
ftingucndum . Dicere autem debuit Varus, vt puto, fed irtiforic
vafer dixit. Nam P. Alfenus Varus Cos.fuit anno ab V.C.ccliiij.
quo tempore Horat.nefcio an adhuc vixerit. Poteft tcmendeco
antea fcripfille quod rrultis temporibus reptandum eo erat, pf*
fertim qui humili natus erae loco . Quod vero tertio inde fcqui
t^ur verfu, fic optimus omnis. Et opifex, conftrucndum ell, omnis
fapienseft optimus artifex.

I V P O L I s,
atqueCraii
i nus,&c.)In
1 hac Satyra
Poera pri-
mum Saty-
I rinouiori
gincm paucis tangit , Liicili-
umq. noui Satyr* feriptorem
meare notat, in qua U pluri-

argvmentvm.

^ejponitt ijt ijuife nimii mtndactm dixerant, ataue primum Sa»
tyra vrigmtm ofiindn , ^ ‘

*^TyRAE IIII.

E y polis atque Cratinus. Ariftophanesd. poiits
A tque ali), quorum comoedia prifea viroru eft :
quis erat dignus defcribi,qu6d malus.autfur.

mi iadabantvidelicct quod ffo

fufe & incondite fcriberer,& ita
Crifpino qui plurimos , fed in-
conditos & malos verfusfcfibe
bat,&proptcrea feextollenae,
refpondcc, vnde a tribus fe pun-
gat. Primo a difficultate fcribcrt

di. SecundoafimpHcif^^^''’'^'j'

ptoru .Tertio a malignitates”

mi -Circa primum fieprot^'

LIBER. PR.IMVS,

Qu6J moechus foret ,"aut ficarius , aut alioqui
Famofus : multa cum libertate notabant .

Hinc omnis pendet Lucilliushofce fecutus.

Mutatis tantum pedibus, numerisq. facetus ,
Emun(5lcE naris, durus componere verfus . *

Nam fuit hoc vitiofus : in hora Cepe ducentos ,

Vt magnum , verfus didabat ftans pede in vno ;
Cum flueret lutulentus, erat, quod tollere velles.
Garrulus , atque piger fcribendi ferre laboiem :
Scribendi rede : nam vt multum , nil inoror . ecce
Crifpinus minimo me prouocac ; accipe fi vis,
Accipe iam tabulas . detur nobis locus , hora ,
Cuflodes : videamus vter plus feribere posGt .

Di bene fecerunt : inopis me , quodq. pufilli
Finxerunt animi , raro , & perpauca loquentis .

At tu conclufas hircinis follibus auras
Vfque laborantes, dum ferrum molliat ignis:

V t mauis , imitare . beatus Fannius , vitro

quitCrirpimii m prima 5afyra
cH inc-

racHorjiium ad certamen feri-

bcndi ?erfas,vt is qai plures feri
beretjViftor haberetur, ottendie
Poeta laudabilius clFe paucos
ferfusjfit eos bonos fcnbere,
quam multos malos. Bt fi quis
dicat, Lucilium in hoc lauda-
tum, quod ducentos verfus vna
Wa fcripticamt, dicit eum in
hoc oon laudandum fffe,quia
in hoc maxime peccautt.quod
incaftigatos verfus reliquerat ,

& lutulentus fluxerat, circa fe-
cundum, quia quis dicere pof-
fet Horatianos verfus , quibus
Satyram deferibie , efle etiam
inconditos , eo quod non habe-
ant acrem fpintum,& verbo-
rum granditatem, dicic hoc ad
Poeticum opus pertinere , fed
Satyra , ac Comoediam non ef-
fe poemata. Cicca tertium,
oflendic multis argumentis fe
non malignitate , animi Saty-
raro feribere, fed quia a pntre
ita inllicutus fuit , monflraiq.

Satyricum opus non ellc inm-
diofum nifi ijs , qui male vi-
uunt. Qjjod vero neque ma-
lignitate , neque petulantia a-
iiimi feribae , probae ex eo quod
opusfuum,nonomnibus reci-
tet, fed amici» duntaxac,& id
coaSus, nec coram omnibus,
aucvbique,fed coram paucis ,

&in fccrcto. H*c omnia fuo loco patebunt. Principium
huius Satyr«ab Aerone bene declaratur. Addneuntur autem
tres feiitentie de Fannio. Beatus enim dicitur bene habens, id
eft diues , vnde orta cli tertia fententia , qu6d heredipeis .i. qui
hereditatem eius, eo quod liberos non haberet . petebant, cap-
fas librorum dius & imaginem referebant in ^dem Apollinis, vbi
omnium poetarum in auftoritatem receptorum libri repone-
bantur , 6d poll mortem etiam imagines lUtuebantur. Vnde
alibi : ^Scripta Palatinus quacunque recepit Apollo . Et Per-
fius . Ad facra vatum carmen affero noftrum . Beatus etiam
fortunatus dicitur, vndeorta eftprima Aeronis fententia. Ir-
ridetur autem Fannius, qui libros fuos ineptos voluit ab om-
nibus nofci.cum ramen Horae, neminem fua feripta legere per-
mittat . Stupet Albius a:re : Albius proprium elt nomen, cu-

l6^

vitiorum reprehenfor erat .
Namvulgodici folet. Nihil
opportunius ad munditiam iiifi
offendi pofle , <iu.im mulierem
mucofam , ea enim vila quilibet
mundat lepriufquam eam irri- «Cwwm*
deat auraice mnnffret.qui er- (It ttMrit
goemiindias naret habetlibere dieitur ,
mucofas ridere poceff . Prv-
lerea qui nares purgatas habet, tri exa>
acrius olfaciunt & clarius lo-
quuiitur, vnde poiUint allego- ao ijnx/i
rice foscorem vitiorum Inda- purgatit
garc , & inuentuin arguere . yar$butt
£>uru8,ideff difficilis, compone- mncco^;
re .i. ad componendum verfus. tmiOu •
Nam ipfc Lucilius fuit vitio-
fus , hoc, id eff in hoc , quod ip-
fedidabatjideff puero fcriben
ti componebar, & proferebat ve
magnum , id eff tanquam rem
excellentem & dignam laude,
cum fic reprehendenda , fxpe du
cencos verfus, in hora , id eff
fpatio vnius horat ffans in vno

Delatis capfis , & imagine ; cum mea nemo

Scripta legat .vulgo recitare timentis . ob hanc rem . . ^ jd cit quan.am poffit qui.

Quod fut, quos gcn"hocmmimemuat:vtpoceplureis pede, cum, id eft

Culpai i dignos, quem vis media erue turba ;

Aut ob auan tiam , aut miferaambitione laborat .

Hic nuptarum infanit amoribus : hic puerorum :
Hunccapitargentifplendoriftupet Albius sere:

Hic mutat mercesfurgenteafolead eum, quo
Vefpertina tepet regio ; quin per mala prxeeps
Fertur : vti puluis colleftus turbine; ne quid
Summa deperdat metuens : aut ampliet vt rem .

quamuis , ipfe flueret lutulen-
tus,id elt plenus luco, hoc eff tur
bulentus, ficui fluuius nimis ra-
ptim currens lucum fecum tra-
hit, erat in verfibus eius quod
velles tollere, id eff fecundum
Aeronem , imitari Si accipere
ad imitationem . Vel tollere ,
id eft amouere, tanquam fuper-
fluum aut ineptum . Tollere
enim plurafignificat, aliquando
eft educare, vt in Andria Terent. Quicquid pcper!ffet,decreue-
ruiu tollere, aliquado fecum portare, vt.Tolleledum tuum &c.
aliquando de medio auferre & deponere, vr, Tolle tuum precor
Hannibalem . Et, Tolle tolle.crucifige eum . De Lucilio autem
fic dicit Quintii. Satyra quidem tota noftra eft, in qua infignem
laudem adeptus elt Lucilius.qui quofdam ita fibi deditos adhuc
habet amatorc»,vc eum non ciufdem,modoopetis audonbus,
fed omnibus poetis pnferre non dubitent. Ego quantumab
illis , tantum ab Horatio diflcntio,qui Lucilium fluere lutulen-
te, & efle illic aliquid quod rollcrepoffis putas. Nam erudi-
tio In eo mira & libertas , atque inde acerbitas & abunde falis .
H*c ille . Vnde patet , & maxime ex eo quod fequitur, videli-
cet quod erat garrulus, quod fupetfluum tollendum , id eft aufe
rendum & abijeiendum intelligere potfunius,vc fit ordo . Cum,

nutiat. Biuuci rtiuiu» V. - n° *i . - . r. i_._

ius infra Foeta meminerit . Nam licet non'abfurdum putetur id eft quandoquidem, ipfe flueret lutulentus , erat ftipple m

vcrfibiu eiusaliquid quod velles, idcH pofles velle collere,id eft
refecare & deponere erat enim garrulus , id eft fuperfiuus in ver
bi8,atque piger ferre , id eft ad ferendum , id eft futtinendum la-
borem fcribendi, fcribendi inquam reda • Nam nihil motor, id
eft difeutio vel dubito , vt,id ctt quantum multum feriberet , hoc
eft fcio quod multum fcripfit.fcd nonredc. Ecce Crilpinus ine-
ptus Semulcorum verborum poeta , qui capfas plenas verfuum
de documentis Stoicorum fcripferat , prouocat,id eft porro vo-
cat me ad certamen fcribendi minimo fupple digito fignificans
fe plus valere in minimo digito ruo,quam valeo in toto corpore
meo, vel minimo, ideft minima re prouocat me dicens. O
Horati accipe fivis , accipe iam modo tabulas (in ceratis enim
tabulis fcribcbaoi)& ponendo bis accipe fignificat importu-
nitatem prouocamis,& dicendo iam vult femper paratum fi-
gnificare, detur nobis locus in quo feribamus Sthora in qua
rcribamus,&cuftode.squi obferuent,nc alius pro nobis feri-
bat & videamus vter fupple noftrum poflic plus feribere, non
dicit autem melius feribere , fed plus, id eft plures verfus facere .
Ad hoc poeta . Dij benefecerunt , quod tinxerunr, id eft cum-
polueruntde terra, ficuc figuli fingunt vara,me inopis, ideft
exigui, que, pro &, quod finxerunt me pufilli, id eft modici ani-
mi loquentis raro,& perpauca, ideft valde pauca, id eft gn-
lias habeo Deo , quod non fum garrulus & multorum verbo-
rum ita quod cum wrbofo Crifpino veltm contendere. At

vt dicas, ftupec albius, id eft tenerius sre, audoritate ramen ca
leai. Minimo me prouocat, quidam exponunt minima re, quia
minimum eft prouocari ad multos verfus deferibedos, fi fint ma
lijfed argutius dicic Acron de minimo digito . Ordo eft, Eupolis
atque Cratinus & Ariftophanes poetar Comici , atque ali) viro-
rum, id eft alij viri , quorum prifca,id ett antiqua Comoedia eft ,
notabant,ideft taxabant, diffamabant cum mulcalibcrtate,quia
etiam fubproprijsnominibuSjfiquis erat dignus deferibi, quod
pro quia ,iorec, ideft elfet , malus , id eft iniuftus , ficut econ-
ctario bonum virum eum, qui iuftos eft, appellamus. Nec

J oicft generaliter accipi , eo quod poft genus male ponerentur
pcciei , autfur, aut moechus , id eft adulter , aut ficarius, id eft
latro, qui fica, id eft; pugione homines occiditaddiuitiashaben
das,aucfamofus , id eft multa infamia notatus, aut alioqui, id
eft quouis alio modo Lucilius primus nou* Satyrae fcriptorfe-
cutut , id eft imitatus , hofce , rcilicct veteres Comicos : & hoc
mutatis cantum pedibus & numeris, id eft genere carminis,
quia ilU Iambicis fere verfibus feribebat , Lucilius autem he-
tametris , ipfe in quam fecutus hofce , pendet , id eft depender,
omnis, id eft totus, hinc, id eft ex his didis poetis, exiftens
facetus , iJ eft vrbanus & lepidus , emundx , id eft purgatae n.i-
tii , hoc eft eo quod nafumemunftum & non mucofum habe-
ret , per quod duo oftenduntur . Primum , fecundum Acro-
oem , quod fapiens erat . Secundum quod callidus & argutus

S E R. M

A Crirpinf.vr.iJfS Scuc miuis imitare, id e8
tai I J ettvcntoliuies inclufat follibus hircinis , iJ dt faSls cx-
pclbous Iliceorum, auras inquam laborantes ,id 'f f

«n-rj- v.c cxillentcs.vfque.iti cttconcinuc,<lMm,id cU,don«,
i/nis molliat , id dt mollificet & mitiget ferrum, hoc dt li »is eC
fmidas e peaote tuo tot veefus vtvideans tam repletus scrli-

bus.licuti folles repleti funt vento dum fabri fertum mitigant,

flatu enim Ignis cxcliatur , imitare inquam auras exiflens ban-
nius , id dt Grui Fannius beatus capas,hbrotum ftlhcei fit iraa-
Eine . vltco,id dt re non requirente , delatis ad bibliothecas pu-
Lcas.cum nemo legat mea feripta, timeniis recitare, ob , id dl
proptJt hanc rem,quod,id dt quia,runt quos lioc,id c» nofltnm
Lnus fopplefcribcndi, hoc dtSaiyricum; minime, idd nui-
fo modo,luuat,id ell delcaac, npote non dcleflat fupple plures,
jd elt valde multos dignos , culpari, id cft reprehendi . Circa la-
tinitatem qua dicitur: Scripta mea timentis, fcies (vt Valla re-
‘t! ftepricipit) quod omnis gtnitiuus fignificat, aut tantum afti-
uc Yeupoirelliue, aut tantum palliue, aut mixtim, nunc aiSiuc
S*,*'* nuncpotrefliue,nuncpairiac. Tantum aCtiue, aut (quod fere
idem ell) tantum poflcfliue fignificabantolimhi gemtiuiprimi
tiui , meis : cis , fis , noftrum , & vellrum , quorum tres primi ab
vfu rcceirerunt . Tantum palliue (ignificanc reliqui quinque ge-
nitiui pcimitiui,mcjjtui,rui,noftri,& vellri . Mixtim, hoc ett in-
diftercmer fignificanc omnes alij . Secundo fcies , quod genitiui
:antum aihuc, aut poflefiiue fignificantes volebant coniungi di
ftioni rem agentis, auc poiTidentis importanti . Idem dices, nul-
lus noUrum hoc fecit, non aiic nullus noftroI5!,aut nullus notiri .
Sed genitiui tm pafiiue fignificantes uoluncconllruicum dieSio
ne pairionem.autpartitionem importante, cuiufmodi fuiu no-
mina iierbalia pafliue fignificantia , & nomina genitiuum ex ui
partitionis pafliuercgentiajUt amor mei, quo ego amor. Cereri
aiii oeninui fmdiuerfam fignificationem diuerfis iunguncur, uc
creatio Dei, quam Deus creat, timor Dei quo Deus timet amor
Dei quo Deus amat, uel amatur. Tertio fcies.quod quia geniti
ui tmpOiTelfiuCjaut actiuc fignificantes, in ufu non funt, ideo pO
nimus loco eorum pronomina poflefliua in eodem c.ifu cum re
pollciTam auc agente Ggnificante, ut liber meus non, liber mei,in
quo Prikianus&cumfequcntes errant, amor meus quo amo.

O N V M

amor rnci qUo amor, aliquid meum quod poOId
dcnominatiuoego.quo perfona meafipnificai.r^^^il^iJrnei
aliquid de me , iiel dc corpore meo . Quarto fcic
fti genitiui fuam proprietatem feruare uolunc
funt aut poHcHiua pro fe poni, ideo compeiies dme!r “ru
per coniunaioncm,&fine ea frpe coniungi, ut aoud t '*’'“* *^
Praefidio meo atque hofpitis,ubinondicci, Prj^Gd
hofpitis,& hic . scripta mea timentis , & in’ EuanpiP'‘4"l“e
ipfiusanimam.nonrefoluestuiipfius. Erranteteo
uum inprimitiuumlatmc reroluendumccnfentcuinrl^°®'®
auefetipta mei iatinum non fit, Quinto fcies’ ad
tanquam primitiua fine , relationem fieri, vc in Andr^°T
tij, Fortunas meas qui filium haberem &c.Hicadt>rr'*”'
tisfint, nunc ad otdmcm teucrcamur . Quemuis med
iurba,id eit ex toto populo , quemuis , id ell quem*
vis, aut Laborat, id cit peccato vexatur, ob auaritiam '''”‘' 1 ''®
borat mifera ambitione, id c(t cupiditate honoris qm'** **
feros facit, quia nemo cupidus contentus cfl,omnis autem
le contentus, etiam Ii multa habeat, raifcr cli . Hic, id eft
ex populo mfanic amoribus nuptarum. Hic,idcft alius inf^'"*
amoribus, id efi nefanda libidine puerorum . Splendor areen •
capit , id eli irretitum cenet , & nimium delefiat, hunc.i.allm*
Albius vir ita appellatus, ttupet, id ell Uupidus&infanus effici'
tur , src , id elt propter aes Corinthium varijs fignis imprelfun
nec dicas, albus.id elt pallidus . Hic,id ell alius , mutat merces
id ell facit mercatum commutando merces fuas, olim enimonj
nis venditio erat quKdam commutatio ante vfum argenti, mu-
tat inquam, d fole Turgente, id elt ab Oriente ad eum fup. Solem*
quo Sole regio verpercin.r,id elt vbi Sol vcfperi, tepet, id efl te!
pida,& non tam callida ell, ficut in Oriente, vult autem Oci
cidentem figmficare , vt fit ab Oriente in occidentem , quin, id
ell quineciam , fertur, id ell violenter ab auaritiam impellitur
prreeps , id e!i fellinus & inconfideratus , vt , id elt vcluti .ficuc
puluis colleflus a turbine, id elt ab impetu ventorum , per ma.
la,id elt pec dura & periculofa, metuens nequid , id ell aliquid,
deperdat, id ell amittat de fumma fui pacnmoni) , aut fupple
murat merces, vt ampliat rem,id ell diuitias fuas. Et de his in.
fert Poeta.

ASGeK, hi metunt verfus &c.)

wObicftumerac auftori no-
ftrOj quod paucos & cos aridos,
ac humiles verfus feriberet, qua
dam animi maleuolentia ad Sa-
tyricam prouinciam fe inuica
Mnfa contorquens . Nam fi ad
Satyricam n.iius elfet, longe cui
liores & magis fluentes verfus
(vt dicebanc)panoercc.Rerpon-
fum ell au te a Potca noltro pri-
mo videlicet quod paucos feri-
berer.non.n. id fibi vitio dadum
putarjfed ccontrario Lucilio, ce
terisq. qui cum multos verfus
fcriberentjcos lutuleros & mca-
liigatos emittebant. Nuncaute
rerponfuroSjfccudo obie^to, vi-
delicet quod aridos & humiles
vcrficulos fcnbcret, oltendii ad
Satyricumalcitudinern liyli non
pertinere. Nam Satyra ficuti in
principio Imius fermonis paruit
ex Comcedia prifea ortum ha-
bet ,de CnmceJia aure & prifea
& noua dubitatur, an mereatur
dici poema, & plures tenent qd'
non eo, quod Comicus non ha-
bet ea qui poet^,neccrt.in.i funt
videlicet ingenmm .i. natura-
lem Si ingenitarn vemm 8c beni
gnititcm ad carmen . Namin
genium dicifiir ab ingignendo
quafi l1i quiddam intus a natura
genitum. Mentem dminiorem
quam ceteri habent .i. poetico
furori- raptam ad.iltior.i, quam
vt humana dicamur concipien-

Omnes hi metuunt verfus ; odere poetas .

Tcenum habet in cornu ; longe fuge . dii modo rifum
Excutiat fibi; non hiccuiquam paret amico.

Et quodcunque femel chartis illeuerit ; omneis
Geftiet afurnoredeunteisfeire, lacuq.

Et pueros, & anus, agedum pauca accipe contra.
Primum ego me illorum, dederim quibus elTe poetas,
Excerpam numero , neque enim concludere verfum
Dixeris efie fatis : neque fi quis feribat , vti nos,
Sermoni propiora 5 putes hunc elTe poetam .
Ingenium cui fit ,cui mensdiuinior, atque os
Magna fenaiurum; des nominis huius honorem.
Iccirco quidam comcedia , nec ne poema
Eflet , quGefiuere : quod acer fpiritus, ac vis,

Nec verbis , nec rebus ineft : nifi quod pede certo
Differtferrooni,fermomerus.at pater ardens
S$uit; quod meretrice nepos infanit amica
Filius : vxorem grandi cum doterecufet ;

Ebrius &, magnum quod dedecus , ambulet ante
Noftem cum facibus . nunquid Pomponius iftis
Audiret Jeuiora ; pater fi viueret ? ergo
Non facis eft puris verfum perferibere verbis ;
QuemfidilToluaSjqui vis ftomachetur eodem.
Quo pcrfonatus.pado pater. his,egoqui nunc,
Olim qui fcriplit Lucillius , eripias Ii
T pa certa,modosq. ; & quod prius ordine verbu eft ,
loltenus facias, proponens vitima primis:
Non,vtfifoluas. Poftquamdifcordia tetra
^elli ferratos poftes , portasq. refregit :

Inuenias etiam difiedi membra poet$ .

da ,& os magna fonaturum .j,
altifonum & erudicum Ryitifior
culis.i.flguris & figmeneis Pol-
licis decencer ornatu. Si quhdi
cat in Comoedia efle acrem fpi-
ricum , eo quod Comicus pacer
interdum ardenter cdtra filium
luxuriofum exclamet, dicit Poe
ta id fatis no effe . Nam et extra
comoediam in vulgari & verna-
culo Itylo id facit . Q^iia ergo in
Comcedia & in Satyra non funt
verba alcifona, & quamuis maie
liarem habentia, non merentur
dici poemata.i. opera fada a poe
lain eo quod poemata quouicu
llentmetro. Nampoematae:
diflbluta maicllatem & grauita-
tem fuam habent, vt liquido pa-
tet exemplo Enniano: Pollqu*
difeordia terra &c. In quibus

verbis quamuis fententiapIfM

haberi non poteft, videtur loqui
de templo lani,quod tempore
pacis claufum fuit ferratis po-
ftibus , vnde primo ^tneid.
Diri ferro & compagibus ar-
dis Claudentur belli porti&c.

Hoc autem, quod hii
Foenum hibet in cornu, td e«

quemcanque Satyrico

tic & ferit, ficut bos petulcus «

folitus cornibus fuis fcire, v
homines fugiant foenum m co -
nu portat, tam.vt norcatun

quamvtcornuafceno “

tur ne Ixdanc . Solem
ia pratis boues petulci

LI BER.

.ippf terf , 8: ita in cornibus aliquid foeni derelinqui ,
fluodvidcniesautugiuiu. AgcJam,adhortJndieU.-iJiierbium,3c
Jcies f.n Vellam b<c tua aj;e,a^ite,& agedum hoc dittcrrc.quod
,cc tantum llngulan* nuniai verbo apponitur agite tantum plu
ralis, agedum vero vtnuIque.Soiututum.licutlauaiuruni Hm rc-
gulamdixit.Nam & fomturum & loturum dicitur. Nepos Juxu
riotus dicitur, & vulgo mctciriccs amatores fuos nepotes, & illi
amicas neptes vocant . Ante noi^em cum facibus , quidam alie-
eoricot de facibus amoris didumvoluncjfed reSius meiudice
hmplicitcr inteliigas . Viri .n. honclti fine facibus noftu n5 am
bulant.Sed ebrij,qui noSu cum facibus redeant, faces (ccuni de-
ferebant, etiam ante no^em cum facibus redibant, quod magnu
dedecus eratJ^erfona dicitur fm quofdam, quod per eam fiat di«
iierfus fonus qualitatem & xcaicm loquentia, elbn. quam fa

ciemfalfam appellancCalli-Perfonatus autem drciturCom<£>
dus in perfona Comoediam agrns.Ordo elf. Omnes hi prxdidi
raetuunt verfus Satyricosfup- & odere.i;oderunt,poetas Satyri-
cos, dicentes vifoSatyrico poeta, Vides neeumHpfe habet fce-
Bum in cornu , fuge longe ab eo ne feriat, hoc eft Satyrico ftilo
te notet, hic. n. dummodo excutiat libi rifum .i. polTic ridere ex
quadam petulantia animi, non parcet cuiquam amico , quinip-
fum nocet & infamem reddat, & quodcunque fup.peccatum ipfe
iUcuent.i.infcripferit illicit chartis, gcltiec.i. immoderate cu ge-
ftu exteriori corporis, fui gaudebit , & cupiet omnes & pueros &
anus.i.veuilas .i. omnes cuiufcunque ftxus & xtatis , redeuntes
afurno vbi panis, fit, & a heu vbi hauritur aqua & pifces capmn
tiic,quibuscarercnon pollumus,fcire.i. vc fciani, loquitur Poe-
ta, Agedumcjlumniacjr accipe pauca contra.i.in contrarium
defenfionc Sacyricorom.Egopnmum.i.aniequam Sacyricos de
fendam a petulantia ilt.i,cxcerpc3m.i. eximam me de numero il-
lprum,quibus dederim cHe poetas. Notandum autem inaccufa
tiuo polt datiuum conjungi verbo efle,nec3ue pro & non, & non
dixeris.i non reSc qmfquam dixeric,concludetc.i.fub certis pe-
dibus & numeris claudere verfum elTe fatis vt quis fit poeta , ne-
que fi quis fcribai propiora .i. valde vicina, fermoni .i, orationi
vulgartjVti.i.ficuti nos Satyrici fcribimus, putes hunc. i. calem ef
fc poecam.fed des honorem huius nominis, videlicet poetxilli
cui fit ingenium .i, ingenua vis ad carmen , cui mens diuinior
quam ceteris , hoc ett diuino furore percita ad altiora ,quam vt
humana credantur concipienda, atque cui fit os fonaturum ma-

P R I M V S, 170

gna.i.magnificc & altifnnejquod concepta debite eloqui poerft»
C^uidam gvaininatici pcim quailiuere.i, dubiiaucrunc , Cumts-
du rllcc Poema nec ne •!. an nun,iccitco.i.pro|)tctca quudacce
fpiricusjac vis. i.velicmcncia loquendi, nec meli verbis nec rebus
.i.fcntencijsjnifi quod ferino meus. 1 . pure prolaicus,diHrrc.i,di-
llmguiiur ferraoni fup.Comico.ccrto pcde.i. metri genere . Ac
pater ardens, obijcitur ab his qui volunt quod Comttdia lit Poc.
ma. Et feies quod Poema eft quod vis opus poeticum. Poefis clt
tota editio alicuius poet^. Poetice cU ipfa ar*. Poeta eft fador &.
artifex. Poetria grxee mulier poetices perita dicitur. Dicir ergo,
aliter rcniiens.At pro fed, pater Comicus ardens .i. cxcandcfces
& ita ferucns,i^x(iit .i. magnifice loquendo obiurgac, quod filiui
nepos i.luxuriolusinfanus amica meretrice, recufctvxorem cu
graiididote, {it quodipfeebrius ambulet ante nodem. i.prius
quam nox fit, cum facibus., quod magnum dedecus fup. eft . Re-
fpanJec Poeta, quod hoc non fatis fir ad hoc vc attingat Poetica
cclfitudincm. Naro quilibet paieretiam in vernacula lingua fx-
uire poieft,fed non poetice loqui . vnde dicit, Nunquid Pompo-
nius pupillus perditus(quem percranfitum notat)audirec leuio-
ra.i. leuiorem obiurgationem fi pater viucret , iftis .i. quam fint
ifta qux cu de Comico patre adducis ? q. d. non vnde concludit ,
Ergo non eft fatis pexferibere verfum puris.i.finc figuris, & ma-
gna fono verbis, quem verfum fi diftb!uas(aut dUrolues).i.i me-
tro rolea$,& pedum ordinem diftoluas,quiui$ .i. quilibet pater,
ftomachctur.i.elaio ftomacho obiurgabic filium, eodem pado.i. .
modo quo pater perfonacus i.qui a perfonato comoedo agitur*
Si tu eripias his, qux ego nunc fup. feribo , & qux Luciliur olim
fcripfit.i.Satyricis verbis, cert.i tempora & modos. i.ratione ine-
rctncani St facias verbum quod eft prius ordine, poftetius, prx-
ponens .i. anteponens, vltima verba primis, tu non inuenics
membra. i. imaginem & agnitionem , poctx difiedi , vel difleSi
.i. diuifi , vc . 1 . quemadmodum , fupp, inuenies fi foluas bxc fe-
quencia verba Ennij poctx, Poftquam terra difeordia refregit .i.,
frangendo refoluit,poftes f^erratos.i.ferro muni£Os,belli . 1 . qui-
bus bellum in templo lani includitur, St portas fup. ferratas bel
li.qux verba rcueramaieftatcm Poeticam etiam foluta habent,
quod autem dicit Membra poetx , traftum videtur a cadaueri-
bus Hominum diffeftoium, quorum membra non agnofeuntur,
neccaputregisa ferui poftrefolutionem carnis dircernitur,vc i
Satyrico rcAe annotatum eft .

H Aflenushxc: &c.)Piirgauit
fe poeta ab eo quod & pau-
cos & non altifonos verfos feri-

Sof.
yt fit ma
ll rau(*
ri.Kofit»
tif adhvc
rantu* ,
ita ytar
ttrfit ipi
llielS yt
lUH4,ratt
tM yero
«Uiri$i0,

HaSenus hsc .• alias iuftum fit nec ne , poema . "«'j! .f' nunquam a-

, ^L-n- micumcarpfiflejimmofrequen-

Nunc lUud tantum qusram ; merito ne tibi tit defendifle . Prxterea non

brret.nunc ab to quo J Satyram Snfpedum gennshoc fcribendi . Snlcins acer factum effr capiarr rifushomi-

fi:ribii,rcdcfcndii,oHcndiiq.prt Ambnlat,& Capiins , » ranci male, cnrn^. libellis, num, quemadmodum faccrefo-

„.,„.1 1 IK.. . r„,U Iciit cj pctulantia auimi fcribcn

tesjvndePerfiusdefe. Sedfum

mo, quodficuc non eft impuean
dumaccufatoribus publicis fici
morifinc multis, fcd lilis qui cri
minacommictunc,quia qui in-
nocens eft, neque accnfatorem ,
neque iudicem iuftum, neque e-
xeeutorem formidat , fic qui in-
nocens eft & honcftx vitx, Saty
ticos timere non debet. & hoc
generaliter de omnibus qui Sa-
tyram fcribunc didum videtur.
Secundo oftendic de feipfo Poe
t3,quod non fcnbac. Satyram a-
nimo diffamandi quemcunque ,
quia diffamacores libellos ftios
aut publice recitant, aut viden-
dos omnibus exponunt, immo
multi in medio foro, aut in bal-
neis recitare folenc: Horatius
autem tantummodo curam pau
cis amicis, & id coaAus recitare
folitus cauebat ne carmina fua
in manus vulgi dccidctent.Ter»
tio purgat fe ab obiedione,qu^
talis eft. Quamuii coram pau-
cis recites & id coaftus, nen ca-

Magnus vterque timor latronibus ; at bene fi quis ,

Et viuat puris manibus : contemnat vtrunque.

V t fis tu fimiiis Ccli , Byriq. latronum ;

Non ego fim Capri neque Sulci .■ cur metuas me?
Nulla tabetna meos habeat , neque pila libellos :
Quis manus infudet vulgi , Hermogenisq. Tigelli .
N on recito cuiquam , nifi amicis , idq. coadus
N on vbiuis , coram ue quibuslibet . in medio qui
Scripta foro recitent , funt multi : quiq. lauantes ;
Suaue locus vocirefonatconclufus. inanes
Hoc iuuat , haud illud quserentes , num fine fenfu,
Tempore num faciant alieno . Isedere gaudes
Inquis : & hoc ftudio prauus facis, vnde petitum
Hoc in meiacis?eftau(florquis denique eorum ;
Vixicumquibus?abfentemqui rodit amicum?

Qui non defendit alio culpante ifolutos
Qui captat rifus hominum , famamq- dicacis :
Fingere qui non vifa poteft : commilTa tacere
Qui nequit ; hic niger eft : hunc tu Romane caueto
S£pe tribus leiftis videas coenare quaternos ;

men cogeris Satyram feribere.

vndeconftatteex malignitatc&animolaidendi feribere. Hoc
•uicmPocta maxime negat, docens tcftimonio omnium qui-

petulanti folenne cachinno. Ri-
dent enim qui manifette irridet,
fed deierioresdifllmulanc. vnde
inique fert , quod odiofus fit re-
prehendendo fine malitie animi
inepticudines hominum,cum ta
men multi in menfa omnibus
inique detrahentes vrbani &cha
ri habeantur, quod vero ex mah
gnicate animi non faciat, pro-
bat, quia non facit ficut illi , qui
fub fpecieamicitixvtaudotita
tem maiorem habeant, amicis
detrahunt. Vnde multi dicunc
fe dolere , aut admirari de fado
turpi amicorum Tuorum , ne ex
malitia id facere putentur ,& vc
vera dicere credantur. Hora-
tius autem non fuit diftlmula-
tor & fairusdetraftor,quia a»
pene vitia nocautt eorum, qui
notatu digni erant . Quarto
fiquisdicat, ActamenCurSa-
tyram feribis , fi malignus non

es, nec Ixdere gaudes ?dicic fe
hocapacernainftitutione didicifte. Pater enim, inquit, cum
vellet me docete vitia effugere, docuit me exemplis perdito-
rum

Perm«

Vtefif

ftrtiet

S E R. M

fom hoTinum. AdcamifimilitndincmSatyrici,vt vicia cffugc-
redoccani,v.tiofo*vtnoftimuando* |*

tia patre in Tcqucncibus vetfibus patebit . Ordo cft, Bgo fupple
dtfputaui hactenus .i. hucufque h*c & qurram aut »

aliL .t. alio tempor*,an Comcedia feu satyra htiuiium Poema
.i. lurtc dicendum poeticum opus, nec ne .i. an non. Nunc quae-
ram illud lup. audire «1 difquiram Scdircunam , ne pro an , hoc
Ecnus fcribendi,hoc eft S 3 tyncum,lu tibi meruo .i. luHe lu pe-
lum tanquammalitiofum & iniquum. Fulciu$accufator,illc a-
cer.i.vehemens ambulat, & Capnus alius accufator cciam acer,
jdcm.n, epitheton incelligitur vtnquc conucnircytin Poetica
im legentes Dirc*usq. cum dicitur, Poft hos infignis Homerus,
Dirc*usq. S. infignis (Bonfinis tamen legit raucus) vterque in-
quam ambulat, qui duo funt rauci male -i. multum, accufando ,f.
criminofos. vterque autem cft magnus dmor latronibus, cum li
bellis fuis accufatorijs. At,pro red,h quis viuat bene .i. laudabili-
ter, & puris.i.innoccntibus Stinnocuis, iuftisq. manibus conte-
mnat.i.ipfepoffet contenere vtrunqueacculatorecriminum.Po
fico ergo vt tu fisfimilis intnoribus.f.&infadiis,Coeli pro Cce-
lij,& Byrrhi,pro Byrrhij,latronum.i.quilatrocinantur confum-
ptis bonis fuis, ego tamen non fim (imilis Tupplc Caprij,& Fulci
pro Fulci) accuratorum, hoc cft quamuis tu fis latro , tamen ego
nonaccufabo teiniudicio.curergo metuas me? Nulla taberna,
hoc eft nullus locus vbi libri venduncur.Nam taberna cft pars do
mus.quam vulgo bothiclam vocant, vbi res venduntur, & ofhci-
na vbi fiunt . Neque vila pila.i.locus vbi verficuli diftamacori) af
figi foleni vclegancur • Eft .n. pila columna in publico ftans , ad
quam,(icut etiam in pilis pontium, libri venales exponuntur , &
epigrammata figutur, habeat meos libellos, quos feribo ,hoc eft
innullo publico loco mucniuntur Satyrzmez quis .i. quibus,
manus vulgi. i. vilis populi, quc,pro &, Hermogenis Tigelli, pro
Tigelli). dequofupradidum cftiiifudet.i.traiftando ludorem
emutat .Nec recito Satyram meam, cuiquam ,i. cuicunque nifi

o N V M

amicis, que, pro & : & id fupple facio coaftut . Non t
uis.i. vbicunquc locorum, ve, pro vel.coram quibushb
fentia quotumcunque, fcd fup.in fccreto & coramdif
ti autem funt qui recitent fcripta fua in medio foro
multi fup. funt quilauantes.i.dumeftin balneis fclau
rccitcnt,quia locus conclufus & teftudinatus ficui clt

refonac voci .i. vocem repercutit, fuauc.i.fuauiter, hoca”
uat.i. delcaat,inanes.i.inanis glori* cupidos, non qu*cen""‘“
Quinondifquirunt&inueftigant,num ,i. an ne faciant lil ar’'*
fcnfu .i. inconfidera te & fine ratione, v t homines fenfuin n k*
bcntcs,oum.i.an ne, faciant alieno .i. importuno tcnipote*' s !
tu ait Poeta, daduerfarie, inquis .i.fotie dicis mihi,6Hot»t^'“
gaudes latdere.i.dum aliquem latdis, & facis hoc exiltens pti*'"*
.i.malcuolus.ftiidio.i.exercitio tuo . Refpondct Poeta, vnde'^'**
quo auftore vel delatore.pctitum.i.acquifitum & adduftutn ' *
cis.i.proijcis hoc malcdiftum conuitiutn,aut crimen in
nique quis eorum cum quibus vixi,eH auftor.i.aflcrtor quod'j
lis fim qui gaudeam l*derc ? q. d. ego certo ftio quod nuKushw
dcmedicet,cum fim longe alterius fententie dico .n.quodqui
rodit, i.catpit, amicum abfentem, & qui no defendit amicum jb.
fcntemalio culpante .i. dum alius eum iniufte culpat, & qui cj[
ptat.i.alFedat habere rifus hominum,rolutos.i. difiblutos &ei(*
pertcsrationis,&quicaptat.i.affeftat habere famam,dicacis i
dicteria & irrifionem in alios iacientisficut multi gaudent vocal
riiocundi irriforcs,& qui pocelt fingere .i.compoficc &vecofi-
iriliter narrare,non vifa.i. ea quainonvidit , & qui nequitia,
cete .i. filere , commifta .i. credita fidei fu* , hic .i. huiufinodi
eft niger, id eft malus & venenofus, 6 Romanx caueto,id eft
fugito, hunc,id eft huiufmodi & non me, quia talis fupple
nonfum. Ad oppofitum fieri oftendit, dicens : Tuvideas,id
eft quilibet poftic videre, quaternos ,id eftin fingulis quatuor,
hoc eft duodecim fupple conuiuas, ccenarc fxpe in tribus leftii,
id eft in triclinio.

}, -n Q.oibus)Id eft quorum, vnus
.^auee.id eft auide cupit , fpar-
gerc, id eft probro afficere , qua
uis.i.quacunque fupple ratione,
vel via. Vbi nota puer, quod qua
per fe plenum cft,ficut & aliqua,
vc in Bucolicis , £t fi non aliqua
nocuifles,mortuuscfles. Et ita
dicitur primo ^neidos . Siqua
fata finant . vbi Seruius dicit
qua vacare. Sed aliorum iudi-
CIO non vacat, fignificat enim
quacunque via . feu quocunque
medio vc hoc loco auct afperge-
re, quauis,idcftquacunque ra-
tione, fiueiufta,fiueiniufta ciin-
^fosprxcercum,qui prsbcc a-
quam, id eft pafcit , fcilicet pr*-
ter regem conuiuij, hoc eft prat-
terparrem familias, qui prxbet
aquam & mantilia, ceteri aurem
Cngoli fimbolum,id eft portio-
nem fuam apportant. Pleriqiie
autem Commentari) intelligiit
dominum conuiui) omniadare,
vnde duit Porphyrio : Sed videa
mus an commoda fynccdoche
aquam praebere dicetur pro p-i-
fcert . hxc ille. PolFumus autem
per hoc quot aquam prxbetdo
minum conuiuij citra fynecdo-
chen intcliigerc , VI moris fuif-
fe & haftenus efle dicamus , do-
minum conmui) folere ex vrba-
nitate aquam prxbcre conuiuijs
fuis, qua iauenc antequa difcum
hanc. 1’rxterergo eum qui prx-

bec aquam fine dubio eft prxtcr
dominumconuiuijexiftcns po-
tus,idrH potu acceptus, id eft
ebnut. , cum Liber , id eft vi-

E quibus vnus auct, qua vis afpergcre cunftos
Prxter eu, qui praebet, aqua ; poft, hunc quoque, potus.
Condita cum verax aperit prxeordia Liber.

Hic tibi comis , & vrbanus , liberq. videtur
Infefto nigris . ego fi riii , quod ineptus
Paftillos Rufillus olet, Gorgonius hircum :

Liuidus , & mordax videor tibi ? mentio fi qua
Dc Capitolini furtis inieda Petilii
Tc coram fuerit : defendas , vt tuus eft mos .

Me Capitolinus conuidore vfus , amicoq.

A puero cft : cauftaq. mea permulta rogatus
Fecit ; & incolumis l$tor quod viuit in vrbe ;

Sed tamen admiror ; quo padto iudicium illud
Fugerit . hic nigrae fuccus loliginis , haec eft
A erugo mera; quod vitium procul abfore cartis.
Atque animo prius , vt fi quid promittere de me
Poflum aliud ; vere promitto , liberius fi
Dixero quid , fi forte iocofius : hoc mihi iuris
Cum venia dabis . infueuit pacer optimus hoc me,

V t fugerem, exemplis vitiorum quaeque notando .
Cum me hortaretur parce, frugaliter , atque
V iuerem vti contentus co , quod mi ipfe paraflet :
Non ne vides, Albi vt male viuat filius? vtq.

Barus inops ? magnum documentum, ne pairiamrem
Perdere quis velit. a turpi meretricis amore
Cum deterreret ; Sedlani disfimilis fis .
Nefequerermccchasjconceftacum Venere vti
Poffem; dcprenfi non bella eft fiima Treboni,

Aiebat . fapiens vitatu , quidq. petitu
melius .caulTas reddet ibi : mi fatiseft; fi
Traditum ab antiquis morem feruare , tiiamq.,

Dum cuftodis eges , vitam famamq. tueri

num, verax, id eft faciens fxpe
jeritatem dici, aperiet precor-
f ia, id eft fecreiiora & interiora
:ordis, condita, id eft prius abf-
londita . Nato (uc Arte Poetica
heitur) Reges dicuntur muliii
jrgere culullis . Et torquere me
ro,quem perfpexiffe laborant,
An fic amicitiadignus. Ei(ut
'ulgo dicitur) Ebrius, incautus,
sueti dicent tibi verum. Aduer-
;es autem quod liber eft nomen
Bacchi , qui Deus vini dicitur.
Eft autem generalis regula, qd*
lomina deorum ponuntur pro
rebus quibus pr*func,ut apud
Terentium. Sine Cerere, &
BacchofrigetVenus. Ideft n*
le frumento, id eft copia
ineiiino friget luxuria. Liber
trgo.i. uinum . maluit autem
lic dicere Liber quam Bacchur»

]ui3 ideo Liber dicitur quod ho

nines libere loquentes faciat-
ed ad Poetam redeamus ,bic»i<*
rft huiufmodi dttraftor,ui e“
ur tibi infefto ,id eft qiti '*

liseftcinfcftum&lucccnlum.
ligris.i. contra nigros imaioi
lominesjuidetur inquam cotni
I. facetus & urbanus & w»’
•goautem

luffillus ’

d eftnimios odores, 6

ims olet hircum , id "'I”" „

'etorem quem habet iub a ' -

)uodrcronraur.d»rNo^

iitiurn natura? , fed ^ y,,
n Gorgonio intelliga^i

1 . 0 , . ,bi liuidus, i
. Simoroa»’

LIBER PRIMVS.

<d cft Jetraftof & eorrofor aJTi-
diius alterius fame. Tiiaiitcm
dctf 3 ftor,fi qua.i.fi aliqua, men-
cio.i. memoria, aut recitatio fuc
ri( inieda coram te, de furtis Pe
(illi.i.Petillij, Capitolini. i. qui,
eom coronam louis in Capito-
lio furatus erat, Capitolinus a-
gnoininabatur. £rat autem Ca-
pitolium arx totius ciuitatis Ro
manxvbi templum louis erae.

IU inquam defendas Petillium
non vere nec amice, fed iicut tu-
us mos eft.i. iuxea morem tuum
fraudulenter, vt videaris amicus
eius quo (ibi melius credatur. &
dicas, Capitolinus Petillius vide
licet vfus efi me conuiffore.i.cu
quo libecer vixi,& amico a pue-
xo.i.a cunabulis.i.ab eo tempo-
re, quo adhuc pueri eramus . A-
micitia autem quo antiquior eo
maior & chatior elTe deberet , &
ipfe rogatus fecit permulca.i.val
de multa, caufa mcai.ad vrilita-
cem meam & Ixtorjq^.i.quiajip'
feviuit incolamus. i. fanusfcfal
uus , in Vrbe , hoc eR in ciuitate
Romana, fcd tamen ammiror
quo pa^o fugerit illud iudiciu
quod debeat de ipfo tanquam
de faccilego dari.vnde Poeta, hic
.i. in hoc vitimodiiflo, etifuccus
•i.virus.nigrs.i.maii tiof*, loliginis. i.per allegoriam obfcuratio-
nis famx eius &la[cntisdecradionis,h£ceft mera.i.pura, erugo
.i.obfcuratio & confumptio fama; Perilli . licut .n. erugo ferrum
exedit & obfcurai.Iic taiis detrafiio famam amici. quod Vitium,
inquit Poeta, ego promitto vere prius quam plura de me dicam
.i. in primis, abfore.i.abfucurum eirc,& remotum iri procul a car
tis meis, atque animo meo.vt fup.promittojfi poifum promitte-
re,quid.i.aliquidaliuddeme.Si autem dixero, quid.i.aliquid, li-
berius .i. magis libere & hne diHimulatione quam oportet , & fi
dixero forte quid.i.aUquid,ioco(ius.i.magis iocofe ^ decet, tu da
bis mihi hoc iuris cum venia cua,hoc eff dabis mihi venia, fi hoc
quodam iure mihi vendico • Nam pater meus optimus virjinfue
uic.i. intfituic&a{ruefcerefecir,& e(f melius qua fi legas infue-
uit inqu3m.i.inftituic a pueritia me hoc .i. hoc modo,notando.r.
quzque viciorum.i.quaelibet vitia exemplis.i. per exempla male
viuencium,vt fugerem fup. ea,(icut & Satyrici notant . Cum me
hortaretur &c. l^oeta tria facit. Primo offendit quibus exemplis
a patre inffitutus Gt. Secundo proGcetur fe pacernainflitucione
apernicioGs vitiis immunem permanGfTe, mediocribus tamen
ne arrogans videretur, fc implicitum fatetur . Tertio pulcherri-
me oftendit,quo pai^o fe fperat ab illis mediocribus poRe pur-
gati • 8t ita Gmul docet quomodo & nos vitia cauere pollirout,
aut corrigereG quis autem vitium, quo fortaife locoGus & petu
lantius q squum fit Satyram rcribit,tale quis putet ei veniam
neget, aufioritate plurimorum poetarum illum in Tuam fenten-
tiam ire coget,veluci ludxi nonnullo Romanos in fuas cerimo-
nias conuenire compellebant . quos more fuo pertranGium no-
fat . Concefla cum Venere vti poflem, concefTa .i. permilTe a le
geciuili,nonalegeOej,quam Horatius non agnofcebac. Sa-
piens viratu, qdq. petitu Sit meIius,pro latinitate aduertes puer,
Supina pofteriora tantummodo cum nominibus adie£fiuis in
pafliua GgniGcatione condrui , & hoc loco vitatu & petitu con-
firuuncurcum hoc nomine melius. Nec dicet , Sapiens reddet
libi melius caufas.quam ego, quia pater nullas caufas reddebat .
Ordo autem eft . Sapiens reddet tibi caufas, quid Gt melius vi-
tatu .i. vc vitetur, que, pro &,quid Gt melius peticu.i.vt petatur &
fiat. Similiter & illud quod incerrogatiue leges: Anhocinho-
neGum,& inutile fa£fu. [Necne Gt, addubites ?) Exanimat .i.
fine animo facit, hoc ell perturbat . verfus autem non Garer , nec
fenerntia G examinat tegatur . Item cum dicit . Largiter abflule
rit &c. feies aduerbia a pofitiuo fecundx declinationis in e , re-
gulariter exire, vt dodr, pulchre, & a teriix declinationis in er ,
vt forti ter, dulciter,rcd fatpc contra fieri comperies vbi opportu-
num fuMU.Nam largicer,amplUer, duriter . & dulce, ruaue,& G-

Incolumem posfim.nmulac duraueritxtas
Mcmbr.i,animumq. tuum : nabis (ine cortice. Hc me
Formabat puerum dialis : & (iuc iubebat
Vtfacerem quid : habes audorem, quo facias hoc/
V num cx indicibus feleftis obijeiebat .

Siuc vetabat : an hocinhoneffum, & inutile fa6lu
Nec ne fit , addubites \ flagret rumore malo cum
Hic , atque ille , auidos vicinum fumus vt xgros
Exanimat : mortisq. metu fibi parcere cogit ;

Sic teneros animosaliena opprobria fxpe
Abfterrentvitijs.exhocego fanus ab illis,
Perniciemquscunque ferunt : mediocribus, & queis
ignofeas, vitijs teneor. fortasfis& iftinc
Largiter abflulerit longa stas , liber amicus,
Confilium proprium . neque enim cu le£tulus,aut me
Porticus excepit ; defum mihi . redius hoc efl: :

Hoc faciens, viuam melius;fic dulcis amicis
Occurram , hoc quidam non belle . nunquid ego illi
Imprudens olim faciam fimile? hxcego mccum
Coitipreslis agito labris . vbi quid datur oci ;

Illudo chartis, hoceft mediocribus illis
Ex vitijs vnum ; cui fi concedete nolis ;

Multa poetarum veniat manus ^auxilio qus
Sic mihi : nam multo plures fumus ; ac veluti ce
ludxi cogemus in hanc concedere turbam.

I?!

milia foipe legei.Ordo cG,Cum
.i. quando ,p.itcrhortar«turmo
vii.i.vi vincrcm parce frugaliter
.i. pro modulo frugum mearum,
atque vii . 1 . vc viuerem concen-
tus eo fup.patrimonio,quod ip>
femetpater para{ret,£( derelt-
quiGct,mi .i. mihi , aiebat 6 fili ,
non ne vides vt .i. qualiter,filius
Albi, pro Albij,illius vindiuicis
& auari,viuat male f Sic .n. Gepe
fit vtauarum patrem fequacur,p
digus infans, aut itidem auarus.
nam generatio malorum vix me
dium tenere , quod non didicit ,
poicG, que, pro &, non ne videt
vt.i.quaiiter, Barus.i.ille prodi-
gus adolefcens,qui omne patri-
monium fuumdilapidauit.nuno
viuat inops .i. piuper Gne terra,
& Gne auxilio ? quod fup. rlf ma
enum documentum, ne qui» ve-
lit perdere.i. prodigere & confu
mere rem patriam .i. patrimo-
nium Tuum . Cum.i.quando,de*
tcfrerec.i. deterrendo dehortare
tur a turpi amore meretricis, aie
bac,Gs diGlmilis Sejani, qui me
retricem perdite amabat, & ne.i.
vt non fcquercr mcechas.i. adul-
teras, cum .i. quando , pofTem vc
Venere concefTa.i. voluptate me
retricum i lege permiGe. aie-
bat, 6 Gli , fama Trebon i.i.Ttebonij,deprenG .i. deprehenGin
adulterio non ett bella, immo turpis . vbi habent fencentia Aero
nis & Donaci , quod Itcuum cft vti meretrice , fed non licet eam
amare, vcfunque autem illicitum eGelexdocecchrifliana. Aie-
bat.n.pater,6 filijfapiens.i.philofophus moralis, reddet cibi cau-
fas, quid Gt melius vitacu.i.vt vitetur, que, pto &,quidGi melius
petitu.i.vc expedacur.Sunc autem dua: didiones quid que. ynde
'non feribes quidque, fatis.i.fuGicit mi.t.mihi patri tuo homini ii
licerato G polTim feruare in docendo ce, morem .i. confuetudine
GueinHicutum traditum ab antiquis. i. amatoribus noGris, qui G
iios fuos exemplis docebant & maiorum imaginibus , & G pof-
Gm tueri.i conferuare vitam & famam taam.incolumem.i- illa;-
fam a vitijs, dum.i.quandiu,eges .i. indiges, cullodis .i. psdagogi
qui te culiodiat . T u nabis autem Gne cortice viues Gne alce»
rius adminiculojfeu gubernaculo, Gmulac.i. cum primum 8i im-
mediate poGquam attas fup.mator durauerit.i.conroiidauerit,&
firmauerit membra rup.tua,que,pro &, animum tuu . Sic,inquie
Poeta, pater meus formabat.i. informabat, me pueru .i. cum ad-
huc puer efrem,diftis.i.monitis,& Gue pater meus iubebat vt fa-
cerem, quid.i.aliquid fup. boni, dicebat fupp. tu habes suiSorem,
quo auftore faeias hoc quod moneo . & hoc dicens, obijciebat.i.
pro obicao & exemplo dabat, vnum ex iudicibui feledit.j.fcor-
fum ex equeftri ordine leftis . & Gue vetabat fup. aliquid, aiebat
fup. an .i. nunquid addubites.i.debeas dubitare, an hoc Gt inho-
neltum faSu .i. vt Gac ,veldum fit, & an fit inutile faftu .i, vc fiat,
nec ne .i. an non, cum hic atque ille .i. vnus & alter, flagret .i. ar-
deae Sc frequens fit malo rumore .i. infamia & opprobrio ? q. d.
non debes dubitare, fed certo feire, g>hoc fitinhqncfturo& in-
utile, propter g» plures incurrunt infamiam . Addit Poeta , ve .i.
quemadmodum, funus vicinum .i. mors vicini , exanimat .i. Gne
animo facit, & terret, agros.i.*grotantct,auidos.i.cupidos vitar,
que, pro &, cogit parcere Gbi,feruando discam, & acquiefeendo
conGlio medicorum , Sc non faciendo qux Gbi mortem inferre
polTenc.Gc opprobria .i. infamia, & diffamatio, aliena, ablierrene
fspe teneros , imbecilles , & iuueniles animos a vitijs , vel ^m G
Acronem.vt fumus vicinum exanimat auidos.i.auatos,«grbs .!.
aegrotantes & cogit parcere Gbi>i.largius viuere, & Genium fuu
non defraudare, Gc opprobria &c. Ego, inquit Poeta fup. fum ex
hoc.i.ex inffitutione paterna, fanus.i-mundus, & immunis ab il-
lis fup.vitijs.qufcunque ferunt.i.afferunt,pernicicro.l.nociuam,
&Gnoflro more dicam mortalem culpam, ego autem teneor
mediocribus vitijs, & talibus fup. quis . 1 . quibusjignofcas.i.qui-
]ibetteneturfaciicignorcere,& veniam dare',vnde & venialia
fioflris dicuntur . £t fortaflis longaxtas abftulerii .i. dempferir,
Horat. y iffinc

O N

iRinc.i.ib iUis mtiliocribas .ilijs li-

ber Uo-r.Sor.m, cos a»aaa»r«omP''"' •
hum. Neque pro & non, etenim cum Icftulus , m q ^

noms.fec.c fup.hoc non belle. .. non pulchre.red "“„

qnid eeo impradeni fsciam ohm .1. aliquando poWiac fnP' ““
’ua Smile illi lurp. faao > q. d. non . haic
compreais labris, & illudo .1. Bne labore, natura fic dante f«dl
ter,& fine curiofitace quafi ludendo inferi bo , h*c .1. huiufmodj
exempia viciofa.vt ca fugiam charci*.i.libclli$,vbi .1. quqties.qd
.i, aliquid, oci.i.otij datur.i.conccditur mihi. Ec hoc.f.g’ yuia alio
rum fcribojficoc prius diftum cft iocofius , cft vnum ex illis me-
diocribus vicijs qu 5 dixi me habere.f.vni vitio, fi nolis concede-
re.i.veniam dare, multa manus .i. ampla copia poetarum veniat,
& fit mihi auxilio.bin auxilium . Nam fumus multo plures qua
fortafle putes, ac pro &,noa cogemus te concedere .1. conuem te
in hac turbam. i. in fententiam , & opinionem multorum poeta-
rum, qui Satyram feribendam cenfuerunt , vcluti .i. quemadmo-
duoijludafi fup.cogunt multos ad cerimonias fuas .

DOCT. ' 7 \ yi •Inimome.) Minimo prouocare,eft concemptim ad

iaurtr. |\/| cettamen prouocare. Sumptum a gellu prouocan-
' ' J,cium adpugnamminimodigito porredo. [Easnum ha

bet) Inhominem maledicum ac ferocem dicitur, fornum habet
in cornu . Inde translatum ( vt Aeroni placet ) quod antiquitus
bubus cornipciis fcenum pro figno in cotnu appenderetur, quo
fibicauerent qui forte occurriflent .[.Hic niger ell) Pythagoras
aiebat id, quod effet colore candido, ad boni naturam pertinere,
quod atro.mali. Vnde & felicia, alba dicimus,& infames nigros.
[Hic nigrar)lnfamiain atramenti Tymboio poecx ligriihcanc , v(

hic Horatius facit . Ii enim fuccus,ci^us meminit Ille .a
plerifque mollium pifcium fepijs inellc fcripfit. Antt

par.jnim.lib.iiij. ‘•''ab.dj

Rae,quod tollere velles ) Erac.inquicActon quoJ ,,

imitari . quod ex Porphyrione accepifTe videtw T*"** ci »
j V ille nonnulla eflein Lucilio dixilfe videtur,qujY.^^“’®^ '
excerpere, & pro tuis habere. Sed ipfc poeta Sac. X. conn
fcnfiflc videtur vbi ait dc Lucilio. Acdixi fluere huncluc?i"“*
tum , fjcpe ferentem Plura quidem tollenda telinqutndis
Et Quintilianus lib.x. eodem pado Horatium inttllexiff!' •
detur etiam fi aliter de Lucilio iudicatur. [Agedum pauca a
pe contra.) Audi tu qui reprehendis Saiyticos poetas, inquit a'
cton.non quod Horatius mullum recitet, fed quod videtur c
fcius peccatorum. Ha:c verba non incelligo. Sed corruptapum*
[Ambulet ante nodem cum facibus) Ance nodem tumfacibu *
idem inquit, pro per nodem, aut ante tempus nodis , quiacjcl
funtamatorcs.quiavcuntur facibus eo tepore quo non eltvien,
dum . Haec ille . Ante pro per etfi inufitacum ert , tamen Ptp
pemodum magis placet, quam quae fcquuntur. [Sulciusacer Am
bulae, & Caprius, rauci male,) Ec Acron, & Porphyrion pluralj
numero rauci legunt . Quod etfi aliquo pado intclligi quejt
mali tamen legere, raucus male, videlicet, vt Solcium acrem*
huiic autem raucum appellarit , quod nos olim admonuit Dod!
prarceptornofter . Notarunt hoc etiam alij. [Nulla tabetn»
meos habeat neque pila libellos,) Supplendum puto coniun-
dionem cum . Mirum vero cum noftri grammatici tamcopioS
fint in fupplendis verbis, cur ita dormitanne . Elio, inquit, mu
fis fimilis Ctrli Bitriq. latronum, ego non fim fimilis Sulcij, aut
CaprijCur igitur metuis me ? cum nulla taberna meos habeat,
neque pila libellos . Hoc meum cft iudicium, fequatur quifque
quodipfi videbuur. [Auidos vicinum funus, vcigros. Exani-
mat) C^s Porphyrion hoc loco adducit, placent, Acron honto
tentus ijSjfua aftiiitur nugamenta de auaris . Badius cupidos vii;
exponit, fedrequai Porphyrionem.

GnESS VM ma
gna me excepit
Aricia Roma) Lu
ciliu (inquit Por-
phyr.) hac Satyra
xmulatur Horat.
iterfuiima Roma vfque £cun>
dufiumdefcribens.quod & ille
in tij.lib. fecit, primo a Roma
Capuam vfque . & inde ad fre-
tum Sicilienfe .hxc Porph. De-
feribit ergo in hac Sat. Poe. ner
quod cum Helio, rhetore Brud.
habuit, In qua deferiptione non
immemor Satyrici ftyli mulras
hominum inrpcias,fuasq. fubin
devrbaniftimenocac, vt in ex-
planatione patebit . Ordo icaq.
cft, Aricia ciuitas illa diftans ab
vrbe decem millia palTuum exee
pit , modico hofpuio me egref-
ium magna Roma. Antitheton:
magna & modico . Helio . rhe-
lordodiffimus lioguse Grato-
rum, eraccomes .1. fimui milTus,
& mecii iter faciens, inde.i.dein
dcjForum Appi i.Appij,difieriu
.i.indiuerfis partibus plenum,
nautis atque cauponibus mali-
gnis cxccpitfup.me.aducneaut
9> Acron diftinxir,tfc tribus gni-
but hominum Forum illum ple
num intclligatur, nautis caupo-
nibus, atque malignis, fnp. horni
mbus. Veruntn, quia inj. Satyra

cauponer.i. vini venditores, ma
lignos tignificjuic dicens. Perfi-
diis hic campo, poteftmahenis
epuheton elfc de cauponibus .

ARGVMENTVM.

Imitatur LMCflium, ^ui a R.*m4 ai frttum Oculum, ipft verailtr
fuum BrHiid«//!nn yf^ve diferibit, O" cemiUs futs ,

SATYRA V.

G R E s s V M magna , me exce-
pit Aricia Roma
Hofpitio modico; rhetor comes
Heliodorus

Gricorum longe dodisfimus; in-
de Forum Appi

Differtum naulis, cauponibus at-
que malignis.

Hoc iter ignaui diuifimus , altius ac nos
Pr^cindis vnum. minus cft grauis Appia tardis.
Hicego, propter aquam, quod erat deterrima, ventri
J ndico bellum , ccenantcis haud animo $quo
Expedans comites . iam nox inducere terris
V mbras, & coelo diffundere ligna parabat .

1 um pueri nautis, pueris conuicianaut®

Ingerere . huc appelle . trecentos inferis; ohe
lam fatis eft . dum ?s exigitur ; dum mula ligatur:

T ota abit hora . mali culices , ranaeq. paluftrcs
A iiertunt fomnos . abfentem cantat amicam
Multa prolutus vappa nauta, atque viator
Certatim .tandem feffus dormire viator
Incipit ; acmiffs paftum retinacula multe
Nauta piger faxo religat : ftertilq. fupinus .
lamtj. dies aderat : cum nil procedere lyntrem
Sentimus : donec cercbrofusprofilit vnus :

Nos ignaui . 1 . non opcro{i,& di
ligentes ad laborem, & incer fa-
ciendum , diuifimus , id ell duo-
bus diebus fecimus hoc iicc,l
Roma .r. vfque ad forum Appij,
quod eft vnum .i. vnius diei iier,
pracinAis.i. expeditis , & in-
ftruftis ad iter altius ac, id eft

quam nos, fcilicet eramus, via
Appia eft minus grauis, id eft
moiefla tardis, quia multa ha-
bitacula, fcu diuerforia eonii*
net, in quibus refici & tequie-
fcerc poflunc . Ego indico .i.
proclamo ventri rr, eo, bellum,
id eft ieiunium, & abftinetuiam
ei famelico denuncio hic, id cft

inforo Appi) , quod, id eft ideo
quod, aqua erattetcftima.i.pei
fima,&infipidill:ina, expeams
haud, id eft non ,$quo,i <3 eft pa-
tienti, fed iniquo , & impatienti
animo comites meos cetnantis
.i. qui canabanc.quamuisaqu*

erat mala. Eft autem acculaci'

ui cafusccenatis.Noxparab «

id eft

inducere terris, id f

fpargerevmbrasj&diffuf »

ideftdiffufcoftendere cotlo,^
eft in calo, ve! per ccelurn> s

caleftiaqusfuntinZodiaw-

rutri,

da loca a dominis futs
ple parabant ' i,ant

uitia & nautx
autem pueri ad

uis.appclle fup.naue -

i*rl nnc inferis, id

Ctrelro*

iHHidfOl

/»

twnof

intim paruammuim
„tcriiw< fiip- liouimci f Olie,
q jo.l f.iltiJicnti‘ '9 I"»-

tu cit I'm>.lion\“'utn m cuui, in-
terea aulcm dum «s .i. r^auium ,
pretium , portorium exigitur ^
naucatabmtrantibuidum mu>

U ligatur ad trahendum nauicu-

lamrioM

abit , cuUccs.i. minutae
mufex, quz in Italia plurimz
circa paludes funt mali .i. noct-
infeftz, que, pro &, palu-
ftres,aucccunt.i. anobis vertiit,

& amouent fomnoi . Nauta
prolutus . 1 . porto lautas .i. am-
pliter irrigatus , multa vappa .i.
vi]i,& euaporato vino, qd' pluri
mumpotauerat, cantat amicam
abfentem .i. canticum amatoria
de amica abfence , atque pro & ,
viator. i. is qui mulam direxit,
certarim . 1 . per certamina can-
tans vicidtm de amica fua. Sed
viator felfusccepit tandem dor-
mire , & nauta piger , religat .i.
iterum atque iterum alligat (li-
cet alibi dilfoluerefignificeOre-
tinacula,idcftfuncsquibus na-
ues trahuntur ac recincncDr,ne
per fluftum retrocedere cogan-
tur, mula miflz paftum.i. in pa-
fcua, religat inquam faxo.i. ad
faxum, & ipfcfupinus .i.iaccni
facie ad coelum verfa ftcrtit,vt
naucxfolenc dum profunde dor
miunc. £ciamdie$aderat,cum
fentimus lintrem .i. nauiculam nil procedere , donec vnus cere-
brofus .i. peruerfi cerebri, & mali capitis, vel (vt quidam dicunt) ,
modici cerebri . Nam volunt cetebrofum , inuidiofum , & pan-
nofum per contrarium fignificare,cum tamen a fignificatione
, fuanondefccndanr. Nam Cerebrofui eli non vinus fcdvarij
cerebri>& per hoc furiofus , Inuidiofus cft in quem multum in-
, uidiz inferimus, licet ipfc non inuideat. Pannofus cft plenus
pannis.i.dmcrfis particulis aflutis. Nam pannus pro fcufto ac-
cipitur . Tt in Arte Poetica : Vnus & alcer Alluitur pannus . Elt
ergo pannofa res varijs fruttis.particulisquc confuta . donec in-
quam vnus cerebrofius , id ch iracundus, &furiorus , prolilic.i.
porro c naui falit , ac dolat. i.verbcrat , & concauat , faligno fu-
lte, id eli ramo rapto de falice . quz aquas amat , lumbos mulz ,
& caput naucz. Nos exponimur e naui ad terram tandem uix
quarta hora polt ortum Solis, cum tamen cum Sole,vei ance Sq -
Icm deberent exponi , & exponebantur ad templum Feroniz in
tertio milliario a Tetracina . vnde dicit, Et o Ferronia Dea con
iux louis Anxuris. i. imberbis, nos lauimus, id elt lauamus ora.i.
faciem,que pro &,manus noltras , tua lympha , id elt aqua luxca
templum tuura fluente . Scies puer lauo,& primz,& terciz con-
iugationis elTe. vnde hic ponitur in tertia conjugatione laui-
mus, nam przfentis elt temporis . in przterico enim eo quod elt
diiryllabum prima produceretur. Tum.i.dcinde nos pranfi,
repflmus.i.lentepcoceinmus tria millia, atque fubimus Anxur
oppidum impolitum faxis candencibus.i.fplendentibus late,
cenas optimus, fupple vir,Yel amicus, erar venturus huc.Lad hoc
oppidum videlicet Anxur, atque Cocceius erat venturus huc,
qui duo erant milfi ab Augufto Czfatevtcrquc dc magnis re-
bus, quia de pace concilianda exiftences legati rolici.i.conrueti ,
componere auerfos.i.inimicos amicos. i.componendo facere de
aduer(is,& inimicis amicos . Ego lippus.i.laborans oculis Buen
tibus , illincre.i.illinebam , vel ccepi illinire (& cft lertiz coniu-
gationis hic, non quartz) oculis meis nigra collyria.id elt medi-
camenta, quz oculis lippientibus adhibentur . interea Mtzcenas
aduenit atque Cocceius, que pro &,Fonteiitt Capito fimul, qui
tamen ab Antonio miflus erat, extftens homo faftus ad vngue ,
id cft politus, & perfeftus in nulla re notandus , iniantum vt al-
ter non iit magis amicus Antoni, pro Antoni) . Fundos Aufidio
Lufco pritore, continuat dcfcripcioncm inneris fui artificiofe .
Nam dicendo linquimus, fi'gnihcai fe tranlifle Fundos . Vnde

171

.Strabo, Sinui Catetano conti-
guum cft Czcubum,c(iiadiacee
vrbis Fiindi in via Appta. '1'ota
hzcorjpcipua vinagirii, thne
Czcubuin,Fiidjnum, Setinum,
Falernum, & Albanum. Nucac
aiic hoc loco infulentiam igno-
bilis przturis,qui cumde feriba
fenjtorfaClusclicc,inlignia fe-
natoria infolcnter ultcncabac
fundis vbi no congruebat. Scies
auc feribarum omcium infimo
hominum generi Romz com-
millum cum apud Grxcos,6c
etiam Hetrufeos nobilifltmo
cuique mandetur. Nam Por-
fenz feriba ob id aSczuolaoc-
cifus eft,^ regali pompa fplendi
dum regem elTe credebat. Eft
autem is feriba , quem cancella-
rium dicunt licet largius accipi
foleai,& pro legifperieis, & pro
fcripcoribus. Prztetea autem re
gum Hecrufeorum vellis ad Ro-
manos magiftratus trislaia cft,
& . cft purpurea przcipue pe^us
ambiens.Latusclauus autem in-
flgne fenatorum eft. Bacillum au
tem vafculum dicic , in quo car-
bones mcenfi el!cnc,quibus (er-
ru ad inurendas notas rcis can-
debat. Parochi, a przbendodi-
Ai .vnde & parochiz.quz vi-
dum przbent curato , Salem au
tem pro condimento etiam ma-
fculino genere dices puer,ficue
& dodi omnes, licet Afranius
antiquilTimus . Salmerum dixerit . Lippis & crudis.i.Horac. 8c
Virg. Nam ferunt Mcecenatem cum inter Horatium, &Virgi-
lium clari (fimos poetas cogitabundus, & triftior federet, ab alte
ro eorum interrogatum . Vbi nam clfct . vrbanc rcfpondiflc, In-
ter lacryma$j& fufpiria . Lippi enim oculi quales Horat. habuit
lacrytnas,& crudas ftomachus, vt Virgili), fufpiria emittit . Or-
do eft, Nos linquimusjid eft pertranfimus fafto prandio, liben-
ter Fundos, i.ciuicaicmFundanam,& hoc Aufidio Lufco przto-
re.i. quia Aufidus Lufcus ibi pczcor fuit, & non potuimus fer-
re ineptitudmem cius. nos libenter linquimus Fundos riden-
tes przmia.i.infignia przturz , fcribz.i. qui prius feriba fuerat,
videlicet prztcxtam -i. veftem regalem nobilibus pueris, & polt
etiam fenacoribus ad ornatum pedoris concelfam, & lacuincJa-
uum.i.vettemfenatoriam,qu3mlatafafcia ambiebat, & batil-
lum.i.vafculum , prunz.i.carbonum, quibus nota infamiz can-
dente ferro inurebantur reis . Deinde nos lafli.i.fefti, manemus
in vrbe Mamurrarum. i. illorum nobilium, qui e Formijs oriundi
crant,hoc cft igitur Fortunijs manemus illa node,M urzna prz
bente domum, id eft Iedttm,& hofpittuni,& Capitone culinam,
id cft coquinam,hoc eft vidum . Poftera lux, id cft fcquens 4ies
oritur multo gratiftima. Nanque Plocius ,& Varius poeta (na
Varus vir bellicus fuit) & Virg. doftilfimus poetarum, occur-
runt nobis Sinuelfz , id eft apud SinuelTam , exiftentes animz ,
quales neque candidiores. i.pukhriores ,& ab inuidia puriores
terra tulit, id eft produxit, vel poriauit,ncque quies.Lquibus al-
ter deuindior, id cft obligatior, me, id eft quam ego , Eft autem
honcfta locutio, Sum tibi deuindus , id cft amicitiz vinculo ob-
ligatus. O qui,ideftqu.iles,quamiocundi complexus,& quan-
ta gaudia fuerunt nobis ? ego fanus , id eft quam diu habeam fa
nam mentem, nil pro non & aliquid, non contulerim , idcftye-
lim conferre . feu comparare aliquid iucundo amico ? quali di-
cat nihil mihi chartus , aut iucundius efle poieft,quam amicus ,
villula, id eft parua villa.quz cft proxima Campano Ponti , ptz-
buic nobis tedum , id eft hofpitium . & Parochi , id eft przbito-
res qui ad hoc in vijs publicis conftituti erant , vt milfis a fenatu
ligna, & falem darent .Nam cetera ip(i fecum fetcbanc. Paro-
chi ergo fupp.przbuerant ea quz debent przbcre, videlicet li-
gna , & falem . Hinc.i.ab hoc loco digrelfi , muli qui farcinu-
las portabanc,ponunr,id eft deponunt , tempore, p v> tempori ,
id cft tempeftiue, & (vc dicunt) de bona hora, clitellas, id cft fel-
Hor^i^ y i) hs

LIBER PRIMVS.

Ac miilv , naiitsq. ciput , lumboscj. faligno
Futte dolat, quarta vix demum exponimur hora .
Ora, manusq. tua lauimus Feronia lympha.

Millia tum pranfi tria replimus; atque fubimus
1 mpolitum faxis late candentibus Anxur .

Huc venturus erat Mcecenas optimus, atque
Cocceius, misfi magnis de rebus vterque
Legati , aucrfos Iblitij componere amicos .

Hic oculis ego nigra meis collyria lippus
Illinere . interea Mcecenas aduenit, atque
Cocceius , Capitoq. fimul Fonteius , ad vnguem
Fadus homo , Antoni , non vt magis alter , amicus .
Fundos Aufidio Lufco praetore libenter
Linquimus ,infani ridentes praemia feribs,
Prseextam , & latum clauum , prunxq. batillum «

In Mamurrarum lasfi deinde vrbe manemus ,
Murena praebente domum , Capitone culinam .
Poftera lux oritur mulio gratislima : nanque
Plotius, & Varius Sinueflae , Virgiliusq.

Occurrunt : animae , quales neque candidiores
Terra tulit : neque quis me fit deuindlior alter •

O qui complexus , & gaudia quanta fuerunt .

Nil ego contulerim iucundo fanus amico .

Proxima Camp.ano ponti quae villula, tedum
Praebuit : & parochi quae debent , ligna , falem^ •
Hinc muli Capuae clitellas tempore ponunt.

Lufum it Mcecenas : dormitum ego , Virgiliusq.
Nanque pila lippis inimicum , & ludere crudis .

S fi K- M

rarcims po^^anc,qus^ deponunt »bi horpi
Aiiuerteaut puer nomine cerei? declinationi» pro

•nf niiipoccice.de loco autem in c. Deaduerbijsin tempore

«tcmpls^funt.luci , verpeti.tcmpoti . De aduerbljs
.hag.n.,(tuin.oni,&c. In qua te .mper.c. plutim. ^
tt. Na^u! eS Carthagine pro Catrhagmi.Refte autem dicitur.
Veni intempote, quia nomen elt.feJ fine pr{polieione dixe-
ris veni tempori . Si auSotitatem qu{ns . habes liic A"""'™*
& Serulomroperiiij.iSneid.inveiblt Aulide.St Carthagine.

Hgit in deferiptione itineris

fui Poeta, mulca vrbinicatc ine-

ptitudinem carpens fcurraram,
& ranam mortalium vitam 6«
gurans s Quo eirca licet pluri-
ma ab Aerone facis argute ex-
planata (int, tamen vt imperitio-
res quoque accipiant, clariori-
bus repetemus. Poceft autem
primorum verborum duplex ef-
ferenfus. Nam Porph dicit^»
Poe. a indicat fc Capua profe-
fluin Coccei Neruc villa man
fifle, qii.e c(l fupra tabernas Cau
• /•* dij oppid', Si fm liunc fenfum le

rtpmen> gendum c(l,Hinc nos Coccei re
d» putet epit pleiufllma villa, quafi po-
llridie CIUS diei ad villa Coccei
ebm$Tbi* ycniiTent. Alij legunt hic .i. Ca
iffjwe pug ^ melior eli Icftio G hinc
tit4te& legatur. Alius fenfus eft, Nunc
ftrmtn» accepti fumus hofpitio in villa
feiditile Coccei, qii* villa cura fu plenif
quarn «/ (^mijfiiperert.i. excedit ,caiipo-
prmiiil fv 3 j Caudi .1. melius ibi accepti
Ih tjjefe fcjoqus jn villa, quamfuiHemus
fulisrtm cauponis oppidi . Vbi hec
tria vocabula notanda fune.
Hofpitium enim ell vbi amici re
cipiuntur.Cauponavbipro pte
tio.& villa domus in agro.
nitjteu Qiiod autem Mufam inuocat,
jil fl#»/. jg„ari ^vcinqmc Acron ) repre-
hendunt, propterea quod

Arte Poetica dicitur, Nec Deu»

intcrGtniG dignus vindice nodus Inciderit, hoc cfi gipoet? non
debenr f.icercinuocationem Dci,quocies humano ingenio no-
dus, i.diiiicultas poGit dilfolui. veruntamen (''t Acr.docet) ora-
torie Ijic poeta inuocat, & non fine mulco vrbanitate . Nam m-
cundillimum ellin re ridicula grauitace verbol^ interdum uti .
Vndc& hiuc dcmagnitudinerhobi locuturus ait Satyra iiij. in-
cipe Calliopcjltcct hicconliderc, non elt cantandum , res vera
agitur, narrate puell^ Picrides &c. Melli clarum genus Ofei,
Porphyriointcliigitvc Gc, ofcifuntclatum genus Meflij& eft
ironia, quia Campani ignobilea funt. Equi feri limilcmideo
dixir,q' coruam , & fetofam frontem haberet , vc equus fetus .
Campanum in morbum, Porphyrio . Campani qui Ofei dice-
bantur ore immundi habui funt.vnde & Ofeos didos putant
quali obfcurnos.h^c ille. Quqd autem Medius dixic,accipio, va-
rieintclligitur,Namaccipiopr?termjfla Ggnificatione qua li-
gni ficat ad coenam accipire aliquando ligni Gcat intelligere, aut
iniellcdum rei accipere . ficuedare, dicere, auc jnceJIcduin rei da
re.unde poceft clffacdpio.i.intclligo qmd uis dicere, ucl melius
translatumdicas a gladiatore, qui le vulneratum fenties dicit, ac
cipio,(iip, ijulnus idud, relaturus aliud m te . unde minabundus
fecum dicu Paftqrcm Cyclopa, Polyphemum incelligit.De quo
initi.rEne^J. facis ampla fit meiuto . vevero cxOdyflca Horn.
trahtur, Cyclopcs Sicilia immaniflimi corporis homines fue-
runt, &vnum tantum oculum in fronte habebant, vc dicit Vire
Argolici clypei aut Pheeb** lampadis indar , hoc cft ad maeni-

■tiidinemc!ypeiGra;corum,autglobi Solaris, non quantus cft
*d quantus videtur nobis, Cum vero VlylTcs vagabundus per
tcniped.tcm ad eim regionem appulfus effet , vnu» cyclopum
.1 nlyphc.^is nomine oues fuas pafccns , defccodenicm VlylTem
cum looj* capcmosinfpeluncamduxit.& cum duos ex focijsdc

Hinc nos Coccei) recipit plenisfima villa :

Qui fuper eft Caudi cauponas . nunc mihi paucis
Sarmenti fcurrae. pugnam, Mesfiq. Cicerri
Mufa velim memores : & quo patre natus vterque
Contuleritlites.Mesfi clarum genus Oici: _
Sarmenti domina extat. ab his maioribus orti
Ad pugnam venere . prior Sarmentus', equi tc
Efle feri iimilem dico . ridemus : & ipfe
Mesfius, accipio : caput &mouet. 6 tua cornu
Ni foret exei^to frons , inquit : quid faceres ? cum
Sic mutilus minitaris? ac illi fada cicatrix
Secofam kui frontem turpaueratoris.
Carapanumjfin morbum, in faciem permulta iocatus,
Paftorem faltaret v ti Cyclopa rogabat :

Nil illi larua , aut tragicis efle cothurnis .
MultaCicerrus ad ha^c ; donaflet iam ne catenam
Ex voto laribus , quaerebat . feriba quod eflet :
Deterius nihilo domini ius efle . rogabat
Denique , cur nunquam fugiflet; cui fatis vna
Farris libra forec , gracili fic , tamq. pulillo .

Prorfus iucunde ccenam produximus illam .
Tendimus hinc reda Beneuentu: vbi fedulus hofpcs
Pene macros arlit , dum turdos verfat in igne :

Nam vaga per veterem dilapfo flamma culinam
Vulcano, 4 fummum properabat lambere tedum.
Conuiuas auidos ccenam , feruosq. timenteis
Tum rapere , atque omneis reftinguere velle videres

O N V M

mulicrgodeponuntoner3,& ftllas fuas tempore, «

mulcuin temporis dtet fuper cifec. vnde McBccnas it '
fum piU,& ego,& Virgilius imus fop.dormiium
la elt mimicum .i. moleltum.&nociuumlippis, vt inik*'*”"?*
Horatius. & crudis.vc Virgilio . Scies cciain mulcas lol’
quibus vulgares vtuntur,apuJ Latinos non eflc,vc pilate”^!*^'*'*
re.aleace &c. Nam Utiiii dicunt ludere, piU , globo dif’^ "'i*'
&c. Non magnopere autem curo fiuc Virgilius , fiJe Ve*’ i *
fcnbatur. NamnonnullivctulUtis indagatores Vtteili/ i*
Vergilius fetibendum cenfet . *

uorafletjVlyflcs dormienti Me

faculnco oculum illum trisfix,
Nam aliter, qm ad hoftiumjRl

m iaccbat, exire no potuiffei «i
focijs, Nequevcrofatufuiff.,

occ*cafle,ni(inouafolertiaexi

lummucnilfec.nam hoBiuman
tri occlufurus pecudes finguli,
exire fecit , palpans eotumdot,
fa.quod videns Vlyficsinnuitvr

fub ventre arietum irriperent fi

cut & ipfe fecit, vnde faluus eua-
Cc cum comitibus fuis. Polyphe
mus ergo torua cicatrice euulfi
oculi in fronte habebat, ficuc &
MefTius . vnde poterat faltate
Cyclope m.i. faliando expcimc-
re perionam Cyclopis, hocell
Polyphemi, Gne larua ,i. facie a-
dulierina ex cottice , aut cono,
aut chartis compada & line tra-
gicis cothurnis.i.ahis calccame-
tisjcoq» magnus clTet. Multa
Cicirrhus ad hxc , Cicinhus
(.aut Cicerrus) Meilius barmen
ro feruicutem obijciebai.vndt
quzrit an cathenam , qua vt fer-
uusconliringi folebat Laribus
doiialTei . Vbi fcies 9 > qui aliquo
munere, aut Aaiu perfundi e-
rant , folebant inGgnia, & arma
illius Deo dicare, vc pueri exetitt
tes pueritiam Laribus bullam,
& puelis Veneri puppas bella*
tores Herculi arma ad poliein

figebant . vnde petulanter in-
terrogat an ne cathenam fuam laribus donafiet tanquam manu-
miflus , & infert quamuis eflet fcnba.i.permiiru domin*fun«
geretur officio Icribae, tamen domina propterea non perdide-
rat lusfuum. Praeterea Romani multos annos farcevixerant,
& pulte, vnde feruorum cibos permanGiTe diu verofimile eii<
Dabantur autem ipfis feruis Angulis menfibus terni modij far-
ris,aut frumenti , quod dimenfum dicebacur.S; eo debebant ef-
fe contcnti,non enim plus pro viftu accipiebant. Quod ii par-
cius uiucrent, id illis ad peculium.i.propriam poireflionem acce
debat , vt fatis oflendit Dauus Terentianus de Gcta feruo , u*
in prima fcena Phormionis loquens,Quod illevnciatim vixdc
dimenToTuo fuum defraudans Genium comparfic mifer,idil-
lavniuerfuai arripiet, haud exiflimans quanto labore fit par*
tum &c. Quia veto edacibus feruis nimis exigua fuerat menlu-
ra, nonnulli fame coaifti aufugerunt . Sarmentus autem,fecun*
dum Aeronem interpretationem , cxili & gracili corpore tuit i
ita gj libra farris contentus eflepolfet. Vndepercundatur Mrl"
fius, quare aliquando fugilTet, cum nullam fuga: caufaro videre-
tur habere . T urpiflimum autem erae in feruo fugifle • Naif
eius contumeliam furcam in vellibus portabat , in fignum quo
eam aliquando mcrui(rcc,vnde& furcifer dicebatur, Suniaote
qui non minus conucniencer interpretantur, dicentes

tum pinguem, & elatum ventrem habuifle . vnde per
cilem,& puGllum vocat Mcfllus vicero gerens in eo, quod le
lyphcmo comparatum audiflct ob magnitudinem, &
toruitatcm. Sunt qui dicant dehoeSarmento diAui”^
lud luuenalii.Si potes illa pati,qus nec Sarmentus ,i

faris ad menfas, nec vilis Galba tuliflet. Vnde manifefi'!

eum non fobriumfuifle , quando iniquas.i.minores ,[„|j >
fan» ferienoluiflct. Erat autem fcruilisfcurra. Scurra

menfa*^?

- LIBER p R r M V S. lyj

1 ^ltcit»r,^ui non lubit* ratione fiix ilignitatij tam in fe , in ali-

! Qjjjiccitaiefuiiljiilcnaiacit , Sc couuuiaadrifum moucmluin

‘dii ventrem implcJidum . Vrbanu» autem modcUc, & cu
I j|jntt«tcni'um,iocuinq. excitat. Vbifedulus liofpcs bcncina-

' cro» &c.mira (mquit borph.) cneigi.i.i.viuacuatc, & adiiuitate

I jjicrfnfuscxplicicuscft. Natn rcuera res ipfa pingui videtur ,

aut coram oculis agi, non narrari tantum . Si quis .lutem ad al-
[ jjgorum conferre velit >mir.imlenteniiae vbertatem inucnerit

in eo Tcdiilub hofpes veterem domum pro beneficio fere ami-
I gtfci.vndcforcunx iniquitas damnari pollbc.fcdhsc alijs relin-

I quo. Arficjsb ardo ell prxeetitum. Ardeo autem varie accipitur,

! vt indicant vcrliculi . Ardec mcns,ardet clypeus, domus ardec,

' & ignis . Hxc amat, hic fplendetjlixc vritur,vric & ille . Vnde

hic quidam arfu palfiue interpretatur dicens , hofpes .i. domns
horpicis,arlic pene.i.quafi combufia eil . fed meo iudicio melius .
aS«ue caperetur . Nam ordo,& fenfus c{l,dum hofpes fedulus
verfat in igni macros turdos, pene arfit macros turdos , & totam
domum quafi combufiii . Turdus, Martiale iudice, auium delica
tUfima ^t,vnde ait , Inter aues turdus fi quis me iudice certet :
Inter quadrupedes gloria prima lepus . (^ando autem macti
funt, larido ardente afiantur . vnde forte incendij caufa . Vulca-
I nus hber eft Iouis,quo otficium fine igni non fit , vnde pro igni

accipitur . Qui vero dicunt fenfum effe, hofpes arfit.i.domus ho
fpitiSjdicunthunclocumfumpiumcirc ex a.^n.vbi dicitur,
Vulcano fuperante domus, iam proximus ardetVcalegon. Acci
I pus igitur, vt placet. Ordoelt. Villa .i. domus in agro,fcu(vi

dicunt) poflellioCocceijjplenilTima.i.abundanciffimafrugum ,
& ceterorum efculcntotumjrccipitnos hinc i.a Capua fupp. di-
grefios,qusvllarupcreU.i.exccllit,&fupe^atin abundantia vi-
I dus, cauponas .i. domicilia, & diucrticula mercenaria, Caudi .i.

Caudij oppidi, vel rupcrell.i.luperac & excedit in difiantia a Ca
pua cauponas Caudij.O Mufa.i.o Dea inuencionis paecic^,ego
vehm memores. 1 . recites, dides nunc mihi paucis fiipp-iarmini-
bus.pugnam.i.contcntionem animo pugnantium, Sarmenti fcur
i rx . 1 . inepti, & impudetis hi(}rionis,que,pro &,MefIi,pio Meffij

I Cicirrhi(aut Cicerri)eciam fcurrxj&veiim etiam memores quo

patre.i.quibus parentibus, & maioribus, vterque natus contule-
rit.i.commiferit lites. Olci.i. Campani, fup. funt clarum.i. nobile
genuSjMeffi .i. Mefllj,hoc eft Meilius ortus eft ex Campanis, q.
ooines obrcoeni,& ignobiles . vnde per ironiam dixit clarum ge
nus,vellic,Genus Meiri.i.Me0ij,eft clarum genus Ofci.i. cuiuf-
damviliflimi hominis Ofci nomine vel patria . quod potius ere
duur , quiadifturus eft Sarmentum loqui in Campanium mor«

' bum .i. contra vitium patrixipfius Mcffij. Domina autem Sar-

menti adhuc exeat .i. in rerum natura adhuc eft, hoc eft adhuc vi-
uit . vnde notum eft illum fetuum fuifle,& ita ignobilem . Exta-
re autem eft extra ftare , vel permanete inftatu ceteris deceden-
tibus, vnde extare dicuntur libri nondum cum ceteris perditi, ip
fi ergo ambo orti his.i.huiufinodi maioribus venere.i.vcnerunt,
ad pugnam verbo.f.hoc eft .id rixam Sarmetus prior fup. ait, ego
' dico 6 Mefli te effe fimilcm equiferi -i. ferocis, & indomiti nos,

I inquicpoeta,ridcmus cum hoc diceret, & ipfe Meilius fup.dixic,

accipio.i.intelligo quid vis dicere,vcl accipio iftum tuum illatu-
rus meum, hoc eft dicens moucrcaput,ficut faciunt minitantes ,
& Sarmencus ad hoc inquic,6 quid faceres, ni. i, nifi,tua frons fo-
ret .i. effer, cornu exefio.i.habens cornu exeftum .i. euulfum,&
quali exirafedum . Nam poft x,non ponitur s, ideo ab ex & fe-
co fit execo,& ex & fequor, excquor,ab ex & falio, exilio, & fic
de alijs . fi ergo frons tua non haberet cornu cxedum.quid face-
res.cum tu mutilatus.i.mutilatns propter abruptum cornu, mi-
I nueris fic.i.tam ferociter ? Declarat autem Poeta caufam huius

conuicij dicens. Ac f(xdj.i.curpis & inhoneft3,cicatrix.i.fignatu-

ra dcrclifla ex vulnere, ti]rpauer.ic.i. turpem fecerat illi vidrlirct
Mcllto, frontem fctolatn.i. iens, hoc clt duris pilis plenam Icui.i.
finiftri oris, hoc eft in iiiuftr.ip.irccfromii Ictofx. itein Sar-
mentuk fup. ioc;uus('uic,& iiiilii pctnuilta.i. abunde, lu ruorbii
Campanum .i. ia-dic.itcm oi ts Cainpaiioriini,dt dicacitatem eo
i'uin,vcl in morbum Campanum .i. .iJ fimilitudinem nimlii.i.pe
tulaiicix,& dicacitatis Campanorum (hoc pofteiius rnihi placet
licet Bonriiiis legat Campanum ob morbum) in faciem .i. figu-
ram oru,immo tomis corporis ipfius Melli], rogabat vti .i. vt fal
tarec.i. falcando reprarlcncarct , (k ageret C yclopa (accufaiiuuj
grxcus,cuiusnominaciou8 ofthic Cyclops). i. Polyphemum, cn*
ius magnus oculus in fronte ernt .ib Vlylfe cuiilfus , palloic fup.
ouitim,& dicebat fup.nil prO non, & in aliquo illi non eft opus
.i. indigciicia in aliquo, larua.i.facie falla ex corticibus fada qua
facie Polyphemi imit.iretyr,autcothurnis .i. alto genere calcea-
menti, Tragicis. i.quo vtuntur Tragoedi in Tragicis ludis, vel co
thurnis.i.alto genere loquendi, quo vtuntur Tragici, & Polyphe
mus alrilfima voce clamabat vbi aufugere fenfit Grxeoi . Cicir-
rhus Meilius refpondit lup. multa ad hxc,qu 2 Sarmentus obie-
ccratjSt quxtebae ne pro an,ip(c Sarmentus donaffet .i. dicaffer,
iam cathenam qua quia feruus, ligati folebat, Laribus .r. Deis fa
miliaribus , quibus a nobilibus pueris dum virilem togam fu-
munt, bulla dicari folebat, & afferebat fup. ius .i. potcftafcm,cire
dominx nihilo, i. nulla redeterius .i. minorem, & viliorem, eo
q. effe: feriba . Deterius venit, aut a deter inuficato vocabulo ,
aut a detero verbo per metaphoram ligni ficat prius, & vilius, co
qres detrix viles malx funt,& eo viliores quod deteriores. i.ma
gis detritx , Denique .i. tandem poft cetera, rogabat. i. interro-
gabat, cur i. quare, ipfe vnquam fugiffctjcum ellec is.cui cxillcn
ti t 3 mgracih,& tam pufillo vna librjfarris foret .i. elTec facis,
quanto magis trimodium ? non ergo coaftus eft fame , aut ine-
dia fugere . Hxc per ironiam potius dida credimus, nam non
vciofimile effet fcutram voracem gracilem, pufillumq- fuiffe .
Nos ergo inquit Poeta , produximus illam coenam protfus.i.
porro verfus vndequaque iucunde. Et nos tendimus .i.profici-
fcimutjhinc.i. ab hac villa Cocceij,Beneuentum oppidum.olim
maleuentumdiftum, refla fuppie via. Non autem moris eft
addere via fed refla per fe plenum eft . vbi .i. in quo loco hofpea
fedulus .i. diligens, 5c operofusjpene .i. quafi, arfit .i. combuftus
eft vna cum domo fua.vel hofpes.i. domus horpLcis,arfic pene, fi-
cui i.JEn. Iam proximis ardet Vcalegon . vel Iicut diximus.
Vel hofpes fedulus dum verfat macros turdos .i. aues fic diflas
in igni(melius quamin igne dicitur) ipfepene .i. quafi, arfitj
idcltcombuffii macros turdos vna cum domo fua. Nam Vul-
cano .i. igni dilapfo. i. difperfo, per veterem culinam .i. coqui-
nam .i. poftquam ignis dirperfus eft, flamma vaga .i. vagabunda
properabat, lambere. i. rnoHi ter contingere, fummum tefium,
ideltculmen domus. Caue ne legas dilapfa , vel delapfa eft.
Nam Acron refledilapfo Vulcano legit , Idfoq.non aufcul-
tabimus Bonfini legenti , Dilapfa eft flamma culinam Vulca-
no , & fummum S:c. Potius acciperem quod fecundo loco di-
cit, vtficlegatur: Dilapfa flamma culinam Vulcano fummum
&c. Tu videres .i. quilibet poffet videre ficutiiij.^n, Migtan-
ces cernas , totaq. ex vrbe ruentes. conuiuas auidos .i. cupidos
ibi,& feruos timentes necoena perdetur, rapere Ciinam.i.cqftu-
ram pro ctrna,& videres omnis. i, omnes qui aderant, velle .i. la-
borare, reftinguere. i. vt reftinguant ignem . Omnis eft accufati-
ui cafus. Quia (vr Seru. dicit) accufatiuus pluralis tertix dedin.
refle in is, exit, quando geniiiuus pluralis in ium.vi tres trium
tris, Prife. arfliores tegulas ponit. Errant autem , qui riomi-
natiuum,& vocatiuum etiam in is,exire docent, prxtct quam in
paucis Syrtis, Trallis,Alpis &c.

iNcipitexillo) Defcribic itet
A5CEN. Ifgun^ terminiam .i.

Brundufium,quo miffus erat,
qudd autem montes Apulix no
1 tos fibi dicit , hoc eft, quod Ve-

I nufinum oppidum eft inter Lu-

caniam, & Apuliam , vt alibi di-
cet , ipfe autem Venufinus erat .
Lucanus an Appulus anceps .
vbi pu. corripitur. Atabulus dici
iur,)quiai fiaxxn.i.peftem
& nocumentum inijcii . A forti

Incipit ex illo montes A pulia notos
Oftentare mihi ; quos torret Atabulus .* & quo
Nunquam erepfemus ; nifi nos vicina Triuict
Villa recepiffet lacrymofonon fine fumo,

Vdos cum folijs ramos vrente camino .

Hic ego mendacem ftultisfimus vfque puellam
Admediam nodem expedo.fomnus tamen aufert
Intentum Veneri . tum immundo fomnia vifu
Nodurnam veftem imculant,ventremq. fupinum.

Horat.

Diomede, qui bello Troiano fi-
nito in Italiam ,pfeftus Arpos,
& Canufium condidit. Baruni
autem, Gnatia, & Rudia Pedicu
lorum. i. eius nominis populo-
tumoppidafunt. Dum flam-
ma fine, anaftrophe eft .i. cranf-
uerfio.feupcftpofitio prxpufi-
tionit. Nam ordo eft. Dum
cupit perfuadere thura liquefce
re fine flamma, vndt puto de=-
prauatumefle Aeronem vbi di-
y iij eft

<it fl smmat fine thure confumi ,

• pro eo ijuod elt thura lineH'tn*

twm rf m;» coiUumi. N Jll^^ue deos d-dl
t4t tfpu ci, ab bpicuto .f. i^ui docuit deos

dmm non curare motuli.i laCta ,qui

fi curare vellent, loilicitudinc vr
£eiice,Cieati elle non pollent, fed
irittcs , qii* tatio quam Iriuola
lu , neminem chnltianorum la-
tet. Udabat tamen f'e Epicurus
mortalium genus duobus ma-
gnis mali> icujHe, videlicet reli-
gione prf lentium , 5 c metu fu-
turorum, dixic enim deos non
curare mortalia , vnde fcuUra co
lantur, & poli motcem aliam no
elfe vitam,vnJcfruHra metuere-
mus Inferna.fedhicracnlega
funt . vnde l^oeta noller alibi
longe aliter fentit . immo erro-
rem rcuocat primo Carminum
jta dicens Ode xxxiiij . Parcus
Deorum cultor, & infrequens
infaniencis dum fapicntiat Con
fultus erro . vbl fapicntiam Epi-
cuteofum infanicnicm yoear,& erroneam. Eft autem poerarum
varias fequi opiniones.congruit autem huic loco poltquam Bpi
cunce pollutionem falfus clt,fc Epicureum oltendete . cui feCt*
voluptuofa vita , & lubrica pudori non fuic . Ordo elt Apulia ,
pars illa 1 talia*, mcipit ex illo.i poftquam illinc piofcdi lumus,
olteni are mihi montes notos .i. quos cum vicini pacrix mex ef-
fenebene noram , dicit Poeta . quos montes Atabulus ventus
ille peltifer torret, id elt vrit,&exicc 3 t,& quos nunquam pro
non, fit vnquam, nos non crepleinus , pro crephiremus per iyn
copam ,ideil rependo, & tarde pcocedendo exiuillemus , fed il-
lic defatigati occubuifiemus,ni(i villa , td cll fuburbium Triuici
tllius oppiduli ,ad quod vehicula iunda accedere nequeunt, rc-
cepilfec nos,non line , id elt cum fumo lacrymofo , id eft lacry-
mas prouocance, fit hoc dico camino, id eft igni, vrence.i. com-
burente, ramos vdos,id eft humidos, fic virides humorem merin-
fecus habentes, cum folijs, id eft frondibus . Caminus non eft fu
manum, per quodfumus exit, fedignis ipfe. Focus autem non
. eft ignis , fedlocus vbi Ignis fic,a fouendo didus . ego , mquic
Poeta Itulci (fimus, expedo,id eft expedaui, hic, id elt in hac vil-
la , puellam mendacem , quia non tenuit promillum ,vfquc ad
mediam nodem . fomnus aufert tamen , id eft tandem fit lic fx-
pe capitur, & Ita non vacat, Venerr, id eft libidini mex, inten-
tum , id elt conatum fiium, vel id ad quod incendebat . Acron
aucem exponit lic, Somnus aufert me intentum Veneri. & (ic eft
participium , tum , id eit prxtcrca vel infuper , fomnia , id eft in-
foinnia, vel phantafmara , maculant , id eft polluunt , immundo
vifu ,id eft propter immundum vifum , quo videbar mihi puel-
lam coinpledi,veftemnodurnam,quanodu vtebar, que pro fit,
vemrem lupinum , id eft ad eft ad fuperos , hoc c(l ccelelles ver-
fum. <^xdam exemplaria habent vencremq. fupetbum, id eft
elatum, vel vino fpumancem,fic efltenem . credo tamen fupinum
potius legendum . vult autem dicere fe pollutum eHe,quod,cum
Epicureus effethaud turpe duxit. Landinus tamen vult ^ifub
nomine fuo alium notet . quod verolimile non eft . Nec rumen
ob id fcita reprehendit, vt auiSoncatem minuat, quia inter le-
uia, feu mediocria vitia computandum putauit . vnde Ce ttultum
fuilfcfiatctur, 9. pucllx crederet. Noi rapimus , id eft celeriter
rapti cranhmus i hedis , id eft vehiculi s , hmc, id eft ab hac viila ,

quatuor fit viginti millia, fupplcpairuum. Ornateaucem dixic
qu3tuor,fit viginci. Nim(vt Valla annotamc) quando inter
parces numen ponitur comun.^io , tunc /Icra viginci, & circa
centum.hoc cll mera vigmti, fit ccnrum, proponemus minorem
numerum . fed ante viginti , & poli centum , fit vbi fine coniun-
«lone . ccontrario fiet . Dices ergo decem, fit quatuor. centum
& quatuor , non tamen uigim i , fit qu-icuor, fed quatuor , Sc vi-
gintj.velomilfa coniunaionevigimi quatuor. St lic de conli-
milibus . Nos ergo rapimur rhedis fupple per quatuor.fit vigin-
ti millia palUium, manfun, id eft vt maneamus, oppidulo . id eft
|n picuo oppido , quod non eft fupple concclfum dicere verfu .
neximetro.f.hoc autem oppidum fecundam Aer. dicitur Eouo-

, li todic. mendali non font . Non cll aulcm di-

E R. M O N V

Quattuor hinc rapimur , viginti & millia , rhedis ,
Manfuri oppidulo . » quod verfu dicere non eft ;
Signis pcrhcile eft - venit vilislima rerum
Hic aqua ; fed panis longe pulcherrimus : vitro
C allidus vt folcat liumcris portare viator :

Nam Canuli lapidofus , aquis non ditior vrna ,

Qui locusaforti Diomede eft conditus olim.
flentibus hinc Varius difccdirmceftus amicis.

Inde » Rubos lisfi peruenimus : vtpote longum
Carpentes iter , & fadura corruptius imbri .

Poftera reni pellas melior ; via peior , ad ufque
Bari mcenia pifeofi . dehinc Gnatia lyniphis
Iratis exrruCta dedit rifusq ,iocosq. :

Dum flamma ime , tura liquefcere limine facro
Peifuadere cupit, credat ludaus apeJla ;
Nonego.nanquedeosdidicifecurum agere aeuum:
Nec fi quid miri faciat natura 1 deos id
Triftcis ex altocceli dimittere letto.

Brundifium longe flni chamq. , visq..

acjoa qon ell «iliffim,,,, *"'■ I
res,il.U,ma,hocettm„„„ Sf,,, !
difoler '

hoc in loco ^ Scies

cere.i.nonlicctfc

elliopoccll.,cm„j 'ln„
hic, non elt rolecne® ‘«c
dc eo 40, loluerc
■dcoauicmnon dl dicc,!°““>
hcxaaiciro , ouu
bceoi.inccrduasld,” Jl"*»
no..cUd.d,oap„“*:f“'>
metro,pcrlacne.i.„ld,f^;;-

.iliselpann,,b,
tu-. vnde male accipiunt qui "

lcm,s,rotdidani.,ran,a; ‘
ell venum eo.,.,cndot.6(p,„j'

cittamm pixlenti,q,np„tf
tuo primam (ylLban..veniojuc

.i.aliquorfumco,hib«tin pr*

fenti, & in eius temporibus pti.
mam breuem, in ceteris loglro
A qua ergo qux eft vili(!im.i rerum, quia duo clementacomaiu
nia funt, aqua & aer,& maxima folct in picrifque locis effe aqua
rum copia, illicth cum fic terra ficca(vt apud ferlium : Sitiat ct
nis Appula quantum) aqua venit i.vcndicur. fid panis eft ibilon
ge pulcherrimus . intanium vt viator callidus , id cit prouidusfi;
in eo Itinere fic exerciiatui , vt callum in pedibus habeat , folcat
portare panem illum humeris fuis vitra.i.ad vltenora loca . Na
paniv eft,<up. Canuii.i.Caiiufi|, vel apud Canuli iim lapidofus.i,
durus non ditior , id eft non canor vrna aqux.1.9 vendatur vrna
aqux apud £quuntium,& ita panis Equotutij commutatur tum
aqua Canulina. vel lic , panis Candi lapi jofus eft, fit vrna aquj
non eft ditior. 1. melior quia verunque ibi malum elt . fed prio;
fencencia magis placet . Q^ui locus.r.Canuhnus,eft olim condi-
tus a lorci Diomede . qui enam cu Aineam duellam ini]c,cuiui
coxam lapide perciilfic, quantum, inquit Homerus , duo hogii-
nes robuitiifimi xcaee mea tollere non pofienc. Vnde certum
elt fortem fuilfe . Varius Poeta , & amicus nolier : difcedit.i.di-
grcdicur a nobis hic. i.hoc loco exiftens maftus, fit amien fienti
bus propter difcelfum eius. Nos peruenimus inde,ideli ex illo
loco,ftubos.i.ad illud oppidum exiftentes felli , vtpote carpen-
tes.i.qui carplimus, longum iier.i.viam longam hoc loco, U fi-
£tum corruptius, id eft moleftius, fi; difficilius, imbri,id eftperplu
uiam. Poftera tempeftas.i.aura fequencis diei, erat melior.i.non
pluebat . fed via erat peior, quia lam mollifica.a prxcedenti plu-
uia, vfquc ad mcenia Bari : oppidi pifcoli , vbi mulex funt palu-
des, fit multa Itagna m quibus copia eft pifcium, fit iia via luiofa ^
dum pluit . dehinc.i.de hoc loco, Gnatia ciuitas Pediculorum.i. ,
illorum populorum, meer quorum ciuitates eft extnicia, lym-
phis.i aquis exiftencibus iratu , quia nolunt ibi cllc, dedit nobii
rifusjfit locoSjdum cupit perfuadere.i.cfficcre vt credamus, tliuri
liquefcere.i.liquefieri,in facro limine 1. akari vel introitu templi,
quam rem.dicic Poeta credat ludxus appdla.i.circuncifusjfit li-
nc pelle.i.prxputio . ab i priuatiua particula, fic pelle. CreJe-
bantur , autem ludxi a Romanis efle fupcrftitioh , vc tn aftibus
Apoftolorum fatis conftat,eo g» mulca miracuU a Deo inuilibi*
li fada allecebanc, qux Romam hiftoriographl non cccdcntc*
inuertcbant, hocelt praue recitabant . ut apud loftmum m exi-
tu Ifc-iclde .^gypfo,fcrc omnia miracula Jeprauatalega',di«h
tem non permiris Rubri diuifionem itgyptios clfc fubmerlns,
fed per nimiam plumam impeditos ne fugientes perfequetei’*
tur . Credat ergo, inquit Poeta : f udxus hoc, non ego . Nanqu*
pro quia, ego didici in fcholis Epicureorum, Deos agere
perpetuam uitam fecurum ,id eft feorfum a cura.i.non curando
res inferiores , Nec pro & non , fi: didici fupple fi ,^'j!
quid,id eft aliquid,miri.i. mirandi, uet aliquod miraculum, l>c
triftes.id eft follicitos,non demittere, id eftdeorfum mittfff

hoceft illud mirum , feu miraculum ex alto ceifto Cdli • ““

dulium autem fuic finis .i. terminus, longx vix, fi: longxccs*’ »
in qua fcribebam iter meum , . pOf '

F Onceius Ad unguem) Ad unguem, eundem jtiif

que,ad 4 mufriiTi,examuft'im,examufl'atim,emuirJciii'^^^

co, quod eft, exqmfita diligentia. p[.

LIBER.

ptji m(r]iphor«,qui fuperinduAo vtigtii, commiirunc explorant
^jriiinriim. [Nil ego contui.) Alludit .id Grjrcorum Proueib.

magis neceffariui

(1 Ignis, 6t aqua. Bt etl hyperbole proucrbi.^lis admonens nemi-
nem tam diuitcm,3Ucpo(cncc,quin opus habeat amicoif oBicijs.

H Vc appelle, trecentos inferis) Verbafunc naucx, inquit
Porph. irafcemiSjCum pleres naut imponantur quam pe
pigerat .i. pa^us erat.Alijs videmur hxc puerorum ver*
ba ad nautam nimts cupidum multos accipere , quodetiamnum
hodie in confuetudine habent quanquam in con Juda naui for*
tallis habebit locus Porphyrionis expolitio . [Ac milTx pallum
retinacula mulz Nauta) Synthelis ell, prxeerea mulx gignendi
ne, an dandi cafus fi t,pcr ambiguum . Porphyrion vero air, Pofl:-
quam obdormierunt viatores ducit nauta mulam diliunfiam pa
ftum, ac nauis retinacula ad faxum ligat. Hxcille. Ex quibus
verbis per ryllepfim accipimus viatores eos, qui naui vehebatur .
[rrxtextam,6t latum clauum.prun^q. bacillum) Acron nihil hic
notat, quam przcextam purpuream expones qus in pecore ex-
tenditur fenatorum,qu£ verba corrupta puto, & mutila. Porph.
clarius hzcexpofuiCjLufcum poecx nfuifuille, quod magnipen
derec indutum fe elTe lato clauo ac prxtexta, & de balneis publi-
cis prunas fibidomum amediallinis afferri. Landinus per Batil-
lum vafculum intellexit , prunas autem intelligi quibus ferrum
candefeae ad inurendam reis notam . Hxc ille mihi confixille vi-
decur,& fecutus tamen ell eum Badius . Ac Bacillu ex Plini) lib.
xxxiij. cap.viij.apparec ferreum elTe infirumentum pals limilicu
dine.quo primx prxbentur. Namvbideduabus argenti diffe-
rentijs incipit, Baulis,inquit, ferreis candentibus ramento impo
fito, quod candidum permaneat, Probatur. H«c Plini) verba bel-
le cum Porphyrione conueniunt. Fieri autem poteft,vt Landi-
nus Catillum legerit,vt quidam ali), [QuxfuperettCaudi Capo
nas) Obfcurius elt fermo, Porphyrion autem a Capua, inquit,
profectus in Coccei Nerux villa manfiflefe indicat ,quxeft fu-
pra tabernas Caudij oppidi. Hxc ille . Qux verba,fi refte in-
tclligo, innuunt non fLiiUe Caudij poetam, & comites, fed fupra
Caudium, extra viam in Coccei villa poeta tamen more fuo cau
ponas eius oppidi taxat, apud quas alias diucrric . Nam Venu-
liam hxc etiam ducebat via. Quod autem ali) fupereti exponunt
.i. excedit, quafi qui in Coccei villa melius accepti fuerint quam
in Caudinis cauponis , frigidum mihi videtur. [Campanum in
morbum,in faciem permulta iocacus.) Ordo eft , Permulta io-
catus in Campanum morbum, in faciem . Non igitur locum ha
bct,quod noflerannotator,in, mutat in ob , facis impudenter vc
cetera folet-Quis autem fic ille morbus ,c6inencatores non facis
luculenter explicanc,oris videlicet foeditatem, aut arrogantiam,
VC Acron . Ego propemodum adducor calem quedam fuilTc mor

P R I M V S. 174

bum,qu.ilcm hodie Neapolitanum vocant, cx eadem regione in
has nationes iiollra xtaie d militibus non fine cUde multorum
hominum allatum, qui faciem, corpusij. mircrrimis cicatricibus
deturpare folct, Quem ego non minu» nocliium,qlcprcm pu-
to , tMuitiq. boni viriinca funt opinione. Porphyno.n vero pu-
tat orc immudo fuiHe Campanos , atque mdc videri qmbufdain
Ofcoidiftos, quafi obfcaBnos,quam opinionem ridet Fell.Pcm
pcius.Porro Ofeos vitra Cirexos in C.nmpania habitaUe , auit,
cfl Plin.hb.iijcap.v. [Rogabat Denique cur nunquam fugifiet.)
Nunqu.im legendum puto, non, Vnquam . Eft autem manifcfta
ironia, & fermo perquam obfcurus , innuit enim neque cu libra
farris contentum, neque gracilem, neque pufillum , idcoq. fxpe
fugiire,& libram farris conccmpcim dixit pro demefo , cum Dc-
menfum quaternos contineret modios, vc audor eft Don.icus in
primam Porphyrionis fcenam. [Nam vaga per veterem dilaplo
flamma culinam) Oilapfo legit Acron, vchc adiediuum a Vulca-
no, quod placet. Nofterbellus annotator rurfus hicaufuscft:
adijeere verbum, eft : prxterea ad finem verfus coiunftionem, &,
legit .n.dil-ipfa eft flamma culinam, & Vulcano t ummum prope-
rabat lambere tedlum. Vbiquedeeft illi aliquid, vbique hiat fen
centix iunAura. Sed hic noftrxxtatis emergendi mo.lus eft ^
fummam optimorum audorum iniuriam.[Conuiua$auidos c;
nam,reruosq. timenteis.) Et hic locus obfcuritaie habet ob am-
biguitatem participi) timenteis, fu ne feruorum an conutuarum
epitheton . Deinde qui rapere canam, qui exiinguere velie in-
te!ltgantur,cum dicit, omneis videres, qui timeant, & qui timean
tur,& quid rimeant Commentatores fere filent, nec ego conlc-
duras meas vbique afferte poflum. [Na Canufi]apidofus,aqux
non ditior vrna,)Bquunruttum Canufio profert. Nam in Equu-
turio aic bonum effe panem, Canufij lapidofum, & qui non vrna
aqux ditior,figniticans xque Canufi| malam effeaquam atque
Equunciitij . Quanquam illud ditior , quid referat panem ne an
lucuni,3mbigiiumeft .De loco , & fi videtur durum , non eft ta-
men omnino abfurdum, quippe quod verbum proximo fcquitur
verfu.flnde Rubos fcffi.jln Rubos, habeant aliqui libri, fed er-
rant . Seruius lib.). Georg.ad lilud V irgili. Nunc facilis rubea
texatur fifeina virga. Exponit, qux circa Rubos Jtatix abun-
dat, plurimaq.nafcatur, Allegat^ hunc locum Hor. Mancin. de
fanguineo virgulto intelligi pulle putat. Qjiare Seruius ad hoc
oppidum deducat adiediui appellationem equidem mirabar, foc
te rubeus, a, um, non fic vox Lac]na,nifi a rubis, quanquam ru-
bra etiam in Virg.legi pofifit. Sediudicenthoc,dodiores. Ru-
bos autem Italix oppidum omnes habent , quud nemo opinor
ignorat, Landinus Campanix aic . Ego Apulix puto, lAcer Ca-
nufium,& Barium, nota etiam apud Ptoiemxum nomina maxi-
me veto ex hoc itinere .

Itgn a;

O N, quiaMce-
cenas &c.) Quo
nil Horatius fz-
pe m.ilcaudiue-
rat.quod liberti
nxcodicionispa
tre , & eo precone natus effecjin
hac Satyra v). fe , aliosq. humilt
loco natos cofolatur, atque ma-
leuolis refpondec, oftendens no
nobilitatem fanguinis , fed mo-
.cum ingenuitatem efle dignam
veris honoribus, roulcosq. igno
biles perviitutem nobilitatos,
6tad fummam jdignitatem per-
ucniffe . monet tamen infim^ c6
dicionishominesin fuo ordine
debere perftare. & ne fe ob id
neceffariomifecosiudicenc enu
merae mulca commoda priuacis
hominibus concelTa , quibus in
dignitate conftitutis carendum
eft. Pie autem patrem fuum
; commendat ab optima infticu-
tionc fui : cuius fe neque pigete
debere oftendit . & hxc huius
Satytz fumma . Plurima ab

ARGVMENTVM.

Vtram nobilitatem noagenerk , (lemmatum antiquitate , aut
quauh alia re,feifola -virtute conflare.

SATYRA VI.

O N , quia Mcecenas Lydorum
quicquid Etrufeos
Incoluit fincis , nemo generofior
eE te:

Nec, quod auus tibi maternus fuit ,
atque paternus

Olim qui magnis legionibus irape-
ritarint :

Vt pleriquefolent, nafo fufpcndis adunco
Ignotos ; veme libertino patre natum.

Cum referre* negas, quali fit quifque parente
Natus, dum ingenuus:perfuadcs hoc tibi vere;
Ante potcftatem T ulli . atque ignobile regnum ,
Multos fis pe viros nullis maioribus ortos ,

Aerone argute , fed forte non
facis clare dicuntur . quocirca
planioribus reperemus . Non
quia Mcecenas, laudat Maece-
natis modeftiam atque benigni
tatem erga humili genere na-
tos iquamuis ipfealcinimo lo-
co, id eft regali profapia geni-
tus elfcc. Et licet Acron velit
rubincelligi verbum habes vt fic.
Non quia habes Hetrufeos, ta-
men nullo fubaudito videtur ple
na, immo pctfedfior efte con-
ftruftio.vc fit ordo: O Ma-
cenas, tu non fufpendis adun-
co nafo , id eft fubfannasjvc ple-
riqiie folent , homines ignotos,
id eft ignobiles, vt me natum
libertino patre, ideo quia ne-
mo Lydorum quicquid Lydo-
rum incoluit Hetrufeos fines ,
eft generofior te . & fic magis
grammatice , fed minus elegan-
ter diceretur : Quifquis He-
trufeos &c. Neutrum enim ge-
nus plenius, St cupiofius figni-
fleae quam &c. ideoq. plus vi-
y iiij detuc

Horat.

detjrfiTe. quiJ L^-io- iim
quii' I 'H 1 Lydor mi 6ric
cr'.) ^

pvccoii'' tumi . poterta-
tem fuili.

nj.n 'lo n.njt.uui «ii Tullu» ,
no.i Pullnis. Val.««.n.vims
faic ex icptem regibu% Ronis
fcruilu coiiJiciO'iiS . Toliius
autem orator loltg.iis . fcdde eo
nort fit hic mencio.fiet autem
tnentiode quodam Tullio ,cu-
lu» hilloriam Acron nars at ibi .

Quo ubi rulh lumcrcdcpofi-
lum&c. regnum ignobile, pro-
ptengnobikm regem dicit. Va-
leri genu» .i. generationem , vel
de gc.icrc Valeri) Fublicol*.

Coaftus autem ett facere peri-
phMfin .i. deferiptionem, & etia
apocopen, quia Valerius in ver-
fii hexametro poni non potelt.

Et ell (enfus ; Tullus fetuilis conditionis, & plcnque alij quam-
uis i<^nobiii genere nati ellcnt , per virtutem ad fummum impe-
rium iTiaxim-isq. honores perucncrunt. Econtrario autem Le-
unius, quamuii dlec nobili Himi generis, quia de Valerio Fubli-
cohnriginem ducens . qui cum Bruto proprer Lucretix coiru-
pnoneni r.iiqunMum exegit, tamen qmaiurpiter vixerat , non
crt vnquani piutu attiimatus a populo quam pre:io vnius aitu .
& li populus qui l>pc Hat honores indignis, & adimit dtgnis fi^c
fecit, quid oportet nosfacerea vulgo per fapientiam remotos?
^lJl'c qui legant. Q_tiiJ oportet non facere &c. Et dicunt
«o;l ucie quod Horat. dica: fe remotum a vulgo , cum ra-
men fe libertinum patrem babcie fateai; r. Sed nli non aj-
iitrtunt,qu6d Iicct in genere a vulgo non remoneatur, in fencen
tia rameii, & ludicio , cimir3pieQti£ fluduilTee, longe remotus
fuit. Legamus ergo cum Aerone: Quid oportet nos face-
re &c. Nam eiio, inquit, qiiovl populus mallcr honorem dare
Leumo propter nobilitatem quamuis clTct malignus propter
turpem vitam , quarn Decio nouo.i. qui nunqu.iin prius fuit in
dignitate, nec natus ab i)s,qui in dignitate fuerunt . Talis enim
nouus homo dicitur. & li etiam Appius plebisdefcnformoue-
rec Decium ab honore magiftratus, quid (iip. oporteret nos rc-
nsocos vulgo dc hac re (encirc? Dieit Horatius transferens ad
perfonam fuam . Ego (upple dicerem quod li pro quia , non ef-
fem naius ingenuo patre: Appius I upple moueret me. vel etiam
mento, & line iniu na quam uis cirem melior quoniam non qui-
clfrm,id eli quicuiircm in propria pelle, id dt in pioprio ordine .
Ler que verba hoc nnbi videtur velle dicere, quod homines igno
biles non line i ubI annandi , dummodo fine boni , nec tamen ad
nobilium dignitatem lubliinandi , fcd debent in fua pelle quie»
fccre. Qjiodprouerbule Acronefle dicit. Alij tradumpu-
tante* fabulis dtfopi . Jn quibus alinus volens timeri .-pellem
leonis quam inucncrdt,induit : ac luam cxuir, atque ita ad con-
cilium animalium accedens , omnibus timori fuit donec agno-
fcereiurvox eius. qu.icogmta,& pellcleonisdctrafta, omnibus
tidiculisfuic . ^edfu/gcnceirahit.aliaenimobicftiocalis ell.
CJuamuis confulaus,ac mt-lmsciret queque in fuo ftatu ac ordi-
ne manere, tamen giori.iiun fplendore lam ignobilcsVquam
nobiles addignicawm affcCtand.m tiahrc, atque conftringit.
Ad hoc refpoiidcc l'octj ollendciis eam gIoriam,& .imbicioncm
mulcas molefliat,mul[din inuidia*'.i, multaq incommod.! .ifFer-
re.immo pluiimis, dum nimiam ceKiiudinem quarrunc, oppro-
brium, ac in(amiam,tog’ Jum ad nouas digni t.iccs accedimus,
vita nollra antea ignota, & non inqutfita ab omnibus inquiri-
tur. Ordc.ell . O M.¥cenas,ru non fulpendis adunco nafo,
id ell non irrides , nec ruhlannas . vr, id ell fi, ut , plenque folent
Ignotos, id cH Ignobiles, vc me natum p.ure libertino, id dt liber
tin«conditionis,quifcilicctfcruusfiierat,fed per manumiflio-
nemhbmate donatus, & libertinus fadus. Non inquam falli-
div.aut rubfannas ignobiles, ideo quia nemo Lydorum eftgcne

robor w. quicquid .1. quicunqueeorutn incoluit .1. habitauito-

Imi Etrufcoi i,nes ,i. Etruriam, fcu Thufeiam . Nec ideo quod
Id t . quia.auHs maternus.acque paternus fuit tibi,qui ambo im^
pcntanerini Olim magnis legionibus . id dt qui magnarum ie-
^onumimperiatenuennt.vnde dicitur in principio Carm
Miiccna» atauis educ regibus . Ideo autem non furpendii nalo

S E R. M o N V

Et vixiffe probos, amplis & honoribus auSos.
ContraLcuinu n V.ilrri genus, vnde fuperbus
Tarquinius regno puifusluit , vnius aslis
Nesn vnquam pr; cio pluris licuifle , notante
luetice , quem nofti , populo ; qui ftultus honores
Saipe Jat indignis : & lanis feruit ineptus ;
Quiltupet in titulis, & imaginibus . quid oportet
Non tacere a vulgo longe , latcq. remotos i
Nanque cfto, populus Leuino mallet honorem .
Quam Decio mandare nouo ; cenibrq. moueret
Appius, ingenuo linoneflem patre natus .

\ cl merito, quoniam in propria non pelle quieflem
Sed fulgente trahit conftriftos gloria curru
Non minus ignotos generofis. quo tibi Tulli
Sumere depoiitum clauum i ficriq. tribunum l
Inuidiaaccreuit: priuatoquse minor eflet.

adunto.iJrt

Sas refer, c, id

parentcquifnnjj ;™'5«ili

lilcltduiiiinodo,(i,rn„"V'^“"'.
nioribus ,u pe,r„,d„ ' i»

vere quod re,„i,„r |-,j k.r

ror,„oe„ull.r,p,„„„
non ortos ,

quorum parenrrs
funt.ac Gnullirulirrn,

&.id ell Gmul probos,
ideftactumulatos,im,|i,L°'
no„bus.ideftdiR„i,a,ib'„.,'^,;
potenarrm Tulli rrgi,
norum.quieaferno Rtaf,a„,
ett,& ante Ignobile RegtiuXui,
li,!d dl antequam ignobilis Re»
Tullusrcgnarec. Contra, iddi
econtrario tu perfuades cibirt.
re Leuinum, nobilem, rcilicetil'

Jum virum, fcd malii moribus,entem gcriug,id dl de genere vi
len,pro Valerij,pcr apocopen , vel fynsrefin, vnde, id eft a quo
fcihcet Valerio Eublicola Tarquinius Superbus feptiBius & vh
timus Rex Romanorum fuit pulfu» , id eft a ciuit.ite Romini
exaClus,nonlKuiire,id ell non fuiffe «Rimatum, vnquam pluris
precio vnius aHiv,& hoc populo iudice norance , id dt reprchm
dente more» eius quo notti,id eft vc nolti.frn Aeronem, vel lic-
Et hoc dico eo iudiccquonolti,rcilieccfaiaum cfrf,videlicetpo
pulo notante . Si dc congrnitate dubitas puer, fcics qobii h-
cuilfe regit genitioum pluris , propccrea quod verba picrtum,
autmerccHemconnocaiitia, precium , vel mercedem in.-ihlot;-
uo tegunt, procer has dictione, s c.nmim, quantum, plijs,& mmijs
qur cum fuu compfffins li fine fubllanrnio ponantur, in ac:, ii-
uo, teguntur, vnde dn es : Emi equum tribus aiirei»,* no'nf!i:.
ris, Itcni qu.inti cmifli equum 5 trihiis .aureis. Qiianiivrr.

dis panem luiim > non pluris quam alij, fort.affc eti.:'!"! tnineru,
tJ eh minori precio . Geuitiuus aurr p- pluris , quia ccrp.ira-
tiui gradu.' ell,regjt ablaciuum pretio. 8d prtcii,, v,'. a!i fi hil.n r-
uum,regit gcmtiuum vnius aflis. LiciiilTe atrtm p, dilue (itn-
ficat.id dt xliimatum die, hoc cft populus non iuclicac Leumim
quaniuis iiobikm pluris quam vnius afh' pretio v.Tlere qiii pr-
puhis ens llultus dai fatpc indignis honore» & eu» iiir['tus,S’ m-
lullus infer ui[,id efi iniiiEitnr,f3ma.id dl fequitur famam. Qi'i
etiam (iupct.iddl Hupnre sfficitur,& miratur, in titulis, 'd diro
mimbusciigmtacuni & in imaginibus qua» nohiJrs, aur ir.fcn-,
aut in (lemmate habent, fi ergo populus hocftcit, quiHopoti' t
nos, id rfl omnes fapicnics facere remotos lorge, & Jaic a vul-
go, id di ab opinione, & errore, ttoltuq. iudicio vulpi Nanque,
pro quia.dtOjid di polito quod populus mallet, id eii magis ve!-'
Icc manda te,id ell tommicccrc,honorem,id di magiltracum, 'm
dignitatem, Leuino nobili, fcd ignauo,qu3m Decio nouo, id-ll
jgnDbili,& qui nunquam prius in honore fuif coli lui tus, quam-
uis gnauus, & vtilis dlct, & Appius cenfor, id eli nicirun; ludet,
& corrector moueret fup. Decium , quid fupp. cichoc lercifi»-
dum eflet ?Rerpondet Pocc.i , vel , id ell etiam mer to Ime mui'
riadieerem fup, rne deponi , & moueri ,li non tlfemna u'
ingenuo ,i. qui neque feruiis vnquam fuit.neqtiefx siclla lU-
tus ell, quia runc nonquiefltm.i.non quieuifleni,in propnapfl-
le.i.pcr allegoriam in proprio (latu,& ordine. ter-

tia perfona legunt : Ingenuo fi non eflet patre naius . Vel pcfi-
to , qm in propria non pclJe qiiieflet.& illis facilc ell iniierure
ordinem, fed nos audoritatem Aeronis fequf mor . Nso’
fliusdc fe loquitur Poeta q de ipfo Decio ? q d. Nefeio qutd
dicam de Decio, fed me qiiidem dicerem merito moueri , hnen
diem nobilis . Sed inquit Poet9,no$ videmus q-gloria.i.-ini^*"
tio.fcu cupiditas gloris trahit, allicit curru fulgente, in quo (e*
det, eo qp (unimus magillratiis curru veheretur, non minus. i-*
que, jgnotos.i. Ignobili genere gen-tos.gencrolis.i q
& nobiles. i. omnibus jucunda dl i pfa gloria , & <'mnes ren u
adeam . vniledicit>conftridos .i. quafi a cupiditate
ados adgloriamappetendam. Refpondctadhoc pocri *
quadam admiratione, aut figurata qurflione , qu» rdpnr
nem nondefiderat. C^uoinuidis.i. ad quam inuidi-imiq- _
maximam, acercuit tibi 6 Tulli fumcre&c. & itaillijd
Sumere depofitum clauum, ficriq. tribunum eft ruppo»'**

ISCEI*.

itHlerU

giuirbi»

addirult

toofnk
yt hie rw

cipUt ft
r$tiiu ft

^Htns si,

U^it hii
Btnfuif .
Vidt ai
Unii fn
ftr ea re
iHim an*
0 ft 4 S.

L I R n II P i<. I •m V s.

‘ 7 S

ferW t:;reult , illf -rnitiunsinuiJir rf;;itur A\ ailuerbio quo.
licdtenunvlicitnjs co rciuni.tH cli .ulc.u rc» , Ov ro inuiJi*.i.ad
t%m inuKluitt peruciu , it.i cn.im q:io rerum , Si qijo inuidi» .
Quij fi'i\can\uUi rcxciish iSrtir luuidia acerem c, pocclt rllc i)r
do.O Tatii >i »1 » C-fi'ire,co iy l*o'TipnaiHi« nlrv , C- 'Vnaiu mo-
tLjs.poit mortem Cxiarc aJ Uiiatoium , iiili.m 'i.unqaedigm-
tacom q jamuis. ignobiitr elVet redilH , quo , td tit qiionrque, vel
inquaiuum , tccremc iibi miiidu, liimere.td olt qui.i fumptitti ,
clauiitn ,idelUacumc!.»uum ,idelt vellem feiiatoaain,depoli«

tum, id efl quam dcpofuiHi.iuffu Carfari», & fieri tribunum (Por
phyno ortcnder.uicn}uum. l-icritjuc tribuno) Q^uiafattuie»
tiibunui , qujc muidia elici minor priuato .i. fi manliHe* priua-
(lu .hocell line dignitate ilU? Sunt qui pcrtlaunm intcllipiinc
gubciniculum , cit cnun gubernaculum iuui& , fed niciiui clt de
velle len.u^)l la , quxjaculclauus dicitur , cum Acrunc interpre-
tari . Verum conloruiiorcHec ordo, fi legatur inuidiatquim in-
iiidia. Tu legis vtt placet • Quia dum quid mihi placeat indi-
co, legem ali/N non pi^fcribo .

N Amvtquifq-, &c.) O-
tlendii quomodo magi
liratus omnis inuidtx
fubiacet , & quomodo multi dii
line merito glorum afTciftantdn
famiam incurrunt • Namexifle
emm in nouo magidratu uita &
genus inquiritur . priuacorum
autem latere folet . Periphralti-
cosauiem.i.circCilacorie defen-
bic magitlracus aditionem . nam
nigra calceamenti Lunis inferi
pta. Item ad medium vfque cru-
ris porrei^i olim Solis nobili-
bus & in magillracu exittenti-
bus competebant . Sicut ergo
Barrus perditi amoris iuuenis,
dum coptus , atque cultus feper
vicos puellis ollentabat vefor
mofus indicaretur, oibiis curam
inijciebat inquirendi quali fa-
cie, fura, pede, dente, atque ca-
pillo eiretjica eorum qin perma
gtllratus aditionem nobilck ha-
beri volunt, vita ac genus inueftigatur, atque fi feruilis, aut igno-
bilis alioquin conditionis inueniuncur ab omnibus defpiciun-
lar.diciturque eisfingulis : Tu ne filius Syri Dama: aut Diony
fij.i.alicuius ferui aut ignobilis, audes ciues,auc nobiles deijcerc
ciaxo Capitolino? Vbi fcicsgj qui tnagiftratum aliquem dolo-
fe aut fadtiofe rencabant adire , lolebant depceheafi e faxo Ca-
pitolino prxeipitari, quadam iulta ratione , qua fancitum cll:
vc qui nimis fiiblimari voluit, cogatur humiliari cum prscipita'
tot. Sed quia (dicit enim luuen. Sar.ij. Loripedem redus deri
deai: i£chiopem albus &c.) nemo alium corrigere opportune
potclljin quo ipfe corrigendus ell, ideo ignobilis conltitutus in
dignitate non videtur audotitatem habere przcipitandi eos,
qui fimilemdignitatem afiedant. Textus fere habent Syrida-
mx, pro vnadidione .ego vero arbitror cum diilindione legen
dum eOe : Syri, Damx , aut Dionyfi filius . vc fine crta nomina .
namSyrum feruum ex Syria vocare folent Comici. Damam
autem alibi vilcm & ignobilem cedatur Poeta. Dionyfius au-
tem homo humilis condicionis fuit . Cadmus aucem, fecandum
Aeronem & Porphyrionem, crudeli Bimus tortor , feu carnifex
fuit. Sunt autem qui legant chamo.t.vinculo . de quo in pfal-
mis. In chamo & frxno . Legesautem Deijcere e faxo . nam
«licerverfuiinon daret , quamuis latinitas bonaelTec. Ac'No- .
Ilius collega Scc- hunc locum varie incelledum video . primo fic,
vc is qui a populo reprehenditur, quod cum edet homo liberttn^
condicionis,auderec accipere imperium & audotitatem punien
di ciues atque nobiles, refpondeat populo : Verum cll, ty fim fi-
lius Dam^,auc Dionyfi), aut Syrijfed tn ium nobilior quam No
uius , quia ipfe fedec vno gradu pod me . ell enim libertinus lic-
ui pacer meus, cum ego fim liber . Refpondec populus . Non ne
hoc.i. propter, hoc , y Nonium prscedis in dignitate videris ti-
bi Paulus . aut McfTala.i.nobilidimus iurifconfultus ? q.d.popu
luR,non multum elTe vicilfe Nouium hominem libcrcinz condi-
tionis &ignauum Adhoc refpondet reprehenfus prxeendens
fnagn* glori* elfe prxccdere Nouium, cum (it excellentis virtu
tis in clamando . nam vocem habuit tam magnam, y licet ducen
taplaudra, & tria funera .i. pomp® funebres inforo concurre-
rent, ipfe vinceret cornua & cubas , quibus in funere vtebancur.
Et ita fine dubio Poeta Satvncc carpit Nouij vehementem gar-
rulitatem . & opinor h inr eHe meiucm Poet* . Alij tamen, quia
certum ell Horatium fuiHc libertino patre narum, & quia m te-
xtu ponitur me, cumdicirurPodmefcdet , ideo volunt qp Poe-
ta de fc loquatur, fe»l non procedit , quia immediate inferi .
Nunc ad me redeo, ligniticans fe non loqui de fc^rcd de co quem

populus, eo ‘plibertin.t condi-
tionis filet , reprelif nderat ma-
gidracum adijllc-. Aduerce au-
tem q' nonnulli volunt Nouiu
clle Hdirium nomen,quafi dica-
tur nouus homo. Vno gradu U
tapod er.itlex, venemo in qua-
tuordeciin pnmis grjdib. thea-
tri federer.qu! non Iiabcictcen-
ftim equeltrem.i.quadngenia fc
dertia. Vnde cucnit vt multi
ignobiles eti.im lenonum pueri
cenfum equedrem habentes te-
pore Domitiani (vt conqueri-
tur luiienalis) federent in illis
gradibusvndc nobilium pueri ,

& ipfi nobiles pauperes eiefti
ciant. videtur autem tempore
HoraciJ ratio dignitatis habita,
vc ingenitus prxcedcrc liberti-
num & libertini filium, libertini
filius libertinum, & filius inge-
nui filium libertini, omnes au-
tem ad equedrem ordinem pro
uedi illic locum habuerunt, vnde df Collega. i.eiufdem ordinis
.f.equedris. Funus, dicitur pompa illa qu* in fepclicndis nobili
bus exhibebatur . & vf a funahbus.i funibus piceatis, aut ceratis
&incenlis nomen accepiflc. Saltem tenet hoc nos. teoreileiro
nicam refponlionem populi dicentis .Saltem hoc nos folarur vc
fuilineamus, alioqui indignaremur 9) libertinus equedrem ot-
dinem teneret . vel ed refponfio coniimilis Poec* . Ordo eft.

Nam pro quia,vtquifque.i.vbi primum aliquis (Gc Bonfinis.

Ell auwm notanda locutio Quifqueinfanus. & opinor veram
ledionem elfe, Nam vt quifquam.i.quifpiam) infanus.i.ambitio
ne'infaniens,impedijt.i.cinxit,medium crusi. genua , nigris pcl- '
libus .i. mollibus ocreis nigri coloris crura vfque ad genua am-
bientibus.quz hodie in vfu plurimo funt etiam jgnobilibus.Sed
aduerce fignatediftum elfe impedijt crus . N.am quibusfcnobi ^
les ornant qui lento gradu incedere poflunr, ignobiles fe impe-
diunt. Eft autem impedire pedes aliquo implicarene procedant,
vnde omnis prohibitio profpcri procefliis rei, dicitur impedime
nim. Contrarium aut fignificat expedio, quod eft extra impedi
mentum pono , Notum aucem puto verfum ita legi debere,Ni- '
gris medium impedijt crus, non Nigris impedit medium crus.&
vt pro pollquam . demilic.i.deoiTum mifit , peclore.i.de pedore,
latumclauum .i. vcftem fenatoriam, audit continuo quando in-
cedit per viam publicam a fplforibus percundari, quis homo ett
hic, aut quo patre cll natus ? vc. i. quemadmodum , fi is fupp. qui
afgrotct.i.laboret,fuppleeo morbo .i. ea argricudine animi ,hoc
eft ftiiliitia , quo morbo Barrus fupplezgrotauit, qui ftultusin
amoribus puellarum cis complacere fluduit ,*grotet inquam ,
vt cupiat haberi. i.repurari a puellis formofu*,ipfe inijeiat puel-
lis quacunque >i. per quamcunque viam eat,curam.i.folliciCiidi«
nem , qusrendi.i.fcrutandi lingula , fupple membra eius , vtpo-
te quali facie fic , quali fura fic . eft aucem fura illud carnofum
quod ell poft tibiam fub poplite. Poples autem cll contra ge-
nui flexura illa , & folent homines fortes & pulchra crura haben
tes furas magnas & elatas habere. Item quali pede fir,qu.ali den svr*
ie,& quali c.ipillo.i. qualibus dentibus, pedibus, capillis (Bonfi-
nis qiiia hunc ordinem non capit , vult ita legi textum , haberi
vt,^i cup*ac . fed nihil mutem . (Sjc,id eft eodem modo, ille fup-
ple qui promi ttic.i. pollicetur ambitioni fu* ciues , vrbem , im-
perium, Italum, id dt totam illam regionem, & delubra .i. tem-
pla deorum , vel porticus templorum, fore , id eft fuiura effe ,fi*
bi cur*, id cll a fe curanda, eo quod magillratum talem gerat,
vt cenior qui regit ciue, & mores ciuium , xdiles vrbem ,id ell
sdes in vtbe didatores , coniulcs, imperatores , imperium,

&fic

Nam vt quifque infanus nigris medium impedijt crus
Pellibus j & latum demifit pectore clauum ;

Audit continuo, quis homo hic ^.aut quo patre natus?
Vc li qui aegrotet , quo morbo Rarus : haberi
Vc cupiat foimofus ; eat quacunque ; puellis
Ini;ciat curam qusrendi fingula : quali
Sic facie , fura quali , pede , dente , capillo ?

Sicqui promittit, ciueis, vrbem libi curx,
Imperium fore , & Italiam , & delubra deorum ;
Quo patre fit natus , num ignota matre inhoneftus ,
Omiieis mortakis curare , & quaerere cogit .

Tu ne Syri Damae , aut Dionyfi filius , audes
Dei^erc e faxo ciueis ? auc tradere Cadmo ?

Ac Nouius collega gradu poftmefcdet vno.

Naque eft ille.pater quod erat meus hoc tibi Paulus
Et Meftalla videris . at hic fi ploftra ducenta ,
Concurrantque foro tria funera i magna fonabit
Cornua quod,vincaiq. tubas . faltem tenet hoc nos .

•R.

accp,.^

ItiurifJ.aontinioiprotciu^A "»!"*'^ Tu
fup, txilicns filios Syii.i.alicoius fetu, e» 5

A- fic lie aliis coeit.i.impfllit.omnes motialci.i. hmiiines cu.nf
^^,,”„’ .&'’fot.uni fine, curate, & quxterequo pa.tefii
Ta??. o"o.--..o ue , fit ,ul.o,.eltus.,..gnob.li., & m.nus hono-

eaaJus,,nac,e,guo.a.i.jrop,e.-ea,ooJ-t«l^^^

le.i.nunquid tu,

,.?yna j aut Dami.J.ali-

imuJTcurte.fieui bamafu.taut Dionyfios.pro

alituios parafiii audes deiiccte...deorfi.m lacere, hoc P'»-
finifaree faxo fupp. Capitolino, emes qui.f.finiftrcaffeflabant
SariraucTadcre^ouesCad

crudel.aimo ptjrc.pitaodos , aut tradere chamo ... einculo, &
catcen.aut fufpeod.o , et volu.t Laodinus . Si eeroCm.l.us elt,
ouia fjxo premilit , nec Romanum nomen cll Cadmus . Et fi
Cadmus fit tortor, eius officio effet deijccrc faxo, Refpondetrc
orehenfus populo . Ac pro led , hoc eff quamuis fim ignobilis
fum tamen nobilior Nouio,& ita polTum hunc magiftratum
bene adire . Nam Nouius vir ille libertinus collega .i.mccum

in equeftri ordine conflicutus/edpoflmein theatro Srf

gradii.nanque pro quia, lile.f. Nouius, elt fiipp.illmt’*','®^
meus erat, hoc elt libertinus . Kcfpondct populus iud''''"
propicrca (e magnjpendit,i|i Nouium pr*ccdfrf
quid tu videris tibi Paullus, ac MelljIa.i.nobiliflimustiltV
tusjhoc.i.propier hoc, «j’ Nouium praccdis ? Kclpond-!- “1
reprehenfus , Ac pro led ? q.d. attamen quamuis prooteV'*''’®'
fim Paullus auc McHala, tii gloriofum elt talem virum u
re . Nam hic videlicet Nouius fi ducenta plodta (aut
.i.currus habentes totas ferratas, &tri.ifunera.i.[tcs
nebre» inllrofta: folennicer, concurrant .1. fitnul fiti£uifo^*^“
fe tamen fonabi t fup.tam magna .i. tam magna; , [31,,

enimnomen pluralis numen pro aduerbio politum nec
elle abi Jtiui cafus,vt indicat verfus, qi vincat .i. txcedai coi°"**
& cubas qua: indamur in pompis nagni funeris? Rcfpon'^/’

populus vel poeta ironice , led melius populus , Si mihi cre/"
faltem hoc, id elt hic res tam vehementem vocem habet !*’

net nos, id elt contentos facit .

ASCEN. IV rVncsd me redeo, often
j fum elt quomodo .j ex
l > humili progenie nati
funt, debent in fuo liatu perma-
nere ii volunt inuidiam, & odiu
nobilium effugere. Nam men-
to quodam modo videtur odio
profequendi, qui altiorem gra-
dum quam generi fuo conuc-
nuc affedant,aucfortiii fune.
Non. 11. virtus fed fortuna di-
gnitates largitur, quod liquido
conilae. Namfivirtuti necelfa
no darentur (heue dari debe-
rent) dignitates , fequcreiiir ^
Tt quifque optime viueret ita
maximaiTi obtineret dignitate,
CUIUS lonirarm videmus.Nunc
ergo oltendic auftor nefter exc
pio fth differentiam inter ea,
quK fortuna nobis obiicic,&
qux certo merito, & ratione
obtinemus, dicens, quod quia
natus elt humili patre, vtpo-
te libertino , & prxeone , ideo
potuerunt plurimi (ibiinuide-
re, quod olimaMarco Bruto
tribunus militum fa^us ellec,
quia hoc fupra genus fuum for
tuiro euenerac. Veruntamen.
immenco inuiderenc , quod
Maecenatis amicitiam naSus
fic. Nam eam pcrvircurem ,
non per cafum aiir affuciam
obtinuerat. Non enim McEce-
nas t.nlis erat, qui aliquem indi-
gnum in amicorum numerum
<je allumerct.Q^odvcro maturo
nacrM ,i. judicio affumpeusfit probat ex
muhi 5 .Primo,quia optimorum
<i^j 3 virorum commendatione, qua-
meras les fum Virg.& Varius, qui nol
er 4 tmat lent aliquem indignum comen
gi/iri ct* dare . Sccundo.quia non lepo-
idibm p. re aut venuffate lingua: placuit ,
felutb 4 * fed fota virtute. Namcumpri
s«r , yt mutn oblatus cllec Maecenati
fentit A> VIX loqui potuit, & genus fuum
crSlegtH profcfluseft. Tertio quia non
dum no» fubiio mofii affumptus eff , fed
oflonii poit inceniallum nouem men-
idi&tM.t. lium . Vnde concludit Poeta
ojlano magnum effe tali viro placuif-
dii ffjHi- re,qiurcicfccerncrc honellum
fittlc Le a turpi . & hoc propter vitx , &

ge &onf confcienti*pluritatem,tamecfi

«w Anno p.ii,ca medioctu vitia fortalTu

Nunc ad me redeo libertino patre natum :

Quem rodunt omnes libertino patre natum ;

Nunc , quia Maecenas tibi fum conuidlor .• ac olim
Quod mihi pareret legio R^omana tribuno .
Difsimile hoc illi cft i quianon vt forfan honorem
lure mihiinuideat quiuis ; ita te quoque amicum :
Prefer tim cautum dignos affumere , praua
Ambitione procul , felicem dicere non hoc
Mepolfum cafurqudd teforiitus amicum .

Nulla etenim mihi te fors obtulit . optimus olim
Virgilius , poft hunc Varias dixere , quid effem .

V t veni coram : iingultim pauca locutus ,

1 nfans nanque pudor prohibebat plura profari :

Non ego me claro natum patre , non ego circum
Me Saturciano vedtari rura caballo ,

Sed, quod eram, narro .refpondes (vt cuuseft mos)
Pauca .• abeo : & reuocas nono pofl mcnfe : iubesque
ElTe in amicorum numero . magnum hoc ego duco #
Quod placui tibi , qui turpi fecernis honellum :

Non patre praeclaro , fed vita , & peftore puro.
Atqui n vitijs mediocribus , ac mea paucis
Mendofaeft, naturaalioquireda . velut ii
Egregio infperfos reprendas corpore naeuos:

Si neque auariiiam . neque fordeis , ac mala luftra *
Obijeiet vere quifquam mihi ; purus , & infons .

( V t me collaudem) ii viuo , & carus amicis ;

Caufla fuit pater his : qui macro pauper agello
Noluit in FJaui ludum meminere Magni ;

Quo pueri magnis e centurionibus orti ,

Leuo fufpenii loculos , tabulamque lacerto ,

Ibant -a odonis referentes idibus aera.

Sed puerum tftaufus Romam portare, docendum
Artes, quas doceat quiuis eques, atque fenator
Seroec prognatos. veftem.feruosque fequenteis
Jn magno vt populo fi quis vidiflet ; auita
Ex re.pnberi fumptusmihi crederet illos.
JpfeiTuhicuftos incotrupiifsimus omnes
Orcum dodores aderat . quid multa ? pudicum ,

Qui primus virtutis honos , feruauit ab omni
Non folum fado verum opprobrio quoque turpi :
Nec timuit , iibi ne vitio quis verteret , olim
Si pr jsco paruas , aut , vt fuit ipfe , coador
Mercedes fequerer ; neq. ego effem qftus . ob hoc,nuc
Laus ilh debetur , & a me gratia maior ,

lubca[,qui lic lolctari debeni, quemadmodum n*ui, id eff par-

vocem habet,;

ua: maculae iiiforrnofo corpo.
rc . Nam candida corpora ple!
runque muos infptrfos ha!
bent.ncc tamen ideo funt coii.
temnenda ■ St neque auati.
tia&c. Caufafuit pacer his&c.
quia vero patris ignobilitatem
profeflus eff polfec quis dicere
nouetofimilecffe quod habeat
probos, & ingenuosinorei.ob
quos fuerataMcecenatefufei-
piendus . Virtutes enim , Jc
iciencix eruditione bona , at-
que ftudio diligenti' acquirun-
tur, quapropter cum fuerit pau
per, & ignobilis pacer eius, non
videtur probabile quod ffliutn
fuum erudiri fecerit. Ad hoc
rcfpondee poeta offendens fe
beneficio, & Cuftodia Patris a
magnis vitijs immunemeualif.
fe, & ab eodem ad ludum feu
fcholas bonarum artium, quas
equi tum, &fenatorum filijad-
difeere debecent,adduAum ede
in tam honcffis veftibus, & tam
frequenti comiciua quod qui
cum fic vidiflet, crederet eum ta
les (umpius ex rebus aui (uifibi
derelidlis facere. Quodliquh
dicat . hoc vitio elFe dandum
patri , qui fupra vices patrimo-
nij , ac rerum fuarum filium
erudiri fecerat , quoniam con-
fultius videtur pecunias, quas
erudiendo lilio abfumptit, i(
poffidendas relinquere, ne fi-
lius ob inopiam cogatur idem
vile officium exercere , quod
ipfe pater exercuit, ad hoc re-
fpondens Poeta dicir, quod pa-
ter hoc non timuit ,quia non
putauit turpe elle filio libetalj*
ter erudito parua jiucra fc-Ta»*
In qua redat nobis poeta bo-
nam doArinam vt fimus dm-
gentes , & non parci circa Ji&c-
rorum eruditionem . pecim'*
emm deperdita: redimi,

pcraripoffuncjfcd teropusado-

lefcenti* volat irrecuperabi k-
Monet etiam vclaudatump
ceptorem filij noffris
mus, qui eos ad
bonos mores , non ad a
tiam inftruat. .

temporibus omnes , 'ff,
cate conftituci dofti erant, & periti literatum > tamen m j

l.flV'

iu*>

nait.i
dpi I'
jdf
«"('r' [
{*,:
nf\
mdin

nn.k

‘r

«.r'

LIBER

qui filios fboi migis aJ diultiai *cc imuUndai, quam ad hono*
Tf» d«Uitiab.itu,lolfhanteotmiucre ad calciilatorfs.l.ad eof
quicahulisfsudciiarqs proieftdihus doceb.uu complicare,*
fuminaiexvarijs pretiis colligere, vt.fcilicftrciaiu arcem fcri-
btndi ,& computandi perquam poin*m fcire pretia rerum par-
ticulatim vendendarum, ficut hodie plures tales ludi aperiun-
tur, tn quibus mercatorum filij eadem addifcunt . Nobilium au-
tem pauci erudiri cupiunt . Ordo clt,Ego redeo nunc ad ine na-
tum patre libertino, quem omne* rodnnt.i. latenter carpunt , &
diffamant, tanqua natum libertino patre, & dico fup q? 6 Mce-
cen.is, quia ego Itm nuncttbiconuiAor.i. afitductecum viuens,

& quod legio Rom.ina. i. certa portio exercitas Romani pare-
ret olim, quando fub Bruto cribuniismilitumeram mihi tribu-
no militum, hoc.f.efle amicum, & conui^orem tuum,c{f dillimi
le illi.i.qiio eram tribunus militum quia vt.i. quomodo quiuisd.
quicunque inoideat,id ett pollit inuidere mihi forfan,iure.i. me
lito, honorem.i. digni cacem tribunatus, non ita d. no eodem mo
do , inuideai fupplc mihi iure , quoque , id ctt etiam te amicum,
id eft 5 » te habeam amicum preferiim , id elt praecipue , te exi-
ftentem cautum , id eft prouidum alfumere, id elt in aiUimendo
dignos amicitia, exittcntes.f.procul.i.longe, a praua.i.iniufta , &
pernmofa ambittone.id eft cupiditate honoris . CanlTam addic,
quia ego non poflum me dicere felicem, cafu i.carualiter,* for-
tuna, hoc, id elt in hoc quod fum fortuus tc amicum .etenim
quia certe nulla fors, id ctt nulla fortuna, & cafualis euenrut
obtulit mihi te . Sed Virgilius optimus , & integerrimus vir, qui
non vetlec mentiri,* Varius etiam optimus vir . dixere,id eft di-
xerunt tibi, quid efiem . Virgilius fup. dixit olim, id eft multo an
te,& Varius polt hiinc.vt,idettpoItquam , veni coram fup. con-
fpeftucuojcgo locutui pauca .f. verba, fingultim, id ctt per in-
tcrualla.ficut faciunt finguitances (nanq. pro quia pudor, id e(l
verecundia infans.i.compecens infantibus , vel faciens me infan
tem.i.nefctenrcm loqui, prohibebat profari, id eft proloqui plu-
ra) nonnarro me natum claro patre veAari .i. frequenter vehi ,
eabaHo.i.abequobelligero,Saiui'ciano.i.in Satureianis fundis
ApuU*,vbi optimi funtequi oaco,circum rura. Sicut faciunt no
biles, qui potentiam fuimoftentant equitando frequenter circii
villas,* pagos, fed narro fupple me elTe illud quodecam .Tuo
Mcecenas rcfpondes pauca ficut tuus mos.i.tua confuetudo eft.
& ego habito refponfo abeo .i. dicendo , tu rcuocas me poft , id
eft poftea,nono menre,hoc elt poft nonum raenfem, vel lam no-
no exiftence menfe, & mbesmceffein numero amico^e tuo9i.
Ego duco.i.reputo,a“ftimo hoc effe magnum, qi placui tibijqui fe
xernii.i.fegregas , & difccrnis , honeftum>i. virum honeftum vel
rem honeHam,a turpi . Atqui. i.fed certe, fi mea natura eft men-
«iofa.i.contaminata , mediocribus ac paucis viti), ipfa eft alioqui
.i. aliter, hoc eft a magnis, &mulcis,rcdta.i.impolluta, quia neque
magna, neque multa habeo vitia, vnde fic me reprehendes , velut
(i reprehendas nsuos.i.paruas maculas, inCpcrfos corpore egre-
gio. i.pratter cetera formofo. Aduerte grammatice , melius Ic-
inCperfos . vt fit diftio compofita ■ q inrparfoi . Nec obftet
^ compolitum cum hac pr*poiitionc in , fatpe datiuum regit .
Nani virtute prarpofitionis eti.am ablatiuum regere poteft.vt
quarto £ncidos : Harent infixi pedore vultus &c. Sic* hic,
Infperfo corpore . Egregium autem dicitur quod extra gregem,
id eft vulgarem multitudinem, hoc eft quod cetera fui generis ex
cedit. Siquifquamnon obijeiet mihi vere auaritiamin nimis
auide acquirendo , neque fordes in nimis fordidc expendendo ,
neque obijeiet Luftra, id eft Lupanaria : mala , id eftnociua , &
perniciofa ? quia curauit quatdam tolerabilia.de quibus alibi.
Huc aequum eft iuuenes defcenderc,non alienas Permolere vxo
tci *c. mala autem putat qu* virilem animum r ffaminant , *
patrimonium abfumunt , ac iuuenem infamem reddunt . Chri-
lliano autem homini omnis fornicatio ' mala eft . Licet autem
Horatius in Venerem Indulgentior fuerit quam vt omnem da-
mnaret , non tamen dicam cum Bonfinc , luftra, rd »tt rempora ,
snala, id eft male expenfa , quia luftra pro luparum, id eft mere-
tricum cubilibus aptius cum fuperioribus hanent . ficut enim a-
ri male acquirendo, * auendo proprie peccant, * fordidi nimis
parce vtendo, ita vencrei nimis prodigendo. Siinquamvtme
collaudem , hoc eft dato quod liceat mihi me collaudare , viuo
purus, &inroni abhuiufmodi magnis viiiji,* fi viuo charus,
id eft' iocundus , & acceptabilis amicis meii , pater meus, quem
alij propter ignobilitatem generis vilipcndunt , fuithis rebus,
vel his virtutibus quas habeo , & fug* vitiorum quat non habeo
cjufa, qui, fcilicct pater exittens pauper in agello macro , & per
hoc iiif^uecuiido: noluit me mittere in ludum, id eft fcolaSyTeu

p R I M V S. iy6

locum exerciti) liierari) . Flaiii.pro Mani) . more fuo.id eft illiua
calculatoris,* jrithnirtKi , quod , id eft ad quem ludum ma-
gni, id elt nobiles , * potentes pueri , orti, id eft nati cx magnis
Centurionibus, ibani tulprnii jf uo,id rft Iniiliro . lacerto, id eft
brachio, id r({ lubeiuev (u(p< nios fub laruo br-achio, loculos , id
eft laculos , in quibus habebant calculos , id rlf paruos lapillos,
vel denarios proiciftilcs, quibus faciebant computum, aut conti-
nentes tabulam . viide addit , que pro & , tabulam ceratam , m
qua fcribebant variasiiebitorum, aut pretiorum fummas quat
in vtum generalem redigebant , ibant inqu.im referentes , id ttt
porc.inte» ad przceptoietn futim, Idibus oftonis, id eft quz m
lingulis menlibus odo funt ,zra, id eft fcolaticam mercedem .

Nota qii6d omnes dies menfium tribus nominibus fignifican-
tur, aut enim Calendz funr,auc Nonz,aut Idus , primus autem
cuiuslibeimenfis dies Calenda: dicuntur fequcnces quacuor tn
odo menfibus , & fex in quacuor mcnfibus Nonz , qui nocan
tur per hanc vocem , immo . vt per i , Iuli us, per m , Marcius ,
per m, Maius,* pero, Odober. Et poft Nonas in fingulis men
libus odo fune idus,& ideo dixic,odonis Idibus . Poft Idus au- nomma
tem fequunturCalendzfequencismenfis. Sedne titubes puer ^
feies quam multi dicunt vnum duniaxai diem eiTe Calendarum,
vtpoce primum menfis . vnum Nonarum , vepote feptimum
in didis quatuor menfibus, & quintum in reliquis odo .vnum
etiam Iduum, vtpnte decimumquintum in didis quacuor men-
fibus fex nonas habentibus , Ec decimumtertium in reliquis. Et
ideo quando ipfodie calendarum, Nonarum aut Iduum fadum
fignificas, pones in ablatino dicens , Calendis, Nonis, Idibus la
niianj vel Januariis. quando vero alio die fadum elt, videbis
an litante Calend.iSjan anic Nonas, an ante Idus , * hoc habi-
to computabis quotus dies fic ante illas,* pones in ablaiiuo nu
merum diei fi loqucns fine przpofiuonc. Nomen autem Ca-
lendarum , Nonarum aut Iduum pones frequenter in accufa-
tiuo interdum tamen fi vis in genitiuo . vt quod fadu eft fecun-
do dic lanuarij, dices f.idum elfe quarto Nonas , vei Nonarum
ianuarij . Et caufa huius eft, quia cum dicis quarto Nonas , fen-
fus eft quarto die ante Nonas, includendo tamen diem Nona-
rum , & hoc fecundum cos qui dicunt vnum cantum diem No-
nas dici . vel quarto die mter Nonas, vel quarto die Nonarum
dicendo quatuor ve) fex efle Nonas. Et ita regitur accufatiuus
virtute przpofitione inter, vel ante fiibintelleftz,* geniciuui
virtute huiUs nominis die. Scies przterea,quod quia, ficut prius
diftum eft . tempus m quo aliquid fadum eft, ponitur in abiaci-
uo, ideo dicimus quarto Nonas, non quartum . Veruntamen li-
cite dixeris ad quartum Nonas .* eft hzc fola differentia, quod
dicendo quarto Nonas fignificas aliquid fadum, vel diftum cfle
przcipue eo dic, qui eft quartus inter Nona.fed dicendo ad quar
tum Nonas , innuis tcncfcirecertum diem . feire tamen quod
fu apud, vel circiter quartum diem ante Nonas Tertio fcies,
quod quia nomina menfium funcadicftjua,*m3rculioi gene-
ris, propterea quod hoc nomen menfis eft mafculini genens, id-
eo poffumus dicere quarto Nonas lanuan), vel lanuarias . Ja-
nuari) fi intelligitur ille genitiuus menfis : lanuarias fi referatur
ad Nonas. Quarto fcies ^ non dicimus primo Nonas, Idus, au:
Calendas, fed Nonis, Idibus, aut Calendis . necdicemus fecun-
do, quia fecundus dicitur a fequendo . modo inrclUgimus loqui
de die przcedcnti . * ideo dicemus pridie, hoc eft die przeunie .

& fimiliter in accufaciuo vel genitiuo, vt pridie Nonas, velpri-
die Nonarum,pridie huius dei, pridie illius dici . Quinto fcies ,
gi licet forte liceat dicere cxprelfa przpofitione quarto poft No
nas, tamen q uia vfitatitis eft rcfpicere ad diem fcquentem,quam
ad diem przcedentem,ideo melius dices quarto Iduum, quia il-
le qui eft quartos poft Nonas, eft etiam quartus ante Idus . Vna
tamencrtdiftio qua vfiiatevtimur refpicicndo ad diem przce-
dentem, videlicet poflridie , * hoc in genitiuo uel accufatiuo
utpofttidieNonatumveInonaSjhoceftdie pofteriore Nona-
rum, uel die prnximo poft Nonas . Scies ultimo , quod pridie,

& poftridie refpediiua fune.* ideo nunquam ponuntur fine cor-
relatiuo tacito uel expreflb . Vnde non dices . Ego ueniam po-
itridie ad ce , non enim idem eft quod cras , fed dices . Ego ue-
ntam poftridie nuptiarum mearum ad ce, uel poftridie quam
ciuitacem intraueto ad te ueniam , uel ad re ueni . Nam tam de
prztcrito, quam defututo ponitur. Eifimiliccr dicendum eft
de pndie , non enim eft idem quod heri , quamuis conuerfo he-
fternum licenter ponatur pro pridiano . Hxc autem apud Lau-
rentium Valenfem ornatius dicuntur . Hic uero ubi familiarei
f fle lludemus , fi non fallimur . multo apertius, & clatiushabita
fune. Sane, licet Bonflnis malit legere Odonarefereaus Idi-

S E R. M

bui iri «St ofloni ita.quim oSonis Idibus , ego tamen non
accedo . tum quod (iogulis menlibus odo funt Idus . tum quod
ill.s Juiautlbus quouis die , Ita , id ell metccdctn tonus merilis
fetebanc.S; quia id lingulotum menlium Idibus ideo dieit UCto

ni! & tefccemes . Quate autem Idibus, idconijcere licet , q uod

Idiis admcdiumluntinenlita diuideudo difli.&i ideo ab ija
qniadldus «rquetcnetani.iute eaigerc »idcbantut,& ab in
ZooHantibus parum accipiebant damni, licet ante hnem »eni-
redeficrinc . Nunc ad ordinem redeamus . Ibant inquam puen
Centurionum refercntcs,idcft portantes (re enim vocat) oito
nisidibus,idelllinguli$menfibus inipfis Idibus, qu^ vbique
odo fune xra, iJeltmercedemfcolaticam, hoc enim hodie he-
ri videmus, ut fcripcoribus,& calculatoribus lingulis menfi-
bus detur merces . morum autem ,& feientiarum preceptori-
bus, femel duncaxat , aut bis , aut quater in anno . Sed ipfe pa-
ter aufuseftportaremefupplc puerum , Romam , id ell ad ci-
uitatem Romanam, docendum , id ell ut doceat artes fupple li-
berales quas artes quiuis,id eft quilibet, eques atque fcnator.do
ceat.id ell debeat fateri doceri, prognatos,id cH progenitos , fc-
met , id cll a fcmetipfo , hoc ell ab ipfis equitibus , & fenarori-
bus. Si quis autem vidiflei in magno populo uettem meamj&
feruosfequences me, crederet ilfos fumptus,quos uiderce m
me fieri , przberi mihi ex re 3uita,id ell ab auo derelifta . Quod
dupliciter intclligi potcll . Primo uc credatur ellc inllicutus hi-
res ab auo diuice, uc pacer uiuus cogatur illos fumptus pro eru-
ditione fili] facere- uel melius fic, uc pacer credatur illo lumpcus
non acquifiuilTeiaboribus Tuis, feda patre fuoacquilicos pof-
lidere . facili us.n.expendimus parta alieno labore quam noliro
uefie exreauit3,id ell ex patrimonio derelido patri meo ab
auo meo , Ipfe pacer meus , habet autem emphalim , quafi di-
cat non feruus.non amicus patris, fed ipTemec pacer aderat tnihi,
cullosincocruptifiimus, id ell quem nullo modo pocuilfem cor
rumpere ; vt voluntatem meam fequerecur conira falutem
meam , circum omnes dodores , id ell ducebat me ad quofeun-
que dodores ibam . Ciucs autem plurimi dant filijs fuis dodo-
rem,quiGr£ce pedagogus, id e(l pueri dudor dicitur. Quid
mulca lupple , de eo dicerem ^ ipfe pater meusferuauic me pu-
dicum , id ell incadum & mundum , non folum ab omni fado
turpi , verum , id ell fed , quoque , id ell etiam , ab omni oppro-
brio, id ell diffamatione turpi. Qui honor ell primus virtutis .
hicduoaduerces Primo cicca latinitatem, & elegantiam, quod

o N V M

quando rclaciuum qui qu* quod, ponitur inter duo r ka
ua, quorum Icqucns ell proprium nomen,tunc vult el
quenii non przcedeiui conformari . quando

•appcllatiuum, potcll alterutri conformari. Maxime

diaiite verbo vocati uo , aut fubltaiuuio fcquenticohi'''^**'”'**
femine tuo qui ell Chriltus :non quodclt Chnllus
me pudicum qui primus virtuus honos , non quod feif
pudicum ell primus virtutis honos. Secundo, citcafent*'"****
fcics.quod pudicitia ell ea virtus, qua pudore quodam

ac verecundia ingenua retrahimur turpi,atqucinhoneitoS ‘‘
Talis autem in muliere , ac puero commendatur . Atrufia
que pudicitia nihil in muliere commendandum. Deputr”*'''
tem dicitur a Comico, Erubuit , falua res ell . vnde fenfus
ellc, quod pudicitia fit primus honor, qma primum necelUt " *
vtpoicm adolefccncia vclreuera quod fit pfimusjideftpcin’'
palis honor elle pudicum, id cll inuiolatum ab omni facto t''*'
pi, ac opprobrio, vt fcilicet quis fit, & te, & nomine pudicus^’
Nam volentibus pctfcde viuereduofunt neceffanantabonj
& fama, vita iplis , fama proximo, fed hzchaftenus. Nec ti!
muit &c. foluit obieftioncm, qua quis poflet dicere paiieemj
non prudenter cgilfcjqui tantum expolucrit circa filjj eruditio-
nem, quod non fatis dereliqua filio, vt pollit lautius, ife fecuriul
viuere . Ad hoc enim dicit Poeta, quod pater non ell veritus fi
filius pauper rerum, Sediucs honclUtis, atque prudentis pat.
uas mercedes fequerecur. Et re uera fi hoc multis perfualutn
effec patribus , melius cum multis ageretur . Nam qui liberi,
przlargas.diuitias relinquere volunt,eos ad ignauiam inuiunt.
Satis enim ell imitari auiculas,accecuos . Nam lia:ccumputios
eduxerint , & uiam qua viflum fibi quzritenc , oltcndennc, illi
dum fugere docuerint, nullam pratterea adhibent curam. Sicpj
rences qui liberos fuos Deum umere, eiusq. mandata feruarc, St
vidlum honelie querere docuerint, fatis diuitiaium reliquerunt,
Sed ordinem perfequamur, Nec pater fupple timuit, nequi*
verteret olim , id eit quouis tempore futuro , fibi uitio,fitgQ
cxillens przco , aut coaftot, id cll accumulator, & coaccruaioc
nummorumex venditione colligendorum, uc, id ell quemad-
modum, ipfe fuit, fequerer paruas mercedes, id cllparua lucra,
neque ego effem qu®llus,id ell pro quzllu,que pro &,laus debe
turilli maior obhoc,& maior gratia debetur illi ob hoc, quod,
id ell diligentior fuerit ad ditandum me fcientijs , 6c vittutibui,
quam rerum copijs.

1«

t’

f. ^ T lime pceniteat &c. vt
1^^ l’e patris fui ,q humilis
X ^ conditionis erat, pceni
tere non decet doceat , ollendic
in fpiedidu llatu nulla efieinco-
moda, quz humili ignota funt,
Ordo.n.elfjNil.i.in nullo, pceni
teatmefanu.i.fifuerim fanus,
buius.i.huiufmodi patris, liber-
tinz.f codi tioni$,fed folertis li-
berolji eruditoris,quepro &,eo
.i, iccirco, ego non defendam, id
ell purge mc ficjVC.i.qucmadmo
dum, magna pars fupple homi-
num purgantiii fe, negat effefa-
£lum luodolo.i.uicio 8i iniqui-
tate . 3 >, id cll quia, non habeat
parcccs ingcnuos.i. liberos a na
tiuitate,& claros, & illulltes,
hoc ell,ego fi peccauero non im
putarem p-irentibusdicedo mc
no poffeprzclarcagerequia ex
claris no fim natus, licut pleriq.
faciunt, quali nero claritas pari-
tum fit caufj,cut quis pricl.ire
agat.Vox mea, i. locutio, & ro.i.
mens , & fententia, diferepat .i,
diffemie longe, illis .i. ab illis ita
fc defendentibus. Nafinatura
iubcret ^mim peractum i cc rti»
annis, id ell per certos annos, re
moito.i. redire , aeque iuberei le
gere.i.eligcre , quofeunque pa-
tent ci.i, Ii natura, aut naturs re-
dor L>«u* uellct tes qu* paullo

Nilme pceniteat fanum patris huius :eoque.

Non , vt magna dolo fa»^um negat elfe fuo pars ,
Quod non ingenuos habeat , clarosque patentes ;

Si me defendam . longe mea diferepat iftis
Et vox, & ratio. num fi natura iuberet
A certis annis a;uum remeare peraiSum j
A tque alios legere ad faftum , quofeunque parenteis
Optaret fibi quifque ; meis contentus , honeftos
Fafeibus , & fellis , nolim mihi fumere , demens
Indicio vulgi , fanus fortaife tuo ; quod
Nollem onus haud vnquam folitus portare moleflu .
Nam mihi continuo maior qusrenda foret res;
Atque falutandi plures. • ducendus &vnus,

Et comes alter ; vti ne folus , rusue , peregieuc ,
Exirem : plures calones , atque caballi
Pafcendi ; ducenda petorrita . nunc mihi curto
Ire licet mulo , vel , fi libet , vfque Tarentum ;

W antica cui lumbos onere vlceret , atq. eques armos .
Obijeiee nemo fordeis mihi j quas tibi Tulli :

Cum Tiburte via praetorem quinque fequuntur
Te pueri lafanum portantes, cenophorumque.

Hoc ego commodius, quam tu prixlare fenator ,
Milibus atque aJijs viuo . quacunque libido eft ,
Incendo folus .-percontor quanti olus , ac far;
Fallacem circum , vcfpertinumque pererro
Sa.’pc forum : asfifto diuinis inde domum me
Ad porri , & ciceris refero , laganique catinum .

ante interierunt, reparare, ho<
cll liberis omnibus quorum pi-
rences obierunt, parentes quof-
libet, hoc ell quos uellenc aut
corde,auc alios dare , quifque .j.
quicunque,opcaret,ideft elige-
ret fibi parentes , ad fallum , id
ell fuperbia , egocontetus meii
fupple paretibus, nolle (autnol
lim fumere. f.paietes,honelios,
id ell honellatos , & decoratos,
facibus.f uirgagi , qui ijs dabant
qui ex officio magiltracus cztfe-
re queuis poterant, eos.n. lifto-
res ante eos ferebat, unde pto

magnis honoribus fafces ufut-

pamus & honellos fellis. f.cuio*
libus. nam primi magillratu» in

fellis curulibus uehebatur.No»

lem inqua fumere fic honellos ,
exillensdemens-i.infaiius&Pr

uerfz mencius,iudtcio.i.fecu a
iudiciuuuleij&cxillensfortal-

.- r • .iiofciti'

id.i.

fe fanus. i.fan* mentis, tuo i

cetiudicin 6 Maecenas, quoi

quia ego haud . 1 . non folitus,
ideUconfuetos unqua po««*
onus molellum (quia .

men honoris etiam oneris e )

nollem, fcilicet ipfunnpoff^’;' ^

Nam fi fupple nobiles P*''*']
haberem, & «

rem, maior res, id eft

copiaforccjidefteffct .

da, id ell acquirenda,

LIBER

P R I M V S.

iSJhy

ptrmi'

Iri

Itrftrt-

Utllltitim, atque plutM Oip-
pK* foret (jlutandt milu.i.dcbc-
rem plures fjluiare, ve ib ci$
fporiulam merear . vnus & al-
tcrcoirfcs,idcft dictu mccum
ient,e{lec ducendus, id eft condu
cendus lupplc milit, vti , id eft vt
ne, ideft non, exirem folusjid
clt incomitatus , vt pro aut , aut
tus, aut peregre . plures calones
ideIiminiUfifu{les,& ligna, aut
vallum ferentes, & plures cabaU
ii, id elt equi belligeri, fupple
elfent pafccndi ,id ett nutriendi
mihi, petorita, id eft vehicula il-
la , in quibus tunc vehar , elTenc
fupple ducenda, id eft conducen
damihi,nunccum,fciliceipriua
tus fim, Sc humili loco natus li-
cet mihi ire.i.prohcirci , uel , id
cftetiam Ii libet, vfque Taren-
tum curto.id eft modico, & pu-

lillo mulo, cui mantica, id eft farcina corio inuoluta , hulceret,id
eft latdat hulcus faciens lumbosd.pofteriores parces dorii,acque
eques, id eft infcftorjhulceret fupple armos, id eft anteriores par
tes , dorfi , id eft humeros , hoc eft ego exiftens eques hulcerem
eius armos pondere corporis mei , icd nota quod muli in felTo-
rem equicacc vocat, ficutpoftea diduruseft pueros ludere par
impar, equitare in harundine longa,cum tam eques, quam equi-
to ab equo proprie dicantur . Nemo obijcit mihi fordes , id eft
fordidam,&auarorum vitam quas fupple fordes, populi fup.obi;
ciunt libi 6 Tulli, de quo prius didumeft. Q_uo tibi Tulli &c.
cum.id eft quando quinquepucri,ideft miniftn domeftici; por-
tantes lafanum , id eft vas in quod exoneretur venter , que pro
&,asnophorum.i.va5in quo vinum fertur, fequuncur in via Ti-
burte.i. qua ducit Liburie. prxtorem. HicnocaancitheGm.Nam
licet vfque Tarentum ire priuaco Hnc comite, id eft procul a ciui
taie.non licet prxton eu quinque comitibus (inejpluribus ire in
via Tiburtina, qux proxima eft. O przclarefenatorjfcilicct 6
Tulli (&nunc irriforie vocat prxclarum , hominem ambitio-
Aim , Si de magiftratu gloriantem) ego viuo hoc , id eft in hoc ,
vel pro tanto . c6modiu«.i-eum maiore commodo, minore onc-
te,quam tu, atque viuo commodius alijs millibus fupple homi-
num . Bgo incedo .i. deambulo folus ea, fupple via , quacunque
fupple via libido .i. voluntas, eft incedere , fcilicet . ego pcrcun-
dor ,id eft interrogo,&difquiro, quanti, id eft quanto pretio,
holus, id eft quzuis herba, qua vefei folemus, fupple veneat , aut
venundetur. Et ego pererro fepe folus Circum fallacem, id eft
in quo plures fallimcur ^ ibi meretrices fallaces fedcanc, aut ^
ibi Sabinz tempore Romuli falfx .i. decepez fune , vt dicit Li-
uius in primo , aut quia ibi furta venduntur vefperi . vnde fub-
dtc,quje pro .i. pererro fxpe forii vefpettinum .i. quod a furibus
vefperi celebratur, ego aftideo diuinis ,i. meretricibus illic diui-
nantibus,vc luuenans fatis notificat,& ego refero me, id eft re-
deo inde domum, ad catinum.i.vas efeanum , porri , id eft illius
herbz,& ciceris,illms leguminis, que pro &, lagani, id eft panis
pjpcracei,&riliginei. Ccenaminiftraturifupplcmihia tribus
pueris, & vnus lapis.i mcnfa lapidea , fuftinct duo pocula , id eft
vafa potoria , cum cyatho , id eft rafe maiore , vnde depromitur
poius guttus,id eft vas guciatim oleum in balneis lauanci cmii-
tens.aftat echino ?i. iufta echinum, id eft calicum receptaculum,
ficut enim nucleus caftanearum in echinis includitur, ita pace-
rx clauduntur echino, id eft cooperculo ex corio. aftat ergo
echino cum paterna, id eft patente vafx, exiftens fuppellex Cam
pana ,id eft e terra Campanix regionis in Italia , hoc eft omnia
vafcula illa fune mihi pauca, & caHfhlia . Deinde, id eft poft-
quam (icccenatus fum eodormitum , non exiftens fupple folli-
citus quod furgendum Iit , id eft qi lurgere debeam , cras , id eft
poftridie eius diei, mane, id eft tempore matutino , & q> Marfia ,
id eft temerarius iudrx , ficut Marfta' erat iudex Apollinis , aut
potius fecundum Aeronis opinionem, ftacua Marfix in foro
pofiea, forte ideo , vt eius iudtcij temerarij exitum iudices afpi-
ctanc , non ergo follicitus fum quod Mar(ia,id eft vel iudex , vel
locus, in quo Marfix ftatua eft , ft fupple obeundus, id eft ex op-
pofito adeundus, qui , fcilicet Marfia , negat fe pofTe ferre , id eft
pati, vultum, id eft afpcdum, minoris Nouiorum, id eft illorum
duorum fratrum , quorum minor obxs alienum non audebat

Coini miniflratur pueris tribus : & Iapis albus
Pocula cum cyatho duo fufbuet.Mfljt echinus
Vilis ; cum patera guttus, Campana fupcllcx.
Deinde co dormitum , non folicitus , mihi quod cras
Surgendumiic mane: obeundus Marlia. qu! fe
Vultum ferre negat Nouiorum pofle minoris.

Ad quartam iaceo : po(^ hanevagor : aut ego ledo,
Aut feriptu , quod me tacitum iuuet . vngor oliuo :
Non quo fraudatis immundus Naca lucernis .

Aft vbi me felTum fol acrior ire lauatum
Admonuit : fugio rabiofi tempora figni.

Pranfus non auide , quantum interpellet inani
Ventre diem durare ; domefticus ocior . hsc eft
Vita folutorum mifera ambitione , grauiq. ;

Mis me confolor , vidurum fuauius ; ac fi
Quxflor auus, pater atque meus, patruusq. fuilTent.

• 177

illic compavere , & ita iocofe p
iraiilitunuaxac eumPoeta mo
re fuo . Hgu laceojid eft recubo,
ad quartam fupple horam , Si
ego vagor, td eft vaganti finiilis
fineccrconegocio fecurus de-
ambulo poft hanc, fciiicec quar-
tam horam.auc ego &c.hocdii-
pliciicrconftruiiur. Priore mo
dofic, Aut ego vngor oIiuo ,id
eft intro balneum, & hoc fupple
eo quod iuuet , id eft recreer , &
deledec, me tacitum, id eft ta-
centem, ledo aut fcripto , id eft
poftquamidlegiautlcripfi. Hc
Ita ledo , & fcripto ablaciui line
indelignationelequeJx politi,
Pofleriore , qui magis placet,
quia Porphyrio verba frequen-.
tatiua cenfetj&ordo arridet,
conflruicurfic, Autegolcdo,

id eft frequenter poft dormitio-
nem lego, aut fcripto, id eft feribo. quod etiam frequenter fa-
cio, aut quod, id eft quxres,meiuuer,id eftdeledet, tacitum, id .
eft tacentem , vngor oIiuo, id eft oleo olex , aut oliux acboris ,
non fupple co,quod fupple vngicur, Naca,id eft vilifliotus quif-
que,vc fuinfullonesjimmundus ,id eft fordidus vngitur inquam
lucernis fraudatis , id eft poftquam lucernas fuo oleo putido , &
immundo fpoliauic . Lego cum Philologo Naca, non nata, vide ^«4
eius annotationes a fronte operis politas . Ac,id eft fed , vbi , id
eft poftquam, Sed actior,id eft vehementior, & ardentior , quam
vt de facili fuftinere poffim , admonuit me fclTum ire , id eft vt
ego fclTus eam leuatum , ego fugio tempora rabiofi figni , id efl
C;miculr,cxiftens pranfus non auide, id eft gulofcjfed fupple
tantum quantum interpellcc,ideftruftincat , aut expediens ht,
durare diem inani ventre.i.iciunio, ego ocior, id eft in ocio fum
domefticus, id eftdomi.hxc-i.huiufmodi eftvica fulutorum,
id eft eorum qui foluii ,& expediti fune, mifera, & graut ambi
rione, id ctt cupiditate magitttacus ,& ego confolos mc his, id
eft huiufmodi oblectamentis, me inquam viAurum fuauius , ac,
id eft quam, fi paceratque auusq. pro &, patruus .i. frater patris
mei,fuiffetquxftor, ideft receptor publicus, & coaceruator fi-
fci,cumfuericcoaCtor,ideftexa 3 or pretiorum rerum priuaca
tam,vcdidumeft .

N Onquia) Horum verfuum verus eft ordo, O Macenas Uori^ai*
non (ufpendis nafo adonco , id eft non defpicis, ac deri-
des ignotos .i. ignobiles, & vili genere natos , vt fcilicet
non defpicis me natum libertino patre.vt plcrique folcnt.f.face
te, cum referre negas quali parente fit quirque,quia nemo Lydo
rum (quicquidincoluit fines Hetrufcus)eft generofior tenet,

Iciiiccc fufpcndis &c. quod auus maternus cibi fuit, ac paternus,
qui magnis legionibus imperiiatint.

I N Propria non) Intra tuam pelliculam te contine. Porphy doCT.
rioncffeprouerb. admonet, quo vetamur obliti fortis no-
ftrx, maiora conati , quim pro noftra facultate . Ab Afino
C umano fumpeum .

S Vfpenfi Loculos) Per locuIos,tabuIarum loculos, non pecu aldvJ
niarum incetiigic Bonfinis,qua$ pueri, dum liberalibus dant maNV .
artibus operam, nullos fere habent, & tabulas eas efle in
quibus difeendi gratia pueri computa quxdam fiuc calculatio-
nes defcribunt,rion autem in quibus data,& accepta annotaren-
tur, vtLand. vult. [Immundus Natta ) Scribendum, immun-
dus Naca. Appellanturenim NacxjVt ait feftus, fullones, quod
nauci fintjid eft nullius pretij. Omnia fere opera ex lana vctHeu
dicuntur i Grxeis • Significat autem vkhh pellem ouium. Suidas
vditMv ?i$e0aTCBV Aofsi . Naca igitur unico, c, fetibendum . Poni-
tur autem hic pto Fullone, Sc homine nullius pretij.qualis oum
villofa pellis.

N On quiaMoecenas Lydorum, &c. Non quia habes (in- »
quit Acron.) Hecrufeos fincis . quos incoluit quicquid *

Lydo^ fuit ,& qux fequuntur reliqua . Si ea Aeronis
funt acnonalicuis iinpoftoris , nxille egregie ineptus eft, qui
non modo non explicat nobis Auftoris fenfum , fed etiam cor-
rumpit, quod quia alij etiam notarunt, a nobis omittitur .
[Antepotcftatem Tulli) Tulli pro Tulli, Nam Seruium Tul-
lium lextumRomanorumRegeminnuic. Acron autrm non
appofice allegat Vergili; uerba it,neidos vj. Ocia qui rumpet

patrix.

▲SCEN.

s E R M

ibidcm Je.crcio ® 'biJiS, autem fctibii. Tui

r‘‘::uT:r.'a'?crrCmRis?-

le.d,|uu,u uoum, RtU 9^ „„„ f„i, r„„.l,s cou

Si=eS=^“

hic loqu.iut .imt utiq ^ rvuirelim vtiq. ita pone-

Sii caula eius quod peteeelTit. [Vt (i qui aigroeet.quo mot-
ho Barrus ^ Hoc m loco notter annocarot carmina peflime
coitupit, ineptiirimeque legit ad hunc modum . Vt fi 9^' *g'“
,ci quo motbo f ut Battus haberi 11 cupiat fotmofus , Tantam
audaciam non uidi mullis annis in quoquam . Sed rcilicet tanto
audaciorcs fumuj, quanto indoftiores. Non uidic is carminis le
•ctn.h guis pro qui legerit, id ncutiquam habere locum
uum autem mne carmen, dlj boni ^ eleganter fecat . Vc Tullus
Rex non multo diflimilius Metium Suffetium. Curare enim ad
pra:cedcncia,qu*rerc autem ad fequentia referri putat. [Tu ne

§ytidam*,aut Dionyfi filius ,) Colloquium eff irati atque indi
enantis pupuli in ambitiofum quendam . Tu ne filius Syri , in.
quit populus, aucDam*, aut Dionylij.audcsdcijcere c faxo ci*

ucs ? aut tradere Cadmo ? Rcfpodet ambitiofus,quid ni audea ?
cum collegam habeam Nomum vno poft me gradu humilio-
ris condicioms,quippe liber ego, etiam fi libertino patre natus,
cum Nouius aliquando ferous fuerit, nunc libertus? Obijett rur
fus populus , fcilicet ob hoc fuperbiendum tibi , quod Nouium
pr*ccllis?acqueobhoctePaullo,aucMcirals squandam cen
fe»?Rerpondctrurfusambitiofus , aliquid elfe prscellcre No-
uium . Quippe qui tam clamofus fit,vc quamlibet aliam magna
Locem luperare queat. Tande quafi placatus populus viftusque,
falcem hoc nos tenet, rerpondec,alio qui infurtcdluri aduerfus

o N V M

te.fcd uiciHi . Eft autem amara ironia , & pertranfinim
etiam cadus Nouius. [Nunc quia Mttccnastibi fum - *'*’*'*
Quod tibi fum conuidot homo libertino patre
reprchcndunt,fcd immerito . Quod autem Tribuni.!**’P'“'®‘
forfitan merito. Nam hocilU diflimilceffjhocmar'"^'”’
natis melius conucniebat, quzfortunamihi contintit"'*!?!'®
a uittutc procedit , quar utique mihi contingit . Qyff ^ ‘“‘1
mihi amicitiam tuamobijciuni . Atque hicelt uet^fe^p*'''}****
rum uerborum. [Ac mala luftra) Mala lultra autem , inquit p
phyrion, perpetuo epitheto dixit. Nec enim funt bona
diferetionem eorum mala dixerit. Hscillc . Qu® Acronam
adducit de luttris.ubi prteda uidetut inclula, mihi non placent
Longe autem ineptilfimum quod annotator noUerait Iu»
Horatium pro temporibus pofuifle. Que ucro ratio commoue*
rit cum , nihil nos mouct . Catonis enim uerba funt laudanti'
eum,quimaluitrcmcumrcorto habere, qiiam cummatitata *
[Si & uiuo charus amicis) Poft amicis non ponemus colon pun
dum. Nam hyperbaton nondum finitum cft.quod fexto^ab
bine ucrfu coeperat. Eft enim fenfus . Quod purus ac infonit
fum, quod charus amicis, debeo hoc p.itri meo , qui horum om-
niumefteaufa. -Magni.

Quo pueri magnis c Centurionibus orti .

Pulchra nominum collufio magni pueri , e magni nati Cen.
curionibus. Flauium autem Calculatorem fui temporis notat
aut Romanorum potius mores, queadmodumin arte dixerat.
Romani pueri longis rationibus aftem Difcunt in partes ctn
tura deducere . Qu« de Flaqio in Porphyrione leguntur, corru-
pta runt,nccanobis reftituta. [Aftat Echinus .Vilis, cum pate-
ra guttus) Qiiidam , qtiod nimis afyndeta hic vifa lint,If.
gunc echino , & vilis coniugunt cum guttus . Vellem autem i
commentatoribus diligentius explicata hic nomina. In Por-
phyrione quidam corrupta funt, in Aerone confufa, quippe
quiddam etiam faira,vt guttus genus unguenti, cum valis (it ge-
nus . Atqui apud me non eft certum viram ledionem magis pro
bem . Campanam fuppelledilem intelligo fidiiia potius, quam
^nea . Nam hic omnia humilia defcribiCjVC patet de efeis, poc-
ro, cicere, & lagano .

iiia Rupili cognomine regis ,
Perii) cuiufdam Clazomenij ,
quibus , aut potius quorum vi-
tijs poeta infenfus erat, forte
ab iliis (vt Acron dicit) laccffi-
tus. Milicauerac enim Horae,
quoque fubBrut. ExPorphyr.
autem paucis argumentum ha-
be.RupiIius Prineitinus cogno
mine rex, poft exilium, in quod
damnatus profugerat , milita-
uitin Attica (ub Adio Var. de-
inde cum pritura gereret , pro-
feriptus a triumuitis confugit
ad Bruc. & comites habitus elt ,
ibique militantem Horae. Flac.
iurgio lacelTiuic, propter quod
amaritudinem ftyli Poeta in
cumftrinxic fcurriiem concer-
tationem eius cum Perfio Cia-
lo. ex parce videlicet Afiatico ,
& maere Romana nato Satyri-
cc notans. Proferiptus dicitur
a pro,id eft antcfcriptus, in con
fpedu videlicet omnium tabu-
la publica, ut aut viuus,aut mor
tuus vbicunque deprehen(us ad
tribunal trahatur . Et ita pro-
fcriptorum erat peior condi-
tio, quam cxulum . Hybridacft
animal cx dmeifi generis pa*
rentibus natum , utaquiU , «x
aquiU , & vulture , fecundum
Acruncni,au(canis ex grega-

ARGVMENTVM.

De/cribit rixam Rupili Pranejlim , cum graculo qnedam Perji» ,
Namcumrexilie prefiriplui fffet ab Auguflo .fugit ad Rrutit , tbi
Horatium conttmp/it propter ignobilitatem, quamobromabeohae
Satyra ptrjlringitur .

SATYRA VII.

Roscripti Regis Rupili
pus , atque venenum
Hybrida quo pado Iit Perfius vl-
tus, opinor

Omnibus & lippis notum , & ton-
foribus clTc .

Perfius hic permagna negocia di-
ues habebat
Clazomenis .• etiam lites cum Rege moleftas :

Durus homo , atque odio qui polFct vincere Regem
Confidens, tumidusque, adeo fermonis amari,
Sifennas , Barros vt equis prscurreret albis .

Ad Regem redeo . poftquam nihil inter vtrunque
Conuenit . hoc etenim funt omnes iure molefti ,
Quo fortes , quibus aduerfum bellum incidit inter
Hedora Priamiden, animofum atque inter Achillem
Ira fuit capitalis ; vt vltimadiuiderct mors .•

Non aliam obcaufiam.nifi quod virtus in vtroque
Summa fuit . duo li difeordia vexat inerteis :
Autfidifparibusbellum incidat ;vt Diomedi
Cum Lycio Glauco: difcedat pigrior, vitro
Muneribus misfis . Bruto praetore tenente
Ditem A fiam, Rupili, & Perfi par pugnat; vti non
Compofitus melius cum Bitho Bacchius . in ius

rio,& venatico natus, ficutPrr-
fius ex Afiatico patee , & matre
Romana. Lippis, dteonfori-
bus ,in tonftrims enim nouefa
buli fere recitari folent , ad eai
autem comieniunt Lippi ob me
delam , quia & tunc tonfores
chirurgici erant. Sifennas Bar-
ros fic A cron legit , dicens , Si-
fennam Bar. medicum loqua-
cem fuiffe. Torph. videtur cen
fere legendum efte, Sifennas,
Varrosque exponit emm lic.
Adeo fuit rabie orationis ama-
rus Perfius, vt Sifennaro , atque
Vartum longe anteiret, fed hoc
ipfo ita gloriabatur , quafi
drigis triumphalibus incederet.
Landinus legit Bar. exponeni
pro elephantis , ficui m bpo-

do. Quid tibi VIS mulier nigtii

dieniffima Barris, sed tamen
dicit populos loquaces fuidf a

loco Sifennas dlftos. figo '*«•

to vt viros loquaces dicam cum
Porphyrione

cit fermonis amari fuiffe . «

forte Sirenna,& Varrusfoe

runr , vc pricurrerc equu «

bis fit triumphare. Vtvero^

ros legam inuitor P''?P ' |j.
titheton.vt Barri , id

ph^nti nigri,

nianum quodVirg'!-.

castrannulir.

nisae.n<'n,&Po«vnd'«»,

fu , Nigris digniflin» 5'

’Pr?i“r!Z«uinr..B-

lomoilo feriDoBe u

LIBER PRIMVS.

178

Acre*! procurrunt, mag;num fpeCkaculum vtcrquc.
Pcrlius exponit caulVam.Tidetur abomiii
Conucniu : laudat Brutum ; laudatt|. cohortem •
Solem Alix' Brutum appellat ; Ikllascj. faluhreis
Appellat comites, excepto Rege: cane nullum',
Inuifum agricolis lidus , venilfe : ruebat
Flumen vt hibernum .fertur quo rara lecuriSi
Tum Prxneftinusfalfo,multumq. fluenti
Lxprefla arbuflo regerit conuicia , dui us
Vindemator , & inui6tus,cui fxpeviator
Cesliflet , magna compellans voce cucullum .
AtGrxcus,portquam eft Italo perfufus * aceto,
Perfius 'j exclamat .* per magnos brute deos te
Oro :qui reges confueris tollere : cur non
Huc Rege iugulas?operuhoc (mihi crede) tuorueft.

ViciiStfrnna* quot
Bji to», i‘l tjrJos vocjt rclpc

fto l’erlii,q '.»ri JiCJt Stfenn»!

Bir.fuillc j.cleph.tncm\m tarJj
tatem lubuillerdpeftu l'crfi.i-
nxvelocicausjqui quaii equis al
bis irtciderct jdc quibus diucrfs
citatur vetlu» Virgilianus.ab A-
crouc enim.vc pontus cU, a Lan
dinolic. Qui fuperent cando-
re niues qui curlibus auras . Or
doeU> Bgo opinor notum fup.
efie omnibus lippts.i.oculotu ,
aut alterius membri xgrtcudi-
ne laborantibus, & tonforum o-
pc egentibus , & tonforibus , id
cii omnibus tonllrinas frequen
tantibus , quo pado, id cli quo-
modo Perlius . Hybrida , id ell
Diixco genere ex patre Aliati-
co, & matre Romana natus , fit

vltus pus aeque venenum , id ell putidam.& f(£dam,ac fcurtilem
criminationem . Repuli (autem Rumpili) pro Rupili cauta me-
tri, regis, fcilicct cognomine profcnpu , id cll prolcriptione ex-
pulfi. Hicde quo.id eftloquor, Perfius exillcns diues, habebat
per magna, id elt valde magna negocia,Cla?omenis,in ea ciuita-
te Afis.dt habebat etiam lites, id eft contentiones molcitas (hoc
totum ltonicedicu)cum rege, fcilicct Rupilio ficcognomina-
to,exiftensdigau$homo, atque talis fupplequi polhc vincere
odio, id elt inuitlia , ac moleftia , regem , id eft Rupilium, fed al-
ludit ad vocabulum, quafi magnum fit vinceret regem , exiftens
prsterea confidens , id eft fibi multum fidens, & tumidus , ideft
fuperbu$,& inBacus, & fermonis adeo, ideo incancum, amari, id
eft falli reprehenfor,vt prxuenircc , id eft anteiret ,& vbi pra-
tenerit obuercere poffe, equis albis , id eft quafi velocitate ar-
borum equorum fretus , Sifennas , id eft homines quantum vis
dicaces . Barros, id eft Elcphanccs,vel Elephantos , qui nigri &
tardi runt,& equis albis]& colore, & motu contrari) •

Ego Redeo ad regem , id eft ad narrationem conaitiorum
rugis Rupili, fciliccc poftquam nihil conuenic , id eft nulla pars
concordis, & nulla via pacifeendi eft inter vtrunque.fcilicet Ru-
pilium, & Per(ium,ecenim,id eft quia ceree, omnes fupplc homi
nes quibus bellum inciditaduerfum, id eft cum aduerfario, fune
moleiti ac infefti,hoc iure.i.hac proportione, quo.i.quam fupp.
funt fortes. i. tantum folent elfe molefti, quantum fortes , & po-
tentes quilibet enim in contentione cum aduerfario vtitur to-
tis vicibus fuis.ira capitalis. i.vfque ad capitis, id eft vic£ ablatio-
nem, fuit inter Hedora Priamidem, id elt Priami fiimm , atque
inter Achillem Pelei filium animofum. i. magnanimum, ira in-
quam fuit capica)is,vt vlcima mors diuidcrer,& dirimeret, & cec
minaret, & non ob aliam caufamnifi quod fumma virtus fuit
in v[roque,fi difcordia vexec.i. titillet, afficiat, torqueat*, duo .1.
duosjinertes.i.nuilam artem, aut virtutem habentes, sut fibellu
incidat difparibus.id eft forti cum imhecil!o,vt fup. incidit Dio-
medi viro forti cum Glauco Lycio, viro timido, & inerti, pi-
grior, fcilicct illorum duorum, dicedac , fcilicct i lite aut pugna
vltro.i.fine repugnatione aut obfiftcntia, & hoc muneribus mif-
lis .i. mittens munera fortiori , ficucGlaucus Diomedi, fertur
enim Glaucus aurea arma fua mififlc Diomedi, ab eo ferrea recc
pturus, vnde fumpfic comparationem Anius Gellius lib>ij. cap.
xxiij. dicens , Diomedis hcrcle arma, & Glauci non difpari ma-
gis pretio zftimaia fune. Sunt qui legant muneribus. f.gladia-
torijSjhoccft exercitio dimicandi.miffis.t.prxtermiflis , Hsc au
cem omnia dida fune perparenthefim,nam ordo eft . Poftquam
nihil conuenicinter vteunque. Bruto prxtore&c. par , fcilicct^
concertantium, Rupili pro Rupilij,& Perfipro Perlij, pugnae .t.
concertat, non pugnis, (ed lingua fcurriiitcr . Bruto prxeore te-
nente, id eft dum Brutus prxtor teneret, Afiam ditem. i.diuitem
prouinciam,fic fup.vci.i.vt,Bacchus,gladiator ill« ftrenuus, non
fit compofitus , id eft ad digladiandum fimul exhibitus populo ,
mclius,ideft ptoportionabiliuscum Bitho,alio gladiatore tan-
tundemftrcnuo . IpGcrgo acres concurrunt (aut ptocurrunt)
in ius,id eft ad prxtorem ius dicere foliium, hoc eft contendunt
inter fe , vcerque fup. concurrit , exiftens magnum fpeftaculuai
Perfius exponit caufam fup litis fux,& ridetur ab omni conuen
tu.ipie laudat Brutum, & laudat cohortem , id eft omnes quibus
Btutus prxcrac.uquam pextor, & appellat Bruiu folem Afije.i.

m-iximiim lumen, & 3 ppell.it co
mites lup.tlruiiftrll.is lalubrcs,

.i. falulueni jKciqpces, omnes
fup. excepto rege videheet Ru-
pilio, & tiieb.it.l.veli('rnrntc( di
ccbac,illum videlict c Regem Ru
pilium, cxiltentcm Canem, hoc
elt Caniculam, aut Sinu vernile
in A(i.im, cxilf entem lidus inui-
fum. i.odiofum agricolis, ruebat
inquam , idclt przcipitaiiicr, &
raptim loquebatur, vt.i.quemad
modum flumen hybcrnum.i im
bribus ac niuibus hyberno tem- ^

poreaudumfup. rmt, quo.i.m * Ac*»*
quo, vel per quod fecuris rara.i.
aurea quam Mercurius illam ru
ftico daturus extraxit, fertur.i.
impetu voluitur. Tum Prsnefti ^7»«

nus &c. tangit in generali conui
tia,qu* Rupilius Prsneftinus
inPerfium reiecit. Ordo eft. Tum. i. deinde, Prsneftinus rege

rit.i.infert,conuiiiainP^rfiumexprefla,arbutto.i.ex peaore,(al

fo & multum fluenti , exiftens duius vindemiator .i. canij durus
vindemiator (dicitur authicpcr fyncopam vindem.aror , quu
vindemiam habit fecundam longam. Vnde Virg.Non eadem ar-
boribus pender vindemia noftris) iit inuicfus.i.infupcrabilisjcui
vindemiatori, viacor.i.iteiTuum faciens, compellam magna voce
ip um cucullum. i.cuculio indutum, aut cucullo aui fimilemjccf-
filfer.i.viftoriam reliquiflet in conuitijs rcgeicndis . At pro fcd ,
poftquam Grajcus .f. Clazomenius Perfius, eft perfufus aceto
1 talo.i. carptus lialica acctbiure ipfius Prsncftinijipfe Perfius-
exclamatjO Brute, ego 010 . 1 . interrogo te per magnos Deos ,
cur cu qui confucfti.i coiifucuifti.tollere.i. exigere Reges ,hcut
lunius Brutus Tarquinios exegit, & hic Brutus C.Cslarem re-
gni affeftatorcm Senatu occiderat , cur inquam non iuguU»
huncregem .f. Rupilium? crede mihi, hoc .i. lugulare omnes
reges, eft tuorum operum .i. pertinet ad munus, & officium luii,

& Ita debes lugulare hunc licet folo cognomine regem . nrsrr'

Mnibus & lippis) Qu£ la mora vulgi abierunt, oibus tonfo Jl*

G^nbuSjatq. lippis nocadnr, propter a quod olimintonftrina-
rum , confeflibus oes rumores narrari confueuctunt . [V c equis
prscurretet) Vbi quem alijs quapiam in te longe fuperiorem fi-
onificabant.longoq. anteire mteruallo,eum albis equis procede
re dicebant, vel quod antiquitus equi albi melioris haberentur
vel ouod viftores in triumpho albis equis vtdkari foleant.vel qtf
albi equi fortunatiores.iSt aurpicaiiores effe crcdantur.Sed quan
tum ad Sifeno.a8,& Barros , erant Sifenna ,& Barrus hoies qui-
daminfienica maledicentiam, cc G Acton Barros legit, vt fi epi-
theton [Bicho Bacchius) Rupili Pcrfijq. parem improbitate,*

maledicentia fienificac. Nam Bithus,& Bacchius nobile par gla-

diatorum fuit, pares arte pares, audacia. Proinde quotiesduo £-
qualiter improbi contendunr.inter fefe, ua vt neuter alteri vclie

cocedete.nonintempeftmiterdicimusBacchiumcum Bicho co

miflum.rTum pr2ncftinus)01im qui fuiircc in re quapiam pal»
honeftadeprehenfi, vulgari ioco cuculi dicebatur.Lege prouerb.
Cucullus, vbi Doft. hunc Flacci locum piamus interpretatur .

Ybridaquo pafto fit Perfius vltus Hybrida quare dixerit CX.AR*
Poeta, Acron vt mtnitnu quinque deferibit lationes.Sed
facunda eft ignorantia, melior elt ratio Plin. lib. vii|.
cap.xiij. Et ex co planum, cum is eflet diuerfis natus parentibus.

Sifennas Barros. ^

Acron Sifennam Barrum, vnum facit, Porphyrion duos,qq in
Porphyrione Varus legitur errore, vt puto codicum.Barn memi
nit priore epiftola.vt hominis libidinofi. Mea quidem opmionp
HoMt-Sifennam Barrum vnum intellexit, no duos,alioqui dixil
fet Sifennas Barrosq. vt equis precurretet albis, quod & carmen
patitur. Meminit Doft.in adagio. Equis albis procurrere. Illud
autem conuenit,quod tertio dcin fequitur verfu, ab Aerone per
proteritum perfedtum expolitum eft . Sed non mirum, cu Glau-
ci,* Diomedis permutatio apud HomJliad.v. noti(fin»a,ibidc
diuerfa narretur. Scdelcgantiflimum cftquoddcaurea fccuri
fabulatur idem Acron. Magis co in loco Porphyrion placet de
abrutis atque nimis altis locis poetam loqui , ad quae non facile
eaturadc^drndum ligna. Denique qu^ adfinem huius Satyr*
de Cuculo dicuntur, maxime intelliguntur ex Plin.lib.xviij.cap,
xxv). qu^ verba elcgancer Dod. tradat in adagio, Cuculus .

H Ybi

LIK trimcii!enm)!icataprmcip.o dixiroui. nj.ltuuu.duna.oMc,£noccrlCMm,intjp„,;„,, .

Hora.. Fpicorrorao, Jogma dm rraacu. c« , qu. Prdicaberc far frmr ,frd .droi.Si ptrafu. furri hi.
ad volup. Jtrai cum corporir,tum animi fummum vbi eriam olltnjitfalcem liabctc.n manu,d,cc„,
bonam ..ahcban. , quo erra criam morum prt- gnrur.vr v.dr. Pnapus.Er falx lignea, I,gncusq„: ^"'i E» Ii.'
crptanuncfeuerc.iion iucunde rradebanr.quod tc ramen 8ic.tllic autem penem ,i. caudam vi.?l, f™'‘.P.taJi
S Horatius hic facit, nam volens veneficia atque hic palum . Eli antem palus fccundai declinatio„,"?‘''iq«te,

iit- /1..I 0.1 ninaa. r. s

9rUfm

incantationes 3C prsiiigias flui-
tatum muliercularii taxare, io-
ducicPrispiim Deum, accuflo-
dem hortorum id facicntero,vel
nid cum voluptate quadam fa-
ciat, vel vt innuat id £Aitiutn
cflc.Annotauic enim Diuus Au-
guftinas incomparabili vir fan*
dus dodrina clarus , Virgilium
ex propria perfona Romanoru
regna in Georgicis peritura di-
xjfle,<iui ex louis fidionede Iri
de in dEneid.j. dicit. His ego nec
metas rerum , nec tempora po-
no.lmperiu linefine dedi. Di-
uus aut Hieronymus huius Saty
rz principium etiam citae do-
cens, vel gentiles credidilTejli-
oiulacra Deorum Deos non
efle, nam quis credat penes fa-
brum efle , vc vel Deus, vel fcam
num exeat? Dicitur aut Priapus
hortorum Deus propter fertili-
tatem eorum . Efl enim fcecun-
ditatis Deus , Nam ob membri
virilis immoderatam magnitu-
dinem ex Hellefponto primum
ciedus , deinde pro Deo habi-

ARGVMENTVM.

Tu GracidUm yintfcam Ne<>poI«S404m , Canidiam yeeat
n«n yno iato , inuchitur hac $a.tyr* , In Priapum inducit ab iHa
ytxatum aliarum ytnejicijs .

SATYRA VII X.

L I M truncus eram 6culnus,in-
utileiignum:

Cum faber incertus fcanum, fa-
ceret ne Priapum :

Maluit elTe Deum : Deus inde
ego furum , auiumque
Maxima formidotnam fures de-
xtra cocteet,

Obfccenoq. ruber porrectus ab inguine palus;

A ft importunas volucres in vertice arundo
Terret fixa : vetatque nouis conGdere in hortis.

Huc prius anguftis eicfta cadauera cellis
Conferuus vili portanda locabat in arca .

Hoc mifers plebi flabat commune fepulcrum,

Pantolabo fcurr$ , Nomentanoque nepoti .

tus eft , vnde Virg. Hellefpon- Mille pedes in fronte , trecentos cippus in aerum
":uq?;u"rp't- prt ^ hercdesn,oni^q.entum n'c fequerentur .

Dium, quis Iit, &*quomodo fit ^‘^nc licet Aefquilijs habitare falubribus ; atque
politus cuftos hortorum in Ex- -Aggere in aprico fpatiari ; quo modo iriftes
qitilijr , vbi quondam plebeiorfi Albis informem fpeaabant ofsibus agrum .
feputcra erant , qu£ venefiez ' r > /• ® .

frequentare folebanc , & nunc tantum furesque, ferreque fuetae

vbi habitari caperunt & coli , Hunc vexare locum , curjt funt , atque labori ;
abiedis veneficis magnorum vi Quantum , carminibus qu$ verfant, atque venenis

r't quotoJo' veTrfcia' rn!"" '

lic exercere folebant. Ordo ett . ^ pronibercmodo , fimulac vaga Luna decorum

Ego, inquit , Priapus eram olim Protuht OS ; quin ofla legant , herbasque nocenteis.
truncus ficuinus.i. ex ficu arbo- Vidi egomet nigra fuccindtam vadere oalla

Canid,amped.^usnud.s,prfc'utc:^Uo,

faber .f. lignarius, ac Hatuatius ttiaiore vlulantem . (pallor virafquc

incertus , id eft dubius an fupp. Fecerat horrendas afpedu) fcaJpere terram

nrrr-"pi°“ir2 rre™ Jiucllcremord,curag„,m .

Caperunt . eruor m foffam confufus ; vt inde
Maneis elicerent animas tefponra daturas .
pnea & effigies erat , altera cerea ; maior
Lanea , quae pcenis compefccret inferiorem .

Cerea fuppliciccr flabat feruil.bus, vtque
iampemura. modis. Hecaten vocat altera, faeuam
Altera Tiliphonem . ferpentes, atque videres
Infernas errare canes ; Lunamque rubentem ,

'e foret his teflis , poft magna latere fepulcra.

e pro an Priapum , maluit effe
Deum .f. hortorum , hoc tll me
Priapum. r. inde .i. ex ea rc,quia
tnaluit efle Deum vel inde. i. eo
tempore , quo maluit efle Deu ,
ego fup.fum Drus.cxiftens ma-
xima formido furum & auium.
Nam dextra fup. manus , arma-
ta .f. falce, coercet fures .i. vetat
ne accedant, & palus rubcr<i.me
luia aut penis virihs rubens pro
pter ralacicitem , porreftus .i.

n.rnr.,i,,b tngutnr obrromo.'!.’ IWentior at fiquid 1 merdis caput inquiner albii
IpuJrniliimrbrii.coercrifup. Coruorum .-atoiie in ms

fures, hic patet quod in princi-
diximus , Satyticos Satyros
Deos petulantes, & lafciuos in-

duxifle , vc per eos obfccena , &
liifciua enunciet , nam eo modo
nic Priapum inducit turpifli

atque in me veniat midu, atque cacatum

luhus & fragilis Pedatia . furque Voranus .
hmgula quid memorem Iquo paBo alterna loquetes
Vmbi X cum Sagana refonarent trifle . & acutum 5
.... . .....um inuurit turpiUitna AhuM urbani variscum dente colubrae

trima„r;„d,]icttituptii mafcu terrisl& imagine cerea

'"Birtliantut . Largior arfcrit ignis? & vt non tSfis innl.nr
suw ... Ptupra fiue Vi,,,.,.-’ Horruerim voce®sfur.atumr& duamml

gaBiprs ficat a. Xf",
vites ligantur, Mli .„ Kar

go formido furum, QU . 7''*
wnens falcem, & memK

rilelluprtinitnX:™

res.Alt.i.rrd,a,„„j„5'‘'(«-
re. volurresimp„P
tat fupp. eas confidrrr.Uo,^
capere , dum lidunt. i, X""
dunreaaere "■

paulloauretllirruli, j
leruus...almui,cumai|L
funao emfdem domini
locabar .i. includebat in vili
ca, cadauera, conferui, fcilic«
fui,eicfta.f.cum contemptu, c®
lis anguftijs.id eft tugunu aj
domunculisfeubumilibus talis
iDiferorum,locabatinquamp,i
us,id clt antea portanda, idtit
vtpottemur,huc.i.acihun£lo.

cum . Nam hoc .i. quod hoeJo-
co erat fepulcrum, (tabjM. pata
tum erat commone lepulcruni
mifer* plebi, videlicet Pantola-
bo fcutrs,& Nomentano ne.
poti .i. gulofoj&luxutiofojqui
patrimonium fuum abligurie-
tat,ficuc hodie cum perdius ho-
minibus minamurdcforciquo
fcpeliantur, dicunt fibi hofpita-
Icnon defuturum. Hic cippus, i.
hic fcpulturz locus, dabat.i. con
cedebat miferis, & perditis fepe
liendis , in frontc.i.ab ea parte,
qua viam publicam contingit
mille pedes, & trecentos fup. pe
des, in agrum. i. ab ea parte, qua
in agrum vergit , dabat in quam
lic, ne , id efi vt non , vt heredes
non fcquerentur, id eft non ven
dicarent fibi monimeniLm,id
eft hoc fepulcrum comune. Vi-
dentur ramen Commentarijali
ter intelligendutn velle , vt Iit
otdo. Aliquis fup.diues dabat.i.
infcribebat in fcpulcro, hic cip-
pus. i.hoc fepulcru, habeat Tupp*
vel teneat , mille pedes in fron-
te, & trecentos in agrum , id elt
agrum verfus. Ircpi dabat, id eft
infcribebat , ne heredes requan-
lur hoc monimentum . Ec la
hac verba. Mille in fronte pe»
des trecentos cippus in agrum
erant feripta ab vna parce lepul
cri,ab alia autem H.M.H. N-5*
id eft hetedes monimentum hoc
ne fequantur, & ita vt in talibus
fuperrcriptionibus folet, fubin-
tclligitur verbu, quod conftfU*
lur cum nominatiuo cippusi^t
delicet habetjaurjteneMUtvffi-
dica[fibi.Landinusaiitem‘u«c
Nomentanum illud fibi fep'',*"
erum conftruxifle , quod ottmK
no non placet. Nam

II cit notare illos

imncs,,qui oomibtwfu'*

pti< in communi mlfcrorum fe-
piikura IcpcItcnJt cUeot, non
lihi pompofum excruxcrunt .
l>rjrtcro4 IIP irrcligiofc Mace-
ndis, atque alij qut BxquiUas li.i-
bicab.i(, fcpulcra violalfc putenc
ic Icribit magnitudine eius .

^cd pergendum elK Licet nunc
habitarem Exquilijs.i. illo colle qui vnus ex feptem muro Ro-
mano inclulis cll , falubribus.i.falucem afFerencibus , eo locus
iani mundus a fpurcicijs cadatierum a vencheis olim eiedorum ,
atque licet fpatiari.i.deambulare^inaprico.i.Soli expolito, &
mundo , aggete.i.accumulatione terrarum, nb aggerendo enim
dicitur, quo.i.in quo aggere , ctilies.i.lugubres aliud cadauer fe-
pultun, rpciftabanc.i-arpiciebant, modo.i.paullo ante, agrum in
formem.i.fa;datum,onibus albis. i.eiedis & a pluuia dealbatis ,
cum.i.quo tempore, fures, & ferae fuetx.i.confuctz (diuific aute
fyllabam primam, & fecit trifyllabum, quomodo etiam fuauis re
peritur vexare). i.infeltare hunc locum, non fune mihi tancum.i.
incancum curs.atque labori, quantum fup, mihi curx, & labori
funt fup. veneHcx, & incantatriccs , qux verranc.i.inuei’tuni , &
perucnunt frequenter, carminibus.i. per incantationes, aeque ve
nenis.i.pervenehcta, animos humanos, ego nullo modo polTum
perdere.i.fundltus de(lruere,& excirpare, aut prohibere, ne.f.huc
veniant has.f.veneHcas , (imul ac.i.mox vc : Luna vaga.i.muiabU
lis, aut per calum fuum errans, protulit os decorum.i.in quouis
nouilunio,quin.j.quo,minus.i.vt non, cales rup.mulieres, legant
.i, colligant, o(rj.r.defundorum, ad Necromantiam.f.conducere
putata , &. herbas nocentes.i.fafcinatortas , aevenenofas , Vidi
cgomet,hoc Tragicum clle fatis Acron admonuerit, nifi hiera-
rum rcrumq. rudibus hanc operam fufeeperimus. Sciat ergo tar
diufculus.Tragadiain cfleakifonam,&alFeftionis plenam, plus
autem mouen t qux fune oculis fubie^a iideiibus,vc dicit audor
noftenn Poetica . Proinde quia fe vidi fle dicit.tem Qupocis ple-
nam, vetfus Tragice nimirum prolatus eft .Ordo eft . Egomet ,
inquit Priapus, vidi Canidiam, veneficam illam, &vnguentariain
Neapolitanam, vadere.i.incedere nudis pedibus, cxillentem fuc
cini^am pulla.i.nigra palla, vel ne videatur , vel potius quia Ne-
cromanticis & omnibus rebus ad inferos fpedancibus niger co-
lor accommodatior putatur . Palla autem veflis muliebris maxi
me gr^ca,& vidi eam viulantem cum Sagana maiore.lpcoue^io
ris xtatis,quidu£ erant Saganx,nifl forte legendum Gc cum Sa-
ga.i.veneficamaiore.i.pcritiore,q ipfa fit &hoc capillo palTo.i.di
fperfo, pallor fecerat virafque horrendas. i.ierribiles afpc<5lu,ip-
fe veneficx fup. caperunt fcalpere.i.cffodere terram vnguibus ,
& diuellere.i.dilacerare, mordicus.i.per morfus feu mordendo ,
agnam pullam. t.nigram, eruor ipfiusagnx confufus.i.fimul &
tnixiim fufuSifup.elUn fo(ram,quam vnguibus fecerant, vc ipfx
elicerent. i. euocacenc . inde.i.ex foflis, animas Manes.i.ad fepul
cra manentes, daturus refponfa. Sanguine enim credebantur
animx gaudere,& erat effigies, homincs.i.efH^io , lanea.i.ex la-
na fada: &erac alcera.f.effigies maior, cerea, i, ex cera fada.
Lanea fupplc erat qui.i.ideo,vt compefceret.i.conftringerct,pce
nis.i.per panas decompeeffionem, -inferiorem. i. ceream infe-
rius poficam, cerea fup. imago ex cera fada , flabat fuppHciter.i.
humiliter & quafi rubie£ia,que, pro &,vt.i.qua(i fup. flaret iam

f eritura.i.aflligenda , modis feruilibus.i.quibus ferui affligi fo-
ent.i.immanicer & fine clementia . Alcera.f.veneficarumjvocac
Hecatem.t.Reginam infernalem Proferpinam, altera. i.reliqua ,
rup.vencfica,vocac.i.inuocac fxuam Tifiphonem , Furiam illam
infernalem . Tu videres.i. quilibet qui tunc illic eiTet, videre pof
fetjferpences & canei infernas.i.infernales errare. i.vagare.circa^
fcilicet ea Ioca,& videres Lunam rubentem.i.verecundantem,la
tere poft magna fepulcra,ne foret tcftis.i.confcia, his.f.faftis ve-
neficarum. Vel fic, videres rubcniem.i.erubercencem de turpi-
bus aufis earum. Et videres veneficas latere poft magna fepuU
cra , ne Luna aut alius foret teflis his . At , id efl (ed , fi inquit
Friapui,cgo mentior, quid, id eflaliquid,id efl in aliquo , inqui-

I 7 P

ncr,id eft permitto vt inquiner,
ac polliar, caput , id efl habeam
caput inquinatum, merdis albis^
ideflflcrcorc ac oleto de more
albo coruorum, atque lulius
vir ille turpis & infamis, &Pcda
tia vir ille fragilis, id efl (fi noui
ingenium Poccx) impotens re-
tinenda; alui, & Voranus fur, id efl turpifrimus& vilifiimus quif
que veniat midlum , atque cacatum in me . [Quid , id efl ad
quid , ego memorem , id efl narrem fingula , quo pa^o , id efl
quomodo vmbrx,id efl anims vocaex ab Inferis loquences
cum Sagana alterna, id efl alcernatim,reronarent crifle,id elt
triflicer , & acutum , id efl acute & ftridule . Atque vt fupple vel
lege vtque , id efl & vc qualiter ipfa abdiderit , id eft occulcaue-
ric , furtim , id efl fecrece , terris , id eft in cerris , barbam lupi .

(Nam, vtPlin.fctibit lupi rottrum inueteratum veneficijs refi- lupirt»
flere aiunt, & ob id portis prxfigunt) cum dente colubrx varix , firum
ideft maculofx , 8( vc fupple ignis largior , id efl facis largus, ar-
fericimaginecerea,idefleximagine excerafafta. Vbi nota
quodmaluichypetmetrum, ideft verfum fuperabundantem in fjyptr,
fyllaba facere, quam minus latino dicere Imagine cerx. Sic & nittrtm.
Virgil. in confimilibus confimiles hypetmetros fecit , cum in
alijs apud eum fyllaba abundans per vocalem fcquentem con-
fumacur. In his autem videtur quxdam implicata fynxrefis,
fed prolixior fio . & vt,id eft quali ter, ego, fcilicet Priapus , hor-
ruerim , id efl horrore prx timore conculTus formidauerim, vo-
ces &Faca , aut faifta, duarum Furiarum, exiflens teflis, id efl
confeius eius fadf i,non inukus,id efl non fine vindifta id tranfi-
re pafiiis . Nam ego ficus, id efl exiflensflacua ficulna , pepedi,
id efl bombum feci,nate difflfa , id efl diilbluta & difplofa , can-
tum fupple quantum vefica difplofa, id efl comptefTu manuum ,
cum fit venti plena, rupta fonac, at , id eflfcd illx, fcilicet vene-
ficx , currere fupple caperunt , aut currere pro currebant in vr-
bem , cum , id eifet fub manibus , & lu videres cum rifu & ioco
magno, id efl quilibet illic exiflens videre poiTet, dentes, fcilicee
Ierpentinos,quos fecum attulerat, aut mortuorum, quos cxcuf-
ferat,3ut proprioSjCum vetula eifet , excidere, id efl intercidere.

Canidix veneficxilli , & videres altum caliendrum , id efl orna-
mentum capitis, excidere Saganx, id eft alteri veneficx,& ui-
deres cum rifu & ioco herbas, atque utncula, id efl licia quxdani
diuecforurn colorum (de quibus in Bucol.

Terna tibi hoc primum triphei diuerfa tolere
Licia circundo^

Incantata, id efl incantationibus afteda, excidere lacertis , id eft
exbrachijseius.

O Lim Truncus) Lignum ficulnum ut fragile atque ad o- DOCT.
mniafereinuiileprouerbijsaliquotlocumfecit. Nam tuterpr,
KYc^ 5 «(J^<'H^»flvuirumficulnu Grxei appellant. i. mollem
atque inutilem, ouitivit iTniiov^la ficulnum auxilium, pro inualido
atque Inutili.Et c viiivH fiap(^au^a.i.ficulna machxra, calumnia . Ec
ow)i!v» veu7t, ficulna nauis, pro uili minimeque preci) nauicula .

N Am fures dextra coercet. Quia fuftem tenens figuratur , cLAR •
inquit Acron. Ac in Priapeis falce habere fingitur.Quod
aut poft aliquotverfusdecippodicicur. Mille pedesin
fronte, ad uiam uerfum intelligicur, introrfum autem trecentos.

Eft nihilominus longitudo fecundum mille, latitudo ftn trecen-
tos pedes intelligenda. Si quidem omni in re maiori diflancix
longitudo atctibuitur,utaudorcft Ptol, lib.J. Geographix,cap.
vj. Acron tamen contra exponit. Illud aucemquod pofleade
lunarubentedicitur, ne forte his teflis, poft magna latercfepuU
cra,idem Acron dc veneficijs inrelligit . Sed quomodo ex late-
re volebant, ne elTencconfcix? Illud Caliendrum etiam fatis
diuerfe a commentatoribus expofiium. At fi dentes appofiti»
tios Canidix ut uetulx per iocum ac rifum excidifle intclligi-
mus, quadrat nimirum & Saganx fuppoficitium crinem , quem
pro naturalibus capillis accipiebat, cxcidifTc, id quod innuit A- '
cron.Nam quod Gibbam Porphyrion ait,nonintelligo .

r-IBER PRIMVS.

Nam , difplofa fonat quantum vefica , pcpcdi
Difilfa nate ficus, at illx’ currere in vrbem .

Canidix denteis, altum Saganx caliendrum
Excidere , atque herbas , atque incantata lacertis
. Vincula, cum magno rifuque , iocoque videres .

ASCBN.

taxans, docet in-

ARGVMENTVM.

JnpoytMUam larnIiMtm , & ineptias carpit fupprtffo na»

WIM.

tatem omnibus fugiendam elTe.
Veitur aiit Termone valde hu-
mili, ita vc fere nefeias metrico*
ne nn foluto, fed id non fine ar-
te, vt non inerti conflat : Inerti
Hoiac» B bu*

S E

• Khhtc
terbt yt
Ift incit
fiei» em
»<» Qar.
difirt et
A»r 5 O*
Ben/fm*

bus autew monftrari paucis no
poaet. Illud tantum dixcro/o-
fccc doaosjiuxta rerum qualica
tcm&perlonarum cum quibus
loquamur varietatem , Itylum
mutare.nam aliter ad litcraciim
rirum & fccibes & loqueris, ali-
ter ad imperitum , quia ergo
cumimpento fetmonem facit,
pedeftrivtitur Itylo. Ordoeft.
Ego ibam forte , non quod for-
mtum elfet tpirctjfed $tunc
irct,cumille, dequoJocuturus
eft , accurrit in Sacra via, quae.f.
a porta Triumphali ad Capito^
Imm ferebat, ibam,inquir, medi
tanf.i.cogitans,neicio quid nu-
garum.i.ucilium verficulorum ,
»bi per modeltiam verficulos
fuoj extenuat ficut meus cft
mos,exiftens etiam totus in illis
.f.nugis.i.totus occupatus in co
ponendis quibufdam verlibus,
forte Sacyncis, quidam homo
notus roihi cancum.i.fohimmo-
do nomine, accurrit, aut occur-
rit.rai mc,que pro &,ipfe fupp.
ait,arrepi3 manu -i. pollquam
arripuit manum meam, 6 dulcif
lime fupp- amice , quid rcrimi.i.
quas res agis > ego inquam. i.re-
fpondeo, dicit Poeta : fuauitec
.i.fatis dulciter fup.ago : vt.i.fe-
cundii g-nuncclt.f.itatiis meus,
& cupio .i. volo etiam omnia ,
qu* tuvis.i.volo libj complace
re in omnibus, hoc autem dice-
re folent volentes difcedere , fed
cum , id ell quaJo ille improbus
.f.pfledarccur.i.continue fcque
returnie,ego occupo.i.prius^
mealloquatiir, alloquor ipfum
dicens. Num.i.nonc vis : quid.i.
aliquid? Ac.i.fed : ille.f.accut-
rens, inquit. O Horati notis.i.
noueris nenos ? nos fumus do-
di, ego dicit Poeta, inquam.i.di
cu hic.i.ad hoc didum illius , tu
ens.i, reputaberis : mihi. i. a me ;
hoc.i. propter hoc, vel pro rato ,
pluris .i. maiori pretio .i. pluris
te propeerea faciam ^ dodus
es,& ego cupiens mirere.j.vfqiie
ad miferam alHidionem animi ,
difcedere ab illo , ire fup. ccepi ,
vel ire. i. ibam ; modo.i. aliquan-
do ocyus,& confifterc.iconlifte
batn : interdum, j. aliquando , &
dicere. i, dicebam, puero.i.mini-
dro mco.ncfcio quid in aurem ,
cum.i.quando fudor.f.ex oppref
fione illius viri,manarec.i.diUil.
larct mihi ad imos talos, ego ca-
citus,hocdlin animo meu, aie-
bam, 6 Bolane fup. dico te feli-
cem ccrchri.i. habentem felix ce
rcbtum , qui cum fis cerebrofus
illiusinepiias & importunitate
ferre non pofles, fed flatim ex-
probrares.ciim.i.quado, ille gar
riter qmdlibet.i. quamlibet rem
inutilem,& cum fup. laudaret vi
cos & vrbcm,vt.i.poftquam,ego
nihil rerpondeham lili , ipfe m-
quit , ego videj.i.cognofco iain
dudum, tu cupis mifcre.i.valde ,

abuc.i4ifcedere a tne, fed tu nil

R. M O N V
satyra IX.

B A M forte via Sacra (ficut meus
eft mos)

Nefeio quid meditans nugarum ,
totus in illis.

Occurit quidam notus mihi no-
mine tantum ,

Arreptaque manu, quid agis dul-
cifsime rerum?

Suauicer vt nunc eft.ing ; & cupio omnia , quae vis .
Cum alTeiftarctur ; nunquid vis ? occupo ; at ille ,
Noris nos , inquit . doifti fumus . hic ego , pluris
Hoc, inquam, mihi eris. mifere difcedere qusrens.
Ire modo ocyus : interdum confiftere: in aurem
Dicere nefeio quid puero cum fudor ad imos
Manaret talos . 6 te Bollane cerebri
Felicem, aiebam tacitus, cum quidlibet illc
Garriret :vicos,vrbem laudaret- vtilli
Nil refpondebam ; mifere cupis , inquit , abire ,
landudum video ; fed nil agris : vfque tenebo ,
Perfequar . hinc quo nunc iter eft tibi ? nil opus eft tf
Circumagi ; quendain volo vifere, non tibi notum;
T rans Tiberim longe cubat is prope Csfaris honos .
Nil habeo, quod aga : & no fum piger; vfq.fequar te.
Demitto auriculas; vt iniqui; mentis afellus,

Cum grauius dorfo fubijt onus, incipit ille.

Si beneme noui , non Vifcum pluris amicum ,

Non Varium facies, nam quis me feribere plurcis.
Aut citius pofsit verfus ? quis membra monere
Mollius ? inuideat quod & Hermogenes , ego canto .
Interpellandi locus hic erat, eft tibi mater?

Cognati ? quis te faluo eft opus ? haud mihi quis^ .
Omnes compofui felices . nunc ego rtfto .

Confice . nanque inftat fatum mihi trifte ; Sabella
Quod puerocecinit.diuina mota anus vrna.

Hunc neque dira venena nec hofticus auferet enfis ,
Nec laterum dolor , aut tufsis , nec tarda podagra .
Garrulus hunc quando confumet cunque : loquaceis ,
Si fapiat, vitet ; firaulacadoleueritstas.

Ventum erat ad Vcfts, quarta iam parte diei
Prajtcrita : & cafu tunc refpondere vadato
Debebat : quod ni feciifet : pbderc litem .

Si me amas , inquit , paullum hic ades . inteream , fi
Aut valeo ftare ; aut noui ciuilia iura ;

Et propero , quo fcis . dubius furo.gd faciam, inquis ;
Te ne relinquam an rem . me fodes . non faciam, ille ,
Et procedere ca-pit . ego , vt contendere durum eft ,
Cum vidtore fequor. Mcecenas quomodo tecura?
Hinc repetit, paucorum,holum, & mentis bene fanx ?
Nemo dexterius fortuna cft vfus . Haberes
Magnum adiutorem : poflet qui ferre fecundas;

Hunc hominem fi velles tradere . difpeream , ni
SummofTes omneis . non ifto viuimus illic ,

Quo tu rere , modo . domus hac nec purior vlla eft ;
Nec magis his aliena malis, nil mi officit vnquam :
Ditior hic, aut eft quia dotftior. eft locus vni
Cuique fuus . magnum narras , vix credibile . atqui
Sic habet, accendis, quare cupiam magis illi
Proximus effe. velis tantummodo ; quae tua virtus,

bofiip.vrquc...femp;rj>-
perrcquar...acl fineSi f.
quarte, quo eft tibi ire7u'
.bhoclocoNil.i.i„„if,'"';i-

•i.quirete diucriicnla 8'
aifcedas. Rerp„„ae.'H™:'
Ego volo .iftte qutndjm
nomm.,b,,trasTyb,ri„;i.™

abhocloco prope hortos C*f,
n. . G.r.rerpondti, Eg„„,u
hibtoquod

fum piger, ego fequjt„,f '

.l.femper.eel.fquead

cum. Ego, inquit Poeta, demit.

to .i. deorfum muco auticuUs ,
vc.i. quemadmodum, afellus ini!
quc.i.non fatis fortis ; iiientis.i.
animi : cum.i.quando , jpfe afi!
nus fubijt dorfo onus grauius 3
fup. poflit ferre. Ille.f.Garru.
Ius incipit fup.dlcere . Si egobe
ne noui me,tu non facies.i.repu
tabis; pluris.i.tnaioris valoris:
Vifcum illum difertum homj.
nem,& non facies pluris Varum
amicum, qfupp.ine. Namquii
pollit fcribere verfum pluris ,i.-
plures,aut, citius , me.i.qego?
q.d.nemo,quis fup.poffittnoue
remebrafua mollius.i. agilius?
ego canto fup. tam bene ; quod
Hermogenes. f.Tigellius inui-
deat . Locus interpellandi.i.in-
lerrupendi fermonem eius erat
hic. i. hoc loco , dicit ergo Poe-
ta. Eft tibi materi. habes ne ad-
huc matrem ? Cognati fup. funt
ne tibi ? quis. i. quibus opus eft
fc faluo.i.cua falute? Refpondet
Garrulus ; haud quifqQatn.i.nul
Ius fup. elt roihi: ego compofui
.i.fimul pofui in fcJib^fuis, hoc
elt in fepulcro omnes . Refpoii-
det Poeta. Felices fup. funt illi,
quos fa*pe liuilti , ego refto fup.
componendus & interficiendus
a te, coofice.i.occide me garruli
tate tua . Nanque trifte Fatum :
quod anus i.v€tula,Sabclla.i.fx
Sabinis oriunda , cecinit mihi
puero.i.cumeflem puer, & hoc
vrna diuina .i. in qua erant diui-
nationum fortes : mota.i.con-
culfa, vt fortes cafu educeret, in
ftatmihi .i. imminet iam mihi,
& vrget me . Carmen autem ip-
fius anus erat quod fequitur-
Neque dira vcnena.i.ii>ffft‘°'
nes venenofa!, auferent fup.

.f. puerum , nec cnfis hofticus .1.
hoftilis,aufcret.i. tollet e vita 1
hunc fup. puerum, ncc dolor la-
cerum auferet hunc , aut lufiit»

aut podagra.i.asgritudo pedum,

tarda.i.tardos faciens , lop-
auferet hunc , quando.i.qu^f*

quidem , Garrulus.i. vitlmgu
fus,c6rumec.i.conficiet,

puerum, que pro &, .

do, GarrulQs.f.confuffl^et •
ipfe vicet.i.vitaueritjfi

fapiens fit, loquaces .1. ^

Stalliduc loqucK*»^!"" jie
mox cum.*tas fup.wu*>*“

fjf .i. fuerit. [Ventum
erjc v\i:. l’eiTciiujtur rcliqujtn
njicem itineris Uu cum Ojrni**

1»> illo. Ordo jucemelt . Vcn-
cuf» er-it ^ nobis, lioc cit luit
vfutmus ad VeUjc fup. ardem
aut templum, & hoc quarta par
teJiei tam prxcerita, & debe>
bac.r.ille Garrulus, nunc.i. in il-
la hora cafu.i.a cafu rcfponde-
revadaco.i.illi cui uadem conlii
tuerar.quod.i.quam rem, ni.i.ni
B feciAct, debebat fup.perdere U
tem.i.rem fuam & ius litigandi,

& inquit, fcilicet Garrulus, n me
amas ades.i.auxiUo lis mihi,pau
lum.i.fnodicum,hic.i.hoc loco ,
autinhacre,ibi aduerte f^lla-
ba^ me , non abfumi per uoca-
lem requentem,red corripi licuc
in illo Virgiliano . Vale, inquit,
lolia . Rerpondet Horatius. In
teream.i. moriar (iaucualeoda
re, ad iudtcium.f.aut (i noui iura
ciuilia . Bt.i.infuper, propero.i.
fcftino , fupple eo quo fcis.f.mc
properare, hoc e(l ad amicum
trans Tyberim, & ita fctibendu
eft fcis, quamuis textus fere ha-
beant hs, fup. mecum profciflu'
rus . Refpondes Garrulus, inqt .

Ego fum dubius quid faciam, ne
pro an, ego relinquam te.anrem.i.Jicem meam. Rcfpondee
Horatius blandiens,acdicen6 . Sodes,quod blandientis eft,q.d.
fi audes, amabo, me fup.relinquas . Ille fup. inquit . Non facia.i.
non relinquam te, fed potius rem meam, & coepit prxcedere,
egOjinquit Poeta, fequor cum viftoie.i.eo quime vicit, vt.l. fe-
cunda qt , durum eft contendere cum tam importuno homine ,
hic.f.Garrulus,repetic.i.iterum incipitdicere, quomodo Mcecc-
nas tecum fup. viuit ? Mcecenas fup. dicit Poeta, eft paucorum
hominiim,& mentis bene fanx , vt ficin derperacionem induce-
ret Garrulum ne fperet polfe ab eo recipi, aut vt lic honefte gar-
rulitatem illius refrxnarec,& hoc melius, quam vt dicantur ver
ba Garruli, qui tamen id volet dicere, ordo erit. Quomodo
Maecenas exiftens paucorum hominum & mentis bene fanx,
tecum fup.viuit ? nemo eft vfus dexcerius.i.fclicius,fortuna.f.pro
fpera fup. ^ tujqui in talis viri familia viuis,tu 6 Horati haberes
magnum adiutorem.qui polTet ferre .i. gerere & fuftinere tecum
fecundas parces. f.in famulatu & obfcquio , fi velles tradere fup.
Maecenati cum hominem .i. me . hic enim ad primam perfonam
pertinet . pifpercam ni .i. nili , 11 tu me adiutorem haberes , tu
fummoires.i.fummouilTes omnes e domo McEcenatis,& folus il
lic regnares, refpondet Poeta. Non viuimus illic &c. Sunt qui
ficconftruant,vc dicar Poeta . Difpeream ni fubroofies , hoc eft
expelleres omnes qui in domo fumus, quia non polTemus te fer
re, nos non viuimus illic. i.in domo Mtecenatiseo modo,quo tu
rere.i. arbitraris , nec vlla domus eft purior hac. f. domo noftra ,
nec magis aliena.i.puriorhis malis.f, adulationibus & garrulita-
tibus, quxinre funt.Nil.i.nonaliquidjditior non officit.i.non
nocet mihi aliquid , vt in aliquo, hic .i. in hac domo noftra , vn^
.i.'quoui$ tempora, aut quia quis doSior eft fup, alteri, non ideo
officit hic cuiquam, fuus.i.proprius locus eft vnicuique. Refpon
det Garrulus . Tu narras magnum. i. rem magnam, & vix credi-
bile.i.rem vix credibilem . Refpondet Horati . Atqui .i. fed cer-
te, fic habet fup. res fc.i.ita tamen eft,vt dixi . Refpondet Garru-
lus. Tu accendis.i, ardentius infligas me, quare ego cupiam ma-
gis elfe proximus illi .i. Moecenaci , 6 Horati velis tantummodo
•i. duntaxat , me iituare vt recipiar a Mmcenate , tu (qux tua eft
virtus.i.fecunduni qpin te eft virtus) expugnabis .i. impetrabis a
Mmcenate quod voles, & ipfcfup. Maecenas eft fup. talis.i.mul-
mm manfueeus, facilis, & exorabilis, qui polTit vinci .i. exorari .
Et ita in perfona aliena taxatfacilitacem Maecenatis, forte ri-
dentis cum hxc legeret, vnde didfum eft . Omne vafer vitiu &c.
Refpondet Horat. Eoque i. & ideo, quia feitfe facili ter exorari
folcre.ipfe habet primos aditus difficiles.i. non permittit fe faci-
liter d quolibet rupphcatiira adiri . Refpondet G.ir.Haud.i.non,
deero milii.i. non etonegllgensincaufamea. Bonfinis tamen

iSo

uult etiam illa uerba. Eoc^. dif-
ficiles adirus primos lubee , elle
(iar ruli ut fit fenlus . Et eft fup.
Mirccnas talis qui poflit uinci ,
coq'ic.i.& ideo, quiafeiuitfefa
ciicm & exorabilem , habet pri-
mos adituidifficiles,red in re-
medium illius diHiculcatis utar
perfeuerancia,haud deero mi-
ni , ego corrumpam feruos mu-
neribus , & ego non dcfiftam , fi
.i.tametfijCgofucroexclufus ho
die, ego quxram tempora. i.op-
porcuniiatem temporis, occur-
ram Mceccnati fup. in (riuijs.i.
vijs publicis : deducam fup. eum
domum. Non fine magno, alij
textus habent . Nil.vt fit. Vita
nil dedit mortalibus fine ma-
gno labore, aut legendo no, fic.

Vita non dedit mortalibus fup.
quicquam fine magno labore.

Dum, inquit Poeta, ille.f.Garr,
aic hxc ; Puf Ariftius grammati-
cus exiftens carus mihi, & pul
chre noflet illum. f.Gar. occur-
rit mihi, nos confiftimus.i.fimul
flamus in occurfu.f. Furcus,&
ego, & Fufeus fup. rogat.i.inter
rogat fup.me,vndc venis, & quo
tendis ? Si refponde, fup. mihi.i.
interroganti. Ego ccepi vellere
.i. vellicare, & pro .i.prenfare.i. velle accipere, manu fupp. mea
lentiftima brachia illius, mutans.i.nutu illi lignum faciens, & di-
ftorquens oculos. i. oblique conniuen® , vt eriperet me ab illo.f.

Garrulo . fed fup. Fufeus male .i. multum , & in malum meum .
falfus .i. facetus irrifor, dilfimulare i. dillimulabat .f. fenonin-
telligere quid vellem, & hoc ridens,bilit .i. cholera, hoc eft ama-
ra indignatio mouens mihi ftomachumtvrere.i.vrebat, velcce-
pii fup. veere meum iecur . Et dicebam fup. ad Fufeum , certe 6
Fufee, TU aiebas te velle loqui mecum nefeio quid fecreco.i.in fe
creto. Refpondet Fufeus. Egobenememini fup.hocdixiffe,
quamuis non dixejit, fed ego dicam tibi tempore meliore.i.con
uenientiore. Sabbata crigefima.qux.f.ludxi maxime obfer-
uantjfunt fup.hodie , vin’.i.vis ne 6 Horati : oppedere.i.obtem-
perare. ludxis curcis.i.curtaris, prxputijs , hoc eft circuncifis f
Refpondet Horat. Nulla religio eft mihi vnquam, hoc, vt, Epi-
cureus dixit , fi generaliter accipiatur . Aut intelligaturfpeciali
terfic.Nullafup. ludxorum religio fuitmihi vnquam, Refpon
det Fufeus . At.i.fedjreligio.i.obferuacio cerimoniarum diuina-
rum,eft fap.mi.i.mihi,ego fum panllo.i.aliquanio infirmior,cxi
ftens vnus mulcorum.i.quales multi funt, vel in quo rno fi mo-
riar, multi mihi immo omnes cenfeancur mori,& ego debeo co-
lere Deumvt mihi vitam conreruecjignofces.i.veniamigicur
dabis mihi Horati , fi nunc adfefta ludxorum propero , ego lo-
quar alias. i.alio tempore tecum . Exclamat Horat. vt ille aufii
gerar . Hunccine.i.hunc ne fup. xquum^aut dijs placitum eft .

Solem furrexe , pro furrexiffe mihi tam nigrum.i.tam infauftu ?

Fufeus fup.imptobus fugit, ac linquit me fub cultro.i. fub garru
litare huius hois qua occidor. Aduerfarius cui f.dies erat confti
tuta aGar. venit cafu.i.a cafu obuius illi,& exclamat magna vo
ce. O turpiffime quo tu fup. fugis f & fup. interrogat, an licec
atceftari (3ut,vc alij textus hnt,anteftari) .i. teftimonium meum
contra ilium capere,ego uero oppono auriculam.i.prxbeo eam
vellicandam, vt memor fiam eius rei leftjs futurus, ergo rapit eu
in ius, clamor fup. fit vtrinque.i.abvtroqiie,concurrus fup.popu
lifitvndique.i.abomnipane, & Apollo qui fautor vatum eft,
aut re vera qui in Foro iudiciali lUt, quapropter a luuenale di-
citur, Sportuladeir.de Forum , iurisque peritus Apollo, ferua-
uitmefic .i. quia ille ad Apollinem.i.m ius tradus eft.

Otus mihi nomi.E/s oJs xej-ftv.i.in aurem dicere , vel ho- DOCT.
di> uulgo diditant , pro eo eft clanculum ac fecreto murpr.
comittere.Translatum ab ij8,qui proprius admoti ad au
rem infufurrant.qux nolint ab alijs exaudiri. [ Demitto auricu-
las) Qui deicdo funt animo, auriculas fuper humeros habere
dnr prouerbialiter. Sumptum a tumentis , qux fic aurium motu
teftanturaffcdum animi, quemadmodum hoiesfroce & oculis.

Horat. z ij ludxis

LIBJER. PRIMVS

Expiipnabis .&cft quivind pofsitrcoquc
Dillieilci . aditus primos habet, baud mihi deero ;
Muneribus feruos corrumpam ; non , hodie fi
Exclufj> fuero, dcliltam : tempora quxram ;

Occuri am in iriuijs : deducam, nil line magno
Vita labore dedit mortalibus, hxc dum agit :ecce
Fufeus Ariftius occurrit mihi carus : & illum
Q.ui pulchre noUd.confiftimus: vnde venis ?&
Quo tendis ? rogat : & refpondet . vellere ccepi ;

£t prenfare manu lentifsima bracilia , nutans ,
Diftorquens oculos : vt me eriperet . male falfus
Ridens difsimulare . meum iecur vrere bilis .

Certe nefeio quid fecreto velle loqui te
Aiebas mecum . memini bene : fed meliori
Tempore dicam : hodie tricefima fabbata . vin tu
Curtis ludxis oppedere ^ nulla mihi inquam
Relligio eft . At mi ; fum paullo infirmior , vnus
Multorum :ignofces.‘ alias loquar, hunccincfolem
Tam nigrum furrexe mihi? fugit improbus; ac mc
Sub cultro linquit, cafu venit obuius illi
Aduerfarius : & , quo tu turpifsime? magna
Exclamat voce licet ante ftari? ego vero
Oppono auriculam . rapit in ius ; clamor vtrinque ;

V ndique concurfus : fic me feruauit Apollo .

ANTO

CLAR

assbk.

«5 E R

■ le;'? 4 r;aT,Vc"rE "3

cnLfcqujn.,S..y»J^-

vtnonficcutumquic^mutareadlibrum.q P.j. ^„„„1

Sed & Varum, pro Varium plcnque habent Ub. verum

SehisdnofausIib.j.

icirc potuimus . [Garrulus hunc quando confumet cunque; tc
Acron & Porphyrion HOTti rM»c'v difiunftam didionem qu
docunq„e pro'ia;am =nirun.,,u,d autem hodoco Cgmhc .
non explicant. Iu vide an non pro aliquando fit
quandoque Natiuam enim fignificationem hoc loco fcnlus vix

admittv. [C^uod ni feciflet, perdere luem)

eronis, ad hsc verbaadijcitur.adefto mihi , qUE quid fi^bi velint ,

comifcinonpotui.Connnuopolt adhrcpoecEver a. i p

pero quo rc.s.omiira eli nega.io . Et legendum ir. Aeronis com-
mentario . Non oblitus cft Horatius , quod dixit Hbl «ifendum
e» ncfcio quem . Nili alitet legeti: poeta; «etba Acton . Kut-
fus llatirn poli, ad illa veiba , Mmeenas quo modo tecum, deelt ,
ail.fedagulegendum. lllaauiem. Nemodexierius fortuna
ed vfus , poecn veiba funt, laudantis modelUam Mtrcenatis .
Qui cum fortuna; beneficio poiuilTct longe maior elfc, noluit.

Ccteruru badius fspe poetE verba dat Garrulo, & contra . 1 or-

phyrion admonet olim duobus punftis intctftinaaf ■m
(jnchodie nonapparene. Verum ea omnia '

nortri inlUtuti. [Hodie trigefima (abbaca,viniu) 1*"
tuor expofitiones hic affert, vteftcopiofus quoties

ferre potert, quarum vtinamvna fievera, ludiiautem'
do Nsomenias dicunt cum ea vox fitgrKca? Atoui 1 ?'*°"'°*
mirandum, cum oppedere expona contra pedem oppon°'
dius vero fubcilius.f.obtemperarc . Hlud autem, curtis'*
exponit.quia pellicula imminuti funt . Quia Mofes Rex r ™
rum,cuius legibus reguntur,ncg)igentia medicinalis
ne folus effet notabilis ,omneis circuncidi voluit.
Elegansfaneorganum Acron per quod veritatis lucem od ■
mete conatus elt demon . Nota autem latinitatem fiue
nis , fiue impoltoris alicuius , negligentia medicinalis elFefl°*

pro,indfgensmedicina&nocabilis,quipelliculacarercc jr

inde omnes ad id coaftos , Relegans perfuafio diaboli vt cui?'
tur Mofeos faflum,quoda Deo edoftus atque iullus erit,
licet ante itari) Anteftari legendum , quafi ex citcunftantibu'
aliquem tcHem facere, idque auris attaft* monitione.

in Adagio Aurem vellere Cuidam temere mutauerant in aite
ftan, parum memores & quidam alia apud veteres ad eam elfc
formam, vt Anquirere apud Liuium . [Sic me feruauii Apollo)
Acron hic filet. Porphyrion de Homerico fumptum tediiu/
allegat autem ad hoc Lucilium, qui vetba adeo corrupta funt'
vt ego relfitucrenequiuerim. Ccterii locus cflevideatuc Iliad'
V. vbi Apoi.e Diom. rnanibus eripit lEneam . Quidam ad Apol
hnemin iudiciahforo referunt, ad quem in ius garrulus ilUab
aduetfario cradus efi, atque ita liberatus Horatius .

Empe incoT-
pofico &c.) Vt
fe contra Luci-
lij amarores de-
fendat, qui ^gte
tulerunt ^ dixe
tat eum lutulentum fluere ;o-
llendit negligentiam eius, do-
cens pnterca nullam inuidiam
efie id in Lucilium fieri, quod ip
fc in alios fecerat : tandemque
ad feicdiens concludit fein his
rcripti$,pauci,s.i.dodis , qui ni.
mirum p-iuciffimi funt, Icdori-
bus contentum elJe, fatisq. fibi
fore fi bonis viris , atque ijfdem
aniicisfui* placeat. Videturaa
tem principium rerponfiuum ef
fecx ind gnatione. Quafi Her-
mogenes, aut quifquam alius
aducrfinus Horatij , & ideo ^vt
fit)dcfcnfor Lucilij , dixerit ad
Horarium. Time Lucliumau
decarpcre?3d quod Poet.i : Ne
pe incompofito &c. hic enim
particula nempe refponfioni af-
ierciuicongruit. Vnde&Per-
fiu» tertiam ficaufpicatur Saty-
ram , forte Horacnrm imit.itus .
Nempe hoc asfidue &c, idcoq.
Acron & Porphyrio Satyri ini-
tium ficvtnosincipiunc. Sunt
tamen qui hos odo vcrficulos ,
quos Philologus no immerito
adulterinos cenfetjpnponant.

L«cd^‘ cfiiim (is mtndofHt te??<
C,4tone

Defe>7,'ore tuo perumcam : qui
”“tle fg^os

Eweniitr* parat yerfut ; hoc le*
"iu4 illi

Q«' pu«

funihm

f.xhorlalKt , vt
ftrrt poetU
AmIi^wh p.fjit

A R, G V M E N T V M.

In Satyra quanta . cuiui initium efi.. Eupolit atqui Crat fcripfot
rat Lucilium fluet lutulintum.ob quam rtm male aaditbat . Q«4»
rehic jipurgat td yitij nen Luciha , fed flcculoatlnbutnt .

SATYRA X.

Empe incompofito dixi pede
currere verfus

Lucilii .quis tam Lucilii fautor
inepte eft?

Vc non hoc faceatur ? at idem ,
quod fale multo

Vrbem defricuit ; charta laudatur
eadem .

Nec in hoc tribuens , dederim quoque cetera . na fic
£t Laberi mimos ,vt pulchra poemata , mirer.

Ergo non fatis eft rifu diducere rictum
Auditoris :&cfl quadam tamen hic quoque virtus.
Eltbreuitaieopus.'vt currat fententia : neu fe
Impediat verbis lafTas onerantibus aures .

Et fermone opus cft modo trifti , fspe iocofo ,
Defendente vicem modo rhetoris, atque poetas,

J nterdum vrbani , parcentis viribus , atque
Extenuantis eas confulto . ridiculum acri
Fortius , & melius magnas plerunque fecat res .

Illi , feripta quibus comcedia prifea viris eft;

Hoc flabant : hoc funt imitandi : quos neque pulcher
Hermogenes vnquam Jegit, neque fimius ifle
Nil pra;ter Caluum & dodus cantare Catullum .

A t magnum fecit .• quod verbis gr$ca latinis
Mifcuit . 6 teri ftudiorum , qui ne putatis
Difficile , & mirum , Rhodio quod Pitholeonti
Contigit ? at ftrmo lingua concinnus vtraque
Suauior ; vt Chio nota li commixta Falerni efl .

Cum verfus ficias , teipfum percontor ; an & cum
Dura tibi peragenda reificcaufia Petilii ?

Scilicet oblitus patrisq. ,patrisq. Latini

neflra ;

Grammaticorum equitum JofliJ.

Jiniui , yt rediam illuc .
Nfwpeele,

5.UOS verfus fi quis recipere vt-
11 legat falcem Defenloce tui.
lontuo. Hoc lenius fiip.facic
lle.f.CatoJnngefubtiliorillci,
>unc qui Morcenaiem taxari au
umejitjS: propter ipfuro ab Ho
■atio refeflum hoc caput, (juo
ablato . Ordo efl. Nempe .i.ctr
ce , ipfe.i. ego dixi verfus Liicili.
pro Lucilij , cucrere.i, fluere, pe-
le incompofito .i. incondito S
utulento , quis efl tam infpcc
aucor Lucili .i. Lucilij, vt non

'ateacurhocideni.i.ipium inco-
ditos habere verfus ? (Eflet qui-
dem inepte fautor eius, quia c6-
tra'veritaiem. Sicucetiimapul
A- G.legicur,nos debemus ami-
cos colere vfque ad deos , na lu
g, Deum non offendamus ob

amicos, Notumqueeft verbum,
amicus Plato, amicus Socrai«
fuperomnia autem veritas) At

.i. fed, idem. f. Lucilius, laudattt

eadem charta .i. eadem pigm’
Satyii mei , g- .i.qui.’.dfftici*'»

i valde fricuit, hoc efl t3XJWii

multo fale.i.vrbana ccprrhei’-

•fione.vrbem.i. habitantes mvr-
be.hoccfl Romanos.nectatnt

eoo tribuens .i. attribuens L
Ho,hoc.i. defricuiflevrbfin.»
derim.i.attribuerim.quoq" '•
etiam, cetera .i. ceteras pa»«'
qui ad decorum 8f 3«^"’ __

minis perciiieiu- Ego'’®
ror fic.i.propcer facetias» 'r
res, mimos. i. verfus n'

ad imitationem

Laberi .i. LabetijpoecE^_.

vt .f. mirer poemata p ^ ^
fuum decorum tam f"
verborum habentia . o 6
cercriiSu rifu.i.excua

liber, secvndv

.(cturjmonsauduoni.noii dl

fj,is , ii lioc VI Jflicct VI Povili,!
pukhi Ulli diiJiur, S ijmcii i)uj;
Jl„n viiius.i.iViJidJi'' «> . 'It
<,uoqii'.iid''‘™ hic . 1 . iii huc " ,
hocdtin excitatione niUsjfcd
non fati! ell , nam opus ell bre-
uitate vt fciitentia currat .i, pau-
isvertiiscUrc enuncictHr,neu

fVtrut
'iptrdo,
fgit C4

( 4 »

jvrttpt’
de.i.J»»
mtlro ia
lica, B*»
fltit •

ro.i.deledabili,&opus eli Ter-
mone dcfendcnte.i. gerentCjmo
do.i.aliqn vicem rhetoris. i. ob-
fcruanie aliqn artem rhetorica
atque modo.i.aliquando, defen-
dente fup vicem poeta; .i. obfer-
uantem Artem Poeticam, multa
enim licent poetat, qua; non o-

Cum l^cUiuscaufrcscxaudct Poplicola , aeque
Coruinu^ : pacn)S inicrmifccrc petita
Verba loiik malis, Canulini more bilinguis .

A iquc ego cum gr.vcos Bcercm , natus mare citra ,
Vcil]culos:vctuicmccali voce Q,uirinus
Poft mediam nodem vifus, cum ibmnia vera.*

In {iluam non ligna feras infanius : ac (1 4

^ MagnasGroiCorum malis implere cateruas.

.i,neuc,fup.ipfefcnccnna impe- Turgidus Alpinus, iugulat dum Memnona: dumq.
diau. impheee fup.fe verbis one Rheni luicum caput ; hic ego ludo ;

rutorumlSis.i.‘fxhgxt“ s“e; Q.Ui>= i" certantia indice Tarpa ;

opus eft , ad hoc .f. vt Poema fic Nec redeant iterum, atque iterum fpedlanda theatris,
pulchrum, modo. i. aliqn, fermo- Arguta meretrice potes, Dauoque Chremeta
ne trifti,i. fctioro, & faipc ioco- gjudente fenetn , comis garrire libellos
Vnus viuorum Fundani. Pollio regum *

Fafta canit, pede ter percufTo forte epos acer ,

V t nemo , V arius ducit . molle atque facetum
Virgilio annuerunt gaudentes rure camoenx.

Hoc erat, experto fruftra Varrone Atacino,

Atque quibufdam ali)s,melmsquod feribere pofsem ,
racori , & defendente interdum inuentore minor : neque ego illi detrahere auiim
Lan“a^ 7 vr!!p«c?nt”'^^^^^^ Hatrentem capiti mnlta cum laude coronam,
bus, atque pro.i.extenuantis.i. Acdixi fluere hunc lutulentum, l^epeierentem
imminuentis eas.i.vircs fuas, co Plura quidem tollenda relinquendis . age quifo ,
fulio.i.ex conliho & deliberatio nihil in magno do6lus reprendis Homero ^
PJtArtantif^riSu."» NilcomisTragtcimurarLucilitisAccH
de fune fciSs philofophorum , Non ridet verfus Enni grauitate minores ,
vel decidit plerunque.i-frequen Cum de fe loquitur non vt maiore reprenfis ?
ter res magnas,melius & fortius ^ nofmet Lucilii feripta legenteis

Qujercre ; num illius , num rerum dura negarit
Verficulos natura magis faftos , & eimteis
Mollius l at fi quis pedibus quid claudere fenis
Hoc tantum concentus , amet fcviplifie ducentos
Ante cibum verfus j totidem ccenatus : Etrufcl
Quale fuit Cafsi rapido feruentius amni
ingenium : capfis quem fama eft effe , librisque
Ambuftum propriis . fuerit Lucillius inquam
Comis Sc vrbanus : fuerit limatior idem ,

Quam rudis , & Gr$cis intacfti carminis auftor ;
Quamque poetarum feniorum lurba ; fcd ille ,

Si foret hoc noftrum f ato dilatus in ZEuum ; '
Detereret fibi multa: recideret omne, quod vitra
Perfedlum traheretur : & in verfu faciendo
Saepe caput fcaberet viuos 8 c roderet vngueis .

Sspe ftilura vertas , iterum , quae digna legi fint ,
Scripturus : neque te vt miretur turba labores ,

Ac magnum fecit , ponit obic- Contentus paucis ledtoribus , an tua demens
LutU Vilibus iu ludis dlBavi carmina malis ?

?io, St potiffimum 5. fernioncm No ego : na fatis eft egtem mihi plaudere : vt audax ,
gr«cum admifcuic,non efle lau- Contemptis alijs.explofa Arbufcula dixit .
danda.Ordocft. At.i.fcd.fup. j^en’moueat cimex Pantilius ; auc crucier, quod

V ellicei abfentem Demetrius l auc quod ineptus
Fannius Hermogenis Isedat conuiua Tigelli i
Plotius , & Varius , Mcecenas , Virgiliusque ,
Valgius, & probet haec Odlauius optimus, atque
Fufeus: & haec vtinam Vifeorum laudet vterque.
Ambitione relegata te dicere polTum
Pollio, te Meffalla tuo cum hatre,fimulque

V os Bibuli , & Serui , fimul his te candide Furni ;
Complurcis alios, dodtos ego quos, & amicos

.i.vrgcncius , acri fup.fermone.i.

Termo acer & vehemens ac fc-
riofus, illi fup.viri, quibus.i.a q-
bus viris. Comoedia priTca.i.ve-
ius,eft Teripea , Uabanc.i.conda-
bant , vel placebant , hoc.i,pro-
picr huiufmodi Termonis obTcr-
u3cionem,Tunc imitandi hoc.i.
in hoc.quos.T, veteres Comicos,
neque Hermogenes pulcher .i.
bene comptus camator.f.ncque
ifte.i.vilis. Simius.i.imitator de-
formis.f.Demetrius , qui me re-
prehendit , eo q) Lucilium cadi-
gaucnm legit vnquam : exiftens
.T.vcctque eorum :nil, i. non ali-
quid , nondo£tus aliquem poe*
tam , prscer cantare .i- molliter
recitare : Caluum & Catullum
.i.verfus amatorios Calui &Ca
tulli,qui poct« Amafij erane;
corumq. verfus ad cantum apti

dicunt ifti : Lucilius fecit ma-
gnum.i.rem magnam, qi.i.quia ,
miTcuic grxcafup. verba lacinis
verbis . Ad quod rcfpondet Pqe
la: O Teri Uudiotum.i. tardi in
lludijs qui nimis tarde (fudui-
iUt, cum tam parum Teiatis : qui
ne.i.non ne,putetis.i.putarc de-
beatis, q.d.minime , diihcile.i.te
difficilem fafto, & mirum.i.rcm
admiratione dignam, id fop. qcF
contigitvi.finc labore euenit ; Pi
iholeonci Khodio Uh.f.irmiali

S. iBi

poctx, qui cum effitt natus in c6
linio vtriuTque lingux, carmina
plcbeia & vulg.aria Tcripiu coiu-
lu Termone, nun ex arte , fr J cx
vitio, quia neutro lic prxdicu*
erat, vt co mero vtcretur. Veru
obijeiae defenTor Lucilii. At.i.
fcd : licet.f.fortc non Iit diffici-
le omnino , in fermo concinnus * l» fl»
.i. concinnatus & compolitus ; ««« It»
vtraque lingua. f. grxea & lati- g"aftr»
na, ell fuauior, quam (i ex altera »■« e(l ait
tantum conflaret, vt.i.qucmad-
modum, (i nota Falerni vini fup. au
.i.vinum Falernum notadignii. ^eee ytl
vr.T.invafe notato rcTeruandum U quibus
cuflodiatur : comixta.i.fimol mi ff>ff ^a»
xcum ; Chio.i.cum vino Chio: xme *•
eft fup.luauius quodcxvtroque bundet.
rerulcac,q alterum merum, quia
Falernum ell paulloauflerius&
ardentius, & Chium dulcius &
fegnius inrans palatum, q de-
ceat , & ita aultcricas admixta
dulcori Tuauem faciteomixtio-
iiem. Athoccx arte rhetorica,
qux vult, vt quoties prompte re
fpondere non poffis, altod mtec
roges, rcfpondet Poeta interro-
gatione dicens. Ego percun-
ftor.i.intcrrogo teipfum qhoc
dicis, an cum facias verfus, & cu
dura.i.difficilis & periculola cau
fa : Petilii .i. Pctillij Capitolini
facrilegi, de quo prius didd eft ;
tci.i.accufati facrilegio , fic pcc-
3gcnda.i.fin3li adione defeuden
datibi.f.an ru oblitus patri* &
latini patris.f.generis Laiinoru,
malis. i.magis velis, more Canu-
fini.i.habitatoris Canufijibilin
guis.i.duarum linguarii, m qua-
rum confinio moratur Termo-
ne mixto vtcs.intermifcere ver-
ba pctitaforis.i. externa, q fup.
vti patrio Termone , cum tn Pe-
dius Publicola, atque Coruinus
Meflala vterque vehemens ora-
tor & caufidicus peritiffimus,
exudet.i. omni Audio vfque ad
fudoris craiffionem agat, patri)
.i.laiinis {up.vetbis?q.d. li hoc
malis , erres tota via , conria vi-
delicet morem optimorum yi--
rorum agens , innuit autem ide
faciendum effe in feribendo qd*
in agendo, vndefubdit. Atque
cum ego natus citra mate .i. in
1 talia : facerem .i. facere cona-
rer, vcrficulos gr*os. Quirinus
.i. Romulus, uifus.i.apparens ini
hi poft mediam nodem : cum.i.
quo tempore, fomnia.i.uifiones
& apparitiones fupp.funtuera,
quia tunc purgatum eft cerebrii
fupctfluis vaporibus, ita ut quae
tunc appareant, a dijs milfa cre-
dantur, vetuit me tali voce videli
cei, 6 Horati, tu non feras, id eft
portes, infantus.i. cum maiore
infania, ligna iiluam ; ac.i.quam,
fi malis .i. magis uelis , implere
magnas cateruas Grzcotum.i.
eorum qui grsce fcripfcrunt:
prstetmiffis fup Latinis , qui ti
pauci funt . Turgidus Alpinus
&c. hic defendit fe Poeta contra
Horae. » «j cui

culpances i^iiod Satyras fcribit ,
dicrn^ ie id facere > quia ad
eas rcril?enJ.is quodam modo
natus c(t , fcd (vt Propertius di-
cir) N.uui» (equitur femina
quifque ru£,quod probat per
vanalludiaJiuerfafcribentium,
probatquefenon ad inane gloriam, aucofiemationem id face*
re , cum feripta fua , non referat in sdem camcenarum , neque
oropierca q' Lucilianos verfus damnauerit , fe continuo Luci-
lio meliorem afferuiire,ficut nec fe Lucilius Ennio, cuius verfus
reprchendir, cum ctia ipfc Lucilius li adhuc viuerei multos fuo-
rumverfuum corrigeret .Ordo eft. Interca fup. dum Alpinus
pocM malu$,curgidus .i. inflatus, iugulat.i.cam male morte eius
4 iefcribic,vt eum iugulare. i. eius memoriam delere videatur,
Memnona.i. lilium AurorXjde quo Virg.in j. Aeneid.Nunc qui
bus Aurorsveniifeifllius armis ,venerat3utem ad Troiam ab
Orientali plaga^que pro &,dum deflngit.i.male tingir,& quantft
in ipfo eli deltrute, caput Rheni luteum .i. quod turbide deferi-
bendo luteum reddit , hoc efl dum occupatus in rebus nihil ad
bonos mores facientibus, ijsque ab extremis mundi partibus pe
titis perditum carmen fcribit, ego ludo .i. faciliter fcribo,ha;c .i.
huiufmodi carmina Satyrica qu® neque fonent .f. dum tccicen-
iur,in ede.f.Camcenarum ab Augufto Apollini & Mufis confe-
craca , cetrantia.i.coniendencia cum alijs de palma, & lioc Tar-
pa-f. Metio homine non fatia perito, exiflente iudice.i.ccnlorc ,
nec redeant iterum , atque iterum fpedanda theatris , q. d, ego
non fencio menatum ad lcribend .1 ea, qui in theatris. i.fpefta-
euh» Romanis rifum excitent &applaurumcapicnt,fua enim
cuique tlt vena.vnde dicit, O fundani tu vnus.i.folus viuorum,
es lup. potens .id carmen (cribendum , meretrice arguta. [.calli-
da & iubtilij&Dauo.i.feruo Comico,eludece. i. decipiente, Chre
tneta.i .herum fuum, qui Chremes vocatur, vndeht accufitiuus
Cbremeta , ficut a nominatiuo Dares fit accufatiuus Darheta
iij V. /Eneid. & tu vnus viuorum, es fup. potens. i. aptus Si ido-
neus j garrire. 1 . affabili ter componere, libellos Comis.i. Comi-
cos. i.incer omnes mortales Fundanius prscipue ad Comoedia
natus eft. Pollio canit faiSa regum pede perciiffo ter. i. valde tet-
^ & compofitq, qptimamq. fymeiriam habente, aut potius qa
Tragoediam fcripfit, numero fenario trimetro Bonfinis (vcli*-
lim dicam) aliter legit & conftruit. Varius Pocta,de quo in Car
minibus . Scriberis Vario fortis & hoftium viftor, acer.i. vehe-
menti fpiritu pr®ditus,ducit.i.apce componit, & quali dux aojt.
Epos.i.carmen heroicum , forte, i.neruofiim, & vehemens, "ita
lup.ducic vc nemo , quia nemo eius fimilis ett Camceni.i.Mufa!
-carminum inuencnces , gaudentes rure.i.Georgica , hoc eft res
rulticas curantes, annuerant, auc annuerunc.i.fauorabilitct prius
q icriberet , concelferant Virgilio, carmen fup. molle.i.lcnc , &
^cctum.i.faccre compoficum . Non igiturvult Poeta Virg. in
Georg. lafciuire, aut molle & facetum (cribere , fed cHe amano
conuer,er.i , luit-

tu moll.us fcripSft.vc foric Hri.,ptiain,& alia qui ,11, afcibim
tur,& ,deo .fc tft priteruo plu,ij paftao annutrat.q.d, prius
.^Georgica ^nbcrec . Bonfinis tn alirer dillinguit ^ & Epodum

legit, 8l ruta fic . Pollio canit facta regum pede perculTo ter for.
Inm ,‘r" ■ ^Potltim e"mcn molle atque face.

arjnnneran“i"' 'i gaudentes.i.liK & bene alTe-

neri » r“ r , ego priorem St leflio-

coTruum , b™ !P ell , tum non sidetur

le feribent, aUlgnet mol-

diiuimus “h"*" Georgicorum graoitate obijei: ,

ego pollrm fcribtrr mtiius Varronr Atacini, erperto.i.qui c *
pcrientiamacpericulnm ingemjfnnn eo fecit ifcullra i^n va-

num.qu, a non porui, feliciter fetibere, St quodpoflem faiJL

'!irfe;,ar?.:ue±? ‘rT "1™ f™«--Pettis,e';i[;:"s minor
it fciliceeLiirili '■^■G“‘-‘l'n,nequecgoaufimdccrahcrei!-
adhi rntem e • ■ ^tlieet lauream, hirentera, id eft

nuit !u "bti-

e9 iliud Petfianum ri°’ Gamoenarum adhirei , snde
quaces Ac i fed- p’ lambunt hederi fc-

1 turbidum ,iuti p Lm.'f'‘"' '-"alli™.fluete lutulentum
fluminis fatpe plura loUrnd? '"'i™ '■ aS'"ntcm more rapidi
dis.i.quam r„i el ei° ^ abijcicnda.rrlinquc.

dixit. Erat quod tollere do qJ' prius
pofuimuB.) AeequKfo^i vc nos illic ex-

; Age quifo.i.quito a te. uel dic qu«fo, tu qui do.

E R M O N V

Prudens prilcico ; quibus hsc, fint qualiacunque
Arridere vclina , doliturus , ii placeant Ipe
Deterius noftra . Demetri , teq. TigclJi
Dircipulorum inter iubco plorare cathedras.

I puer , atque meo citus hsec fubfcribe libello .

dus

ftip.uon'i;'p;';h"e°"’'y'i.in

“Hgiio Homero, fup mj“'''i'il

«'‘nnlq.d.r.id

nones,,„,a;,„P

dormitat Homeru!. 5 i”""

. aliquidanfup.Luiilju"'''':"»»

quem tu comem dicis , non mutat aliquid Acci.i.Atci t
q.d.immo.Non.i.no ne.ipfc Lucilius tidet.i.irndet verf
.i.Ennijpoct*, minores graiiicatc.i.non habentes grau*^'"''
fuam,cum.i.qii,ipfc loquitur de fe, non vi fup.dc maiot
Ictioie , rcprcnlis.i. Accio & Ennio ? q.d. maxime . Et fi l' 'i''*
hoc fecit . (.^uid vetat &.i.ctiam,iios legentes verfus Lucilr i
cilij,quxrere.i.difquirere,num.i.an non,na(iira.i.ingenium ^i“
lius.l.Lucilij : & num.i.no nc natura rerum dura.i.difficilftj''
primenduverfibusnegarit.i.negauerit *lliiietficulos,tnjgijf
Ctos.i.arcificiofius cupofitos , & euntes, i. incedentes imoS *•*
pedibus aliquantulum molliter copolitis ? q.d.nihil vetat 'r*'

ledjiquis contentus claudere quid. i.a)iquid,fiue decens fiuc *'

decens, fenis pedibus.i.hexametro,& contentus tantum, l.foiu"'
modo, hoc.i.in hic re , amet fcripfifie ducentos verfus antecilr
.i.ieiunus,& focidem,i..ilteros ducentos, can.itus.i.poii canam
quale.i.cuiufmodijfuit ingenium C^fli.j. Caflij Hettufci,exifr'
feruentius.i. torrentius & rapidius, amni rapido.i. rapideflue”
te,quem.f.Caflium , fama eft elle ambuftum in fup. propriis ca-
phs & libeisjG quis inquam hoc amct,iple Lucilius fuerit comis
& vrbanus,&idem.r.Luciliu»,fuerit limacior.i.magis lunatis i
ljm.ita feribens , v' pro hbfo fetiptor ponatur. Limata autem
funt, quorum fuperflua funt hma quada & Icobina abtafa fuc.
rit ergo limatior,!, magis dicendus limatus audor,q rudis au-
fior carminis intadi Gtrcis.f. bacyricijcuius ipfc auCtor& ime
tot fuit,&fucric lunatior q turba Poetarum femorum, i. quian.
te Satyrici carminis inuentionem fuerunt, vc Ennius, Pacuuiii,
Accius . Sane pro modo dicc.ndi cognofeendofeies puer multos
nunc fic loqui . Hic cftditicr q,dodior,vbi ego dicamdmoiq
dodus. Sic Lucilius fuerit audor Satyrici carminis limatior q
rudis.i. potius dicendus limatus^ rudis. Vnde vnius Lucilij epi
theta funt limatior & rudis, nec .id Homerum (vt Landinus fo-
mniauit) alterum refertur . Sed ille .f. Lucilius, fi foret delapfui
auc dilatus,Faco.r.ita volente, & teuoluence vices rerum, in hoc
noftrumauum.i.fi rediret in vitam, dccerrcret.i.oblimaret,libu
fcriptis multa, & recideret.!, amputatee omne quod traheretur
vitra perfedum, videtur tradum a fyrmate.i. caud.ita vefte, qua
trahebatur, & ipfe fcaberetfepc caput.i.diligcniiorcflet & at-
tentior, in verfu faciendo .i. dum verAi faceret, ita qi raptus Ia-
pe prsterinduftriamfcaberct caput, & indignatus cp verba in-
uentin non refpondeanr, roderet vngiics viuo.s.i.ita qi fe morde-
ret nec fentirct priufquam ad viuum ventum elTec. Si quishoc
fcicns faceret infanus eflet, fed non qua fpecie poet* infaniie
dicuntur, vt in arte Poecicalaciusvifum eft. [Saepeflylum «f-
cas &c.)C^ia Lucilium carmina fua caftig.nturum dixerat, fi
ad nos rediret,ideo docet inquam diiigetiam carminibus nolitis
adhibere debeamus, atque contenti clfe paucis ledoribus vtpo-
tedodis . luxca quod enumerat Poeta aliquot viros bonos, &
apprime dodos quibus feripta fua placere defideret, parui fift“
rus quid Hermogenes, aut Demetrius, ce tenq. id genus futi!»
& ignari viride eis cenfeant. Videtur aurem alludere fiatimin
principio ad vocabulum, videtur enim verfus a uerteiidodici-
Neque leges vertat, quia non amplius de Lucilio loquitur. Vt
vero Crinitus, Cceliusque adnotaiierunt , Polirianus dixit )'V*
Ium vertere elfe inducendi, expungendiq.caufa Hyh partem, tri
cuminatam furrigere qua fctibimus, altera (qusretufiorautli*
tior) proclin.ita,8: fenp tis delendis in pada . Qifippf Hieron.
quoque meliorem ttyli partem vocat, qu® peiora de audoriNi
confodiat . eradat quc.hicCal.Ilb.i.iij.Hp.iiSli.CriniciiiMK"
vocat partem retufam deletilem . Ordoauteft -Tufcriptu'
.i.quicunque feribere voles, fup. carmina qui fint dipna !eg' ''
rum i.fecuiidariOjUertas.i.comunes f®pc ftylum, vnde eft vu ^
tus verficulus . Sipeflylum vertat , qui verfum condere cur^ »
neque labores.i.adhibcas operam . (Eft. n. verbum

turb3.i.turb.iti ingenij popellus, mircturtecxiftenscoote

paucis, vtpotedodis , qui pauci funt ,ledoribus .
tu malis, i. magis velis, tua carmina didari.i.pueris
hiberi,inludis.i.fcholis,vnde eft ludi magifter, vilibus, „i

& indodi conueniunt ? Non ego.i.ego non malim P ppj,a
tis indodis,q paucis doftis . Nam fatis eft mihi
dcre.i.egtegios viroi,ali)s fup. viris

LIBER. PR.IMVS.

^y(rtiiJ<nodiim . Arbufcuti mimi illa. i. fabularum rcprefciita-
tfix C(i'U gcitu 6c iuutaciuiie,iU(lax i.ma^ni aaimi, dixic rxplu>
U,u po K]iiamc(i'eecxp[o(a a populo cui nun plicebac . Plaude-
lerlt >i)ai) iJin cleuacionecum cxcl.im.icioni' m (ignum admt.

& Ixucia: aliquem Uuviare. Explodere ecoocraiio cum
Ijiulo^ paliiuiumconculliuue alu^uem Cjccrv .ih ro loco vbt
igere inccperac, quando ergo Arbufculaa populo «xplodere-
tur forer ^ uerccuodius ,ncc lacie fcurrilitcr •<grrcc , rcTpondu
audai.^crteparuifacei-r,ipauulgo exigeretur, dummodo equiti»
bus qui in xiti). primii grad. rederent , placerttu . Mcn’ .i.mene,
noueac lup- ad iram aut ad alucr Icribendum , Paiiiiiius Cimex
.i.foecidus ut Cimex aut Demetrius, que prius Sinuum dtxit,cru
ciec fup. mr.i.alHciac animi cruciacu,^) .i. quia,uclliccc.i. laceret
fup. me abfentem , aut m Fannius ineptus .f. poeta, conuiua Ti-
gelli, pro Tigelli; Hermog. Mulici aut cantoris fupra notati lz>
datmcabrencem^q.d. minime, quia parui animt elt a talibus
hominibus commoueri. VtinamPlotius.uir ille bonus & do-
dus.probec .t- approbet ha:c f, meaferipta, & Varius , poeta ille
bonus, & Mcecenasjpoeca^ pr^lidium, que pro &,Virg> poeia^
doctilTinius, & Valgius uir item bonus & dodus,& iitina OAa-
uius optimus, quem uulgo nunc Odauianum uocanr , & Fufeus
«ir doCtiirimus,& uterque Vifcocum , ambo utique perdofli ui*
li , laudet hxc.r.quxrcribo, ego polium dicerc.i. laudare, uepo-
le cuius approbationem exoptem, ce Pollio, ambicione.i.cupidi
tace nimia laudis, relegaca.i.reie^a, & cc 6 Meli ala cum tuo tra<
tte,hmu<que fup. dicere polTum uos 6 Bibuli, ‘Ut fup.ie b .^erui,!!
mulhis te b candide Furni,qiiepro &,ego polfum dicere complu
res aliosdot^os & amicos quos ego prxtereo prudens.i.fcies ne
prolixior fim', quibus fup^ amicis & uiris bonis ac dodis, ego ue-
lim li£C .f. fcrjpta mea qualiacunquc iint arridere . uidetur mihi
cile hypallage, ut Iit didum pro eo quod elTec, quos ego tieiim
arridere his qualiacuiique (inc,!! tamen acceperimus arridere
£inpliciter pro pUccre,ncuc accipiendum uideruv ex eo quod
fequitur : Doliturus Ii placeam Tpe Hcc. uullaclt tigura, quibus er
go uehmhzcnoUra fcnpta qualiacunque fune ; arridere.i. place
te,(icut qui nobis arridcntcumplacere it udent, uelun inquam ar
rtdere.i.pUcere, doliturus li placeant deterius. i. minus plene, no
ftra fpe.i.^ fperamus.b Demetri & 6 Tigelli, ego uibeo.i.uolo ,
tc plorarc.i.uoce quadam fceminea&frada,ficuE hodie quoque
Itali cantant , cantare in cathedras dircipuUrum.i.puellarum ac
. mimarum,quas cantum docebant . Hoc autem ultro fe obtulif-
fc poeex non attendenti uidetur, dum fermonem claurerac,unde
dicit. O puer.i.uade,cicus.i.celer,aiquerubrccibe hoc meo libel
lo.i.adde alijs Icripcis meis . Aduerte iterum grammatice li lega-
tur cico,uc multi cex. habent, uocalem in didionecito non abfu
mijuel quiaafpiracio uim literx habet, ficut .-tneid. Pofthahita
colutireSamo hic illius arina,ucl quia fatis puiauit corrtpuiile,
ficut ibi. Si me amas &c.

COEL. mediam) Somniale uaiicinium prope Solis emerfum,

KHOD \~^ fedata paullum uaporum,excernjrumq. rerum cura , con-
* JL tingere proditum etl literis . Id fieri putatur non foium ea
de caufa , quod percola ciborum mole amplius fulirij fumus .
Szptus enim cibo inanes quietem peciuius, neque tamen contin
git uifionum perfpicuitas . Sed co item nomine, quod & Solis .
Pheebiq. iiacis (ut ueterum more loquamur) roborari uaticiniu
folet . Sanguineiq- quoque rpiiitus,igneique ea hora dominan-
tes claritate fua fomniali conferunt clamati &c. Ccel. lib. xiii;.

cap.xlij. [S*pe Itylum uertai) Stylum, inquit Politian, uercere
elt Hiduceiidt cxpuiigendiquc caufa Uyli partem exacuminatain
larrigere,quo fcribiinus, altera, qu* rctulior elt aut latior, pro-
elia ua&fcriptwdelcndisiinpaiU. (^ippeHieron. quoque
meliorem ityli partem uocat qua? peiora de aH^oribu» con-
fodiat ciadatque. Coel.lib.xiii.eap.xxiii). [ fipos acer.) Ucm
apcrti(lim.im,wiquit Bonfinu , ex obfcura & dubia faciemus,
fi epodum legetimu* non epos , St riira , non rure , ut (ir (enfus
& ordo. Nemo dicit epodurii , fcilnet carmen molle atque
facetum , uc acer Varius. Et pollea adqciamus : Camtsn*
gaudcntesaniiucrancjidcftconccircranirura. Virgil ;.Georg.
uc fcriberecScc. [Carminis aurtor) Auftor.f. Lucilius, non Hu-
mer. ut Land. noder non dormicans,fedprofundo fomno cor-
reptus exponit .

S xpe caput fcaberet) Caput fcabercjvnguet arrodere, gellus
funt hominis cogtt.ibundijSt de mutando, cuius pceniteatjfe
cum agitantis. Habencvfum proucrbialem hxc.

Q Vjfi ib initio huius Sacyrx viij. funi carmina, in plerif-
que liliris non habentur. Ac ea vnrvel Horarij vel Simix
eius. Ablata tn videri podunt etiam poecx coiilio,^’ no-
taucrac quendam ex humili genne fadum potentem, cum poc-
taipfe libertino patre natus edet. Legendum autemm vctIu
vj. Exornatus, non exhortatus, adeum lenfum, quo Terentia-
nus Chremes dc .Syro, .ideo exornatum dabo, adeo depexum, vc
dum viuat, meminerit femper mei. [Nam fic, Et Laberi mimos,
vtp'jlchr.1 poemata, mirer) dico Lucilium ideo bonum Foe-
tam quod habet facetias, idernrnihi dicendum eti de L.aberio
mimographo . Hxc Acron. Qu.arcil!ud,nam(ic,3lijnofi redte
mutarunt in, non fic,vt Badius excludit . Actonij autem verba
hiccito vementi poeta congrua , alioqui me nonbabcrec fub-
fcnbcnctm . Et fanc inhac Sa t. aliquo tiocis bina, aliquot ter-
na videbis Aeronis commentaria , aliqg.indo contraria. Vc de
Pitholeonte, quem nunc Rhodium facu,nuncde Canufio,vcip-
fe loquitur, hem Lutem Rheni caput, biLiriam exponit pror-
fus concrariofenfu. Priore ita. Non quia luteum caput, inquir,
Rhenus , fed quod luteum facit ipfedcicribeiido male. Et hxc
placet expofirio . Altera, Luteum , inquit , & ad naturam tiumi-
nisretulu, quoniam femper turbidum ctt,« ad vicium Alpini
poccas . hLocfalfum etl de Rheno ,cll etiam contra Paeti &
feofum Si mentem. [Forte epos acerVe nemo, Varius ducit)
Hoc loco eft Aeronis commentario iion facile expedies , vtrum
Vario molle ac facetum tribuat, an Virg. Dodiorcs autem oes
Vifg. acti.buunt . Porph. etiam facecuinexponicelegans . Meo
iudicio Virgilio dare vult poeta naturs illam fimpiicitatem ,
quavehemcnierenituit. Quintii, etiam pro exemplo adducit
hoc exj. iEneid. carmen . Miratur molem /lineid. magalia,
quondam . Sed incredibile eil quam hoc loco mfaniat annotat,
nofler. Nam epodum legendum contenditpro epos,& rura
pro ture. Et molle ac facetum ad Varium refert, hoc fenfu .
Nemo ducit epodum .f. carmen molle atque facetum vt acet
Varius. Camoens gaudentes annuerant rura . Virg. Dic vere
cuculus mediam de Epodo corripit ,& magna audacia pocts
fetifum jiuiercitjfed piget amplius dc eo loqui. [Et Graicis inta-
tli carminis auftor) Hoc tdeo diftum , inquit Porp. quia nulli
Grscorum hexametris verlibnshoc gentis operis fcripfcrimc .
Acron idem cum dicat , admifccc tamen alia propemodum ab
hisdiljbna.

DOCT.
mttrfr »

CLAR.

Horat,

iiij Sunt

S B R

q,iil.ni In lat/r». Pnran Tn Poiita
,qii^ .j makuolis obijo<bafKi>r, vtpoj

o N V M

o itufti , mf ro,ti! cft puro vino.fub no^Sfnjjj j paullo

Cicin,-^iija poti bcue dormiunt , au: li cantus amyc -
picic.vt.ralitcrr dormire nequeas , amlc tJnquam.f.rttn'"^*'*'
&difficilrm, dicere. i, carmine ijudarc res lup.

obid amicus minus carus ami-
cis clieasbcac,f'ciienec Lucilius

fuiSjinducit.iutem TicbaiCium

iorecoiirulfum , qui cum an Sa-

tyr-imlcnarrc liceat, dHputac,

& ctt fere Dialogus in princi-
pio, cuius ea parsqua; Treba-
tio datur, Hylom luridicorum ha
ber.nam fer» futuris vtiiturim-
peraciair, ficuc Trebatius bicdi
cens tranfiianro , habento &c.
Multa hic notatu digna haben-
tur, quorum quid.iin inconne-
xione ordinis habentur , qu» ta-
lis cli. Sunt fuppiealiqui, qui-
bus epo videar nimis acer , id eli
acerbus & vehemens in batyra
lupple fcnbenda(vnde patet g-
ecum S.iryras fcriberc fatetur
Jc puera, iicf t '^ei mones maluit
appell-ite,’’ & fuppk’ /u!icqu:i:US
c“o videar, tendere opus vUra
Iftfrm, -drftquam lex peifTiii-
tac. Akctup.ns Pip. hominum,
putat qtiicqujdego copoiui tlic
line neniis .1, arrimonis, hoc eft
Jaitiim vi’ >Ui>iic , putai;

VltIu» Inniles meorum fup. ver-
luum, p< ii'-- deduci .t. faciliter &
tenuiter componi , die.i.fpacio
vmus ii'ei. O Treb.iti,qiii lurif-
conlultu» cs, prarfcnbe.i.rcripto
prxcipe, indtea mihi qua/i per
legem !.tr.im,quid faciam, id efl
quid poliim meiius facere vt c6
pi.ics.im , an .f. vehetnertius, an
rcrDiihus feribam. Refpondet
Trebatius, quali prsteropinio-
nrni,ac (i dicat . <v.£fis quid fa-
cia:. ? quiclcas .f. a icribendis Sa
tyriiv, & it.i nequehos nequeil-
losoflVn(ks,q rem quafi inopi-
iiac-im [^ccc3 inielligcrc pnmii
non poirti,qu£cit, inquis. i.non-
nc d.cit Trebaci ? ne.i, , c non fa-
ciam, omnino, id efl penitus ver
fus ^peream animo (quod peius
elt (j corpore) male .i multum
& 111 m ilum meum , fi non erar,
ideh li non fuerit , optimum .f.
horum trium , aut acerbius, auc
lenius, aut nihi! fer ibere, verum
.1 ■eJ,ncqucodormirc, fup. inli
• fslp» feribam , qiiafidicat naturaliter
peremtt mitigor ad carmen fcribercm
r« dicit vfqueadco , vc nifi icribeiidum ,
•i*r, (jm dormire non pnifem, ad quod
bUndit freSarius lucunde refpondrns,
tkr , rfc quiii nihil alaul inoucat Poe-
Jpem m» ^am ad fcribendam .Satyram q
ntm ytr vt polh edormire , dicit , Ij lup-
hU mij‘ ple quibus opus clt. lito. i. pro-
citJTrdf fundo fumno, tranfrianto , id
Uii* ab e(j volo ac lubcovt tranent, aut

traiilintet ter , aut vmfti .i. oleo
adconftrmgendosporos petfu-
f “"f** Ii ter , id eU multum tranrn.into
rr'*T*' ^ ■ 6t habento , id elt ha-
beant tempore futuro feu poft-

“ «qa»< hac, coipus itriguucDjideA liri-

■ ei' crm.lraolmtia CJn.itn mjWi™'»
iVriberet , mtend -os ita non efl>_, ‘ed natum

a I Satyram Icribsodam non poHe non fcri-

nere pref*; 'imcumnullum bonum Ixdere

“ a. HORATII FLACCI

liber. II.

“''kfio;

SE RMONVM,

akgvmentvm.

Treiaih & foeu feribem, refutat fe nimiam

mardacern caluiMiabuOlnr .

SATYRA I.

V N T , quibus in fatyra
videar nimis acer ; & vi-
tra

Legem tendere opus. fine
ncruis altera quicquid
Compofuipars eflTe putat:

(imileisq meorum
Mille die verfus deduci pof
fe. Trebati,

Quid faciam, prifcnbe.quiefcas. ne faciam, in^s,
Omnino verfus ? aio . peream male , fi non ,
Optimum erae : verum nequeo dormire . ter vn6ti
T ranfnanto T iberim , fomno quibus cft opus alto ;
Irriguumq. merofub nodem corpus habento.

Aut , li tantus amor feribendi te rapit : aude
Ca:faris inuidi res dicere , multa laborum
Frsmia laturus. cupidum pater optime vires
Deficiunt; neque enim quiuis horrentia pilis
Agmina , nec frada pereunteis cufpide Gallos ,

Aut labentis equo deferibat vulnera Parthi .

A tramen &: iuftum poteras, Aifcriberc fortem :
Scipiadam vt fapiens Luciliius. haud mihi deero ,

C um res ipfa feret . nili dextro tempore Flacci
Verba per attentam non ibunt Cslaris aurem .

Cui male fi « palpere , recalcitrat vndique tutus .
Quanto redius hoc .• quam trilH ludere verfu
Pantolabum fcurram., Nomencanumq. nepotem ?
Cum libi qaifque timet ; quang eft intadus* : & odit.
Quid faciam? faltat Milonius : vt femet ido
Accesfic feruor capiti . numerusq. lucernis .

Caltor gaudet equis ; ouo prognatus eodem ,

inuincibilis.flut niiiiquani fuper..ti Caifaris.f.Auguil,^
reportaturus indc mulca prsmiaUborumtiiotum

PocUjO pater Tteban''

debciunt id Htdrrcl,„ ’

me cupidum, id elt cup^;*
facete quod mones.

Jded nam non, quiuis dtLh,
...delctibcrepo^^ag,,;; «
cct Romana uUtrufta jd J
Ium, horrentia, id elt ttrnbil,,
pihs.id ch telis longuRominJ

rumpropriji.nec quiuis deferi
bat Gallos pereuntes cufp,(j.
frafta,id efipoftquam cufpidts
fuas fregerint , aut cufpide Ro.
manorum frafta contra Galla,
ru armaturas , aut vulnera pjrl
thi,id eft illius populi, labent»'
id eft decidentis equo. Refpon
det Trebacius, Attamen, id elt

quamuis non poffis feribere at-
ma Cifaris , emsque vidotias
heroico carmine , tamen tu po-
teras fcriberc Caifarem fuppie
& i uftum & fortem, iJ efl deferi*
bere iultitiam 8c fortitudinem
cins,& hoc mediocri (iylo ,vt, i.
quemadmodum, Lucihusfspics
,1. prudenter in hoc agens fup,
ple rcripfit,Scipiad3m,id eft Sci-
pioneni,qui Annibalcm deuicit.
Rcfponjet Poeca . Ego haud-,
id cft non, deero mihi, id eft vii*
litati mes, cum ipfa res, id eft
opportunitas, feret, id eft expo-
fcci 3UC dabit . VetbaFlacci,Kl
eft vetba mea qui Flaccus ftnr,
nonibunt per aurem Ciefans,
attentam.r. ad maiora negocn,
nifi tempore dextro, id eft op-
portuno. Mulium enira valfie
putabant antiqui ad felices exi-
tus rerum, opportunitatem, quia
laspe reshoncfta non impetra-
tur , fi a male affefto petitur .
Cuifupple AuguftOjfi tupalpe
re, id eft palpando & raolliteij
tangendo blandiaris, male , id
eft importune ipfe recalcitrat
ficuc equus non ferens manum
male palpantis. Dicitur autem
palpor deponenti ahcercumfla*
riuojficuthic.auc palpo aftiue

cumaccufaciuo, ficuc apud k-

uen. Qiiem munere
rus, recalcitrat ergo cxiftens tu-
tus vndique .1. ab omni ’
cpiioopofTic adulacionibu* dc-
/ -r- - oamirati*

cipi,infcrtTrel,.wos,a<l®i'’“:
utloqums. Qiianioitai"'.'
eft coi)iieniciicitis.&
fuppie licrctlwc, qua" 1*“

vetlutr,«i.i<lellSaty«o,h"‘

. 1 » maledico, & J'»'”’'”.!,:
Pantolabum 1 ™"“"' ’ f j
mentanum nepotem, id e
=cu,ia&Bulapetd..««»';,
iren prius lasfic. .j

ideftSuoniam.qu-lf"'; .

bt, i. honori &famll«».l"”.

quam cft J|juCi

tio , aut a «prehenfione ad

& odit fuppie

LIBER. SECVMDV

faminrrm. Pericu!o'U'nefgo
j » jitis omen , q.ioJ Cic.in

ij H.iiiuai»

tcnit»»». )

lieru.-n aI'U <jiJ cnc
H >i-4c.:HiiJ ljl>i f.Kietjiiim,i>r.)
ba:.')«c carmen Ssi/rtcum loi-
beaJum, qaia co folo valce cem
tra nctofos, &njcurali:er qv»!!'-
qijefeinixicnceo defendit, q'*'’
mixime valet, quod in pluribu?
declarat. Ecne petulantia ani-
mi potius quam vitiorum expel
ledorum delideno Saryram fcri-
bcre culpetur rogat Deum,cu-
pitq. vnumquenque ita viucre
vt Satyra: fcribcnd* materiam
nonhabeat. Ordocft.Quidfa
ciam 6 Trebati ? cum vnuiquif-
quenacuram fuam requatur,cur
Satyram ad quam naturaliter in
clinor non fcnbam? Milonius,
vir lite faepe ebrius Stpotusfal-
taCjVt.i.portquamjfcruor.f. vini,
accedit .i. aducnic , capiti femel
ifto . 1 . percudo vaporibus ,& vc
numerus accedit lucernis.t, polt
quam candela, aut lucerna, qux
vna ell , videtur ei gemina, vt c-
briisfoletjhoceft quoties per-
cufllis ed furore Bacchico, ad il-
lum.n.alludit quamuis altus fit ,
faltat , quia naturaliter *d hoc
inclinatiirjCur ergo quoties fu*
ror poeticus meinuadit, noferi
bam ad quod inclinorfCador
filius Touis ex Leda vxore Tyn-
dari, gaudet equis, quia fuit do-
mitor equorum, & prognatus .i.
progenitus eodem txuo.f. Pol-
lux frater eius geminus , gaudes
fup. pugnis quia pugil fuit. No-
ta ed fjbuU quomodo lupiter
infpecieCygni cum Leda con-
cubuit, vnde ilia ouum concepit,
ficuc ex viro alterum ouum,fed
fiD hunc locum ex ouo eodem
geniti funt Caftor & Pollux, fe
cudu alios ex ouo louis Helena
& Pollux immortales, & ex ouo
Tyndari Cador StClytemne-
llra mortales, fed Pollux mor-
tuo Cadore impeirauic, vt diui-
nicatemfuam illi comunicaret ,
& viciflim morerentur, quod ob
geminorum figni naturani fa-
ctum ed.Vndc Virg.in vj. Si fra-
trem Pollux alterna morte rede
inic&c. Solent tn nomina con»
fundi,& fabula diuerfimode reet
tari,huic autem loco fufficit o-
ttendide.quia fratres gemini fi^-
pediuerfodudio adquod incli-
nantur, incumbant. Quot capi-
ta viuunc, totidem fup. funt mil-
lia dudiorum , me deledat clau-
dere verba pedibus.i facere ver-
fus.ritu.i.more. Lucili i.Lucilij,
hoc ed Saiyncos , Lucili dico
melioris veroque nodrum.id ed
te &mc. Prudenter laudat hic
Lucilium i bonitate, quia malu
fcqui turpe ed . lUe.f. Lucilius,

credebat .i. mandabat ,olifn li-
bruveluc fidis fodalibuii, arcana
.i. fccieta fua etiam vitia , neque
decurrens vrquam(aut vnquam)

Pugnis . ciuoc capitum viunnt , totidem ftudiorum
M lilia . mc pedibus dclcitat claudere verba
Lucilii ritu .noltrum melioris vtroque.

I Ile vehit filisarcana fudalibus olirn
Credebat libris ; nct]ue,(i male gcflerat * vnquam ;
Decurrens alio ; neque li bene . quo Iit : vt omnis
Votiua pateat veluti deferipta tabella ,

V ita fenis . fequor hunc, Lucanus an Apulus , anceps ;
Nam Venufmus arat finem fub verunque colonus,
MilTus ad hoc , pulfis (vetus eft vt fuiia) Sabellis .
Q.UO ne per vacuum Romano incurreret hortis :

Siue quod A pula gens, feu quod Lucania bellum
Incuteset violenta . fed hic Itilus haud petet vitro
Quenquam animantem ; & me veluti curtodiet enfis
Vagina teiflus . quem cur diftringere coner
Tutus ab infertis latronibus? 6 pater , & rex
lupiter vt pereat politum rubigine telum
Nec quifquam noceat cupido mihi pacis , at ille ,

Qui me commorit, (melius non tangere, clamo)
Flebit : & infignis tota cantabitur vrbe .

Seruius iratus leges minitatur , & vrnam :

Canidia Albuti , quibus eft inimica , venenum ;
Grande malum T urius , h quis fe iudicc certet •

V t qu&qtiifque valet fufpeftos terreat : vtque
Imperet hoc natura potens .• fic collige mecum .
Dente lupus, cornu taurus petit. vnde, nili intus
Monftratum ? Scjiuoj viuacem crede nepoti
Matrem : nil faciet fceleris pia dextera . mirum :

V t neque calce lupus quen^ , neque dente petit bos .
Sed mala tollet anum vitiato meile cicuta .

Ne longum faciam , feu me tranquilla fenedus
Expedat ; feu mors atris circunuolat alis ;

Diues , inops , Komx , feu fors ita i uHerit , exui ,
Quifquis erit vitae feribam color . 6 puer, vt lis

V icahs metuo , & maiorum ne quis amicus
Frigore te fertat . quid cum tft Lucillius aufus
Pnraus in hunc operis componere carmina morem?
Detrahere , & pellem , nitidus qua quifque per ora
Cederet, introrfum turpis? num Lslius, aut qui
Duxit ab opprefla meritum Carthagine nomen
Ingenio offenfi? aut Iasio doluere Metello?
Famofisque lupo cooperto verlibus ? atqui
Primores populiarripuit, populumque tributim,
Scilicet vni xquus virtuti , atque eius amicis .

Quin , vbi fe a vulgo , & fcena , in fecreta remorant
Virtus Scipiadae,& mitis fapientia Lxli:

Nugari cum illo, & difcindi ludere, donec
Decoqueretur olus.foiici . quicquid fum ego , quauis
Infra Lucilii cenfum , ingeniumque , tamen me
Cum magnis vixilfe inuiti fatebitur vfque
Inuidia : Hc fragilii qu^rens illidere dentem
Offendet foiido . nili quid tu do6te T rebati
DilTcntis . equidem nihil huic diffingere polfurti .

Sed tamen vt monitus caueas, ne forte mgoci
Incutiat tibi quidfandtarum infeitia legum :

Si mala condiderit in quem quis carmina , ius ert ,
ludiciurnque. crtojfiquis mala; fed bona fi quis
ludice condiderit lauJjturCjefarc. li quis
Opprobrijs dignum iatiaucrit, inu-gtr ipler
Solueniur nfu labulie ; tu milfus abibis .

. 1 . in aliquo, alio .i. ad alium cui
fecreta marcuclarft, fi rnalf gef
ferat .i.fccerj(,iieq. fi
gc(li:rat,quo.i-pcr quod fif,vc o-
miiuvita Icniv.r, Lucili|, parcat
vcluri fup.fic deferipta m tabella
votiua.i.ruto oblata.ego fequoc
hunc .r. Lucilium , exiliens an-
ceps .i. incertus, an Lucanus, an
Appulus. Nam colonus Venu-
iiiius.i.qui Venufium incolit, cu
ius ego fum.arat fub i..ii>te,vcru
quehnem.f. Lucanix<& Apulis
milTus aRomanijvcell vetut fa
ma, Sabellis pulfis .i. expulfis,ad
hoc quo ne .i. vc non , vt hofiis
non incurreret .i. non faccree
incurfusjper vacuum . i. locum
vacantem milite Romano, fiue
miflus fupp. ad Iioc , quod ahter
fup. gens Appula, feu quod Lu-
cania exiitens violenta incute-
ret bellum. Sedhic.i. Satyricus
liylus noder, haud .i. non petee
quenquam animantem.l.viuen-
lem, vlcro.i. nonlaccfiirus fine
caufa. £f cudodiet me a malefa-
ftoribut.f.me timentibus, veluti
•i.tanquam, enfis tedus.i. inclu-
fux vagi^na,quem fup.enrem, cuc
.i. quadccauCa, coner dihringc-
re.i.euaginarc tutus .i. dummo-
do fim tutus ab latronibus infe-
Itis .i. quemlibet infelUntibus ?
q. d. nulla de caufa. Vnde excla-
mat. O lupiterpatcr& rex , vt
.i.vciiiam,telum.r.meum,iiuc eti
execracio, aut vituperatio vitio-
rum, pereat tubigine.f.concrafta
longa difTuetudine, pofitum A.
conditum in vagina, nec quic
quam noceat miht cupido pacit
hoc eft vtinam fic omnes viue-
rent, vt non cogar quenquam
reprehendere . Ac.i. red,ille qui
commorit. i. commouerit me,
quod fup. nolim , quia ego cla-
mo .i. pratdico melius eflcjfupp.
non tangere.i.non offendere me
vitijs fuisjis rup.ficbi t,& cantabi
tur infignis .i. infamis, tota vrbe
.i. per totam vrbcni.Cetuiui(mi
ror quare nonferibatur Seru.)
tudex ille iracus.i. quando irafei-
tur.minitaturleges i. fcnteclam
cx legibus in rebus certis latam,
& vrnam .i. fententiam per for-
tes datam in rebus duhi)<, quod
tangitur iEn.j cum dicitur. Par-
tibus squabac iufhs , aut forte
trahebar, Canidia Albuti.i. Albu
ti) fup filia, minitatur fupp. qui-
bus ett inimica, venenum. Tu-
rius ludexfeuerus &iniquus((a
git .n hos per tr.inficiim more
luo) minatur fupp. grande ma-
lum i. perditionem vicaraucre-
rnm,(i quit certet fe .f.Turio iu
dice. ideo autem hoc faciunt,
vt quifque teneat fiifpedos fup»
co.qiiovalet.r.przcipue. Vcq.
.i.<tvt,& collige mecum vt.i.
qualiter, natura potens imperat
(aut imperet)hoc.r.quo quifque
valet terrere, lic. i. hacindu^io-
, ne, Lupus petit dente, Taurus
cornu, aut (vt vult Bonf.)vcq. ,
&

f B K- M

lic (vt , fic colligf mecum

t colligt mKiim/dlicct hrc dk »crj lic (vi . Iic coi |f mccum
ii pct odceiiclidim inltrcum) Lupoi pdii Jdiiehoiki . lau-
Sic.. I II Jiuiapotdisiinpcrac. Bgo tamen malim Ic-

rcornuStc-vciiaiutapocciisiiiipccat.

letc »t coiifocius fura. Collige mecom fic.id elt mduaorie , vt ,
fdelliualitei.nuirqoctetieat fafpcaos eo quo .alet, fcil cet

pricipoe.St.c.iIlell qualiter. naiurapotcnsimpetethoc. Lu-

Ls petit , iJ cll iiioadit deme , Tanto, petit cotno &c. Ideo au-
fem placet non legere .t,id ellCcui , natota imperat . quia ftu-
lltaqoietetct, addens. VndemoiiHtaium elt fup. Lupo & Tau-
ro idtacere.id etteo inuadete.quo potillimom .alet , nili intus ,
id cft ab inllinaunatutali ? quali dicata nullo ctcde.id cll com-
mittc.mattem .luaces, id eli nimis diu .luentem , nepoti feuat ,
id ell crudeli (Sunt qui legant, Sciui , vt Iit nomen ptoptium)
piadcxttanJturaliier,fciiicet quia fcemmanjl faciet iccleris,
id eli non interficiet eam , mirum , id cft putas quod fit mirum,
quodmuliernonoccidatgladio?ve neque Lupus petit quen-
quam caicc.id cft calcibus fui$,ncque bos pene quenquam den-

tc.fcd ipfa nepos, fcilicec mala, tollet, id ett auferet e vita, anum
.i. vetulam mclle,id eft dulciario quouis cibo,viiiaco, id ett infe-
rio & corrupto, cicuta, id eft fucco hctbs venenatas. Hic nota,
quod nepos olim erat comunis gencris,vndc nepotis facit, non
neptis . [Ne longum faciam ,) Concludit fe confimilitcr a nam
ra iiiftrui ad Satyram rcribcndam,ncc pofle eam non feribere .
Ordoeft. Ne cgofaciamlongum,vcbreuiicrquodrentio di-
cam, (eu, id elt fiuc/enedus tranquilla.i. placida & quieta, expe-
tat incjid elt (i je d:u & craiiqui!'c viCturus lijm,fcu.i. fiue mors
circumuolat me atris .1. fiincltir, alis, id eft fiue ptopediem mo-
ricurus (um , quilquis etit color .i. difpolitio vies , lioc ett quo*
cuni^ue mihi vitafignanda eruhp'Ilo ,£jiiealbo (ignificante pro
fpcntdieiTi, iiue nigro fignificjnieaciueriicatem, hoc eiHiue vi-
uam diues , fi.ic inops , Hae vuiam Korns , fiue fors, aut fors ita
lulfont exui , hoc eft quali fciinquc ftierit ftatus vits me» ego
fcribam iup.Satyram. Refpoiide: frehacus . O puer, vnJe pa-
tctiQuenem fuitfe, cum lenior fcnberet Od-is , ego metuo vt lis
vitaiis-i.quud non eris dm vidurus, & nutuo ne quis, iJ cft ali-
quis a/j)icus,mj!orum,id eft potcncior um,feriar, id eft percutiat
te frigore, Icilicet mortis . Refpondec poeta. Quid fup. dicis ce
metuere hoc?Cum,id eft quando, Lucilius eft aufus primus com

f ionere carmina in hunc morem .f. Satycicum & detrahere pcl»
em .i. (edorum,auc tegumentum, quj quifque exiftens nitidus
.i.candidus & mundus , per ora, id cft exteriora & in fuperficie ,
cederet, id eft incederet, exiftensturpis introrfum, id elt incon-
fcjenciarua?num,ideftnunquid, Lxlius & is fup. qui duxic no
mcn,td eft agnomen, mentum, id eft quod meruit, a Carthagi-
ne opprcffa,id eft deuifta,fcilicctScipio Africanus, qui cum Ls
lio nobile par amicorum facit, offenK fupp. fuerunt ingenio ip-
fius Lucilij ? q. d. minirne, 3 ut num,id citnunquid doluere .i £•
gre tulerunt, Metello viro illo pripotcnte,ljeio .1. quia Metel-
lus lxdebatur,hoceft carpebatur veriibus LuciJianis, que , pro
&, Lupo, viro illo etiam pr£d>uitc,cooperco.i. diffamato, verii-
bus famoiIi.i.diffamarorij??q. d. minime. Atqui .i.artamen,ip-
fc Lucilius arripuit, id cft inualitftylo fuo Sacyrico, primores ,1.
optimates vrbis .f. Roman« . & populum fup. Romanum ? tri-
buti m.i.per trjbus.r.exiftens fup.xquus.i.concinnus & concors,
vnijidelt foli virtuti , atque amicis cius, id cft eam colcnubus .
Qum.ideft quinimmo, infuperjvbi viretis Scipiadx, & fapientia
muis Lxli,id cft Lilijjhoc elt ipfe Scipio ftrenuus & Lsliu» bo
nus remorant,id eft rcmouerant fe i vulgo, & (cena, id eft thea-
tro, in fecreta , & quo populo non licebat conuenirc , folici fup.
funt nugari cum illojfcilicec LuciIio,& ludere cum illo, exi (len-
tes difcincti,id eft negligcntcr culti donec holus, Id eft cibus fru-
galis coqucfctur,quicquidego rum,qiiamuis fum infra cenfum
Lucilijid eft Lucilij,ideft quamuis non habeam diuitias, quas il
!e habuit, & quamuis infra ingenium Lucili, id cft non habeam
tam bonum ingenium vt ille’, tamen inuidia fatebitur etiam
fup.inoica, id eft tjuamuis nolit me vixilfe femper cum magnis
vins (hoc dicit Poeta ne forte dicat quis Lucilio diuiti licuille ,
quod non licet Horatio) Si quxrens , id eft is qui quxrec , aut
nitetur, illidere, id eft impingere den' em fuum. fupp. mihi fragi-
li, id eft quemfragilcm putet, ipfe offendet fup. dentem illilif-
fe, folido, id cftduro & furti , id eft inucnirrtin me reliftentiam,
fi quis volet me mordere, nifi tuo Treb.ui doSe , diffentis quid
id eftaliqoidvd inaliquo. Refpondet Trcbat . Equidem.id,
tlt ego quidem nihil poiriim diffingere, id eft aliter fentiensdif-
tiahcce.hitic, id eft abhac fentciuia tua ,fed tamen fic fupp.af-
fencior,vt tu monitus ime, fiipplecaucas neinfcitia fanftarum
kg LiT) mcuuat ubi quid.id cft aliquid ncgoci.pro negocij,ius &

O N r M

iiidiciiim cft, id eft iara fententia lata 5 c dijudicatum eft c
qmfquam condiderit maU , ideft taifa dc detraftoria car ^**^*’^*

quenquam. Sunt qui legant, <juem quis carmina
inquit Horat.i. concedo quod puniatur per legem fi«„,'
fupp. fctibat carminain quenquam, fcd fi quii condiderit
id cft veridica fupp. carmina, quid fupple de eo fiet ?
Trcbat.Talis laudatur, Caefare .i. Augufto , iudice .i, luJic

Addic Horat. St quis ipfe exiftens integer, id eft inuioirtu”'i''
craueritjideft auidcobiurgauetit.dignum.idcftmeticuTn r ^
quidfiet? Refpondet Trcbat. Tabui*, id cft libelli cont,^^'
faftijfoluentur.id cft rumpentur cum rifu , & tu abibis milfu* •!
eft dimiffus tmpiinis & indemnis, ita ponitur fecunda pro q’"*
uisperfona.quocircalegam libentius. Simalacondidcm a!^'
ris,fyllaba,aut longa, aut faltcm comunis eft.rit breuis , qu*cj*
cufacur tamen vccunque,quia iniincdi£fionis,&principiotirr'
pedis.

O V0 prognartis)ForMffe fimpliciter didum cft ab Horat
Hoc tamen ad fabulam tcfpicit Ledi,qu* grauidaex I
uc in cygnum conuetfo.ouum peperu,vndc gemini fun^
prognati Caftot & Po!l.[Et fragili quircns Hotat.fen

tcncia non multum huicabeft gr*corum prouerbio,|i<^e‘( a’5
vw .1. noincul.1 in cotem, dici folitum in hos, qui fortt in eas
inciderunt , in quas minime volebant . Neque enim nouaculj
poceft incommodius cadere, quam fi in cotem incurrat. [Tabu.
i*) Tabul*,idelifubfellia,roIucnturrifu,id eft niinio confelTaj
cachino.

T quoquifque) Mihi p!acet,inquicBonf.inter alia, 3I.

▼ . n

. mumad fupenora pertinere , reddere pr.cccdentiuai
caufjm tanquam fi dicerecquifquam , Veni ad ce fupplex vtali-
quid impetrarem .i, aliquid impetrandi gratia . Secundum iero
ad reqiiencin, & pro ficut poni, & imperat legamus , imu inpt-
retjvc lic ordo . Collige .1. aduerce & conh leramecum, fup. ci
effe vera. Et hoc per parenthefim legas, fic lupus pecichoftesden
te,cocnu cau. us,& aha qus (equuncur. Vc .1. ficut natura porens
hoc imperat [Tu miffus abibis) Tu .i. ille quifquis eft. qui iiits
ger ipfe lacrauerit opprobrijs dignum, miffus abibis , pro abibic
aliquis.vt incelligamus fecundamperfonampro tertia politam,
vt pafllm ficri confucuit.

M iffus ad hoc , pullis (vetus cft vtfama) Sabellis. Sa- GUI
bellos manifefte accipit pro Sanitibus.Vtrilimile eft.n.
bello ffanitico hoc oppidum aSinitibus poffeffum, de-
inde eis pullisjRomanos funt illuc miliffe colonos aduerfus <^p |

pulos Lucanos q. pr*(idium,vtde Luceria patet lib.ix. ab V.C. !
apud Lm.Jd hac decaufa admonemus , quod faepe alias in hum;
poetam Sabellum exponuncM-arfum noftri commentatores .
[Ccruiusira''uvlege' minitatur & vrnam.) Virg.lib. j-iEn.vno
item carmine breuiter vtiunque complexus cft. Partibus *qua. i
batiuftis,aut forte trahebat.Vchic Horat. per leges intelligatm j
certis rebus latam rcnteniiam,per vrnam in rebus dubijs . Echiic
locum rede explicuit B ad. [Sc*ii* viuacem crede nepoti mane)

At hunc non rede Scxuam.n.mulierem ptit3uit,& nepotem ge-
neris communis , cum lotus totus iconicos fit dii 3 us,vt teBa'ur
Porph Sexua autem filius mactem veneno excinxir.in cuius tra
num,ioc3tur Horae, piam dicendo, quippe Sciuano dextra, IrJ
veneno pugnabat. Illud mala quod iiij. Tequitur verfu,Badaini
fefellit . Sed id vel ad dextram referci poteft , vel quod inalifn ad
cicura . Nam cicuta nominaciui eftcafus,quafi poeta dicat inno-
cens cft Sesux dextra, mala cicuta tollet anum vitiato mclle.[(:C
qui Duxitaboppreffaracritum Carthagine norr.c) Africanum
Scipionem, inqmc Acron dicit, qui Africam funditus , Numan*
tiainq. dclcuic, vnde poftea Numantinus diftus ett . Hscibc;

De pofteriorc poeta loquitur Africano /Lmiliano,qui C3rtb:gl
nem, non Africam (vt Acron habet) Numanciamq.deleuitjSc
Africannm nomen etiam adoptione habuit. Num.iiuinus aU"
tem vbi dic.iriir non memini . Ex his autem conilae Luedium n
xiffe trr 10 bclio l’iinico,cum Ennius fecundo. Et Ennium fup*
rioris Af,jic.ini bella fcripRUc, Lucili uni priuatam vi tam, ingra-
tiam inferioris Scipionis, vt puto, quod ideo admonemus , quo
fere commentatores h*c confundat . Ergo opprelTa hic e*pU'
nendum cxtinfta . C. aute Lelius ett, a quo Cicero
amicitia nome habet, Scipioni i^Emiliano amiciffmus.Co»;
no .ib V. C. Dcx 1 1 1 1. Qiio tempore multi vixere Metelli
Confli lares, de quo autem Lucilliiis fvripferirjCertumnobjsi’®
conIUc,de Lupo adhuc minus . [Si mala condideris in quequ .
carmina)Condiderij legendum fetudi perfona, futurum
ter prodacitur , quamuis et qnque corripiatur vicinitate P^*

T. IBRR. SECVNDVS.

1^4

I • ^ f;,inificationei8l tcrminationf.Ur mala }>ro maledica dixic tur,fcd eti-im eonJiJcrir. Qjjod lefknrnatim videlut. VUimmn
curtH-uac. pro vifiofa repetat, VI Ik Acroo & Porph. aimoca- autem carmen inpoUrcinisvctbiidi(Hculiaccmii,ibct, nutu Poc
tunt-Srd Horatii verba polt elK> incipiunt.( !etcrum Uad. hiciio tade fclecunda pcrlona pro i]u.iuri vluslu, an millu* de i rcba-
tefter’^"' P*»'-'»'’' 'nterropartonrm : Sed li piis condiderit bo- tio, pro frullratio politum iiiielli|4imu* l'orpli. ettain tabulr.j.
na nmddeeo? Caefareiudi- fubiclliacxponit,quodcgonontntellijjonil»vltimum carmen
ce Hxc ait Bad. Verum iudice prxccdit non lolum verbum lauda Trebatio ponuk demus.

iU.

Ar|umencum lam pcrcur-
fimm. Dicit lignAnterbonit,
quod poteft exponi inter multa
bona, q.a illic virtus cminetvbi
peccandi poteUas eUjDcc tamen
peccatur, c^ui ergo intermulca
boni parce, non dico auare vi-
■ucrer, veram parfimoniam habe
TC probarctur.ridetur tamen po
tius exponendum elfc bonis lu-
pet hominibus . quia in malis
nulla, virtus eft, licet quid de ge-
nere virtutis faciant , vc licet fo-
brie viuanc , qui fua ligurierunt
quia plura non habent , habere
tamen vellenc.non virtutis , fed
neceffitacis ccafendum erit . Et
ita in reliquis, Priufquam nrdi
nem ponam, hoc quoque,dixC'
ro, Ofellum hunc vcreruBicum
fuiffe,nec quouismodo philofo
phum vocat. n. eum f^pientcni
anormem .1. line regula & do-
ftrmaphdofophica & Mincrna
crafla , non i prsccprore .f. fed
ab experiencii accepta. Itaque
longe dilfentiendum ett ab A-
crone.nam fi (iniftre ingreifum
fcftam Stoicorum hunc dica-
mus, nullam fit cius auftoritai
reliqua . Prsterea expreffiffime
in hac Satyra docebitur agrico-
lam fuilTe, & philoPophis non
rudem, fed omnino expertem.
Ordoeli Difcite quae & quan-
ta virtus fit bonis fupp. viris, vel
inter bona multa , viuere paruo
•i. paucis contentum. Nec hic
Sermo cft meus .i. hxedodrina
non eft mea quod dicit, quia cii
fit Epicureus, videretur forte c6
tra feftam fuam dicere , cum ta-
men Epicurus ipfeparciffime vi
^ xeritjholufcuUsconrentus, nec
vitium (it poetis nunc hanc, nuc
illam infequi fefla. Alludit prat-
tcrea ad opus fuil, quod Sermo-
num titulo infctipfit. hic Sermo
ergo non eft meus, fed fup.eft is,
quem Ofellus rufticus anormis,
idcftabfqucdogmace &norma
fapiens, & fapiens cralla Miner

ARGVMENTVM.

commrnJdt e* Stoieorwm (tn\tnU4 . N4m Oftilm
fe€(4primm Steiettm d-feiflinarn LatiniUtt dtHaiiit.

SATYRA VII.

Vae virtus, &quantabonis fitvi-
uere paruo .•

Nec meus hic fermo efl ; fed quem
prxeepit Ofellus

Rufticus .anormis fapiens jCraffaq.
Minerua:

Difcite non inter lances, roenfasq. nitenteis :

Cum ftupet infanh aciet fulgoribus ; & cum
Accliuisfalfis animus, meliora rccufat :

Verum hicimpranii mecum difquirite .cur hoc?
Dicam fi potero . male verum examinat omnis
Corruptus iudex ■ leporem fedatus, equo ue
Laifus ab indomito , vel fi Romana fitigat
MilitU afluetum grxcari.-feu pila velox ,

Molliter aufterum ftudio fallente laborem ,

J?eu te dilcus agit : pete cedentem aera difeo .

Cum labor extuderit faftidia .-ficcus, inanis
Sperne cibum vilem : nifi Hymettia mella Falerno
Ne biberis diluta . foris eft promus ; & atrum
Defendens pifces hiemat mare . cum fale panis
Latrantem ftomachum bene leniet . vnde putas ? aut
Qui partum? non in caro nidore voluptas
Summa , fed in te ipfo eft . tu pulmentaria quxre
Sudando . pinguem vitijs , albumq. , nec oftrea ,

Nec fcarus , aut poterit peregrina iuuare lagois .

Vix tamen eripiam, polito pauone, velis quin
Hoc potius , quam gallina tergere palatum ,
Corruptus vanis rerum : quia veneat auro
R ara auis : & pidta pandat fpedacula cauda :

T ang ad rem attineat quicquam , num vef ceris ifta ,
Quam laudas, pluma ? codf o num adeft honor idem ?
Carne tamen quamuis diftat nihil hac magis illa :
Imparibusformis deceptum te patet. cfto ,

Vnde datum , fentis , lupus hic Tiberinus , an alto
Captus hiet , pontes ne inter iaftacus , an amnis
Oftia fub T ufei ? laudas infane trilibrem

omnis iudex corrupeus exami-
nav,id clt dilquiric , male . 1 . ine-
pte, verum, id cft veritatem rci .
Tu lcda(us,ideU poftquam ve-
nando fedatus es leporem , ve,
pro veljiafTiis.i. laftacus & fatiga
tus abequoindomuOfVelli milt
ti.i Romana fatigat te aftbecum
gratcari.i.grsce locari aut nuga-
ri, feii.i.fiuc, pila velox. i. conutn
uento plenum ac rotundum, qtF
pedibus ac manibus iielocuec
impellitur, agufup.te,& hocftu
dio,id eft exercitio illo quod Itu
diole facis, fallente , id eil imper
ceptibilicertranlite faciente, la-
borem aufterum, id cft qui allo-
qui aulterus eflet, li quis inuiA*
& coaAus faceret, feu .i. fiue,di-
fcusjid eft exercitatio in difeo
proijciendo in aera agit, id eft
impellit & exercet te,pcte,id eft
laceft'e,inuade, percute, jera.i. ac
rem cedentem i. locum dantem,
difeo, id eft globo quodam ac
maffa.quo & qua uires expenu-
tur fuas.cum.id eft pollquam,U
bor,idert exercitatio illa,extru-
derir,id cft eiecericfaftidia.id cft.
naufeatn ciborum & appetitum,
ac famem generauerit,tu ficcus,
id eft fitibundus, 8t matus, id cft
famelicus, rperne uilem cibum,
quafi dicat feio id non facies
quiafic incorrupto & ieiuno o-
mnis cibus, gratus cft, ne biberis
fupp. aliquid . nili mella Hyme-
ttia, id eft fuauiftima aioco nati
uo ficdiAa,diluca, id eft admix-
ta. Falerno , i. acri uino, pro eo
quod eft. Nili Falerna uina di-
luta .i. temperata meile Hyme-
crio.Siiup.promus.i.dirpelator,
qui promat potu aut cibum eft
foris.i-noneftdomi,&mare a-
trum.i.nubiiofumjhiemat.i.ceni
peftatem mouet defendens pi-
fces, eo pifcacores arcet , tunc
fup. panis cum fale bene leniet ,
id eft fedabit & placabit, ftoma-
chum latrantem .i. famelicum ,

ua.i.fapiencia inerudita, qualem

illiceraci habere poflunt.prascipit fup. fuis vt poftea videbimus .
Sed feies grammatice, anormis hic latina eft diAio tota . nam
graece anomalon primam corripit, itaque non ab a, gtaeca parti-
cula, fed latina dedu Aam dices.hxc autem inferta funt per paren
ihelim. vnde repetamus) Difcite inquam non inter lanccs.i. pa-
tinas &menfas nitentes .f. vario luxu &fplcndore epularum, cu
•i. quando acies oculorum.f.ftupct.i.ftupida & hebes fit, fulgori-
bus infanis.i.valde magnis ,vt illic : Infani feriant finclittora nu

ftiis.vcl infanis.i.infanos facientibus, & cum. i. quando, animus

accliuis.i.inclinatis.falfis .i. ad faifas opiniones , hoc cft ad lau-
dandas lautiores coenas, rccufat, id eft rcfugit.mcliora.i.vcihora

& elieibiliora, vtpoie frugalitatem & parlimenum perquameu

mens fana in corpore fano, vos autem dirquiricc mecum hic ve-
tum .i. veritatem rei impranfi.id eft adhuc iciuni & non corrupti
fplendorc epularum . Cur hoc.id eft forte qua!retis cur hoc mo-
neam , ego dicam vobis fi potero , ideo fupplc hoc monui , qma

qnia uidccurfamelicus quafi ca-
tulos habere in ftomacho , pro-
pter crepitus quos cdic,&hoc
more catuli petentis bolum .Vnde putas fup hoc partum.i. ac-
quifitum,& inuenium ? aut qui.i.quo.fup.putas datum elle quod
famelico omnis cibus placet ? Rndct ipfe PocM,q. d. inde partu
cft.quod fumma voluptas non cft in oidorc.i.odorc ciborum, ca
ro.i.quos care emifti, fed fumma voluptas eft in tcipfo.i.inappe
tiiu tuo, tu quare.i. ex ppfce.pulmentaria. i. viliorem viAum, fu-
dando.i per fudorem & laborem . quia neque oftrea delicatifti-
muin infc Alie, nec fcarus pjfcis.tuc habitus in pretio, nec lagois
auis leporinas habens carnes, pcrcgrina.i.longe quaifita, poterit
iuuarc.i.recreatcSt deleAarc, pinguem vitijs .i. per vitia, hoc eft
otium ^ gulam, non aut pingue a natura,& album. i.hfitem ven-
trem Ita cibis diRenium q) albefcat.Et tn licet volnptas in te, no
in rebus cft . tu pauone pofito.f.ancc te, vix eripiam fup.eum,vcl
vis eripiendo efHciaq.a velis potius tergere palatu tuii.i. irritare
& laute afficere, hoc. l.pauone qua galima exiftens corruptus va-
nis .i.vaiucaiibus te^,^a auis rara>fipauo,Teneac.uvedaiur auro,

S E R M

quiapatidat.i.pjnJendo&operiendooftenictrpe^aacub, cauda

mftaLariis colonbu* auafi pi^a Iu ornata. Sic i£n.in;.l iAx%-
volucres, lanquam.i. pcrjnde ac li.quicquam pertineat ad rem . .
ad ouftum aut bonuacem rei.Num.i.nunquid,m vefceris illa plu
ma^quam laudas , hoc clt nunquid laudatam a te plumam pauo-
s comedis ? num .i. nunquid, idem honor .>■ ornatus , adelt co-

u.s nihil dittec carne .i. quantum ad Carnem , tn patet tedeceptu
effe maois hac quam illa , imparibus formis .1. propter impares
formasj. licet caro gallins non fit deterior carne pauoms, ta-
men quiapauo habet aliamformam quam gallina, tu magis de-
IcftatH carne pauonis quam gallina, & ita fi fumis iudicmm cx

o N V M

colore & fpe' diucrfa,eao .1. permittatur tibi hoe,redf,m j-
hijvndedaium.i.concellum tibia natura fcntis,hic t ,
berinus .i. quem fcis captum in Tyberi (eft.n. pifcisltllk*
ptus alco.i.m profundo gurgite, pottquam .f. intrauit
pro an.iaftatus inter potes, vbi optimus creditur, qui, f

cloacarum impinguatus, an hiet captus fub. i. paulloantrh^*

.i. introitum amrus Thufei .f. Tyberis , hoc ett vbi Tybe ■ •***
trat mare,q- d. forte dices te noHc difcnmcn inter pauonT

gallinam,ctiam amotis plumisjfcd quomodo cognofcesd

& eadem fpe pifeis, vepote lupi , an Iit captus in ortu, an
dio, 'an in exitu ciufdcm fluminis , & tamen pluris eniis ca
inter duos pontes . Ac fi dicat, id nonfaceres, nifi opmione''^'”
ua ducaris . O infane tu laudes mulum trilibrem .i. trium lib**'*
rum, quia tunc temporis pauci tanti reperiebantur .

c# ^uite,
h»e t{i ,

* Q.fic app*cllatum,neccirc elt
vt tu rainuas.i.minutim incidas,
in fingula pulmenta .i. fruttra,
q. d. fruflra petis pifccm tanti
ponderis, cum ne vnciatim qui-
dem cumcomelTc poflis . Ergo
dicit poeta, fpecies.i. pulchritu-
do magni pileis, ducit te .i. video
quod forte dices mihi pulchrum
elfe de tam magno pifcecomef-
fe,quamuis fculUm comedas, er-

p»tr»/ 4 » gQ ‘fi magnitudinem amas, quo
'T pertinet odiffe lupos.i. tales pi-
iifit fces, proceros .i. oblongos , hoc

eliquare no oes pifccs magnos
amasjfcilicet.i.fcire licec,hoc eft
ideo puto id facis , quia natura
dedit illis.r.lupis maiorem, mo-
dum.i.mcnrutatn.fid his.f.mulis,
breue pondus.i.modicam graui-
tatem , hoc eft tu vis contra id ,
quod natura vult, quia omne ra-
rum carum . Stomachus ieiunus
ccmnit.i.conteranit,raro vulga-
ria fup.cibaria,gula.i.vorago il-
la gutturis in homine edace, di-
gna harpyis.i.obfccenis illis uo-
lucribus, qua; os virgineum , fed
diram ventris ingtuuiem habent
&ideo talis gula eft digna eis ra
pacibus. i. allldue rapientibus ait
.i.dicir,ego vellem magnum fup.
pifccm , aut aprum correptum,
id eft excenfum in magno cati-
no.i.vafe efcario, Harpiinocs
funt omnibus aliquid in pocli fa
plentibus . Sunt autem tres Ce-
ieno, Aello , Ocypete , quarum
duarum pofteriorum Hefiodiis
in Theogonia meminit. Ccle-
nus autem Virg.miij./£n. Erant
obfccen* volucres omnia ciba-
ria conta^u foedantes, & mira

voracitate omnia ingurgitan-
tes, de quibus illic videre eft. At
vos 6 Aullri.i. venti Meridiona-
lis humidi,& calidi, & ideo maxime putrefaftiui, coquite obfo.
nia.i.fereula horum, fup. hominum .1. corrumpite 6 f putrefacite
oes cibos coTb, quia qq (lutquamuis) aper, aut rhombus fup.eft
recens, £11 fup.putct.i.foete^aur fic,qq.,.l,cei fruftra id opto, quia
aper & rhombus recens ,1. ec fi fit recens putet qn copia’ i. abim-
dantia, mala.i.nociua/ollicitat ftomachum «grum.i. epulis one
ratum, ciim.i.qn, plenus .i. fatur, mauult .i. magis vult rapula .1.
paruarapa. Nam tam neutrum quam fccmminum repmtur,
fune autem mmores raps & . acerbiores pauIlo, & mauult inulas
lUas hcrbeculas, acidas .1. aliquantulum acefeentes , & ita pun-
a.uas& appetitus cxcicatiuas. Nccdum.pro non & adhuc non

Mulum : in fingula quem minuas pulmeta necefleeft,
Ducit le fpecies video . quo pertinet ergo
Proceros odilTc lupos ? quia fcilicet illis
Maiorem natura modum dedit ihisbreue pondus.
Ieiunus ftomachus raro vulgaria temnit.

Porreftum magno magnum fpe^Sare catino
Vellem , ait harpyisgula digna rapacibus . at vos
Prifentes * aufiri coquite horum obfonia ; quamuis
Putet aperrhombusq. recens : mala copia quando
Aegrumfolicitatftomachum; cum rapula plenus,
Atque acidas mauult inulas . nec dum omnis abaCta
Pauperies epulis regum . nam vilibus ouis,

Nigrisq. eft oleis hodie locus . haud ita pridem
Galloni priconis erat acipenfere mcnfa
Infamis . quid, tum rhombos minus squora alebant ?
T utus erat rhombus . tutoq. ciconia nido .

Donec vox audior docuit prxtorius . ergo
Si quis nunc mergos fuaueis edixerit affos ;

Parebit praui docilis Romana iuuentus .

Sordidus Uenui vidlu diftabit, Ofello
ludice . nam fruftra vitium vitaucris illud ;

Si cc alio prauum detorferis . Auidienus ,

Cui Canis ex vero didlum cognomen adhatret .
Quinquenneis oleas eft , & filueftria corna
Ac , nili mutatum , parcit diffundere vinum ; 8c
Cuius odorem olei nequeas perferre . licebit
I Ile repotia , nataleis , alios ue dierum
Feftosalbatus celebret : cornu ipfe bilibri
Caulibus inftillat veteris non parcus aceti.

Qitali igitur vidlu fapiens vtetur ? & horum
V trum imitabitur ? hac vrget lupus : hac canis angit .
Mundus erit, qui non offendat fordidus ; atque
Jn neutram partem cultusmifer . hic neque feruis,
Albuti fenis exemplo , dum munia didit ,
S^uuserit;nec ficvtfimplex Neuius. vndlam
Conuiuispr^bebit aquam: vitiu hoc quoque magnu.

ris,& ita acerbioribus. Mjnc.
Galloni praconis, quem etiam
Lucilius taxat, haud .i. non, erae
ita infamis pndem.i.olim, acinj
fere .i. in qua acipenfer erat ap.
pofitus. Eft autem pifcistaruj
inucntu . vnus omnium Iqua-
mas ad os verfas habens, erat au
icm pifeis tunc delicatus credi-
tus poftea in nullo honore , qf
non venit nifi ex opinione ho-
minum, vnde qusric Poetajquid
.i.nunquid,a:quora alebant tura

.i. tunc minus rhombum , quam
nunc fup. q.d. minime, 6 c tamen
ihobus qiii nunc in magno pre-
tio elt, tunc vilipendcbatur, 8 t
ita rhombus erat tunc tutus ,q)
nemo petebat eum, & ciconia
erat innido tueo. i. ipfam tutan-
te quia nemo comedit eam lic-
ut nunc,donecpr^torius auAot
.i, inuentor ciconie apponends
docuit vos 6 gulofi .Ergo fi quis
edixerit. i- publico quafi manda-
to iufleric,& prsceperic mergor
.i. volucres vrinantcsjalfos.iiairi
tos,elfe fuaues nunc , quia came
aridi funt, nihil eft illis toftis in-
fuauius iuuentus Romana do-
cilis praui .i. quxfaciliterdoce-
tur rem prauam parebit. i. ob-
temperabit , tali edido .i. facili-
ter imitabitur prauum inliitu-
tum. Et ita concludit hominei
potius peccare exfalfa opinio-
ne quam ex rerum qualitate, qa
vnam & eandem rem nunc plu-
tis,nunc minoris faciunteum ta
men non mutetur. Sordidus a te
nui , docet audore Ofello non
eundem elTe fotdidum & paroi .
qui parcus eft tenui yiduvtitut
quia pofTet quis ex virtute fo*
brius efle. Sordidus autem no rt
primo patuit. Otdoeft,Vidiu
fup. fordidus .i. hominis fordide

viuentisjdiftabit a tenui vidu, Ofello iudice.i.qui parcus efle vo
let,non fic erit parcus vt fordidus fiat . Nam fruftra vitaucris d'
lud vitium. f.prodigalitatis, fi detorferic.i. extra viam redamde-
truferitjte.f.prauum alio .i. ad aliud vitium auaricir,aucfotdiW'
tis .Auidienus, vir ille fordidus & diues.cui cognomen canis ad-

hzret,didum,i.addidum,auc inditum cx vero.i. pp veram imit*

tionem quia fordidus eft vt canis, eft.i.comcdit,oleas.i. b.icas o-

]e£,quinquennes, i. quinque annorum, & corna filueftria, ac
cic.i.cauetjdifFundcre.i.cx vafis fuis in pocula fundere, vinom, ni-
fi fup.fii muratum.i.inuerfum.aut in vappam mutatum, & IP^' '
non confidens miniftris,in propria perfona iiiUillat cauli
cotnubilibri oleum fup. cuius odorem tu nequeas
tam grauis eft inftillat fup. exiftens non parcus.i. largus
teris.i.cuapotati & femimortui,& hoc licebit.i.licer, ilb •” . ^
dienus.celebret albatus i-candidatut (quod in ***j^j|.

librr secvndvs. . isy

.1 «Iii< tmpetrjre qujcquatn volebant) re-
r >tu Koctauain i nu}Hi)5 aut tilia*, aut nepni.iu qua conuenien
ftfi.vn-ci ac parentem l*m»t vuicrerolciu.auelicetcclcbrccna-
,lVs fup.fuoi .mquibu? veteret maxime Cic 1 » injulgebanr,
veprotfe',alio%fe'los Jierum.i.iliosiliet feftos. l;;itur li hoc vi
ruilerabile dt, quali viftu vtecur lapiens , & vevum horum X. lupi
i:cartij,quos ihcet, imitabitur? Lupus.i.homo vorax Sc^pcligui
vt lupus vrget hac .i. in Inc parte inuitac tc.T.a.l imitationem
vit* tuE- -i' homo immundus & nimis auirus , vt canis

aneit, id cft conftringu te ad imitandum fe , hac , id cit per hanc
partem. Refponfio , Is erit mundus, qui non offendat fordib.
id eff auariiia quz fordidum facit, atque qui neutram .i. non al-
ceraoi) qui non eft cultus mifer j. vt mifer, in alteram partem ,

i J ell neque fordide, neque nimii rpIendide,hic.i.huiufmodi,ne^
que enc (jcuus.i.aulterus & rigidus ac immitis, dum diditJ-diut-
dic diliributt feruis lit s.miinita.i. officia, exemplo Alliuti.i. Albu
tij fenis, nec exiltens tic Itmplcx vt Neuius,pr*bcbicc6utuiu* a-
quani vn6t.im,i]uod fupcrffuiim eff, quia aquam mero mundior
elt vt eligibilinr,vel incclligamus Atbucium etfe fzuum.i. nimis
magnificum , (icut Mitcrnu liat fzuus in armis . & ita Neutui
enc fordidus non nili aqua modicum vnAam conuiuis fuit prz-
bcn$q'U)que.i.ctiam,hoc.i.nimis paroutneffe ,eff magnum vi-
tium . £x hoc vlcimu vcibo approbatur hxc fecunda lententia ,
quia cum parliinoniam laudet, dicitnimiam parcitatem Ncui)
eiTe vitiofam . ad quod accedit, q’ & Auidienus nomeu fiflitium
ab auidicace videtur fumpeum .

A Ccipenunc,viftu$ te-
nuis) Recitateomoda
fob/ictatis,vt ad ea noS
alliciat.Ordo eft. Accipe.i. intel
lige,3udinuc quz,& quanta co-
ntoda,tenuis.i. modicus ,vi3us
.i.futnptus afferat fecum in pri-
mis .i. prtmu hoc boni affert gi
tu valeas bene.i.fanus fis .Nave
.!.g> res vari^.i. varie efe^ noceat
homini, credas i-faciliter crede-
re poffis, memor .i. fifueris me-
mor iliius efc* ,i. cibi, quz exi-
ftens fimplex.i. vniformis,& vni
os fpeciei federit .i. placuerit ti
bi olim , cum .f. fobrius & forte
pauper clTcs. At.i.fed,fimul.i.im
mediate poftqua , mifcucris eli
xa.i.bullua obfonia aiTis .i. cum

affatis cibis, & fimul ac mifeue-
ris conchylia .i. pifccR veoftrea
& conchas,turdis.i,vo]acilib. de
licatis, vt funt turdi dulcia .i. va
quz tihi dulcia erant.dum ingur
gicares ca, vertent fe in bilem .i.
amaram choleram, & pituita .i.
nociuus humor feret .i. afferet,
tumultum.i.perturbationem fto
macho tuo . tu vides, vt .i. quali-
ter, omnis fupp. homo defurgat
•i.furgat, de coena dubia.i.opipa
ra, vbi propter multitudinem du
bitet quid primum fumat, defur
gatinquam exiftens pallidus ex
nimia oncrattone flomachi.
Quin.!,quinimmo,corpus onu»
ftum.i.oneratum.vitijs .i. crapu-
lis, hefternis .i. pridianis, aggra-
vat quoque vna .i. pariter ani»
mum.i rationem hominis, at-
\ queaffigithumo.i.rebus terre-
nis, particulam diainz aurz.i.

Accipe nunc, vidus tenuis quee quantaq. fecum
AfFerat : in primis valeas bene : nam vari^ res
V t noceam homini , credas , memor illius efese ,

Q,U3e limplex olim tibi federit. at limul ashs
Mifcuerisdixaihmul conchylia turdis;

Dulcia fe in bilem vertent : ftomachoq. tumultum
Lenta feret pituita . vides , vt pallidus omnis
Ccena defurgat dubia? quin corpus onuftum
Hefternis vitijs animum quoque prigrauat vna:
Atque affigit humo diuinje particulam aurs .

A Iter , vbi dicto citius , curata fopori
Membra dedit .'vegetus prxfcripta ad munia furgit.
Hic tamen ad melius poterit tranfeurrere quondam ;
Siue diem feftum rediens adduxerit annus ;

Seu recreare volet tenuatum corpus : vbiq.

Accedent anni : & tradari mollius a:tas
Imbecilla volet . tibi quidnam accedet ad iftam ,
Quam puer & validus praefumis, mollitiem ? feu
Dura valetudo inciderit, feu tarda fenedus ?
Rancidum aprum antiqui laudabant ; non quia naliis
Illis nullus erat .• fed credo hac mente , quod hofpes
Tardius adueniens , vitiatum commodius, quam
Integrum edax dominus cofumeret.. hos vtina inter
Heroas natum tellus me prima tulilTet.

Das aliquid famje ? quas carmine gratior aurem
Occupat humanam . grandes rhombi , patinaeq.
Grande ferunt vna cum damno dedecus . adde
Iratum patruum , vicinos , tc tibi iniquum ,

Et fruftra mortis cupidum, cura deerit egenti
Aes , laquei pretium . iure, inquit , T ralius" iftis
lurgatur verbis . ego vedigalia magna ,

Diuitiasq. habeo tribus amplas regibus . ergo
Quod fuperat, non eft melius quo inlumere posfis?

fpiritiiscoeleftis.hoc eft animam _ . ,

rationalem, quam ex coelefti arce Jcmiffam , & efle particulam

cceleftis ignis credebant . Vncle Virg.Igneus elf olhs vigor & eoe
lertis origo. Icem, Atque aurz fimpheis ignem. Et Iiiuen.Sen-
fuma coelefti demiflum traximus arce. Alter. i.qui non eft cra-

pu\ofus,fedfobriusi1)i.i.pottqua,deditfopori.i.tr3nquillz dor-
mitioni membra curata i. refefta, citius difto .i. quam dict pol-
fet, furgit vegetus .i. (vt dicuntur) cuigilatus & agilis , ad muma
.i. officia &minifteria fua przfcripca i.ipfi affignata & tamen
licet .r. ex fobrietate illa auftenui modo vixerit, tamen potent ,
tranfeurrere .i, celeriter fe applicare quondam .i. aliqn tpe futu-
ro, ad melius.i.vbcriorem & aiiftiorem rumpcurn,hue annus re-
diens adduxerit diem feftum, videlicec natalem . aut ambarua-

lem,autrtmilem,feu.i.fiue,volcr recreare corpus tenuatum, Ion.

«a fobrietate.f.que.pro &,& vbi .i. poftquam , ve quo tempore
(funt autem hx duz diftioncs vbique) anni accedet . 1 . qn fcnior
.rit,»t,i..t.rca.lis,i"'l>ecilb .i. fragilis, ■mpoc.r.s , voler rraSar

m„n!„..i. pJuUo dcl.carius, qoirf nam accedat ,i, addi polTic nl,l
j, dofeSt perdite iaiicois, ad ,lf,mmoll..ieoi,qi.ampra:ru.i,is..
aotetempa<debiramriimis,e«ilter.spuer.l.mulc..m luuems ad-

huc,Sc validus.i. fanus.hoc ett.quid plue poietis t.bi laumiatum

facere > reu.i.fiue,vaIecudo.i.dir-
poficio corporis,dura .i. zgra 8c
aduerfa, inciderit .i. fiuezgroca-
re incipias, &valetudinanuser-
fe,rcu.i.fiue,fencftus tarda .i. te
tardum faciens fup.aduenerit?
non ,n. poteft incidere fencftm
.i.cafu interuenire,nifi quantum
ad apparentiam , quam propter
tribulationes feniores appare-
mus. Siuc ergo zger fias, (iue fe
nex, non poteris lautius acdeli>
catius viuere , quam nunc pirer,
validus. Antiqui,]. prifci & ma-
iores noftrijlaudabant aprum .j.
porcum lilueftrem, rancidum .i,
qui ex long.iconfevuatione con
traxit ranciditacem. hoc .n. vitiu
carniu cft,ficut acor vmi, 6t mu-
cor panis. vndefunt plebei verfi-
culi.Hic bonus eft Promus in cit
ius fxpe culina mucidus eft pa-
nis, caro rancida pendula vina
non fupp. ideo laudabant ranci-
dum aptum, quia nullus nafus .i,
nulla VH odorandijcrat illis, fed
ego credo hac mente, quod ho-
fpes. i. aliquis amicus hofpicio fu
fceptus, adueniens tardius fupp.
quam credebateum fufeepturus
.r. qui ob eius aduentum aprum
coxerat jconfumeret comodius
.i. cum maiore comodo quatum
ad iudiciuna fufeipientis aprum
fup. vitiatum.i. corruptum tan-
ciditate ex diuturna conferua-
tionc,g dns edax.i. qui edax cen
fendus effet , fi eum confumpfif-
fec, confumerct integrum .i. in-
corrupeu . Vtina prima tellus, i.
cum primum coii ccepia elf,tuhr
fet .i, produxilfe me natum , in-
ter hos.i.huiufmodi,heroas.i.he
roicos & femideos viros, qui tam frugaliter vixerunt, das aliqd ,
famz. reprobat ttulcitiam eorum, qui fibi gloriam comparare
putant ex epularum fplendore, nimioque fumptu. Ordo eft le-
gendo inrerrogatiue. Das tu aliquid famz ? Aut ironice fic, Tu

gendo ii..^..-^ -

das famz cuz ahquid.i.augmentav famam tuam in aliquo, q ta-
ma comparata ex opinione vulgi exiftens gratior carmine. i.qua
effet approbatio poet.T per carmen fi fobrius viueres , occupat
aure humanam. i.diuulgatur per hoies . Et hoc modo fenfus eft ,
Forte dices quod fplendide viuendo comparas tibi laudem po-
pularem, q tibi gratior eft , quam fi ob fobrictatem lauderis car-
mine aliquo.Porph. tn aliterinteiligit dicens , Hoc Antifthcnes
dixiffcc traditur . Is. n. cum viditfet adolefcentem luxutiorum,ac
aromatibus deditum, miferum te , inquit, .idolefcens , quinunq
audifti fummum acroama .i. laudem tuam , hzc ille . quafi vero
laudis fic fu.i confumptiffe . Et ita exponetur fic , Tu das.i. fotte
dices quod das aliquid famz tui ex opinione Populi,quz exi-
ftens gratior.i. multum grata carmine. i. per carme, vel quz gra-
tior occupat carminc.i. per carmen aurem hinuin &c.fed prior
fententiamihi placet. Oftenditauc talem errare & falli, dicens
rhombi .i. tales pifcesjgrandcs . 1 . inagni,&patini.i. vaf.-.cfca-

ria Uk pitcntliferunt vnl.i.panttr.cum damno.f. rerum deje-
J us lioc eli laiieum abelt »i «cte laudari merearis ob talem luaa
namrivttiHimeviiuperati merearis .ndetutautem hmerum-
Dliire'fuuen Sac.de rhombo, .'Idde, ad damnum 5f dedecus fup.pa
ftaum.l.rrarrem patris tui delonSl e,uia eo vluenie non haberes
aditui pattlmomum.quod nunc conrumis.ltatum hlp. tlbl,& vi-
cinos itacos tibi, St te iniquum i.incommodum tibi, & cupidum
I nui aliquando cupiduserisftultra .i. incaOum, mottis, cum .l_.
auanio.ies.i.peconi3,3ppoi;iotie pretiiim.i. vndehabeas ptemi

laauei quo.r.te derpetantem amillis tebus furpendas, deerit ttbt
eeenciu quando tam pauper eris, quod non habebis vnde emas
laqueum ad te fufpendendum , lure.inqiiit TtaSus, ponit obie-
flionem in cuius foiutione docet prodigentiam omnibus vitio-
fam.non folum .1. ijs , qui ad paupertatem rediguntur, fed ettam
tam diuitibus vt vix pofiint inopes fieri . Obiedto autem ta-

o N V M

lis ell : Aliquis fup. diues,inquit,aut tu forte innui, t
T ralliut) vit ille ad paupertatem redaau5,iutsatur ' ‘5"'(>»t
tur iure . 1 . mcrito,illis .i. ex probtolis tuis vctbis Etr
haberent, makm legere inquis, q uan,i„quit,q„u.,i'f'l|b.,„
jn fecunda perfona. Das aliquid fama: ego habeo m
galia.i.redicus & prouentus etiam priuaios . Nam&r^
galpropriuacis reditibus accepit, cum fere publici
hie Porph. & ego habeo diuitias amplas .i. fufFefiura
gibus, q. d. non poflem pauper effici,& ita polTum fecu^S)''
puneluxuriofeviuere. Adquodpocca, autOiFclIus ” ^
ram diues es, quod plus quam fatis fit habeas, non elt fut> r
quo . 1 . in quo, poliis infumere .i. impendere illud.quodr
id elt abundat, q, d. licet plus , quam opus tibi eft habea
non continuo licebit inutiliter expendere, cum fit in
ftius expendas. "«^uobone.

njeiiripoflet)cxpendis ex tan-
to aceruo,id eft cumulo pecunia
tum afiqiiid patri* car* , non
qu* tibi car.iclljfed qur merito
fu. Nimirum, id trt certe, vel ha-

ilSClH. ^TAmcurquifquam indignus Curegctindignusquifquamte diuite?quarc

iN fupp. cgelhte,& dignus opu yempla ruunt antiqua deum ? cur improbe cara

Ipnria e?et te diuitc ,id cit cum ‘ ‘ >

.otlioc. es Iquatc antiqoa tem No" uliqmd Pi>tf>iil^ '“to ™ctiriSaceruo?
pU Deum, id elt Deorum ruunt, Vni nimirum tibi refte femper erunt res ?

jd elt dccidum;? 6 improbe, id eft Q magnus poft hacinimicis rifus. vternam
improbande , cur non emetiris, ^ j •

id elt emetiendo (per quod figni rr •

ficatur tam diues quod pecunias Piunbusalluerit mentem , corpusq. fuperbum ;

An , qui contentus paruo , metuens^ futuri,

In pace , v t fapiens , a ptarit idonea bello ,

Quo magis his credas -• puer hunc ego paruus Ofellu
1 ntegris opibus noui , non latius vfum ,
uddubie res erunt tibi vni, id eft Quum nuncaccifis . videas metato in agello
fbli , te£l.r , id eit profper* . hoc pecore , & gnatis fortem mercede colonum ,

iron!ceieEccuf,aut perinterro- vt * ’ o

ganonem figuratam, ncgatiuam ^onego, narrantem, temerccdi in luceprofefta
tefpoiilionem poltuiantem. pau Quicquam pritcr o!us fumofe cum pede pernx.
cienim permanent beati. O At mihi cum longum poft tcmpus venerat hofpes;
fuppletoquituturuses poHhac c;.,,. s.' i i r

. 1 . poa hoc tempus , magnus ri- ^ ue operum vacuo gratus conuiua per imbrem
fus inimicis, id elt qui ab inimi- V icinus ; bene erat , non pifeibus vrbe petitis ,

cis tiii5,quoi! cibi nuncplurimos Sed puIlo , atque hcedo : tum penfilis vuafecundas,
co^.para, . imdcbcti,, fopp^dic Et nux ornabat menfas , cum duplice ficu .
mihi. rter fidet hbi certius ad ca naLij . * -o

fus dubios; nc(autnam)pro an, ^ olthocluduscrat culpa potare magiflra ;
hic qui alTiiertr.id eft afluefece- Ac venerata Ceres , vt culmo Turgeret alto,
rit pluribus fupp.rebus mentem Explicuit vino contrade feria frontis .

& corpus lupeibum , ideft eia- r

tom . an fiip. ta <,,.1 txillen. ton "ouos moueat fortuna tumultus :

s paruo ,& metuens futu- Quantu hinc iminuct? quato aut ego parcius, aut vos

o pueri nituiftis , vt huc nouus incola venit ?

Nam propria: telluris herum natura neque illum ,

Necme.necquenquamllatuit.noscxpulitille:

id ell quettiailirtoduin fapiens aut nequities , aut Vafri infeitia iuris ,

fupp. apeae , hoc ell an qui vo- poftrerao expellet Certe viuacioi heres

Vmbrenifubnomine , nuper Ofelli

tus (It, an qui tempore profpc- .L^Jetus ,crit nulli proprius fed Cedet in vfum
ficatis duriter viuit, viuic vt af- mihi, nuncalij . quocivca viuite fortes •

L“;Xminb:s .tif:" pcaorarebus . '

dens in pace, ea qu 2 ad bellum neceflaria funt difponit , ne in*
gruente bello obruatur improuifus, quafidicateertum eft me-
lius eflc,!aboribus afliietum effe quam dclitijs, quia nihil eft mi-
feriusquam fuilTe felicem . Quo,td eft & vc,cu credas magis ijs.
quxdico quodrcilicctvir prudens teniporc profpcritatis &a-
bundant i* fe frugalitati & parfimoni* afiLicf.icit,rup. probo exe
piis. Nam ego adhuc paruus puer, nou.i hunc Ofellum, de
quo loquor, non vlum effe latius, id eft copiofius, operibus, id eft
pofleniopibus & fortunis fuis, integris. i.ex integro raluis,quam
tu videas l up.enm vri, nunc operibus accifis , id ell imminutis, in
agello metato, id eft vbi miles, qui eum inuafit cafirametatus
e», aut metato, ideft occupato ab Vmbreno illic caftramenta-
t( , vel ad meniuram ilh pro mercede locato , qui olim proprius

erat, viftiscmm Brutianis, quorum partes fecumserac ab Au-
euftimilmbut pofieliionibus fuis pnuatuserac. Ofellumdico
fortem, id eil firenuum colonum, mercede, id eft mercenarium
cum pecoteSc gnatis, id eft aux-lio pecoris & liberorum, ex quo’

ri , id eit de tempore futuro a<
ptant in pace , id eli tempore
pacis , hoc eft profperiratis, ido-
nea belio , id eft ad bellum , vt ,

«cagro conduditio ftrenuevi

uic.Noui inquam Ofellum njc

rantem, ideft recitando dicen
tcfh, egonon edi, id eft comedi
luceprofefta, id eft procul afe
tto,anKfeftum,idefldienonfi

fto quKunquc eflet tem ere, ideft

quafi.quicquam prsicr holus cti

pcde,pern^.i.cruri$ porcini cum
parte pulpofa,fumof 2 .i.fumo in
durat*, ac feu (vel ad cum)
ue, hofpes .i. aliquis amicus ho-
fpiiio recipiendus gratis &iurc
hofpitalitatis venerat mihi polt
longum tcmpusjliue vicinus exi
ftens grauatus conuiua venerat
mihi uacuo operum .i. cefljnti
ab opere per imbrem .i. propter
imbrium ve hetnenu3m,bene e-
rat fiip. nobis, non pifeibus peti

tis .i. qu*fifis,vrbe.i.abvrbe,red

pullo atque hcedo (pullus eltfa
tus gaI|in 2 ,hoedu.s caprx,vc no-
tiflimum eft vteique autem ru-
fticis parabilis)Tum.i. inde poft
priorem menfain, qusfecudutn
Seruium erat carnium vna pen<
'filis.i. qux fufpenfa conferuaia
erat, & nux ornabat fecundat
menfas, qu^ erant pomorum, &
reliquorum frofiuum , cum ficu
duplice. i. recenti, & arida, auc
duplice ficu , qu* duplex , elt ,i.
duplici tempore parta fune .n,
bifer*, i. bis ferentes ficus pluti-
m*. Poft hoc .i. poft talem ci-
bationem, erat ludus .i. qufdatn
recreatio animi potare , culpa
exiftenrc magiflra , id efl prohi-
bente nos modum excedere, fic-
urmagifler difcipulos coercet,
hoc eft timuimus in potando in
cutcere culpam, ficut difcipuli
magiftrum . nam non erat aliu»
magifter nobis quem vereremur, pr*tcrquam fosditas culp^j
quam incurrere noluimus. Ac ,vc fupple Ceres, Deafrumenii,
venera ta,id eft folcnnitatc tali hono tara, furgerct it.t, id eft per
talem fcftiuica tem, alto culmo,explicuit,id eftexporrexit,& fi*
ne plicis fecitjvinOjid eft potu vini,feris,id efl ftriofitattmffcn
tis contrad* , in rugas fcilicet & plicas more tnftium . Noui
etiam fupple narrantem : Ssuiac fortuna, atque moueat nouos
tumultus, id eft noua bella & expulfiones colonorum veterum,
quantum imminuet, id eft auferet ipfa hinc, id eft ab hoc flatu
meo Pquafi dii at vix quicqtiarn . C^anto aut ego fupplf
tui,aui vos. 6 pueri, id eft miniftri ac familiares mei , nituiflisj
cW fipledidi fu(ftis,parciu5,id eft magis fobrie, vt,td rfl poflq"^®
nouus incola .r.Vmbrciius,vcnithuc,id eft in hanc polfcffio^rin

meam ? quam fup. prius nitui, ac vos niiuiftis ?quafi dicat inou
lo . Nam natura non ftatuit herum propri* telluris , id tfl tj''*
r*, neque illum, nec mc,ncc quenquam. flle.f.nouos hofpes ym

k...—..- i‘- .. ‘ ... ^ :.fiii.

IIB IR SECV NDVS.

181 ;

DOCT.
mttrfr ,

fcjpirmcit Aueuftuin, licet amicum diaumeft:0.

f ,l vitv^umm ridenci FUccws amico TanfiU , Neviuitic* .t.
j.ja 5 ; igvuiiofa vita, aut infcitia.i.igaoia ma vafri lurujaut

L<<rfm«'mhcrc* viuacior. i. (liutms viuciK , expellit cenccum

1 Vmbrenu n .ia;*rrup. qui diciturnunc Vml^reiu.l. militi*,dl-
rtusiuiper Ofelii . 1 . meus , crit iiulli.propnus , 1 . perpetuus , Jed
cedet u» vfum . 1 . commodabitur vfas cius iiutic mihi, nuoc ali) ,
pucri,viuitcfovics,& opponite fortia
eeCtora rebuf adHerli8,q. d. forti animo potentis fortunam con
tcmncrc,& in vtraque fortuna laetius viuere . Ex his ergo mam-
feftiflimcconumcicur Ofellum fuilTc verum agricola, non Stoi-
cum . nam ii Horae, cum puer colonum nouit.nuncq. in agro eo
dem mercenarium viuere, vbi olim dominus viucbat, certum eir,
quod neque olim, neque nunc Philofophus fit , nec facit contra
^doritatem 3ntcdiaorum,naminijs,qu3Bad oeconomiam per
tinenc, experientia fumma migirtra eU . Multa autem funt quae
dili'>ens leftor per fe annotare poterii. Non autem placuit Acr.
in liocfcqui.ttiordo fit: Noui narrantem non temere, fedno-
ut narrantem, ego temere.i.fete,non edi &c.nequc inhoe fefor-
didum fuilfe fatetur, fed frugalem, quia non dicit fc comediffe fo
Ium holus diebus profcftis,fcd holus cum perna, qui cibus agri-
cols latis fplendidus eft . Notatu autem dignum cft , quod vici-

numdicufibigcatumconuiuamfuifle,figmficans pcT hoc con-
cordiam & beneficentiam inter vicinos fummopere clfe feruan*
dam.Ponderofius autem eft quod prius dixit,quod fapiens aptat
in pace ea,qux fune idonea bcllo,non vt bellum inferat, icd pro-
puifec. Magna: autem fortitudinis cft prouocare quodammodo
fortunam, ficuc Ofellus dicens : Sasuiat atque nouos mqueat for
tuna tumultus . Sed illod iucundifllmum, g» quanto quis minus
habeat tanto contra fortunam armatior fit. Nihil. n.habcnci.ni-
bilaufecri potcft.vnde Aibdtc caufam fecuritatis fus dicens.
Quantum hic imminuet ?q.d. minimum. Nec caret pondere
fuo,qUQd oftendit nullum perpetuum efle heredem, graphice au
tem enumerat ea quibus heredes mutari folent,aut p^rne quam
vitam ptopnam.aut iniquam cauiliationem alicuius aliena lura
inuadcncis,aut poftremum per fuccelTorem, quia morituro nihil
perpetuum eft,nihiiq. a nobis hieperpetuo poftideti poteft, niU
de more perpetuum voces, quod ad finem vit* duraturum eft .
Quod autem in fine dicit . (Quocirca viuite fortes,potius crede-
rem Horatii, quam Ofelli verba, co quod philofophica funt .

C Raffaq. Minerua) Hoc craifa Minerua fieri dicitur, quod
inc6dicus,fimpliciusq. quafiq. indodiius fit. Hinc Horat.
philofophumdercribens non exafiis illis Stoicorum ra-
tionibus atque arguti) inftruftum.fcd veluti circa arcem, philofo
phiam moribus exprimentem, neque tam difertum , quam fim-
pliccm , ac fincerum hoc prefato vtitur carmina : Rufticus &c.
quod Minerua iuxta Poetarum fabulas artibus, atque ingenijs
fuerit praifcs. (Foris eft promus) Hic promus.non pro pifce ac-
cipitur, fed pro eo qui prateft promendis cibarijs . Etenim in fa-
milia potentiorum& luculentiorum alius cft condus, alius cft
promus.alius alij minifterio aflignatus . Condum vero illum ap
pcUaucrunt,qui recondit in cellam peenuariam ipfa Poenora,
Promus vero is didkus eft, qui depromit ea quae vfionis gratia de-
promenda funt, vi docet Fulgentius Placiadcs ,Sententiaq. Ho-
ratij eft cum qui multiplici corporis labore cxctciiatus ac delal-
facus eft, cfurientem, non afpctnaturum vilia cibaria , & fi domi
non erit promus, hoc cft ille qui promat conditos in celHrio ci-
hos cfculentiores,& fi pifces haberi non poterunt man hyeman

re & vndabupdoflibenciftimcramen panem cum fale in efea funt
peurum ad fe dandum murmurantis prae inedia ftomachi efuti-
tionem.Eft nanquc(vtdiccrerolebatSocr.)potilfimuobronium
f.imes. [Vellem aichaipyis)lbigulonumgulafpecioredigna ra-
pacibus Harpyis nuncupatur.lignificante videlicet heluonum in
gluuieminctcri,vtitacibariaifiisluxuriofa harpyiarum rapm
demenfa eripiantur, & contaftufcedcntur, quemadmodum Phi-
neos cibos arripiebant,&immuii.lo ore dapes poHuebant.Poi#-
ritam elegantiam non infpexerunc illi penitus, qui exiftimarunr
ab Horatio dici, gulam dignam harpyis vel quz fit veraci ffima vc
harpyia, Ant.[Gallom preconis)Noi in Lucilianis verfibus pri
dem legimus Fubiium hunc Gallonium fuifle potirem* gul* ho
minem & in cupedijs & lautioribus cibis alliduc vcrfatum.V nde
ob eam rem a L*lio viro fapienti gurges cft appellatus . Verfus
autem Luciliani ex quibus h*cmutuatu$ ell Horat. funt apud

Cic.deFinib. bon.&c. Petrus Crin.lib.vj. de hon.difc.cap.inj.

H ERernisvitjjsanimum)D.HicronymusincpiRola qua- PITK
dam in his Horatianis carm.hocptouerbium non abefle CRIN
firmat pinguis venter non gignit fenfum tenuem quod
admonet luxu coi pons habefeere mentis aciem. [Non quia na-
fus)Et nafus in prouerbium abijtpro iudicio,vcluci odorari, cu-
ius inftrumentu cft nafus , pro refeifeere, & fagaciter deprehen-
fum,atque .mimaduerfum cognofccre. Et odor, pro lufpicionie,

S Ed quem pracipit Ofellus Rufticus) Refte Badius hic A- CLAR
eronis ineptias arguit, funt.n.oppido futiles. Nec fatis mi-
rari poflum,quis has nugas cam eleganti poet^ afluent. Mui

to digniflimuserat Horat.vt alios haberet commentatores, fed

hoc eius fuit fatum. [Carne tamen quamuis diftat nihil hac ma-
Eis illa) Qu* hoc in loco Porph. aftcrtimpoHoris alicuius efle
puto. [Donec vos audor docuit Pt*torius) Mirum quam hoc
loco nec fecum.ncc inter fc conueniant Acron & Porph. Acron ^ ^
ait Afellium prstorem defignari, alios tamen Sempronium velle
Porph. Plotium Plancum prstorium , cm ftatim fubnedii Ru-
fum prstorium.Plin.lib.x.vbi de ciconijs nihil eius tci mcminic.
Cornelium tamen Nepotem Augufti principatu moriuum,fcri
pfifle ait , Ciconias magis placere quam grues, nihil addens iple
ne primus eius rei inuentor eflct,an alius, quifpiam . [Hac veget
lupus,hac canis angit) Quidam ad animalis naturam referunt,
fed videtur Hotat. ad Lupum Rutilium, dc quo priore Satyra &
Auidienum Canem, dc quo hic retuliflTc, per Rutilium voracem,
ac luxuriofum.per Auidienum fordidum innuens . [In neutram
partem cultus mifer.) In neutram parte,hoc cft, neque fordtde,
neque nimis fplendide.hoc cede Bad. Sed illud mifer, pro mifc-
re vel anxie politum videtur, vt mifcre amat.Efl.n. mifere cultui
luxuriofus in vnam partem , fordidus in alteram morofe , atque
etiam mifctc.Porro luxuriofi exemplum videtur Albutiusf^uui
in feruos.quod in conuiuijs apparendis non fatis feftmarent mu

niaq,obirentqu*misiprciniunxiflct. Auar. amemacfordidi
exemplum Na:uius,qui conuimjs vndam . 1 . fordidam pr*bebac
aquain. TRancidum aprum antiqui laudabant) In, audabant ar-
putia eft laudabant, inquit, non quia nafus iliis nullus eritu.non
quod ignorarent jancidam elTc fadam ex confcruationc logio-
. Sed cedo h.c men.e &c. [Non ego,

Acron cum paullo anie ptorcnpium feclftl Ofellum^ ab im-
lio Stoici quendi philofophum, hic concnanie tn refle .nteUt

xit.Atcuicineaaaduecb temere dubiiauit ego ad edi referedn
puto o5 ad natrite.Etoatranie vrmf «rornit. ad modu giltu,lJ
tmc.n.vix iia inclurcril.Ei noui refteduit repetendu efle Atro.

UCIN,

Jcrarofccibis,)
Inducit Dama-
fippu ex merca-
tore ftulco Scoi
cum no Pane pru
decem elTedum
omnes mortales infanire ac ftul
fui efle pr*dicantem & primum
ipfum Poetam, quod delidi* de-
ditus rarius fctibat. In qua re
admirandum cft ingenium Poe
t*,qui non fe reprehendit, fe re-
prehendentem tum , fe tum ali-
os inducit & eum quidem non
rcprehenfibilem, nec de re turpi
fane reprehendentem . non au-
te oblitus mons fui poeta tnulo

ARGVMENTVM.

fecumexpoJiMUHUm ttip/m
nil firibirtt, commentarttiir.

satyra III.

I c raro feribis, vt toto non quater
anno

Membranam pofcas , feriptorum
quaeque retexens ,

Iratus tibi, quod vini, fomniq. be-
nignus

Nil dignum fermone canas, quid fiei^. ab ipfis

ta iucunda ferijs immifcct . Or-
do eft. O Horati, inquit Dama-
fippus , interpretatur autem do-
mitor equorum, fi quis nominis
interpretationem pofcatjtu feri
bis fic , id eft intantum raro , vi
non pofcas toto anno .i. (vt di-
cunt) per totum annum mem-
branam in qua .f.fcribas, qua-
ter, retexens .i. tefoluens fid de-
ftruens,quatque feriptorum .i.
qu*cunque prius fcripfifii, ira-
tus, id eft fucccnfens tibi, quod
tu benignus fomni & vini .t in-
dulgens fomno & vino nil, id efe
non aliquid , non canis aliquid
diguum fcimonc .i. quod fer-

moa;bui,hi)ctltreliqoisSat)r- Saturnalibus huc fugifti.fobrius ergo
tii luis afcribatur, quU ficcfup. aliquid dignum promislls ; incipe : nil eft :
undem a te > m teilli huc . 1 . iri culpanturfiuflra Calami : immeritusq. laborat
hunclocunuepioiorcm, abip- , f • j-

fiiSaturnalibus.i. poftipfa Sa- liatis natus panes dijs , atque poctis. ^

turnalia fefia , qua: celebrantur Atqui vuituserat mulca , & priclara minantis,
in Decembri, quo menfemaxi» Si vacuum tepido ccpiflet villula tefto .
x“:ESoro“ri::KVo QuorfumpertinuitlliparePlatonaMenandro?
tus vc Toles dTe , dic aliquid di- Eupolin , Archilochum , comites educcre tantos S
Inuidiam placare paras virtute relifta ?

Contemnere mifer. vitanda eft improba Siren
Defidia : aut quicquid vita meliore parafti.
Ponendum sequo animo . di te Damafippe , deaeq.

V erum ob confilium donent tonfore . fed vnde
T am bene me nofti ? poftquam omnis res mea lanura
Ad medium frada eft : aliena negotia curo,

E^cudus proprijs . olim nam quxrerc amabam ,

Quo vafer ille pedes lauilTet Siiy phus a:re ;
Quidfcalptum infabre, quid fufum durius elTct .
Callidus huic figno ponebam millia centum :

Hortos , egregiasq. domos , mercarier vnus
Cum lucro noram . vi\de frequentia Mercuriale
Impofueremihi cognomen compita noui ;

Et morbi miror purgatum te illius . atqui
E mouit veterem mire nonus : vt folet , in cor
Traiedio lateris miferi , capitisq. dolore;

V t lethargicus hic cum fit pugil , & medicum vrget .
Dum nequid fimile huic, efto vt libet . 6 bone ne te
Fruftrere.Mnfanisfi: tuiftulciq. prope omnes ;

Si quid Stertinius veri crepat; vnde ego mira
Defcripli docilis pr 2 ?cepta hic , tempore, quo me
Solatus iusfit fapientem pafcerc barbam :

Atque a Fabricio non triftem ponte reuerti.

Nam male re gefta cum vellem mittere operto
Me capim in flumen ; dexter ftetit : & caue faxis
7 e quicg indignum, pudor inquit te malus vrget:
Infanos qui inter vereare infanus haberi ?

Primum nam inquira, quid fit furere ; hoc fi erit in te
Solo ; nil verbi , pereas quin fortiter , addam .

. Q-^^^^ni^laftultitia, Scquicunqueinfcitia veri

randri ^ declinatur ne ignores Cxcum agit ; infanum Chryfippi porticus , & £rex

puer, hic Pjato.nis.ni.nem.l«i- Autumat, hic populos, hic magnos formulareges,
Excepto fapiente , tenet . nunc accipe quare
Defipiant omnes, ique ac tu : qui tibi nomen
Infano pofuere . velut filuis , vbi pasfim
Palanteis error certo de tramite pellit :

Jlle finiftrorfum , hic dextrorfum abit ; vnus vtrique
Error ; fed varijs illudit partibus . hoc te ^

Crede modoinlanum ; nihilo vt fapientior ille.

Qui te deridet , caudam trahat . eft genus vnum
Stultitii nihilum metuenda timentis ; vt igneis ,

gnum promiilis.f. Satyris, inci-
pe riip.rcr!berc,nil cK Tup.quod
obftec Calami , quibus in Italia
fercTcribunc.hcuti alibi pennis,
culpantur.), damnantur, Trullra
.i.Iine cauTa . Hunclocum PerT.
alTumpficin Satyram, cuius prin
cipium. Nempe hoc ailidue,&
paries .T. ad lecicam tuam cera
illitus, natus .i. efledut.dijs at-
que poetis iratis. f.malo aufpi-
cio cum non conTequatur Hnem
Tuum . (Finis autem eft. vt feri-
bas.quod non fac» . Nam poe-
tx ne carmina qua; noiftu occur
rcrinr, perirent, ceratos parietes
habebant, &ftyium appenTum ,
quo ca fcribercnt. id autem poc
tam neglexifle arguit)laborat.i.
in periculo reprobationis eft ,
immeritus .i. citra meritum , Sc
culpam Tuam . Acqui.i. attamen
certe vulcus.i.facies,etai fup. ti-
bi, minantis .i. eius qui Teucre
pro.mitteret multa &pr 2 clara,
Tup.a tefetibenda effe, fi villula
.i. modica villa, hoc eft pofteT-
Iiuncula,& domus ruftica in a-
gro tuojcepiflenc Tupp. te vacuu
.i. expertem curarum , hoc eft
ociantem tepido .i.fngore tem-
perato teSo . Quorfum .i. quo
verTuSjhoc eft ad quod commo-
dum. pertinuit ftipare .i. compri
mere.ficut qui nauem faciunt ri
mas obftruunt Ituppis . & ita fti
pant, id eft condenl^anc eas, hoc
eft compreflum fere tecum, Pla-
tona,id eft opera Platonis, Me-
nandro .1. cum operibus Me-

re, uel hic Platon, nos. ni. Placo
na more gneo. bene aut cnu-
merathbros. quibus ad Satyras
fcrjbendas opus eft videlicet phi
loTopho?! pro fcnccntijt,& Co-
micorum pro imitatione ) &
quorfum pertinet educere. i. ex
vrbe in agrum ducere, tantos co
mites .f. Platonem philoTophu,
Menandrum nouaj Comoedis
patrem , Eupolim veteris Co.
ma-diatdiligcntem Tcriptorem ,

Archilochum Iambici carminis V t riipeis , nuuiosq. in campo obftare queratur.

Per ^

inuidiam.i.moleftum,&odium ruentis. clamet amica,

populi , ficut ibi , Inuidiam ni- Mater , honefta foror, cum cognatis , pater , vxor,

hoc Uirluletul' ^ •• f«ua :

^^a.i.neglefta?hoceft an ideo Ilionam edormit .'Catienis mille duccntis

uittuiemderclinqui*,necuiqua Mater te appello, clamantibus . huic ego vulgum

temnens penul. longa. Bll.n. emendo.

fuiMi indicitiui I, , ,,

da,& inucrecunda Sirtn

iirix &deceptrix dulcrrf' *'
m Sirenes cantu decitl t '“•*
eftmtanda.i.effugicnJf*St,

qu.cq_uidfup.virfutist;
bon*que opinionis, pa^fS

acquifimft, vitameliotr?’*-
melius uiuendo X in

todiophnofophX;»’'’;';;-
dum ...deponendum &,„^
Clandumnbi«quo.i.p|,,;"';■
in ucranque fo„„„.5,
animo.Rerponde.PoEtjS®
rauGppe.di, qne.p,o&,dij ;
nencie.o„ro,e.i.beniE„e “

ferant tibitonrorem.ob i
ptcr.veruinconGlium.i.,ij,*
diflimihiconnUum.Etidim,
re dic.t Poeta, fed prudenter,»,
mdeaturapptobatequqDama.
Cppus obiecctat. Nil enim m
Itius accidere polTet id geno., ru
IUS erat Damafipput.id eft pro.
lixa barba & baculo, feueroque
fupcrciliofe philofoplios often-
tannbus cum ignari & nequam
fint. imprecatur ergoDamafp
po ut ei barba tondeatur, quo5
ille minime cupiebat .Sed unde
noftimetambene? Refpondet
Damafippus , Poftquam omnis
res meafrafta.i.imminuta acp.
dica eft, ad lanum .i. ftatua lani
medium , qua* eft media triu.aj
qua creditores & faneratom
•i. q dabant aut accipiebat ad Xa
tam, conuenire folebantjuel ad
medium , i. dimiaiu & femifra.
dum quijnfocoftabaihoceft
poftq ego perdidi oes res meis,
& non debeo curare eas ego, cu
ro aliena negocia,excu{rus.i.<ie
dius proprijs fup. negocijs.Na
ego amabam otim.i.cpe przten
IO qusrere .i. inquirere, quos-
re,ille.i.notiftimus artifex noie
SiTyphus lauilTet pedes.i.vnde
peluesfeciftetjhoceft inquire-
bam xs Corinthum, & quzie
re Tupp. quod xs eflet Tculptom
infabre.i. duriter & line3rte,&
quod Tup. eflee fufum durius.i.
rudius, & minus viuumcxpti-
mens . cuius contrarium eft il-
lud, Excudent alij fpirantiamol
lius xra. Credo equidem viuo*
ducent de marmore vultus. Lau
datur .n. opus molle, fed opift*
mollis vituperatur.Ego callidus
.i. mulrutn expertus, & hoc p«
irrifionem fui dicit, ponebani.u
cofti:uebam,huic.i.a]icui figno»
centummillia.r.numorum . Eg®
vnus.i.Tolus, noram .i.

mercari cum lucro, non luo,
venditoris, verum ironicosoi

dicit, egregias domos, ''Siyerf '
quentia compita .i.
populorum, ad compiM
qux plures petunt .

num.impofuere.i.impofuf;;''.'

mihi, cognomen Mercuru-';^

dixeiuntmc Mercuriale®*

• rdvar.um mcrcib.

Mci

Ri» Ict Horat f' irnlonc ,

C<il I & inlafviA.At.iui.i Icd -.)UO ,
jimun

pii.ij.itutn^rtoiius moibusfiip.

Imirafp«icw''rani.T,ciio-iiit.i.
*monit,vcr.->lct,vetcrcfi.tp moi-
queadmodii,liic.i.ali-
quis,lctlurgicits.i. mtubu oblt-
uionem mducentc patienssCu .i.
qn,ht pugil 1. fieneticus vnum-
quenquc lacffiens,& vrget.i. cs
dtt ac pulfat medicum, & hoc do
lore lateris, ve pco vel miferi ca-
pitis, traicdo. i. tralmiffo in cor
ft.mentem,Uoceitdum ex obii-
uiofo fit freneticus. RiiJct Hor.
Elto vtlubet.i.fis freneticus &
funofusad libitu.dum.i dumo-
do,ne quit .i. non aliquid fimile
fup. fiat,3uc tu facias huic .i. mi-
hijhoccltdumodojmenon ce-
das aut vrgeas . Adquodthdct
Damafippus ingrediens princi-
pale intentum huius fatyra: , vi-
delicet oes infanire & dicit. O

bone (up.vir Horati, ne frultre-
re .i. frullreris te, hoc eft ne fi u-
llra tibi placeas, infanis , & .i. et
tu,que pro 8d,oes prope .i. quali
Aincfupp. (lulti, li Stertinius .i.
Stoicus, crcpat.i.cum crepitiido
, cet, quid .i. aliquid veri , vnde .i.
abs quo Stertinio, ego docilis.i.
capax dodrinr eius , defcripfi
hrc mira pr»ccpta.i. hiec Para-
doxa . eo tpe quo ipfe folatus.i.
confolatus me,iuiru barbam fa-
piencem.i.fapienci? indicem cre
fcere fup.mihi.i.iuffic me philo-
fophari , atque iulTit me reuerti
.i.redire.no criftem .i. hil.irem,i
poteFabricio.i.quem Fabricius
fopraTyberim llruxcrac. [Na
re male getta) .i. poftquam oem
remperdidera,cumego vellem
me mittere in flumen. i. immer-
gere, capite operto , vt confl.an-
itus idfacctem.(Nc,n.formidi-
ne mortis aut terrore, aut ali-
quo alio rcuocetur a mifero ,p-
pofito, folent lic defperances ca
pue tegere, vtvno impetit fepei
picent) Ipfe fup Stertinius, fle-
titdexter.i.vtilis & comodus ac
jppitius mihi,& inquit caue Da
mafippe faxis .i. ne facias (caue,
hic tertias cfl coniugationis fie-
nt m Epift.Vade, vale. caue ne ti
rubes, quia fecunda corripitur)
quicq indignum .i. quod hoiem
non decet , cuiufmodi eft' fcipm
fubmergere, & inquit , malus .i.
pctmciofus pudorvrget.i.impel
iir te , qui vereareii, verearis hf i
infanus inter mfanos . Et (i Da-
mafippus qrat,quo funt atij m-
iani,quia me deceperunt? Rfidet

ad hoc Stertinius. Nam ego in-
quiram primu quid fit furere, &
li fup hoc.f. furere ent i te folo,
ego nil .i. no aliquid, no addam
aliquid vcrhi.i. aliquod verbum,
quin . 1 . quo minus, hoc eit non ,

I. IBHR SECVNDV

lnci,gi.rcll mentis DamafippicreJitorUllot
/vi:df»c,i.juoJnunquamrcdJa.mLhi,{i tibi dicam/
Tu uc infanus eris , li acceperis ? an magis excors
Keiectu ^ir.cda.quamprxfcns Mercurius fert?
SciibcJcCi.ni Neiio; non cft facis/adJe Cicut*
Nodolicabulas;cencum, mille adde catenas;
EtFugict tamen hixfceleratus vincula Proteus.
Cumrapiesin iura, malis ridentem alienis:

Fiet aper ; modo auis : modo faxCi : & cu volet, arbor.
Si male lemgeitreinfani eft ; contra ,bene fani :
Puiidius mulco cerebrum eft (mihi crede) Perilli
Diiftantis , quod tu nunquam ceferibere posfts .
Audire , atque togam iubeo componere , quifquis
Ambitione mala, aut argenti pallet amore;

Quilquis luxuria , trifti ue fupcrfticionc ,

Aut alio mentis morbo calet : hoc propius me ,

Dum doceo infanire oroneis, vos ordine adite.

Danda eft ellebori mulco pars maxima auaris :
Nefeioan Anticyram ratio illis deftinet omnem.
Heredes Staberi fummam incidere fepulcro.

Ni ficfecilTent; gladiatorum dare centum
Damnati populo paria ; atque epulum, arbitrio Arri,
Frumenti quantum metit A frica . fiue ego praue ,

Seu rcifte , hoc volui : ne lis patruus mihi . credo
Hoc Staberi prudentem animum vidiife . quid ergo
Senlitcum fummam patrimoni infeuiperefaxo
Heredes voluit ? quoad vixit , credidit ingens
Pauperiem vitium : & cauit nihil acrius ; vt li
Forte minus locuples vno quadrante periret ;

1 pfe videretur libi nequior . omnis enim res ,

V irtus , fama , decus , diuina , humanaq pulchris
Diuitijs parent : quas qui conftruxerit , ille
Clarus erit , fortis , iuftus , fapiens etiam , & rex,

Et quicquid volet . hoc y veluti virtute paratum .
Sperauit magnae laudi fore . quid limile ifti
Graecus Arillippusl quiferuos proijcere aurum
In media iuslit Libya : quia tardius itent
Propter onus fegnes . vter eft infanior horum ?

Nil agit exemplum , licem quod lite refoluit .

Si quis emat citharas , emptas comportet in vnum ,
Nec ftudio cithar* , nec roufae deditus vili ••

Si fcal pra , & formas non futor ; nautica vela
Auerlus mercaturis ; delirus , & amens

V ndique dicatur merito . quid diferepat iftis ,

Qui nummos , autumq. recondit , nefeius vti
Compofitis , raetuensq. velut contingere facrum i
Si quis ad ingentem frumenti femper acctuum
Porredtus vigilet cum longo fufte : neque illinc
Audeat efunens dominus contingere granum :

Ac potius folijs parcus vefcatur amaris ;

Si pofitis intus Chi) , veterisq. Falerni
Mille cadis , nihil eft , tercentum millibus . acre
Potet acetum : age . li & ftramentis incubet , vnde-
Octoginta annos natus , cui ftragula veftis ,
Blattarum , ac tinearum epulae , putrefeat in arca :
Nimiruminfanus paucis videatur;eo quod
Maxima pars hominum morbo laSatur eodem .
Filius , aut etiam libertus vt ebibat heres;

Dis inimice fenex cuftodis? ne tibi defitl
Quantulum enim fummi cuttabitquifque dierum

S. ih;

pere.i<,i.moriarii,fnrtitcr.i.for-
II animo . Qjic inaia &c. lielcri-
bit priinn [lulciiijin,ia>iu3urut
v.nu gn.i Uulioi li.Ordo cli. For
ticui. & grcK.i.toc.i fcifl.i&fclio
la,ChrylippM lluica,in quj plu
rimafcripliiChrylippui , autu-
mat.i.opmat.auc afleru, ru fup-
plc que {nal.^ 1 . praua & pnicio-
f.i Uulcicia,& qs uque inlcitia.i.
ignorantia veri .i. vcncacis agic
. 1 . impellit carcii eflcfupp. (luliu
maior ergo eft quicunque mala
llulcuiam,auc quamuisignoran
tiam habet infanu» efl hate for-
mula. i.harc .|)poficio,ha:c maxi-
ma, tenet populos & magnos re
ges,fup.oes excepto fapiete. Mi
nor efl fedomnis la popularis ^
rex,prsceifapicntcn-,,het Uulti-
iiam,autignoranciam praua. vn
fequiturconclufio ,crgo oli ho
eft infanus,^ Stertinius, vt reci-
tat Damalippus.ficprobauit.
Nunc 6 D 3 rnaGppe,poHq,.f. do
cui q fint ftulti atque infani , ac-
cipe .i. in{c)lige,nunc quare oc*
lup. hoies,de(ipiat.i male fapiac
ac ftulti fiiit, sque .i. zqualiier ,
ac.i. licut lu, oes dico illi qui po
fuere.i. indidere tibi infano no-
men. i. agnominado vocaueeunt
infanum velut. i. queadmodum ,
infup. filuis,vbi crrorpellitde
certo tramite .i. certo itinere,
fup. hoies palantes .i.errabunde
vagantes,paflrim.i.qua(i per fin-
gulos paflus ille.i. vnus eorum ,
abit.i.aberatjfiniftrorsu.i.in fini
ftra parcem,hic.i.alius,dextror-
fum.i.in dextra parte vn’.i.^qua

lis,ertor.i.vitiu erroris eft vtriqj

fcd illudit varijs partib. quia no
in eandem parte aberrant. Cre
de te infanu hoc modo , yt ilie q
•tc deridet, exiftet nihilo.i. in nui
lo fapieiior te, trahat caudam .f.
vulpis.i.ita deridendus fit, vt hi*
cui pueri affigunt cauda vulpina
vt eum deridendu notent, vnum
genus ftultiti* eft timetis.i. ynu
eft genus ttuhoei timentiu nihi-
lum.i.in nullo metuendum, vt.i.

acfiqratur.i.conqueratutjigms

.i.igncs,rupe$.i. faxa rupta & nii
Ilios obftare incapo.i. loco pla-
no & capaci . Alteri fupp.ett ge-
nus ftultiti^jvarium.i.diuerfura,
hutc.i.ab hoc ia difto.&nihilo.i.
in nullo fapictius, videlicet ftul-
titi® rueiuis.i.przcipiiantercuf

retis p medios ignes & fluuios
J.alij peccat pufillanimitatc.alij
temeritate, Dum aut fic temera
tius ruit clamet amica , clamet
matcr.clamet foror honetta,cla
met pater & vxor,cu cognatis.i.
confanguineis & affinib. clamet
.f.diccns,hic eft ingens fofia, hic
eft maxima rupes,ferua.i. falua
te non pcipueris,ipfc fcques fu-
rorem hiii non magis audiuerit
.f.amicosrcuocanccs,q Fufius,
aftor T ragoedia?i,ebrius.i. cutn
eireeebrius,fup. audiuit,cu edor
5 mit.i.edormiedovuliteprefen-
lare, Ilionam. i. filiam Hecub»
Horae. A ft>

fororifm PolyJori, & hoc mille
» ducenti» C-.nienis.i-jciorib.pcr

fonam 1’olydori agentib.cUmi
tihuJjinjier te appello, foror (c
priime Hiclocusfanciucudus
c«, fedquia Inlioria tangie «on
omnibus vt vereor intellciSus .
Elt anc lalis. llliona fiiia Pria-
mi & Hecuba: nuRta fuit Poly-
mnellori.cui paccrcu iam diffi-
deret rebus TroianiSjVt aliquid
gnis fui (uperelfet Polydorum
Elium cu grandi podere auri <6-
mifii-PolymncHor autem vides
*■ Gr^cos vigores, Res Agameno
nias,viAriciaque arma fecucus ,
polydoife obtruncat & auro Vi
potitur, vt dicit Virg. in iij. Aen.
De hac aut re faiSaerat Trages-
dia, in qua anima Polydori infe
pulli apparuit forori, appellans
eam matre vt materna pietate
vieretur infe fepcliedo.Hac aut
fabulam cum Fufius & Cacic
nus agerer, Fufius perfona Uio-
ns dormientis &Cacienus per
fonam Polydori interpellantis,
contingit vc Fufius potus, ac e-
brius cum vellet fimulate dor-
mientem tam profunde dormic
tit, 9 < Caiienus clamans alcifii
ma voce , macer te appello, ipm
excitate non potuit . Quinetia
funt qui cxcindum , dum dor- ,
mientcm fingerec,velint.l[a di-
cit, tam demes ac oblimatus re-
peritur modo qutfpiam , vt fiab
errore reuoceiur,non plus audi
Tei quam Fufius audiuit Catie-
num , et fi miJte ducenti Catie-
ni clamarent. Nunc ad reliqua,
figo docebo cunfturo vulgum.i,
vilem populum (dicitur afic hic
aut hoc vulgus) mfanirc , fimile
.i. confimilicer,fiuic errori.i. ad
hunc errorem . Damafippus in-
fame, i, tu inqt Stertinius, vc nuc
narrat Damafippus , Daraafip-
pe infanis emendo veteres lla-
tuas,q.d.id notorium ell, fedq-
ro fup. nunquid creditor Dama
fippi cfl integra: mentisPq.d.mi-
nime.qdinfequetib.nbat. Sed

” gereli mentis. vbigramacicc&

liante verfu dixeris. Integra elt
mentis . fed forte pp coinci Jen
tiam vocalium vitandam dixit
integer . malim incegrs eft meo
tis legere . Elio.i.cocedamus eu
effe integr® mentis, fed tn fi ego
dicam tibi, acci pe id fupp. quod
nunqua reddas mihi ne pro an ,
ens tu ifanus fi acceperis, an ma
gis excors .i. fine corde pda qua
Mercurius .i. Deus merciu.pns
.i.f.iuoi-abiiis ferc.i.3lFert tibi, re
icft 1 . i.reputfa a te ? q.d. eodem

modo infamor fuit creditor qui

Dacnafippo perdito homini cre
didir, quodnunqu.im ellctrecc
peurus , q Damafippus qui id a
venditore au.iro , co aio , quo a
Deo vitro offerente acciperet,

• L«t« a«epit.Btliquisdicat,credito-
res obligationes a debitore pe-
tebat, docet eas cxeplo Ncrij ni

Vngere fi cauleis oleo meliore , caputq.

Cceperis impexa fcedum porrigine ? quare,

Si quid vis facis eft : periuras , furripis, aufers
Vndique? tum fanus ? populum fi cisdere fajis
Incipias, feruos ue tuos , quos «ere pararis;

Jnfanum te omnes pueri . clamentq- puellae .

Cum laqueo vxorem interimis, matremq. veneno;
Incolumi capiti es ?gd enim ^ neq. tu hoc facis Argis
Nec ferro; vc demens genitricem occidit Oreftes.
An tu renseumoccifainfaniifc parente?

A c non ante malis dementem aftum funjs , quam
In matrisiugulo ferrum tepefecit acutum ?

Quin ex quo cft habitus male tutae mentis Oreftes ;
Kil fane fecit ,quod m reprendere poslis;

Non Pyladen ferro violare , aufus ue fororem
Eleftram ; tantum male dicit vtrique , vocando
Hanc furiam, hunc almd, iuslic quodfplendida bilis .
Pauper Opimius argenti pofiti intus , & auri ,

Qui Veientanum feftis potare diebus
Campana folitiis Trulla , vappamq. profeftis ;
Quondam lethargo grandi elt opprellus ; vt hgres
Iam circum loculos, & cLiueis Iscus , ouansq.
Curreret . hunc medicus multum celer , atque fidelis
Excitat hoc pado.-menfam poni iubet; atque
Effundi faccos nnmmorum , accedere plurcis
Ad numerandum, hominem licerigit • addit & illud,
Ni tua cultodis : auidus iam hoc auferet hseres.

Men’ viuo ? vt viuas igitur, vigila, hoc age . quiduis ?
Deficient inopem vena; te; ni cibus, atque
Ingens accedat ftomacho tuitura ruenti .

Quid celTas ?ag'.dum fume hoc ptilanarium orizs .
Quati empts? paruo.quati ergo ? odusfibus . eheu
Quid refert morbo, an furtis , peream ne rapinis?
Quifnam igitur fanus ? qui non ftulius - quid auarus?
Stultus & mfanus . quid fi quis non iit auarus ;
Continuo fanus ? minime . cur Stoice ? dicam .

Non eft cardiacus , Craterum dixtffe putato,

Hic $ger , rette eft igitur ? furgetq- \ negabit .

Quod latus , aut renes morbo tententur acuto .

N on eft periurus , neque fordidus , immolet sequis
Hic porcum laribus, verum ambi tiofus, & audax •
Nauigct Anticyram . quid enim’ differt ? barathro ne
Dones quicquidhabes ,an » nunquam vtare paratis?
Seruius Oppidius Canuli duo prsedia diues
Antiquo cenfu , natis didifle duobus
Fertur ; & hoc moriens pueris dixilfe vocatis
Adledtum: poftquam te talos Aule,nucesq.

Ferre finu laxo , donare , & ludere vidi ;

Te r iberi numerare ; cauis abfeondere triftera .
Extimui , ne vos ageret vefania difeors ;

T u Nomentanum , tu ne fequerere Cicutam ,

Qnare per diuos oratus vterque penateis,

T u caue ne minuas : tu ne maius facias id.

Quod fatis effe putat pater ; & natura coercet .
Pr^terea nc vos titillet gloria , iure-
lurando obllringam ambos vter *dilis fuerit, vel
y ellrum ptatior ; is intcftabilis . & facer efto .

In cicere, atquefaba, bona tu perdasq. lupinis,

* Ustus vt in circo fpaciere . aut sneus vt ttes .
Nudus agris , nudus nummis infane paternis i

"endo q'"

Ordoei,,p„ft“»4..

. 1 . obliga

de cemm tabula, CicuttV'
foeneratorunodofi •
dn&obl,gaiic„ib.“£«
adde m, Ile catheua, albi,, S

ne. m rroteu.f«l„a,„,®;“
glethictineula , 1 . ipt. dtU
veri, pelli, effugiet L „bl“'
none., ricut Proteu, '

nsSi culto, vitulo,, m
& reliqui peeori, manni,,».’
gn vincula eos, qui do, mi :
opprefleruttiirapetituri.vii;,,
Oeoe.yiig.doeeUeCalq^;
rapies hunc.f.perditudebiiore
iniura ndecem.iexultantcmde
malis alienis, ipfe fiet apcr,j(
modo.i.aliqh auis.&modo.wli
qnlaxum.&cu volet arbor.Sut
quihsc intelliguntfimpliciter
vt fit , Mutabit (c in varias figul

ras.ficut Proteus faciebat. Alii

fignanter fingula difta putant,
vt peraprum intelligat compli-
ccs,q, ui eripiant, iitut reliq por
ci rlamanci apro Juctutmnc.ptr
auem celerem fugam , per laxii
fortem rcfifietiani,jH'r arborem
inuafionc . Siinfani etf.i.ad inia
num pertinet, gcrcre.i. admim-
lirare &gubetnare rem fua ma-
le, & fi contra .i.econtrario fani
fup.elt hois gerere rem luam be
ne . tunc crede mihi , cerebrum
Perilli, ilims vfurarij diftan[is.i,
ptonunciancis,quod fctibas.i.te
icnbcrcinobligationis facietis
quod tu nunq poUis referibere
.i.perfoluendo delere,e[l multo
putidius.i.corruprius& iianius
tup.quam accipietis. Ego lubro,
inquit Stertinius, audire atque
componere cogam .i. difpontre
ad audiendum attentius . Quif-
quis pallet. i. pallidius ctficuur,
aut mala ambitione.i. cupidita-
te bonorum aut amore argenti,
quifquis pallet luxuria, auitri>
lli fuperlticione, aut calet . 1 . at
det alio morbo meris, adite vot
CCS huc.i.,ppius me donec tgo
doceo oes infanire.i.infanot ef
fe. HEC.n.ghallulciciz iam di'
ftahic late patebunt, & primii
auaritia .Danda ell ellebori, pri
tnu damnat auaritiatn tanqper
niciofillimam pellem , ofledeni
auaros ^ maxime infanos, &
quoddmodo folos iiifanire q3
oes peccamus auantia.i.mala

quada cupiditate aut faciedi ,f-
hibici, aut omittandi mandati.

Dicit ergo , ad eos purgadoso-
puscllfetc tota Ancicyra.i-o*
elleboro nafcenci in Anticyra.
Bft aucc herba ad purgandutna
noxijs humorib.aptifiima, pr?*

cipuealba, caq. tutifiimc m '''J
licyrafumcbatur.ad quaob '
magni virjperrexilfe leguntof'

Potclleirc&aliacaufacurtoi*

Anticyram auaris

tiBER. SECVNDVS.

igS

„i,(ri;rrtpe(ni>iJeltl'clti! Stdif

"lu.Jtmdcrc«._,rcJvj m».
m^VMCC.Ordo aut ell. Multo

& nefcio an ratio dcUmct.i.addi

cac.aicribuat,iilis.i-au3ris,omiie

inticyram.i.oc elleborum illic

nafcens,velq‘iia<ol‘3uari,vcl

quia prxcipuc infaniunt . Here-
des Stabcri, illius auari.cui per-
fuafum erat ditirtimum quenq.
bcatiflimu eirc(qui vi poft m^-
lem beatus prxdicarctur luflit
fummi a fe derclifta Tepulcro in
cidi.qd' fiptstcrmifilTent here-
des, legauit populo ccniu parta
gladiacog! exhibendo?! ab here-
dibus, & vifccrationem opulen-
ciffimam, CUIUS rei cognouic po
pulum non fegne exeeutore fo-
re ■ ne ergo voluntas ilia vltima
negleftui eflet , talem poena ne-
ghgcntiae Hatuit)mcidere. i inci-
derunt fepulcrofummam fupp.
omnium dmitiarum eius,exiHcs
dinaci a Stabero(aut forte Sta-
berio)ni.i.nifi,fecilfet,id hoc cll
incidiflent in fepulcro fummam
dare populo centum paria gla-
diatori, qui in arena ad fpeda-
culum populi conccrtarent,&le
mutuo vulnerarent atque dare

epulum.i.vifcerationem , Si coe

c5uiuium,arbittio.i. ad arbitrii
Atri i. Ari) hominis perditi ,pdi
gentia & odio in auaros, 8d lup.
date im frumenti, quantum Afri
ca metu hoc aut hyperbolice di-
cit qa Africaferax ell frumenti .
Dixit item Stabcrus,aut iuRic
incidi , ne 6 IcSot fis patruus .i.
feuetus calligator mihi(vn Perf.
Cum fapimus patruos &c.Solcc
,n. patrui elTe rigidiores ^ pfes)
fcu ego volui hoc praue , fcu re-
fte. Credo, prudentem animum
Staberi(ironice vocat prudente
, 1 . prouidetem) vidifle hoc.i.hoc
prudenter pr^uidifie.Quid ergo
fcnfii?h*cfunt verba poeiz ad
Dimafippu.aut Damafippi refe-
rentis quo ad Stcrtinium,loque
‘batur, cum .i. qh voluit heredes
'inCculpere faxo.i. farcophago ,
fummam patrimoni,propatri-
monij.Rhfio ipfe credidit quoad

.i.quandmvixit.paupene.i.pau-
pertaiem. alibi fighat datnnum^,
effcfup.ingens vitium, &nil.i no
aliquid, non canit .i. fugit aiiqd,
actius.i. vehementius ^ pauper-
tatem, vt fi ipfe pcritec.i. morere
tut forte minus locuples ad iu-
llam fummam vno quadrante, i-
pfe videretur fibi nequior .i. val-
de nc^.i.homo nihil quiens. i.ya
lens, aut potens.cnim,pro quia,
fm iudicium illius, ois res, vide-
licet virtus, fama, decus, diuina,
& humana parent .i. obteperant
pulchris diuitijs, quas fup. diui-
ii.a' ,qii.quicunqiit* contraxerir^

ille cricclarus,fottis,iultus,ccii

tex,& qutcquid volet, hoc Ipcra

Scilicet vt plaufus , quos fert Agrippa , feras tu
Alluta ingenuum vulpes imitata leonem?

Nc quis humalfe velit Aiacem Atrida vetas cur?

Rex fuin . nil vitra qua;ro plebcius . & «quam
Rem imperito; ac licui videor non iullus , inulto
Dicere , qux fentit , permitto . maxirne regum
Di tibi dent capta cUrtem deducere I roia :

Ergo confulere , & mox refponderc licebit ?
Confule.cur Aiax heros ab Acbillcfecur.dus
Putrefeit, toties feruatis clarus Achiuis?

Gaudeat vt populus Priami, Priainusq. inhumato:
Perquem totiuuenespatriocaruerefcpulcro?

Mille ouium infanus morti dedit , inclytum Vlyxe
Et Menelaum vnamccumfe occidere clamans.

Tu cum pro vitula ftacuis dulcem Aulide natam
Ante aras .Tpargisq. mola caput improbe falfa;

Redu animi feruas ? quorfum? infanus gd enim Aiax
Eecit, cumftrauit ferro pecus? abftinuitvim
V xore , & gnato, mala multa precatus A tridis :

Non illeauc Teucrum, aut iplum violauit Vlyxem.
Verum ego, vc hacrenteis aduerfo littore naueis
Eriperem ; prudens placaui fanguine diuos.

Nempe tuo furiofe? meo , led non luriofus.

Qui fpecies alias veri , fcelerisq. tumultu
Permixtas capiet, commotus habebitur /atque,
Stultitia ne erret , nihilum diftabit , an ira .

Aiax immeritos dum occidit ,dclipit, agnos ?

Cum prudens fcelus ob titulos admittis inaneis :

Stas animo? & puru eft vitio tibi.cu tumidum eft cor?

Si quisledicanitidam geftareamet agnam ;

Huic vcftem vt gnatae , paret ancillas ; paret aurum :
Rufam , aut Puhllam appellet ; fortiq- marito
Dcftinet vxorem ; interdido huic omne adimat ius
Praetor ;& ad fanos abeat tutela propinquos.

Quid fi quis gnatam pro muta deuouet agna ;

Integer eft animi ? ne dvxcris , ergo ybi praua
Stultitia ; hic eft fumma infania . qui fcelevatus ,

Et furioftis erit ; quem cepit vitrea fama ,

Hunc circuntonuit gaudens Bellona cruentis .
Nuncage luxuriam, & Nomentanum arripe mecum.
Vincit enimftultos ratio infanire nepotes.

Hic limul accepit patrimoni mille talenta :

Edicit , pifcator vti , pomarius , auceps ,
Vnguentarius,ac Tufei turba impia vici.

Cum fcurris fartor , cum velabro omne macellum ,
Mane domum veniant . quid tum \ venere frequentes.
V erba facit leno.quicquid mihi, quicquid & horum
Cuique domi eft, id crede tuu ; vel nunc pete.vel cras.
Accipe , quid contra iuuenis refponderit iquus .

In niuc Lucana dormis ocreatus .'Vt aptum

Ccenem ego ; tu pifceis hiberno ex squore vellis :
Segnis ego , indignus qui tantum poshdeam . auter :
Sume tibi decies ; ttbi tantundem ; tibi triplex ,

V nde vxor media curtat de noSe vocata .
filius Aefopidetraaamexaure Metells ,

Scilicet vt decies folidum exorberet : aceto
Diluit inligncm bacam : qui fanior , ac li
1 llud idem in rapidum flumen , iaceret ue cloacam i
t^uinti progenies Arti, par nobile trarrum ,
Nequitu & nugis . prauorum & amore gemellum,

.... fntt laudi fihi paratum, diiiL
ti]S fu]i.vcliic in virtute .Ii licurj>
virtutem, Stoici libi omnia para
ta duc. Dicit ergo hocUomacho
re,ftoicus,ac fi dicat , Iltemifer
credebat omnia pnllc confcqiit
perdiuiciat ,ficut nos quirefte
lapimus , dicimus noi oia confe
qui j? virtutem &fapicntia. Ad
quodtnncobijcicbat D.im.ifip-

E us nodum Stoica difciplmaim
Litus . ac fi diceret, Si dicis Sta-
berum infaniiiiffc g’ fic diuiiias
accumulauerat,quid Arillippus
Grajcus ftip. philofophus fecit fi
mile ifti fup.fic accumulanti ? q.
d. nihil vtpotc qui iufiit in me-
dia Libya feruos proijcerc auri
quia ipfi fegnes .i. tardiores
aurum irent.i. ingrederentur tar
dius.vterhoruinlanior.^ Rfidet
poeta Damafippo, aut Damafip
pus Stertinio,adducensid,q'iod
Dialeftici dnc adducere incoue-
niens contra incooucniens non
cll foluerc.q.d. fi Ariftippus infa
nusfuitnon fequiturStaberum
fanum efle,quiacxemplum qii'
rcfoluit litem.i.quod contra in-
conueiiiens aliquod adducit ali-
ud, nil agit .i. no roluit,aut nihil
probat, hoc eft licet Anltippue
infipieicr egit profundendo , no
fcquitut Scaberum fapietcrcgif •
fe nimis cuflodiendo,immo infa
niuit.quod exemplis probat, di-
cens.Si quisematcytharas i.ta-^
lia inttrumeniamuncalia (quida
male legunt amat) & ipfecopor
tet eas emptas in vnu fup- locu ,
exiftes nec deditus ttudio cytha-
r®,nec vili Mufe.i.nullum com-
mercium hns cum cytharis , nec
feiens eis vti, fi non fucor .i* ali-
quis nefcicns fuere, aut calceo*
facere , emat & comportet fcaU
pra, quibus coriu fcaipitur,&for
mas, quibus calcei formantur , fi
qs aucrfus.i.alienus mercaturis,
emat & coportet nautica vela,ip

■ fedicaturvndiquedelitus&a-
mens, &quidemerico,qui.i.in

quo difcrepat.i. diucrfus & difte
rens eft,iftis.i.ab iftis,q. recondit
.i.abfcondit,& fodit in terra,nu-
mos.l.monetd atque auiy,nefci-
mus .i. ignorans, vti copofitis .i.
accumulatis, & metuens contin-
gere fup.q copofuit, veluti facru
fi tanq re facra,ficu t in j. Ser. prl
mi didu eft?Si qs vigilet femper
porredus.i. extenfus & proftra-
tus, cu fufte .i. baculo quo fures
arceat, ad ingente accruu frume-
ti, neque iplc efuries audcatdns
.i.cu fit diis , contingere illinc .i.
ab illo aceruo granu, ac ipfe par
cus vefeatur potius folijs ama-
ris. Ite fi fupp qt.i.aliquis, potet
acre acetum & hoc mille cadis
Chi) fup.vinijpofitis. i. locatis, m
tus.i.in penu. nihil eft fup. quod
dixi, mille cadis politis. Age ad-
hortandi eft,q.d.dic.imus adhuc
fortius, quis fupple natus annos
vndcoftoginta.i.lxxix. (Eft aute
vna diftio,fcd,vtdidum eftiti
Horau A i) prin-

.rincifio , n mjsi. .i- r-ua-inii! foliti impenfo prandere coemptas .

coluit l’oe£4viia Qiioi Jlim abeant fani ? creca an carbone notanai .
dtctioueajpjiiiriinuiTiconipaii Aedificarccafas, plortelloadiungere mures,
vr vnmn di Ludere par impar , equitate m arundine longa ,

hxx!*lkut duodeoctogmN.U*- Si quem dcledet barbatum .- amentia verkt.

VII), & V odeoiiogeiimus.ac duo- puerilius his ratio eflecuincet amare .*

dc .ctsjgcdfnus (jicitur, (ic vnde- quicquam differre : vtrum ne in puluere trimus

QnaIepnusludasopus:>nnter«ricissmore
mimo . CUI veitis Uragula putre- Solicitus plores. qu*ro , facias ne , quod olitn
fcac m aica cxiitens epul* blat- Mucatus Polemon ? ponas infignia morbi ,
S^’mrr“h7uTd:S:eSi; Fafciolas,cubital,focaliaipotusvtiiIe
fup.cUlitmramfllmujjVidea- Diciturexcollofurcjm carpliffe coronas. ^
tiir paucis infanasjco ^ maxima Polfquam ell impranfi correptus voce magiltri .
parjhommumiadatur.i.in pe- porrigis irato puctocum poma.TCCufat.

SumcCatelfc:negat.nnondes:op.at.amator
tn non minus iiifaniret. Exclufus qui diltat « aiC vbi Iccum , eat , an non ,
vndc exclamat contra eu , O fe- Quo rediturus erat non arcesiitus : & hcret

Inuifistbribus.nccnunccumme vocct vitro
Accedam? an potius meditcr finire dolores?

£,xciuiit : reuocat ; redeam ? non fi obfccrct . ecce
Scruus non paullo fapientior . b here , qus res
Nec modum habet, neque conlilium, ratione, modoq.
Tra(l:larinon vult .inamoiehctcfuntmala, bellum,
agrc, tnim pro quia quantulum Pax rurfum . hjec li quistempcftatis prope niu
I. cjiAniom moci.tun, , quifqLc cicafluianiia lorte , laboret

dirru.i.quihbcidics.curtabitl. d jj t'- i i- r

auferet fumm^licotperis faltem R^ddcrc certa : fiL .1 mhilo pluscxplicet ; acfl
in fenedutc , vngeee meliore u- J nfanire paret certa ratione , modeq. .
leo caules, & caput exiHei fojdii Quid?cum Picenis excerpens femina pomis
porr. j,ne.,.vkr„ rado.,ut 1«. j

Quid cum balba feras annofo verba palato ?
Aedificante cafas qui lanior ? adde cruorem
Stultitia; : atque ignem gladio fcruiare ; modo inqua
Hellade ptrculfa Marius cum pra;cipitai fc,

Ccritus fuit ? an commotae crimine mentis
Abfolues hominem , & fceleris damnabis tundem,

Ex more imponens cognata vocabula rebuj ?
Libertinus erat, qui circum compim ficcus
Lauris mane fenex manibus currebat . & vnum ,
Quoddam magnum addens, vnum me furpite morti,
Dis etenim facile eft , orabat ; fanus vtrilque
Auribus, atque oculis : mentem, mli liiigiofus,
Exciperet dominus, cum vederet. hoc quoque vulgus
Chrylippus ponit fcecunda ingeme Meneni .
lupitcnngemeisqui das, adimisq. dolores;

Mater ait pueri menfeis iam quinque cubantis ,
frigida li puerum quartanar.hqutnt illo
tu indicis ieiunia; nudus

id cit cur non dicaris incolumi 1 iberi liabit ■ cafus, medicus iie Ir ui^ ric

capue, quia neque facis hoc Ar. Acgrum , cx praicipiti ; mater dclira necabit
In gelida fixum ripa ; febrimq. reducet .

Quo ne malo mentem conculla ? timore deorum .
Haec mihi Stertinius lapientum obtauus amico
Arma dedit; pollhac ne compellarer inultus .
Dixcnc infanum qui me, totidem audiet : atque
Kefpicere ignoto difctt pendentia tergo .
btoicc , poft damnum lic vendas omnia pluris :

Qua me fi ultitia (quoniam non efi: genus vnum)

I nfanire putas? ego nam videor mihi fanus.

Quid ? caput ablciflum demens cum portat A gaue
Cenati infelicis : libi tum furiola videtur ?

nex inimice dijs. i. odio habice a
dijs qui tibi bona tribuerunt, no
quibus fruaris, fed torquearis ,
vel qui contra benignitate deotf
facis, cuifodis vc tilius, aut ecia li
berius heres ebibat. i.bibedo ab
fumat hoc quod culiodis,nc tibi
delit lup. aliquid.in qua teffulce

bie impexa .i. qu£ generata cH
quia non peiSerU? Dicei forcif-
fisauarus,Bgo non appeto deli-
cias, aut lautitias ,modicu mihi
facis eh,n6 peto peifii , suc vngi,
flucvndi vefei faciam hoc deli-
cijs alfueti. Contra 9' dicit Ster-
tinius, Siquid vis.i.quzuis tesjic
ininima facis eli cibi, quare periu
r.-i,lurnpi4, aufers vndique .i. ex
omni parje.i. omnibus ^bus po
tes modis, ec iniuHis, accumulas?
tuii'.i. tu ne, vel tun’.i.tunc nc,cu
fanus fup.circs,fi incipias cedere
.i.pcrcutcre faxis populum &fcr
uos ,quos pararis. 1. paraucris ,
hoc crt emens tuo arre.q.d. non,
quii oes pueri, que, pro & , puel-
la; clament te infanum. £c cum.i,
qh cuintenmU.i.nccas, vxorem
laqueo .1. Itrangulas eam,vc do-
tem cius habeas , dc cum mceri-
tnis matrem tuam veneno, es tu
incolumi, i, fano capi ce?Q^(id.n.

gis .i. apud Argos in Grscia, vbi
Oreltes hmile fecit, hocelt ma-
trem occidit, nec facis hoc ferro,
vt clemens Orelles occidit ma-
trem ? q.d. forte dices te non ef-
fe ccnfendumppea dementem,
quMiion faci.s apud Argos, vbi
(quia rarum eh)Orcltes ind ca-
tus eit infanirejfed Rom* vbi
tot fune matrum interfeftores ,
vt non videatur infani hois. pp-
ea tu non occidis matrem ferro
vt Oretlcs , qui , qa hoc fecerat,
pohea infanioitjtu vero clamfa
cii hoc veneno, & ita vis te fanu

reri.cmmfaniir.p,

■r.m occidit, icnL j!™».
mentem aflum . 1 , mll,?!"®'''-
impulri.mcfremal,if5,‘"®i«"
pramocc,dendt.m,,„,J'«-

pelc.trangu,„e.f.f„,„„1"®le
.i.muctonem in iucnlp

<|d.tuettairihocKi[s.2„,“'

qnmeiiamcxquo.i.poli^i!;'-

rtrie.ellhabu;,.,.t/p„T.:°;

tis male tu«. 1,000 li.itfj"'

nil lane.i.omo fecit, veinj f» *

quod tu poffiarepheiidttt.K™
aulut violatefctto .i.volnttarr
aut otcideiePylaato, amituS
fuum, cum quo nobile pitjiP

codfacit.ve.pio.cl.Elcatifo;

rorem maledicit tm.i, duntaxsi
vtriquc.l. Pyladi 6c£lcarar,vo’
cando hanc.f.forotcm luam fu
riam.& hunc .f.Pyladcm aliud.fl
opprobrium, quod bilis fplendi-
da .i. cholera noxia furorem ge-
nerans luflit. Quia ergonihij tj
deieitabilc fecit , poU occilani
matrem, licuicum camexturo-
rcoccideret, parte j magis inia-

niuit anuq octidetcr,q poltea.
Longa elthilioriajfcd non.q
in principio luutn.recicauQiui
tenies . & in j. Sat. huius oprfs
tetigimus Clytentftra vxocAga
menonis quo tpe vir apud Tru-
i jm ageret, cum atgylto adulte-
riumc6milic& redeuntem niit
occidir,t)b quod ab Orelicfuo,
Agamemnonjq. filio occifa elt.
ob quod facinus Orelies libi vi,
fus elt Purias pati: & amani-
bu5 maternis vcxati,fcd a foto-
re & Pyladead Dianam duftus
purgatus elt : inuenia lilic Iphi-
genia forore. Pauper Opiitiiiir
&c. ponit aliud cxeniplis deit-
handa; auaritix, quod ex ordine
patebit qui talis elf, Opin’ius
vir ille auarus, pauper .i. expers
argenti & auri poiiii inius.i. qd*
abfccndicum , aut in arc.i poluli
habeat, cuius th egebar, quia ta
dccU auaro.quod habet, q quod
non habet, qui folitus portare fe

Ris diebus irull.iCanipana.i.va-
fculo hdiii,quo aiij exctcmentu
ventri.s exLipiuntur. Vcienianu
fup.vinum viic,qut>d luuen, Ru
bellum vocat & folitus poiate
diebus profertis.i.non feliis,vap
pam.i. vinum cnaporatum op^
preflus ell quondam.i.quour le
pore prxtcrito,lethargo.i mor-
bo dormire compellcntegraui,
fup.inrantii vt heres curret iam

Ijftus & ouans circum claues , &
loculos. i.facculos peciiniamed*

cus cc]er,i.expediiecuias,atque

fidelis -f. qui remedium adhil'6*
bac,qi fonum effe cognouiti*

tatefomno f. lethargico, bunc
.f.Optmium auaru,hocpa6o.|'
hoc modojipfc lubct mtnfam .!■
tabulam poni ante leftun’

grorancis atque faccos nunacn

effundi fuper eam fup.
les accedere ad nuotcraf"^'*

nunio'

,0 11 r uuhc lwi>>n.» Opi‘Uiuin
^ jjau rup vrrbutu l.tn.i.
li ;i,i. i Ki.itU»aoOpm>i,lu'tes
a jiiiii' i.cupuiu' tcrum luaiuin
a.iioictli ic.aut hoi.. lUiponilot
Opimiiu. Mcn’.i. mc nc, viuo.i.
viuvncefup.aufcrctmca? Addit

niidicus ; Vigtla igicur vt viujs .
dicic Opim. Age hoc fup. facio ,
quidvisfupp.amplms? Ad hoc
lucdicus . Vcnar.i. vires deficient
.i.dcUuucni te inopem. i. impo-
tem vel imbecillem nifi cibus ,
atque ingens. i.valdc magnaful-
tura.i.fultcncaciOjaccedjt.i adda
iur,Homacho ruenti.i. deficienti
& labanti. Et cum ille nolet fu-
mere, addit medicus, Celfjstu
fup. aliquid fulcimenti fumete?

Agcdum,adhortantis eil.^q. d.
fi VIS viuerc fume hocptilana*
num .i. hanc potionem hordea-
ceam?Relpondcc Opim.^uanti
empt£ fupp.funt prizai .i. ordea
maiufoula: Rndet medicus, Par
uo.f.pretio empta funtjfcd aua-
rus non confidens & volens fei-
re, inquit : Ergo fi paruo, quanti
fup.funt «mpia ? (lam pueri feiunt tanti quanti, pluris & mino-
ris fine fubLlanciuis mgenitiuo conlirui cum verbis pretij, cetera
in ablatiuo . & ergo dixit quanti non quanto, & paruo non par-
ui, & oftu(ribus,& non oitufiimi.)Refpondec medicuSjOftuiri-
bus.i.ofto adibus fup.empt® funt. Ad quod Opimius. Heu heu,
quid refert.i.quid intered,an ego peream morbo, an furcis,ve,,{)
vel, rapinis, hoc ell citius moriar,^ pariat me ita fpol iari,vt odu
fibus emam pr 2 fenciarum,& ita fi moriendum, clt maile morbo
^fic mori. Rndet ad hoc,v’c Damafippus Stertinio, aut Horat. Da
malippo, Igitur cum certum fu calem elle fiultum quirnatii efi fa
nus.i.fanE mentis ? Rnfio : Is fup.. qui non eft fiuitus. Qu'd aua
rus fup.efi . Rnfio : Sculcus & infanus fupp. efi quid fup. dicas fi
quis nonfiiauarusefi ne fup.continuo.i.idco, autfiacim fanus?
RnJci Stoicus aut Damalippus Stertinio quod potius credo .
aut Poeta Damafippo nunc Stoico effedo ; Minime fupp. fanus
ell: . Cur 6 Stoice minime fanus eft . Rnfio dicam putato Crate-
rum .i. medicum illum peritum dixifie, hic icger non eft cardia-
cus.i.non patitur morbum cordis, fi fup. tunc dicas , Igitur refte
eum.i.beneeftcumhochomine,que,pro &,ipfefup.furgec,neg3
bit fup. medicus ergo furgere,i_^i.quia, latus fup. teneatur mor-
bo acuco.auc quod renes cius tcntantur.i. afficiuntur &torqucn
tur acuto morbo . Eodem modo fi fup. hic non eft peciurus, ne-
que forJidus . Rnfio : Immolet hic.i.talis,ieqtns.i.iuftis, & fauo
rabilibus, Laribus, i.dijs familiaribus, porcum. dicit alter, Verum
ipfefup.eft ambitiofus .i. cupidus nimis honorum,&eftaudax,i.
temer-irius. Rnfio : Naiiigec Anticyram, i,ad ilhm mfulam vbi el
leboro tute vcatur,vc fc purget, quia infanus eft . Enim , pro qa ,
quid differt. i. refert, aut diftac, ne pro an (funt .n. duae particula)
dones barathro .i. profundx ingluuici tk luxuriae , quicquid ha-
bes, an nunquam vtare .i. vcaris , paratis .i. acquifitis ? hoc eft ae-
que vitiofus eft, qui deuoret quicquid habet ac qui nullo vtatur .
Seruius Oppidius ponit exemplum fugiendae prodigentia;, aua-
titiae ,& ambitionis . Ordocft. Seruius Oppidius, virficdi
flus exiftens diues Canufi .i.Canufij,fcrtur,id eft dicitur diuific,
id eft duiififfe, duobus natis, id eft fili)s fuis ,duo pra:dia antiquo
cenfu, Et jpfe moriens fertur dixilfe pueris, i. filijs (uis vocatis
adlcfium, mquoKger iam moriturus iacebat .O Aule (fic .n.
vocabatur alter pucro 5 j)poftquam ego vidi te ferre .i. portare in
finu laxo, talos & nuces, id eft i nftrumenta ludendi, & vidi te do-
nare & ludere , id eft prodigum tuarum rerum quamuis paruaru
eile,8t 6 Tiberi (altcr.n. vocabatur Tiberius) poftquam ego vi-
di tc triftcm.i.follicitum & anxium, numcrarc.i. difcere compii-
tum,& abrcondcre.i.occuUare,cauis.i. locis cauatisfup.rem tua,
ego extimui. i. valde timui, ne difcors.i.diuerfa velania.i. furor
ageret .i. impelleret vos, hoc eft prodigentia Aulum , & anaritia
Ttibcrium, videlicet ne tu o Aule fequerere Nomentanum vi-
rum nimis prodigum, & na lUoTiberifequcrere Cicutam. i.
vfurarimix nimu auarum . Quare .i. quapropter , vteique fupp.

S. i8»

veftfum oratus perdiuos Pena,
ccs.i.deos familiares nollros, ca
ucatfup.iu6 Aulecauene mi-
nuas , & tu 1 iberi cauc ne facias
maius.i.nimis augmentes id.ocK
pater putat efie fatis, & (]und ‘n.i
cura cocrcct .i. continet intra li-
mites fuoi. Prxtcrca, ne gloria
.i. cupido gIorix,vel 3mbi[io,ti.
tillcc.i.ccnter,& dulcedine fui ir
ritet vos, ego ebftringam.i.obli»
gabo vos ambo iureiurddo, veee
vcftrum,hoc eft fine tu Aule,fiue
tu Tiberi fuerit zdilis , vc, pro
vcl,prztor , is efto .i. volo vi Iit ,
jnteftabilis .i. expers teftium , &
rerum mearum, & facer.i.execra
bilis , vt tranfgreflbs vltimxvo-
luncatis patris fui . Sic feie inter
precatur, prxterBonfinem qui
ambo vult efic nominatiui ca-
fiis, cenfetq. iniqui,immoinra-
ni pactis obftringere filios, ne
eos titillet gloria, cum id non fit
inpoceltatcfiiioru, fub^udicvrr
bum fueritis, addit particulam,
autpoftveftrum,intcftabilis in
tres fcindit diftiones,vt in anno
tationibus eius videre eft,qua:
me parum mouent . nam certum eft ambo pofle accufatiui ca-
fus dici, vt duo apud Virgil. Si duo przterea tales Idxa tuhffec
Terra viros &c. &cc apud hunc alibi. Neque fenfus eft Poetz:
Ego obfttmgam vos iureiucando .i, per lufiurandum obligabo
vos, ne gloria vos titillet , hoc eft cogam vos lurare gloria »o»
non titillabat . illud .n. ellet infani patris diftum, fed quia metu
pcBUz arcemur ab illicitis, & alloqui licitis nifi vetita eflentjne
gloria vos titillet. i.fua dulcedine tenccc,&vtraetu poenz arcea-
mini, ego lurciurando mihi przftico,obftringam vos ambo.i.vo-
lo vos ambos iurciurando mihi promittere , vter veftrum zdilis
aut prztor fuerit, is lacer & intcftabilis fit. C^od vero dicit,La-
tus vc in Circo fpaciere,vbi legitur Iztus, no difplicet, quia cura
verbo fpatiere quadrat, nec tamen omnino expungam Iztus, eo
qilzti funt, qui m.igiftratum adipifcuntur,Iztitiamq. produnt.
Perdas tu ex humilibus parentibus natus , in cicere atque faba ,
que, pro &,lupinis*.i.illis leguminibus quz folebant diftribui po
pulo ab ijs,qui magiftracum inierunt, bona.i. patrimonium tuu,
vc tu fpatiere.i.fpatierisjlzcus.i.exultansjaut latus .i. amplus , &
pompofus in circo vbi fiebant ludi Circcnfes , aut vt tu 6 infane
fies zneus. i. habeas ftatuamzncam in loco publico, nudus a-
gris, nudus numis paternis ? Scilicet (ironia eft) q. d. feire licet,
& conatus dignus fcitUjVt tu plebeius feras.i.reportesjplaufus.i.
applaufiones populi, quos .i. quales, Agrippa vir magnos & no-
bilis fert exiftens ite vulpes aftut3,imicata.i.quz imitari voluit ,
leonem ingenuum .i. nobilem acnatiuum.q.d. decet te in pdle
tua perfiftere . [ Ne quis humaffe velit &c.) Poftquam Poeta nf
oftendit auaros ftulcos elfe,Gcuc & prodigos, ambiiiofosq. , nuc
principaliter parfequitur ambitiofos, & potiflimum Agameno-
na,qui vc exercitui fuo placerer, Iphigeniam filiam fuam Dianz
facrificauit. Fabulz tn dnr fuppofitam efleceruam eius loco vt
tangit Seruius fupenllud fecundi ^n. Sangnine placaftis ven-
tos & virgine czfa &c. Videturautem induci quiuis plebeius fic-
ut Theifi^s apud Hom. audaftet in Agamemnona locutus eft ,
quiquzratjCUt Aiacem Telamonium fepeliri vctct.Vndefciei,
tt cum Achilles iratus ob raptam amicam pugnate nollet, & Pa»
troclus in eius armis Hedt-debcllando, viftusa. & occifus Achil.
atmis fpohatut clTet, Thetis a Vulc. filio fuo alia arma impetra-
uic multo omnium pulcherrima, quz mortuo per infidias A-
chill. Vlyff. & Aiax fibi vcndicaucrant, contendentes coram A-
gamemn. ccterisq. principibus in qua contentione vicit facun-
dia Vlyff quam rem zgre ferens Aiax raptusq. furore in indices,
noflu furrexic . & credens ingredi tentoria principum , illicquc
Vlyff. Ag.imemn, ceterosq. interficere , occidit boues &oue».
quam rem puftridie notam cognofeens prz verecundia feip-
fum interemit quod refeiens Agamemn.fimulq. qua mente in
fefucrat, vetuit fepeliri. Inducitur ergo quis ex plebe fic Aga-
meinn. alloquens . O Atrida.t. Agamemn. qui diceris filius A-
treifCur vetas nequis velit humaffe Aiacem? Refpondei Agam.

Horat. A iij tex

LIBRR se CVNDV
Stultum inc fateor (liceat concedere veris)
Atqucctiuminfanum; tantum hoc cdiircrc,quome
Aegrotare putes animi vitio, accipe; primum
Acdilkas : hoccll longos imitaris, ab imo
Ad fumnmm totus modulibipcdulis : & idem
Corpore maiorem rides Turbonis in armis
Spiritum, & incclTara; qui ridiculus minus illo?

An quodcunque facit Maxenas: ce quoque veru eft,
T anto disfimilcm , & tanto certare minorem ?
Abfentis rana: pullis viculi pede prc-slis ,

Vnus vbieffugit;matridenarrat;vc ingens
Bcllua cognatos eliferit .illa rogare.

Quanta ne ? num tandem,fc infians.lic magna fuiffet .
Maior dimidio ? num tanto ? cum magis , atque
Se magis inflaret : non , fi te ruperis , inquit ,

Par ens . hxc a te non multum abludit imago .

Adde poemata nunc; hoc eft oleum adde camino:
Quk fi quis fanus fecit : fanus facis & ru .

Non dico horrendam rabiem, iam deline cultum
Maiorem cenfu . teneas Damafippe tuis te :

Mille puellarum , puerorum mille furores .

O maior tandem parcas infane minori.

s E R. M

Rex fum, q. d. Sic volo, fic iubco, fit pro racione voluntas quod
audiens nlcbcius dicit . Bgo plcbciuv.i.qui fum de humili plcbe>
nil quarro vltenus,q.d.li iropenum pro ratione eftjtrultra ratio-
nem peto . fcd continuo vt quafi limul loqiii putentur , addit A-
gamem. Et eao imperito . 1 . impcro(vcbc frequcntatiuum pro
principali) rem as quam.i.iultam.ac pro &,fi ego videor cui.u ali
cui non iultus.hoc S. imperando , ego petmuto ei lop. multo . 1 .
impuni, dc quo nullam vltioncm quicquul dixerit fcccro, dicere
id, quod f aut quz) fcncir. RefponJet PJebeius : O maxime re-
gum , dij det deducere clalfcm . 1 . multitudinem nauium tuarum
in patriam faluam reducere. Troia capta.i. poliqiiam 1 roiara
ceperis . Homeri elt imitatio . Ergo quia hoc permittis, licebit
.i.licicum entjconfulere.i.conlilium abs te jfetere , Sc tefp5derec
ibi mos confulcnti .i. conlilium petenti, aut licebit tibi hc d tuis
confilium petere, & tuis tibi rerponderc(In hoc laudatur Horat.
a dum alias res agere videtur, teip. confulit . Nouit.n. qa Moec.
& per eum Aiigullus iitec aliquado ledurus ellet . & Ideo voluit
eum inducere ad benignitatem , vt facilem acceflum daret etiam
mmimis bona confulcntibus.) RcfpondetAgamem. annuendo
ac ludicando liceat .vnde addit . Confule.i. pete conlilium >
Qusrit ergo Plebcius. Cur Aiaxcxiftens hcros.i.vii forcisdc
quafi diuinus, fecundus ab Achill. in forriiudinc,& magnitudine
putrefeie fop. infepultusjcxillens clarus Achiuis.i Grxeis omni
bus fcruatis a Troianorum impetu , toties .i. tam Icequentcr?
Nonne /up.hrc facis, vt populus Priami .i.Troianus,& vt Pru-
mus gaudeat (nondum .n. mortuus erat, dum hic contigilJe fin-
guntur. Ec aduerte non vitiofum eile,g’ populum pntermifit,
mons .n. elt Hom. & Virgiliani,fegregacc ducem ab exetcitu,vc
egrcgiumlignificencficut Froas rdiquiasDanaum , atque im-
mitis Achil. led pergo, vt inquam gapdcat fupp. eo inhumaio
IS iaceat inlijmatus.i-inlepultus, per quem tot luuenes fupp.
Troiam caruere patrio fepukro ? quafi dij talionem cum eo fece
nnc.Refpondet Agamem.caufam afiignain quia iple Aiaxinfa-
nus .i. furibundus, dedit morti. i.occidit,miIlcouium.i. plurimas
oues numerus certus pro incerto, clamans fe occidere inclytum
.i. clarum Vlylfem ik Menelaum fratrem meum vna .i. paritet
mecum .i.cum me,dicebat.n.dum maiores arietes, aut vitulos oc
cideret habe nunc VlylTarma mihi rurrepta,habe hocAgamem.
pro iniquo iudicio tuo , & tu Menelae pro confilio,au: quid (i-
mile. RcfpondetPlebeius innuens neminem id debere punire
in alio, cuius ipfe culpabilis fit,& ita A iacem non debere inlepul
rum relinquere propter infamam, cum Agamem.non minus in-
faniucrit.dicicergojcum.i.quando, tu 6 Agamcm. llatuis ma-
^aDdam.f.antc arai.f.Dianscuius occideras.ccrusm, dulcem na
tam.i.filiam Iphigeniam.qus deberet, tibi dulcis dPe, pro vitula
.i.loco viculi, cum potuiilcs Deam placafie vitula ; Aulide, in il-
lo portu vbi fiebat recenfio totius excicirus Gricotum (quo ic
pore Agamem.Dianiceruamfagittis traiecit, vndeiratadcafc
<n vt non pollent Grici habere ventum nauigandi Troisfn,do-
necplacata eftcxiudicio Calcantis virgine cifa) & cum 6 im-
probe .i. improbande, fpargiscaput filis tus immolandi, mola
falfa, (me qua non fiebat facrificium ( Sinon ij. J£n. Mihi facra
prari ; Et falfi fruges,& circum tempora viti) cum inquam tu
hic facis, feruas tu redum.i.re^itudinem animi q.d. minime .
Ad quod Agametn.Qiiorfum infanus . 1 . quo verfuSjVel in quam
parterodicorinfanus? Addit Plebeius. (^id.n.fecit Aiax,cum
«raoit.i.proftrauit pecus ferro ? q. d. nihil tam detettandum , qa
abllinuit vim.i.violentiam prohibuit ab vxore ; & nato.i. filio p-
carus .i. imprecatus, Attidis. i. vobis mimicis eius multa mala il-
« violauie aut Teucrum filium , ficut tu filiam , aut

VJylf.ipfum.r.quem mento odifle poterat, ferro, i.mucrone fuo.

Rndet . Verum .i. Od ego exiUens prudens placaui diuos fan-
guinc (arcificiofe fubticet cuius fanguinc) vc eriperem fiip.a de-
itruftione naues.f.Gricorum,herencee . 1 . affixas eo q- dij vetum
pr<ffiiberent,in fup. lictore aduerfo. i. inimicis vicino cx oppofi.
to Troii. Vnde Plebeius add't illud quod ille fubtili ter omife-
rat.Ncmpe.i.nonecercc,fariofcplac.nlli,fup.diios, tuo fanguinc
.i.hlii ex te geniti? Rcfpondet Agamcm. Meo fupp. fanguinc
placnuijfed non furiofus . Probae Plebeius q; furioiuv id fecerit
dicens:!, fiip. quicapiatalias fpecies .i. fimi!itud;iics,vcri.i.ve-
ntatis (qiiia omnes decipimur fpecie redi) que, pro 5c fcelcrii
.i.ioiquitatupctmijtaiconfura. tumultu .i. turbatione menrii
. 1 . quicunqne pertutbaius confundit fpccies eeti & fccletis.qua:

ruam narfi-

"°a'"'u"’“8">"imitatem,aut magnifi.
ceuuam &c.habebitut.i.iudicabitur commotus atque nibilum

... .nnullo ddlab,. ,i. d.ff.tentta ettt. „c p,o an. aSLflultZ

.i.pct fiuititiam,anira.f-pcr iram. Aiax dum occidicagnoi'
ricos i.qui non meruerunt ab eo qccidi.delipit, i, maleFapjt^®*

fans e(l cum tu prudens . 1 . qui dicis &profpicicns quid L‘*
admittit fcelu» in filiam .f. ob inanes mulos .f, vc faluator
citus aut imperator dicaris,tl.is tu animo.i.feruas hatutn.i
ne 3nirDi,& cor cumidum.i.inHacum,clt ne fupp.putu^t, tibi,”'’*
virio.i.cura tamen lis vitiofus?q.d.id fieri non potell.Quoj
exemplo probat dicens, Si quis amet gellarelcftica, i^uan 'k-
les macroni gertabantur. Agnam nicidaro.i.mundam ouemjd
huc teneram, & paret.i.compatet nii t em.nt,huic .f. Agne veitem'
VI giiati.i.falii fup.cmeret,& patet aiucillas, paret aurum & 20 ’
pellet eam rufam aut pufillam.ficuc faciunt patres blaiidiemec'
iiabus paruulisj&fideHinet.i. animo addicat, videlicet Aenam
vxorem forti marito, procor adimat .i. auferat, huic intctdifto f
vfu rerum fuarum,omnc ius,& tutela abeat.i.traducatutadpro^
pinquos fanosjhoc clf pretor aflignaret illi ciquam furiofo cpl
raiorcra , Quid (aut quod) fup. dicas , fi quis deuoucat gnatatti
.i.filia.i.adiudicet eam morti, pro muta Agna.i. vbi poffet offer-
remutam Agnara?cttipfeintegcranimi?nedixeris.i.noli hoe

diccre . (Aduerte quia iterum textus habet Integer cft animi, vbi
magis grammatice dicas etiam flante verfu Integri cftaninu.
fed dixit forte ficut Virg. Infelix animi) Etgo vbi pratia llulfitij
elt ficut in te,hic.i.ibidem,cft fumma iiifania-Is fup.qui cft fcele
ratus,erit,&.i.eciam,furiofus .i. nemo fceleratus eW,quin6idetn
furiofus & quem fama vitrea.i.fragilis.fed fplendida cepit.i.quU
ciinqucambitiofus efl,hunc circunconuit .i. attonitum & pep
hoc infanum fe.it, Bellona, Dea belli, gaudens cruentis, fup. re-
bus vtarmis,& vitis, qui excieat Erinnym .i. furorem bellicum,
hicconclufio videtur cfleStcrtinij vt lequencia. [Nunc agelu.
xuriam&c.) Poflquam auaros & ambitiofos infanite Sterti-
nius docuit, docctnunc prodigos & luxuriofos infanire dicens,
O Damafippe,age.i.perfcquerenunc mecum luxuriam. i, fuper-
fliiicatcm in luxu.veflicu, ac cetero fumptu , hoc cH prodigentia,
& arripe, i. numerum flulcocum trahe mecum , Nomentanum,
virum lUum prodigum & perditum luxuria . Enim pro quia , ra-
tio vincit .i. probae euidenter nepotes .i. hixurioros,& giilofos,
ftultos.i.qui flulci funt.infanire.i.eciam infanos efie . Hic.fNo
mcntanusjlimiil. i.flacim.ac.i. poflquam, cepit.i. recepit, mille ta-
lenta patrimoni,hoccft de patrimonio fuo, edici c.i. publice mai
dar,vti.i.vt pifcator,& pomarius.i.poinotum venditor, & auceps
.i.auiuni captor ac vendito r,vngucntarius .i. vnguenti venditor,
ac impia turba T hufei vici .f. lenonum & parafitorum , & fartor
. 1 . f3icimmumftruftor,ac venditor cum rcurris,& omne macel-
lum .'.omnis vendens obfonia in macello,quod a Macello, cu-
ius illic domus crat, denominatum efl.cum Velabro .i. cum om-
nibus pifees recentes ad Velabrum vendentibus, veniar domum
fup. Tuam mane . C^id tum ?rup.fadum cft. & fune vctba Di-
roafippi aut poeti interrogantis . Refponfio : Ipfi venere .i. ve-
nerunt frequentes .i. in magna frequentia. Leno (quem e vico
Thufco venifTe putem : licet Acron maluerit propter negotia-
tores impiam turbam dixifle) facit verba (funt .n. lenones mere
iricum patroni,& deieiSores) .i. loquitur pro reliquis tanqt^Jin
facundiorceteris. vnde dicit, O Nomentane quicquidmihi eft
domi,& quicquid cuique horum eft domi, crede. 1 . perfuade tibi,
id tuum fup. efle pete vel nunc, vel cras .i. quandocunque voles .
Accipe.i.intellige, quid iuuenis cquus.i.iuflus (& hoc ironicos,
quafiiquitacis fic erga lenones gratum elFe) .f. Nomentsnusre
fponderit, contra hic, tu fup. venator & auceps ,dormi.s ocrea-
tus in niuc Liicana,vt ego coenem.l. in caena comedam, .iprum,
tu f. pifcator,vellis .i. aueilis & extrahis, ex iquore hvberno u
hyemali frigore horrenti, pifees, ego fegnis .i.ignanus nih'|''*
gens . (Nam quafi fine igne, qui maxime aftiims elt, fegnis dici-
tur) indignus fitp. fum quipoflideam tantum fupp. pecuniarum
aufer & ('ume tibi 6 venator decies fop-feftertium.S: tu pifeatoe

tantundem i.etiam decies fefterrium,cu.f.leno,fume& aufec ti-
bi triplex .i. triries,fiuexxx. feflerti3,tu inquam vnde .i. abs cu-
ius latere, vxor vocata .i. quando vocaucro eam curtit(3uteur-
rat) .i. celeriter venit ad me, de media noffe.i.etiam lempoieme
dii noftis . Filius /^.fopi , ponit aliud exemplum prodlgentift
acperditiguli. Ordoeft. Filius itropi,illius Tragcediaru
afloris ditiffimi.diluit.i.in liquorem refoluit .ac potabileimf^
aceto .i. per acetum, baccam . 1 . gemmam infign^m , ^

non vi , l^ed magnitudine pretij,ex aure Metelli L,n{

matron^ (tunc enim in aures deferebant macroni , &
uniones dependentes ab auribus more ^gyptiarum, nobili
.r.ut exorberec folidum.i.ex integro & uno hauftu decie»
ftertium .(Et aduerte Icftor, quiadofti libentius dixeroi'

L I B E K S

fj decem TcRcrtia. rft autem feflerciuin,fcu feC-
t(uiUN p.Htdui librxdimidut.r qu i(i lecni tertium . Uicicur «tia
M. Antonius Tuperacus uiluxu camannn .i Cleopatra regina
Ae^ypn vnionum potu.)Q^i.i.inquo,fuic fup. illcHlius lanior,
ac.i.i|l> i3ceret.rprot)cerec,illudidem.r. prctiuin <n flumen ra*
piJtini ,vepro veJ, in cloacam .i- receptaculum fordium ?q. d. in
nullo-Progenies.i.gcucratio, proles, Q_|_>inti Arri.i.Arrij , cxidci
par fratrum nobile nequitia.i.p nequitum, & nugts.i.per nugas,
& gemellum •i.jconcors Sccotiforine vc gemelli folcnt amore
prauolt.quia confimtlicer & xqualiter prauicati liudebanc, foh-
ti . (Eli locutio congruare,iion voce, Par fratrum foliti.i. ipfi fra
(res) prandere lufcinias <i. auiculas canoras , & ob cantum pre-
tiofas.coempcas .i. (tmul emptas,impenro d. magno impendio ,
quorfum.i.quo yerftis.i.in quam partem abeant? fani ne fupple
funtannotandi creca.i.bonolapillo,quo fani notandi runt,an
carbone.i .nigro colore,qui malos & perditos delign3t,q. d. fine
dubio nocandifunteatbone, lanquaminfani . Lufcinixauc po-
tius Lucinix,quan prima luce canentes , afuauitate PhiJumeix
dicuntur, vel quia Philumela in eam auem verfa dicitur . De hac
autem (ic dicit Plin. Huic aut diebus , acnodibus continuis xv.
garrulus cantus eft,dcnrance fefiondum germine . Mirum pro-
fei^o tantam vocem in tam paruo corpufculo inclfe , tam perci-
iiaccmfpiricum.&muGcx pecfedx modulatum Tonum. Hxc
in ore Scelichoripoecx adhuc infantis cecinit • Certant inter Te
vidla morte quiefeir, prius dchciens vita ^ cantu . Audit difeipu-
lam accenceaccocrigit, quapropter illis Teruoif pretium elt &c.
vndehicimpenfo emptas dicit. [Aedificare cafas &c.) Stulte a-
naantes infanire docet. Ordo elf . Si xdiScarc cafas .i. domuncu
las ex lapillis , aut fruftis lignorum repertis more puerorum . 8c
adiungere mures plollello .i. paruo plaulfro vt trahant ipfum .
(Quia.n. au, in o, longum mutabant veteres indifferenter cau-
lis &colis,cauru5&corus, caudex & codex , plaulfrum & pio-
{Irum &c. leguntur) ludere par impar , aut de nucibus , auc de
aciculis diuinando, equitare in longa harudine in canna palu-
l)ri,auc in quauisalia pertica, hoc ell (i exercere luTus pueriles
deleftat (autdcleftet) barbatum , tunc amentia verfet.i. agat,
& impellat cum. Sic ratio cuincct.i.inTolubilicer probabit, ama-
re.f. meretrico amore effe puerilius .i. Ifulcius & puero dignius,
his fup. fafiis puerorum, nec, pro & non, &conuincet nondif-
fe.'re.i.incerefrequicquam verum tuludas.l. pueriliter exerceas
opus in pulucre quale prius fup. lufiftijtnmus.i.cum elles lacum
trium annorum, an tu plores esiSens follicitus amore.i. de amo
rc meretricis. Quxro an facias.i. te fadurum fperes id, quod Po
lemon mutatus .i. ex luxuriofo philofophus effeftus fupp.fecit
olim,hocellq) ponas inlignia morbi . 1 . luxurix & nequitix tux
v:potemol!es,ac muliebres habitus, videlicet fafciolas , quibus
mulieres , aut capillos ligant , auc mamillas Itringunt , cubitale
quo cubitum ornant, focalia.i.caUmillrum in foco calcfaftiim
adcrifpandos capillos.vt.i. quemadmodum , ille videlicet Pole-
mon dicitur olim potus.i.cbriusjcarpfidc quondam furtim. i. fe-
crete alifs vix percipiencibus,coronas.f.quas porurut capiti im-
pofuerat,rcd ad collum ^fqiiedeciderant. imponebant.n.indul-
gentius poturi coronas capitibus fuis.fed ipfe catpfic e.is cxcoi
lo,in quod deciderant, poftquam cft correptus .i. repreherifus ,
Tocemagirtri.f. Xenocratis de virtute difputantis , impranfi .i.
adhuc ieiuni,& per hoc maiorem auftoritatrm contra crapulam
difputanJi habentis, exp'‘ditiu‘>que(vc fieri folet) ingenium ?
q. d. id quidem,^ pauci ffimis datum,vc ex Itulti» amoribus vere
rcfipifcanc .Sunc.n. flulci amatores puerorum fimiles , qui cito
tnutanrur. vndefubdit ,Cumtu porrigis puero iraio poma, re-
cufat fumere. Cum autem dicis ,0 Ctcclle,aut Catelic, vt ali-
qui legunt (lic adhuc hodie blandiuntur Itali quidam pueris)
fumc.i.accipe, negant fi non des fup. poma, opter (aut optat) ea
accipere. amatorcxclufusqui. i. inquodiftat fup.a tali puero,
-♦biagic (aut ait).i.difquirit fecum.an eat fup ad amica,an non ,
quo.i.ad quam erat rediturus non accerficus (autarccffirus).i. fi
non fuiifet voca rus, & herei.i.dubit.it, for ibus .f. meretricis inui-
fis.i.infpcftii.nifi dicas ance fores inuifas.agit autem fecum, hoc
modo pro parce ncg.itiua , nec .i. non etiam , ego non accedam
etiam nunc fup. adamic.am,fum.i.qiiamiii€,vncet me vitro. t. no
requifita a me deinde pro affirmatiua dicit, an potius meditec
finire dolores.i.cruciatus quos fuftero, & ouos finiuero per co-
piam eius ? deinde iterum pro negatiua dicit , I pfa excludit fup.
mCtCc reuocac fup. me, totus hic Incus d? tiuafi m Eunucho Te-
lentij redeam.i. puras rp redeam ad eam ? non fup. redeam . fi .i.
tametli ,obrecrct fupp. me cree feruu? fapicntiornon paullo .i.
multo (quod non eft contra decor ii, quia tantus elt furor aman-

E C V N D V s. „0

lium , vt fcruui non .imani mtrito dicitur multo Cipientio-do.
mino amante) ait fnpp.A lierc.i. (tominc^ret qur nec habet mo-
duin.i.moderationcra, neque eonlilium cuiurmodi ell amor.non
vult traAari r.uionc & modo, hxc mal.i fune in amore , belJ im,
rurfum pax, fi quis laboret reddcre.i.eflicerefibi cern .i. liabilia!
hxc mobilia pi ope . 1 . quali , n tu .i. more tempellatis & fiuitan-
lia exea forte .i. fortuna (declinatur hxc fori, & ab hac forte, ve
iij. dtn. I-qrce fua Lybicis tempeltas appulit orii , quod probat
melius legi forte, ^ forte) talis explicet .i. efficiat nihilo plus, ac
fi. i. ^ fi, paret infanire certa ratione, &modo. i, cum rationeSc
niodo.''^id fup.dicisamatorfcum gaudes fi pcrcufli forte came
ram amicx , pomis l^iccnis ex loco fic vocatis . excerpens femi-
na, lioc elf cum in morem amentium amatorum, quibus perfua#
fum ert fi forre .i. d.cafu, contigerint granis pomi Piceni camera
amicx voci compotes fieri , gaudes id tibi contigifle, es tu penes
ce. i. compos mentis tux? q. d.non. Quid fup.dicis ?es tu penes
ce cum feris annofo palato, i.laboriofo proferes ex antiquo ore
verba balba.i.femiperfcfta ex more balbuticcium.^qui.i.in quo ?
fanior fup. es hoc faciens puero fupp. xdificante cafas ex lapillis
& fragmentis rerum , vtdiftum cft. q.d. in nullo. Adde cruo-
rem.j. perniciem ftultitix.f. quxin amore & non in puero eft,
atque ferutare ignem .i. ardore amoris .ferutare, inquam modo,
an cum.i. quando Marius amator, quidam ff ulcus, prxeipi tat fe.t.
dcorftim proijcit ex derperatione,& hoc Hellada amica cius per
cuffa.i.occifajfuitipfetunc ccritus.i. totus furiofus.&infanus,
an abfolues.i. liberabis hominem S. Marium, crimine .i. per cri-
men commotxmentis.i. dices eum non ccritum.i.furiofiimfuir
fe.fed hahuiffc mentem commotam.Sc damnabis eundem.f.Ma-
rium.fceleris.i.dices eum crimen commififfe occidendo Hellade
& fe,fcd fcelus .f. leniufculum, imponens ex more .i. ficut moris
veftri eft rebus, vocabula non propria, fed cognata .i. vicina pro-
prijs? Hoc Stoice omnino diftum eft. de Stoicis .n. in prima hu
ius didum eft, quod nemini p.iircanc, & omnes xqualiter punire
velinr . Econtrario Stertinius ftoicus nuncxgre fert eos, qui a fe
ueritatedircedentes mitius appellant peccata fcelera, videlicet
qax manifefta crimina funt . Et ita patet fentencias fm affeftio
nem loquentium clTeinterprctandas . Et hxc de ftultis amatori-
bus . Sequentia funtdcfuperftitionibus Libertinus erat, nunc
foperftitionem damnat eaq. captos infanire docet, loquens de
quodam libertinx condicionis, noto quidem, fed non nominato
forte propter legem. Ordo eft . Libertinus .i. quidam liberti-
nx conditionis erat , qui ficcus.i.non ebrius , fed adhuc ieiunus,
nec per infantiam peccans . quia fenex, currebat mane.i. tempo-
re matutino, cum (aniore capite effe deberet, manibus laucis.i.lo
cis, & mundis, quod ad religionem facere pucauicfupetfticiofus,
circum Compita, vbi dijs Laribus racrificaret,qui inquam fic cur
rens , & addens quiddam (aut quoddam) vnum magnum orabat
diccnsjfup. Di) furpice ,prorurripice (quxfyncopaprxcipican-
cer locutum innuit) me vnum .i. folum ex omnibus mortalibus
morti, etenim fup.hocfacile.fifadtujdijs.f.qui omnipoteces fune,
orabat dico exiftens fanus vcrifque auribus, atque oculis fup. fa-
nisjfed dominus eius fup. cum venderet. 1 . cum vellet eum ven-
derc.nifi iicigiofus.i. ni effec litis amator, exciperet. i. demeret a
fanitace mentem fup.cius .i. diceret eum fano corpore, fed non
animo aut mente. Chryfippus .i. Dogma Stoicorum a Chryf.
deferiptum, ponit quoque.i.etiam,hoc.i.tnranire vulgus .i. mul-
titudinem populi, infoecunda gente Meneni, illius viri , que per
cranficum taxat . Macer pueri cuiufdam forte de familia Mene-
ni) cubantis in leifto.i.prxxgricudineiacencis,aic;o lupicerqui
das & adimis dolores ( fimile eft primi Regum primo ) fi quar-
tana fup. febris, frigida. i. frigore concutiens, reliquerit puerum,
ipfe puer ftabit nudus in Tyberi,illo die quo tu 6 magna lup.in-
dicis,ideft prxcipis,ieiunia fup. celebrari . Si fupp. cafus.i. for-
tunaaVe,pro vel medicus leuarit .i.leuaueritjXgrum.r.puerumji-
pfa mater delira. i. ex ruperdiiioneinfanicns, necabit ea prxei-
pici ,i. cx prxeipitarione illa, puerum fixum in gelida ripa , que ,
pro &,reducetfebrim quo malo conculla mentem .i. quo con-
cuffam mentem habens hxc facit? ne .i. nonne, malo .i. fuperfti-
tiofo timore dcoiu, q. d. mantfeftiffime. [Hxc mihi Stertinius)
Concludit narrationem fuam Damafipp. dicens fe omnia fupe-
riora a Stertinio audiuifie, deinde interroganti poecx .cum om-
nes ftulios prxdicet,quo ipfe morbo infaniat, dicitquxdamlc-
uia,quxramcn poeta infe non admittit. Ordocft. Stertinius
oct-iuus fapientum (erant .n. prius feptem nobiles fapietes Gr*
cix)dedirmihi amico ruo,hxcarm:a.i.hancdefenfionem,nccom
pellaret.i. interpellarer & moleft^rcrvcftultusjpofthac.i.polt
hoc tempus inul tus.i.non fumens vliionc de iniuria mihi illata .

Horae. A iii) qui

ANTO.

SABBL.

s 1 R. M O N V M

poSliic inrmiiin,juJitt toiidcra

“'‘?''“Jn','S-e'cgci'iJ^ttul'c?q' i‘i's "''minit l>orph.«alibi Cgnat Horat.(irfc,,w“'"V«

'„v go ' t ‘“'r '"r --.Aa»,," ‘S;j. ep,

ue g'-' *o * _ , , i,,knr /<iia>iTi ih?r iiiit ml■l^lllm liciit Hnrar. nuncuoamr.Ar nrn r. .-"^Snum

l^auli confiflebant fiencr.itorcs,qiji Jocus lanu» r
lOtuam quinque jn eo I.ani Hmulacr-uoliocatauir l

n.ievKjj £c,i»uimoto.i.m>itfO'‘onJipcti.ua“va..-,.v-- -- - - ^•“"''^‘"anarum r' r’

que vicuju.g o ao..1jpqs Aclopi h.iber,qucnilibec por medium licut Horae. nuncupauu,& pro eodem fignif:.
vtal bldu-tuuuU.NamApologusrtclop.n. H r , , ipirnr r «CCf.

raaM.c.u.dcp<»Jeal.a,aU humeri, amtorlum Ik relror-
lum.ieJ 111 patre aiiieiio eponere al oium noa.vi ijui fipe
mlpietinui . m poltcriore iioltia , qua' iiuiiqusm iideiiius.led q
ITo.leqaunrui femper. Relpondet Horai.eum mcundo rl/u,

O S:o?.:c nc vendas(i.ic elt pacticulaaptillima precib. vt, bic te

tua. Ltt..i.maio.epretio poli damnum , qhia diaiileomnia nii eoilocaret. Nam illud «ndeofloginia pro ,„,„„,5 ji”'-
uetdl Jifle die fup. qua «ulcitia pota.; me itilanire ? q. d. rd dubl ne didum accipere debemus, Gcuc! vndeuigiitti,v„d„,| ;

^ . * • elt vnum.prccifefup.aucduncaxac, genus fup. teres didtiearum. VndeoSogtnca dixit Horae.j.ixxriii ann*‘

■’ habens aetatis, hoc clHxxx. vnde deeftvnumdicuii inieinrflp °*

PnCr. in Jib. de ponderibus &c. ‘

pit dcc. Ad lanum igitur medium ait Damalipp. re*tctn f
elt patrimonium fregilie, quoniam fub fetneratoribus
in VICO lani conllltentibus. Qui ad medium lanum
tura exponunt, quid libi velint ignoto. [Incubctvndcoft'^"^”'

In hac batyra per quam feire ditt loncm diuifit , ita vt pat
finediftionis fuperioris, patrem in principio inferioris

IO, quoniamnon VI.
ftukicia: , fed multiplex , dic mihi , nam ego videor mihi fanus
RefpondetDamalippuSjQiiidfup micum elt li cibilanus vi-
dens ^ Aeauc mater l^cnther regis Thebarum , cum.i. quando,
portat caput gnati infelicis .f. Penthei (quem capta lurore iJac-
chicojloco vituli, aut apri trucidauic) abfciflum fup. a le, videtur
ipfa (ibi tum. i. tuncfuriofa ? q.d.minime,& tamen furiofafmt.
Confimili ter licet tu cibi fanus videris,, non tamen continuo fa-
nus es . Ad quod Poeca,Ego fateor me Itutium , liceac.i. licitum
fit concedere veris, atque fateor me etiam infanum .i. fateor
qui, quid visjediirerc .1. declara mihi,tantu.i.tantummodo hoc,
quo vicio animi putes me «Bg otaret. Refpondec Damafippus,
Accipe .1. audi, dicam tibi , Pnmum iu«diticas,hoc elt tu irnita-
tiS,!ongos.t. facis longas & alia» domos , cum iis totus ab imo
.i.aplaiua pedis ad fummum.i.vfqucad veicicemcapitis, modu
Jj.i.parui Qienfura; , bipedalis videlicet , Sc tu idfin tides Ipiritu
ficiiiCillum Tufbcir.s, Ullus gladiatoris, m armis .i. quando ar-
ma.us laccdit.maiorcmcorpoie.i. tj lit corpus cius, (pioprium
ergo declinatur hic Turbo, tutboniS .appcUaiiuum , quia olim
dicehatui hac turbem, faeuhuius tatbiiiisj qu;.i.in quo, es lop.
tu minus ridiculus.i. dignus dcti(ione,iilo.i ille quem tu deri-
des .^q. d. in nullo , an quodcunque (acit Mtecenas e» verum. i.
v*rolimiie,quoque.i.ctiain,tc iup.facere decere, exiltcncern dif
liinilem lup. Mcecenaci tanco.i.in tanto (Hoc quoque veibo a-
inicum ridentem tangit, innuens eum mulca vix decentia facere)
& verum elt te tanto minorem fup. Mctccnate , cerrare .i. con-
tcndece fup. cum co ? q. d. minime, quod probat Apologo quo-
dam Aefopi. Pullis ran£ abicneis preilis.i. opprellisjpcuc vituli
•i.iuuenisbouis.i. cumfemel pulii rans edent oppielli a pede
buuis,vbi.i.poliquam,v'nus fup.illorum pullorum eflugic.dcnar
rac macti vc.i. qualiter, ingens bcliua elifcrit cognatos.i.rcliquos
pullos fecum natos, hoc eft confratres fuosiitla-!. macer, hoc cii
vecu> rana, aut bufo, rogare fup, capit, aut rugabat canta ne(aut
quanta ne).i,non ne tam ingens beiiua vt egu non fumjfup. cp>
pceiliceos,& fufflans ,i. inflans fe,rogabat lup. tandem , num .1,
nunquid (quod innuit negationem) (up.bellua fuilfct lic magna
vt ipfahc inflata . Rerpondit pullus fup. Ipfa fuit maior fup, ce ,
dimidio.i. pro dimidio, quod audiens macer iterum iriflan.,fe in
terrogabat, num.i. nunqmd.fup. erat canto maior? & cum ipfa
inflare: fc magis,atque magis,inquic fup. pullus, 6 macer fi i.ia-
etli, ruperis tc,cu non cris par Jlli belluXjfop.hrc imago. i.para-
bola 6 Horati, non abludit.i. non aliena ctt multum a te,q, Mae-
cenati te £quarc vis, quod non magis aflcqiieris, q rana molem
bouis . Adde nuncadceccros furores tuos koemata.i.pocticurn
furorem , hoc elt adde camino .i. igni aut fornaci oleum vt ma-
gis ardeat, licut Poefis ce magis infanum facit, qux fiip. l'ot;ma-
idjfi qius fecit fup. vnquam,cxiltens fanus, &.i.etijm,tu f-icis fa
nus, fed notum piitatqjpoets inlaniunt (Non tamen pcecicus
furor vitioru.s erat. verum Damsiippo inuifus) adde ii.q Poe-
iiiac3,non dicam rabicfn horrendam, cum tamen iup.id vere di-
cere pufliin . Dcfincergo Horati iam cultum maiorem cen fu .i.
qredditustuifuppetaiu.Adhec Horatius, ne conccfliirc h-fc
vttia culpetur ab sinuliSjfingu fc iraium m D.imalip)- fi, dicciis ,
Damalippe tenea» ce tui^.l,lmeI•tuos,& tui (imiles . Pergit autc
Jiupctu petulanti Dama(ippus,ac fi dicat, Non dicam mille fu-
loici.i uifdiios amores tuos puellarum, & miile furores pucE-o-
ruin . pcrgii etiam Horatius, quali (imul loquantur vt irati con-
uiciatorcsfoiciic , dicens tamen IcnmsjO maior iniane.i. qui
inagis iiifanis, parcas tandem minoii.i, milii minus infanicnci ,
quam ta. & liodifccliiircreuuiuit.

r •jOltquam onuiis res) Hic introJucit Damafippum fermo
I— 'cmantcm,qui ollcndcre voles fe atre alieno & fccneratoljt

A vrurisomncpattimonium perJidille, per quam elegan-
ter ait.PoItquam omnis res 6tc. Nam Rom* in regione Bahli-

A Liena negotia curo) Prxfert hic Damaf.p, Balneatori

,vc vulgo dicitur , exemplar , qui quoniam in otio viuit*

. neque fuis negocqs dcttinetur, aliena curare folet-Doft’
Balneator. [Immolet xquis hic) Loquiturdeeo poetaquiiam
ab infama rcIipuiHe videretur . indc translatum , quod quj aao,
in tempenjs irati nummis , hoc piaculo fcconfueueriipureare
[Nauiget Anricyr.im) Hmc orationi poeta fubefle prcuerbium

innuic,quoStoicummfanunotat . NamStrab.lib.Geograplve
ix. duas Anticyrascommonftrat. Et in altera qu* fit poltCrif-
fam oppidum , elleborum nafei, in altera ciufdem nominis qu*
fit ad linum Maliacum & Oetam montem optime tcroperan
atqueineam quamplurimis e regionibus adnaiilgari fiinitarii
gratias. Lege dejiis plura apud . [ Poftquam tc talos ) Tatisac
nucibus olim lufitalfe pueros, vel Horac.te({iscfl,vndc nuces re-
linquere, elt omiflt.s ftudijs ac nugis puerilibus ad grauiora , ma.
gisq. feria conueni .

A Niiquo cenfu natis) Nulli duNum efle debet Horat.his doct.
veifibus velle hcmines ad auream mediocri t-urm, ac vir «,„»
tutes qu£ in illa plerunque conii ftunr, hortari, & a vitiji '
deterrere. Hrproprerea Auli& Tyberij filiorum ,‘^eiuijOppi.
di) exemplo prodigalitatem opponi r 3 uariii£,& vtrunque deie*
Itatur. [Titillet gloria, i ure) Hoc elt ne nimia glorix cupiditas,

& ambitio pr.i-cipites vos agat. S!gnih'cat n. titillare fenfum ali-
quem cum voluptate mouerc, & ad cupiditate nirniam trahere,
n Ilius /iifopi ^ecradlam) Horum verluum talis elt intclle-
(Sus Clodius ^fopi tragcedi filius, vt experiteturin glotia
palati (vt inquit l’iiii.) quid feparent margaritr, finsulos ”
vnionesconuiuisabforbendos dedit. Ccel.lib.xtij.cap.iij. "
*f~\Oftquam omni.s res mea Janum Adtntdium) Iam flatus
1-^ erantjinquit idem,ad vnam illarum folcbant coacniic
credicores& fceneratores.alijadreddendujalij ad locsr.riti
fcenus. Hxc ille . Porph. autem ait omnes ad lanum in BjliiiCa'
flabant fanerarores. At lib.j. Ep!fl.j.& Acroii & Porph Oteniiir
duas elFc ad Bafilicam Pauli , Verum quia Horat. medium ait, vi
deriturfuilfc trc.s. Meminit Cic. ad finem lib. ij. Ofl. Sedtoro
hoc genere inquit, de quxrenc!a,de collocanda pecunia, 'tiamde
vtenda,commod!us a quibus optimis viris, ad medium Lmunile
dencibus,quam .ib vilis plulofophis vlla in fcola difpiicatur. Vl'i
mileleguurad medium ianu£,tncpciuvq. ab commentatoribus
in hcmirytlo exponitur. Hunc locum primus eruit nobis Do‘.‘t.
vir natus ad hoc , vt errores ex optunorum audio tum libns tol-
lat quemadmodum moitra ex mundo Hercules. [Cum ilinnam
cdotmii) Qu£ liic Acron adfertde l]ion3,vc loco frattis, filu'"'
pofucrit , itj vt Polymneflor deceptus filium trucifi.iucrit.abs
quo conficta fiiit,inimo a quo rccepra, mirari facis nequeo. E|^o
fahulr numen Ilione fuilTe puto,6t Fufium vc! eius, vel Flcciibft
perfonam.Catienum Polydori obtruncati egilTe. Quodrxhoc
carmine apparet, quod in Aeronis commcntariofit,atur,
te .appello , foror 6 furge & fcpeli me, in porphyr. comrr.fnio
alictr legitur , quafioftonarius Iambicus. Sed iionfolumil'-
dem hic elt error . Ea omnia fanare nec poflumus , nec noltn

cltpropofiri. [Nefeio an Anticyram) Multum Anticyra?, m-.i

q'1't Acron , .I.indum eft auaris , quali Anticyra herba fit,
plane puto illum exiflimaire , quippe qui paullo pofl diC'"|
pofuit autem Anticyram pro medicamine fimilc cft
p.iuUo 'j'olt c.xponitd.ire centum , id elt ducentas libras , nouein
modios grani . Hsc ille. Qiiis pateretur hic a putro^U
qiiens quu audiret ita delirantem ? Nuncedicis libris in auae-
rem tam vcruitum ac elegantem taleis nugas pro enarratiof'*
bus legimus. [Is intcllabilis & facer elio ) Inteflabiles,'"*
quit Acron , appellabantur , quorum icftimonium non

LIBER SE

fot,in.^uit,quos m tellimonium lU
rtictivolcbiiu. iiuCiUbilct voc.ib.iiu. l^xc tllc. Mulu (Imilu
Jiirtifveriti . lUdius .luccni intcitabiliv cxiiumc f.tclljnicnci CX'
rrrsj^»: rertini inp.i«iin idqaepropriu? vpro li icloco . Ndh pof
foouutein Tatis rmr.jri ii^!i;’tiern iinpiUrnuam luittn annota-
^ tari», qui ttc» ex vna facit liabilii iii rc , & ambo nomi

natiui cjfiw ceufft . Prxterea poli vellrum ailijcit , aut contra ,
lenium, & mentem auftoris. Huic tam auJaci corruptori
rooderttus quam oportuit refpondet Badius . Ideo ea repetere
fuperfedebiraus . [Quorfum infumis ? quid enim Aiax Fecit ?)
Badius putat hate Agamemnonis elfe verba , at ego puto plebei
qui dicat Agamemnoni,quo genere infanixlaborauit Aiax qui
eum infanum appellas, cum tu fis non minus infanus? quod Ih-
iim probabit. [Ac Tufei turba impia vici) Mira eft contentio
tU(fiorum de hoc vico,vbi,& qua parte ciuitatis , quando coepe-
rit, & quare eius turba hic impia dicatur, quos omnes compone-
rcnoBcll nollri inrtituti, Hocautemrifi ,quod Anius quidam
Vitetbicnfis egregie ftomachatus& in Liuium &in Dtonyfium
Alicarnareum/ub Romulo, auftorc Varrone ,non fub Porfe-
na,huiusvici nomenfuifleve illi voluere contendat . Deinde
turbam impiam dici quod patriam reliquerint , ahoqui religio*
fiilimos, quali poeta non fua refpexeric temporaj& a feptingen-
ws annis mutans mira fieri potuit , nimirum vt tota Roma mu-
tata fuerat ex fobtiainebriam ita & vicus hic ex reiigiofo in im
pium. In Acr.vero commentariis Aricinis legendum, pro Herci
nijs. [Sume nbi decies, tibi tancundem,tibi triplex) Vt in decies
intelligimus centena millia HS.itain rriplex incelligo tricies
centena milia HS. Hoceft terdecies, fiue ter tantum quantum
vel venatori, ^Ipifcaton. Ratioque fubiungitur. Vnde vxor
media currit de nofte vocata ,vc! citata , vt Porph, legilfc vide-
tur . Oudius hcc exponit quafi idem fictricisHS. & triginta fe-
ftercia. Item decies HS. & decem fefiertiacum Budsus ingens
Gailiz noftrz ornamfntum , hec in immenTum differre non
minus luculenter quam erudite offenderit . [Q^iiid cum Pice-
nis excerpens femina pomis ) Inter Picenum & Picentem, hoc
interefi, Picenum vas dicimus , Picentem , hominem . Hzc
Acron , qux ego corrupta puto. Picenum enim regio eft pro-
pe Vmbros.Anconam vfquc tenfa . Picentes vero vicini Luca-
i nts ac Hirpinis.ad alteris origenem duxere , vc Strabo audor eft
libro quinto ad finem. [ Arque ignem gladio ferutare) Py-
thagoricum eft , inquit Porphyr. Dodor. trifariam hoc ab au-
ttoribus magnis vfurpatum docet m Adagionum volumine,
vbidc Pythagorx Symbolis. Ceterum poeta hoc loco vc o-

c V N n V s.

nciidat .miitorrm infimim nugis putto {Jificjnte cafa, |,nc .lir.
1 uerilufum, Ibiltum illum qiiidcm,(o(l innocuum neque nuic
quam periculi aduchcccm, Amatoris autem ftultiCMfnfTnccruo
rem .iJduccro,fcpc etiam adcrudeiitaccm prouocare, id nuod &
de M.irio continuo probat . Pr.rterc..Ceritus nomen quidam
«>re T5iu'f«r©- dedudum putant. Sed ego malimcum N-mio

didiuin alicrerc : Ccricum quafi Ccreritum.i.t.crcns ua prrcuf.

fum,.Ttquc idco primam I6g3m,vc in ferrem profcrcrem.[Chry
lippus ponit foscunda in gente Meneni) Menenius, Inquit Por-
phyr. fuu tllis temporibus infanus vcl rerte plebcius,qiii tamen
videri voluit a Menenio illo , qui fenarom & populum m gratia
reduxit. Hzcille. Significat igitur Menenium inhncliiiTtum
quodaltions originis tilc volute quam erat, locus autem Por-
phyr. corruptus erat . [Stoice poft damnum fic vendas) In , lic ,
videtur efle argutia quafi diceret, ira precor vt omnia vendas pJu
ris,modo mihi dixeris qua Iibotem ftulfitia,vt fic tediua potent
Cypri . deinde f.uvrica reprehenfio in, poft damnum, [^dificas,
hoc eft longos imitaris) Infaniamoftendicquodzdificet dein-
de quod breuis longos imitctur,innuit pauperem ilium velle *-
quare fcdiiiitibus.quod etiam infanizgmus non vulg.iie,friani
fifrequentiJTimum vulgatiflimiimciiie . [Maior dtmidio) Qui-
dam putant hzc pulli refpondcnri* verba e(fc,q'ui dicere vi Iit ma
treuitulum dimidio maiorem fuilfe quam ipfa effec cnm fe fe-
melinflaffet, fed mihi continuatus v,ifictur fermo macris, quafi
qii 2 , putet immane monftrum quod dimidio maius c/rct quam
ipfa inflata, ita enim ipfi vifum cIl, & procedit optime locusapo
logi ad pufilli hominis exillimanonem , quam de fe concipit .
[Non dico horrendam rabiem) Mira loci huius variatio tum
leiflione , tum expofitione ejuidam dicam pro dico legunt , qui-
dam deline , quidam delino . Cetetum multz expolitiones efle
polfunc, eft tamen vclut duorum concertantium ac conuitian-
tium fermo, itavtpropefiinul loqui videantur . Damafippus
igitur rog.itus.egregie Horat. Stultitiam obpjcir,quod zdificet ,
quod carmina faciat, quod cuirum ccnfu maiorem oftentet . De
nique quod & in amorem furat Horat. Contra , Damalippum
admonet vt fuis fe teneat ,3dieftnrusforraftis aliquid, nifi Da-
malippus obturbalTet, Tandem Horat. tanquam offenfus ac iara
abiens, pronunciat Damalippum maiorem efle ftulcum . Qui-
dam etiam hzc verba, non dicam horrendam rabiem , ita intel-
ligic ? q,d. horrendam obticeo quiadefino. Sed cultum maio-
rem cenfus mille furores puellarum puerorumque dicaro . Po-
tefi etiam . iam deline Horat. vt inter turbans dicere, vt reliqua
omnia interturbantur .

Nd E,& quoCa
tius ? ) Catium
excosnaNalidie-
nt redeuntem o-
fledit poeta cum
quo de laucuijs
menfarum multa loquitur lub-
tiliter fanciVt fete nefcias an ri-
dere vcl't Poeca Bpicureorum
quorum feftator er.'it,Dogma ,
an tradere. Eft (vt dixi) fere in
fermonibus Horacij Dialogus .
unde & Sermones mento nun-
cupauic , i conferenda uidelicet
ultro citroque locutione . Lo-
quitur ergo Poec.l dicens ; Vn-
de fupple uenit,& quo fup uadit
Catius? Eft autem modus in-
terrogandi fuccinftuSjSt de prz
fenti tanquam de alio , ut de fa-
miliaribus folemus . Refpodet
Catius : Tempus fup.refpondc-
di.non eft mihi aucnti.i.cupicn-
ti ponere figna nouis.i.admtran
dis prscepeis decodione .f. &
liLititijv canarum, qualia fupp.
pr.ccept .1 uincuiu.i.fuperar : Py
iha;’ Tim S imium illum philo-
fophu,& Italici dodrmx prin-
cipem , qui primus philofoplvis
appellatus eft . que, pro & , rcru
Anyti i. quem Anytus ut reum
accufauu,& ad mortem compu-

ARGVMENTVM.

Inducit C4lium Epeureum quattuor libros d» ntsturt ferit
pjit ,utroganttr di ftBa fua dijfrentem , quam hac Satyra ridet
fveid , ytpot* quaia yelnptate poneret fummum bonum.

SATYRA IIII.

N D E , & quo Catius ? non eft
mihi tempus auenti
Ponere figna nouis praeceptis ;
qualia vincunt

Pythagoram, Anytiq, reum.do-
tftumq. PJatona .

Peccatum fateor : cum te fic tem-
pore Icuo

I nterpeilarim ; feci des veniam bonus oro .

Quod fi intercident tibi nunc aliquid; repetes mox.
Siuc eft natiirx hoc , fiue artis , mirus vtroque .

Quin id c -at curae : quo paclo cun6la tenerem :

V tpoteres renueis , tenui fermone peratftas.

Ede hominis nomen ; (imulan Romanus an hofpes.
J pfa memor prxeepta canam : celabitur auctor .
Longa quibus fiicies ouis erit .ilia memento ,

Vtlucci melioris, & vr magis alba rotundis
Ponere • nanque marem cohibent callofa vitellum.
Caule fubutbano , qui liccis creuit in agris ,

lit.uidelicet Socratem, qui falfis
delationibus Anyti &McIyti in
carcere Arhenieii cicuta nedus
eft, que, pro &,alia fup. uincunc
Placona doiftum.i.przcepta Py-
thagora:, Socratis , & Platonis .
Rflpandec Horat. Ego fateor
peccatum i.mepeccafle.cum in-
ierpellauci'im,hoc eft interru-
perim curfum tuam te appel-
lando fic , tempore ixuo.i fini-
rtro.hoc eft importuno, fed oro
ut fup. tu bonus .i. benignus &
exorabilis ; des ueniam.i.igno-
fcas.quod fi aliquid intercide-
rit, id eft a memoria exciderit
modo: tu repetes mox .i. paiil-
lo poft . nam fine hoc, fcilicet re
petere polle, & memori.i com-
ple(51:i,ac mulra fcirc,eft naturz,
ideftd.-itum tibi d natura : fiue
artis, id eftacqmfitum ab arte,
IU es mirus in utroque, ucl fic,
Siue hoc quod agis fft naturz',
id eft pertinet ad fcieniiam nati;
ralem.fiue t ft atris , id eft perti-
net ad Iciemiam artificialem, tu
csmiriis inutroque. Refpon-
det Catius : Quin.id eft quinim
roo , id cr.u curz , id eft id cura-
bam ; quo pado, id eft quo mo-
do : ego tenerem memotia, fei-
liccctucla praecepta, utpoteres
tenues ,

hilum .(•
tofurg*$.
UimfHth

fcnues.i.rubiilei,& iupa^ Per-
ceptibilis, Sr pcradis.i- niilii tra
ditas , tenui.utnodico iennone.
Rclpondec Hora:. elo-

quere. dic mihi nomea hom»-
nis.i.pr*ceptoris tuij& iimol
dc aa Romanus fupi lit , an ho-
fpct.i. peregrinus (forte fcriptu

erathollis,quonomine,vc do-
cet Ctc.m Olficijs,ohm cxc«fij

nominabaiicur)Refpondet Ca-
tius , Ipfe .i. ego mcmor.i. quia
memor fum , St vc memor ma-
neam, canam .i. narrabo prEce-
ptas fed audor calabitur . Inci-
pit ergo narrare prscepta, quo-
rum primum cU,Mcmento po-
ncre.i. anteponere conuiuis,illa
hip. oua quibus ouis facies.i.fa-
dutaSt figura eft longa, vt.i.tan
quam melioris fucci,5£ vt magis
alba.i. meliora rorundis. Nam
pro quia oua fup.caUofa.i-mul-
toscalios habentia, cohibent.i.
in fc tenent , vitellum marem. i.
fortemaut meliorem, vel vnde
mafculusnafcarur. Catulis, fi
fiipponaturfiip. fiue colis (nam
vciuquepro eodem dicitur mu-
tando au, in 0 ,elique interdum
fpecics biafllcie, interdum tyr-
lus ille qui pcrmediumcuiusli-
bet ioiij , aut frondis protend:-
tur . vnde pro ea fpecie fere ac-
cipitur qu< eminentem habet
caulem)quicreuic in agris fic-
cis , efi dulcior cole fuburbano,
id eif quamis,quicreuit in (ub-
ucbqs. nihil autem ellelu Eius. i.
infipidus(nam fi res faporofa
eluatur perdis gratiam . & c(l
vocabulum aptum rei}horto ir-
riguo .i.irrjgato & humido. Si
hofpes vefpercinus.i. vefperi in-
opinatus adueniens opprelferic
te fubiio, ne gallina quam ei pa
rare vis,exiltens durj.i, minus te
nera , refponfet palato malum,
ideit iniipide, tu eris dodus.i.
fcies imerfarc.i.immerrare eam
viuam ,Falerno.i.forti vino mi-
xco.r.cum aqua, hoc.i. Ita mer-
tare, faciet eam teneram. Opti-
ma natura eli fungis pratenfi-
bus.i.in prato nafcencibus . (Eli
autem fungus hcrbailla boleti
fimilis multum teda quafi p:leo
prtlargo . vnde fic pilea tum
Plautus in Trinummo de fungi
no genere dixit. )Cteditur.i. fi-
des adhibetur , male.i.periculo-
fe,alijs fup. fungis in fimo iiafce
iibus ille peraget falubres aelia-
tci.i. fanus cntper eltatcm qui
finjet prandia nigris moris.qu.r
.f. morajipTc legerit in arbore
ante Solcitt.i.calorem Solis, gra
ucm. i.ingrauefccntem. Aufi-
dius mifeebat mendole mella
forti falcrno & ita faciebat mul
fum aulterum ficgrofliim in quo
peccabat, quoniam nil.i, non
aliquid, non decet commictcie
venis vacuis.i.fiiientibiis &ieiu
U",iliquidnifi Icnc i.fubtilc,&
non aulterum. tu proluetis. i.
ample lauttii , melius.i.conue-

s B R. M o N V

Dulcior . irriguo nihil efl: elutius ■

Si vefpertinus fubito te opprefferit hofpes j
Ne gallina malum refponfet dura palato ,

Doctus eris viuam mixto merfarc filerno .

Hoc teneam faciet . pratenfibus optima fungil
Natura eft : alijs male creditur . ille falubreis
Aeftates peraget ; qui nigris prandia moris
Finiec : ante grauem qu* legerit arbore folem .
Aufidius forti mifeebat mella Falerno,

Mendofe : quoniam vacuis commitere venis ,

Nil nili lene decet • leni prxeordia mulfo
Prolueris melius . fi dura morabitur aluus ;

Mutulus , & viles pellent obftantia conchx ,

Et lapathi breuis herba , fed albo non line coo .
Lubrica nafcentes implent conchy lia Iunx .

Sed non omne mare eft generofx fertile teftx .
Murice Baiano melior lucrina Peloris .

Oftrca Cirexis , Mifeno oriuntur Echini .

Pecftinibus patulis iaftat fe moliet Tarentum .

Nec fibi ccenarum quiuis temere arroget artem ;

Ni prius exafta tenui ratione faporum .

Nec fatis eft cara pifceis auertere menfa ,

Ignarum quibus eft ius aptius : & quibus afsis
Languidus in cubitum iam feconuiua reponet . -K
Vmber, ♦ & iiigna nutritus glande, rotundas
Curuet .iper lanceis carnem vitantis inertem .

Nam Laurens malus eft , vluis , & arundine pinguis i
Vineafuramitiit capreas non feinper eduleis.
Fcecundi ieporisfapiensfedfabitur armos.

Pifcibus .atque auibus , qux natura, & foret xtas j
Ante meum nulli patuit quxfita palatum .

Sunt quorum ingenium nouatantucruftula promit.
Nequaquam fatis in re vna confumere curam .

V t ii quis folum hoc , mala ne fint vina , laboret ,
Quali perfundat pifceis fecurus oliuo .

Maslica fi coelo fupponas vina fereno :

Nodturna , fi quid crasfi eft , tenuabitur aura :

Et decedet odor neruis inimicus ; at illa
Integrum perdunt lino vitiata faporem .

Surreniina vafer , qui mifcet fece Falerna
Vina : columbino limum bene colligit ouo :
Quatenusima petit , voJuens aliena vitellus .

T. ortis marcentem fquillis recreabis , &: Afra
Potorem coclea . nam laftuca innatat acri
Poft vinum ftomacho : perna magis , ac magis hillis ,
Flagitat in morfus refici ; quin omnia malit ,
C^xcunque immundus feruenc allata popinis.

Elt operxpretium duplicis pernofeere luris
Naturam . limplex e dulci conftat oliuo ;

Quod pingui inifcere mero , muriaq. decebit :

Non aha, quam qux Byzantia putruit orca.

Hoc vbi confufum fictis inlerbuit herbis s
Cor;ycioq. croco fparlum ftetit : infuper addes
Piell.1 V enafranx , quod baca remilit oliux .

Picenis cedunt pomis Tiburtia fucco :

Namfacie prxitant. Venuculaconuenitollis.
ILedtius Albanam fumo duraueris vuam .

Hanc ego cum malis, ego fxcem primus, &alec,

Jh imus& inueni piper album , cum fale nigro
Incretum , puris circumpofuilfe catillis.

nieniiuj prwordia ,i.

circa cor.mulfo.i.vmo dulci ij

ni.i.fubiili& non vehementi',
quale eltfalcrnum. Si aluus t
receptaculum fordidum dura i*
duros & non faciliter egeltib,.!

Ics cibos continens morabitur
te, ita qaod cgctcrc nequeas, mi
iilu$,aut michilus, concha nieta
cuius in aluum laxat (quia tn dc
condi» dicit, quafi vero mitilus
conchanon fic, quidam legunt
mugilis , fed Acron & Porphy,
rio mitilus) & viles conchi r.p.
reliqui, polfeni obllantia.i. infj
pcdimcnta&bteuis herba lapa.
ihi,pfo lapathi), non fine.i.tamc
cu albo fup. vino . Coo.i.ex Co

infula . Luni nafccntes.i.|crercc
tes implent conchylia lubrica
vt ollrea . Sed non omne mare
ell fertile genetofi tefii .i. no-
bilis, Nam peloris Lucnnafi.in
Lucrinolacu capta, elf melior
murice.i.pifceillo de genere co
chyiiorum , vnde piitpura cin-
guitut fiaiano.i.capio apud Ba-
las Ofirca oriuntur fup.lauda.
ta , Circiis.i.in i4ari iuxta Cir
CIOS, echini pifces Iiirfuti nafcfi #h(„{
tur Mileno.i. luxca illud promo »|iih «
toriuma Mifeno appellatum,
Tarenturt) oppidum illudmoU
Ic.i, vbi molliter viuitur, iadat «Iuiik;
,i. extollit fe pediinbus.i. pifci- kum
bus illis, patulis .i. iargiufculis. b» hi>
Nec fibi ccenarum, hadenus de MitH
emendis obfon)s,nunc de paran Wiii.
dis loquitur. Ordo eli. Nec turijjili
quiuis.i, quilibet homo indilFe- (lin»
rcnccr, arroget fibi temcre.i.paf <?
lim & temerarie, artem ctena ciif»/4i
tumfup.inllruendarum ,iion.i. mliil
nifi tenui. i.fubcili ratione fapo. raHUr,
tum,exafta.i.exa(Se nota prius, bw/m
N ec facis eli auercere.i.aiiferre,
pifces emptos a cara mcnfa.r.ve
ditoris.quia fup. menfam vedit,
hoc eft non fatis eft cmiffe caros
pifces, ignarum.i.cum qui igno-
rat , quibus fup. obfonijs apnus
eft ius.i.vtiniure parentur, hoc
eft bullantur, & quibus aptius
eft fopplc vefei alfis(Sunt au-
tem tria genera obfonioriini ,
clixa.i.bullita,fed fine ime co-
mcUtbilia.iulfulenta.i.in iutc co
dia,& cum eo comedenda. Sc
alfa,) Sifup.conuiua languidus
.i.iam pene fatur, & non cam aui
de comedens reponet, id eft re-
clinabit iam fc in cubicum, tunc
aper Vmber , ideft ex Vmbna
nuintus , glande iligna,icleft
elicis arboris, qui dulcior eft
curuat (aut curuet,) fcheet

pondere fuo : rotundas lances,
lupple illius conuiu* : vitan-
tis , id eft fugientis , carnem
ertem , id eft infipidam , «
male coaftam aut domefticam.

Sic autem malo legere &con-
ftruerc , quam ficut Boohui*
qui legit Vmber ut ihgna . «
ronftruic fic Vmber conoiua
languidus iam fe recumbet
cubitum , id eft iam

f. I B U R, SE

fttSi. feeri^P{3Jc>>mf<?cnJtifn,vt.velvbi,i. poflr]Ham,apcrnu-
tricii' j;la'»<}<‘,curintrotuiida'ilJiucs v»i.'his carnem Iner-
conutnii&c. H.rcille . Qii.ridco non placent,
oin.irfCiimtK-rem ftibifiim non elt ic crigencis , fed languidi It
. Tra-tcrej.quod Vnibcr litcpitheton apri
n.iiicoiuMiia?. vt patet qui.i (ubdicnr . Nam l.Jiircus,&c.in Vm
bi'iacnimmiilt.c 1'uiuaiborcs glandifera: qax bonam, 6c non
inertem tfiiviimt carnem , in Lanrecana regione plurimatpalu-
jes^quar mertem & inlipidam reddunt. Item malimdiccrc Lin-
ees conuiuat vitantis inertem c.nnem,hoc cll poficis ante talem
conuiuam , quam regis conuiuij , qui.i non de rege faginando ,
Tedde conuiuisLiuce accipiendis difpucat . Nam aper fup. Lau-
tens.i.in agro Laurenti captus, extUens pinguis vluis.i.hcrbis pa
ludafis,& lurundme,cft fup.malusd.infipidus . Vinea non fum-
mucic.i.clanculum mittit femper, capreas edules, hoc elt capreae
qus ex vincis afferuntur, non femper funt cdulcs.i.bonx ad ede-
dum,(iue de animalibus , fiuc de palmitum retinaculis mtelltga-
lur. Sapiens .i. qui bonum guHum habet, & bene Lipic .fedabi-
lurarmos.i.vicinahumcris, leporis fcecundi.i. multos fcetus ,p-
duccntis.i. cuniculi. Qui nacufa & quae itas foret pifcibus at-
que auibus nullis patuit quilua.i.tametn cflec quxbtaancemeu
pal Jturhjt.antc ^ per palatum meum inueni . Sunt fup. coci,qui
bus inanium promictit.i. producit & dat inuenire tantum no-
ua cradula .i. genera placenti ex pane condita, fcd fup. nequa-
quam fatis cd confumere curam in vna re ,vi (i quis laboret fo-
lumhoc,ne-f-vinafintmila,rccurus.i. negligcns & non curans ,
quali oliuo.i.oleooliui, perfundat pifees, fup. non fatisfecerte.
Si tu rupponcs,auc fuppona^, ccclo fereno aere, vina Mallica .i.
a monte m quo nafcuntur fic dida > li quid .i. aliquid, crafii cft
fup. in eisjidtennabitur.i. purgabitur, & tenue fiet aura noftur-
na , 5t odor iuimicus neruis .i. grauis , & nimium penetratiuus
eneruans vires, decedet.i.euanefcet . At .i.fedilla .f. Mallica vi-
na vitiaca.i.vitiofc purgaca & colata lino.i.facco lineo per quem
iranifunduncur, perdunt integrum faporcm,q,a languida fiunt,
fup. illc vafer.i.callidusjqui miicei.i.comifccr, vina Suciencina,

ASCENSIVS.

I Mmaneeft&c.) Nunepr^-
pipit munditias & lautitias
qui debent feruariia fplen-
dido, epulone. Ordo eft.

Immane vitium 'eft dare ma-
cello, id eft expendere incinen-
dis obfonijs terna millia fup-
ple fertertium aut nummum,

& vrgere,id eft conttringerc,
pifces vagos , id eft vagari fo-
licos angufto catino , id eft va-
fcefcario. Magna faftidta mo-
uent Uipple fe, aut qui fequun-
tur mouent , id eft excitant fto-
macho, magna faftidia,id cft
naufeam,feu puer, id eft mi-
nifter , cradiauit calicem , id eft
poculum , manibus vndis , id
cft crallis, dum ligurit, id eft
auide exorbei furca, id eft ius
furtiuum ,liue grauis limus ad-
hifit veteri crateri . Quan-
tus fumptus, quali dicat mini-
mus conliftic in feopis, id eft
virgis, quibus domusverntur,
in mappis , quibus manus terguntur, in fcobe , id eft illo
quod de fcobina , liue lima decidit , quo vafa purgati folent .
Ingens flagicium , id cft peccatum fl.igitione dignum , eft nc-
gledi fupple fumptus , id eft li negligatur. Teii, id eft te ne,
fupple docet radere, id cft contingere varios lapides , qui fune •
in poculis : palma lutulenta , id cft luti plena ? quaft dicat mi-
nime &dare velles Tyrias , id eft ex purpura Tyria . dibapha ,
id eft bis tinfta qua illic optima erat, circum toralia, id cft
quibus tori difcubitori) llcrnuntur, aut cooperiuntur. (Quan-
to hic qui difta funt ad mundiciam prtcincre , habebant mi-
norem curam & fumptum, tanto iuftius cft oblitum, id eft
qui caobliuifcatur: aut neglexeritveprehrndi . iuftius dico il-
lis, id cft quam de illis, qui nequeant contingere nili diui-

C V N D V s. 152

qux lenia & tenuia funt fece Falerna.i. vini Falerni, quo J .-lulle-
rii & forte eft, bene colligit.i.aceumul ic,limuin.i fcccui vini I-a-
lernijouu columbino, quatinus, aut <]iuceiuis.i. quoniam viicj-
liii.f.oni columbini, vitans.i.cfliigicns,aliena,id eft vina alterius
natui I, petit ini a. i. fundum vbi limus eft. quem coiur.iIiic . Tu
recreabis marcentem. i. laiigiieiiccm ftomachum qui non lubcc
appetitum, fquillis.i. pifcibus illis, tollis. i.ains.& tu recreabis po
totcm.i.cum, qui gaudet potu, cochlca.i. limace, Afra .i. cx Afri-
ca. Nam l.ifl:ucainnat.at acri ftomacho poli vinum, immor-
fus.i. qui nihil adhuc eo die momordi t,fictit impranfuajinccena-
tus &c.uieiunus HjgitatrcHci magis perna fup. falica,& adhuc
magis hiiliv , qux funt inccltina |dena carnibus minutim conci-
(ls,quin malit omnia quicunque, feruent .i. calida funt allata.i.
apportata, popinis smmundis.i. locis vbi fumma, & cetera pin-
guia, qui calida fumi folcntjCoquuntur.qui haud dubie immun
dus eft jOperiprccium cft .i. dignum labore , aut expediens cft,
pernofccre.i.pctfcftenorcere, naturam duplicis iuris.i.Iiquami
nis,in quo obfonia coquuntur , & comediuntur . Simplex fupp.
m$,conftat.i.conficitur e dulci oliuo , quod decebit mifeere pin-
gui mero, & mura.i. liquamine ex fale indurato & aqua medica-
to, in quo pifeis fatfus eft,nonalis.i. non cum alia muria, quana
fup.illa,qua.i.in qua,orca.i.pifcis,aut tefta,Byzantia.i,ex Byzan-
tino mari.putruit.i liquefada eft.vbi.i poftquam, hoc .f. oleum

cum muria & liquamine, inferbuit.i.fcruidumcffcftum cft, &

ftetit fparfum herbis feftis , & croco Corycio , quod optimum
cft. tu addes iniuper illud fup. oleum quod baca oliui Venafra-
ni, qui optima eft, prelT» .i. poftquam prefla cft , remifit .i. effu-
dit, poma Tyburtia cedunt Picenis fup. pomis .i. vincuntur ab
cis fucco . nam priftant.i.meliora funt, facie.i. fupcrficie & co-
lore . Venucula fup. vua conueuit ollis, i. conferuanda eft in ol-
lis & tu durauetis.i.duram feceris reSius vuam Albanam fumo,
ego primus inueni hanc fup. vuam, cum malis .i. quibofdam po-
mis.ego inueni fecem genus quoddain liquamine, & alce , aliud
genus, & ego inueni primus circumpofuifie catillis puris album
piper cum nigro fale.

tibus menfis ? Refpondec Ho-
rat. O dofte Cati , tu roga-
tus per amicitiam , & per di-
uos , id eft deos , memento nae
ducere, quocunque tu perges,
auditum , fupple ea pricepta
qui tu auditurus es, hoc au-
tem per Ironiam dicit. Nam
quamuis referas , id eft reci-
tes mihi cunfta mente memo-
ri, tamen tu interpres non iu-
ueris , id eft non deleftaueris
ine tantundem, quantum fup-
ple principalis priceptor. Ad-
de vultum & habitum homi-
nis fupple talia pricipiencis :
quem vidilfe tu beatus non ma-
gnipendis, quia contingit, fei-
Jicettibi, licet cum difficulta-
te, datum eft. At, id cft fed,
cura non mediocris, id cft fa-
ne magna, ineft mihiivt qui-
dam adite remotos fontes, at-
que hiurire fupple cx eis acce-
pta viri beati, id eft quam voi
beatam ducitis .

VTPOTE res tcnucis.)
Huc pertinere videtur prouetbium . Tenuiter diducis , quod
dici folicum de ijs,qui pauperum more tenuiter viftitant .
Translatum apparet a mulieribus lanam carminantibus . In
terduro tamen adexaftam curam referunt, ac fubtilitatcm,v^
eft hic apud Horatium. Nanque marem cohibent callofa vi-
tellum.

glareanvs.

O Bfcure eft hoc diflum) Acron exponit marem . 1 . fortem
Ju 5 i,noflcr annotator pto mcliore,fcd fenfum th non ei
plicant.Propius vero vf, quod Badius ait marem vitellu,
vnde mafculuB nafcatur li fuppona(ur,& cohibent pro > in fe te-
nent*

Immane eft vitium , dare milHa terna macello ;
Anguftoq. vagos pifces vrgere catino .

Magna mouent ftomacho faftidia , feu puervnftis
Tradauit calicem manibus ; dum turta ligurit : •

Siue grauis veteri craterae limus adhaefit .

Vilibus in feopis , in mappis , in fcobe, quantus
Confiftit fumptus? negledis, flagiiium ingens .
Tcn’ lapides varios lutulenta radere palma;

Et T yrias dare circum illota toralia veftcis :
Oblitum , quanto curam , fumptumq. minorem
Haec habeant : tanto reprendi iuftius illis :

Q.U.E , nifi diuitibus ncqueilht contingere menfis ?
Do(fte Cati per amicitiam , diuosq. rogatus
Ducere meauditum , perges quocunque , memento.
Nam quamuis referas memori mihi peiftore cunfta :
Non tamen interpres tantundem iuueris.addc
Vultum, habitumq. hominis ; quem tu vidiffc beatus
Non magnipendis: quia contigit: at mihi cura
Non mediocris ineft , fonteis vt adire remotos ,
Atque haurire queam vit* prsceptabeat® .

DOCT.

(«■Mrpr.

$ E H Xf

nent. Illud «allofamaximcexplicatum hocloco velim, nam
cillos mutos habentia non fatis facit ad Tenlum eliciendum.
[Bc Quibui aflis Languidus in cubirum) Hac verba conjungen
da lunc , necdiltinguenda polt affis . Affos enim quofdam cibos

ita aliquando placere, ait vc languidum conuiuam rurfus exci-
tent iiiuitentque ad edendum, qui iam ad nullum cibum am-
plius futredurui videbatur. Languidus igicurjhocelt fatur, &
leponct.i rurfus fe eriget a thorovt comedat . In Vmber autem
alia incipit pratcepcio . Badius fcqueniia refte expofuit, contra
inlignemnoilri annotatoris impudentiam & hallucinationem ,
qm Vmber hoc loco hominis non apri epitheton efle exiftima-
uit. Sed illa priora male dihunxit idem Badius , Nam poft aflis
colon pofuitj&fequent carmen fequentide Apro prxeeptio-
ni connexuir, quod non placet . [Vinea fummittit capreas non
fcmpereduleis) Capreas pro hosdis exponit Porph. li liber non
errat, quod equidem fufpicor, queadmodum & paullo ante cor-
rupta fun t qus de Vitelli genere , & fungis fcriplic , ac de muri-

o N V M

cum Peloridumque comparatione. Ceterum fi ob vir
caper omnibus acis caditur, vt cft apud Maronem n"'

hir Ini-iic /1^ animali inrMilIn...... r.. ’

®5ccho

quomodo hic locus de animali intclligacut . [Venue V *
nii ollis) Plin.lib. xiiij. cap.ij. Venuculam vocat ollisa^'^""'"
alludens ad hunc Horat. locum , vt opinor . Ccterum^^'

& cius generis, alijs, qua: paullo poli hie poSea numen,
dem Plin. lib. xxj. cap. viij. Hotac. genere neutro
Plautus, fcd Plmius foeminino . [Ten’ lapides vatios fi'"'
radere) Badiusde lapidibusin poculis inteilixit, & palm

manu . Porphyri de marmore diftum fcribic. Vnde non
to pro varios , legendum parioi, vt admonuit nos Doft d,
ptor nofter . Et palmam de fcopis intelligendum . Et eit fenr''
elegans ad illud. [Immane elt vicium dare millia terna m" t

lo . Angulloque vagos pifces vrger. catino) Sic non decen i
pulchra fcdilia fordidis commaculare fcobinis,& Tyrias veli '
date circumillotatoralia. Quare cum Porph. hic fenfus!!*
marmoribus incelligendus , non de lapidibus in poculis.

Ofl qaoque Ti
relia &c.) Heredi
petarum.i.peten*
lium hereditatem
impudentem ca-
ptationem lepide taxat. Indu-
ci: autem Vlyficm d Tirefia
difquirentcm quomodo perdi-
tas res recuperare polTet, cui
Tirclias tamen det quod per
«sptacioncm. Sumpta autem
eft occatio ex Homero , qui in
Odyliea fabulatur , Vlylfem ad
inferos defeendifle, illicqueTi
refiam vatem Thebanum&di-
uinatione donatum multa rogaf
fe defiacu fuo futuro , poftqux
(vt hic, inquit Poeta) perqui-
huic quo padopofiec reparate
reifuas. Ordo eft. O Tire-
fia , refpondc fupp.mihi,rciiicec
VJyfli, petenti quoque .i. etiam
hoc.i.hanc rem , prster narrata
.i, prxeer ea qus narrafti mihi
videlicet quibus artibus . atque
modis queam reparare res amif
fas , Cum aute hxc diceret Vlyf
fej,fingiturnfiireTircfia*. Vn-
de air Vlyflcs . Quid .i. ad quid
rides.? RefpondecTirefias. Ia
ne, vel an ne, non ne fatis tft tibi
oVJyflcs dolofo.i.doli & frau-
dis pleno , reuehi (hocenim vi-
detur efle pollicitus) Ithacam.i.
ad patriam tuam,& afpicere Pe-
nates pitrios-ipatriat tu*.? Ad-
dic VlyflerjQ Tirefia fup.nulii.i.
non vili , non mentite vili quic-
quam.i.quamuis rcm,vides vt.i.
qualiter, ego redeam domum nu
dus&inops revacc.i.cum camc
• Pr 4 r» ^ «'e vatici-

/• hamt, Jocere quomodo dlues

htc ejl ae apotheca, id cft

eepti k P'"“*q“?>'«ond!tafuncHomi,
tepr^dd incafta.i.non confumpea im-
confumpea illic.i.in pattia
r» jpera P^oP'^rOjauc fup. neque p«.

imhertdi 'nca^fum a procis.i.abijs

Mt. ^1“* Penelopen vxorem meam
in matrimonium depofcunc.
Atqui i. tamen cerre, & genus
& virtui cft vilior alga .i. quam
herba e mari ad littus, aiit fluuio
ad ripam i3aita,nifi.i.rinonfit,
cum re.i.cum diuicijs , quia vili-
pendiciir line illis . Q^ando.re-
fponJtc Tuefus docens qua

ARGVMENTVM.

f€ avaros carf/it fuh V lyf?H perfona ^uem apud iitftros ia»
dvtit feifeitantem i^uaarU pojiit ditefctre ,

SATYRA V.

Oc quoqiieTirefia, pmernarra
ta, petenti

Refponde : quibus amiffas reparare
queam res

Artibus , atque modis . quid rides ?
iam ne dolofo
Nonfatis eft ithacam reuehi : pacriosq. penates
Afpicere? 6 nulli quicquam mentite, vides vt
Nudus , inopsq, domum redeam te vate . neque illic ,
Aut apotheca procis intada eft , aut pecus . atqui
Et genus , & virtus, nifi cura re , vilior alga eft .
Quando pauperiem misfis ambagibus horres :

Accfpe , qua ratione queas ditefeere . turdus, ’

Siue aliud priuum dabitur tibi ; deuolet illuc :

Res vbi magna nitet domino fene . dulcia poma y
Bt quofeunque feret cultus tibi fundus honores,

A n te larem guftet venerabilior lare diues .
Quiquamuis periurus erit, fine gente, cruentus
Sanguine fraterno , fugitiuus : ne tamen illi
Tu comes exterior , fi poftulct , ire recufts .

Vis ne tegam fpurco latus ? haud ita Troi®
Me gesfi certans femper melioribus . ergo
Pauper eris . fortem hoc animum tolerare iubebo .

Et quondam maiora tuli . tu protinus , vnde
Diuicias , srisque ruam , dic augur , aceruos .

Dixi equidem ; & dico ; captes aftutus vbique
T eftamenta fenum ; neu fi vafervnus, & alter
Infidiatorem * prirofo fugerit hamo :

Aut fpem deponas aut artem illufus omittas.

Magna minorue foro li res certabitur olim :

Viuetvter locuples fine gnatis, improbus vitro
Qui meliorem audax vocet in ius; illius efto
Defenfor . fama ciuem , cauffaq. priorem
Sperne : domi fi gnatus erit , fcecundaue coniux .
Quinte puta , aut Publi (gaudent pronomine molles
Aunculi) tibi me virtus tua fecit amicum .

\ us anceps noui .• cauffas defendere poffum .

Eripiet quiuis oculos citius mihi ; quam tc
Contemptum caffa nuce pauperet . hjec mea cura eft ;
M e quid tu perdas : neu fis iocus . ire domum , atque

via pofllt diuitias accumuFare

videlicet, per ad ulatioivft&ca.

ptationes,in hoc mores ifui iem
poris notans. Ordo eft. Am-
bagibus , id eft circumlocutioni
bus obfcun* , ac dubijs fentctiji
miflis quando, id cft quandoqm
dem , tu horres , id cft exhortei
pauperiem, id eft paupertatem

accipe , id cft audi & difee quj
ratione queas ditcfccrcjid cft
diues fieri. Sifupplecurdos,i<i
eftdelicaeiflima auis, fiuealiud
priuum, id eft proprium (quod
vulgo non reperitur) dabitur ti
bi,clcuoler,]deftde te volet.
(Et bene, quia turdum dixit, cu-
ius eft volare) illuc, id eft ad ci
locum 1 vbi nuet, id eft refplcn-
der magna res; domino exiUtii
te fiipple fene, diues venerabi-
lior , id eft quem tu qui diujtiat
eius capras magis venerati de-
bes. Lare, id eft quam Deum
familiarem tuum , guftet ante
Larem, id eft priufquam Lar:
dulcia poma ( qu* prxeonia
funt)& quofeunque honores,
idcit fruftus honeftos,hoc elt
pulchros: fundus cultus fetet,
id eft producit cibi . Qiii fup-
ple diues : quamuis, ideliquan-
tumuis , erit periurus ■ id cft in-
famis propter pcriurium,line
gente, id cft non gencrofusjfed
ignobilis, cruentus fraterno fati
guinc,id cft qu.imuis fratres oc-
ciderit, exiftens . fugitiuusa pa-
tria fua tamen cunon recufei,
id cft renuas; itli ire comes ex-
terior, id eft in exteriore par-
te, hoc eft diftanciore a domi-
bus qu* inferior eft . auc alibi»
parte liniftrj fi poftulec , id tft
lirequiratate. Refpon. Vlyf-
fes : fic tamen vt Romanus vi-
deatur , quia Dam.am notJt, ni-
fi & Gta-cum Damam confi-
milis vitar dixerimus vis ne. id

eft monet ne, vt ego tegam la-
tut,id cft fim facelles .a larrr®
incedens, Dama : viro illi fpiH“
co , id cft immundo ? O Tu?-
fia fiipple ego , haud ■ id fft

gelli mcTroi*,idcftapudlr®
iamica,id eftvtficimmundis '

feruiam , certans .i. conteno?'’
femper melioribus fuppl^ *

V s.

muti

■«MM

Ytcitm Au-

(ciic. Ttrcliii. lin^o Ii U(»n vif
H 1 fjccrf ,tu eric p.iur'.'i- . Vlyf-
ffi. £'*'> Jirtimnj meum
9 Ttffm (ortcmfolcr.t.-c i. TiiUi >frc, 5c
»/f f»r^‘ pcrpcfjh.Jc i.vt im>n«iam im-
khActi'. muiuiit S:r.irpihu<,>';i(‘,V>inlM.
fsau d* p-nii»'

<iomaior.i, tu .luguf dic protu
nui^vnde ru.im.u fru.im diiii-
tta»7& xris.».p<*cunii,

qu*t«ncj!feafutt. Tireii.is.
Bquidem dixi,& dico (ii vis.f. di
tcfccre tu albucus .i. callidus , ne
reprehendaris, captes vbique te
ftamenta renum, neu .i. ne ue , ft
vnus & alter tup. fenex, vafer . 1 .
callidus & verrucus,riigetic,rup.
te inlidiatorem.i. quem nolcit 6
bi in[idiari,& hoc hamo.i.dolo-
ac ftaude , qiiie fub dulcedine
verborum & faiflorum tuorum
fr R*ce' efl prerofo .i. prxguflato , licuc
eji piPcesSt nonnunquam aues ine
fendt ni fcantur hamo, tu tamen non de-
dtrt e^t pones fpem, aut illufus nono-
tfinfn' mittas artes . [Magna minor
jtre Mtf, uc &c.) Ponit alia prjecepta ca-
n•t4re,

(trrigtf

LTRER SEcVND
Pelliculam curare iubc , (is cognitor ij>fe .
Pv-rlta^atqucobdura : fcurubra cinicula ImJjt
Inf.intcisiijtu.u : (cu pingui tentus oinafo
* Furius lubcnus cuna iiiucconfpuLt Alpeis.

Non iK‘ vidtins, aliquis cubico Ihntcm prope tangens
Inquiet : vt patiens , vc amicis aptus , vc acer ,

Plures annabunt tliunni ; & cetaria crcfccnc •

Si cui prxterca validus maleiiliusin rc
Pra;clara fublatus alatur : ne manifeftum
Cadibis obfequium nudet te: leniter in fpem
Arrepe ofticiofus ; vt & feribare fecundus
Heres : & , fi quis cafus puerum egerit orco :

In vacuum venias . perraro hxc alea fallit-
Qui tsftamencuro tradet tibi cunque legendum :
Abnuere tabulasa ceremouerc memento:

Sic tamen , vc limis rapias , quid prima fecundo
Cera velit verfu . folus , multis ne coheres ,

V eloci percurre oculo . plerunque ^ recoftus
Scriba ex quinqueuiro coruum deludet hiantem :
Captatorque dabit rifus Nalica Corano.
Numfuris^an prudens ludis me ,obfaira canendo?
O Laertiade quicquid dicam , aut erit , auc non .
Diuinare etenim magnus mihi donat Apollo.

Quid tamen illa velit fibi fabula , fi licet , ede .
Tempore quo iuuenis Parthis horrendus ab alto
DemilTum genus Aenea , tellure , marique
Magnus erit : forti nubet procera Corano
Filia Maficx metuentis reddere foldum.

T um gener hoc faciet : tabulas focero dabit ; atque
V t legat , orabit . multum Nafica negatas
Accipiet tandem ; & tacitus leget . inuenietque
Nil libi legatum , prxeer plorare , fuisque .

Illud ad haec iubeo : mulier fi forte dolofa ,

Libertus uefenem delirum temperet : illis
A ccedas focius : laudes : lauderis vt abfens .

Adiuuat hoc quoque : fed vincit longe prius ipfum
Expugnare caput . feribet mala carmina vecors :
Laudato . fcortator erit : caue te roget : vitro
Penelopen facilis potiori trade . putas ne ;

Perduci poterit, tam fiugi, tamque pudica?

Quam nequiere proci redto depellere curfu .

V enit enim magnum donandi parca iuuentus :

Nec tantum Veneris quantum ftudiofa culin*.

Sic tibi Penelope frugi ell .qux lifemel vno
De fene guftarit , tecum partita lucellum ;

V t canis a corio nunquam abfttrrebitur vn6to .

i ptandi, dicens. Si res magna
aut mtnor certabitur .i. agetur
iforo.r.iudiciali,olim.i. quouis
temporefuturovterfup. conce-
deniium viueclocuplex.i.diuet,
llnr gnatis .i. liberis, qui. r.diues
improbus, exilic' audax. i. teme-
rarius aucconfidens aftucix fux
vocet in tus vtcro.i.no vocatus,
cum poflccviuerc fine lice, ali-
quem meliorem .i. iuftiorcm &
meliorem caufam habentem ,
tu cldo defenTor illius S. diuicis,

& fpcrneciucm priorem.i. me-
liorem, & honorabiliorem , fa-
ma .i. propeerfamam fuam bo-
nam,&caufa .i.propcer caufam
fuam luftam. Sperne dico figna
tus.i.Bliushetes,aucconiiixfce-
cunda erit domi, docet auicm
modu quomodo quis adibit in
tali cafu diuices, adibit enim di-
cendo, vtpucoiii^inte aut Pu-
bli (qux fune prxnomina , gau-
dent autem prxnomine molles
aunculx.i. diuitum,qu£ blandi-
tijs acquiefcunc) tua virtus fecit
tne amicum tibi, ego noui lus
anceps.i. quod efi dubi) exitus ,

Wgo poiTum defendere caulas
quiuis eripiecmihi potius ocu-
losjquam pauperet.i. pauperem

faciat te contemptum,nucccai1*a.i.fraAa.i.de canro damno qua-
rum patereris, (i nux una caiTarecurcibi, quod tamen minimum
elfec, quia integra comedi non potell. Poccit etiam translatum
e(ie a pueris, qui nucibus contendunt eas comprimedo, & vinus
caif a fuerit, is eam perdii, calTa ergo nuce.i.amiira re tua per li-
cem , hxc ell mea cura .i. hanc curam mihi alTumo , ne tu perdas
quid.i. aliquid, neu .i. neue,fis iocus .i. irrifio aut ludibrium ,iu-
be eum ire domum',acquecurare.i:molUtcr craAare pelliculam,
ipfe.i, tufis cognitor fupple caufarum , ad quem permicac co-
gnitio caufx eius, peri) a, id cR pcrleucra , atque obduia , fcu , id
etl fiue,Canicula , id cR (iclla ilbi, rubra , id cR ardens , findet , id
■«rt diuidet , tbcuas infan:es,id eft muras utpoce ligneas , fcu , id
ellfiuc Furtus poeta ille .tentus pingui omain , idclt indulgens
•' Mcncri fuo tempore brumali, confpuet , id elt narrabit inflato &
turgido ilylo confputas cifc Alpes, ideR montes illos akifli-
moi Italiam i Galb'- feparantcsjhybcrnas, id elt perpetuam liye
nicm pauences, auc tempore liybcrnoprxcipue cgnfputas ca-

15 }

na niue , hoc eft fiue ingeni ftj.
gui Ik , fipiecalor , & fi hoc ffce.
nsahquis tangens cubito rtan-
tem prope fe. icilicet inquiet, id
cil dicet , iion ne vides ui , id elt

qualiter fupple elt patiens .f.fri.

goris , calori», labori» & cetera
iir , id rit qu.ilitcr , aptus fupple

(uamicu»,&vc,idellqu,ilitcr,

accr,idcll vehemens defenfor
fic.^ Bc lic fupple plures thun-
ni, id e(t magni & pingues pdee»
. 1 . diuitcj orbi.annabunt fupple
ad oras tuas, vta tc capiantur,
& cetaria, id elt conferuacosia
cete , id c(t magnorum pifcium ,
crefeene , id elt augmentabun-
tur. Pra:terC3,ideltpr*terea
qusdiifta funr.ficur, id elt fi ali-
cui, filius male validus aletur
fublatus, id cit in Aiblimipofi-
tus in te prxclara , id elt valde
fplendida , ne manifeltum obfe-
quiumcoelibis.id elt quia non
jnferuiresnificalibi.id elt non
exillentiin matrimonio, nudee
tc , id elt priuee te gratia & au-
aorirare.hocelt manifelte ca-
ptator videaris ex eo quod tan-
tum modo extra matrimonium
viucntibus obfcquaris, tu offi-
ci ofus , id elt obfcquiofus , arri-
pere, id cll fac arripiaris (elt
enim impcratiui modi verbi
paffiui, nili dicas arripere) le-
niter , id cft dulciter & pedeten-
timin fpem,&,ideli fimuljVt
fcnbare , id elt feribaris , fecun-
dus heres , &,idelt fimtil, fi quis
cafus egerit, id eft impulerit.
Orcho, id cit ad Orchum, hoc
elt infernum , puerum illum ,
fcilicec valetudinarium , tu ve-
nias in vacuum, fcilicec here-
de, jd cit vt fis heres fubftitu-
lus , hxcalc.a,id elt hic cafus,
qui fortuitus videtur, fallit per-
raro , id cH oalde raro . [Qui tc
ttamcntiim &c.) Tmefisett.id
elt quicunque tradit tibi tefia-
mentiim legendum, id elt qui-
cunquevolec tibi monftrarc te-
ftamentum, in quo re heredem
inltituit, memcnco abnuere.i.re
cufare,canquam non ideo ei fer-
uieris vt inftituaris , & memen-
to remouere , id eft molliter re-
pellere a te , tabulas , id elt in-
ftrumenta reltamenti , fic ta-

1 vt rapias , id elt celeriter in
fpicias , limis fupple oculis, quid prima cera, id elt prima tabu-
la cerata , m qua tunc feribebatur , uelut in fecundo verfu , hoc
elt an tu ibi fecundus , id cit fubliitutus here» filio ualctiidina-
no feripeus fis . Item percurre ucloci oculo , an fupple fis fo-
lius fupple heres , an coheres mullis quia Coranus exiltens feri
ba recodlus , id crt callidus , & expertus , ex quinque viro, id eft
qui prius erat vnus quinqueuirum , deludet plerunque, id elt
ut plurimum , coruum hiantem , id eft foccrum fuum Nafi-
cam pv£d* cupidum . (Tradlutn eft cx Apologis A-fopi , in
quibus cum coruus cafeum portans a vulpe audiret pulcher-
rimam fore auem fi canere Iciret, cupidus laudis cantare coe-
pit , & cafeum dimifit , quem uulpecula ridens ablumpfit)
que pro St.id dt Nalica foccr dabit Corano genero fuo ri-
fus, id elt occafinnem ridendi, dederat emm Nalica Corano
dmuijlfd proueAx itatis uiro fiiiam ea fpe ut heres initi-
tuatur. Ille hoc fentien» tabulas monttrare voluit, fed cal-
lidus captor recufauic,polka tamen nihil in leitamento fibt

legatum

S E R- M

Itgliumtsptncptlt''? celeriter petfpicul forma

mentam hiccontingebant tempore Horatij , &

teUamenti. ' T,,r, j.,;[ur pjullo poli rtoii eaerfio

VlylTci ad Inferos j^He j Lie , & temporis imperl-

nem.non «idereiur P“ «aticinij, t|uod ab lo-

tus cire,mltdie''“ • i 'teni P ,„.„„uiire qua: ignota erant
ue (vtdutum eli) ^ ’ p„|oi?i Vlylils non reSe locu-

Vlylii . rode prius de Dama ^ „„„e j,e,t vlyf-

tus Iit nili Damam G P futis.i, furore perdius ncfcis quid

fes.Nam.i.nunqu,d o TireCa lnm_^^ ^ ^ ^

dicas > an rides . 1 . der , mihi f lie & Sybilla in

‘‘°i^”eSf OblenrLerl inuokens .

' 1^,1 ; A Vlvflesiili Laert*,quicquid dicam, aut crit,
O i certe, non donat mihi diurnare .i.

am magnus Apoll pcilicet. i. fdre licet Cmulti legunt .(.)

officium diuina , r c-i- --let libi . Rcfpon. Tire. Tempo-
eloquere. dic quid ftfb Hic illum vidi iuue-

'erM^Sto^bur-tuendus Partis , ^

Eanaf «Lilla St iniignia Romana reliituere , eaiflens genus de-
Sum u deduftumab alto. Aenea bonum Antitheton demif-
n^mabalto Stc. eritmagnus tellurc.i.in tecta, Stmati, lilia pro-
cem i pJocero & oblonfo corpore , Naiicx .1. illius diuitis me-
tuentis reddere foldum.i.vnum folium in dotem filia: fui, nu-
bet Corano . tum.i.tunc , gener .f. Coranus faciet hoc quod di-
dam ell .videlicet dabit focero fuo tabulas fup. teliamcnti . at-
que orabit vt legat fup. eas, St NaCca accipiet tandem tabulas
Saltam nega.isfi .quas negabat fe velle obtinete . St ipfe tacitus
.umpcrccptus a Corano , leget S inuenici iiil legawin i. tclla-
mento Jimlffium libi Sc fuis ptptet plorate.vel quia hoc rcriptillt,
etat vtlquMcom nil feriptum eflet.id conemuo fecit illud ad
h.ecinbeo 8tc.aliadpva;cepiummmi5 callidum.quo monet ca-
ptandos ell- primum domeliico. . Otdo eli Ego lubeo ad . 1 .
vitra ea qui dlfta funt illud quod fequitur.li forte mnhec dolo-
fa.i.callida vl coniux vel concubina, ve pco vel.li libeicus .f. eius

E fene &c.) Aliud price-

M e lene Sec.) niiuo prite-
ptum fugiend* imenode-
liie in obfequcndo . Id, quod di
cam,fa£lum elt me fcne.i.cum
efiem fcrnex.dicit Tirefia»,qus-
dam anus improba (quantum
ad iudicium captatorum) eft da
ia.i edomoadfepulcrumporta
ta Thebis, in meaciuitate (nam
erat Thebanus) ex teUamcnto
•i.quia lioc prscepit in teftamc-
to luohci-cs tulit.i.portauii nu
dis humeris (auc nudus hume-
ris) cadauer eius vniftum largo
oleo.r.fi podet elabiife mani-
bus captatorum mortua , quod
vixpotuicviua. CredodicitTi
re. quod heres captator inftite-
rit, auc inltiterac, nimium, i.in-
ftancjatn nimiam fecerit, viuen-
ti .i. dum viuerec , tu ergo aciico
quos captatos vis, cautus , ne.i>
vt non, de (is opera;.i<dilt gentis
debicx,ve pro vel, ne abundes.i.
fupetHuus lis in opera prxlian-
da. Garrulus. i.multiloquu$,qui
garrii vitro. i. non rogatus , of-
lendec virum diiliciiem , & mo-
rofum.i.cum nimio more & cu
ra loquentcm & agentem, hoc
e(I non (is garrulus cum cacicur
no, non (ileas etiam.i.ne (is peni
tus mucus, (is Dauus Comicus

.i. qualis inducitur in Cornee-
dijs, hoc cft aOencator opportu-
nuatem loquendi capturus & obrequiofus, atque (les capire ob-
flippo.i.inclinato in terra, qua(i eleuarcnonaudeas,(imilis mul-
ta metuenti. Gtaffate.i.obruediuitem.obfcquio.i.fcruitio, (1 au
ra.i.venius auRerus, incr^buit.i. frequens faftus fit, mone vti, id
eRvt,ipfecaucus.i.fibicauens,velet i.cooperiatcarum caput. Et
fi cft opptefluijcxttabe cum humeris tuis oppofiiu.i.obte(atS p-

temperet .i. moderetur, guberncc,rcnem dcltrum .i. male f,nw
propter feneCiurem . tu accedas ,i. adiungaris ilhs focuj |j
rup.concubin.im & libertum eius,ica vt fe percipiant te laudata,
vc tu abfens lauderis ab illis , & ita mutuas vices geretis . jqj *
hoc quoqiie.i.ctiam hoc.i.captare familiares, adi uuat.i. prodeit
fed (quis libi quifque primum petic) vincit .1. prxHat, melius ell’
Ion ’e .1. multo, expugnare.i. fibi obediens ex I ententia efficere
ipfum caput.i. dominum ipfum.qui caput ell in ea re, quam agu'
Si ipfe vecors .i. male cordatus , fcribct mah carmina, laudato*
fup. ea (contra quod Vmbricius apud luucn.Librum fi malut
elt nequeo laudare) fi erit fenex fup.fcorcator .i. fcortorum,hoc

cft meretricum feft.icorlibidinofuj caue te roget.i.noli expe^a
re donec tc roget : tu facilis.i.obfcquiofus cito faciens quod lU
Ium velle noris trade vitro.i.non rogatus, potiori.i.ditioti n pj
nelopem.iconiugem. lic enim vocabatur coniux Vlyffis, 0
Tirefia putas ne, quod tam frugi & tam pudica coniux vt ett P».
nelope mea, potent perduci ad mQecUum.f.diuitcm,quam.i.to«
iugem mcam,proci.i.qui eius matrimonium petierunt, nequie-
rea.ncquietuntdrpellcre redo ttamite.ffidclitatis & caftitatis»
Iterum hoc poterir videri negligenter a poeta pofitum, nili dica
mus , quod vei ifimilc eft Vlyflem prius ftatum domus & coniu-
gis fux didicifTcjVnde diftum ell prxeer narrata . Nam aliter qui
rcirepolfecidconiugcm fecifle, qui nondum in patriam redie-
rat? Tire. Ideo,inquif,ciftamanfitenimproquij,iuuentus,i.
turba iuuenum : parca donandi magnum.i.rem magnam , venit
fup.ad eam.nec tantum riudiofa Veneris, i.luxurix, quantum cu
iin2,qus m coquina fic,fic hoc modo Penelope eft tibi frugi.i.vc
mulier ad frugem.i.viilitatem domus fujerefpiciens caifa & par
ca.qux fi guftaric lemel de vno fene.i. muneribus fenis, partita tc
cum lucellum. i.dulcelucrum,vnJc blande diminiitiuo vtitur.ip-
fa vnum abftetrebitur fup.a fcne.vt canis nunquam poteft abller
reri corio vndo.i. pingui fcmcl guttato . Argutilfimc dicit par-
tita cecum, quiafivin adhocfemeldcfcenderintMiunquamde-
inceps iuttum obijccm oppofuennt, diduris propter tc & per te
feci, tu particeps liicii&c.

mentibus , turbaiex prefiura,
fubftringe .i. parum nuda, hoc
cft prxbei loquaci aurem tuam,
hocettaufculta illumjfiipfc im-
portunus amae laudari , vrge eii
fup. laudationibus, donec dixe-
rit ohe qux faturitatis vox ell,
& hoc manibus eiusiam fubla-
lis.i.futfum latis in ccelum,& m
fla tumidis fermonibus uttera
crefceniem.i.fencra gaiideottm
adulationibus . Cum.i.quanilo,
fenex monens fup. Ieuarit.i.le-
uaueric.i.deonerauetic logo fer-
uitio & cura fup longa, te, &ui-
gllans.i.non fomnians, audieris
certum.i.indubitacum a pronun
ciante tcftamentum.fupp-l^'
quod fequicur , fcilicetVlyfl«
fit heres quarte pateis, clama
(fic enim multi legum , 1 «
non fuo ordine uerba ponunt,
uerum,uc pauilo mox dicam,
placet uc Dama legatur) cum
heiulatu, fcilicet m^gno , ^
eo nunc fodalis, id eft
gmus amitas , com qoo i>m
dulatcr uixi.nufqaai»
cUdeceffii! Cbma nunc e g

fodalls.licpnuslcgi.ntt"

uiBoiifinis >'B"'
lologas.quiafcnpmmrP^
Nunc ergo clama

Me fene quod dicam, faflu eft . anus improba Thebis
Ex teftamento fic eft eJata : cadauer
V ndum oleo largo nudis humeris tulit heres :

Scilicet elabi Ii poflet mortua.' credo ,

Quod nimium inftiterae viuenii . cautus adito ;

Ne dt-lis oper* ; neue immoderatus abundes .
Difficilem, &:morofum offendet garrulus, vitro
Non etiam lileas . Dauus fis comicus ; atque
Stes capite obftipo, multum fimilis metuenti.
Obftquio graffare .• mone, fi increbuit aura,

Cautus vti velet carum caput : extrahe turba
Oppofitis humeris, aurem fubftringe loquaci.
Importunusamac Jaudari . donec oheiam
Ad calum manibus fublatis dixerit • vrge : &
Crefeentem tumidis infla fermonibus vtrem .

Cum tc feruitio longo , curaq. leuarit :

Ecceitum vigilans, quartse (it partis Vly(fe$
Audieris heres, ergo nunc Dama fodalis
Nuiquam eft ? vnde mihi tam fortem, tamq. fidelem ?
Sparge fubinde ; & fi paullum potes, illacrymare . eft
Gaudia prodentem vultum celare, fepulcrum
CommilTum arbitrio fine fordibus extrue . funus
Egregie fadum laudet vicinia . fi quis
Forte coheredum fenior male tufiiet : huic tu
Dic , ex parte tua feu fundi , fiue domus fit
Emptor , gaudentem nummo te addicere . fed me
Imperiofa trahit Proferpina : viue valeque .

Admonitus

riorisfyll3b*qu*.nc^i„
bo eft longa , cenfet legendum Dama , & id meo ^ 1 “' „ . |jnii.

argutilfimc, uelquod in fciibendoroagna eft intere > p/*

litudo ,uel quod Dama apti (fime ponitur „,j3b«o

ptatorisdeinilfioncm, qui uiit (fimi hominis nomen,q ^j

feriptus eft, heres, celebrat uila enim efie nomen 01 e pjffJjn»

Tu ne Syri , Damae , auc Dionyfi filius , audes S(C. •

liber SECVNDVS.

1 MrtTnfiitoturbini»MitMarcui.D4m«,pap*?&

•. rdmJx.mM-aat CC..S tn h« S uyu didam

*’ ,nrro> l> >mA Sat.vij.l^odis rx ludi.c Dama Fur-

** ftl .^p.lrgc.t.mtprfc^e,^ubln.^c,l. aliquando ,

’■» t)jma IciUhs , 1 . focm» mcni* tam carm m.hi, nuiquam cU

'«tin.la-^cd.nitpiK-fC boitliius^quodrodilisvoccmr rcaco-
; .M,odnon h€VPC h mgcmumopcatoram iiorit, qni vt bc
riuno* p.bwnt cos, a quibus vt Icrm habm lunt.lodalcs fuijfc la
ftiwnc vnddup.acquiMm mihi tam foitcm, atque tidclcm lupp.
amicum alium ? & h potes paullum illacry mare, hoc lup. eltcoe-
Ijre vultum prodentem gaudia . Bxtrue lepulcnim permiirum
aut c6mtfl'um,a defundo, arbitrio rup.tuo,fine fordibus.i.hono.
ritice,& fac vt vicina.t.quihbet vicmoniin, laudet funus . 1 . pom-
pim funebrem , cllc fadum egi egia.i. magnifice & lumptuole .
Siforte quis.i.aliquisjcohcrcdum.iqui tecum liercdes funi con
flituiijiiiiriet male .i. nimis cum fignificationc male .j. atgntudi-
nis cius, tu dic hiiic , fifit emptor cx pane tua.feu fundi , feu do-
mus.t. fi vides quod libenter amat partem tuam , dic inquam te
•audemcm.i.lubcntem addicere fup. lUi nummo.i. modico pre-
cio . (Nec enim d.uum male vertatur , antiqui quod dari polfcc
modico mercabantur, aui nummum .i. arram dabat emptor fic-
ui & hodie, quam denarium dei vocant, in corroborationem
contradus) fed Proferpina , regina Inferni , imperiofa .i. cuius
imperio Inferii parendum eft , trahit fup me .i. amouct me , nc

amplius tecum loquar,6Vlyire,viue& vale. _

comes exi.) Hiefeiendom ctt.comitcm exteriorem viden
1 ab Horatio diduin,a liniftris affedantcm.Cal.lib.v.c.xxix.

P F.tliculam curare iub.) Qui voluptati fludenc magii quam dqct
formxjvnum hoc curant, vt cutis fumma niteat , caq. gra- ,
tia lamtoribus epulis, balneis, vnguciui,(omno, conuiui)s, ^

ah|s«.Y id genus deitcijs viuntur . Riiiinc prouerbiodiciiur,cu-
r.ire cuticulam. [Viro coruumdcludi t) Hoc didiim elt ab Ho-
r.uio in eum qui captatorem fuum artcfrufiracuc fuerat. Lege
prouer. Coruum&c. [Vicanis a corio)Haud diflimili figura
didum ell illuda Grateis ad nos delatura. Intcliina canem fe-
mtl degultalTe periculum elH Admonet hoc,haud facile tempe-
rafe d peccando , qui fcmel illecebram illam velut auturamcii.
tum vitiorum degiiftarit .

E Rgo nunc Dama) Ordo eft. Sparge fubinde,hoceft,fre- AlDVJ
quciuerdicico.Hatc.f.Ergonunc Damafodalis nufquam manv.
cll. Vnde mihi tam fortem, at tam fidelem habeo. Aid.

£on. autem tunc clama, fodales, legendum cenfet, vifodales fit
vocandi cafus numero multitudinis .

O Lacrtiadequicquiddicamcritautnon) Pofinondifiin

guendum aedTequenti verfunoua fententia incipienda. *

Badius non attentus ad munus hocab loueTircfiatda.
tum, etenim pro certeexponit, quali aducrbitim fit, & non po-
tius coniundio rationalis, & magnus Apollo non donat diiiina-
re mihi, contra auftor is & fenfum & rnentem. Notum eft ridi-
culum hoc Tirefix vaticinium apud omneis. [Ergo nunc Dama
fodalis) Omnino dama legendum, vt in libro Aldino habetur .
Annotator nofter hoc in loco rurfus ollendit fe nullius elfe iudi
ci) nugatorem cum velit legendum elle, clama . Sed quia huic Ba
dius facis rerpondic,nos omiccimus .

ASCENSIVS.

prima toties Saiyr. faciendum
prxceperai docetque commo-
da ruris , qux vt plene laudet ,
aftert incommoda vrbis, clau-
dens Sermonem iucundo Apo-
logo. Ordo eft. Hocjfcilicei
quod fequitur , erat in votis , id
elt in defiderio meo , videlicet
modus , id eft menfura agri ,
non ita, id eft non valde ma-
gnus, vbi, id eft m quo agro,
foret, id elt clfec hortus herbi-
fer ,fcilicec & fons iugii aquar ,
id eft perenniter fundens a-
quam,exiftcn8 vicinus tefto,&
vbi fuper his, id crt vitra h.xc,
force paullum filuxcatduXjfci-
licer ad focum inftruendum.
Dij fecere, id eft fecerunt mi-
hi, auftius, id eft abundantius
fit melius ,quam , fcilicet opta-
ram: bene, id eft fatis eft fup-
ple mihi , 6 nate, id eft geni-
te , Maia , id eft , 6 Mercuri
Deus mercium & collator di-
uiciarum , ego nihil amplius
oro , id eft peto a te , nifi vt
faxis , idcft facias mihi , hxc
mimcrjjid eft hxc dona tua pro-
pria , id eft perpetua , na qu6d
meviuentead alium non cranf*
eant. Orat autem fi dignus fic.
quod fc eiTc innuit, dicens . Oro
fiipple fi ego neque feci rem , id
eft pofTeHioncm meam , maio-
rem, tJ eft fi non auxi eam ma-
la ratio le , id eft iiiiufta aliqua
Via , aut aaiido pcoximis malum

ARGVMENTVM.

Vil<« rujlic* iia* , ^»4 fi frtccipHe itle flari ait , pautu intirim
$atentum ,

SATYRA VI.

Oc erat in votis: modus agri no
ita magnus,

Hortus vbi , & tedo vicinus iugis
aquEefons,

Et paullum filuae fuper his foret,
audius, atque

Di melius fecere, bene eft. nihil
amplius oro

Maia nate : nifi vt propria hsc mihi munera faxis ;

Si neque maiorem feci ratione mala rem :

Nec fum fatSurus vitio , culpaue minorem .

Si veneror ftuUus nihil horum : O fi angulus ille
Proximus accedat qui nunc deformat agellum
O fi vrnam argenti fors qua mihi monftret : vt ilii
Thefauro inuento , qui mercenarius agrum
Illum ipfum mercatus arauit diues amico
Hercule .Ti quod adeft.gratuiuuat: hac prece te oro
Pingue pecus domino facias , & cetera , praeter
Ingenium : vtque foles , cuftos mihi maximus adfis .
Ergo vbi me in monteis,& in arcem ex vrbe remoui ;
Quid prius illuftrcm fatyris , mufaque pedeftn ?

Nec mala me ambitio perdie , nec plumbeus aufter ,
Autumnusque grauis , Libitina: queflus acerbae .
Matutine pater , feu fane libentius audis ,

Vnde homines operum primos , vitsque labores
Infticuunt (fic dis placitum) tu carminis cfto
Principium • Romae fponforem me rapis r eia
Ne prior officioquifquam refpondeat ; vrge ,

Siue aquilo radit terras; feu bruma niualem
Interiore diem gyro trahit ; ire necefic eft :

Poft modo , quod mi obfit clare, certumque locuto ,
Luftandum in turba ; facienda iniuria tardis ,

Quid vis inGinc,& quas res agis? improbus vvgci
Iratis precibus, tu pulfes omne , quod obftat ,

computum, nec fum faSurus
tem meam minorem vitio, id
eft per uitium,ue pro uel culpa,
id eft per culpam. Si ego vene-
ror, id eft honoror, nihil ho-
rum,id eft nullo horum, qus fe-
quuntur,ftu!tus , id cll llultc cu-
pidus ,uidclicet fi non opro 6 fi
angulus ifte,auc ille, proximus,
qui denormat , aut deformat,
agellum, id eft extra notmatn
ponit, cum fine eo cnihi qua-
dratus fic , accedat , id eft ad-
datur , & accrefcac agro meo,
uocat autem agellurs refpiciens
ad cupiditatem auari , cui ni-
hil faris magnum videtur. O
fi fors , id elt fortuna bona ,
monftret mihi qua, id eft qua-
uis uia,feu ratione urnam ar-
genti, ut fupple monftrauic il-
li colono videlicet , qui cum
fupple cliet mercenarius, mer*
catus illum ipfum agrum, in-
uento thefauro , id eft pott-
quam thefaurum inucnerat ara-
uit, fupple illum , exjftcns di-'
ues Hercule amico, id eft fau-
tore, & auxiliatore , &(uc di-
cit Perfius) dextro , ubi often-
ditur Hercules uenerari deci-
mus , ut diuiiias conferat, mul-
ta hic Pjprfius , & luuenalif
fumpferunt. $i ergo uiuo con-
tentus meis , & fi quid gratum ,
lid eft commodum mihi adeft,
iuuat , id eft deledet me , uel
potius fi fupple gratum quod
adeft , iuuat , id eft delcdac
me. (Et ita legendum eft , fi
quod duabus didionibus) ego
oro te 6 Maia nate, hac pre-
ce , fic laudabili , & honefta ,
uc facias domino , fcilicet mi-
• hi , pecus pingue, & cetera o-
mmafup. omnia pratter inge-
nium, quod fubtilc, non craf-
fum defideratiUndccrafia Mi-
neiMa dida,eo quod obefo uen-

S E R M

trc urdi funt ingenio . Et adfis mihi maximum cuftos.vt foles ,
quod Acron declarat lingi forte fc liberatum a Mercuuo , quu
per facundiam, mius Mercurius Deus ell . Ergo vbi &c. incipjc
narrare coaioda agri lui, & id in gratiam Meeernatis , i quo , vt
in Epiltolis fatetur, illum agrum dono fufeeperat. Ergo quia
id, atque pius q opcaucram obtinui vbi.i. poltquam ego remoui
me ex vrbe m montes. f.Sabinos,& iii arccai.i.fummicattin nio-
tis.f.auc tn tutamen quietis me* quid illuftrem .i. illullrc facere
debeam prius aatyris.i.q Satyras, & pedellri.i, familiaii & humi
li Mufa, qualis cll Satyra, v: peius diiSum eft? q.d.nihil. (Tra-
CiuinauiclU peditibus, quorum conditio infra equitum ell)
nec mala .i, peiniciofa etiam reipublic* ambitio perdie me , id
«11 perdite fui cupidum facie , nec Aulier .i. ventus ille meridio-
nalis , Grscum vocant Romani, plumbeus .f. ab effedu , lioceft
grauans animos more plumbi, nec Autumnus cxillens grauis
quzitus .i. magnum lucrum , & magna conquilieio, Libicinx .i.
Dexquxfepuliuris prxell, acerbx.i. de mone multorum Isc*,
Aip. perdit me. (Putatur autem Veniis Libitina dici, & Libitina
rijfuntquivrendorumjauc fepeliendorum cadauerum curam
gerunt) Incipit ergo fcribcre Satyram de tebus prxfentibus,
hoc ell rulUcis, dicens . O pater matutine, feu 6 Iane,li fup.id li-
bentius audis, hoc ell lifortemauis appellari laiius qmatuti-

o N V M

nus,& ita innuit elurdem efle nomen.vnde.i, abs au
mines inliituunt.i. incipiunt itaiuerc f "-i
& vic* , hc emm placitum (upple clt Oij$ tu edo prin ^ >

minis. i. line, vede te primum Ictibam,
quando fum Romx, Tponforem .i, compdiot temDo^*
no fponlbr cHcjCia 6 iane, vrge .i. imptlle me, ne quifn"*®'”'''’
fpondeat officio .f. amico impendendo, aut officio
prior fup.quam ego,& hoc huc Aquilo.i.Boreas vcnti,a'!“‘’.‘‘'
limus , radit .i. penetrabiliter pertlat terras.feu .i. k

lempedas , qua dies brcuiffima ell , trahit intei iote uvro**'!*
uiorc reuolucione,qu* m epicyclo quo interior co brcuior i!"
diem .i. Solem , qui diem producit, necelfc cll jre, pollrtiod *i *
dandum .i.conteiidciiduni cUniihi inn«b3,locuco.i ooli'°
locutus fiim clare , & certum .i. manifcltc , fopple aliqu,d

ob(it.i.nocear,mi.i. miUi , quia defendendo clientem, facio h
uerfatium eius mihi inimicum, qui mihi nociturus ell Scfac
da ell milii.i. a me tieri debet fi volo Roms viuere.initlria i
ledia,& offenfojtardis.i. tarde ingredientibus. Improbus i o
cerebrofus.vrgct.i impellit, ac pulfai me,iracis precibui i'£
caiis mdla,.ic fi.uledicen» mihi his verbis, 6 infane quid & qL

res VIS cibi?pui;cstuomncquodobltac?Siccniin pulfantesfe

pullatos quatiuntur . .

ASCCN. . j) JMoecenatem &c-)
/\ DixiinhisSermonibus
\. collocutionem cfle. in-
ducit ergo 1 anum , aut quem uis
alium relpondentcm. Ordo cll.
Si tu recurras ad Maecenate a
mic 'm ciHimduIciffiraum, men
•Tojiw tc memori.i.um illud agente,
mon /cr» jn re deliciola li quis alio

^ ” aivimuni applicet, nihil volupta-
pi*l4 4 » tis ceperit, memori ergo nicfitc
• . conluccudinis,q cum Mcecena-
jp hibuenc &habiturus fit)qd
**■*' fup.dc lilo dices , anne & iphini
** ‘ tiillc? Refpondet Poda. Ego
non mcnciar.i.verum fatear, hoc
.f.irc ad Mceiiatem, iuuat.i.dele
dat me, & ell fupp.mihi melli .i.
ad dulcedinem mellis accedens,
lam dulce,, j mcl, ac-i-Ad, fimul
.i, continuo, vtventum eli fupp.
ad Exquilias atras,in quibus di>
dum elt comunem fepulturam
•Fertw» fujfle, & Necromancicam obfer
04 nari , centum aliena ne^gocia fa-
dt Har. hunt.i.inliliunt mihi percaput ,
(Sccircalacus. Alius fup.dicuRo
dUrcor, fgjuj amicus tuus orabat, vc lup.
nen de ad cfles fibicras ante Cecundom,
Mactat rup,hor.im,ad Puteal.i.ad locii
‘e. ■»<_ illum m Comitio vbi lites age-
yult La bantur,vel(vtrcrmfit Pub. Vi-
diniH qj dor) .ul locum illum in regione
maxme vrbis.odaua, illic enim locat Pu
“ ical,& lanos duos, qui eflet mer
*l]it tt m c.noribus frequens locus, vt reci
itngrui* tat Cal.Iib.v|.cap.xij. quo loco
onjiate. quare Puteal dicitur ita diffinit,
Comperio in Comitio in gradi
but ipfisad Ixuatn curi* fuifle
Adij Nauij (Utuam, capite vela
to , quo in loco is cotem noua-
cula dilcideric. Qiii locus , in-
quit Dionyfiuv, vocatur a Ro-
manis puteus, vbi ara eft fubter-
ranea. Cicero autem in Diuin,
Cocem,mquit,& illam nouacu-
lam detoHam in Comitio, fu-
priqne impolitum Puteal acce-
pimus. Ell vero Puteal licuii
apud lureconfulcum obreruabi-
nvjs Pomponium Digellis de
acho.cmption.& venditio , quo
pucei operiuntur, hoc cll veluti

Ad Mcecenatem memorifi menterecurras.

Hoc iuuat: & melli eft; nonmentiar . at fimul atras
Ventum eft Aefquilias; aliena negocia centum
Per caput, & circa faliunt latus, .inte fecundam
Rolcms orabat libi adelfes ad puteal cras .

De re communi t feriba? magna , atque * noua te
Orabant hodie meminifles Quinte reuerti .

Imprimat his cura Mcecenas figna tabellis.

Dixeris expeiiar ; fi vis , potes , addit ; & inftat •
Septimus odauo propior iam fugerit annus ;

Ex quo Mceceius me ccepit habere fuorum
In numero ; duntaxatad hoc, quem tollere rheda
Vellet , iter faciens : & cui concredere nugas
Hoc gen^ hora quota eft^Thrax eft Gallina Syropar?
Matutina parum cautos lam frigora mordent
Et qus rimofa bene deponuntur in aure .

Per totum hoc tempus fubiebtior in diem,& horam
Inmdii: nofter ludos fpeiftauerac vna :

Luferat in campo , sf foriuns filius omnes .

Frigidus a roftris manat per compita rumor .
Quicunque obuiuseft ,meconfulit ; obone (nam te
Scire, deos quoniam propius contingis; oportet)
Nunquid de Dacis audifti i nil equidem . vt tu
Semper eris derifor ad omneis di exagitent me :

Si quicquam .quid^militibus promifla, Triquetra
Praidia Cafar, an eft Itala tellure daturus ?
lurantem me fcire nihil , mirantur, vtvnum
Scilicetegregij mortalem, altique filenti.

Perditur hsc inter mifere lux , non line votis .

Crus , quando ego te afpiciam ? quandoq- licebit ,
Nunc veterum libris , nunc fomno , & inertibus horis
Ducere folicitie iucunda obliuia vitx?

O quando fiba Py thagorx cognata . fimulq.

Vinda fatis pingui ponentur olulcula lardo?

O nodes , cccnxq. deum : quibus ipfc, meiq.

Ante larem proprium vefcorivernasq procaces
Pafco libatis dapibus , prout cuique libido eft .

'siccat inxqualeis calices conuiua , foluius
Legibus infanis ; feu quis capit acria fortis
Pocula : feu modicis humefcit istius . ergo
Sermo oritur , non de villis , domibus'ue alienis r
Nec male nec ne Lepos faltet : fed magis ad nos

vmbella qusdam,auc petafus
qualem Pyramidibus impoliti
Plimusfcnbir,ha:c,&plufaiiic
ibidem . Addit,lnucnio joGr*.

eorum ihefaufis fuifle m Atti- ‘
ca iuridicendo ftationem , fiue
iudici.ilcfovum quod diceretur
»¥fl«T/.i.in puteo . Addit.cfIo-

niumdiciorganum.quoaqua e

puteo hauritur, fadum in for-
mam cironi* , vnde & ciconi.inj
quidam lacine vocant (vt Flan.
drici) organum quo onera ena-
uibgs extrahuntur,fcd finem fa-
cio . Alius fup. dicit, O Quinte
Horati.f,rcribcatquenouaf*,i.
debitorum nouatores, orabant
de rc communi, & magna, kpro-
pter magnam vcilitatem vobir
communem , vt fup.memintiret
reuerti hodie, ad Puteal ,f. Sic
Bonfinis legit, qui cenfec, & co-
pulam addedam , fed non uideo
ei locum aptum . Dure enim fo-
nct. De rc communi, &rcrib*
magna . durius De re communi
rcribs,& magna nifi legamur
De re communi, &m.ign3 feti-
bae,atque nouat*, quod placet,
nifi quismaUtdiceremagnaef-
fe adiietbium,uc fit . 'Scriba: at-
que nouat* orabant magna .i-
magnopere, de re communi &c.
Alij legunt. Atque noua te.
Alius fup. dicit . O QiiinceHo*
raci,cufa.i. procura, adhibe dili-
gentiam , ur fup. Mcecenat im-
primat his tabellis figna, (Er*'
ergo Mcecenas AuguHo»q“°“
is quem cancellarium uocant j
regi Franci*, habuilfe auteniiu*
citur pro ligno effigiem tan*j
unde diftum cll ranam Mcecf
naris fuiire multis timori, co"*
tsmen rana nihil lic timidnis j
Si fup. tu dixeris, ego experiar-
«eo uideboan potero facete, T'

feaddit,Horacitupotesfium«

inllat.i.inftantiusvrgetmedj^

tamen non impedierim,

fepiimiis annus ruggeriM.lli ^

dir.anttnalijlfgum
rranSerii.nm P™l’ iWiW.
lup.anno.exquo

liber secvndvs.

MTffnK c.rpitme h^Hfre in Pcrtinrt :& ncfdrcmilum cd, abitamus, vtiuoi r

^ .... I .I.xr.iill Il]L>. J'11icor0lt1. ,xn^i..iiar .i 1 iitr trii-t lirr< I •

' f

yiirtfii.

itnfHU,

Diuicijs hnmints , an litu virtute beati:

Quidiic .ul amicitias , vfus , rcitum iic trahat nos :

Et qux Iit natura boni : fiinununujuccjuidcius.
Ctruiin h uc inter vicinus garrit anilcis
Ex re tabellas : nam (i quis laudat Arclli
imm, (i,cu. ,J Soliciu» i-nanisopei ; Ik incipit . Olim

gciiuj,procmvgcnciiv)Qi40i.i Ruliicus vrbanuiiunuiem mus patqKrclcrtur
cft horafGillma Thiax a. fx AcccpilTccauo, veterem vetus hofjus amicum ,
TKrjc«a,crt ipfcpjr.i.datusco. Afpcr ,&attcntusqu.i;litis. vc tamen arttum
f'>twTcnqro°dp!"gUaia!ora Solucrethofpitijsanimum;ciuidniult»?n!queilh

exponetur hodie in harena ? no Scpoliti ciceris , ncc longx’ inutdit aucna: :
ne Thrax, & Syrus >frigorama- Aridum & ore terens acinum,fcmcraquc lardi
Fruftra dedit , cupiens varia falbdia ccena
Vincere , tangentis male lingula dente fiiperbo :
,au£iilegas cautos , lenius Cum pater iple domus palea porreitus in horna
. Frigora matutina lardunt £flei ador, loliumq.,dapis meliorarelinqucns.

w— tos pamm.i.improuiros , & Tandem vrbanus ad hunc , quid te iuuat , ingt, amice

non ueltitos contra frigus, hc ' . • ■ l ..f..?

fup.aliaciufmodi,qusdcponun Prxruptincmonspaticnum viueredorlo^ ^

tur.i.cultodienda dantur, bene Vis tuhomines, vrbemque teris prxpqnerc IiIuisj

.i.tine periculo, inaure rrniofa Carpe viam (mihi crede) comes: terreltria quando
.i.niliil fecreti continenti , hoc animas viuunt fortita; neque vlla eft ,

Aut magno , aut pai uo leti fuga . quo bone circa
Dum licet , in rebus iocundis viue beatus ;

V iue memor , quam fis xui breuis . hxc vbi iifta
Agrefiem pepukre : domo leuisexilit . inde
Ambo propoficum peragunt iter , vrbisauentes
Mcenia noCturm lubrepere . iamque tenebat ^

Nox medium coeli fpatium ; cum ponit vterque
In locuplete domo veftigia ; rubro vbi cocco
Tincla fuper ledos canderet vellis eburnos :

- . ultaque de magna fupercfivnt fercula ccena :

k in hor.m, per hoc totum tem ^ ^ extrudis inerant hefterna caniftris .

ms.^Sifopplenoiler pjcronus p» n.„ i

M0Dccr,.,,ipcaau.r« .ni.i.pa- brgo vbi pulpurea pomautn in velle locauit

l,,, „,-,.HavUaMi Iijp.jmicorom.
^ i,iiiuii.iii'im,diint.UJt.i. lolu

p, >,.id:ioc,iiucm .t.iu iifec
oion loiVtiCiciu iirr,iollciit.i.
jiiuh- itr lecum, in rhc.l* i. cur-
ru uflleccoiurederc nu-

cis .!• res nihil agentes, hoc ge-
nus , prn huius genens (licut iJ

IIC i iiiaAjc^

tutina mordcnt.i.lxduuc parum
canthos.i.excremitates rotarii ,
hoc eh parum g«lauitluc no*
4le, aut li legas cautos , fenfus
erit
cautos

ctt c|U£ omnibus palam elfe pol
funt . Ego fum fubicAior.i.ali--
cjuancuUim lubicdu* inuidisc:
iudiem,& in horam, per totum
hoc tempus . (Et ita non criteo
tra elegantiam q Valla prsicn-
dic.tju! tfulc cum didione incre-
mentum importante pluraliter
loquendum elfejvc in dies, & in
hotas fiibiedior fio. Si tamen
eam Poeta non actendifie pute-
tur, ordocrit. Egofup.fadus
fum fubiedior inuiJix m diem,
& in horam, per hoc totum tem

MoDcerias.lpedaueratvna.i.pa- i:rgo vui puipuicu pwiicc.cc.wM. .wx..,

ri ter ludos ,3uc Inferat in cam- Agrsfiem; veluti fuccindus ciirlltat holpes:
pt> . omnts fupple d.cunt de mc, Continuata dapes : nec non vernalitet ipiis

^r/;Cn"S,o;'';.ie™u't lkngi.utolhci,s,pr.labensomne.snodaffctt.

fetmo, Ii dicetet fpeaalVe sn j Ille cubans gaudet mutata forte ; bonisc). ^

cum Mceccnate, Mcccenatem Rebus agit Ixuim conuiuam : CUm fubito ingcns

fecum polTct talis effe ordo. Valuarum itrepitus lettisexcufsit vtrunque .

Currerepertotumpauidicondaue.-magissuc

tat his diebus f.ludos, &luferac Exanimcs trepidare : fimul domus aka Moloisis
vna.!. pariter fup.cum Mcecena- Perlbnuit canibus . tum rullicus , haud mihi ViW
Eft opus hac , ait ■' & valeas . me filua , cauujq.
Tutusabinlidijs tenui folabiiur eruo .

ne voili.i.optationibui huiiir-
modi. O rus fup. meum, quan-
do alpici im ego te. que, pro & ,
quando licebit ducere iucunda
ohliuia fullicirs vitx, nunr.i.ali
<|iuaJo libris veteniin lup. au-
siorum legendis , nunc foniiio,

S< pro.i.horisincrtibui.i.fine ac
tc pra?iercuiuibus,quu lommis
elt mortis im.igo.O quando f*
ba cognata Pyihagors.i..T qua

l’yiliagorasabfiinuit, co(p pu-
taret m earpccic (anguino tUc,

& infanguinefotte animam pa
rentis , vnde cognatam vocat
Poeta Satyricc ridens , que, pro
&, quando holufcula facis vn-
Aa.poncntur.i. apponemur mi-
hi m ture cum pingui lardo? O

nodtes, & 6 coenas Deum.i.Dco
rum jhoctft tranquillx fine ui-
tijsj&carnificibus mentium, qui
bus/up.coenis ego uefcor,fi{met
vefeuoturante proprium Lare,

& pafco.t.nurtio, Vernas proca-
ces. i. feruos fallaces, dapibus li-
baui.i.prrgullacis a me. Conui
ua (iccAt.i.ebibit J inatciualis .i.
jnxqualcs calices, hoc eltdiucr-
f» magnitudinis pocula prout
cuique libido eft , aut parum .f.
aut multum bibere, exiitens fo-
lutuB legibus infanis.i.uetendii,
iicut Perfius infanum m^glttra
vocat fcu.i.fiuCjQuis fortis.i.ha-
bens cerebrum forte contra ui-
ni impetum, capirpocuU acria
.i. acris vini, feu iple humcfcit.i.
irrigatur letms.i.libcncius, mo-
dicis fup.poculis.lvini leuloris.
Ergo quia l 3 :te,& lifcerc , & fine

inuidia nuimus, fermo orituc

nobis, aut villis.i.poffcffionibus
& agreftis habitationibus alie-
nis. Ncc fupp. agitamus : num
.i.nunquid : Lepos, falcator ille
noti (iimus faltet male, nec ne.i.
«n non fup. male , hoc eft bene ,
fed nos agiiamus.i.difquirimus,
id fup. quod magis pertinet ad
nos . (Si uis latine loqui, non di
ces pertinet, aut attinet mihi,
fedvthie,adme)&fupple quod
malum eft nefeire, videlicet li-
ttum homines fine beati diui—
tijs ne , an virtute , ue , pro uel,
quid trahat nos ad amicitias, ne
, 1. an, ufus -i. familiari tas,&con-
fuetudo coueniendi, ne, pro an,
rtaum.i.iuditia.S! uirroi,& qui.i. qujlis Gr natura boni,& quid
Gt fumoiura eius.f.boni.lioc quod elt fununum bonum , & in
quo conGltat . [Gernus hate inter &c.) Quia inter tufticoi fe ul

tam aeeie dixit, ne inepiiui illic philofophatoi arguatur ,dic«
uicinumfuumintrtrctuiGi Apologum Afopl.^l & notus , &
in textu facete exptelTus eft . Ordo aotein eft . Genius uicinu.

: i^xf/. svnlanjr inrer haec Dhilofophica no-

te, iticampo.f.Nlarcio. Si fup.
frigidus rumor .i. qui concutit
peftor.i hominum frigorc.i. ti-
more. f. de tumultuatio bello
manat.i.diuulgatur per compi- ....

ta fforte fcafus clfe polTct : Rumor fngidus.i.mihi noemus , ma
nat de me per Compita , fe prior placet) quicunque elt obums
mihi , confulit.i.confilium pent a me dicens . O bone Horati ,
nonquid.i.non ne allquid.audifti de Dacis.i illis populis bellico

fis . (Nam oportet tc fcire, quoniam contingis propius Deos.l. ..„„110, ,11 uroo auicii. ei. . -

Augudum, & Mcecenatem , in quorum “ j" ''„^5 |,„(,er it .i. gariulofe explanat inter hacc philofophica no-

R.rpondet Horatius . Equidem.i.ego quidem, ii.ll^up.audiu . ut ^ ^ „ iH^.i quales anus, lioceft uetul; ga.

tu. Etconfultorail. tns tu fempttdcttfotad omnes lup. m 7; , l agp,qp„r,,u^

d.8er.nter>Horatl|. Dij exagitent.i.c.jciant Manili qu’is igiiarui.i.ignotant cj. mireium fit magnas habet®

locum & perrcquiiitur me , fi qmequam fup. f o • b Monlul Nam I, q ^ eft magni coftodla cenfus .

tot. Qtiidrup.deillofcntisf rnquccra.l.Slcilla el P P , . ...m rr.niriri„lineciiftodiendas,Arelli,il-

^1 . ' a __ r A ..A.art..® e^®fiiriis mthtlbus prx

tor. Quidlup.dciiioiciHihf , -• -t .

mifta militibus? an Csfar.f.Auguftus, daturus eft rniluibus prx

d..i in tellure Icala.i ltalic.1 5 quomodo Crcmonenfium,& quo-

runddm Mantuanorum agri dati erant. Iph mirantur me lu-
rancom.i.quando ego iuro me nihil fcire, & mirantur,aut dicunt
me unum mortalcm.i.eifc egregij,& alti.i.profunde, filcnci .1. li-
Icntij.Lux.i. dies, aut uica pevditurmihimifero inter hic, id
«ft dum tcfpondeo talu pcrcuiiCtancibuj, perditur dico , non U-

opes, quia (ut dicit luuen.; Miicrscuuiagm vumm—

laudat opes follicitas.i.cumfollicitudinecuftodiendaSjArelli, il-
lius diuitisjipfc fup.Gcrrius, incipit fic fabellam fuam.Mus rutt»

cusn ruri degens, fertur accepiffeolim.i.temporeprxtcriio ca-

uo.i.loco cauato fubierraneo uidclicet paupere.i.paucis operi-
bus ornato, murem urbanum. i.in urbe habitare folitum, tnui dt
co ru(hcus,exiften8 uetus hofpes, accepit murem urbanum^ueio
cem amicum fuuni,exiftens pritcrca afpir.i.rigidus , & tntetus g
Horat. Ji

ASCBN.

% Sunt
tirba do
mmi
mDiuuo
./ Sunt
yerba
firmi .

* Vmtts,
hoeeTi
txtjimes
O* ludir
cts , non
yelit , 'pi
Aero ex
fonit ,
Banfinit.

«uiaticntU! , quifitis Tai-.tebU! . i:a lamm n ‘ Jf

ret hoipifi!? i.iurc Ijorpic-ilitatis , animum jiftum.i.ftnaum U
follicic im qui^i mulca fup.Jicam ? illc.r.mus rullicus , neque m-

uiJiC.i pepercic,fcpoficis.r.parciculi<cicoris,illiusleguminis,ncc

Jon^p aacni. qu.e vilioreH, S: minus recolligitur , vc vcrilimilc
lic mut:tn :oH ?giH> , & ij)rc<erens.i..ftereni ore , ilcdit acinum
.j.Rranu.n ^uar , aut alterius froiSus conjcnfe iiarcciuis, ariJuin
.i.a-e!^a-MuoiaJcoiiicru3cionem,que5pro &,frii!ta.l. fragmenta ,
Jjfdi.i.carni» porcin* fal/x, remefa, i J cll fcmicomcftajCupiens
vinccrc.i.auferte varia cana.i.pcr varietatem ferculorum , falti-
dia.i.naaleam.f.muris vrbani.cangeniii Ijngula.Happolitajmale,
id tii (nepcc,& indecenter, dente fuperbo. Cum i.qu3ndo,ipfc.U
ruiticos pater domu»,porvcitu*.i.difcuroben$ , in palea horna.i.
liramento illius anni , relinquens roeliora.i.meliores partes da-
pis.i.epuli fui,f/rer.i.comedcrerjador,quoddain genus fanis, q; j
pro &, lolium, granum vile, de quo Virg. infelix ioliuro,& Heri-
Jes dominantur auens. Vrbanus.f.miK, inquit, tandem ad hunc
.f.ruibcuoijO amice quid iuuac i.deleiSai ce,patientem.i.parcum,
& eg:nuni,viucrein dorfo nemoris pratrupti, id eft rupe cuiufda
ncmoris.i.]DCi folrtarij, quo nemo accedit ?Si fupple tu vis (Bon
finislegit Vin’tu.i.vis ne tu, fed magnopere placet) prsrponerc
feris filius homines & vrbem, crede mihi carpe, id efi arripe via ,
exillens comes mihi, crede inquam mihi, quando, id e(t quando-
quidem tetreiiriajid elt terra genita, viuune fortica mortales ani
mas (lifc Epicureorum fenteniia digna muribus , quorum ani-
msnjQiirum mortales funt) neque ulla fuga Ixtt.i. mortis , elt
au; magno, aut paruo, quocirca.i.quaproptf r , o bone.f.amice .
uiuc beacus.i.indulgens cibi lautus, & fpIenJidus in rebus iucun
disduin,id ett donec, aut tantirperdutn licet,& uiue memor, q.i.
qu,Muum,btcuis iui.i.iiuE lis , hanc fcnccnctam dat Perlius defi
di«,X luxuria, & fi quis catholicus libi daret, diceret, uiue bene
.i.rancic& hoDelle,mcmor^(is breuis aui . Bunf. legit. Qiio
boae circa , Scita Aldus impreflit, pbcecque quia fcquitut bea-
tus,nonenio)rciffe dixerit uiue bene beatus, nifi lic bene.i. mul-
lum beatus , fed fienon adeo difiunxeric Poeta hxc fup. uetba ,
Lbi.i.poltquam dida r»nt,prp'ilere.i compulerunt i loco tuto ,

& parfi nonia.agrcrtemfup.raurein, ipfeleuis.i.auc inconltans ,
aut potius geliicns,& exilitas fpe melioris uite,exiiic e cauofuo,
inde ambo pergunt iterpropoficum , & ipii auentes.i.cupientes
mcenia urbis, furrcpcre,id eli futrcpcbanijca nofturni.i. tempo-
re noCi'irno,&nox tenebat iam medium /patium coeli, cum uter
que ponit ueliigiaindomo locop!ece,ubi,idellin qua domo, ue
liis tincia rubro cocco canclerec.i.refplenderccruper leCtoscbur
nos.i.ex cbore fados, & ubi mulca fuperdfent de magna caena ,
qus: incranchellerna procul.i.longeeminenciajita utmunbus
accelfijs pareatcaniMris.i.in fpotculis ad hoc cxcruLtis, ergo ubi
.1 pollquamhorpes.f.urbanus qui illic horpes.i.receptor erat lo
cauitagrellem fiip.miirrm in purpurea uelie , iplecurlicac uelu-
ti.i tanquarfTjclIet fuccinftus.i. expeditus ad feruiendum, & con-
tinuat dapes . nec non.i. etiam fungi turipfis officijs.f miniftran-
dijuemaliter.i.quomodo uerns.f.leruirainiftrances foIenr,prs-
lambens omne quod afFerr . I Hc-fagreais mus cubans.i.tiifcum
berjs gaudet fortc.i.condiiione mutata in meliu 5 .f.& .agit Ix-
cumconaiUa in bonis rebus ; cum, ideft quando tinges Itrepuus

vuluarumcxculTicfubico vtrunqueexJeftis.r.dircuK' ■■

fedcbanc in cnclinio diuitis . (Ad notandum aucen?**'’'"''’ I''!*
mumgaudijluaus occupat tuneque mala
cum minime veremur, quia cum dixerint pax
currere fup. ccepcrunc , vel currere .i. currebant pauid^"^*
tum conclauc . 1 . triclinium, & ipli exanimes .i. timoreV
tui.magis trepidare .i. trepidabjnc,limiil .i. pariter alr
perfonuit.i. per torum fonuic, canibus Moloflis i Edi ^
ptimisad venandum -Tum. i. deinde, poltquani abcu'iJ’*’*n
mo conucuerunt , ruUicus .f. mus ait, haud . 1 . non opus

haevita, & valcaslilua.&cauus tutus .i.cauernula jn '

tutus abinfidisjfolabicurmc ccnui.i.modico,cruo’i ill5^^
ne de genere iplbriim. '

C Oenaque deum Swv Tfoe-il.i.cibus deorum de pr»la •

epulis dicebarur,propcerea quod Homerus fingir?"* H**

^ncftare atque ambrolia vii3iiare,nec ob id vnquam

^Oenaque deum) Canas deorum in hoc loco , qu® ct,,
^mnemfuncfollicitudincmincclligo. CcEl.lib.xv cao^°'

^ l veneror Itultus nihil horum) Veneror pro honoror

\ pomtBadius.nonrcftc meo ludicio^ honora toleraK.u CLa»
i-J efier . Sed quidam fufpicantur legendum, venor, non veni'
ror.idq. cciam placuit Do^t. Denormat autem , verfu fequenti
& Acron,&l^orphyrion legunt, quoditem placet. rMattitine
pacer, feu lane libentius audis) Pudetme legere qui hoc loc'
narrat Acron,adeo ineptit . Et fepeimo deinde verlu . Interiore
diem gyro, exponendum , breuiore fupra horizonta , vel fupfa
terram circulo, iladius deepicyclo intellexit,' quam fol etiam
epicyclum habeat, Aeronis commentarius hoc ioeoqmd dicat
vixinteliigitur . [Dcrecom.Tiuni fctibemagn.!) Rrflf
hunc verfum relhtuit . De re communi , & magna fcnbx atque

nouatr. Somniauic hoc quoque annotator nniler fed aflequi-
tur.vtfoler,&re(fterepichendituraBaiIio . C^iiidain pro no-
uacff, legunt noua te , per duas dit^Iiones , & phee: Jrelio [ AJ
puteal cras) Porphyrion in Epiltolain viccftmam libri primi.
Puteal, aitjLibonu, (edes pr^ioris funt ptope .arcurr Fabianum
didum 3>a Liboneiilic primum tribunal , ik rubfcllia col!o"ca!

ta fint. Dionyliushbrocertiojfubfint-m, vbideNetiioAflio

(ita enim ipfe nominat) eius columnam ance cunam prope fa-
cum templum fuific fcribit, parumque ab eo dilKiiuein aram
cuicosipra.iStnotiaculain^bulpcafint. Locum aurem aRoma-
nis Puteum vocar!,meminir,&Cic, de Diuin. Sedde his fatis.
[Nofler ludos fpcftauerar) Hic noller annotator Landinum

jrridec.qiiodcomunxerit,nolicrfilius fortuna:, lucumen ipfe

explicat lenfum . Aeronis enmi verba hic non fatis faciunt It»
ftori . Sed hoc vult dicere poeta. Quoties Macenas vel ludos
fpedbaueraCjvel vnaluferac, omnes fiacim dicebant me forfuiiE
htmm, nefeientes Mceccnatem me non vri nifi ad ludicra, non
ad feria. Acqiic hic lenfus ctiatr. placuit DoiS. Badius nonmiil
tum aberat a fcopo,rcd- illic non permanlic , [Simul donui al-

tamo!ollis)Simulpro,Hatimvr,morehinus pocii, & mulro»

rum aliorum auSoriim accipitur. Badius cxponitpto pariter.
Moloflis autem Epiroticis canibus tedic idem exponit, quod
Acron malo pto Cccucis extulit .

A N D V D VM
aufculto) Loqui
tor Dauus fer-
uus,qui in Co-
mctdijs petu'as,
& malus fere in-
ducitur. Carpit autem dominu
fuum tempore Saturnaliorum .
Sunt autem S.munalia fefla }.’a-
turno cnnfecrat3,qu| in Decem
bri celebrabantur magrra co-
me-fiandi,* computandi licen-
tia, fummaque libertate, ira vt
feruis liceret cum dominis dif-
cumbfre,]ibcreque in cos quae
vellcnr dicere . In qua reviden-
tur rerpexifle adiidus , & ad re-
g^m . Ad fidus quidem, quia fri-

g*dumert,&fobfngoreeafefta
colebant, ad regem, quiaeore-
gn^iue aurea erane fecula , o-

ARGVMENTVM.

inducitur ferum , e^ui data fer Saturnalia libertate , (lomacha.
baUr tn heTum , qsed« re nata , aliud dicat , aliud faciat .

SATYRA VIX.

A N D V D V M aufculto : & cu-
piens tibi dicere feruus
Pauca , reformido. * Dauus ne;

ita Dauus , +: amicum
Mancipium domino, & frugi, quod
fit fatis, hoc eft,

Vt vitale de putes . age , libertate
. Decembri.

(Quando Ita maiores voluerunt) vterc ; narra .

Pars hominum vitijs gaudet conftanter : & vrget

mniaquc fpnnre nafccbannir,
& iuxra icacm uiuebit,

qua nemoV,Tui35 [ubcbarur.fii
ita indiilgcnier cum liberMie
quadam etiam feruis conctf?^
tranfiqcbsntur. landiiJum
quafi lam, & dudiim.i.paullo ao

te, norat enim modicum ,&■ id

continuatum tempuv : fcrrquf
verbum praifentis limporis ef"
flagitat , fictithic. Efi ergo or-
do , vt per Dialogum loquantur
dominus, & feruus, (ic. Ego f‘^f*
uus aurculco iant!adiim'i-''''J'
pauco tempore cx qiio.f/rdata
cft fames epulis , & fgo
dicere tibi domino meopau^i
reformido.!. retrihor prr

midinem. Horae. Dauus ne.i-f

ne qui feruus vi]hfliniu.s es, 3U'

feuhas VI loquaris

wnen

LIBEH SECVNDVS. ii^6

Rpfu^nJetDauui.lM pro, Da

nat, fxtitfos iiw.Kipiym .nmcii
.uferuuj liJeli*. amicat Jomi
i.jJ frugem. i: vtilj-
ciiem doiniui rcfpicicn* , qaoJ
6i utis oon nimis , huc eil vc
pijtft vicale.f'. mancipium i. me
diuviciarum.htc aurem cx pc-
tuljiitia fcruili dicit , n.im Da-

more multorum aliorum

feruorum i patria nomen trax«
runt , viSyri,Getaf , Afri , a pa-
tria petulantiam fermoais ha-
bent, vtDauus Terentianus, q,a
ergo vulgo dicebatur cunc,()c-
ut & nunc multum bonos ac
prudentes non effe vitales. i.non
<Jiu viuere, dicit fcclfe manci-
pium amicum, & frugi, quod fa-
tis elt, hoc cll Ita vt putetur pof-
fc diu riuefe,quod non tierer , fi
valde frugi, aut amicum elfet ,
hunc locum fic femper incclle-
aijfedquia Bofinis ignotum pu-
cauit latius explicui. Cum au-
diflet Horatius tam libere lo-
qnentem, in mentem venit, quia
Saturnalia eflent , vnde fubdit^

Afc vtere libertate Decembri,
id crt Saturnaliorum, feu Satur-
nalium (nam vtroque modo de-
clinatus) quando.i. quandoqui-
dem , maiore* voluerunt ita ,
narra. i. dic, quod vis, hoc autem
dicit quafi putet eum fabulam
velle narrare. Incipit anrcm
Daiius dicens. Pan hominnm
gaudet conftanter.i.perfeueran-
ter viti)s,& vtger.i. premit indan
tcr,propoficum fup. fuum mul-
ta pars natat .1. fluitat incerta,
modo .i. aliquando, capeffens .i.
capere nitens , refta & lufla funt
& obnoxia interdurr^prauis i.vi
tijs.Prifcus notatus elt farpecu
tribus annellis.i' paruis annulis.

& modo.i. aliquando, l^ua .i. fi-
Diflramanu in qua annuli ferti
folent, inani .i, line anellis .Vi
xir crgoiniqualis.i. ita diflimi-
lis fui, vt mutaret ciauum.i.con-
tum,& gubernaculum vits fu* ,,
in horas.i per fingulas horas , St
fup. vt egrcfliis cx magnisdoini
bus, conderet i-abfeonderet fe
fubito , in fup. tugurio, 'Ganea ,
auc alio loco , vnJe libertinus .i.
homo libertin* conditionis ,
mundior fup. q ceccri, aucali-
qu.inculum mundus, vix exiret
honeflej&vtfup.ipfemallct la
.i.aliquando, viuere Romae moe-
chus.!. vbi adulteriis operam da-
ret , cum id videatur Rom* im-
pune licere, & vc mallee iam vi-
ucre Aihenis doflus.i. vbi do-
ftrinis infud.iret, exiilens natui
Vcrcumnic.i.diis,qui bene verte
dis rebus prjffunt, iniqnis.i.fibi
non r4netuibus,qu<'rquof,td elt
quorcunqiie fune quia quicqiuJ
inerperae non bene verrebatur
ex quo non finierat -hoc ergo
exemplum clt fecundi membri
prius politi .1. de n. nant ibus , ac
incerte fluit-intibui. Sui dit exe-
plumpntnidc ijs.f.quitiiqscon

Propofitum : pirs multa natat, modo rCLiUcapcflfciis,
Jnterdum prauis obnoxia . fxpe notatus
Cuin tribus ancilis , modo Icua Prifeus inani
Vixit in.i;qualis:clauum vt mutaret in horas:
Aedibus ex magnis liibito fc conderet vnde
Mundior exiret vix libertinus honcllc .

Iam mcechus Romae , iam mallet dottus Athenis
Viuere , Vertumnis , quotquot fune , natus iniquis .
Scurra Volantrius, pollqiiam illi iufta chiragra
Contulit articulos: qui profe tolleret, atque
Mitteret in pyrgum talos , mercede diurna
Conduftum pauit . quanto conftantior idem
In vici js : tanto leuius mifer , ac prior ille
Qui iam contento , iam laxo fune laborat .

Non dices hodie, quorfum hic tam putida tendant
Furcifer l ad te inquam • quo paiSo pefsime ? laudas
Fortunam , & mores antiqui plebis : & idem
Si quis ad illa deus fubito te agat : vfque rccufes :

Au: quia non fentis , quod clamas , redius elle;

Aut quia non firmus rciSum defendis ; & heres ,
Nequicquam coeno cupiens euellere plantam .

Romse rus optas labfentem rufticus vrbem
Tollis ad aftra leuls . fi nufquam es forte vocatus
Ad ccenam ; laudas fecurum olus ; ac veiut vfquara
Vindus eas ; ita te felicem dicis j amasque ;

Quod nufquam tibilit potandum, iuiferit ad fc
Meeeenas ferum fub lumina prima venire
Conuiuam : neraon’ oleum feret ocyus ^ ecquis
Audit? cum magno blateras clamore rfugisquc.

* Miluius,& fcum tibi non reterenda precati
Difcedunt . etenim fateor , me dixerit ille
Duci ventre leuem .• nafum nidore fupino
1 rabecillus , iners , fim quid vis , adde popino .

Tu cum fis, quod ego, tkfortafsis nequior: vitro
Infed^cre veluc melior ? verbisque decoris
Ubuoluas vitium ? quid fi me fiultior ipfo
Quingentis empto drachmis deprenderis? aufer
Me vultu terrere : manum , fiomachumque teneto :
Dum , qui Crifpini docuit me ianitor , edo .
Tecomux aliena capit . meretricula Dauum .

PeCcat vter noltrum cruce dignius ? acris vbi mc
Natura incendit : fub clara nuda lucerna
Quicunque excepit turgentis verbera caudae .
Clunibus aut agitauic equum lafciua fupinum :
Dimittit neque tamofum , neque Ibliciium, ne
Di cior , aut formae melioris meiat eodem .

T u cum proieftis infignibus , annulo equeftri ,
Romanoque habitu , prodi : ex iudice Dama
Turpis , odoratum caput obfcurante lacerna :

Non es quod limulas ; metuens induceris , atque
Altercante libidinibus tremis olTa pauore .

Quid refert vn virgis ? ferroque necari ?

Audtoraius eas , an turpi claufus in arca ,

Quo tedemilit peccati confeia herilis
Contractum •• genibus tangas caput ? eft nc marito
Mationa: peccantis in ambos iufiapoteftas?

In cori upiorem vel iultior ? illa tamen fe
Non habiiu , mutatuc loco; pcccatue fiipcrne ,
Cum tc formidet mulier ; nccpie credat amanti .
ibis lub furcam prudens; doinmoquc furenti ,

llanter Raudent, dicent, Vola-
nerius Iturra.i. fciirrilucr vuic» ,
po(tquainclurjgra.t.coiicr.ittio
in.u)uum,iult.u. illi dehiea ron-
iudic.i.coiifrc^,it illi .irticuloi .i.
iuiidlurai dignorum, pjuit diiu-
na mcrcedc tiip. nmiitlruin qut
tolleret pro Ic.i. .ift erret lucrum,
atque mitteri-t talos.i. taxiiloi,
in pyrgum, i. (fm iJcro.ildum)
non in tabulam luforiamjc^uacn
alij falfo fritillum, alijalueum
ieu alucolum vocant , (ed jn va-
fculum quo conicdb tali , agita-
ciqiie poflea emittebantur ab
ris, qui maiiu fraudem agere pu
tabantur . qu.mto idem fupple
fcurrafuit conllanttorin vitijt,
tanto fup. fuit leuius, i, minus,
aut tolerabilius mifer. ille elt
acrior. i. vehementior in mife-
ria,auclegeillee(t acrius fupp.
mifer, qui Jabotac.i.fatigacur.ia
.i. aliquando , fune contento .i.
arflo,& conltrinfto . a cotineor
potius qa contenror , (Landi-
nu$ tamen a contentor dedu-
cit) & iam .i. aliquando, fune la
xo, hoc elt tenetur vinculis Itul-
tui*. ac vitiorum nunc ar^is,
nuncbixis. Hatcfententia po-
celt dici d Dauo diCta, & ica.
quia quales funt loqucntes , ta-
lesfunc fere Termones eorum,
non approbanda , nili incelliga-
tur quomodo Apocalyp, ceicio
frigidus tepido prsfcrtur. vbi
fic dicitur , Scio opera tua , quia
neque frigidus es, neq. calidus ,
vtinam frigidus efles, auc cali-
dus . fed quia tepidus es , & nec
frigidus, nec calidus, incipiam
te euomere ex ore meo &c.
Calidus in flatu grati* efl, frigi-
dus fcicfein crimme eiTc, tepi-
dus fpem virtutis habens, confi-
dit fibi , & ita efl in peiori flatu ,
q qui fatetur peccatum Tuum .
[Non dices &c.) Verba Hora-
ti), O furcifer Daue non dices
hodie , quorfum .i. in quem hsc
tam putida verba tua tendant?
Furcifer efl feruusfugitiuug, qui
in fuga deprehenfus , ob quod
furcam, feu crucem meruit in
contumeliam fuam furcam fere,
auc notam . Refpondec Dauus .
Ad te inquam fupple tendunt.
Qusnc Horae. O peflimequo
paito fup. tendunt ad me ? Re-
fpondet Dauus, q. d. Tu incon*
flans es , quia laudas fortunam,
& mores antiquat plebis) iuxta
quod Quid. Laudamus veteres i
fed noflris vtimur annis) & m
idem fi quis Deus agat ce fubito
ad illa . 1 . ad veterum fortunam
& mores, tu recufes vfque.i. fem
per fup. ire , auc quia non fentis
redius efle quod clamas.fup.re-
dius efle, auc quia tu non defen-
dis firmus.f.in opere tuo, hoc eft
conflans,& heres. i dubius es
facias, cupiens ne quicquam.i.
fruflra, euellere plantam cceno
.t.fordibus vitiorum. Tu optat
Roms .i. quando cs Romx rui,
Horat. B ij dc

&<u ru't:C'H.i. tfxiftMS rurl,to!

}u i.extoil'.s aJ attra vrbcm.i.

Rcvmjm abrcnicm,exiften< lc-
uii . 1 . t Si inconftans. Si tu
nuivjui n i.ad nullum vocatus
es forte ad cctnam, laudas holus
fecurum.i.qiiod lecuredomi fu-
mis, ac veluteasvfquea.fempcr
Tindui.i. coactus licuc vinctus
trahitur , ua dicis te felicem , &
imis.i giudes,9’ nuftjuam ficti
bi potandum . Si fup. Mcecenas
iuflericfup. te venire conuiuam
fcrii.vcliufierit in revenire ad
fc feit.i. fero, hoc elt tarde cdnui
ua.f.fub.i.patillo ance.prima lu-
mina fup. candelaru qusincs-
nis accenduntur, ru blateras tu
magno clamore, hoc elt diffbne
clamitas , NemonM. nemo ne,
ferctocyus.i. celeriter oleum?
gudit quis fup.feniorum meoru
h*c vel ecquis.i. niiquid aliquis
audit ? que, pro &, fugts.i.celeri
ter ad Mcecenatem curris. Mil-
uius.i.paralitus rapax,? t Miluus
& fcurrs quos inuicarat Muce-
nas.diceduncprecati.i.tmprcca-
ti libi, non referenda. i. referri
indigna, nolunt .i. illic manere
vbi tc vident tam vehementem
repreh.mrorem . Etenim (i fup.
illc.f.Miluius, dixerit coram hl-j
cenate ad rilus captandos, ego
fateor meleucm . 1 . facilem ac-
quifitu , & patui momenti Virii ,
duci ventre, ego fupinor nafum
, i. habeo nafum fupinatum.i.fur
fum traClum, nidore .i. ab odore
cibariorum, tu fup.dicis fit im
becillus, iners, & fi quid vis fup.
ad Jere adJe q> fit popino.i. popi
Tijruro,& ganearum frequenca-
tor.&amator.hicfenfus quide
bonus eifet, fi cohrret cum fe-
quentibuSjf^ed quia cetera dicti-
tur ex perfona Oaui conftrua-
turpotius fic, Etenim ille.f. Moe
cenas, 3UC alius vir bonus, & cla
ruidixerie melcuem duci ven-
tre . ego fateor g’ fupinor na-
fom odore, exilfcns iners, imbe-
cillus, & fi quid vis addere , adde
^ fum etiam popino, q. d. ficile
feram ab eo.fed cucum fis quod
ego,& forcafiis nequior.i.tninus
valens , infeftere.i. patiar ne vc
infcflcris me vitro, velut fup in
fefteiur melior. i. tang elfes me
lior,& g^obuoluas .i. velles, ob-
tegai vitium tuum decoris ver-
bispqudfup dicesjlideprende-
fis.i. inucniris ftukior meipfo
empto quingenils drachmis .i.
feruu vili pretio empto ? Cum
autem hsc riireret, mmib.ttat
Poccacapitenucans . vnde Da-
«us ob libertatem imperterritus aic. Aufer, id cfl define, .er. ere
fneviiltu.r.mtnact,& teneto manum ne f.mec*das , & Horna,
chum (ne mihi irafcaris) taniifper fup. dum. i. donec , ego edo. i.
exprimo (ab c,& do, componitur edo, edis, edidi, edere, editum ,
editu &c.) ea fup. documenta, qua; minitor Crifpini, illius philo
fophi,qui Dogmatafitouorum IcnpCerar, docuit me. Nonlc-
urs Chryfippi . qui ea tempcHate Chryfippus non erat . Te
coniux&c.incipitnotafevitiidominorum . Ordo eft . Con-
mx aliena capit.i.illaqueatteamorc fui : mcrctticvla fup. capit
Dauum.f.mc . loquitur cnim Dauus defe tanquan. dc alio , vitr

SER-MONVM
Comittes rem ot'm,& vitam, & cum corpore famam .

Buafti . creJo metues : doclusque cauebis.

Quatcs, quando iterum paucas ; iterumque perire
Pofsis . 6 toties feruus . qux bcllua ruptis ,

Cum fcmel eftugit . reddit fe praua catenis ?

Non fum mcechus, ais . ncq. ego hcrcule fur : vbi vafa
Prxtereo Bpiens argentea . tolle periclum :

lam vaga profilietfrxnis natura remotis . ^ ^

Tu ne mihi dominus , rerum impcri)S, hominumque
Tot,tantisq. minor? quem ter vindicta, quacerq.

Impohta haud vnquam mifera formidine priuet ?

A dde fupradiifiis .' quod non leuius valeat . nam
Siue vicarius eft , qui fecuo paret : vti mos
Vefter ait ; fcu conferuus ; tibi quid fum ego ? nempe
Tu, mihi qui im peritas, alijsferuismifer; atque
Duceris , vt neruis alienis mobile lignum .

Quis nam igitur liber ?fapicns : fibi qui imperiofus;

Que neq. pauperies, neque mors.neq vincula terrent .

R.cfponfarc cupidinibus , contemnere honores
Fortis , & in feipfo totus teres , atque rotundus :
lixtcrnine quid valeat per leue morari.

In quem manca ruit femperfortuna. potes ne
Ex his , vc proprium quid nofccre ? quinque talenta
Pofei t te mulier : vexat : foribusque repulfum
Perfundit gelida . rurfus vocat . eripe turpi
Colla iugo , liber, liber fum , dic age. non quis.

Vrgetcnimdominus mentem non lenis :& aereis
Subiedat Jaflo Itimulos : verfatque negantem .

Vei cum Paufiaca torpes infane tabella ;

Qui peccas minus.atque ego ? cum Fului,R utubiq. ,

Aut Piacideiani contento poplite miror
Prcelia rubrica pi6ta , aut carbone : velut fi
Ke vera pugnent : teri ant;vitentque moucntes
Ariua viri . ne quam , &: ceflator Dauus : at ipfc
Subtilis veterum iudex , & callidus audis .

Nilego, liducorlibo fumante : tibi ingens
V irtus atque animus ccenis rei ponfat opimis ,

Obfequium ventris mihi perniciofius eft cur?

Tergo plector enim . qui tu impunitior ? illa ,

Quar paruo fumi nequeunt cum obibnia captas «

Nempe inamarefeunt epula: finefine petitx ;

JJlulique pedes vitiofum ferre recufant
Corpus . an hic peccat , fub noCtera qui puer vuam
Furtiua mutat llrigili ? qui prsdia vendit ;

Nilfcruile gula; parens habet? adde , quod idem
Non horam lecum elTe pores ; non ocia rcCle
Ponere. teq ipfum vitas fugitiuus.vt erro,

lam vino qua.rcns,iam fomno fallere curam , - . ,

Fruftra; nam comes atra premit ,fcquiturq. fugacem . tu, nec loco, vr tu, quia ad
Vndem.hilapida'quorluincftopus?vndefagittas?

Aut uilaiiit homo ; aut verius facit . ocyus hmc te „8« fatu m™ '■

rapis ; accedes opera agro nona Sabiiio. quandoquidem, irta molu r.c»-

ioB.f fragilis ell narcra iforiW'
df c tc neque credat i.commitcac fe, tibi amanti.i.proptfr aino*
rem,(ed propter potellatcm tuam , tu priidens.i.volcns.&
(faifo hic dixeris prudenter aut feienter, quia nemo prodente ,
aut feienter peccat, fciemes , & volentes omnes) & to corait _
domino. 1 . illi , qui te deprehenfum vr feruiim traftat :
ini. nicnti omnem rem, & vitam , & famam cum eorput^
membris corporis tui, in qua?.f poteHatem habet Eiiafi'.'-
fiHi,cum fueris qiiafi reprehenfuj, credo (hoc iroiiicps
metuens, & doiflus, canebis fup.confimile reticiiiom.irn^®

Dauus, tu qu^ rei.i.folIiciceinutfligabis,quandopaueaii''^

noftram(nohd[ce,„qj,,,

hoccl(aiintgoaiitii,p„;!""

gnuscraca.i.vtcruc/,,,'’''*'-

d.tu .qiua adaltttium%j'',‘l-
Ulus fornicatione fimpl],: V'
acn. natura incendit,
d.t,,,,nflamn,atmcl,bid,„
cunque fop.mercitiK nuda,,?
pit clunibus, fub clara lu,„"
verbera caudi tutgentit .i. ,i,
lisvitg»(obrcoenu! fermo 1 , '
no dignus) amipfalafdujdtr:

per incumbens agnauitcqna»

.i.tne.vc equum fupnium,iprij;

mittit me neque famofum!! in

famem (iuxta itla fup tempora)
neque follicitum, ne ditior , au{
melioris forme .i. pulchrior
meat .i. cocac eodem , tu 6 Ho-
rati cum.i.quando proiefiU infi
gnibu* .i. ornamentis dignitatis
tuar.f.annulo equeUri, & habita
Romano, prodis. i.emergisjDj.
ma turpis.i.vilis,& vanus, vt Da
ma ex iudice.i. induis perfonam
Damatrclifta iudicis, & hoc Ia-
cerna.i.vcfte obloga, obfcursn-
te.i.obtegcnte, caput odoratum
.1. odoribus , hoc elf vnguentis
petfofum , tu non es quod (Imu
las.tu metue* induceris.i.in do.
mum adiilcerij , atque tu tremis
oIfa.i.habcs olfi trementia , pa-
unre.i.formidine,3ltereantc.i,li
tigance fup. cum libidmibui. qs
patior inderetrahic, quo libido
trahit . Quid refert vti .i. flagcl-
lari]* virgi?,q; , pro &, necati fer
ro?q,t!, fiuc virgis caedaris, feu
ferro occidaris jfctr.per infamis
cuadis . £c quid rr fert an eas au
fiofatus,vc.i.retiuis, atu gladia-
tor auftione vcditu$,an tutlau-
fns in turpi^rca.quo.i. inquam,
demifit te ancilla fupp.confcia
peccati herilis.i herse.feu domi-
ne fua* , tangas genibus tuis ca-
put contraftum vfquead genua
fup. prr anguflia loci ? Dicfup.
mihi: Eft ne marito macron*
(quam tu adulterio polluis) iu-
fta poieftas in ambos.i.in te, &
in illam ? q.d.eciam , &ettve!.i-
etiam, iitftiorpoteflas incorru-
pt orem.f. te, vel alium <j incor-
ruptam, tamen. i.tametli, etiain
matrona peccat tamen quia no
t.im dedita opera pecc.n vciu-
minus pecc.Tt . g- non tam dedi-
ta opera peccet, probat dicem :
Illa non mticar fup, fe habitu,''*

tIBlR SECVNDVS.

157

fl'ii pro pofTii iterum perire . 6 fup.t^l exifteni cotiei

icruus ,viic l'up. qu4belluj.i.belti.«,prjtia.u cllctj.cum elVugic
fciurl c.itlienis ruptis , redJit (e iterum fup. cadicnis i T u forre
*i«,noiiliiin moccluu,rtev]ue Hcrcule.i.per Herculem .ego fum
furtVbiegofjpieus prxeereu eafjxrgentea , quia.f. non audeo
fur-iri,i>eccufeinpermceclian,re(l tolle pcrtclum,iam natura
pcaliiict,vag4.i.ei\'r{nis lioc frxnis remotii.i.tunc tu mcecha
bcnst& ego furabor. 1' u ne.i.es ne tu mihi dominus, minor.i.in
ferior ine, tot & tantis imperijs rerum , & hominum .i. cum toc
hommesjtotque res imperitent tibi,£c non mihi ? q. d. minime,
tu inquam quem vindida . 1 . prxcorii virga , qua manu micteni
contingit fecuoi, impolita ter & quater, haud . 1 . non priuee .i. li-
beret vnquam,tnirera formidine.]. qui nequaquam a prxeore li-
ber lien potes . hunc locum .alVumplit Peilius fere totum . Ad»
de fupradidis fupp. aliquid, quod non valeat leuius .f. minus ad
probandum te non clTe dominum meum. Nam liue Vicanus
cli lile qui paret.i.obedic reruo,vti vefler mos aic,fcu conferuus,
quid fum ego tibi ? q.d.conferuus,aut vicarius, non feruus,nem-
pe.i.nam certe, tu qui imperitas mihi leruus fup.cf,vel feruis mi
Ict aiijs, atque ducecis.i. impellens a pallionibus animis tui, vt .i.
quemadmo(lum,lignum mobile .i. turbo , aut trochus , ducitur
lup. neruis alienis. f. pueri impellentis ipfum fcutica . Quifnam
igitur &c. hunc locumferc totum Perfiusin Sat.fuam ttanllu-
lit, habeturque in viro bono Virgilij. quia vero philofophicui
eIl,necDaui perfonxcongruus,prudentcr dixit a lani tore Cti-
rpinifchrc didiciffe. Loquitur Horat. Igitur fi ego liber non
Ium, quifnam liber fup. clt ? Rcfpon, Dauus . Sapiens fup. liber
etl qui impenofus fup. fibi, hoc efi qui affeftionibus fuis impe-
rat, quem neque pauperies, neque mors, neque vincula terrent ,
qui foetis rerponface .i.obuiare,& refifterc cupidiiiibus.i.cupidi-
tacibuSjSc affcSionibus fuis , & fortis contcmncre.i.ad contem-
nendum . (Blt autem locutio de qua Alexander , hanc olim pul-
chram veteres dixere figuraro) honores. fextrancos, non tamen
caufani eorum quic virtus elfe debet . & exiftens in fcipfo totus
teres, atque rotundus.i.cx omni parce cocus, ne quid externi va-
leat morari. i. inhXrcre , per Icue.i. propter leuicatem.i.politiatn
ac glabritatem (huius contrarium eft afperum , quia primam co
ducit) in quem fortuna ruit femper manca.i.impotcns . hic Ho-
xati,Potes nc cognofeere quid.i.aliquid ex his vt ptoptium,q.d.
non, quia mulier pofeit te quinque talenta, pro noftc.f.vna, vt
Xais folebaCj&vcxac te & perfundit te gelida rup.aqua,rcpuirum
foribus, id elt aforibus fuisj&vocat te rurfus, eripe libcr.i.fi es ve
re liber, colla tua turpi iugo (nihil cui turpius quam a meretrice
fubiugari) & age dic fupple tunc ego fum liber , fed tu non quit
.i.non vates, a queo, quii, enim pro quia, dominus non leuis.i.no
tnicis, fed durus, & rigidus, videlicet amor turpis vrget mentem
tuam , & fubiciRac tibi laflo acris ftimulos (aens autem in accu-
fandicafu numero plurali etiam lacine ponitur quia gcnitiuus
ium habet) & vctfat.i.frequenccr vertic,& impellit te negantem
.i.G forte ad tempus negaueris . In carmine illo Virgiliano . Vis
bonus & fapiens , latius hunc locum in filuis noftris explanaui-
nius,quas qui non habet , fciat rotundum cum fit fphxrice.i.vn-
dique circularis figurx elfe perfci5fum,& ita Deus cotum vniucr
fum tale fecit, extra quod fecuodum philofophum nihil ett,& in
quo fecundum atindem nihil deelf, cum non fit dare vacuum . ve-
Tuntamen , quia res minima rotunda clTe poieh, vt pupilla culi-
cis,ne ad tuham menfuram quid defit adiecic tetes.quod longiiu
dinem,& proceritatem addic. Et notus plebeius verficulus , Ha-
ftam dic teretem, pomum dic cllc rotundum . Notaq. efi gantis
fencencia, Sapientem omnia fua fecum ferre, virtutem, id cft & fa
pientiam,qu*fua.i.propriacuiufquebonafont. [Vel cum Pau
Itaca Stc.) Obijeit aha genera fiultitiat domino fuo dicens illum
nonminuspcccare. Otdoeft. Vel,id eftctiam,6inranccurn
tu torpes. i.ltupidus inhxres , & motaris in tabella Paufiaca.i.a
Paufia depiaa,qui optimus artifex fuit , aui.i.in quo peccas mi-
nus, atque.i.q egOjCum.i.quando miror placide.i.cum quiete, po
pliic contento a curfu.f.quomiflus cram.(Acron tamen etiam
alium ordinem innuit , vt.f.incelligatur . de poplite gladiatoris
contento in dimicando proelia, id eft certamina, Fulut.i.ruluij ,
& Rucubx gladiatorum, aut Iani,pifta.i.depida , in pancte .1.*-
dium priuatarum,rubrica.i.terra rubra, aut carbone , fic inquam
piifta vclut fi ipfi viri mouentes arma pugnent re uera,hoc elt tc-
rianc,& vitent fupple iftus ferientis ? Dauus fupple dicitur ne
• uam.& cefl'ator,at.i.red,ipfe.i.tu,audis fup-dicentes,^» es lubti-
lis & callidus iudex veterum fup.rerum . C^afi dicat non minui
vitij elfcftupere in repretiofa, q vili cum non mmus rem expri-
mant ruditer, ^ artificiofe depida . $i ego ducor.i. trahor , libo

fumance.i.auiditatclibifumantii.nil fup.reputor.i.homonilii-
li, ingens virtus atque animus celponlac tibi in opimis cuenii.i.

IU diceris habere m.igi>ificenciam , & magnanimitatem pro ma-
gnitudine coenarum ,Cur obfequium.i.indulgcmuuciuns .cft
perniciolius milii.q l^up.cibi,q' autem perniciolius.i magis noci-
uumcftjp.itec enim pro quia, ego pledor.i exdor tergo, qui.i.m
quo,iu impunitior,id cft minus f captas. i. fedf aris, & f requenter
fumis, illa obfonia. i.illoi cibos . (Qjicquid enim prxter panem
cftur,obronium dicitur) qu^ nequeunt fumijid eft ablumi pauco
fupple pretio ?q.d.m nullo impunitior fumis preciofa obfonia
quam ego vilia . Nempc.i.quia certe, epuixpericx line fine, id
cft modojfk menrura,hoc eft immodcfte, immarcefcunt.f.infta-
macho, vbi digeii non poflunc pedes illufi.i.decepti onere ftoma
chijcecufant Icrre corpus vitiofum.i.vitijs , hoc eft crapulis ple-
num. An. i. nunquid, lue puer peccat qui mutat, id cft commutat
fub nodem. I, tempore ccenx paullo ante nodem, vuam ftngili
fuftiua.i. qui emit vMamUrigili ,quam furatos elt in balneo (eft
enim inftrumcntum quo cutis ftringttur)&quiurndic prxdia
parens gulx nil habet feruilc.i.ad feruum pertinens ? q. d, pluri-
mum habet . Adde quod tuidem non potes effe tecum.i.in tran
quilliiatc, aut firmo propofito,horam.i. per tempus vniusho-
tx,& gp non potes ponere.i. difponcre refte ocia , & tuivicas te-
ipfum , vt erro fugitiuui . (Ecco dicitur qui vagatur , & errat .

Multa enim nomin.i fimilia verbis . vt erro , manduco , mando ,
comedo, cachinno, lurco palpo, & fimilia. Declinamur autem
hic erro erronis .dicuntur planctx errones latine,cum tamen
fecundum Plinium nihil minus erret) qucrcns.i. conans , iam.u
ahquandojfallere.i.amoucre curam vino iam.i. aliquando, fo-
mno .i. aliquando potando, aliquando dormiendo. (lucunde
dicit fallere curam . Nam cura dicitur co cp cor vrat fecundum
Seruium . qui ergo fopit cogitationes fuas ita vtnon det cis lo-
cum,vidccur quodammodo curam fallere)quxren8 inquamfru-
ttta.i.fine efFcdu . nam ipfa cura atra. i. nociua,& molctta,& co-
mes. i.comitatrix, premit, & fcquitur te fugacem.i. affidue fuge-
re centantem . Hxc a Dauo Horati) obijeiuntur, quibus is capi-
tur, qui fe talem fentic . Nara Poeta ne in fe admittere huiuf-
modi vitia putetur fingit fe iratum dicrtis,Vnde mihi lapidcrn ?

Sicut enim fxpe dixi,& potilTimum in prxambulis Perfianis di
aurus fum,danda eft doSori opera, ne culpa redarguat ipfum .
Veruntamen quia Saiyrici Satyros deos imitantes petulantes
fant,iocofa,&tidicuIaquxdam fatentur, fed non grauia fcelc-
ra . neque hic obieftapcrniciofe funt, veruntamen Poct* tur-
pia. dicit crgOjvnde fup. acquiram roibi lapidem ? Reticet ver.*
bum propter iram moris eft enim irafccncium imperfefium ha-
bere fermonem . Refpoodet Dauus , Quorfum eft opus fup. ti-
bi lapidem ? Addit poeta , Vnde fup. acquiram mihi fagittas ?

Ad quod Dauus , au: homo hic infanit , aut facit verfus , quod
etiam infanus facit . fit Horatius , Ni .i. nifi ,tu rapis ce hinc o-
cyus.i.celeriter tu accedei.aut accedas , agro Sabino nona ope-

ra.i.nonuso.pcrarius,quiaiamoaofunc.

Itteret in pyrgum)Quxri folet ab erudms quid figmh ANTO
cet hic pyrgus. Nanque no pauci ex eruditionibus pyr s a Bit

*_ « gumeffe dixcruntaIueo!um,hoceft tabulamluforiam

quam & fritillum appellari cxiftimaiicrunt.in quo duplici erro-
re labuntur,cum neque pyrgus fignificet alucolum, neque aluco
Ius pro fritillo accipiatur.Nos autem pyrgum cfledicimus illud
v.ifculum . quo coniedi tali agitati mittuntur, cuius effigies m-
ftar turricul* cft,vnde nomen mutuatur . Pyrgos enim grxcx ,
tutris latine fignificat . Martialis latino verbo vti maluit,& tur-
riculum appellauit. Nanque in Apophoretis lemma cft turri-
cula, qur in eodem fignificatu,quo pyrgum accepit Horat. &c.
r On dices hodie quorfum hxc tam putida tendant) Qui
dam tandem legunt protendant. Cete?! Acron ait Hora
^ tij fflfjVcrbacura poffiaretiam feruieffe, tanquammi-
rantis heri filcntium.[Erenim fateor me dixerit ille) C^afi Ho-
rati) verba funt, inquit Acron.Porphyrion aut ait, feruum hoc di
cere fub Horati) perfona.quod mihi quoq. probatur.q. d.feruu»
tanto melior fum te,quod fatear meum peccatum, cum tu hoc
non fatearis, immo verbis decoris obuoluasuitium. [Peccat no
fupcrnc)Porpliyrion exponit, quia fuperior peccat . Landinus,
quafi leuius Docl. putat fupenic pro externe poGcum,q. d. non
peccat p.iUm . Et fane poeta conatur oftendere mulierem im»
bccilluate,non dedita opera peccare . [Quis nam igitur liber)
AcronaitcircHoratijverba. Sed poflunt etiam ferui Daui cfle
taoquam fecum ratiocinaniis apud herum. Neque enim herus
nunc tam placidus eft.vt ab Dauo doceri velit. Quippe qui paul
lo poli & lapidem, & fagittas poftulec.[Vcl cum Paufiaca tor-
Horai. B iij pce

S fi R. M

pf> inrjnr libcIli) PauCl piSorii meminit Plhilil.vM.CJpjj.

f- - --I-- anbigniliiiu, ‘^uo‘1 4uitljm t-ul-

O N

i>o 'i ,iefe.iuancut«etbainl)ig".>inot,'<.umiii»in^'

nu,» u. paneiepiaos Danu. afpcxit, <iuo fenru At' on «iJe tur
etp-.ln Ut illuJ. contento poplite . Ali| liot tres piftojet fniHe

e,.i> lemporn potant , quotum piancam (it ajmitarus Dauut .

Camam addunt . quod antea Paufia: fiat mentio veteris plflo-

argvmentvm.

ris , nunc horum vt nouorum . Er Pane laudftn anne
htc pidura, Paufi* oullain , niii ijuod vetulU fit
femus hen iudicium irridet , cum non omnino vccera

liora. Contento autem poplite jntelligoSatyrico^

dictum inPlacideianum, contraitura altero crure*
parat Placidejanum inaductbium placide ac lanum r’
uon feribo . * fgo

• Q«1
fumptii
praJer ,
& con.
tdiuat pa

fat bec
loco

T te Nafidie-

ni &c.) Funda,
muro, vt dixi, ami
cum poeta inter»
rogat de coena
Nalidicni, quam
Mceccnati , fodalibusque , ac
fcurris eius parauerat. Jn qua
re nonnihil, vt folet, Mcecena-
lem taxat, fed in perfona alie-
na, quafi ipfe id non ageret . Or
do ert, & fune verba Horatij . O
Fundani, vt.i.qualiter caena Na
fidieni beati. i.diuitis (aut poti’
in\ Epicureosjbeate viucntis,eo
gicll voluptatibus indulgens.
Creditur enim pr*cepta prius
a Catio rericata tradidifle) iu-
uic.i. Jeletaui: tcjquzro fnp.
hoc ace, canquam ab experto,
namcudiduses a familiaribus
, . r. tuis , mihi qujtrcnri conuiua :

pota^e.t.q- potares, here.i.hcri ,

' iliic.r apud Nafidietium , de me
dio diC 1. incipiendo a meiidie
vfque ad crenam. Rffpondec
.Fundamus, Sic (up.iuBir,vtnun-
qu-m fuerit mihi in vita.i.quan
diu VIXI inolius . Horatius ; Dic,
aut Da, fi non eft graue.i.mole-
flum, qu* efea piacaucrit.i feda
uetic prima , ventrem iratum.i,
famelicum ■ Rerpondec Funda-
jims: InpriroisfuitaperLuca-
fiu> cspriis in jeni AtiiWo, quia
Audio flanre tenerefeunt car-
tres, & mu .ibruroantur putre,
fcunt.vt.i.fm g? pater creni.f.
,N.afi'J'cntJS aiebat, noc pruden
ter addit Fundamus, ne (c quo-
. que lautitiarum ftudiofum pra:-
dicet. Acriarapulafuerunc fup.
circum.i.in circuitu, Srlaftuc*,

& radices, i: f.ipple ijlia qualia
perueJIunr.i.irritanc.ftomachu
iafium, videlicet fifer.alec, fecu-
Ja Coj.i.omae genu» gari ac
miirix' . rhi.i poftquam, his.f di
ftis obfonijs , fiiblatiN.'. amotis,
puer ciodus alce vt fir expedi-
tior ,per{erfit.i.vndique terfir,
.mcnfamaceruam.i.exacere ar»
bore preciofa fadam , & hoc
Gaufape.i. panno villo fo , pur-
pareo.i. purpurei colori* , & al-
rcr.f puer, fubli-'gu i clanculum
& ex ordine ah^ulic de menf»
quodeunque iacerc: iniitile.i.fu
perfluum, q«e pro &,qundpo fi-
let ofFenderectrnanrii (flCCuU»
tiuu* eft),i.cornaces, Hydafpes,
puerdeiiominatusafliiuio Par-
thn» pertranfcunre, fufcut.i fit-
fet coloris more patri^ procedit
ferens (. ecuba vina, vt.i. quem-
.admodorn,virpo Attica.i. Athe-
njrnfis.fup nroccdir.com facrig
Cei cns.i. ferens Iaera Cereris
tn capite, ca enim IcniilTiincin

funiottium tomicum oUot^urtiir Ntpditai Epicarei co»HiM4
fi,eret,feH>»m n*»J , GT «wfvrrwHWinlBXwni . N4m/jff«<rfor, Ct*
Jerdideseedemconutuoacctftrat .

SATYRA V I n.

T NaflJieni iu^ic tcccena bea-
ti?

Nam mihi quTrenti conuiuam,
dii5tus here illic

De medio potare die . Sic , vt mi
hi nunquam

In vita fuerit melius. da, fi gra-
ucnon cft ;

Qui’ prima iratum ventrem placuerit tfca.

In primis Lucanus aper , leni fuit auftro
Captus , vt aiebat ccen$ pater . acria circum
Rapula, laftucx , radices, qualia JafTum
Perucllunt ftomachum , (if-r, alec, kcula coa.

His vbi fublads , puir alte cinftus , acernam
Gaiifjpe purpureo menfam perteriit .■ & aiter
Sublegit quqdcunque iaceret inutile : quodque
PoffecccEnanteiSoffenderecvt Anica virgo
Cum facris Cereris , procedit fufeu' Hvdafpes
C ecuba vina ferens ,'x\'lcon chium mans expers .
Hicherus, Albanum Mcecenas, fjue Falernum
Te magis appolitisdeileftjt.’ habcmui verunque .
Diuitia '1 miferas . M quis cccnantibus vna
Fundani pulchre fuerit tibi jnofTelaboro.

Summus ego, SipropcmeViicus i urinus.&infra.
Simemini, Varius, cum Scruilio Balatrone
Vibidius .'quos Mcecenas adduxerat vmbras.
Nomentanus erat fuper ipfum , Porcius infra ,
Ridiculus tetas (imul abforbtre placentas.
Nomentanus ad hoc, qui h quid torte lateret,

Indice monftraret digito . nam ccteracurba ,

Nos inquam , ccenamus aueis , conchylia , pifceis
Longe difsimiitm noto celantia fuccum
V t vel continuo patuit ; cum patTcris , atque
1 ng jftata mihi porrexerit ilia rhombi
Po{l hoc medocuit melimela rubere minorem
Ad iunam dcleda. quid hoc inccifit labipfo
Audieris melius . tum Vbidius Balatroni.

Nos ndi damnofe bibimus j moriemur inulti .

£t calices pofcunt maiores . vertere pallor
Ium* Parochi faciem nillic metuentis, vt aereis
Potores .• vel quod maledicunt liberius ; vel
Feruida quod fubtileexfurdant vina palatum .

J nuertunt A liphanis vinaria tota
V ibulius , Balatroque , fecutis omnibus imis .
Conumx ledi nihilum nocuere lagenis .

Alkrmr fquillas inter murena natanteis

In prima porreda . fub hoc herus.hxc grauida , ingt ,

cedebat. Alchon.i.aUep .

flcr,proceditferen»ChiuX'

v.nutn, expers maru.uoVff'

bens corruptionem. aucaJ!
xtioncmaliquamcxmari,],?;:
lit per mare vcaum. Hic ih
loco,iicrus.i.dominus comn-

fup.l).x,1.0M«„ni,J™7

b.numrup.v,Mn,,C„cF.I„„i

dcltaattcmagis appoJii, j !
vma appolita.Cecuba. & Chi'*-
nos habemus vtrunqueiliuen'
ter affcremui. In,„ ilao,;

Poeta modcflc.vnde non addi
O.quod vehementiam notat

dicens : Miferas diuiciaj au* p,
hominem perdicum facium &
de illis fe iaftancem(& id L

tius dixero g quod Acron.)5,ed

aut fi, 6 Fundani, ego laboro
nofle.i.fcire, pukbre.i.ex otdi-
ne, quis ccen antibus.i.dc c«nan
tibusfueric tibi vns.i.pavuerjn
eoconuiuio. Ufipondet Fun-
danius, Ego fup. fui , fummuM.
in iummo joco vnms l«(fti,& v|
fcus Thunnus ex oppido Thu-
no,qiiod eHiii Calabria fuppje
fu) t prope me, & infra fup. Vil-
cum.i.ternus in ordmefuii.fop.
li memini; Varius Poeta illcLr
ricusj&cum.VeriiiJio Balatro-
ne lionvinc perdita guJ* fuit
Vihidini ahus parsfitos ; quos
Moecenas adduxerat vrabras.i.
fcinicos viros, qm n!iraos,&
fcurras agerent . Nomentanus,
prodigus ille la;pc notatus ab
Horatio, erat fupra ipfum.f. Vi-
bidium; Porcius, alius perditus
homo, erat fup.infra iplum, exi
ftens ridiculus. i.cum rifu perdi-
tus: abforbere. i, forbendo aWu
mcre/imul totas placcnras.No
mentanus fupp. erat aduocatu»
ad hoc qui. i.vr,monftraret digi-
to indicc.i. indicante, fi forte qd
.i. aliquid iatcrec. Erat enim pc
ritus obfonioium , vi qui mei»
rotum pacrmjoiiiuro fuum ab-
fumprerac,&ita erat a Nafidic-
no adhibitus , vt pretium fercu-
lorum indicarer . Naroccteia
turb.ani, inquam .i.diconos qui
non fumus giiln proceresincc
rarum rerum Itudiofi/cenamus
aueSjConchylis , pifccscilantis
.i.occu]tantia,& in fe continen-
tia fuccum , qui fapofum fedee
cft jdifilmilem longe noto.i.fa-
niilt.iri,& confueto nobis, &
ideo incogniro nobis, & pf°'
ptereanili fiiiire: adhibitu»fl“‘
valorem obfoniorum indtcak
let, perdidiflec dominus conoi-

uijexpenfasfuas. Nanifitu i*

cus turdum pro mergo
dif, operam , & L

dcriij^ui appofuit.)

IIBER SECVNDVS.

ip8

pjtaitjTcl i.«iim,cantmuo .i.
HAt>m*cuni i. pi>lliu4m , por-

lexcrit.i. miinftnucru milii.ilj.i
p.tVcrij.i.inJuspi^cis-CNimpar
fcr«UmpiIwi*flt. llia aiitcm
funt incfUuM.ciu* in pifcilMii
pinguia, & lautiora elfefolpnc.

vndc luucn. Vu frater ab illii
Ilibus) Atque ilia rlumbi.aU
tertus pifcif in fummo precio
runctemporis habiti jinguft sta
mihi.r. qn* nuiiquam ante gutU
ucram. Et ita quiafe lautitia-
rum imperhi fatetur potius di-
xero poetam quam equitem, qa
fobriecas potius pnec^ quam cq
ti competit pociffimum cum in
prima huiusdiftusficPoeca ele
gans cfle . [Poft liEC me docui c,
profcquitur eandem rem Fun-
danius dicens, Nomentanus do
CUI eme poli ha!c .T. dtda, meli*
mela.i.illos dulces fruftus, tube
re melius delcfta .i. cum deleSu
capta, ad Lunam minorem .i. cu
imminuta elt .quidhoc-f.qjad
minorem Lunam, & non ad ple
n.im delegantur mterfit.i. refe-
rat, difees tu melius ab ipfo.f.

N afidieno . T um .i. pollquam ,
cibis refefti fune, Vibidius fcur-
ra, & parafitus , dixit fup. Bala-
troni, nos moriemur inulti. f.de
ifto appar.itu,ntfi bibimus da-
mnofe.r vfquead sgricudinem
cerebri noftrijS iafturam domi
ni. B: fup. hoc diiao,porcic,aut
pofeunt, calices maiorcs.i. pocu
la maiora • pallor, indicium ti-
moris , rertere fupple ccepit,vcl
vertere. j.vcrtcbat,tum,i. tunc,
faciem Parochi. i. domini conui
uij (qui vt Parochus ligna, fale ,
& aquam prebebat) metuentis
nil.i. nihil fit, vr potores acres .i.

vehementes,velqj.i.quia,poci.f.

maledicunt liberios (vnde di-
ftum eft in j. lib.Serm, Saepe tri-
bus videas leftis coenare quater
nos ; E quibus vnus auet quam-
Ilis afpergere cunftos,Pr?ter eii
qui prjjbct aquam , poli hunc
quoque potus) vel ^ feruida vi
na exfurdant.i.furdum , & fine
gufiufaciunt: palatum fubtile.i.
tenerum, & cito corruptile , yel
quod fiibtilc elTc debet pro diju
dicandis cibis • V<bidius,& Bala
troparafiti illi vehementes po-
tores: inuertunt.i.cuacuant, to
ta vinaria fup. vaf^ , quibus vina
allata funtialiphanis.i.poculis
maioribus a loco fic diftis, &

hoc omnibus, qui in eo lefto

C -ipta eft , deterior poft partum cafnc futura .

I liMniktum ius cllolco,c|uodprinii Vciufri
Prcfsit eelli .■ i»aro Jc fuccis pifcis 1 bcri ,

Vino t]iiiiK]ucnni , verum citra mare ii.ito ,
l>amcov]uuur .* coito Chium fic conucnit , vt non
I loc niagif» vllum almd .• pipere albo , non finc aceto ,
Q.uad Mechymniam vitio mutaucr.it vuam .

Erucas viridcis , inulas ego primus amaras
Monftraui incoquere, illutos Curiillus echinos ,

V t melius muria quam cefta marina remittat .

Interea fufpenfa graueis aulxa ruinas
In patinam fecere trahentia pulueris atri ,

Quantum non Aquilo campanis txcitat agris .

Non maius veriti , poltquam nihil efk pericli
•Senlimus : erigimur. Rufus pofitocapite, vt fi
Filius immaturus obifTet ; Here . quis efrte
Finis ? ni fapiens fic Nomentanus amicum
T olleret . heu fortuna , quis eft crudelior in nos
Te deus? vt femper gaudes illudere rebus
Humanis . Varius mappa compefeere rifiim
Vix poterat. Balatro iufpendens omnia nafo,

Hxc eft conditio viuendi aiebat : eoque
Refponfura tuo nunquam eft par fama labori .

Te ne , vt ego accipiar laure , torquerier omni
Solicitudine diftri£luni?ne panis aduftus,

Ne maleconditum ius apponatur ? vt omnes
Prxcinfti rede pueri , comptique miniftrent?

Adde hos prxterea cafus : aulxa ruent fi ;

Vt modo: fi patinam pede lapfus frangat agafo.

Sed conuiuatoris , vti ducis , ingenium res
Aduerfx nudarefolent : celarefecundx.

Nafidienus ad hxc ; tibi di , quxeunque preceris ,
Commoda dent .* ita vir bonus es , conumaq. comis .
Et foleas pofeit , tum in ledo quoque videres
Stridere fecreta diuifos aure jtifurros .

Nullos his mallem ludos fpedaffe ; fed illa
Redde age , qux deinceps rififti . V ibidius dum
Quxricde pueris, num fic quoque frada lagaena?
Quod fibi pofcenti non dentur pocula ; dumq.
Ridetur fiitis rerum Balatrone ; lecundo
Nafidiene redis mutatx frontis , vt arte
Emendaturus fortunam . deinde fecuti
Mazonomo pueri magno difeerpta ferentes
Membra gruis fparfi fale mulco , non fine ferre ,
Pinguibus & ficis paftum iecur anferis albi ,

Et leporum auulfos , vt multo fuauius , armos ,
Quam ficum lumbis quis edat • tum pedore adufto
Vidimus & merulas poni , & ime clune palumbes .
Suauis res , fi non caufTas narraret earum , &

Naturas dominus : quem nos fic fugimus viti ,

Vt nihil omnino guftaremus ; veluc illis
Canidia afflaftet peior ferpentibus Afris.

erant : fecutis.i.fequentibu* . co

uiu* imi.i. infimi Icfti, nihilum • -r •

nocuere hgenit.i-modefte biberunt . Murena .1. pifcu ille

.ur in p,ci.u , porrea. .i. cxtrnfa inl« fc,ullU. aiios na-
tant., f.in iute fun . H.r.is.i.dominusconmuij.r.Nahdi.nus.m
qnit fnb hoc .i. cnm illa aff.trccur . hate .f. murena capta eft gta-

Shh, fature deterior carne. i. rainu. bonam carnem hjbr.iita,

nntt pattum.i. poftquampepeniret. Hts fup.ptrcLbus.ellius mi-

HmnJSeo ,nod pJima.i.landatiffimacella.Vemafn .1 in.oppl

di circa quodlaudariffimura "“'‘'‘“'“'"'"''P,''®'’.*

.i. liquamine, am rairamento de fuccis pifcr. lberi,i.nra.i Ibero

capti.& fup. vino quinquenni .1. qurnquc annorum, vcrum.l.led

n.uo i.produi^o ciim mjie,h.iC
clf in Icaliei,(riiium fiip. vinuni,
coiuirnir.i.cofiu-nfJu hc Coo ;
(up. vino : JuT)i.|.rjiijr..| IU coqui
iur,vt vlliirn lup.vinuiM,i>(>n lu
lieni JC fup.m,jgis,!iuc.i.(j hnc.f,
Clunni vinum, 5<(nixiiini /tip.al
ho pipcte,iion Imc.i.cum actco,
quod mut.iuciit vicio.f.acorn ,
feii acidi ratis, vua Mcjhymnr.i ,
ab vrbe Levbi , vbi upoinum fic
vinum, (icdiftam. Ex oj»cin)o.n.
vino folct ficri optimum acctu .
Ego, inquit, Nafidienus, docui
primu's inraquereiijulas ama-
ras. i.qiMs coquendo in lito vi-
no amarae facio, vtappetuu ex-
circnc.Cocillus, aut Cortillus ,
fup.moltrauitjVr i.quahter.mu-
ria renntiac.i. teperet : echinos
fup. pirce«,illutos,auc illotos. r.
faircdine,mclius.i.c6modiu8 ; ^
tcfla marina .i. q liquamen fa-
iftumi^epirce marino teflaco.

Sunt qui aliter mcclligant , fed
fuRS cuique fenfus efi. Interea
fufpenfa Scc.id fcrecon{ingit,vt
dum fetliui,ac l^ci elfe cupimus,
aliquid mnleftia» intercidat fed
iucundiflim .1 cS narratio , quas
rebus ridiculis graues fencccias
intermifcct. Ordo eft . Interea
dum fic gloriabundus inuenca
fua narraret Nafidienus, aulsa
.t.veftes inter texty (cuiufmodi
fune tapeia , qus cimen proprie
fanc dum rubfternuntur , ficuc
aulxa qus in aulis fufpendun-
tur) fufpenfa.i.rurfum penfa ad
arcendos pulucres,fecere.i. fece
runCjgrjues ruinas.i.cafutjin pa
tinam .i. uas efcatium , trahen-
da fup. cantum acri. i. immundi,

& nigri pulueris, quantum fup.
pulueris Aquilo.i. vetus illeim-
pctuofus,non excitat.i. commo
uct in agris Campanis , qui rc-
nofiac puluerulenti funt. Nos
.fconuiux, veriti grauius fup.pe
riculum, videlicet ruin.am totius
triclinij,poftqujm fenfimus ni-
hd pericli, pro periculi efle , eri-
gimur, & animo, & corpore, qui
comprefli,& attoniti eramus.
Rufus.fNafidienus rex conut-
uij, flere fup.coepic,aut flerc.i.flc
bat, capite pofico.i. inclinato, vt
.i.quem idmodum fup. fleret , fi
fiiiMS obilTet immamrus.i.mor-
te imatura Quis elTct finis fup-
plcflendi? q. d,nullos,ni.i.nifi.
Nomentanus fapiens i.pcncus
aHentacor, tolleret. I. erigeret co
foUndo amicum .f. Nafidienu ,
fic .i. talibus verbi, s . Heu fortu-
na, quis Deiiscft crudelior in
nos.i.in genus humanum, le.i.^
tu?q.d. nullus, vt, i. qHalicer(admirantisc(t)tu gaudes (imper
illudere rebus humanis . hxcgrauis cit fententia] de rebus ridi-
culolis . Vnde Veirius poeta vix poterat compcfccre. i. contine-
te rirum,mipp.i, quam f inos ingerebat , aut mordebat . Bala-
tro paralicus ne quam fu 'pendens omnia nafori. uafre irridens,
it.iqj fic fufpcnreloquereiurjvcnefcias ferio, an loco id dixerit,
aicbjcjl lic.i.huiufmodi.i. dubia, & infortunio fubiedta eft con-
dicio viucndi, coque .i &ideofdma par. i. squalis nunquam eft
relponfura tuo hbr^ri.i.nunquam famam confequeris squalem
laboribus tuis. Tc ne.i.nunquid rup.zquum,aut iuftum,aut dijs
Hoiat. B iii} placi

O N

ph.-itiim tl! tt tnrqncricr , pro torqcicri.i.ctucuri , »t ego acci-
pur laoie .i. rplenjijc,& opipare, icmquam (li(iria«m.i. anjil.
lliaron oinm rohcituJmit.iiepanis lupp. Iit ailolliis.eel ne quit

apponeturailnlliii.Stneiusapponatntmale.i. inJeccnteecon-

ditii™ S V. omnes pueri miniUrent pricineli . & conipil refle >
AdJt ptairerea i.ptieiet altas lolliciru Jines rnas,lios.i.hulijrino-

di caTiis 1 . int-ornmia (fe<l bene alludit ad cafum 3ul«orum qu.T

ceciderant) li aulxa ruant .i. decidant, vt modo fup. ruerunt, aut
deciderunt. EtaAgafo.i.rudisminillerjVtfolent c/fc Agalo-
nct.i. miliorum equorum ue aut alinorum dirciaor«,lapfui pe
de,frang«p.um3m.i.va$ercarium patens. & forte ficlile, qaia
cibus in eo minos contrahitmalomfaporcm. Sed res aduerfs
folent nud.ire.i.rcuelirc , & manifeliarc oculis quafi nudum qui
prius tectus erat obijeete, animum conaiuacoris.i. conuiuia pa-
rantis, vti.i.ficuc ducit fup. animum nudare folent , & fecunda: .i.
profper*. fup, resjfolentccelare animum conuiuatoris ,& du-
o.squiafortitudo in aduerfitate potiffimum pcrfpicitur,quam-
uisiuuenes temperatiores in aduerfis ^lactis. [Nafidienus ad
hrc &c. ita fufpenfo nafo dixerat Balatro fuperiora,vt Nafi-
dienus fe verelaudatum putaret, rnde fequitur , Nafidienui
fup. rerponditadhatc, fup. dida Balatroni, O Balatro amice,
dij dent cibi quxeunque commoda precaris, aut preceris,ita.i.in
cantum es, tu virbonus,&comis.i.concinnusconuiua. Et fup.
hocdiftopofcltfoleas.i.crepidasfuas, qua exuerat cum torum
conrcenderei,tum.i. poft^uam, habitis folcis difcelTcratjtu vide
rcs.i, quilibet qui ad eflet videre polfet , fufurros diuifos.j. ex di-
uerfa parte ortos, flridcre, i. liridorem facere (Eft autem hic a
ftrido terti* coniugationis,non aftrideo fecund*,quia penulci-
mam corripit) in aure lecreta in quocunque ledo.f. Tnclmij .
Rcfpondet Horatius . Ego nullos.i.non v!los,ego non mallem,
.i.magit vellem, rpecSalTevllosludos his, i.^hosquos raibinar
ras . Sed ige redde illa qn* rifilli deinceps . Refponder Funda-
nius , Vibidius paralitus ille dum quxrit.i. percontatur de pue-
ris num .i.nunqiiidjUgcna fic quoque.i. etiam frafta quod.i.qa
pocula.i.pocus, non dentur fibi pofccnu.i. petenti, que pro &,(lu
.i.quandojVibidius.f.quia fcurratn fcurra nder, ridetur Balatro-
ne dft is. i. liCticii« reruro,hoceft rebus fiftis . O Nafidiene tu re
dis fecundo .i. Iterum, frontis mutatx.i. habens frontem muta-
tam, hoc cfl hirafiorem,vt.i.tanquam, emendaturus arced. indu-
firia fortunam . deinde pueri. i. minillrifecuti fup. fune j feren-
ces.i.apportantes.roigBo mazonomo.i.laiicc fic difta , membra
difcerpts gruis fp-irli multo fale, non fine farre, & iccur albi an-
feris paftum.i.enurritiim pinguibus ficis , & armos leporum (de
quibus diCrumert, Fcscundi leporis fapicns feftabitur armos)
auu!fos,vc.i. t.inqu,im multo fuautus.i.rem multo fuauiorcm
quim fi quis edat cum lumbis.i.cum pofteriori parte, tum.i, de-
inde, vidimus &.t,cciam,merulas poni adnfio pedore, & palum-
bes fine cIune,dppoiicoric res fiiaui s.i. fuaues, fi dominus. f.Nafi
dicnus.non narraret . 1 . narrauiflecjcaufas earum fupple rerum .

Cauf* autem erant, quia dixit conferliata* efie tantn
dium earum circeputrefaftum, quia nunc quoque

ert nihil fatis tenerum . autdelicatum,nifi fiefeminu j'*
fup.dominum,nosvlti.i.funienccs vltionem(cuincnj 7”’
laudis putares laute parafie cibos coaiuis gratos, nihil •
poterat accidere, quam contemptis cibis conuiuas auf**
tionisergo genus eii cibos corruptos nooactinecre^ ®*f*'Vl»

viti fligimus fic, vt nihil omnino gullaremuSjVclucCan^d^

venefica Neapolitana de qua prius diftiimcft,ejiiftjn|p*’'^l*
venenofior ferpentibus Afris, qui tamen vcnenofiflin,i p
fljfiet .i. flatum venenofum infpiralTet, illis fupnic 5 ,|j: “r'’*^
corruptis.

C Accuba vina ferens) Vt cuiuis nodus ifte pateat

dam pifeatoris vifum eil apponere oraculum percehh
effc Dionylium demergenjura in nurr . Id auttmS.S SSo»'
cabatjvmo mannam aquam affundi oportere.Facitenimead f ^
catius vinum, firmus, & incorruptiui.Quoniam aqu» rntrin
tio videri poteft eo , quod frigiditatem illius «xigat caliditas**^*
nati,qua! maxime vim reftinguit vim,corrumpitquc . Quod fr
Plin.lib.xiiij.cap.xix. probat . Nec non Varro, cum circ^ib»-
patrem delphinos fcribit verfari. Alt vina efle qu*datn nj'*
non pariantur admixtionem aquat his pradiiflis verbis Hota^
docet . Ccel. lib. xiii). cap. viij. ‘

Dduxeratvmbras) Vmbra pro conuiua nonnunqmm im*
accipitur,vt hic . Eft enim ordo . Summus eso, feram in
menfa) & ptope me Vifem Thurinus, & fi memini in-
fM, erat, Varius, & Vibidius cumScruilio Balatrone. Noment»,
nos erat fiiper Mcecen.Porcius ridiculus abfortiendo totas pu!
centas,erat,infra.Nomentanus ad hoc,vt digito indice monftri
rcc fi quid (cibi fuauis) fotic laterct.Quos ipfe Mceccnas addu-

xeratvmbrasjhocelt, fecum duxerat ad conuiuiiim.Conuiu» au

tem vmbra: dicuntur, quod fcquantur inuicatos in conuiuium
non ipfictiaminuicacqvtvmbracorpui. *

A I-con Chium maris expcrs)Ergo expers, inquit Aero, »

Ai quod per terr4m,non per mare aduedum efl.qujfiex
. 1 . infula vinum illud volaueric.f. Rediius Badius hoc
exponitjm.iris expers .f.non habes corruptionem, aut admixtio
nem aliquam ex mari.[';ummus ego,& prepeme Vircus)Co.'i-
uiuas ofto nominat Fundanius, fe in fu mmo, ab altero auicmla
tere Vifcum,& Varium, & Vibidium cum Serui lio Balairone.

Ab altero rurfus latere Mceccnatcm cum duobus vmbris No.
iiientano.ic Portio, e quibus Nomentanus fupra Mcccenattin
fedebat, proxime Fundanium , vtex fequencibus clarius patet,
quippe qui Fundanium gul* mifleria tam anxie doceret. Qua-
re ego diilinguendum puto poft Vibidius . Nam fequeniia,

^uos Mo?cenas adduxerat vmbras , de Nomentano ac Portio
intelligcnda.non de Seruilio ac Vibidio , etiam fi in Porphyrio-
nis commentario aliter legitur.ea tamen corrupta funt, vt no-
Itn haoent libris.

pRlMA

LIBER P R [ M V S.

Jiificmilu) M(rcenai«m (vt dini)
lumuium , ,tt»jue |’3tronnn fuuin

•llovjuuur tuicfjMi nprrn rstionctn fub-
l:lll<:tUUUji)lU- Cll potiiu ludlCI II , (|ltnj v(-
r<i<ii «tquciiccciiv curat c . In his ciiim cpi-
tiolis quvtiaiii Jt lrcLtiuu iiucricruucur ,
fcd cvhiloh
rcaruii , auc
lubricum ,

Satyraq. di
gnum confpicittir . Sunt enim
otnniacai\a,& fanda , vtabeo
compolitaqui extremam ope-
ram Te mulis impenHiirum te-
fifcur. EpiRola dicitur feri-
ptum mininum ;nam ah ivni\-
114 , cpifteilo: quod eft niuto ,
deducitur, in diminutione re-
petitur hoc eptftolium. Dicere
eft ex arte loqui .quomodo lo-
quuntur oratores, qui vbi per
oraucrint dicunt dixi , & ij qui
quemuis laudare voiuc.vnde di-
dum laudatum interpretantur.

Sicut in illo Georg. cui nondi>
dut Hylas &c.Poteft tamen in-
telligi hic dide.i. nuncupate in
operibus meis, hoc eft cui opera
ineadic3ui,&nuncupaui,dicens
in principio Carminum: Mae-
cenas atauis edita regibus. & in
principio Sermonum , Qui Bs
Maecenas. & in alto Sermone,

Non quia Maecenas Sic, Tria
autem praaipua opera Mcecena
ti nuncupauit , quorum ordi-
nem ridetur depinxilfe ex eius
nominis locatione, nam Car-
minum opus quodadolerceciat,
aut falcem iuuenili stati con-
gruit, & ica primum videtur edi
tum,aurpicatuseft aMcecena-
cis nomine, Mycenas atauis &c.

Sermonum quod mediocri , qa
virili ^cati conuenic medium po
fui t,&in primi verfusmedio idc
nomen. Qui fit Moecenas. Epi-
ftolarum autem quod grauedi-
xi , & in fenilt xtace edidit, &
fummam Camoenam infcripfit,
fic nuncup.at,vc non nili comple
cis duobus uerfibui Maecenatis
nomen apponar, ut videre eft.

Artem Poeticam Pifonibus ad-
dixit, quo fado docemur ma-
gnis viris non nifi digna praferi
bere. Praeterea qui in membra-
nis feribunt , quia dcfccndendo
fcribunCffolent primafumma,
autfuprema voca''e.vndeinc6
fuetudine habetur , vt fupra.i.
prius . Hic tamen fummam Ca-
mcenam vicimam vocat, ab afee-
dencibus craAa Metaphora. Ii
enim cum in fummo funt pro-
gredi nonpolTunc. Summus er
go progrelilis CamcenarumCna
& pedibus ingrediuntur verfus)
erit Horatio prxfsns opus , vi-
tra quod no progredietur . Hxc
rudis m ablatiuo rude : virga eft
fineffrro,qu* meritis datur.i.
i|t qui aut labore, aut feniofra-
remittebantur ab officio gla
diatorio. ideo autem datam pu
cantcitrudsm.vcea dimicantes
dirimant tanquam «ctts periti.

Captar autem H uim in principio i Mi^cenate beneunlrnti .m
exbeaehciofu(),.]iii.,J.fiil. eumd(xi}lr.i.lauJailfiii creribu,
fms.&c-x mento M.eienjtn,,]iiij,|.citaillmcdiaiidou. innli

nunquam fatis ItuJstus (ic. Comparat liliuuCtontatcm tc i-ta-
tiam ,quia (c facis fpecfainm umdclfe fatetur cxculatij. lemum
(quia omnia fsrt artas, aiiiiuuiii quoque) quo minus ajmik Ite
ad cinnina fcribcnda. i t jta
difliculcatc negati; , & vtilitate'
rei , quia non ludicra, (ed l.ilu-
bria dnfturus clf : attentum fj.
cit lectorem. Htetiam dociJem
ex rerum propofitione, vc m
requentibui videbimus. Ordo
elf : O Mcecenas didf c , id cit
nuncupate auc laudate, niihi,
id eft a me ; prima Camana,
id eft primo opere c-irmine con
fcr!p[o,& dicende, id eU lau-
dande, aut nuncupande, lu dl:
qui dignus es, vtdic.inj; fiim-
ma , ideK vltinu Camana m
prarfenti opere tu qu*ris , id cIt
petis includere antiquo ludo,
ideft loco exercitationis con.
luctar, hoc eft exercitio poeti-
co , me fpedatum , id eft cogni-
tum & probarum faris :& do-
natum iam rude , id eft virga,
qua emeriti gladiatores dona-
bantur, hoc ert fatis cognitum ,

&. dignum qui ttmiteatur ab
officio poetico , iicut gladia-
tor donatus rude , remittitur
a munere gladiatorio, ^cas
non eft mihi eadem , id eft eiuf-
dem rotjoris , demens non eft
mihi eadem , id eft eiufdcm a-
cuminis ; aut non eadem pla-
cent feni qu« iuueni. Veia-
niusinotus gladiator, iatecab-
ditus , id ctt occultatur otio de-
ditus in agro, & hoc armis, fei-
licec gladiatorjji , fixis ad po-
llcm Herculis vbi arma lua fi-
ebant , qui eis amplius vti no-
cbani ; latet diro , ne exoret .i.
precetur , hoc eft ne cogatur
precari populum toties in ex-
trema hjrcna(hoc intelifgunc
quafi cogatur populum orare,
vt fiat emeritus , & rude done-
tur : fediam potius donatum ril
dc dixero cum Hercuh aima di-
caucrit. Ego iginir incclligo
emeritos populo petente ali-
quando in harena exhibitos ,
vbi viifli orabant populum ne * ^
finac fe inrerimi a ridore , &
obij confugerant vlqeicad ex- 'J *
tremam hurcnam , vt manum ^
porrigar.) Eft , fctliret philo-
fophus ; aut venu» Apollo, id
eft ratio , & ludicium , fciliccc
qui perfonet niihi aurem pur-
gatam , kilicet a praius affe-
dionibus , hoc eft qui admo-
ncatmehocmodo ; O Horati ,
folue fanus, ideft quandiu fa-
nus es : mature , id eft tempefti-
ne, equum fenefeentem ,id eft
tcvt equum fenio confeffum,
ne ipfe equus peccet, id eft de-
ficiat , & fuccumbat , ridendus ,
id eft irridendus , ad extremum,
id, eft priuCqu-im pcrueniat ad
meta, Seducat, ideft trahat ilia
crebris anhelationibus defatiga
tus.

Qk HORATII FLACCI

EPISTOLARVM

LIBER PRIMVS.

AD MOECENATEM.

R IMA difte mihi.fumma
dicende Camoena,
Spedatum facis, & donatum
iam rude quaeris
Mycenas iterum antiquo me
includere ludo.

Non eadem eft aetas , non

m:ns. Veianius, armis

Herculis ad poftem ftxis, latet abditus agro ;

Me populum extrema toties exoret arena .

. Eft , mihi purgatam crebro qui perlbnec aurem :
Soluc feiidcentcm mature faiius equum , ne
Peccet ad extremum ridendus, &: ilia ducat.

Nunc itaque & verfus ,& cetera ludicra pono .*

Quid veru,atq. deces, curo, & rogo;& ois in hoc fum:
Condo,& compono, quKinox depromere poslim.
Ac ne forte roges, quo me duce, quo lare tuter .
Nullius addiftus iurare in verba magiftri , ♦

Quo me cunque rapit tempeftas , deferor hofpes .
Nunc agilis fio , & verfor ciuilibus vndis

V irtutis ver* curtos , rigidusq. fatellcs :

Nunc in Ariftippi furtim pr*cepta relabor ,

Et mihi res , non mc rebus fubmittere conor .

V t nox longa , quibus mentitur amica ; diesq.
Longa videtur opus debentibus ; vt piger annus
Pupillis , quos dura premit cuftodia matrum :

Sic mihi tarda fluunt, ingrataq. tempora, qu* fpe,
Confiliumq. morantur agendi gnauiter id , quod
Aeque pauperibus prodeft, locupletibus *que ,
Aeque negledum pueris, fenibusq. nocebit .

Reflat , vc his ego me ipfe regam folerq. clementis .
Non posfis oculo quantum contendere Lynceus ;
Non tamen iccirco contemnas lippus inungi ;

Nec, quia defpercsinuicli membra Glyconis,

IUS. NuncitJque &vcrfu*8cc.
ludicra pouo,faci((vt dixi)4udi-
torcnijicu IcCtorem pocius at-
tentum cx rccuio dercfibenda-
runa inatLinu:c, quia polliccfur
hic iiihil dercfipturum quod lu-
dicrum lit.aut manc.fed ea Jua-
taxatqusadvici perfciSioncm
pertineant. vndc quia in Arte
di^uffl ell. Aut prodclFe volunt,
aut delectare poec* : Aut {iniul
Sciucunda, & idonea dicere vi-
ta . videtur Poeta in libris Car-
minum voluille dcleftare, quas

res luuenili setati competit , hic vero in vitima Camtrna , vbi fe
donacum rude dicit, duntaxat prodeirc,pra:cipue boms moribus,
in Satyra autem quam mediam pofuitjVtrunquefaccre, quod &
re vera effecit . Nam & prodett,& deledat plurimum.Quod er-
go hic dicit,Verfus & cetera ludicra, per quar verba etiam verfu»
inter ludicra reponit, dicemus loqui de Odis, feu Carm. nam &
hic verfu rtetur,rcd alterius generis, ac qualitatis vtpoce doftri-
naii,qui femper grauis eli . Ludicrum cft quod ad lufum perti-
ne:, cuius omnis fruftus ex roluptac* ell . Elt.n. (fm Vallam)ars
ludicra hilhionica,& rcenica.Liidicrum autem fubltantiue lum-
ptum non modo ludus eh hillrionicus,& fcenicusjfed quodeun-
que luToriuin opus 3ciocu!arc,eci.im ludi publici . Eli przcerea
fecund.e inBexionis non [ercidr,vc cunrra Pnrc.docet lib.j.didus
Valla . Pono ,i. depono , vc apud Mare.

Grande cothurnati pone Maronis opus .
Curo.r.animo,hoce(i mccum tacite , & rogo .i. interrogo aba-
]ijs,& icafum omnis. i. totus in hoc. i. in inquirendo quod veru ,
atque decens.i.honettum.Condo,& compono, auc in libris , aut
in promptuario pectoris, qua? mox.i.paullo poli, pofiim depro-
mcre.i. excipere inufum vir*.K.apu tempe(las,aut metaphora e(t
a n3uigantibus,autid ditit, fe tempori accom.modaturum , nara
prxeepea moralia tempori accommodanda fuiu & loco , vfque
adeo,vcqux hic , &nuRcdeccnc,alibi& alias dedeceant . Qua;
vero fub prxeepto diuino conri.Tciirur, vc nunquam non decere
poflunc , ita nunquam non obleruandafunc, furare in verba,
sta enim adiifii nonnulli prxcepconbus 1'edx fiix funr, vt iura-
t: videantur quicquidilli dixerint fe approbaturos. Hofpcs.i.
vt hofpes,in nulla cerea domo , id eftin nullus fedx opinione
petmanfurusjnifi tanrifper dura placuerit , rigidusq. fateiles ,
id cft conftans , & incorruptibilis fedatov . In Ariftippi.f.
Sto«ci,cumipfelitcp!curci)s;8:ii{eofuftim quali ad aliena in-
utnea accedens . Stoici aurem (vt Cicero in Olficiis docet )
optime de moribus diiputarunt. ites .i. prxccpciones,aut argu-
inenca philofoph!ca,vcm .Arte:

Rem tibi Socratic* poterunt oftendere charts .

Non mc rebus , hoc cft cgononcog.imintt lirdiim meum fe-
quiprxcepca philoiophorura , iiciu nos in fide quodammodo
cogimur credere, qua: intelligere non podumut.fcj ea duntaxat
pcxcepta complectar, qu£ mihi comorobabuntur. Vc nox lon-
ga, oftendit ic magno (tefiderio fortiter agendi rapi,vc:ns exem-
plis eorum, qui maxime dcliderio tr3hunt«r.Id,quoJ*quc pau-
peribus &c. exvcllitace ergo Gbi bcneuolenciara , quoque com-
parat. Cetera ex ordine patebunt, qiii talu c!l : Itaque, quia (ic
admonitu; fumiego pono, id eft depono, &,ide(l pariter, ver-
fus amatorios, & larciuiufculos,& cetera ludicra, ki cft qiig adde
Icftationeni f-acerent , & cura quod (aut quid) verum atquede-
cens fupple eft ;& rogo, id eft interrogo, & perquiro, & fum o-
mnis.id ell totus in hoc, condo, & compono fupple ea qux pof-
fim depromere , id cft prompte mihi fumere , mox,id cft paullo
poli, hoc eft ego colligo, ea pra-cepra viuendi, quibus vbi odlis
erit , vtar , Ac ne roges, id eft interroges forte, quo d'jce,id cft
principe philofophi,E.& quo Lare .1 cuius Gmilii: reita,ego tu-
ter.id cft tutum faciam me , hoc cft cuius fettae auftoricacem , &
doftrinam fequar in hoc opere, ego nullius, id cft non vilius, no
adiiilus, id eft more tnilitis afctiptus , aut adiudicandos iurars
jn vcrbavllius magiftri.ideft quali mracus,& facramento a-
ftnausfeqiii dogmata vnius feft*. feror hofpei,idert exter-
nus, & non domefticui, quocunque cempeftas .1. impetus vo-
luntjtis, aut commoditas, & oppoi tunitai temporis rapit mc .
Egci ho fiunc , id cft aliquando , agilis , jj eft praxt incumbo , &

rnetfnr,ideft immerfor ,vndis ciuiiibus ,id cft tjs quaadciui-
lem v,r.sm pertincnt.hoceft incumbo Ethic*.). phi!ofophi*mo
tali, quas ad praxin, id eft operationem pertinet , quali duas ali-

epistolarvm

Nodola corpus nolis prohibere chiragra .

Eft tjuodaoi prodire tenus, li non datur vitra.

, Feruet auaritia , niUcraq cupidine pciftus ?

Sunt verba , & voces , t^uibus hunc lenire dolorein
Poslis , & magnam morbi deponere partem .

Laudis amore tumes . funt cetra piacula . qua: te
Ter pure lefto poterunt recreare libello .

Inuidus , iracundus . iners , vinofus , amator ,

N emo adeo ferus eft, vt non mitefeere poslit,

Si modo culturae patientem cororooaet aurem ■

quando profundi, rp„,, .
bu, me totum dedo
boagili.,idell,„l“j' «o

pcraiioncmapphto.Nnn,

lempetphilofophitef
us Iiifudandum eft vnrt.

A. Geli, a GalhtfeS^P"!
ad Sociaiem.Philofophi

quinoSottatesteteliel,,"":
n, od.ee qu,rp,am ptt

tigetit, at l.fupta modum ttm

pus.neacontnuetit.homiuu';
eHtoriuptela.NamC„m,,J
am5no,«cnq.l,tingem„,,| ‘
«tatem pliilorophetur, neccHum elt cum rerum omnium eir
imperitum , quarum vfum calleat oportet quifquis honeftuj *
probusq. eft futurus. Non ergo loli fpcculationj incumbit*
proptetea quia veritati potius , quam audoruati conccdcnduoi
eft, ideo fubdic. Ego cultos, i.obfcruator ver*vittutis,&rioj(fuj
.i.feuerus facelles.i.quali corporis defenfor, relabor, j.per tranfi.
tum incido, nunc.i.aliquando in pra:cfpja Arifiippi, ilfim
rei , Sc ego conor fubiungere (lic .n. Acron legit . licet alij fub,
mittere legant) mihi res .i. dodrinas philorophotum,itavc li.
bcre de cis uidicem,& non me rebus . A uc res ,i. fortune bona
fubmngo mihi, non me illis , de quo Acron bene dilferit , fed ad
ordinem. Vt. i. quemadmodum, nox videtur longa fupp. jllh
quibus amica .i. concubina pollicita , fe venturam eft, mentita
hoc cft qui totam nodem fpedaucrunc eam,que,pro &,vtfupp.
dies videtur longa, id eft nimis durare, debentibus opus, idett
obligatis ad aliquod opus lingulis diebus exhibendum, rigifbs
addidi, aut remigio , vt .i. quemadmodum, annus videtur piget,
id eft tarde procede re, pupillis, id cft patre oibaiis,quos duracu-
ftodia mactum premir,quia nihilimpenofios muliere: &(vt di-
cit luuen.) Incolet abilius nihil ift, quam famina diucs,fic tem-
pora ftuunc mihi tarda ,& ingrata, quae tempora morantur, id
eft in r.nor.uencc , fpem & conGlium agendi gnaui(erid,quod
prodeft,aquc,id eft a’qualiter, pauperibus, & locupletibus, id ell
diuitibusji quodnegledum nocebit aque pueris, & fcnibusjid
cft omni iexiii, & aetati, hoc cftid, quod ad philofophiam ptrti-
nec. Nam omnes debent viuere honefte, & probe, feq.decen-
ter regere fi non habeant alios regendos , rcllat, id clt reliquum
eft. qui j nondum nadus fum plenam opportunitatem ex fenten
iia viuendi , eo quod nondum collegerim normam integram :
reliacvtiprc,idcltego:reg«mme,& folerme his clementis,
id eft paruis principiis, quafi dicat quia nondum omnia polfum,
non continuo nil faciam , fcd dicim mihi ; 6 Horati ,fi tu non
poliis contendere oculo, ideft perfpiccre quantum Lynceus;
vir ille accrnmi,& acuti Ifimivifus qui permulta millia palliiutn
naues in portu vidit, Sunt qui pacent eundem effe , de quo Soli-
nus dicit lic; Vifu plurimum ponit Strabo nomine quem foper-
fpexiffe perxxxv.rnillia palluum Varro fignidcatfolitumq. a
Carthagine exeuntem claffem Punicam numevumq. nauiom
manifeftiflime c Lilybitana IpecuU notate . Hiec illc . Sit
itaque Strabo Lynceus diftus , quod Lynceos habuerit ociilos.
licet ergo non poflim cantum contendere, tamen tu lippus, id
cftdebileinvifum, defluentes oculos habem i non contemnas
iccirco inungi , id eft mederi , hoc eft licet nonomni.a potes; no
tamcniccirco nihil facies . ( Et ita Stoicorum Paradoxon da-
mnar.qui dicunt omnia vitia elTe pana.fapieneesq' omnia, Si fo-
los polle, nuliumq. fapiencem clfe, qui non plene fapiens (it.)
Et (aiic nec) quia tu defperes membra Glyconis illius athlctJ,
ac luiftatotis ; inuiift i , id eft fortiflimi , & quafi inuincibilis, no-
lis ,id eft rccufc*; prohibere , ideft arcere corpus.fcilicet tuum a
chiragra, id eftcontraftiooc manum,nodof3,id eft nodos nern®
riim g9nerantc?quafidicactu,id ftulte faceres, quia eft,Kili-
cetftatucum, aut laudabile, & conceiPum, prodire, iddl pt?'
grediin virtutibus , tenus quodam, ideft vIque ad quiddam, 1“
eft Ptiam modicum gradum , fi non datur fupple prodire vitra,
ideft quilibecconabitur cantum proficere quantum
Si fupple peftus feruet, id eft zftuat , auaritia & cupidine, 1 '
cupiditate , miferajld eft magna , vel nui mifevos ‘

ba , fcilicct philofophica , fcripca intclligic , & voces , id d .
lirina: quae viua voce traduntur, quibus poflis !cnicc,idd
garc, & reprimere hunc, fcilicec mentis dolorem
magnam partem morbi .i. vitii tui. Si fuppleru
tis amore laudis,funccerra piacul.i.i. purgamina qu*
recreare te.i.facere te quafi nouum homine, & hochbelio-’'^^^^

100

AJC5S.

r T B E R P R I M V s.

■» fr.i .Mtpfiire%Ac purr

Itor. i lioidinorm. (l-ncareprcpec-
'l''* drniu it . prun>> vi.ii iuiin ilu : l frt nurma.qum
«» nfxiti-iJ'«t‘r'f'«‘'fr<‘XPi'r.imM*U.vr m ^rrn)fvii!>in vidimus .
i>ciiiJclap?t'bi.im,tbi Laudis iinoic ciimps. luc quinque re>

»,Irius eft vitium (uj>ere,> fn-
Vcipit lulluuere virum honu,
h iiiidiofum, cuius primum olii
Cium eH fugere vitium. Vnde
icnptuai eli : Declina a m.ilo,

& fac bonum. EU quidem pri-
mum non quia prxcipuum. plus
enim.eU bonum facere, quam
malum non facere: cum nemo
verum bonum agar, qui maU
non dcuitee.red quia qui ftu-
diofus elHci vult, primo loco co
nari debet , vc vicia deuitec , (ic-

liqu.).) nemo di^lonim peccatorum eft adeo .i. lonncum lerui
.i.rcelcnl)»» elKTuv,vinon poflit mucrcere,limi>do . 1 . il.ift. mo-
di), commtidet i pr.fbc.it, aurem paceiucm rnlrurx.i.qur imat (c
coli eiefhs vitijs . Viuoius dicitur, qm viu.» nunis iiiulger,'!.; per
huc gulofus. Amatur, & amica, pro luaurioiii accipiuntur, ami-
cus aucem pro lioiicllo.

V irtus cfl: , vitium fugere : & fipicntia prima ,
Stultitia camiirc. vi Jcs, qu.u maxima credis
lilii' mala , exiguum ccnlUm , turpemq rcpulfum,
Quanto dcuites animi, capimq.laborc.

Im piger extremos curris mercator ad 1 ndos ,

Per mare pauperiem fugiens , per faxa , per igneis.
Necures ea , qua; llulte mirans , ik optas .•

Difcere , & audire , & meliori credere non vis .
Quis circum pagos , & circum compita pugnax ,
Magna coronari contemnat Olympia, cui fpes ,
ut coloni prius nociua euellunt Cui (it conditio dulcis linc puluere palmae?
quam bona inferant agris fuis . Vilius argentum effc auro , virtutibus aurum.
Scultitia , id cft iblida , au c pra- q qujerenda pecunia primum eft ,

ZT,C V^uspoH .h*c ab imo

pium cft , Stultorum intiniiui Pcrdocct.^hscrccinuntiuuenesdict.itailenesq.
eiVnumecus. Ecquod pruden- LsEUO fufpenfi loculos, tabulamq. laccrto.

m lium. aulcma .ft apud 5; qua^dnirentis fcx feptem millia defunt .

Deum. Quod auctor htc ex- .o r a '

emplu probat, quia paiipcrca- tftanimustibi,funt mores, & lingua, hdesq..*
tem miximo conatu fugiunt plebs eris. At pueri ludentes, rex eris, aiunt»
plurimi, quodnonfaccrcnc niii Sireilefacles . Hicmurus aheneusefto .*

Nil confeire libi , nulla pallefccre culpa .

Rofeia , dic fodes , melior lex , an puerorum
Nenia ? quse regnum rede facientibus offert ,

Et maribus C urijs , & decantata Camillis?

Is ne tibi melius fuadet , qui rem facias ; rem ,

Si posfis refte ■, fi non , quocunqus modo rem :

V t propius fpedtes lacrymofa poemata Puppi :
An qui fortun* te refponfare fuperbe
Liberum , & eredum prxfens hortatur, & optat?
Quod fi me populus Romanus forte roget , cur
Non , vt porticibus , fic iudicijs fruar ifdcm ,

praua opmione ducantur, auc
fi ab ea curari velint per pruden
tium do<ftrinam . Etitaoften-
du fallam opinionem dc auari-
tia , addttq- de gloria, & .ambi-
tione , dicens quod vix quif-
quam prxditus virtute corporis
contemnat gloriam ob vr&o-
riam m certamine Olympico,
preter fapiencem , qui fine pul-
ucic, & fudore palm.im obti-
nuicjoon cupiendo, fed contem-
nendo, quia negledf a inani glo-
ria virtutem obtine, tqur pluris

tft quam auram.(icat aii-um plu j ojit !

ris eft quam argentum. Opinio ^ ^ ^ i •

timen praua mortalium , efFe- Ohmquod vulpesxgrotocaucaleoni
du ipfo contra fentire proba- Refpondit , referam ; Quia me veftigia terrent

cur,quiavidetur pluribus virtus Qmnia teaduerfum fpedantia, nulla retrorfum .

acquirenda c Jc pott numrnos .i. mulcoru es capilli, nam qd fequar ? aut quem ? ftolam fic ad Mceccnacem fetip-

.ftudcndumelfe virtuti, &hone- r t fic ,c ceteras ad ceteros, quia

“"e\'::Salc”n1";:5cr.:ru]l„™hono,and„n,,,uinon(i.di peUaancd.dicar.acnuncupa.hoc^^^^

Jes. SedlongealiterelTeetiampueriattefiantMr.cauenccsve- non auem doccat,fed in cuius gratiam fcriplent. A^cvjon

Curijs,Fabricijs,& Camillis,
cetensq- maribus .i. virilis ani-
mis proceribus Romaiui, qui
nepicfta re virtuti fiudebant ,
& ira puerorum Neniam dum
vmebant, approbabant, & le-
gem Rofeiam, quz pofiea la-
ta efi, re ipfa improbant, quia
cenfum eqiiellrem non cura-
bant. Curius enim Dentatu.v ,
qui de Samnitibus triumpba-
uit, legatis Samnitium aurum
offerentibus , cum ipfc in foco
rapas torreret , malo bxctnquic
efie (id efi manducare) in fiftili-
bus meis , & aurum habenti-
bus imperare,quam aurum pofi»
fidere. Furius quoque Camil-
lus vrbis liberator diAus,in exi-
lio vitam inopem agere, quam
Romx latius viuere maluit.

Hic autem ponitur pro egregio
virtutis amatore . Is ne cibi
iDclius fuadet, fuademus, inquit
Acron, etiam mala, hortamur ad
bona. Secundum quem poni-
tur Puppi , pro Puppij . Nam
Puppius, inquit ,Tragcediogra-
phus ita affeftus fpcAancium
mouit , vt cos flere compelleret,
inde illum verfum fecit. Fle-
bunt amici , & bene noti morte
mea . Nam Puppius in me vi-
uo lacrymacus elt . Alijs vide-
tur puppi elle appellatiuum.vc
in conftruaione patebit , qii*
talis cft. Virtus efl fugere vi-
tium, & prima, id eft primum
expetenda fapieneia , cft caruiife
ftultitia.fcd ftultitia magna ell
diligentius externa bona.quam
interna perquirere , & mala vi-
rate, vnde dicit, Tu vides, id eft
quilibet videt . Non enim hic
Mcecenacem docet, nec hanc epi

teri cantico a maioribus tradito , Rexeris fi refte facies. Ec
ita murus ahencus ,i. forti fiimnm munimentum , cfto .i. fit cui-
libec,nil confeire fibi. i. hibere nullius mali conscientiam,
ce qua fc nemo nocens abfoluicur. Notum eft ab co quod cft
ses xris heri varia denominaiiua,nam & aireus.&asneus, & ahe-
nus,& aheneus (vt hic inde deducitur . Sane quia ass non cito
corrumpitur rubigine , omniadiu durantia srea vocabant an-
tiqui. vnde «rea vox dicebatur ab Homero, quae a Virgilio fer-
rea. Btin primo Carminum dixerat Poeta nofter, lUi ro-
bur, &*s triplex Circapeftuicrac,&c. Lex Rofeia eft quam
tulit Lucius Ocho Rofeius , vt nemini liceret in quacuordecim
primis ordinibus, feu gradibus in theatro rcdcrenifiquthabe-
retcenfutnequcftrem.i. quadringenta feftertia in cenfa.vnde
eft illud luuen.Sat.iij. Exeat, inquit, Sipudoccft,&depul-
uinofurgatequcftri, Cuius resleginonfufficit,5c fede.anthic
Lenonum pueri quocunque in Fornice nati . Hic plaudat ni-
tidi prcconii filius, inter Pinnirapi cultos iuurnet,iuuenesq.

lanifts. Siclibitumvano, qui nos diftinxit Othoni. n*c

ille . Qui ideo vanus,qui 4 ad cenfum non ad virtutem , aut pa
rentum menta refpiciendum duxit. Eft ergo eius lex dere-
rior quam Nenia puetocum decantata , fcilicct in funere iplis

hon quem doccat,fed in cuius gratiam Ii

des d.cll ad quemlibet loquendo quanto labore antmi , & cac-
tis tu deuites ea qui credis efle tnaJima mala , fctlicet eatguuna,
id eS modicum , emfura , id ell thefaurum , auc
fionem.Si re,oiram rurpem , quam pacirur
caaudiluspetic. Tu mercator cittrts impiger, td eft celer ad
exttemot ^Indor fugiens psupeeiera , rd eft pauperraceni , per

m.re, per faxa. per ignes. drtamen tu non vt» ereder. melto-

ri . & audire & difeere ne , id eft vt non cutes , id eft vt "‘hil fa-
ctas ea qua: tu miraris , St optat ttulte , quafi dicar I»"!'
ioridilieencia quatris curas quamdiuites liocquia ftulticla
non caret depeauatus vitio cupldicatis . Quod confimill pro-
bae quirent . Qttis pugnaa , id cft affidue pugnans, aut na-
turaliter inclinatus ad pugnandum circum Pagos & compita,
id eft in omnibus conuenticulis hominum, contemnar, co-
ronati fupple per magna Olympia: aut appofitotie eonrem-
nat coronari , qui font magna Olympia. Refponfio :

1« fupple philofophus cui {it fpes,&cui conditio palm*,
id fft viftoti*. [sSit dulcis, fine puluere.) Hoc eU pm-
lofophus cui perfuafum eft non minus glonolum elic in
p,icc , fine puluere palmam ccoiura vicia, & ignorantiam
acquirere quam coronam Olympicam ; facile

^SQBN.

Addet*
dtm htc
srbitror
f artitu -
lam ptfl
yerbun

'rtftt,
ide eade

fojiul Ht

h»Ta du
rare prt
battes ,
AIim, Ji
fir iultr
r»z*tio •
me I«gw,
.1

portet no
uidebiiur
H9r>iit4
ttiti mihi
fermo, et
iviulla,
banfutm.

epistoi^aR-Vm

Olympica cercimina «pote non praue affcftui , Sic ego , alij a-

Jicerexponunt. Compita fune qu* competuntur. 1. a multis h-

mul petuntur Joca . Viliu* argentum cft anro , docet uultos , K
praue atfedos circplurimos , vtqui rem minori* atftimaiidam
pluri* faciunt quia pecunia minoris cft quam virtus ea tamen
pluns amatur a mulus . Ordo cft . Argentum cft vilius auro , &
aurum cft vilius virtutibus , & tamen fupple 6 ciues ciues pecu-
nia eft quxrenda primum , & virtu* eft quairenda poft nummos,
lanus fummu* ab immo perdocet liarc.r. quicuque verfaniur in
ter fummum lanum , & imum perdocent lisc. Erant .1. tras
ftatus lani j ad quarum mediam (vt in Sermonibus didum eft)
maxima fiebant commercia negocUtorum quicquid ergo in
eo Vico vcrfattir/non aliud clamat , quam g» qusrenda pecunia
primumcft. Juiienes & fenes fufpenfi loculos , & tabulam .i.
habentes loculos , id cft facculos denariorum pro feftilium , &
tabulam fufpenfam l*uo lacerco, id eft brachio recinunt , id eft
cantando memori* commedant , liEC didata , id eft h«c prsce-
pta i talibus magiftris tradita . Nam fi fex fup. aut feptem mil-
lia defunt quadringentis fupple millibus, id eft cenfui equeftri ,
quanquam fupple animus cft tibifupplcfortis mores funt tibi
fupple probati, & lingua fupplediferta eft cibi,& fides , id eft fi-
delitas eft cibi, tamen fupple cu ens , id eft reputaberis , plebs .i.
plebeius,& vilis. SicBonfinisquoquecontlruendum cenfet,
quem viginti annis poftquam haic fcripfcram, nunc primum le-
gi, fed durum mihi videtur textum reponere, vt reponendum
cenfetjVtjfcilicet legatur, Si quadringentis fex feptem, aut mil»
lia dcAint: Et fi animus tibi, lunc mores &c. Ego certe ill.is par-
ticulas fubaudirc mallem, quam apponere, re vera f^pe etiam vbi
nullum cft metrum coniundionem abijcimu$,vi, Si quadringen
tis fex feptem millia defunt . & fupple (i, eft animus &c. vel (ub-
auditur, concedo eft animus cibi &c. tamen fupple plebs eris ,
ACjid eft fed, pueri ludentes, dum cantica a maioribus fuis tradi-
ta difcunc, aiunt tu etis rex, fi factas rede. Vbi laudandum cft in-
ftituiiim prifcorum, qui tali fententia animos fuorumimbue-
lunr.vtin virtute prinepatum collocent . Hic , id eft huiufmodi
murus eftoahencusjid cft forti flimus, quafi ex srefadus , fcili-
cetnil confeire ,iJ cft nullius maliconfcium effefibi , & nu!la,id
eflnonvllajnonp-llefcere, ideftpallidumfierivilaculpa. So-
des.blandientis eft, quafidicat fi audes ,& commodum videtur,
dic, an lex Rofciaiid eft quam Rolcius Otho tulit, videlicet ne-
quis non habens cenfum cquettrem fedeat in quacuordecim pri
mis gradibus theatri, quq coegit multos vfuram exercere, quo di
uitcs fierent eft melior, id eft iiiftior,& commodior, an Nema,
ideft vulgaris cantilena puerorum. (Eft. n. Nenia cantilena illa
quam prsfica ,id eft mulier ad hoc ceteris prsfeda canit, dum
cadauer /epeliendum cuftoditur, in qua commemorat laudes,
& virtutes defundi cum ejulatu, & ploratu magno) qus.fcili-

f ce Nenia , offert regnum fa cientibus rede exiftens de?

&.i. pariter Curjjs,&.i. pariter Camilli* maribus -

& continentibus viris.quibuii pcrfuafum erat regnum
facere, & paucis contentum dJe , & i ta ipfis.defunai» tal?
nia poterat decantari , qualem poltca pueri a maioribus l
re didicerunt, vt ad virtutem cohortatentur . Curius & c
Ius laudatiffimis apud Rom. fuerur,vt Liuius, Valerius Plin"’'*'
alijquc pr*dicant . Ne, pro an,aut nunquid,is fuadet meliu"*'** -
fuadetjvt fupple facias rem , id cft diuitias , finon tede quo**'^*'*
que modo poftis facias inquam rem . vt fpedes propiuj j
iundius,puppi,id cft altiori parti nauis vbi patroni, & euber”*''
tores fedent , id eft vt dominus nauis fpedes poemati lacrvm*'
fa,id cft pericula maris ingruente lempcftate qualia poece°'
poematis fuis ad lacrymas excitandas recitant , hoc eft fic luc‘^
inucntus fis vt proxime ad puppim fedens fpedes ficcii oculis?
crymofa poemata i.maccciam poematum lacrymoforum A ^
fequentes Aeronem dicamus, Sicfacia* rem vt fpedes propi»**'
id cil proximo,lacrymofa poemata Puppi, illius poets tam am*
ti, vc cius poemata lacrymas excitarent, hoceftvtpr* defidtrio
rerum lacrymas, an fup.is melius fuadet qui pr*fcns.i.aflifleni
& amicus hortatur,& opcat,tc liberum cupiditate, & eredum re

bus tetrcnisjrcrponfare.i.frcquenterobftarej&contLmacitcrob

uiarc forcun* fuperb*, quafi dicat is pofterior multo melius hoc
tatur.Quod fi me populus, fottun* tefponfare,& fua forte coti,
tentum effc multo ptsWarc probat exemplo a fe fumpto . Nam
cupofletiuxta ftrepitum fortunae uerfan iniudicijs, &collepio
iudicum,& lilic gloriam mereri, malui t in ocio tuto dcliiefcece
Ordo cft , fi populus Romanus roget , id cft interroget forte
me,cur non fruar fic ijfdem porticibus , id eft quare cum fim de
collegio iudicumj&verfcr cum eis in porticibus deambulando
vbi non agitur res periculofa, non verfarcr etiam cum eis in iu.
dicijs,vbi gloriam mereri poffem.Nec pro & non,& cur non fe-
quar ea qus ipfe populus diligit , & cur non fugiam ea qusipfe
odit, ego referam. I. refpondeam id, quod vulpes cauta refpondit
olim leoni igroto,interioganti.n.]eoni (vt i£fopus narrat) cui
non ingrederetur regiam luam refpondit vulpes, quia vcliigia
terrent me. veftigi.1 dicit fpcdancia omnia aduerfum.i. tcver-
fusjhoc eft ad introitum, & nulla fpedan tia retrorfum , id elt ad
egreflum,hoceft qu* omnia funt ingrcdientium.perquod an-
notauit vulpecula, quod leo omnes vifitances fe deuoraret, licuc
adminiftratio tcipublic*, & (vtdicunt) curia principum , pau-
cos incolumes emittit, quia qui reipub. benefacit, nulli facit, &
qui eam offendit, omnes offendit, vnde dicit Horar, ad popu-
lura. Tues beJlua multorum capitum, & ita difficile cft populo
placere, quia quod vni placet, alteri dilplicct. Nam quidfcquar,
aut quem , quafi dieat nefeiam . vnde rccuat varia fludia populi,
dicens .

P Ars hominum geflit) .i. ni-
mis cupit, conducere publica
.1. ad rempublicam fpeaantia
funt qui venentur,id c R captent,
viduas auar.is fruftris,& pomis,
jdertdelic.itis cibis decoiftis,&
per fruftra miffis , & qui excipi-
ant, id eft irretiant fenes. quo
mittant in vinaria, id eft m repo
fitoriadiuitiarum fiiarum,ficuc
pifces qui capti affimilantiir, cu
ftodiunturinviuarijs. Res cre-
feit multis occulto foenore ve-
rum, id cft fed, cito alios teneri
alijs ftudijs, id eft concedamus
quoslibet fuo ftudio teneri , &
ineo verfari, putes ne fupp. q?
ijdem poffunt durare hora, id cft
per tempus vnius hor* , pro-
bante-s eadem qiis prius lauda-
uerunt? quafi dicat minime.

Sic -mtem milui conftruere,S£
fic fupplerc , quam apponere
particulam ne , cum Bonfine
ccnrcntcfic legi debere. Idem
calem pofiunc nc horam &c.

Si rfiuesaixit : Nullusfinus,
ideft nullus angulus, nullum te-

Pars hominum geftit conducere publica : funt qui
Cruftis , & pomis viduas venentur auaras ;
Excipiantq. fenes, qnos in viuaria mittant.

Multis occulto crefeit res foenore . verum
fiflo alijs alios rebus , ftudijs^ teneri :

i dem eadem poffunt horam durare probantes?
Nullus in orbe finus Baijsprselucet amcenis ,

Si dixit diues : lacus , & mare fentit amorem
Fertinantis heri . cui fi vitiofa libido
Fecerit aufpicium : cras ferramenta Theanum
Tolletis fabri. Ledus genialis in aula eft?
Nilaiteflc prius, melius nil ccelibe vita.

Si non eft : iurat bene folis effc maritis.

Quo teneam vultus mutantem Protea nodo?

Quid pauper ? ride . mutat ccenacula , ledos ,
Balnea , tonfores ; condudo nauigio ceque
Naufeai, ac locuples, quem ducit priua triremis.
Si curtatus inaequali tonfore capillos
Occurri ; rides . li forte fubucula pexae
T rua fobeft tunies ? vel fi toga disfidet impar :
Kides,Qmd, meacum pugnat fententia fecum:
P^^U^jfpcrnit; repetit, quod nuper omifit;

cept.iculi]in prxlucet, id eft a-
incenior , & dulcior eft, in orbe,
id cft coco mundo, Baij* amer-
nis,de quibus luuen. laniia Ba-
jarum eft,& gratum littus ama-
ni Secelfus&c. Eft enim regio
Itali* iuxea Lucrinum lacum
amoeni Ifima . lacus, fcilicet Lu-
crinus : & mare quod vicinum
eft. fentit amorem heri, id eft
domini ,feftin3ncis,id clf prope-
rantis illuCjCui fupple hero, fi li-
bido vitiofa, id cft concupifeen-
tia !eiiis,& jnconftans, fecerit

aufpicium, id eft indicauerit mu-
tand.as effe fedes ( quafi aufpi-
cio,id eft ex auium infpeftione,
fine qua nihil magni inchoabant
veteres Romani . vnde auTpi-

ci pro rite incipere accipitur,

aufpicium pro incepto) fece*
: ergo aufpicium, id eft indi*
im migrandi de Baijs , j '
i tolletis cras,ideftpoft”‘’'_
am Baias aduenerit , ferra
:nta,id eft inftrumentaierrw»
libus pra:toria,ad domuin co
uacis . Theanum, in

piJom fion procul i Sora, &Ni>

fj.

j mairjinoniaU», laquoliben*

£?n.*faiivi«» operam dct.eii m -lu
li.i.TiJoiunuaji^uai in regu,
ipieattnilclftpnu'i,& lul cfTe

inf.|iui,vitacoel»be.i.priuat.nna
iriraooio,hoc cU fccubitu 6 1 up
ple IcAiis Gcii ialis non ctt , iplc
lutarroltt mantis file bene.

QgonoJo.i.vmculojienei Pro-
tea .i- Itominem tani muiebitcm
ininao,ricuc Protea dicunt miica
bilem corpore fuille mutantem
Tultus.i.fpeciem faciei, qua voluntas indicatur, vt iam hoc velle,
iam nolle videatur ? De Proteo ad finem iiij.Gcorg.conllat quo
aiodo fefe captum in varias figuras vertat . cll autem Deitt ma-
linus pecoris Neptuni cullos, vaticinio przdieus. Qiad pauper
£:c-quia diftumelt dediuitibuSjq) in(hbiles,ac inconfiantes fme
quxri pollecdc paupere, vnde quxnc Poeta, aut populus a poe-
ta . Quid pauper fup. facit ? Refpondet ridet ,q. d. non minus
ridicula quam diuesjmueantcaenacula.i.manfiones fuas.quas in
fumuate domus fubtedio conducit mutat Icdtos conduditios
,f.balnea,tonfoces rup.mutat,& naufcatn.fiomachacur, Sc impe-
tiofus eltjsque.i.xqualucr nauigio quo migret .f. condudo,ac
locuples quem triremis .i. nauis cernis retnorum ordinibus im-
pellenda, priua.i. propria iplius,duc!t. Si curcdtus fcc.doccc vicia
propria, dc animi damnabiliora eilc , quam aliena, auc corporis,
cum tamen contra fiat.Ordo elt.Si ego occurri ribi curtatus ca-
pillos.i.habens capillos curtatos (ahj curtatus legunt) fup a con
fote injequali.i.insqualicer tondente, vt operanti dcc quod ope-
ris cll,au£insquali.i.mihiina:qiialibus cruribus, vt ob viciiicor»
poris msquaiiccr condeac,cu rides . 5: (i fubucula ctita.i. pannus
accitus (vuIgo fuderjturam, auc duplicaturam appellant, aut po-
tius eU vettis interior . vnde Varro, Poltquam binas cunicas ha-
bere cceperunt,tnrtitucrunc vocare rubuculam,& indufiam) fub-
ert tunicas pexr.i.raf^.aut triis,vel (vt Acron dicit) ad talos de-
miflaefi^^uc capilli pexi dv-miffi fune, vel fi toga dilTidet.i, corpori
adhxrec impar i. inxqiiaUbus portionibus, tu rides, quid .i. ali-
quid aut cur ? cum .i. quando, mea fententia.i.iudiciiiin volunta
iislpugnat fecum , & fpernit quod petijc , & repetit quod omifit
nuper .i. pauilo ante, & cum alluat .i. ardet cupiditate, &dircon
uenic.i.difpar eCl coco ordine viCie .i. quicquiJ facitin totavita,
diruit .i. deflruit a:dificia,sdificar mutat qtiadrata.i.ea quas prius
voluit habere quadrsn , rotundis .i. faciat ea rotunda , quid in-
quam putas mc infanire folennia .i. folcnniccr , quafi percitum
furore lacto aut Bacchis , aut Cereri , & neque ri Jes , nec credis
tne egete medici , qui curet me ab infama , nec curatoris dati i
pr^torc, vt folet futiofis d-iri cum tufis tutela mearum rerum,
hoccftcumadietanquam ad amicum pertineat tutela mearum
rerum ? Schocelt cum nihilominus tamen tn Itomachtris in-
digneri»,ob vnguem feftum . 1 . putatum male vnguem,dico ami
ci pendentis de te,& rcfptcientis te .i. qui totam fpem in te col-
locauitjadfuinmam i- vt femel dicam, quid inter fiultum, & fa-
pientem fit fapiens. eft minor loue ,i. Dto,vno .i. invnarc,quia
X. mortali» eli,& sgricudmibns fubieitus . Efl enim liber, ho-
noratus, pulcher, & denique rex regum, & fanus pricipue, quia
animo, Sc corpore, nifi cum pituita .i. nociuus humor furorem
excitans, cft molclla. In hoc Stoicos ridet, qui fapientem dice-
bant nondoicrc.

IRER- SECVNDVS.

AcftuatA' vit.v Jifconucnit orJinetoto:

Diruic , a\li/icat ; mutat qiudr.ita rotundis ?

J nlaiui c putas (olcnnia mc : neque rides ;

Nec intd.ci credis , ncc ciUMtoris egere
A piMToro dati, rerum tutela mcaruin
Cum lii , & [irauc Icilum IVoinacluris ob vnguem
Dc te pendentis , ic rcfpicicntis amici .

A d fummam , lapiens vno minor cft I oue, diucs ,

• Liber , honoratus , pulcher , rex denique regum,

Praecipue fanus , nili cum pituita molelta elt .

101

qui Lynceum primum reperiffe
fodinas nietalli)rum xrn , ar-
genti, £{aiirj dicunt, lu hiric
vulgo nitani labubim quod ca
quoque vident, qu^ lub terra fie
rent Doft. [Suiuvcrb i &c.) bx
opmionc Stoicorum , ciipidira-
tes animi morbos .ippcllat, his
philofiiphia medreur, pharma-
cis verborum , id r(l monitu la-
lubnbus. Vtenimcorpoiti mor
biK pro ratione valetudinis .ilu ,
ntqiie aiia adhibentur phatma-
ca,uidcm in animi malis non ea
dem adhibenda fft oratio,- Sed mterim blandius monendum .
interim acrius iui‘g.mdum,nonnunquam dinimu]3ndum,& im-
prudenti piucmacura admoucndum. Vide prouerbio. Animo
jegiotanii dic. [Per faxa,per ignes )Cum fignific-imiis quiduis pc
riculifubcudum.pcr rax,i,pci igr.eis dicimus, aut percrifcsperq.
ignes . [Sine puliiere palma?) «xovitJ . 1 . citra puluerem , fic grxei
dicuiUjCumquis aliqua re citra ncgociimi potitur. Ttanslariim
vel ab Aphe.i. a pulueris concaAu,quo fc fpargebat in palxllri-
co certamine congrclTorus . Vcl ccrtcapuluerc, quo non inde-
core fordid-iri fcripfit Horatii’ s libro j, Odarum ,eo8 qui cer-
tant Olympia , qui ue beJliim gerunt. Dod. [O ciues ciues)

Harc per ironiam ditta iunc,neque enim fentit Horat. prius ha-
bendam rationem fjcultacum,quam morum, led irridet fencen-
tiam vulgo decantatam, quam his quoque temporibus plcrique
parentes libens fuis ferio inculcant , Doft. in Prouerb. Que-
rendslacuitates &c.

St quodam prodire tenus) Eli , Landinus exponir pro Ii- G1AR«

rb:

E t don.itumiam) Quicuque a munere quouis m otium
reltituuntur,vel ob aitatcm.vel imbecillicarem, rude do-
nari dicuntur . Inde dmfta metaphora , quod antiquitus
gUn-atores virga qu,im rudem appellabat, donabantur, qui hinc
Rudiand fti. Et rudem accipcre,pro dimitti a munere . Rudem
item donare,pro dimittere. Doft. [Ne populum extrema' In ha
fenam defeendere, pro co quod elt, certamen inire . Harenace-
deic, pro dcfill ere a certamine, & VI dtoriam vitro concedere .
TranJarum a gladiatoria pugnb Doft, [Contendere Lynreus)
Plutareh. in Comment. quem fcnpfit .iduerfus Stoicos tcftatur
famam finire de Lynceo, quod faxa,& arbores oculorum acie pe
netranc. Apollonius item in Argonauticis Lynceum vfquc
adeo fuifff perfpicacem dicit, vt etiam terram iplam oculorum
acie peneiracitjquatque apud mtcioj ficrenr pijcuidcrct . Sunt

cer, quod probatur (quodam autem magis placet propter

tenus, quam quoddam,vt habent imprtifi libri. Quiddam
propter idem tenus, locum hic non habet Proximo autem vcrfii
iegedum genere mafculinOjmiferosq Cupidine, auflore Doft.
ptzceptore noflro . Apud hunc .n. poetam haud aliter reperias,
vtputo. [Quis circum pagos &c.) Tnahxc carmina intecroga-
tiuum habent punitum ad hnem,non in medio fecundi po!t,0-
lympia . Ett autem fenlus, pugiles exigui , nempe circa p.-gos, &
cnmpica,neuciquam contemnerent, immo cuperent coronarim
Olympicis, fi quidem fpem haberent line puluere, hoc elt labo-
re, dulcem fe polfe paiiTj.im acquirere, hoc tft viftonam. Acilia
abfque labore non contingit . Qui igitur nolit fudare., vt humi-
les, pugiles,non polfunt fperare viiftoriam in Olympicis, Ita tu
quoque qui non vis dirccre,& audire, Ne cures ca.qu® (tuite mi
raris, 6; optas , nunquam fperes .mimo tc qmeto cupidinibusq.
vacuum, vllum reportaturum triumphum . [Lacrymorapocma-
t.i Puppi) Quie Acronde poeta Puppio fctibit placent, qua? au-
tem aiijde puppi alriore nauis parte adducunt mepta fune. Ve-
rifimihus eitjCos qui in quatuordecim primis fedebant ordini-
bus, qui-i propiores theatri pulpito erant, facilius audire potuif-
fe poetarum fabulas, per tranlitum autem notat Puppium, vt in-
ter mifvrabiles poetas qukamen faipius auidius a populo audie
baniur,^boni poet.T,propterea non tanti efie eo in loco fede-
re,vt ideo rem male facias . Qua; vero Acron citat carmina. Tri
metra funt Iambica, hocmodo :

Flebunt amici, & morte bene noti mea.

Nam puppius me viuo lacrymaius elf .

Cras ferramenta Teanum .

Tenua , inquit Acron ,ciuitas cll certe abundans oprimis fa-
bris & f-iri oribus. Hsc ille. Miror quis hofc ita affuerit ,
cum Teanum 'vidicinoruin fit oppidum in Campania. & aliud
item in A pulia . Idem paiillo antc^ceiifum cqucllrcm qua-
dtingeri torum millium Eris ait, cum Porphyrion cenfum eque-
Ihern fant qu.idringcntoruin fehertiorum, vt omnes alijclaflt-
ci : Illuda iccm cras Badius exponit poHridic quam Baias ad-
uenerjt, quod mihi non probatur, fed indefinitum puto, pro bre-
ui tamen tcmpoi e .

Ad fummam fapiens vno minor cft loue, diucs .

Vno loue Acron bifariam exponit, vcl quia moritur, vel
quod in cctlo non elt. Badius autem quia,fciiicet mor-
talis ert, Hi sgricudinihus fubiedlus. Ego credo dictum,
vno loue minor, quafi dicat omnes alios vcl fuperat,vci
zquat.

Troiani

..u^Sinem co.ilp.cetc.ctum Do.iaio fupi
timwpruicipioccnlore. Dicic
j-nturlcleifto poemata Homeri

A D

EPISTOLAR.VM

^ .V Jccentcr cos.reditione.i.perreditionemdolis/celetcatnueliijij- ; , .

I Roiani iifbontaii- .i^rer varia vicia.Rurrus.i.ecotitrano.Hom.prSpofuilnS^^^Jf»

„«1 <onimeinoracvtilK«eiii.qu 3 m lcbCnd lyiVcm (appofitorie) vtilc exernplum fup. fcicndLuid virM*

m Aor.b«squii.bctalleq«.pot l , ^Poufljm pofn^aui.f.Vlya«.exi^tcn, dom

feSl gcntlo Homero quem fpcxic ptouidus vrbet,& motes multorum hominum . hoc

principio OdylT. atteilatur Hom.quc^pro &,qiu perculit i

nuitadHncm vfquemuluafl*'
ra,perarquorlatum,i. mjceiJ’
gnum,dum parat fibi,& dum fn!

Cijs parat reditum exillensim.
merfabilis aduerfSs vndis rerum

veladucrfus.i.oppofim vndisre

rum. Sed prior e« mdior Uftio
ne duo fint epitheca fme totuun
ftione media. TuoLollinoft
voces. i.cantilcna Sirenum rqu*
tres fotore» dulcedine can\,
tranfeunces fopicos fubmerer.
bant,quod a Circedoftus Vlyf!
fes fociorum aures cera obaru!
xiCjSc fe ad malum alligari fecit.
Carmetraduftum videbis apud
luucn. 8 c tu noHi pocula Cir.
ces, quibus hominesm vanas fe
ras vertebat, qu* fupp. pocula
Circes, fi Vlyfld bibiHeccum fo
cijs exirtens ttulcus,& cupidus
fuilFet turpisjSc excors fub domi
na meretrice .f. Circe, & ipfe vi.
xiflet , vt alij canis immundus. i.
lu.xuriofus , vcl fu» amicus luto
.i. gaudens volutabro luti. Nos
.f. qui nihil operamur, nec expe-
rimur fumus numerus .i. ad nu-
merum hominum pertinentes
non ad robur, aut virtutem, (ituc
Terfites apud Homerum auxit,
fed non meliorem fecit nume-
rum Grateorum , & nos fumus
nati confumerefruges, quafi :d
nihil aliud vtiles,quam ad gu-
lam , exifienies fponfi ,i, quales
erant fponfi. i. qui cupiebant ef«
fe fponfi , hoc elt proci Penelo-
pes, vxoris Vlyffisjde quibus ip-
fa dicit in prima Epiftoh He-
roidum: Turba ruunt in me lj
xuriofe proci. Nos fiimiisnc.'
bulones .i. vani & fcrdi vc nebu-
la, & fumus iuuentus.i. multitu-
do iuucnuni Alcinoi regis, qui
Vlyflem hofpitio fufccpc'rjt,hoc
eU nos fumus tales , qualis fuir
iuuentus Alcinoi, operata .i.
exercita , plus squo i.quamx-
quiim ell in curanda cuce.i.in
molli vita. Cui.f. iuuentuti,
fuic .i. vifum cft elle ,piili:hruni
dormire, id elt vfquc ad medios
dies, Seducere cuiam celTatum,
id eft vbi cefiet, vel ad ceffan-
dum (legit enim Porphvriocef-
fatum 5 non jCcffanduni nec,vc
Landinus Cefiantum) ad Itrepi-
lutn cithar® : dulci enim fulur-
ro, acWrepiiucithar® prouoca-
bant fomnum, latrones furgunt
de node fupple media, vt iog“‘
Icnc.i. interficiant homines no

expergifcerisiu, vtferuestfP'

fum? & hoc intcriogatiuejtf
fic. Et tamen fupple if'’"*

- -I- delu'";

manifcttius didicilie, & quidfu-
eiendum , & quid lequendum ^
fi aut Chrylippuin, aut Cranto-
ra fummos lloics difcipnnx pro
felFores legilfet. in Iliade enim
notantur procerum, & pnnet-
pum non fine plcbeioruna cla-
de vuia. InOdyllcafapieniis
viri inliiruta. Qui fua prudentia
Circem Solis filum, & eiiu ama
tona pocula luperauic.cum ad
eam in Ciresisiuxta Italiam de
gentem appulfus efiet vt ex or-
dine patebit, qui talis cft. O Eoi
h Maxime .f. amicorum , aut fic
cognominate, vt Valerius Max.
ego relegi.!, iterum legi. Pr®-
neUe.i.mciuitice Prsneftina,
fcriptorem Troiani belli. i. Ho-
metom, interca fup. dum tu de-
clamas .1. rhetoricam exerces
Rono® . C^i .f. ipfe Home-
rus fcnptor Troiam belli, dicit
planius ac melius, Chrylippo,
& Cr-intore .1. philofophis illis
Stoicis, quid 11' pulchiurn .i. ho-
neftum , quid turpe .i. inhone-
ftum,quid vtilcjS: quid nOn vti-
1 « .i. inutile . Audi nifi quid .i.
ali quid, de tinet te.i.nifi alio oc-
cupatus fis , cur ego crediderim
ita. Fabula .i. fabulofa .narratio,
qua .i. inqu.im.GrscianaiTaiut
collifa lento duello .i.pugna de-
cennali : barbaris. i. Phrygum
( quos Grici Barbaros vocant )
dc Ita erit senidui carus,auccol
liG Barbari®. I. a Barbaria in da
tiuo, propter amoreni pariiiis
.1. Alexandri filij Priami qui He
lenam vxotem Menelai rapuit,
continet ®ftus.L furores,iic i 'as
regum Itulcorum , Sc populo-
rum Itultorurn. Antenor vnu»
ex principibus Troianis ccnfec
.i. tuJicac pneidere fup. debere
caufam belli, hoc eftrefticueti
dam clFc Helenam. Quid Pa-
ris fup. cenfet ? vt ipfe folus re-
gnet,* viuacbeatu., fecundu iu
dicium fiiiim deprau 3 tum,ncgac
fup.fcpoift* cogi adrertiiuenJa
Helenam. Nelior rex Pyli fa-
pictiffimas, qui tertiam itacem
attigerat, fcltinat componere i.
finire perpacem li;es , ipter Pe
liden .1. Pelii filium Achillem,
& inter Attide. i. Agamemno-
nem, amor. f. Brifeidis abbt®
a’' Agimemnone Chryfeida rt-
ftituere coafto, vric .i. mccndjf,
hunc.f. Achillem ,* ita vtr.in-
que communiter . quicquid re-
ge» .f. Achillei,* Agamemnon,
delirant. i pcrfuiorcm commit-
turit,Athu»i.i.Gr®ci popuLires ,
pleftuniur.i. luunt, puniuntur .
Peccatur .1. peccatum commtt-
mut mtea , * cxita muros llia-

L O L L I V M.

HomnI poefB fbilofiphi<€ -rwM compUeii .

Roiani belli fcriptorem, maxi
me Lolli,

Dum tu declamas Romae, Prxnefte
relegi ;

Qui , quid fit pulchrum , quid tur-
pe j quid vtile , quid naa
Plenius , ac melius Chry fippo , & Crantore dicit ,
Cur ita crediderim , nifi quid te detinet , audi .

Fabula , qua Paridis propter narratur amorem ,
Grxeia barbarix lento collifa duello:

Stultorum regum , & populorum continet xftus .
Antenor cenfet belli prxeidere cauflam .

Quid Paris ? vt faiuus regnet , viuatq. beatus ;

Cogi poflfe negat. Neftor componere liteis
Inter Peliden feftinat , & inter Atriden .

Hunc amor , ira quidem communiter vrit vtrunque .
Quicquiddelirantrcges, pledbuntur Achiui
Seditione , dolis , fcelcre , atque libidine , 8c ira
Iliacos intra muros peccatur , & extra .

Ruifusquid virtus, &quidfapientia posfit,

V tile propofuit nobis exemplar V iyxem .

Qui domitor T roia: , multorum prouidus , vrbeis ,
Et mores hominum infpexic ; latumq. per cequor,
Dum libi, dum focijs reditum parat, alpera multa
Pertulit , aduerfis rerum im merfabilis vndis .

Sirenum voces , & Circes pocula nofti ;

Qusc fi cum focijii ftulcus , cupidusq. bibiflet :

^ub domina rocrttricefuiflct turpis , & excors :
VixifTet canis iifimundus , vel amica luto fus .

Nos numerus fumus , & fruges confumere nati,

Sponfi 1'cnelopes , nebulones , Alcinoiq.

In cute curanda plus aiquo operata iuuentus .

Cui pulchrum fuic in medios dormire dies, &
Adltrepicum cicharajceflacum ducere curam.
Vciugulent homines, furgunt de nodte latrones :

Vt teiphiin ferues, non expergifceris?atqui
Si nohs fanus , curres hydropicus . & ni
Pofces ante diem librum cum lumine : fi non
Intendes animum ftudijs . & rcbus honeflis ;

Inuidia , vel amore vigil torquebere . nam cur
Qu$ lidunt oculos . fiftmas demere ; fi quid
kll animum , difF.rs curandi tempus in annum ?
Dimidium fadti , qui ccepic habet . faperc , aude ;

J ncipe . qui redte viuendi prorogat horam :

Rulticus , expedac dum defluat amnis ; at ille
Labitur , & labetur in omne volubilis xuum ,
Quaeritur argentum , puerisq beata creandis
Vxor , inculcjE pacantur vomere filuse ,

Quod fatis cft , cui contingit : nihil amplius optet •
Non domus . & fundus , non acris aceruus , & auri
Aegroto domini deduxit corpore febres ,

Non animo curas . valeat poflelfor oportet ,

pergilcens.i.cxcii.iu'' -- . •

no, VI ferues teipfum
vitii» . Ataui.i.fed
lis curare fupple '

fanus , id eft quandm fan“

LIBRR. SECVNDVS.

; ' t'!' • t

e.ii\ 'V'-» cufJtU

pv,rivi'iillo,v^ni»»J<‘lt nili.pn
f «s librum cutn liMimc ante
Jifiuji*»''! inipndts.miinu lUi-
di|v i»’ linueliiSjtu vif.il

icirqueheie tamdta vc! .nnorc.i.

Si compottitis rebus bene cogitat vti .
tiui cupit, aut metuit, iuuat illum lic Jomus, aut res,
Vt lippum pifta; tibulo;. fomenta podagram,

A uricuijs citliaro: colleita forde dolentes .

Sincerum cll nili vas ; quodcuuque iniundis . acefeit .
Sperne voluptates. nocet cmptadolorc voluptas.
al,^;ia.iiVcd.oneprai.a.Scnrus Scmpcrauaruscgct .certum voto pete liiiem.
dt.Hoicmiubicftum dic curis, InuiJusaitcriusmacrcfcitrebus opimis,
autrcrumljondhrum,aut.ili.t inuidti Siculi non inucncrc tyranni
rum.&tdfomeltusdlev: hjtie ^laiusiormentum. quinon moderabitur ir*:
ftismludcmus,nam (j nonftirre M i r r • o

xetimus 'pcHi^ui Jortmuimus , Infciftum volet elle , dolor quod fuatci it , &c mens ,
quod naturr fatu eft , inuadent Dum pcenasodio per vim feltinat mulco,
noi in leSo iaccjaccs cura? , aut furor breuis cft . animum rege : qui nifi paret ,
Imperat:huncfra;nis banctucompefce catena.
kJiimoculos.lhudurersman- Fingitequum teneradocilem ccruicc magilter,
num tempus curandi fup. illius, Ire viam, quam monltrat eques . venaticus ex quo
iutillud, ijuodeil.i.confumn, Tempoteceruinam pellem latrauit inaula,
an, mo, 11 oculo fuccurrendum Militat m liluiscatulus . nutic adhibe puro
clle. Aude Iapete & incipere, Pe^toreverbapucTjnunctemelioribusoncr»
quia qui bene coepit, habet dimi Quo femel cft imbuta recens, feruabit odorem

dium fadi . (Prinnpium.n. vni- ceflas, aut ftrenuus anteis :

«^rUr^irprndpm^Dlpdloii N^c tardum opperior ,nec praecedentibus infto.
de origine iuris dicitur .) Rulli-

cus.i.Uulcus & ignarus, qu! prorogat.i.extendit annum refte vi-
uendi expcflac fup eunduin.i quandu>,amni$.i Buuius perennis,
aciugisdcfluat. Ac.i.rccljule.famnis iugis.bbiturexillensvo-
]ubi!is.& labetur in omne suum , (Acron prius legit horam no
annum.) Rullicas trans .nnnem agrum habuit quem colercdi-
Rulit, donec arefadum .nmnem videret , fcd id nunquam contin-
git, & ideo nunquam coluit , ell ergo rollicus qui incipere non
audet, (icut qui craHinutn expeiflat . vnde perfius, lana cras hc-
fternum confumphmus.ecce aliud cras . Qui enim hodie non la
borat nunquam laborat . Nana qui nunc crallinus eft cras ho-
diernus erit . Qiiafritur &c. iterum monet virtutem fummope-
qu,rrendani clfe,reieiRa fupei fluat rerum cura . Ordo ell. Ar-

dolorem parit , nec ell repletio
cum volupcacc,qaam non fcqua
(ur exinanitio cum dulure. Aua
rns egcr,rempcr,prtr voto. i. dc-
(iderio toto, certum hncin lupp.
habendi. Iiiuidut m^crefcic .i.
macer lir.rcbusopimtt.i. pingui
bus alterius. Et cll anrithctuma
crcfctt opimis, quia optimum &
macrum opponuntur, vnde non
legesmarcefcit . Tyranni Siculi
.r.Phalans Agrigctinus.cui bos
zneus ad torquedum faiRus cll ,

& Dionyfius Siyracuranus,non
inuencre .i. inuencrunt grauius
tormentum . Inuidia,qui3 inui-
dus confumit feipfum.Ad quem
locum alludit Peifius dicens Sa
tyraiij. An ne magis Siculi ge-
muiiunc atra iimenci.Is qui nio
derabitur.i. modum faciet ir*
(non.n. penitus extirpari potelk
jn viro forti . vnde in j . Serm.
Denique quatinus excidi peni-
tus vitiumirae. Cetera itemne-
queuntllukisherentia. Kcceft
peccatum ex toto genere, vnde
feriptum ett: Irascimini & noli-
te pccC3re)volct efle inf cfturo.i.
volet id non fit faaum.quod dolor aut mens fup.furiofa j^ua-
fcr!t.duiTi.i.qu.ando,ipfamensfellinat poenas per vim.i.violen-
tiam , odio inulto.i.quandiu odium inultum ell : Ira cll furoc
breuis. i. comoiio fubiia,ell.n,rubita accefio fanguinis circa cor.
rege animum tuum, qui patet. i. obedit, imperat. i dominatur. cq- »
pcfcc tu hunc fratnisjcompcfcc hunccathena . MagiBer.i domi-
natorcquorum,fingit.i.componit & docet equum dpciicm.t.
quandiu docilis eft,vidclicet in tenera ceruice ire.i.ingredi viam.
5 eques.i.infeflbr monftrat. Catulus.i.canis paruus,vcnaticus.i.
ad venationem delimatus ex quo tpe.i.poll quod tempus, latra-
uit, i.latratu petijt,& lacefhuit pellem ceruinam in aula, ipfc mi-
litat.i.exeicccfe ,hoc ell venatur infiluis. O puer adhibe, vel

.en[um.i.ptc..m,-i,qu.vri,uri.obis.r&vaotl,caia,iJtHdiv,cs,& (qui,,hocdiccrctutfmtcr,ia>nconiuganonem,quodal.B.noa

oppomma, creandi, piifris.idtlthbc.-lsqulriiur.&ffluajincul- repemur, legerem poilus) adhibe nunepeaore puroJ.dumpc

ts pacamur.i.domanrur (mfi dicamu, per phancafiam podeam «v, purum habes verba.i ptK^eajh.lorop^^
dicere nlu.Fs pacari facilejdum non vitra quam latis elt eruimus

eas) vomere.!. aratro, hoc cll facimus nonalia , fed cui contin^
qaod fatis cft ni! optet amplius. N.im domus non deduxit ,a:-
groto corpore domini febres, & non deduxit a*gtoto animo do-
mini curas, fundus nan deduxit & cetera accruus.i. cumulus eris
& auri non deduxit febres &c. oportet vt fup.polfeflbr etiam mi
nimcrci qui cogitat bene vti rebus compoiracis.i.congeftis &
accumulatis , valeat.i.fi: v.ilid-js S: fanus . Et eft duplex fenftis :
Vel qinemo poterit vti refte rebus fuis, nifi valeat.i.fanus fir ani
mo , & hiccoheret fequentibus . Vel gi nemo vtens rebus fuis
reiSe non valear . Nemo ergo bene vtitur rebus fuis , nifi valeat
.i. animum validum h.ibcar. Nam ita domus , aut res iuuar.i.dc-
leflat, illum qui cupit ftipp. plura habere , aiu metuit quae habet
perdet e, vc tabula* piiRit iuuanc fup. lippum , & vt fomenta.i. me-
dicamenta, iuuant podagram. i.sgros pedes habentem, & fupple
citharae iuuant auticuLis dolentes forde collcfta.i.conglucinata
in eis , ita quod furdaftcr fit. i. qui parum audit . Nam nifi ua.' fit
linccrum i. incorruptum alieno liquore, quicquid infundis ace-
fcic,id ell fit acerofum . Sperne voluptatem, quia voluptas empta
dolore nocet, hoc cft quia voluptas & illecebra carnis femper

V 1 1 Flnre)H;ic
epifto!am,vt di-
xi , fcnbic ad lu-
lium Florum, q,
vt Acron fcripiu
reliquit , in co-
horte fuit amicorum. i, inter ami
cos Tib. Neronis Claudij,qui
abAiigufto imperiu acceperat,
fuit.n.nac* ex Liuia. & idm fuit
adopiiuus Augufti, 8t amic' Ho
ratij.vadeiniibrisCatcn. Ne-

AD IVLIVM
.n.riri. latikttr ticuftt l,.< .f i/!.!.

melwtib, fup.pricepcorib.Nam tclU.l. va, fiaile priciput ru-
p-um.tunc .n, tefia dicitut , S odorem prarerpue emittit . lerua-
bi. diu odorem , quo ipfa recens eft fcmcl imbuta. 1 . vnde p^ritiil
tlnauram coepit . g> fi tu celias, aut auteis . 1 . ptacedis , exiftens,
ft.-enuus.i.ntrnis velox .i. G mediocritatem non feriias , ego nec
opetiot.i.txpeao tardum, nec infto pcedeniib.r. cis non facto vt

puettam, aut ante eacn impedimentu,q.d.meo modulo

V -r Ixiflec canis immundus) Amica luco dicic, quia nihll ml
\ / nus tonuenitrofttoruillo.il deliti? vngueniatl?, quippe

V cui id demum dulce olet, quod ccenum olet . Hic Dott.
N.ilil cura araanciuo fui. [No, nometusJHomtncs nulltu, bo-
na; rei numerus prouetbiodnt. Translatum vtdetipoteft a cal-
culis ad nihil aliud vtilibus.mfi ad numerum Doa.[Sponli Pene
lopcs)Voluptatibui mancipatos.necvllam proifus rationis u-
cem capiaet.rponros Penelopes videtur mcellextire Hora^auS.
Cll. hb. xvj. c. vili. [Dimitllum fafll . qui) «fx» -
ptinciuinmdimidium totius. Hoc prouetbio Itgnilicaium elt,
maximam difficultatis pactem in aggrediundo

Antonius, incipe.dimidium faai cll tueplire, rupelfit Dimtdium

turfus hoc incipe, & efficias, DoS.

ronum domum plurimum lau-
daiiic. Nec vera eft leftio apud
Aeronem, vbi ex lulia natus le-
gitur, qui.aSuci.in vita cius ma-
nifefte cx Liuia natum affi-rit,
quam Auguftus duxit adhuc vi-
uo.fed concedente marito, vnde
priuignus eius fuit.Hunc aucecn
Florum fub Tiberio inThracia
niilitamcm hac cpiftola multa
familiaritate gcotaturpcipuede
focijs cius mulic^ ftudiofis, dein-
de

F L O R V M.

Vli Flore, quibus terrarum mili-
tet oris

Claudius Augufti priuigftus,fcire
laboro .

Thraca ne vos, Hebrusq. niuali co-
pede viniftus.

GLAR

epistolarvm

dt npi^uapaf* eruditione fanSa An n'Ct3 vicinasfntcr currentia turreis,
vocet, ciinJem luliummuita fa> pingucs Afix campi.collcsq. morantur?

JubntcrmonecjpMCipue vt diui Q^j j ftuJiofa cohors operu firuit ? Ha.'C ciuoq. curo.
”;:rSd7c«.'’oiTtW* Quisfibire.gcft.sAugumfa,bcrdu™i.?
ego Ijboro.i itudeo, & cupio Ia- Beilaquis , & paccs longum diftundit in a:uum ?

• r»ti» borioiefcirf,quibuj.projn£jui- Quid *Titius , Romana brcui vcnturusinora;
X- Pi„d.ricifontis,c,uino„expalluichauftus,

.i.exLiuiaconiugc eiui &aJio FaftidireJacus , & iiuosaulus apertos ;
marito natus, militet.i. militiam Vt valet ? Vt meminit noftri?6dibus ne Latinis
Th""if &*HcKui^flu^u*Thra Thebanosaptaremodoslludct aufpice Mufa?
cixwSs .i. impedicusT/fluar* An Tragica dcfiuit, & ampullatur in arte?

• ctlfm compede niuali.i.pcrpeiuaniue, Quid mihi ♦ Ceifus agit ? monitus, multuq. monedus
j>U^4 • acgUcie,anfreta.i.manacon- priuatasvtqu:eratopcs,& tangere vitet

rm , currentia inter vicinas turres .f. c ■ r. i • ^ - a n

SMum s Abydon , in pingoes ^Cripta , Palatinus quscunque recepit A polio :
campi & colles Afi* morentur Ne , fi forcefuasrepetitum venerit olim
(aucmoraijtur).i.dctineant vos. Grex auium plumas : moueat cornicula rifum
Furtiuisnudatacolot-ibus.j^pfe qu,d audes?
ego curofupp. feire, t^uoque .i> circumuolitas agilis tn^ ma ? non tibi paruum

etiam hrc, videlicet quis fumit Ingenium , non incuUumeit , nec turpiter hirtum .

' Seu linguam causiis acuis , feu ciuica iura

Refpondere paras , fcu condis amabile carmen;
Primaferesederxvidricis praemia. quod li
Frigida curarum fomenta relinquere polTes :

Quo ce cceleftis fapientia duceret, ires .

Hoc opus, hoc ftudium parui properemus, & ampli :

patnai volumus, li nobis viuere cari ,

Debes hoceciam relcribere ; fi tibi cur® ,

Quam ce conueniac Munatius . an male farta
Gratia nequicquam coit ? Sc refeinditur ? at vos
Seu calidus fanguis , feu rerum inlcitia

lumptam cx Apolo«;j’l°^"n
niultitiido poctap. ^

ptmum pluma,

cula, idelt qualis fuirL *®'"'

1*. nudatu.

moueat tifum

culafublcgcatfiu^™ »"i.

ploma. alicjuo, prup,;;

Alt arguo,» in “■

ingrefla admirationi fuic^u

moxcognitis plutnit gj/en
m nudade»lia„,f„„ „J "-

qua, thyma, Id tll ”

(& boe per
ptam ab apibus ,
tliyma, herbis siderei r„i„™
& odoriferas rolitmtes.rrd»
lenria mella colliguu,
do Florus oprimaguigucl,,,,
decerpit libr guai plateai„)‘,„

circunuolicas agilis, id tScelr,!

Ingenium noii tibi pi,u„
noneit tibi incuicuni,ncc hir!
tum , id cit hirluciim vt ager ir.,

cultus vepribus, &tnb«iu hit-

tuseli turpiter. i.indecenEH, feu
.i. liucjcu acuis .i.cxfrcfj Im-
guam caulis fup, dicendis, feu pj
tas refpondere iura ciiiica.iici.
uilia , Icu condis , id efl compo-
nis, carmen amabile .1, amato-
rium, tu feres .1. reportabis, pti-
ma.i. pr,-ccipua pramia, eder*
visSriccs .i. vidoriam denotan.
tis , quod fi tu polles relinquere
fomenta curatum tu ires fup, eo
quo fapientia cceleftis , ideii di.

'ClUls^

guftijhoc cit quis diJundiCai.cx-
tendir, promulgat in longum a:-,
uum beHa & paccs Augufti .
Nam in vtnfqtie clarus fuit.
Quid Titius poeta ille fupp. fj.
cic , Titius dico ventutus breui
fup temporcin ora Romana .i.
laudationem & admirationem
Romanorum, qui non expalluit
.i.verinis cft,fumere haultus Pin
darici fontis. i.vnde PindarusLy
ficorum laudatiflimus Odas au
fitjaufus prffcerca faliidire.i.ref.
puere, I ji

faales & pVobabiks 'SSsd! |'^‘l«mitacermceferos ; vbicunquelocorum’
—politos , hoc eit criuiales , feu '' » indigni traternum rumpere tadus :

liiarec . sir < Pofi-iriis- Jr^ fSA.r5.-si.A.. J

Nf,pro an , ftudeat aptare fidi- uina .f. Theologia, cuius poetx pnmrp^ofdfolTrfmuM^^^^^

vulgares. valet, vt. i. quomodo. in veiirum reditum votiuaiuuenca.

vt.i. qualiter, meminit. i. memor

ert, 3 u: menuonem facit nofhi . . , ,

bui.i.chordrs, aut Lyricis inlirumentis.larmis, modos .i. modu- rerte nioni. . ' o •>. ‘

los.hoceftverrus,]hebanos.,.P,ndaiicos,qu,a Pindarus Thi- T ^ ^

banusfuic,&hocMuf 3 3 urpice.i.au)picanteriioceItfehcililLf ijHhui «irccari bon»,

ad iragrea. Qtndmilii &c. curo etiam fun. fnrp ,„.,.1 ^

, & hoc iludiurn,G

^ -milii &c. curo etiam fup. rcjre,ouid Ceifus

alius poccaaitCmihiadieftumeftderr.oreloquendL Namfx.'

... -- ; grana male farta .1. confuta compaflacoR

coit, id crtconfolidatur, nequicquam, ui e(t nullo

pedatiuumponimus)auaore Valla, VdnuIIumpr^^^ «lcin.Jitur,idcft feparatur. Ac.i. fed^

. {vt,Hic mihi fcniper dormit Stc.) Ceifus dico mnn.niA Xr f ^ fi ^ mfcitia rerum vexat vos teros,ceruice indomita. 1. moM
monendus multum .vtquxratopcs fuD literarinv Iinr..n P^^liorum equinorum nondum domitorum , vbicunquelocorii
|.css [Pnu.,a.).,. 6 b.Vopr..s'^S„ 7 „f'‘"r.„^^^^^^^^^^^^ v-r..,v„, ^

latas, & vt vitet. i.caucat tangere fcriDra ouxcunniie AnnM^ n- fratres idlum , luuenca .1. vitula , votiua.i. quam vom , pjrcitur
lariiii,s.i.inideC.maiMrum,hoc%in Palalio ab^Aiigufto Jijs prottditu miro,*

j L B r, nofiroru)
Hac cpiltohi .Al
I bium Tibullum
I biegorum feri-
ptorem terfiUi.
inum & diligen-
tiflimumvno in pueros arbore
"“ratum familurirtr alloqui.

'“■■r "“"'"i- '■t ; hniunoadi fre

tp nihil ftabile efTe potet, fcil
Ccviuat,vt quemlibet diemfu-
premum (,bi cenfeat, gaiia bona
iniperata gratiora ciscniunt. Vi-
detur autem Tibullus huiurmo
■“i P"“iHe. nam morti,

quamlApinimc in fctipiis r„i,
(ni fallor) na
<uri,namiuuen„ admodum^ ab

AD ALBIVM TIBVLLVM

tlegorum fcriptorem .

smicum, puerosdepenrit, filum ea amare aaa U
ad mmerulstaim fetint accenderent exftUndam . ^ ^

?j L Bi^ noflrorumf^rmonum can-
it dideiudex,

Quid nunc te dicam facere in re-
gione Pedana?

Scribere quod Casfi Parmenfis o-
pufcuJa vincat?

An tacitum filuas inter reptare fa-
lubreis,

ir autem qmequid dignum fapiente.bonoq. eft ?

ea fublatus eft. Ordo ffl. 0 fll*
bi amice candide .1. fine inuiJn*
& arrogantia, integer index w-

iirorum Sermonum, quiddicaiii

te nunc facere in regione rfda-
na.i. diftam a Pedo oppido?

An fup. dicam te feribere, quod

vincat. i.ruperetjopurcula CaM

.i. Cadi) Parmenfis, qui (‘'I

crondicit)diquotgei)«ribute«

minum tlylum exercuit , loi ^
qux opera Elegias &
mata eius laudantur ;

fubCaino&Brutotrihitno*®'

Jituni. Quibus
coiulit.

ab Augufto miffus, vc .j,
ficcre tjltudcmem

fmpm ff»,r<nnium cumlibrii
jjlic. VtUe multo crcdidcrunc

Xliyftkm Cuili Pjrmeolii tuif*
v;cri|’UT4t.».muUa* alias ira-
Mijiat ) Anfop.dKamiccacuu
f\. ipcculacjuu.fepuie intfr Ivl-
uai ulubtcst. vana philofoplio
rum fcn}na curantem quiCi]Uid
di gnum cft vtro Japictc &botto?
Th non cras corpu» line pedo-
re. i. line anima rationali, <j;adij
deJerunt.(Acron dtclt dederunt
mediam breucm habere, vnde Ic
gendum cft <lcderunr,non dede-
rant , quia non eil dubium quin

R. p R 1 M V :

Non tii corpm era. (inc pcftorc. ili tibi formam ,
Di tibi Jimtias dtja'unt,artcnu| liucnJi.

Quili vouut dulci nutricula maius alumno;
Qu.'lmfipcrc,cS;lari poilit,i]ua; icutiat;& cui
(jratia, lama, valetudo contingat abunde,
tt mundus viftus non deliciente crumena?

Inter rpcm,curame']. .timores inter, & iras
Omnem crede diem tibidiluxilfc lupremum.
Grata fuperueniet ,e]UX' non fpcrabitur , hota.

Me pinguem , & nitidum bene curata cuce viles :
Cum ridere voles Epicuri de grege porcum.

LIBER p R 1 M V S. toj

fcnilat flicui j^rilia, fama, vale-
tiiilo Lotin^at abunde , & vidui
n>ui>dut,& huccrumena.t.faccu
lu )>< cuiiullt nun drliCteiue.Va-
Irtiidu dicitur a v.tlidu pro vjli-
tudo-vnde rrciindj producitur.
Crede inrer fpem & curam, qiir,
pru &,iiucr iimorci & iras,occn
dicnidiluxiilctibi lupremum .i.
vltimum , huccH (ic viuc, quali
quotidie moriturus, qui adeo m
elcgijs fuis lirpe mortis memj-
nit , qu® immaturam abftulit.

Hora quse non fpcrabiiur.i.mor

• ,tj 1 . . . „ tis fupcrucnieterata.i.vltro vo-

"cdc’r=m'Jt"mam compm''. Sic ir. Buc.df . Matri lenga decem cata,vel(vt quidam textu. haben,)grate.& elUblatiuu. rolm.nS

tuleruntf39.diameufe.. ti,, ad autem dicitdeo.ded.ncfor- aduerbmmpci. ducitur, autvenu.(.tdixOl.c.Cre^^^^

mam rnntra Eoicurcos cft & ua Doffet vidcri (ibi contiarius, cu lupremum, & itj iibi de lucro, quia hora qux non Ipcrabitur.i.
"crtfcE Kurfrgrege qir.piteterfpemadde.ur ruperuertiergrata.Tu,, e.., renie.r.

re nullius mratum m verba magillri) ubi fLmam dij dederunt tl fum.ine pinguem Si niiidura, cute bene curata J. habenum cu-
bi dimtias.Sc artem ftuendifup.dmiu|s. Quiduuinculavoueat tembeneci.ratamcum...quan<|onvoleitideteporcum.l.ho-

.i.Youendo optet matus, dulci alumno, iivtpoffitfapctc&fan.q minem roluptuo um, g g P

qtiidjfupp.dctur mihi fortuna .i.
diuitiarum copia) fi non conce-
ditur vti? q. d. ad nihil. Parcus
.i.parce viucns,& nimium Icue-
rus ob curam heredis, a flidec iii-
fano.i. proxime accedit ad infa-
iiiam, ego incipia potare St fpar
gere flores, & patiar haberi .i,
tepucari,vc!.i.etiam,incon fultus
.i.bibamquafiad ebrietatem.
Quid ebrietas non dclignat.i.
aperit quod (ignatum & clau-
fum era:?q.d. nihil nen defi-
gnat, fed quodlibet, ipfa reclu-
dit .i. referat, operta .i. occulia-
ta.Iubct fpes cITe ratas.i. firmas,

& trudit .i. impellit inermem ad
proelia . vnde dicitur in Georgi-
cis: Bacchus &ad culpam cau-
fas dedit . vnde etiam Baccho
coinua dantur, & eximit .i. de-
mit animis follicitis,onus.i.fo]Ii
cicudincm , ac docet artes , quia
ebrij confidentius loquuntur &
plura feire fe putant, quam cum
fobrij , quem calices foecundi .i.
magna pocula vini plena, non fe

cere.i.feccruntjdirertum.i.difcr-

tf loquentem? q.d. neminem?
&ita quemlibet faciunt difertu.
quem non fecere lolutum, id elfc
quem non foluunt in pauperta-
te conrrafta? Ego imperor .i.
jubeor hxc procurare , exifleni
idoneus, & non inustus, hsc di-
co .r. ne toral .i.quod toro fuper
ponitur, turpe, & ne mappa for-
dida corruget .i. in rugas trahat

pfX naufea , nares coniiiuarum,
necnon.i.etiam imperor procu-
rare, vt cantharus .i. ctnophoiy,
quo vinum afferam, & lanx, qua
cibii» affertur, offendat tibi ic .i.
tam lucida & fplendida fit , »r ,
tanquam inipcculoin ea te vi- ,
deas, vel offedat facultates tuas ,
vt iuxta menfuram opumiua^t
Iit cantharus magnus, aut par-
uus , & fimiliter lanx . fed prioc

I potes &c.)Oc
do eft. O Tor-
quate, Ii tu po-
tes couiuameus
rcciiberc letiis
Archiacis.i. rudi
bus,ab imperito fabro fic deno-
minatis, nec times cenare omne
holus. i.iia quod nihil remaneat
in modica patella , aut omnige-
num, ego manebo .i. expeftabo
te domi, fupremo.i. extremo So
le,hoc ctt fub Occafum Solis.
Tu bibes vina diffufa Tauro fiip
ple fafto,iterum.i.r«cundu,con-
fute fup. hoc eft fecundo confu-
lacu Tauri diffufa dico inter pa-
luffrcs Minturn3s,in quibus Ma
riusdelituille dicit ur,& Petrinii
oppidum Sinueffanum .i, iuxra
Sinueffam . de qua primo Serm.
Plotius & Variu* Sinueffi Vir-
gihusq. Occurrunt. Hocel^
bibes vinum modicum in palu-
dofis locis natum, fi (aut fin) ha-
be* quid.i.aliquid fupp.vini mc-

ad TORQ^VATVM.
d«/cWpl(»,

I potes Archalcis Gonuiua rccum
bere lc6Us ,

Nec modica ccenare times oluso-
mne patella:

Suprema le ible domi Torquate
manebo .

Vina bibes iterum Tauro diffufa,
paluftreis

Inter Minturnas, Sinueffanumq. Petrinum .

Sin meliusquid habes, accerfe, vel imperium fer .
landudum fplcndet focus , & tibi munda fupellex .
Mitte leucis fpes , & certamina diuitiarum.

Et Mofchicauffam. cras nato Caifarefellus
Dat veniam , fomnumq. dies . impune licebit
Aeftiuam iermone benigno tendere nodlem .

Quo mihi fortuna , It non conceditur vti ?

V^UG» llUli» *.x/i -

. . Paicusob heredis curam, nimiumq.feuerus,

bi. qu,d.i aliquid fupp v.ni me- . j. g, fpjrgere Rotes .

llus.acctrfc.l.vocamcvllimtibl arsimci iiii-' p , r-e’ , , -

bDrp.,,vel fer imperium meum. Incipiam : patiarq. . velinconfultus haberi. ^
qui cum [ibi tim hofpes ccia i ex Quid non ebrietas delignat ? operta recludit :
fuero . Nam pafcemes.hoc eft g ^ ; in proelia trudit inermem

abosacc,picnrcs,d,c;baururre- onus eximit : addocet atteis.

fifs, quocirca quilenatuicoena Donciinaiuu

dabant rogabant confules.aut di Fcecunda calicesqucm non tecere dilertum t
flatorem me ad ccenam venirer. Contradita quem non in paupertate folutum .
fed ad illos raicrebant partem „ro.-„raro A idoneus imutror ,& nO

coeUB, nequi domi reges erant
fiat coaiffi illos domum dedu-
•CsiTH- ccrc.St Ita comites fieri ex regi-
garena» bus. Focus fplcndet accenfo
r«s ,f. igni iandudum , & ruppcllex
eft munda .i> mundata tibi.i. pro
pter aduencum tuum . Mitte .i.
omitte, delinque, (p«s leues .i.de
Icuibus, rebus, & certaminadiui
tiarum , & caufam .i. defenfio-
nemcaufiCjMofchi illius diui-
cis. dies fellus Catfare nato .i.
quo Catfar natus eft, hoc cll na-
talis Cxfarit,daicras veniam *’■

ContraCTaquoui uuniu

H$c ego procurare & idoneus imperor , non
Inuitus : ne turpe toral , ne fordida mappa
sf Corruget nareis 1 ne non & cantharus ,& lanx
Oftendat tibi te : ne fidos inter amicos
Sit , qui difta foras eliminet . yt codat par
lungaturq, p.iri : Brutum tibi , Septiciumq. .

Et nili coma prior, potiorq. puella Sabinum

Detinet , affumam . locus eft & pluribus » vmbtis ;
Sed nimis ardla premunt olidx conuiuia caprx .

Tu , quotus efle velis, referibe? & rtbus oraisfis ,
Atria ieruantem poft ico falle clientem .

fomnum,licebit impune .i. libe* . _ r..»,,.-.

T» extendere,no(fteco xfliuam , quae breuis eft benigno fermone
.i. amica confabulatione . Quo .i. ad quidjfup.opicm fortunam
(velli legaturfortuni propter pcnihemimetim dic, quo .i.ad

expoVuio placet. Et imperor
procurare.ne fit qui eliminet .j. extra limen domus ferat foras .
difta inter fidos amveoi . item vt pat coeat & pro .i. iungatur
pari ego adfumam.veiufte pro affumam. tibi Brutum ( Philo-
^ ^ Horae. C logus

EPISTOLAR-VM

loto» legit Brnram/ed noplacet)Sfpc»miumq.,vclScpmium,

qtiia Brutus 5: Septimius pxes erane ui moribus, & atiiumani
tibi S.il>iuum,Pi!i nsna pnor .1. ad quam prius fuerat iniiuatus,

aut puclia potior. i. qu3mpJorisfacK,^canam,detinctlup. eu.

ad extremam faculiatem.fcdnc quod ver

bumde;;.frrrtuc, placet adfumam legauir. locus rft fup.mihi,»
.i.cnam,pturib-is vmbris.i.vmhraticis viris, hoc cB paralicis & im
niis , vel quibulcunqueconuiuis . Icd potiflimum quietvmbra
corpus, etiam non inuir.ici fcquuutur potentis, vc faciunt parali-
ti . Sed caprat olld* .i.fcetores eaprmi,feu hircini fub a!is,dc qut
bus m Annotationibus fuis late Beroaldus , prxmunt conuiiiia
nitiiis arda,hoc eft ne tamen fcetoreni aflerant tot conuiu^jpau
cionbui lim cocentui tu refcnbe quotus velis elFe.i. quot tecum
conuiuas adducerCj&omiffis rebus, i. nego tijs tuis, falle poftico
.{.egrediendo per pollicum. i. hoUium poiterius, clientem. 1. con-
fultorcm a te defendendum, feruantem. i- obrerunneem & cufto-
dientcm.acria.i. priorem pariem domus, per quam le putacegref
furum. Hunc autem locum quantum ad capras ita annocauit Bc
roaldus.Apud Horai.inj.cpift.hb.vcrfus ille noriflimus c(t . Sed
nimis arda &c. quo figniheat conuiuas & coepulones nimis ar-
Aed)fcumbeines,nimisq. ob numerofam multitudinem conBi-
pacos in menfa Isdi fcecore mo1elhllimo,qui modohircusjmo-
do caper, modo rragos nominatur a poetis . nain!qu*(vc audor
«11 Cenforinus) in fecunda annorum hebdomade, vel incipien-
te tertia vox craflior fit,& inxqualis . quod antiqui Latini dicti t
hirqu!tajire,& indeipfos putant hirquijtallos appellari, q’ tunc
corpus,!iirciim olere incipiat . AriB.id, quod Latme hirqui talli
redicitur Grxee vocattrag121nhb.vij.de Animalib.quam didio-
nem interpres Ariflocelicus m iatinum vertens caprirc dixit.
Jdem AriB.in Probi, audoreft. virus hirci illos redolere, 0 ni le
agunt Veneieam,quiquc in ea *tate rune,qiis Ver-ari ftfficiar.
3nde faetorem alarum hircum vocitanius,qiix omnium maxime
partium ncBri corporis male olcnr,proptecca q’ immobiles. in-
«xercitataq. habentur, hinc elt illud .ib Horatio diftum eiegatec
in Epodo ; Cubat hircus in alis , Catullus, capi um appellat illo

vcrGculo, Vdlle fub alarum trux habitare caper. A MartiaI
tragos Grxee nuncupatur. Inde tragos, celeresq. pd,, '

daq. matri Barba. Et quoniam hucus maritum Iignihcat ca'
peliarum,& accipiuntur pio gcaucolcntia, luculente & felliucdi
xitOuid. Offendat nares virq.patcrq. gregis. Cumfeetoi;
hircinnm figniticare voluifret,& ua ab Horat. poetica quadi vt-
nuftate olidx caprx appellantur male olentes cpnuiux . ab hirco
hircofus deriiiatur. Perfius hic aliqs de geee hircofa Ceturionii

^Vid nonebrietas)Plin.fcr.lib.xijij.c.xxij. vinum vlqueadeo

CI mentis arcana prodere, vt mortifera etiam inter pocula Io- *'*^'*‘
quanturhominesjSc ne per iugulum quidem redituras voces co
imcant.Lcge Proueib.ln vino veritas . [Ne fidos inter amicos)

Ex conuiuio nihil foras effutire, ibi Horatius inter lucundi con
uiuij comoditaicscomcmorat.Doft. Odi memorem compoto-
rem. [Brutum tibi Scpticiumq. , ) Aldus Brutam legit, qu* yjjg
tur fuiffe amica Septicij.vel fi mauis Septimij . nam vtrunqueU-
gitur.Eft autem ordo vt par coeat, & i ungatur pari ad fummjm
tibi Brutam & Scpcicium, & Sabinum, nifi prior ccena & potior

amica detinet illum. f.cR locus & pluribus vmbris.i.conuiuis,frd

capra olidx.i.graue olentes, premunt , hoc cll offendunt conui.
uia nimis arft 3 ,& hoc propter malum odorem, qui folet emitti,
cum concauitas illa,quz fub alis cft,nim.is incalefcit, Hxc Al-
dus. [Pluribus vmbris) Adhoc prouerbiiim altuGt. Horat. quod
Grsci dicunt eyved .1. vinbrx . Dodt. [Sed nimis arfta) Et ibi ad
picucrbium alluito quod elf : Septem conuiuium. nomen conui
tiu.m. Doft. [Sed nimis arda) Ibi figmficat conuiuas & coepu-
loncs ninMs ardedircurabentesjnimisq.obnumerofam multi-
tudmem confl i paco 5 in menfalidi fcetoremoleftiflimo,qui nio
do hircus,modoc 3 per,modo tragos nominatur a podis tkc. Et
Ita ab Horatio poetica venull 3 Ee,oIidx caprz appellantur . nia'e
olentes conuiiix Ant.Sabel.

.. i-lna bibes iterum Tauro diffufa,) Dc T.St.irilio Tauro hoc cUl,
V intelligo, qui Cos. primum fiiic Anno ab V. C. Dcc XV 1 1 1,
cum Cafarc Aiiguflo viij. Ceterum iterum Confiilcm, alicubi
fubrogatum puto .Nam in catalogo non refertur .

I L admirari ,)
Otdoeft.ONu-
mici : Nil admi-
rari .i. nullius ad-
mir-ttione lluptre
&capieflprope.i.
quali vna , que, pro & jfola res
qux poffet facere & feruarc bea
lum. Nemo .n. bearus eU qui
quidext-a fe cupit. Sunt fupplc
quid.irn.f Epicurei, piitatei deu
n m cur.rre mT->rtali.i qui imbuti
nulla foi midi i. nulla religio-

ne deorum , fpedene nulla for-
midine.i.lme timoiehunc Sole,
& Bell.u, & icmpor.i decedentia
•i.tranfeunti.i certis momentis.
Et fi coelum fine admiratione,
aetimore illi contemplari pof-
fanr,qaidccres, quo modo, quo
fenfu , & quo ore credis munera
terrx, vt metalla & fiumeiua,
fpedsndi? Qjiid cenfes^quo-
modo credis niuncra maris di-
tantis. i.dimrci f.icicntis Arabas
extremos & fndos ?qtiid cenfes
ludicr’.i.inci’la-fT& fcenicos la
dos, 3 c plaufis.r.popul!, & dona
Quiritii.i.Romani populi ami-
<1.1. munera militaria, aut migi
ftratus i rep. Roni jn.i,cuiiis Ro
mulus .ludorquo inqu.im .mo-
do credis h«c rpeftanda?q.d. mi-
nime cum admiratione rcfpe-
ftu Solis & (fcll.irmn. Isquiei-
metaductfa.i, contraria , his ,f.
pauperratem aut rcpulfam , hu-
milemq, fortunam miratur .i.
Uupcfcitferecodem pafto, quo

AD NVMICIVM.

Sdffiens nihil eofHoaebili/r rebm Hrrenu, Jid ne caUfliliti <[Hiiem .

Il adiDirari.propcreseft vnaNu
mici,

Solaq. , qus posfit facere, & feruare
beatum .

Hunc folera,& ftellas, & deceden-
tia certis

Tempora momentis, funt qui for-
midine nulla
Imbuti fpedent . quid cenfes munera terra; ?

Quid maris extremos Arabas ditantis, & ludos ?
Ludicra quid , plaullis , & amici dona Quiritis \

Quo fpeftanda modo , quo fenfu credis , & ore ?
Quitimethicaduerfa, fere miratur codern.

Quo cupiens , pado . pauor cft vtrique moleftus ;

J inprouifa limul fpecies exterret vtrui ique .

Gaudeat , an doicat ; cupiat, metuat ue : qird ad rem \
Si, quicquid vidit melius, peius ue fua fpe.

Defixis oculis , animoq . , & corpore torpet .
Jnniiufapiensnomcnferac,xquus iniqui ,

Vitra, quam fatis cft, virtutem fi petat ipfam.

I nunc, argentum, & marmor vetus, xraq. , & arteis
Sufpice : cum gemmis Tyrios mirare colores.*
Gaude, quod fpeiftant oculi te mille loquentem .*
Gnauus niane forum , & vefpertinus pete tedum :

Ne plus frumenti dotalibus emetat agris
Mucius, indignum, quod fit peioribus ortus,

Hic tibi fit potius , quam tu mirabilis illi ,

cupiens fup. ea haberer, hic cft
fere X qualis efl padioh^ccupe-
re & oppolica vereri , nam con-
traria funt circa idem pnn r 1.
ftopor mentis ert moldius viri-
qiie ram<upienti , quam nmrn-
ti,& fpecies improuifa .i. impro
uidencix quxdam p.irs exterret
Cmul vtiunque quid lupp. facit
ad rem, an g.uideat fupp. immo-
derate de bonis
doteac fupp. de malis pr.Trennk
an cupiat fuup. bona futura, sn
metuat fup.m.di futura, q.d. ni-
hifiquiaxquemifereli. Si auic-
ciuid ndic melius, wc. pro vel pe-
ius, fua fpe i. quam Ipftauef^r,
torpet i.hercr,& deficicqiioil.mi
ftupore ignauo, & hocoClilp, ^
annno & corpore dehxis.i.i‘ 1 '
miuin artixis.Si Opiens petif
fam virtutem vitra qiijm
cft .i. fi velit nimium fipieii.seir*
(prxeeprum cft .11. ad loboft*'
tem fapere) ipfc ferat .1.
obtineat nomen infjni -i- uilr-
pientis & (ixquus.i.iuftiiLP"'!'
ipfam v.rtiJtem luftm.”” • vi-
tra quam fatis eft(ni'ia
ius riinima iniuna) ipff
rnen iniqui,hoc cft ne virtus
dem & fapicnti.a poteft vitra mc
furam rede

nus fortunz bona ,viu.e 1

vtens imperio figurato,
turionem innuit, f j
fufpicc.i.rurfum & cum '
admiratione afpicf

motca*

tlBfiH PKIMVH*

& artfi.i. Qniicquid ftib tcrr.i cft , in aj)riv;uii> proferet actas ;
Uctodicc > condaq. nitentia .eiun bene notum
“ lotir* puw?.' eu';.! ''“‘■'''•■‘J' •' Sf' ™ C<inl|.cxcrit A ppi ;

Uptllis prfcioiii. l nunc & Irc tamen rdhc, NiiiTiac]UO deucnit , & Ancus,
nulle ocuU Tpeitant te i,i Ijtiis , aut renes morbo tcntantui aCUto ;
loquentem . 1 . quji dilcrtu* & e- tboam morbi . vis rede viqci e ? quis non $

Si virtushocvna poteft dare; fortis omislis
Hoc age delicijs . virtutem verba putas , ve
Lucum ligna . caue ne portus occupet alter :

Ne Cybiratica , ne 13y thina negotia perdas .

jnucnii I M.— ^ Mille talenta rotundentur: totidem altera porro;

mucum mat, quia indifercurti) Tertiafuccedant : & qU 2 pars quadret accruum.
emeiac .i. metendo cuchat, agris Scilicet vxorem cum dote , fidemq. » & amicos ,

Et genus , & formam regina pecunia donat ; ^

Ac bene nummatum decorat fuadela , V cnusq. .
Mancipijs locuples , eget aeris Cappadocum rex .

Nec tueris hic tu . Chlamydes Lucullus , vt aiunt,

Si po0et centum fcena: praebere rogatus ,

Qui potTum tot ? ait : th & quaeram : & quod habebo
Mittam . poft paullo feribit , libi millia quinque

roras & folersjpete mane.i. tem

porcmacucinojtorum.r.quo tci
aderuiuur venales ,& veiperti-
nusu.icmpore vefpcrtmo.pete
tefta.i. granaria, ne mutus (aut
Mucmi) .i. vir diucs (fcd forte

dotalibus. i. quos per dotem
flaifiuit,plus trumemi, quam tu
fup. in foro & tefto emeris (aut
dc foro iudicialiiielltgit,vbi ac-
quirat quo cmat)& indignum
fit.i.indigncris quod hic ortui
priorib’ (aut peioribus) .i.fgno
bilioribus patentibus fit potius
mirabilis .i. admiratione dignus,

tibi.i. a cc4 tu illi, hoc cft quod Jomichlamydutn ; partem, vel tolleret omneis .

i?SlpttuV“Q^Uqu^^^ Exilisdomureft .-vbi non & multa lupcrfunt:
comemocac omnium rerum vi- Et dominum tUlunt -• & profunt furibus . ergo
ciflicudinem eire,ne quis fibi pia Si resfola potelt facere , & feruare beatum ;

«at ob fotiuni applaufura , di- primus repetas opus ; hoc poftremus omittas .

KofS'apStTru'b"rE Si fortunatum fpecies , & gratia prathat :
aut in lucc,quicquid ctt fub tcE- Mercemur feruum , qui dictet nomina ; Uuum
ra.i. occulcsium lu vir«ttib._tcr- Qui fodiat latus ; & cogat trans pondera dextram
ri.s ipfa {tai defodiet & co Jet pg|.|.i„jju ^ j,i,- multum in Fabia valet ; ille V elina :
;'i™lrqutu~c“^ Cuil.bethicfafceisdabit:erip.etq.curule
BK quo nobiles conueniunt , & Cui volet importunus ebur . rrater , pater , aaae ,

Via Appi-i. Appii, hoc eft App'» , Vt cuique eft cetas , ita quenque facetus adopta.

■■ ■■ ''"'“l’

«lebtatui , conrpixerit te bene Quo ducit gula : pifcemur ; venemur ; vt olim

.j.multum notum.i.quamuis fis Gargilius, qui mane plagas, venabula , leruos,
rpeflatus & clarius multis, rame piffef^una tranfire foram , populumq- iubebat :
ef 000 NSpomp'”- Vnus vt e multis populo Ipeftante referret
relimofi(r»mu8,& Ancus. f.Mar^ Emptum mulus aprum . crudi , turnidiq. lauemur.

iiisrex bcllicofiflimus.deucnic deceat , quid non obliti , ccrite cera

in cineres, quia (vt dicit idem in Djcni. remigium vitiofum Ithacenlis Viyxci:
n ...\ 0.1I111C ^ vmbra lumus . ^ p o _ .

Cui potior patria fuit interuictavoluptas.

Si , Mimnermus vti cenfet , fine amore , locisq.
Nil eft iucundum ; viuas in amore , iocisq. .
Viue ; vale . li quid nouifti rectius iftis ;
Candidus imperii ; fi non , his vtere mecum .

Arte) Puluis & vmbra fumus .

Si latus, aut renes , Ggnificat cx
omnibus coftuutionibus , nuod
euique optimum videtur ille ma
xime amplexandum, vtde fingu
lis per ordinim patebit qui talis
eft.fi latus aut cenes fup.iui.ren-

tantur .i. vexantur acuto mor-

bo nuite fueam tnotbi , q.d.ntorbo corpotall medehra qu«i-
niu. , ita & mentali qujtenda cft . vnde fubdlt . Vis v.ucie teSe .
Refpondet : Quii non fup. velit tefle vluete ? q.d.oinnes volu-
murreae viu^e . Addit Poeta : St vna.l.fola «ittu. . poteft date
hoc (aat hic).i.teac viuete (q.d.quod Gc , quia vtliut
uo non fubiunaiuo , vnde quidam exponerent ,1.
ooteftl tu fotti. aee boc.i.fcaate tnttutem, omi ftis d.lici|j.i,vo
Lpmtbus qui -irtut. obdant . Sed fup. S puta, yt.utem «etba
i Gaitiam philnfophotum inueniioncro St in folis verbis eofti ,
& non in rc^onGftere, Vl.i.qualitct, putas (upp. aut quidam pu-
tant lucura.t.Sluam inccduam.i.qua: nunquam inciditur pro-
pter lucis ec numinis ptifentiam, quam gentilitas iic.vbi lucu

confcctauiceirectcdeb.li, quate ventum efttnfjctis litetis Iu
d.e,s ne lucum ftruant.vt inquxm petas lucum
la liiie numine, aut difcretioiic a Gluts non factis , huc
in verbis philofopliotum vittucem pticipicntium aliquid tei ,
neque in iLis aliquid numinis putas, caue ne alter occupet pot
tos^not te.i.fac ne quifquain Gt
& (vt PeiGus dicit) Snciite camelo

IO(

curam adliibe id rei cumulan-
da b, III cjuibui bcituuJinrii) cui
l(iCJUi,(ir perd iS nrgix i.) Cylx-
rauca i.uc {u-i.lik opii.iin m
mrrcibuk <. 'yL)ii'aucis,qii.c it
vchurxur cx^Jybira iii.i^iuvr-
be in Alia luxu ^iiiidun, vc dicit
Suabu lib. XI) nr perdas iirgu-
fia Hytina.i.opcr.tn) in mcrcib*
cx UyiUmia adue^tis , & iac lup.
vc millccaienia I. mille grauiih»
m.i pondera sru, argenti, auc au
ri roiundc-iKur . 1 . cumplcancur
^'fn Aeronem, quia omuc roiun
dum complecum Si perfedtum ,
vcl rotundancur.i.accipiunc mo
netam, jauc formam pecuniae; q
rotunda efi, & fac altera totidc ,
id ett altera mille calenta, & por
To vc cercia mille talenta iucce-
danc.ilc fup. ea pars, quz quadret
•i.quadracucn iaciac aceruum.i.
quarta millia fup.ruccedanc. iici
liccr.i.fcirc licet, hoc efi uko cer -
te qi pecunia regina donat vxo-
renicumdote, &Hdcm &amj-
cos fc genus.i.gcneroficacem, &
formam.i.formofuacem. Ac lua
dela.i.perruadendi Dea, aut vir«
tus. Nam Angelus Pohcianus
Suadam ficPicho Deamleporii
hic ab Horatio Suadelam dici
docet Mifcel.cap.xcj. Et Venui
.i.Tenuftas,&: gratia dicendi, de-
corat.i.exoriiaCjbene nuoiatii ,
id eft multos numos habentem ,
hoc eft ; fi perfuafum eft nihil
polfc deefle, neque vxorem diui
tem, neque fidem amicos, nequ*
generofitatem,nequefoimolita
tem , neque gratiam ac venufta-
tem dicendi habita pecunia, to-
lis vinbiis eihabendE ftudeai,
quia rex Cappadociam.!. quiuis
dominus multorum feruorum
cx Cappadocia, de qua refic 6t
roaldiis dilTeric.Scribic idem Ho
rat. in prirao epsft. Mancipijs lo
cuplc» eget stis Cappadocum
rex. quoverfu lignsficat quod-
dam e!fe famulofus & famulitio
numerofo copiofo», fcd ei num
marite cgcntilTimos, & i:a rex
Cappidotum nonaccipiturpto
regcCappadocif.fed pro eo qui
maximam habeat familiam (cr-
uoru.rex.n.alias dominus, alm»
regnator, alias dmes fignificai

it tollat, hoc eft totam

8:ita apud luculcntoi feriprores frequenter figmficat dimcem
atque potentem, quia diuitibuii colitur & par.a(uis . & in hoc fi-
anihtaiu Iuucn.Marr.& Plaut accipiunt, & alibi ab Horatio di-
Ctum eftjfiue reges, fiue inopes erimus coloni . Columella quo-

nuclib i.defalutatoreioqucnsaii,?omn(umregisfiiirumori.

bus ainuratur , rcribiieruditiftime Donatus regem nomen elfe
ad aliquid, vtdialeftici loquantur . vt n. libertus eR patroni, ua
rex paralia, & parafitus regis . Cappadocas vero feruos appella-
mus a nomme regionis, cx qua venales optimi deportabantur,
ficut Lydum & Syrum prifei nuncuparunt. Sicuti Dauum &
Gecam vocitamus i Getis populi» & Dacis quos olim Dauos vo
citatos elle «xiftimat Strabo .Ex quo apud Athenicnfc» Oauo-
rum & Getarum nomina feruilia in viu crantftequcntiffimo ,
& inde apud poetas Comicos identidem reperies feruos Gctai,
& Dauos appellari. Cappadocis mancipis meminit Petims .
Cappadocas rigida pingues pauifTe catafta. EiMart. inquit.
Quid te Cappadocum lex onus eireiuuat? Ad mancipia qu*
cx Cappadocia bona deferebantur alludens Apul. in lib. vi) . de
Alino aureo atc,at iHc Cappadocum tnc & fatis forticulum nu-
Horai. C i) ciit

E P I S T O

«iac.Ica ab Horatio res Cappadocumdickurdoniinus manc^
DiOfuw.qiiorum Ugioncs a nonnullis Romaoorum locupleciffi
inu lubcbantur vc luculenter tcadic Plin. qui m xxxiij- ait,fcruo
runi caula iSomenclatorem clle adhibendum . Rex inquam
CaDoadocum .i.quiuis dominus mancipiorum, locuples.i.diuci,
maS?.pns “ reruu,ancilli*,eget arr.s.Sc ita beatu, non elt. tu er-
EO ne fuens hic .1. rex Cappadocutn ,.vt
hais mnait etiam vt non (is Lucullui (aut Luciiliu.) .1. chla-
mydum duntaxat,hoc cft rerum fuperfluarum
*n^dedicic,Lucullu$ (vtaium) togatus ^

Id ludos fecnicos exhibendoj,cenium chlamydes .1. (vt nunc di-
cunt) mantellos.ait.i.refpondit.quM.quomodo.poffiin Tu^pr?

bere tot.fup.chlamydcs (nefciuit .n. an centum haberet) tamen,
& .i- patiter.qusram & mittam fup. tot quot habeo, vel id,quod
habebo, & fcnbit ad-cum.f.a quo rogatus cr>)t paullo poft,quin-
ouc millia chlamydum elTe domi fu»,vc tollere t .1. auferre t, par-
cem cblaroydum,vel omnes chlamydes . Et fcribit fup.Q' domu*
eft exilis .i. tenuis & paupercula, vbi non ruperfunt .i-p** quam
fatis funt multa, & fallunt .i. laient.dominum .1. poffelTorcm eo-
rutn & profunt furibus , qui ea fine inquifitione domini furari
poliunt . Ergo fi fola res .i. fi perfuafum efl,$ foJa res poceft [fa-
cere & feruare beatum, repetas hoc opus primus .i. ptimo lo-
co .i. ante omnia , & omittas hoc opus .f. diuitiatum acquiren-
darum poliremus .i. poftremo loco, hoc eft foJis diuitijs accumu
landis inludes . Et bre de virtute & diuitiji, nunc de honoribus
& dignitatibus . Si fpecies .i. fplendor & ornatu., ac gloria in ma
giHraiu exiilentium & gratia .i.fauor popularis.quo ad honores
peruenuut,pr*Uet.i.reddat,auc efficiat fortunatum , hoc eft fi id
nobis perfuafum eft, mereemur. i. emamus fsuum .i.immitcm
fetuum, qui didet nomina.i.qui pronunciet eligenti populo no-
mina eligendorum, feu Nomenclatorem , vel qui didet nomina
.1. debita fcnbenda,vt obligatos ad fuffrsgia praftanda cogat .
fed prior expofilio melius cohcrec,rt Nomenclatorem .i. nomi
num pronunciatotem intelligas, qui infpirct populo quem eli-
gant , & qui fodiat .i. inftiget pulfei latus populi .f non eft fen-
temia ftacim foffragantis , & cogat .f. populum , porrigere dex-
tram in Ggnum .f.fauoris & fuffragij, trans pondcra.i. trans mo-
lem deiifi turbs , auc trans pondera lapidum in via iacentium .
Bontinu hunc ordinem ponit. Mereemur ieruum qui didet
nomina.i.quifcientia omniumfere nomina, &fie quafi No-
menclator quidam nobis & fodiat ficuum’lacus.f.non ceden-
tium nobis loco cum fumus tranfitun , & cogat dextram.f.chen
tum, vel fubditorura,tranfporrigerc pondera, id eft grauia mune
ra ac dona . Hsc ille. Mihi placet feruum dicere fxuum po-
tius quam latus populi, & conftruere. Porrigere dextram trans
pondcra,quam tranfportigerc &c. hic, id eft vnus e populo, valet
multum in Fabia fupple gente, aut tribu : ille, hoc eft aiius,in Ve
lina.r.gentf,hic.i.alius , dabit cuilibec-i.placet, farce 5 .i.runimo$
honote$,qu 6 d pro etiam, erjpiec,id eft adimet,impottunus.i.n 6
habita ratione, cu(,id elt cuicunque voler, ebur curule.i.fcllam cu
lulem eburneam , non nili fumrais magiftracibut concelFam . vt
ergo per ialein,magiftracu obtineat,adopca, id eft quafi permo
dum adoptionis reconcilia tibi, facetus, id eft facete dicens, fra-
ter adde pater, vt.i.Fm quod cuique stas eft, vt tibi frater cfle pof
fir,eum fratrem compella, & cuius vt pater, eum patrem.i.omni
bus vijs ftudeas ambire fi in honoribus beaticudinem conftitui-
fti . Si bene &c. nunc de voluptatibus . Si, inquit . is benc.i.beace
viuit,fm iudicium tuum, qui coenat bene iucer.i.fatis diei , ac lu-
cis adhuc eft . (nam licet ftare non poteft, & lucet feriptum rep-
peti) eamus quo gula duci c,pircemur,vencmur,vt Gargilius (vir
perditx gulae,qui gloriofum pucauit iuxutiofe viuere) olim fup
ple venatus elt, qui lubebac plagas. i. retia, venabula, i. arma vena-
lium, & feruos tranfire mane.i.tcmpore matutino, forum difter
tum.i.repletum,& populum, id eft per medium fori populofi , vt
vnus mulu: e multit.i.quos multos eduxerat, referret.i. reporta
re, populo fpedante , ideft vidente aprum non caprum (quia id
nequiuic) fed emptum , & fi hoc perruafum eft nobis , lauemur
crudi.i.crudos & indigeltos cibos in Aomaebo habentes intre-
mus balnea, & tumidi.i.inflati cibis, obliti quid decear, &quid no
fupple dcccac. digni fup. exiftens cera cence.i.cericum tabula,
in qua nulls leges feripix erant , ficut nos nullam obferuamus ,
Nam Cerites viiSi a Romanis nulla legedignati funr, ncefuffra
gijs admiftijideoque cui ius fuftragiorum ademptum erat Geri-
te tabula dignus per contumeliam dicebatur . digni ergo cera ce
ritc.id eft ignominiofa tabul.i,cxi(tens remigium viciofum,id eft
(per meionymiam remiges viiiofi Vlyflei Ithaccnfis.cui.fcilicet
temigio voluptas interdida ab Vlylle,fuit potior patria qua po

L A R V M

tiffima ciroa.bebji.limulq. abHinert i volnptaif, vt !n pjiri,-
rediret, |,quam tamen fummum bonum diffinientes potiorem pa
tria diceVent.Aducrte autem Icftor plurima nomina, que apuj
nos in es longam exeunt, 3 pud Grecos in eui exire, & econuer.
fo vnde hic ab Vlyffeus fit gcnitiuus Vlyflei, cuius vltima eft dipf,
ihongui.Sicut ccontrario in Buc. Virg. Orphi dixit a nominati,
uo Orpheus. Item quia Ccrite$.i.Greci,qui vrbem prius Agel-
linam diftam incolebant, vifi funt Latinis lurdaftri,cum .n. |*pe
percontarentur quod nam eflet nomen ciuitatis,illi non intilfi.
gentes Latinos & credentes fe falutari , refalutabanr diccniet
chcreie,hoc eft faluete . Illi corrupto vocabulo dixerunt vrbem
Ceritem vocari,idco quidam dicunt ceram ceritem effc,que fur
doi faciatjficut remigium Vlyffis cera obftrufas habens aures fur
dum tunc fuit , Bt hxc in eos, quorum deus eft venter eorum .i,
qui in gula fummum bonum fibi conftituunt . Si , Mimnermus
Tti Scc.nunc in eos qui fummum bonum in libidine venerea col-
locant, dicit, G nil eft iucundum.i.dele^abile fine ainore,& iocit,
vt . 1 . vt,hoc eft quemadmodum Mimnermus, feriptor eleganter
indolentiam fummum bonum diffiniens, cenfet . i. iudicat-( Phi-
lologus auflotitateSuidx rcAe cenfer.vtMimermnus legatur,
non Mineremus, neque Minernui, neque Minetmus. Scribitur
grxee Mimetmnos,vt I adnotatis patuit) viuas in amore, iocisq.
hoc eft illud totis vitibus ampledere, in quo fummum bonum *"
confifterc putas . quod quia fcit Numicium in virtute conftitu-
turum, vipote virum fapientem, innuit vii tutem fummopeream
plexandam,& eo plurima pars epiflolx tendit. Viuc, valeo Nu-
mici, & fi nouifti quid.i.aiiquid reffius illis , tu candidus .i, ami-
cus integer, & fine liuore inuidia imparti.i.fac me participem, fi
non fup. nouifti regiius, vtere mccum his. rpiarfcripiis.

E t genus, &) Omnibus quidem nstionibus in orefuito- ,
litn iftzc fenteiuia,qi!arnuncin viu tH,r'ecuniz obediunt
omnia .Doift. [Mancipijs locuples) Hocvcriu fignilicac
quofdam efte famulofos , & famulitio numerofo copiolos, fed
rei nummari» egenti Ili mos . Et ita rex Cappadocum non accipi
tur pro rege Cappadociz, fed pro eo, qui maximam habet fami-
liam feruorum . Rex.n. alias dominus, alias regnator, alias di-
ues fignificat &c.Cappadocos vero feruos appellamus a nomine
regionis, ex qua venales optimi deportabantur. Sabell. [Gerite
cera Digni) Olim notari dignos atque improbos, & nequa ho-
mines Ccnteceradignosprouetb.vocabant. Nimirum Gerite
ceraro, infignem ignominiam appellantes. Acron & Porphyrion
huiufraodi tradunt originem adagij , Romani Geritibus bello
fubaftis eam dixere conditionem. Ne fuffragij ius h-'bercnt,nc
leges vllas auc zdcreiit, aut haberent, eamq. ignominiam abijlTe
in adag um . De tabulis Geritibus fer. A. Geli. hb. xvj. cap.xiij.

Do 6 f, Plura de hac re inuenits apud Petrum Grinitum de ho-
nefla difciplina lib.vij. cap.vj.Eget zris Gappadocum rex . Phi-
lippus Beroal. multis verbis oftendere conatur, per Gappadocu
regem non intclligendu Cappadocis regem, fed pro eo qui ma-
ximam habeat familiam feruorum. Et fspe apud luculentos feri
ptorc$,atqne adeo apud hunc poetam Regeni pro diuite vfurpa-
fi. Hscille. Q_us fi ita habent, quomodo intelligemus diuite
qui egeczris ? mancipijs, ini quis, diues crar, non pecunia . atqut
hoc non videtur ver!fimile,magii autem credibile e(f Rege Cap
padocum populo abundafte,non etiam pecunia , quod etiam no
noftra state pluribus regibus accidit . Ideoq.in Cappadocum
regem poeiq fcomma potius crediderim, quod ea tcmpellate Ko
ms bene licebat.

E t cogat trans pondera dextram Porrigerc)Pondera,in- ctAl'
quit Acron, lapides qui porriguntur per vias , vel qui pet
latera expofiti aiiiores font,& eft fenfus, qui manum por
rigant cranfituro .Hsc ille. Sed verb.i funt obfcura. Land.expo-
nit, trans pondcta.i.trans turbam qusfeobijeit, qui pondus af-
fert trinrmifrsdcxtrs. Sed neque hsc verba inteiligo. Vcerque
fane ad hoc tendit vt nomenclator ille coduftus fit, qui viam do-
mino faciet per turbam . Bad.cu przcedentia expofuilTecde fuf»
fragijs extorquendis, cu ad pondera deuenium eft, trans pondera
exponit.i.tras mole denfs tubs,auc trans pondera lapidfi jovia
iacctium. Itaque nec ipfe mihi vifus eft inicllexilTc.
auc eft quod annotator nofter exponit, & cogat, inquit, dextram
.f.clientumvelfubdiioR! tranfporngerc pondera .1. grauia mu-
nera ad dona.Scd vt tande dcfinam,hoc loco l*uum,n«n feuu
legendum eft, vr feruum nomeclatorcm intclligamus.quidom '
ni Isuum fodiat latus & cogat dnm tranfeuntibus porrigete
num, etiam trans pondera,qus aliqn in via iranfeunies
dicins hsc verba, hic mnltum in Fabia gente va)er,ille
fiomanuseiprsbenda.HscexDoft. vt pleraque aii^.

T. I B E K

V I NQ_y R Ar»;inm'ti»mpsmit, HpJ
quod iJc I)cli^<Mcotc U iMjldm
ua,rrcita<>duiu clt.difu auiiMU (ic . Idem
IU epjU.id Miriciutrinfcriptijic inquit :
DehgnmoremdccuTJt Ir^^uribus atris in
cuius loct cjurrauune lubuiuui intcrprc>
ies,& quid

P K I M V S.

loy

cet non fjtis dilicccucr cxpo-
nun'/rd nos omtiiis aliorum m
terpi'rr.\mci)(is nolira probe-
mus . Delignare vetuliillimo fi-
^nificatu eti rem notum facere
ifi vtranque partem & bonam
it malam licuti ducet Donatus
enarrans illud Terentianum in
Adelphis. Modo quid deligna-
uic.indc Dclignacorcsdiftilunt
curatores funerum, qui ludis fu
«cbnbiis pratfimc , ob eam cau-
fam, 9 'inliis ludis mulca 6icno
ua &rpedtanda. Scribit iurif-
confulcu*! de his, qui notatur in
famia ; Dchgnacores minilfenu
non artem ludicram exercere,
ideoque igiiominiofos non ha-
beri . fanc locus iftc a princi-
pCjVt verbis lucifcon. vtar hodie
non pro modico beneficio da-
tur. Ad hoc idem pertinentia
verba Senec^ fubieci ex libro de
beneficijs vj qu$ h*c fune : An
tu Arun£ijiin:& Aterium, & ce-
teros qui captandorum tellame
torum arcem profeffi funt, non
putas eadem habere, qua; deu-
gnatores & Libitinarios voca ?
ilUnuorum mortes optent ne-
fctunc, hi familiariffitnura que-
que ex quo propter amicitiam
rei plurimum eft.mori cupiunt.
Hadenus Seneca.Scnfus autem
Horstijhic cft : Dabis, inq.c mi-
hi Moscenas veniam diutius vil
licanci, & in agro comoranti,
pcomircrim.quoniam zgrocare
Romr formido per dies Autu-
mni peltiferos.du Defignatores
hoceftprsfefti ludorum fune-
brium liftofibus atris decorari,
& per multorum mortes munia
fu.i frequenter vfurpanc fune-
bribus lu Jis ptsfidendo . Ordo
cft . O Maecenas, ego pollicitus
me tibi fucurum.i.manfurum ru
re (pro ruri) hoc eft in rure,q,n-
quedies.i per fpatium quinque
duntaxat dierum; ego mendax
defiderov totum Sextilem men-
fcm.i. Auguilum, hoc eft abfens
fum pertotura Auguftum. Id
enim defideratur quod abeft, ac
deeft nobis . Atqui. i.fed certe, 6
Moecenas Gs vis me viucre .i. ve
ego viu-im tefte ,& fi vis videre
me valentem : tu dabis mihi ti-
menti atgrotare eam veniam :
quem das mihi Kgroto.,'dum .i.
quandiu, ficus prima, recens coi
leda, & dum calor.f.vchemens ,
decorat .i. ornat in officio Tuo
prslidentem. dcfignstorcm.i.lu
dorum funebrium prafediim li
dnnbus .i. minilltis publicis, a-
tris .i pulla & nigra, hoc eff lu-
gubria vclUmenca inducis : hoc

AD M OE C E N A T B M.
rtdiil twr prtmijf-t ntn prdjlitcrit.

ViNQj^E il'cs tibi pollicitus
me rure futurum ,

Sextilem totum mendax defide-
ror. atqui

Si me viuere vis fanum*, redeq.
valentem?

Quam mihi das xgro, dabis ^gro
tare timenti:

Mcccenas veniam : dum ficus prima , calorq. .
Delignatorem decorat lifloribQs atris .•

Dum pu>:ris omnis pater , & matercula pallet :
Officiofaq fedulitas, & opella forenfis
Adducit febreis .* 8c teftamenta refignat .

Quod fi bruma niueis Albanis illinet agris:

Ad maredtfcendet vates tuus : &libi parcet :
Contradlusq. leget . te dulcis amice reuifet
Cum zephyris , fi concedes , & hirundine prima .
ls.on quo more pyris vefei Calaber iubethofpes;
Tu me tccifti locupletem . Vefcere fodes .

Jam fatis efl . At tu quantumuis tolle .Benigne.
Non inuifa feres pueris munufcula paruis.

Tam teneor dono . quam h dimittar onuftus .

V t libet : h*c porcis hodie comedenda relinques .
Prodigus , & (tuitus donat quse fpernit , & odit..
Hsc (eges ingratos tulit , & feret omnibus annis »
V ir bonus , & fapieqs dignis ait efle paratum :

Nec tamen ignorat, quid diftent era lupinis .
Dignum pr${labo me etiam pro laude merentis .
Quod fi me noles vfquam difcedere ; reddes
Forte latus , nigros angu(ta frontecapillos : *
Reddes dulce loqui; reddes ridere decorum, &
Inter vina fugam Cynara mcerere pvoteruK .

Forte peranguftam tenuis vulpecula rimam
llepferatin cumeram frumenti : paftaqrurfus
Ire foras pleno tendebat corpore fruftra .

Cui muftcla procul , (i vis ait effugere iftinc :

Macra cauum repetes ar((ium,quem macra fubifti •
Flac ego (i compellar imagine ; cuncta refigno .

Nec fomnum plebis laudo fatur altilium : nec
Otia diuicijs Arabum liberrima muto .

Sxpc verecundum laudafti ; rexq. , paterq. ,
Audifti coram : nec verbo parcius abfens .*
InfpicCjlipoffum donatareponerelxtus.

Haud male Telemachus proles patientis Vlvxci,
Non eft aptus equis ithaex locus : vt neque planis
Porrectus fpatijv ; nec multx prodigus herbx ,
Atride, magis apta tibi tua dona relinquam.
Paruum parua decent . mihi iam non regia Roma ,
Sed vacuum Tibur placet ,aut imbelle Tarentum.
Strenuus, & fortis, causfisq. Philippus agendis
Clarus , ab officijs otoam circiter horam

fll Juiii multt m(iriun(iir,Sc hereje* pullui curant fvpulciapvr
d*lig'i.uorcui,<|u(.uiliitoic* atri lu te funerea 1'cquutuur (<riian
d.i , & dumomiiK pacer & nuccrcula.i. injulgeiuior macer p.il-
IcM. umet, pueris . 1 . pro pueris. Ime cll libens rim.aut timec Ii-
ben» inorn-m. (Nam unico tibi.i.pro te,ti< umeo te.i de te, dici
mui • Btliiuiliict metuo ac,craiirumpiiiie palleo) que, pro &,dri
fedulitas officiofa.i.officij & oh-
fcqiiij plen.i,& opella forcrifij.i.
opera impendenda rehuv forca
(ilniv pro clientibus , adducit fe-
bres lup. letales . vnde lubdic, &
refigiiat.i.apcntpnus (ignat.-i te
Il.inifnca,quia moruio tellaiore
heredibus rcfignatur.i. aperitur
tcllamcntum , quod fi bruma .i.
tempeffas brumalis in Decem-
bri videlicet , illinet Albanis a-
gris niues vates tuus 6 Mycenas
(hoc aurem dc fe dicit) dcfcedec
.id mare vbi tempore hycmali
quKdam tepiditas cU & parcet fi
bi,&conttaftus.i. ardlo loco ad
cuitandum frigus (eius.n.impa-
tiensfuit) Icget.f.libros philofo

phorum, & 6 dulcis amice , ipfc
reuiret.i.tedibit vfum tccumzc-
phyris.i. ventis dufeiter fpitanti-
bus,invcrc flare folitis . & reui-
fec tc fi concedas (aut concedes)
cum prima hitundine.i.ciim pri-
moadiicncuhirundinum. Non
quo more&c.artificiofe ab eo
rrmnerc Macenatem laudat, qd*
ab co peipue expoftulat, dicens.
Tu non fecifti mc locupletem
co more,quo hofpes Calaber. i.
qui in Calabria hofpitio recipit,
iubeciecepto .f. vefei pyris, hoc
eft non tu dedifti mihi ea quibus
amplius ni nolles, fed egregia
munera , in hoc te verum amicii
fignifican*. Verus autem ami-
cus dat Uberaliter , hcc tollit li-
bertatem accipiendi. Quomodo
autem hofpes det pyrafubiun-
git.dicit enim vefcere fodes fup.
pyris iftis. Refpon. amicus. Iam
fatis eft fup. mihi . addit hofpes .
Tolle benigne.i.cum beneuolc-
tia, quantumuis fup. de pyris, tu
feres paruis pueris tuis munuf-
cula.i.parua munera non inuifa .
Refpon. amicus, q.d. gratia ha-
beo hofpes Oli ego teneor.i.obli
gatus fum tibi, tam .i. ( m, quam
.i.quantum fup.tencrer fi dimit-
tat a tconufto.i.onerofodono,
aut legatur onufiu* . vc fit, quam
fi dimittar onuftus.i. oneratus
dono , hoc cft (quod vulgo dici-
tur) tantarr^ratiam tibi habeo,
quacam haberem fi afportarcm.
Refpon. hofpes ineptus . in qua
refponfione eft nodus fabulas,
ac dicit, vt hbet fupp. facito, quia
indifferens fum, fi enim non ac-
ceperis,tu relinquis Iwc.f.pyra,
comedenda hodie porcis, vnde
addit Poeta. Prodigus & ftul-
tus donat quas fpernit, & odit.
Haec fegcs.i. plantatio iUibemli-
tacis in animis hominum tulit.i.
produxit, & fcrct.i. producet o-
mnibus annis ingratos, quia ne-
mo gratias referendas putat da-
ri qui fpernit, &odit., Vir bonui
& Capiens, ait fup. fe & fuum pa^
Hotat. C iij tuua

*!!«>«•
Im iuutni
Ih mdtca
tur

«w. Co/.

catum , non cuiuii , fed dignii,
ncvcantcn ignorat, id cli atta-
men Ixnc fcic,cjuid aera .i. pccu-
niSjdiUcnt lupmu, id eU abiilis
iegummibus vulgo in Italia ha-
bebis. Dignum pratftabo, in-
nuit Poeta vitium jlhbcralis da-
toris & uirtutem liberali», nunc
innuit ofiiciutn decentii rece-
ptoris, dicens, Ego etiam prsfta
bo tnc dignum iaudeJ. ioxea di-
gnitatem merentis .f.dcme,iioc
«ft exhibebo me noningiatum,
nec indignii beneficio tuo 9 > fi
nolles me unquam dircedcre.i.l»
uolei m« fic rubiedum tenere ,
ut fim femper luxta te.reddes .i.
rellituet miiii forte latus , quod
,n liabui,quando incepi primum
obfequi tibi,& reddes nigros ca
piilos , qui .r. nunc cani iuntin
fronte anguha, pilofa & non cal
ualira , ut nunc eft,& ita iuueni-
lem zca(em,q ea habentur, prz-
terijile indicat, reddes dulce loq
reddes ridere decorum , & mce-
rcre. (.deplorare, inter uina.i.m-
ter potandum, fugam Cynara
amicspioieruat.i. procacis. Vul
pccula tenuis .i. macilenta reple
sat forte .i. acafu, ptr aiiguham
rimam.i. filTuram & apertura in
«umeram frumenti .i. uas uimi-
neum , in quo erat frumentum ,

& ipfapalla.i. enutrita, tende-
bat.i. conabatur rurfus ire fo-
X3S , corpore pleno .i.repIe:o,&
pingui, frulira. i. incaflum,quia
non potuit per anguftam rima,
exire , cui .f. uulpeculs .j. parus
uulpi , muiiella ait procul .i.de
longe fi uis effugere iftinc .i. ab
cumera , repetas macra cauum
ardum.i. ffriaum & angullum ,
quem fubiHi.i.intrafii macra. Si
«go compellor (aut compellat)

. 1 . expoltulor hac imagine .i.pa-
rabola , aut exemplo huius, hoc
elt fi ego cogor priufqoam ex-
eam, cunfta relinquere, qur ac-
cepi a tc.cgo refigno.i.relticuo
eunda , nec ego larur altilium
laudo fcvnaum plcbis.i.non pe-
to folummodo tranquillam rc-
quiem , quando fum fatur, nec
ego muco.i. commuto, aut uen-
do, liberrima ocia diuitijs , id elt
precio diuiiiarum, Arabum, illo
rum populorum diti fli morum .

Turex& pater mihi laudafiifz
pe me uerecunduo^i. auerecun
dia , tu audifii fup, me coram ,i.
in prxfentia te laudantem , nec
fup.fum abfens.i. i abfentiajpar
ciiis.i.magis parcens, verbo. i. n5
minus te laudo nunc abrcnt,q
olim prxreiis.Infpice fi polfum reponere .i. reflitiiere, donata .t.
qux mihidedilU. Haud male Telcm. proles &c. docet exem-
plis non omnia dona ab anticis accipienda effe fi quidem acci-
pienti nocitura, aut libertatem & tranquillitatem animi ablatu-
ra hnt.quorum primum ex Odyflea fumpeum cU . Ordo cft.Te-
t!rn prolcs.i, filius Vlyflei,quod nos dicimus Vlyffis, patie-

■ ‘hK* pam* m.i, non c« aptus equis ,
d E ■> OJ T' '«'"fus plan.s fpatijs.nec pro-

a magis ap^a iibs . Addit, patua decem patuu quod aut Poc-

EPISTOLAR-VM

Dum redit : atque foro ni.nnium diftare Carinas
lam grandis natu qiKritur .-confpexit, vt aiunt,
Adiafum quendam vacua tonforisin vmbra,

Cultello proprios purgvantem leniter yngueis .
Demetri (puer hic non IsuciulTa Philippi
Accipiebat) abi .• quitre , & refer , vnde domo , quis ,
Cuius fbrtun* , quo fit patre , quo ue patrono .

It : redit : & narrat, Vulteium nomine Menam,
Prarconem , tenui cenfu , fine crimine notum ,

Et properare loco , & celf ire , & quxrere , & vti ,
Gaudentem paruisq. fodalibus, & lare certo,

Et ludis , & poft decifa negotia , campo .

Scitari libet ex ipfo , quodcunque refers . dic
Ad ccenam veniat . non fane credere Mena :

Mirari Iccum tacitus . quid multa ? benigne ,
Rcfpondct : negat ille mihi? negat improbus , & te
Negligic , authoriec. Vulteium mane Philippus
Vilia vendentem tunicato feruta popello,

Occupat; &faluereiubet prior. ille Philippo
Excuiare laborem , & mercenaria vincla :

Quod non mane domum veniffet ; denique, quod no
Prouidiflet eum . fic ignouilTe putato
Me tibi ; fi ccenas hodie mecum . vt libet . ergo
Poft nonam venies . nunc i ; rem ftrenuus auge .

Vt ventum ad ccenam eft •. dicenda, tacenda locutus ,
Tandem dormitum dimittitur . hic vbi fspe
Occultum vifus decurrere plfcis ad hamum .

Mane cliens, etiam certus conuiua:iubetur
Rura fuburbana indiciis comes ire Latinis.
Impolitus mannis , aruum , ccclumq. Sabinum
Non ceffat laudare . videt , ridetq. Philippus ;

Et libi dum requiem , dum rifus vndique quserit .*
Dum feptem donat feftertia : mutua feptem
Promittit ; perfuadet vti mercetur agellum .
Mercatur . ne te longis ambagibus vitra ,

Quam fatis eft , morer : ex nitido fit rufticus : atque
Sulcos, & vineta crepat mera : prsparat vlmos ;
Immoritur ftudijs ; & amore fenefeit habendi .

V erum vbi oues furto , morbo periere capellas ;

Spem mentita feges ; bos eft cnedus arando :

Offenlus damnis , media de noifte caballum
Arripit : iratusq. Philippo tendit ad jedeis .

Quem firaul afpexit rcabrum,intonfumq. Philippus,
Durus ait Vultei nimis, attentusq. videris
Elfe mihi . pol me miferum patrone vocares :

Si velles , inquit , verum mihi dicere nomen .

Quod te per genium , dextramq. , deosq. penateis
Obfecro , & obteftor ; vitas me redde priori.

Qui fcmelafpexit, quantum dimifla petitis

Pn^ftent ; mature redeat : repetatq. relidla .

Metiri le quenque fuo modulo , ac pede , verum eft .

«, UtTeI.mathiverbu,„,n;
potcll.Romaregia.i.rrgaH*7
uitas, non placet mihi
Tybur oppidum illud: vacui™
vacuum S

fpeftu Rome aut Tarentum

^md oppidum. imbellc.i.tnolle

& voluptuorum. Phil,p.qnid,^
aduocatus ftrenuus, &fortijS
clarus, , agendis caufij.i.incauf»
agendis, dum reddit ab officii,
.l.forcnfibu» circiter ofiauam

horam, atque dura ipfeiamoja

dis natu.i fenior & proueliol
rii f tatis,ita quod non poffet be

ne ambulare, queritur. i.coiu

queritur: Carina, .i.loeum ha.
buationis fux.qui in morem ca
rinarumatdificia conftruaaha-
bebar, diftare nimium dforoiu,
diciali.r.terpexir(vi aiut)qucn
dam adrafum.i.libettine condi,
tionis.aut ad mollitie pertinet
ne capilli officiant purgantem
cultello fenicer.i. (vt dicunt)
dulciter, & fine impetu, aut poli

te, vngues proprio, jinvmbta to
foris vacua.i.antedomum toti-
foris ceffancis . Puer Philippi ac
cipiebat hoc .i. hoc loco , & hoc
tempore, cum fic videret eum,
iufia non leue.i.finiH:re,& ab re.
repenmus enimlxucin textu',
poffet tamen legi nop lenia .i.
afpera iufla,videlicet6 Deme,
tri abi qusre & refer fupple rc»
fponfum ab eo vnde.i.de qua do
mo fic quis fit cuius fortunx, id
eft condicionis fir,qiio patre fir,
ve pro vel, quo patrono fit, id ell
quem patrem, aut parronum lia
beat.lc fup.puer ad illum ceffaca
rem, reddit ad Phiirppum , nar-
rat-i.rcfert , eum nomine.i.no-
minari Vlteiura Menam, cxifle-
tem prxeonem, id eft rerum pti
uatarum publicum venditorem
notum tenui cenfu fine ciimi*
ne, & gaudentem properare.!.
feftinare,loco.i.in loco , hoc «fi:
quando opportunueffet &cef-
fate loco, & quzrerc.i.acquire-
re in loco, & vci.f.quxfitii , &
gaudentem paucis fodalibus .i.
commenfalibus & conuiiftioni-
bus & certo .i. confueio , Sc fuo
Lare,& ludis,& campo,poftne-
gocia decifa .i. poft peonia per-
afta. Addit Philippus,Libff.».
placet mihi , feitan .i. feifeitarr,
& experiri exipfoquodcunqi^

refer*,dic veniat ad ccenam , qo

vbi di.xerat puer, Mena .f. Vul-
teius, non credere, id eft noncic
debarjfane . 1 . multurn,& taciiu*
mirari, id eft iriirabatiirqd tnm-
tafupple dicam? puer refpondet Philippo benigne, aut potiu»
Vulteius refpondet puero benigne fe habere & agere gratias
domino, fed non polfc venire, vnde paerve tcdijt,dicft
fuo, Ille ,f, Vulteius, negat mihi fop.quod petij.f. ad
venire, ille improbus negat & negligic te, aut horret, id eft
te. Philippus occupat, id eft offendit in foro, mane , .r*’

dic eius dtei, Vulteium vendentem popello tunicato , 'd * .’
& humili fcruta,id eft vetera menta , id eft res veteret vfu f ^
tas,& pretio ob id diminutas .vnde Coelius lib. x. cap. l*'j-
inquit, eo verbo veteramenta omnifaria fignificari puto j.
vfu iata dettica fint , pretio item diminuta ccafcncur hinc n?

LIBRR PKIM VS»

lOS

«■ntwab litatio vtilititi* ippoGco cxprtH i.mnftrjtn^. funt,
fi, jua orK'« *' ru'*" iIk lumr »f'l«iliriu qu*.j>jp .

OuoJvt feneum» LuciliusUcitapUvI (iell.no. tmin fttcicarum
lib n? O-ndui & (eruet i^uiJcm vi vcnJat Icrutinui lauiUt, l*er-
Strigilem, foleamimprolMX dnnidu tjmrn vide cetera
ibidem, & 4'"« Philippus lubet prior. i. pnui^uam t.i Viilccio vi-
fui drer/aluffC.f.Vuucium.Ulc.r.Viilteiiis.cxcuiVc fiip. carpit,
lutexcufahat.i •r' f^^cuUtioncm adducebat laborem, & vincla .i.
rirtcuh, mercenaria .1.401.1 cum mercenarius cllct,obli».ireciir
ad pcxft.indam opcr.tm,quod non veni liet doniG.f. Pluliiipinu-
oe.Dcnique excolabar, quoJ no priuidilletcum (^ 1‘hilippuni .i.
auoii non prior eum faluc.iiret, quia minorum ell maiores falu-
tare priores, RcfponJct Phil. Putato Vultei me ignouille tibi (ic
.i.hoc paSo vtpoic fi ccenas hodie mccum. Refpondet V ulteius,

»t libet fup.faciam. Et Philippus inquit , venissipoft nonam fup.
horam, polt ortum Solis, nunc Urenuus in rem. i. ad rem cumula-
dim,auge fup.cani,vt.i.pollq, ventum ell adccenam, Vulteius lo
cucus diccnda.cacendi.i.quxdam dicenda, & qiizdam tacenda, di
mittitur tandem fup.ircdormicum.hinc.i.ex hac ccena,vbi pifeis
vifus el* Hjpc decurrere ad occultum hamu .1. vbi Philippus vidit
locum efle captandi eum. Jpfcexitlens mane clien». & certus .i.
etiam non locatus conuiua,iubctur ire comes rura Cuburbana.i.
cum Philippo in fuburbanum eius,& hoc Latinis fup.(cltis,indi
ftis.i.denunciatis,quibus.f. temporibus ccHabatur in foro iudi-
ciali,& ita licebat Philippo abclTc,& hoc mannis.i. equis minori
bus quah ad manum habendis, impolitis.f.vehiculo , cum autem
illuc ventum cfict,VuUeiiisnonccfiat laudare aruum, Siccelum
.i.screm Sabinum,quod Philippus videt & ridet, & dum ipfe qu?
rit fibi vndique requiem.i, recreationem animi,& rifui.i.ridendi
occa(ionc$,& dum dona feptem feftertia,& promittit fepte mu-
tua.i. mutuo danJa,pctfuadet Vuheio vt.i.vt mercccur.i.cmat a-
scllum,& fup.Vultcius mercatur nec.i.& ne morer. i. detineam,
le vitra quam (atis ert longis ambagibus.i.per logos fertno^nes,
ipfe fit rurticus ex nitido.i.ex vrbano bene culto, & crepat .i. cre-
pare facit fulcoB & mera vincta.i.agros & vineas colit , prxparat
.i.pucac,& rcfecat,aui plantat vlmos, quibus vites adhzret m Ita
lia,immoritur.i.vfquc ad roortis angorem incumbit ftudijs & fe-
nefeit amore h.ibendi,veriam.i.red,vbi .i. pottquam, oues periere
furto, & capell* motba,& feges male proueniens mentita fupp.
ert fpem , quam de ea conceperat , & bos cft enefius .i. mortuus
arando.ipfe oftcnfus .i. la:fuJ,& iratus damnis , arripit de media
node caballum. i.equiim,& ir.nus tendit ad xdes Philippi, quem
.f.Vultcium,(imulac.i.Ilacim pottquamjafpexu fcabrum & into-
fum ait.O Vuliei,tu videris mihi nimis durus. i.ftrenuus agrico-

la, Jc nimis attentus fup..iJ rem ipfeViiUeiui, inquit, pol.i.pollu
cem 6 patrone, tu vocaras ine mticruin,(i velles milii Jiccrr.i.alfi
gn-rc verum nomen . t^iod.i puq.ter quod, ego obfecro .1 per
Iaera r«>go St obccflo te,pcr ( jemum .1. i)c'um tuum peculiarem
per Jrxtcrjm.t.virtucem cu,>m,per tleo% penatei,rcJdc me pito
ri vitx .lircpolhmi fm Aeronem elic verba I’*n 4 r ad Mtxcena*
lem.lt qui hmul.i.Oatim vc arpcxir, quantum dnndia.i.drreliita,
piJL-iieiH periris, redeat ni.iture.i. teinpclliuercpcrtt reliita,<}uia
vciurn .Multum dedecens i'K,queiu]uc mcciri .1. mrnfuraie (e
fuo modulo .1. forma ac pede .1. mcniura,loiigicudims .i. quem-
libet cutun, quod pcrhccre podic.

Eligiutorcm decorar) DcUgnare vetulliffimo fignificatu anto#
1 ll rem oouam facere, in viranqu(‘partem,& bonam & $
malam, (icut docet Don. Indcdclignatorcsdidtluntcu
rarofcs funerum, qui ludii funebribus prxfunt. ob eam caufam,
quod mhis ludis multa (iantnou.i , & Ipci^anda &c. .Senfus au-
tem Horat. e(l , Dabis mihi Mcecenas veniam diutius villicanti,

& in agri comoranti , quam promiferam . qm atgrotare Rom*
formido perdies autumni pelHfcrog , dum dcfignatores,hoc eft
prxfcfti ludoB; funebrium liftoribui airis decorantur, Srp mul-
to^ mortes munia frequeter vfurpant, funebribus ludis plidcdo.

On quo more pyris) Ex his vcrficulis prouctbium fubef DOCT.
fe videtur Cal.ibrinanque hofpitis munera ru(licana,le- nttrfr.
uiaq. quzque magis oner.uu accipientem, quam iuuanr,
refte dixeris, aut qus donantur contcmpta.Si quidc Calabri, qt?
pyris abundent, confucuerunc ea hofpicibus aff.uim apponere .

Deinde faturos bellariorum vice domum auferre lubcnt. Quod
fi rccufcs eadem porcis obijciuntur.[Ncc tamen ignorat)Habct
& illud proucibi] Tymboium . Vuic.n.Horac.quod talis feiae dif-
crimen rerum vilium & preciofarum . Agit autem Horat.de ijs,
qui beneficia non ita conferunt in quos vis. veluc abijciani, fcd
ita collocant, vt expendant & eius meritum ac dignitatem cui p-
ftant,& pretium muneris quod largiuntur. Porro lupini vtiiita-
tem proucrbialiternotauit & luuen. fic . Tunicam mihi malo
lupini Quam fi me toto laudet vicinia pago. [Patientis Vly
xci) Hic laudat Telemachum Homeric»m qui equos a Menelao
oblatos, rccufauit, cum non folum in accipiendis muneribus ve-
recundiam habere debeamus , fed etiam deleftum iuxea proucr-
biurn: Nec omnia, nec paffim Sic. [Metiri fe quenque) Hucre-
fpexit Horae, quod vulgo dicitur. Tuo ic pede metire. Qiiod
fnonet ne quis fe dilatet vitra condicionem fuam, ne uefeipfum
ex aflentatoft laudibus, aut vulgi opinione, aut forms fauore.ve
rum.proprijs ac veris dotibus animiq. virtutibus afiimct.Trasla
tum ab ijs qui corporis humani modum,pedu numero xltimanc.

ASeSN.

quitur aiit Mu-
fam, quia carmina fcribic)CeIfo
Albinouano comiti & fcnbcNc
ronis .f. Claudij, gaudere & rem
bene gerere, hoc eft falutacum
lic more Grscorum, qui pro fa-
luie dicunt cupratin.i.bene age-
re, dic ergo illi gaudere, & bene
agere pro faluce. Nec placet vc
rogata cxponatur.i. interrogata
iquia fdlucantes non expeftant
donec interrogentur pr»tcrca
fic videretur fenfus effe, quod
pocca gaudet & bene rem gere-
ret , cuius contrarium ftatim fe-
quitutjdic rogata.i. orata a me .
Siquxret fupp. Celfus ficfalu-
tatui,quid agam, dic me minan-
tem .i. fuperbe, quali minis pol-
licicancein multa & pcxclara, vi
ucre nec tefte.i. vt decet, nec fua

uiter.i.vcvolo,&ita non fibi, fed

condicioni fuar imputandunifi-
gnificatjfi non vt decet viuat,vi-
uentem dicit non fuauiter , non
quia grando contuderit. i. con-
tundendo defttuxeric, vices , auc

AD CELSVM ALBINOVANVM.

Iniitat animi fe agritaiine laborare, nequt quacunqne eorum qua
re{l<* fjfentjibi fUctre ,

E L s o gaudere , & bene rem ge-
rere Albinouano
Mufa rogata refer, comiti, fcrib;Eq.
Neronis.

Si quiret, quid agam .* dic multa, &
pulchra minantem,

Viuere, nec refte, nec fuauiter : ha-
ud quia grando
Contuderit viteis ; oleamq. momorderit iftus :

Nec quia longinquis armentum igrotet in aruis .
Sed quia mente minus validus , quam corpore toto ,
Nil audire velim ; nil difccre ; quod leuet igrum ;
Eidis offendar medicis ; i rafcar amicis;

Cur me funefto properent arcere veterno ;

Qui nocuere fequar : fugiam qui profore credam :
R.omx Tibur amem ventofus: T ibureRomam.
Poft hic vt valeat : quo paao rem gerat , & fc :

Vt placeat iuueni percontare , atque cohorti .

Si dicet refte ; primum gaudere , fubinde
Priceptum auriculis hoc inltillarc memento ;

Vt tu fortunam , fic nos te Celfe feremus .

quia xftus.i.nitriiu(,quafifftuas
caloc moinotdenc .1. pro parte
excinxcrit,& arefecerit oleam
traflum a capris , quz quicquid
mordenCjvrunt.Ncc quia arme-
tumsgrocce in longinquis ac-
uis . Sed ideo minus fiiauicer vi-
uentem, quia effedus fwp. min*
validus naentc,quam toto corpo
re, nil velim audire , nil difcere,
quod leuei.i.minos dolerc fa-
ciat me fup.3fgriim,&quodfup.
offendat fidis medicis .i. molefte
feram fidos medicos, & quod ira
fcar amicis, quzrens fup. ab eis,
cur propercnc.i.feftinent,me ar-
cere funefto .1. mortali, veterno
.i. morbo intcrcuti aggrauante ,

& animam, & corpus Sequod fe-
quar que nocuere , & quod fu-
giam qux credam pro foro .t*
profutura, hoc eft vtiiiamihi,

& quod ego ventofus .i. Ieuis,vC
aura,vel ventus, amem Romx .i.
quando fum Rom* ,Tybur, &
Tybure.i.'quando fum Tyburi ,
amem Romam , hoc eft dic me
iniquo animo efle, nec fibi con-
ftanci, aliquando .n. animus, no-
fter nefcio quo faftidio afficitur.
vndediftum.Quandoquehum»
nus faftidiac omnia fenfui & la-
Hocae. C iiij li

E P I S T O

U «Jio Jicit Poeta.P«conlarc l.intcrroga.poit liic

Jj,SCMt.l,3jmioill«t «m.St q»» P”'-

tt..»c,i.q»..l.icrpli«3n»u™i.rNcrooi.&.e.l.qo»liter,rop.pla
«a. in quorum coKo.ta dl. S, dica. raSa Top-fa va-

lcrc,& iliis placere, Dicincnco primum gaudere.i.te Istum otten

L A R V M

dere,rubin(Je.i.denique,feJ latent er,memcto inRiHjr* { 1 •
infundere auriculis cius hoc prsccptUQri,0 Celle nos ficr
tolerabimus tc.lic fup. vt tu /up.feres fortunam.i.fi profoe
cciru forcuiis fupcrbias,ica quod ceteros faltidus nos «
que faltidicmus.Pcopter hanc autem pamculamcreduurvJS'
miliccr tota cpillola compolita . ‘>'*

E p T I M I V s &c.
Ordo cft . O
Claudi Nero.
Septimius .i. hic
amicus nofter ,
qui hanc epilto-
Ijm petfertjinceliigit nimirum
.i.haud dubie.vnus.i.rnicc & lin
gulariter, quanti facias .i.arlti-
mes & pendas me. nam rogat
rDe,& cogit prece .f. vt coner
laudare , & tradere cibi feexi-
llencem dignum mente, & do-
mo Neronis legentis honella.
per quod eum honelium ligniti-
cat,com.t.quando .f. Septimius,
cenfet.i. iudicairupp. mefungi
sounere-i.otficio amici, propio-
ris . 1 . valde coniunfti, ipfe videt
Sl, nouicVxildius.t.copiofiuS5nie
ipfo.i>quam ego ipfejqucMl pol»
lim fupp. apud ce. Quidem. i.
certe ego dixi multa, cur. i. ob
qu* ego excu fatus abirem. i. dit-
cederem ab eo, & renuerem fup.
iprum commendate , fedrgo ti-

ad CLAVDIVM NERONEM.
stttimium ci.n f "“2™ (.m>n!in!4»l .

E T T I M I V s Claudi nimirum
incelligitvnus,

Quanti me faaas . nam cum ro-
gat. & prece cogit.

Scilicet vt tibi le laudare, & tra-
dere coner.

Dignum mente , domoq. legentis
honefta Neronis;

Munere cum fungi propioris cenfet amici :

Quid poslim videt ; ac nouit me valdius ipfo .

Mulca quidem dixi , cur excufatu.s abirem ;

Sed timui , mea ne finxilTe minora putarer,
Dislimulator opis propria ; mihi commodus vni .

Sic ego maiorii fugiens opprobria culpae,

Frontis ad vrbanx defeendi prxmia. quod fi
Demolitum laudas ob amici mlTa pudorem :

Scnbe cui gregis hunc ; & fortem crede , bonumq.

mui ne putarer finxifle me,

ideit potehatem meam, mino*
ra,idell minoris valotis quam
fint,cxiltens diffimulatorpro
pn» opis, id clt facultatis *
commodus, td eft vtilis,&in,
feruiens mihi vni.idcti foli.*^
Sic , id eft & propterea, ego fu.
giens opprobria maioris culpi
Jcilicet dillimulacionis in ami-
cum , defeendi , id eft periculo,
fe deueni , ad prsmia frontis.
vrbana:,id eft eius qui minus
verecunda cli, quia ruliicitatit
lignum eft nimis verecundum
flki hoc enim arguit vix cum
hominibus bonis conuerfatum
efle , quod li 6 Claudi ; w.
laudas pudorem , id eft ue-
recundiam & ruborem , de-
politum, id eft abiedum,ob,
ideft propter iuffa .itnici.fci-
licet Sepcimij, feribe hunc tui
gregis, tdeft afetibe hunc ruo
gregi , & crede eum fortem &
bonum .

R B I $ amatore)
Ordo eft . Nos
amatores ruris :
iubemus Fufeum
.r.Ariftium, cuius
in primo Sermo-
riim meminit, arn.icorem vrbis,
falucre , id clt faiuum effe, fcili-
cet , id ell fcire licet, multum dif
Cmiles in huc te , id clt quod j 1-
tccvrbcm, altet rus amet, & pe
ne , jd eft quali , gemelli fr.iter-
nis animis , id eft concordes , &
fratres vno partuediti elle fo-
ient.vel vt gemini, Caftor, &
Pollux inter fe fuerunt, quic-
quidalcer,id eft vnus noftrum
negjt, alter, ideft reliquus , &,id
«ft etiam, fup. negat.nos anniii-
cius.ideftconreotimus&volu-
mus ahquid.pariccr, id elt limul
exiftentes vetuli, &| noti coi ura
bi, id eft quales columbi vetuli ,
qui diuvnum reCtumjfeu colum
bariumfimul frcqueiuauerunc.
Tu feruas nidum, ideft vrbem
Romanam , ego laudo riuos a-
mceni ruris, & faxa citcunlita
mufcojfcilicet lanugine viridi
& laudo nemus. Qyid quiris,
lupple quid ruri faciam ? Ego
,viuo & regno limul, id eft fta-
iim poltquam vel ftmul .i. & in-
fuper,ego reliqui ifta .f. mudana
& icrrcna , & per hoc vilia , qui
vos i.vrbi!. amatores fertis. i.ex-
toliiiii fecundo . 1 . profpero.ru-
. tiiuiia. cuQimendatione magna

AD FVSCVM ARISTIVM.
yarietM in gn^rt yita. etiam inter eiafdem jladtj homines .

R B I S amatorem Fufeum fal-
iiere iubemus

Ruris amatores, hac in refcilicct
vna

Multum disfimiles,adceteta pe-
na gemelli.

Fraternis animis quicquid negat
alter, &akcr;

Annuimus pariter vetuli , notiq. columbi .

Tu nidum feruas : tgo laudo ruris amccni
Kiuos, & mufcocircunlitafaxa ,,nemusq. .

Quid quxris? viuo, & regno ; hmulifta reliqui,
Qux vos ad ccelum effertis rumore fecundo.

V tq. facerdotis fugitiuus, Jiba rt cufo :

Pane egeo , iam mellitis potiore placentis .

V iuere naturae fi conuenienter oportet :

Ponendxq. domoquaerenda eft arca primum :
Nouifti ne locum potiorem rure beato ^

Eft vbi plus tepeant hyemes ? vbi gratior aura
Leniat&rabicm canis, & momcnrakonis;
Cumfcmel accepit folem furibundus acutum?

Eft vbi diuellatfomnos minus inuida cura ?

Deterius Libycis olet , aut nitet herba lapillis ?
Purior in vicis aqua tendit rumpere plumbum ,
Quam , qux per pronum trepidat cu murmure riuu?
Nempe inter varias nutritur iilua columnas :
Laudaturq. domus, longos qua; profpicit agros .

adccclutn , & ego reeufo liba, id
eftiaucuias vrbanas, vc.i. quem-
admodum, feruus fup.fugitius,
lacerdoo.^ fup. recufabac, liba,
id fii faftiditus Icuem cibum ,&
dulcianum, effugit vt vulgarem
panem edat. Ego inquam vt fer-
uus fugitiuus facerdotis recii-
fans liba , egeo pane vulgari , id
eft obiedor cibis vulgatibus
(hic autem omnia allegoricos
dicit) pane dico lam pociore,id
eft quem ludico potioram & me
horem placentis mellitis, ideft
meile dulcificatis . Sioporict,
vt certe oportet , viuere conoe-
nienicr, ideltcorfoimiter & vt
conuenic naturi, & 1 I area, tdeft

tundus,eft quirend.i primiitn . 1 .
primo loco pro lupp.dcmo po-
nenda , nouilii ne locum potio-
rem, fcilicct ad lalcm .ire.-m, ru-
re beato ? q . d .fcioquod non._
Eft ne fupp. locus vbi liycnics -i.
tempeftaccs hyberne, cepeanc,
phiSjid eft tepidiores lint , & vbi

aiiralentat,ideftdemiilfeargra-

tior,Sf,ideft pariter rabiem ca-
nis, ideft caniculi fideris vide-
licet mord, ICIS, & momenta, Id

eft tempora Leonis , cuin,i ^

poftquam . Leo, (cilicctilwc '
(igniim illud cceleftc, *

dus: VtLcofuriiKinnus>fJ’‘

mac homines, vtin liiho»
guHofolct, accepit Solem acu-
tum , id eft pcnecratiuiim . ^

(upplc alius locui 'jj

„:jj,i,ini!J*n<rfiuiti nnHt*

ruti? NuiMUtJlupplcli^cuao-

■ iJcit iiui»jsbtneJ.tpillii Lyb»-

<is,'q.J.nort.Ut nutu^d fup.
pariof .i.hmiMdior, tendit. i.co-
ij.uut rumpere plumbum gra
Uitatcm jtnmi.jn vicis.i. comu-
/ tubus habitaculis hoium qu.iin
*• fupplc tUa qujE tcepidat.i. prxci
piMiucr delabiiur. pet rmum .i.
alueum , pronum i. decumben-
tem ?q.d. non . Ncmpc.i.qina
cerre, lilua.r.arborum.qux hor-
torum lust ornamenta, nutri-
tur inter varias columnas .f. ex
inaTmote,3ut iafpidc (Vnde la-
ucn.m). Frontonis piatam, con
uullaque marmora clamant) &
domus qu^ profpicit.i.ance fc vi
det longos agros, laudatur , hoc
cLi vcbanx delicis imitantur ru
Iticas, quocirca ruUics po tiorcs
probantur , quia naturales,, vn-
de fabdic, Expelles , aut Expel-
las, naturam t'urca.i. per furcam
factes virgultum aliquod aliter
^ naturaliter crefeat , ctefeere ,
tamen recurret .i. rcdibu,vfquc
.i.lemper fup.in locum fuu amo
ta furca, Siipfa natura vidrix
perrumpet furtim mala.i.violc-
la veliigia , hoc ell natura plus
qars poteilj& itafiiua prsftat
hortis . Is qui callidus .i. credes
fe callidum , nefcit vellera potantia fuccum Aquinatem .i. pur-
puramlimilem Tyria, feddetcrioremcontendere.i. certare, &
limilia videri fed non cire,ofiro .i. purpurz , Sidonio .i. Tyria?,
non accipiet damnum cercius 8c propius medullis.i.quod magis
penetret cor, q, qui non potent dilUnguerc falfum vero . Illum
lup, quena res lecundx.i.profperZjdeleftauerc nimio plus lup.q
fatts.mutatz.t.aduetfzfadz.quatient .i. concutient. Si tumi-
rabcrc.i.mitaberis,hoc cfteum admirationcamabis.quid .i-ali-
quid , tu pones .i. depones fup. illud inuitus , fuge magna , licet
przcurrere.i. excellere in felicitate reges , & amicos regum fub
lefto paupere, dum. f.mens diues elt . Ceruus equum &c. oflen-
dicApologOjVcdixi, libertatem incultam przferendam feriiicu-
tiphalecstz. Ordoett. Ceruus melior pugna(propter cor-
nua. f.) pellebat equum herbis comunibus .i. quas communiter
depafei lolebant, donec minor .i. inferior & dcbiliorin cerca-
mine longo.f.equus implorauit opes. i. auxih a hominis, & rec e-
pic frenaTfed poltquam equus vidor cerm difcelfit violens.i. fu
perbus & infertus , ab horte .f. ceruo , non depulit .i- non potuit
depellere , dorfo .i. de dorfo.equitcm .L. infeiforem , 6t frznum

107

ore. fic qui verirui patipcrierr
caret libertate poiiure.i.qu* po
tior ell . mct.illM , vcirt.i. por-
tabit, tmprobui .MinprolMfidui
dumiriutn,a((pie it liipp.ieruiee
«ternum, qui, aut qiita , nefciet
vti paruo , & It fup. leruict zicr
iiiim,cui lua rej noncimgcmee
.i.auc maior, aut minor (ic , vt . 1 .
qiiem.idmodum,c.ilceu» olimfi
ert maior pede, Tubuerret fupp.
eiiccm inco,& fi ert minor fup-
pte pede , vrct . 1 . conflriiigendo
r flibtt eum . l ) Arirti.rn iguur
vfuesiecui tu.iforrcjnccifimic
tes me jnc.i(lfg.ir'jm, vbi . 1 . qn,
ego videbor cogere . 1 . coircena
rc.auccongrcg.trrpIur.i,q facis
ert. pecunia coliedia imperat,
aut fcruit cuique, exilfenscfigna
pofius feqiiifunc rortuin.i. tra-
hi & impelli a pollidente, q du-
cere funem tortum, I. implicitu ,
hoe ert ducere polfelforem a fe
viirtumac vindtum. OArirti,
egodidt.ibam .i puero feribenti
pronunciabam tib) poft Phanu
Vacunr.Dezd Sabinis multum
& antiqua religione culcz ,rjue
ea Dian3,fiueMinerua, fiucCe
res , fiue ViAotia , fiue demum
Bellona putetur, putre, id eft
veturtate putrefadtum,.diftaba
inquam ftrirtens Ixtus cetera, id
ert per cetera, autin ceteris o-
mmbus, excepto q^nonefles fi-
roul.id ert mecum,quia te deflderabam .

Aturam expellas furca . ) Senfus eft, haud facile dedi- DOCT,
fciquz nobis natura penitus indidit atque infeuit. inurpr,
Duda metaphora a ramis , qui appolita furca torejuen
lur alio quarn natura pofuerat , qua fublata rurfum uergune
eodem quo prius : fic alibi bbr. ij. ferm. vij. dixit idem poe-
C3. Tolle periculum. lam uagaprofiliei fretis natura re-
motis.

GLAREANVS.

E t male perrumpet furtim falligiaviftrix) Badiusraala
legit, exponitq. uiolenta . Sed idem uertigia, non fartigis
habet. Inlibro item Landini uertigia inuenio,ac fenfu
non mirius obfcuio: Alij maleadiiiftrix referunt, uc male ui-
ix pro pertinaciter uidlrix diftum inteiligamus , &fartigi3,ad
fartigia legunt , uc fit fenfus , quantumuis recurueoius arborem
(n.im inde elt fumpea metaphora) iplam tamen contra qaam vo
lumus,ad falligia perucnire .

1 I B t il P R I M V S

Namvam expellas furca: tainoii vf ]uerccuiTct ;
iit miU perrumpet furtim faltklia victiix .

Non qm Siilomo contende rcc.rlli Jus oltro
Ncfcit Aq^uiKUcm pountu vcllcr.ifiicum ;

Certius accipiet d.imnum , prop» iuuic mcJul!i.s j
Quam qui non poterit vero diltini^ucre l.ilfum.
Quem res plus nimio dclciflaucrc llcuiidx’ ;

Muratx quatient . li quid mirabere , pones
Inuitus. fuge magna; licet fub paupere tedo
Reges , & regum vita prxcuircrc amicos .

Ceruus xquuin pugna melior coninuiuibiis herbis
Pclleb.u ; donec minor in certamine h^ngo
Implorauitopcs hominis; Irxnuaiq. reccuit.
Scdpoftquamvittor violens dilcosiit abhofle;

Non equitem dorfo, non frxnum depulicore.

Sic qui pauperiem veritus , potiorc metallis
Libertate caret ; dominum vehet improbus : atque
Seruiet xternum ; quia paruo nefciet vti .

Cui non conueniec fua res ; vt c.ilceus olim ,

Si pede maior erit , fubuertet j li minor , vrct .

Laetus loite tua uiues fapienter Arilli .

Nec me dimittes incaftigatum ; vbi plura
Cogere, quam fatis eft, ac non celLre videbor.
Imperat , aut feruit colleda pecunia cuique ,

Tortum digna fequi potius , quam ducere funem .

Hxc tibi didabam poft fanum putre V acunx ,
lixeepto quod non iimul efles , cetera Ixtus .

ASCEN.

H V 1^_D tibi vifa

quomodo dica-
mus vifas BuUaiio infulas , fi ad
Tyberim fcinper remanens ad
alia loca non tranficrat? Dice-
rem ergo potius. Bullatiumva
nas regiones negociando per-
agnire,fed iadlare folimm fe
nufquambcaium eflcjqua Rq-
mz apud Tyberim • quod Poe-
ta innuit eum fentire propter
pigntiatn, ne alio cogatur profi
Cliti, docetque non in loco , fed
in animo beatitudinem coiilirtc
te.Ordoeft.O Bullati, qd Chi-
os infula illa vifa tibi, liiqd Lef
bo* mfula Jiucs viraquc opu,&

ad bvllativm.

T4)ca$ Ckf)idit4ttm i» BuUaHe , (tiiu gratia mijffu non

(Hrretxit . .

V I D tibi vifa Chios Bullati , no

caqueLesbos? -

Quid concinna Sames (quid Crix:
fi regia Sardis?

Smyrna quid , & Colophon ? ma-
iora , minora ne fama ?
Cundtane prs campo, & Tiberi
no flumine fordent ?

An venit in votum Attalicis ex vrbibus vna ?

A n Lebedum laudas odio maris , atque viarum \

Scis Lebedus quam fit Gabijs defertior , atque
Fidenis vicus ; tamen illic vkiere vellem ;

Oblitusque meorum , obliuifcendus & illis ,

potiffimu vini,quid Samos, infu
ia concinna.i.concinne.i.vntfor
miterconrtrufta habes zdificia,
qd Sardis regia Crcefi illius re-
gis longeditiflimi, quod Smyr-
na & Colopho, oppida illa quz
ccrtdt de patria Homeri, cxilte-
tia maiora vel minora fama .i.
qua fama ert ne pro an , cunAa
fup.iadifta loca, fordent i.fordi
davnrtibijprzcapo & flumine .
Tybcrino.i.coparationc c.^pi &
flumini Tyberini ? An vna vrb«
.f.Roma,venitin votil.i.in defi-
derium tuum, ex vrbibus Attali '
cis.i, fuperbe.luxuriofzque va
rijs rebus ornatis, ficui vrbes Ai
tah erant, quipnmus vertes au-
ro intertexere docuit, qu^ ab eo
Attaltcxdidz fune, hoc ell ca-
peris foiius Romx delectatio-
ne.

JISOBS,

EPISTOLARVM

Neptunum procul c terra fpcftare furentem .

Sed neque , qui Capua Romam petit .mbre , lutoq.
A fnerlus , volet in caupona viuere : nec
Frigus collegit , furnos & balnea laudat , »
Vefortunatam plene prsftantia vitam.

n«, propter aifluenua-n diuicia-

rJn..iUAualu..-.xPergtm.

populum R.heredcm inltitw-t.

in UuJ.is Lebedum, oppidum

Vtfort»na.am plene pranranr.avua.u. ^
odio mariiuteiiicvuru? hoc dt jsje^ (} tevalidus iacfauerit aulter inalto,
n ideo Romam tantopere lau- paucm trans Aegxum mare vendas , ^

Incolumi Rhodos , & Mitylene pulchra facit : quod

parum el(,qni>fol„„
cooptntdicicid™ alikL.v

&quodTybe,i,flu„|„'f,j ‘ j.

fac. per b, urnam, & quod

nui.i.isms facit, mmli StarUi
Aujullo. Dum, id i?'**

licet, &fom,uaftrua.J„ „a
yltum.Samo.SlChio.&||,”,

dos abiens laudetur R nm-. ; .. "f*

deV?'iur*isqdfic Lebedus. rup. Penula folftitio, campeftre niualibus auris,

VICUS defcrtior Gabijs &Fidenis p^j. Tibcris , fextile menfe caminus .

vKis,riu9olimciuiucesfueruoc . 3. yuijum fcruatfortuna benignum :

rc‘,'.“«“ocutp‘«a; Sp. qd- K om* laudetur Samos, & pios, & Rhodos abfens .

«go rcllem riuerc illic, &ego Tu quamcunque deus cibifortunauerit horam
oblitus meorum .f. conlangui- Gratafumc manu ; nec dulcia differ in annum .*
Sn^ufulliu-urfdfti: Vtquocunqueloeofueris.vixilTelibenter

illis.i.ab iliis , vellem cxpeftarc T e dicas . nam li ratio , & prudentia curas ,
procuieterra: Neptunum fu- NonlocuseffufiJacemarisarbiteraufcrt:
rentem.i.Mare comotum quafi ,^0^ animu mutant , qui trans mare currunt .

n/“s°"nc^iiqmp?ut R<>mi Strenua nos exercet inertia ; nauibus , atque
Caoua jcxittens a[))errus imbre Quadrigis petimus bene viuere . quod petis , hic eft ;
& luro , Tolet viuere in caupo- Vlubris : animus fi te non debeit iquus .
na.i.in domo mercenaria vbi le
curat &liccat, nec is qui colligit

frigus, laudat furnos & balnea, vt.i. veluti fupple laudet peseRai-
tia.i.cj qui priRantphne beatam vitam. Nec Ii Aulter, ventus
ille validus. i. impetuorus.iaftaueric te inalto , iccirco vendas
nauem trans mare itgsum . Rhodos , illa infula temperata , &
lvlity!enepulclsra,facit fupple hoc incolumi . i. homini fani ca-

laodciucRomj.j ^

c..!len.eRomi,tiir„m„, .»>-
manu quamcunque
que) horam Daus for.uni,,,, 'i.'
.1. pcorpcrauetk tibi , nec differ rflt,»,
dulcia in annum, vt dicas te »i.
xilfe libenter in quocunque lo-

«o fueris. Nam a ratio & p„.
dentia aufert curas, & non locus "*ii.
exiitcns arbiter.i.in tuiopoacus
quali adarbitriu infpeftor ma-
ris efFuIilate.&fiilhjquicurrut
trans mare mutant ccelum, non
animum, inertia ftrcnua,idfft
diligentia fine arce, exercet, id
elf vexat nos, nos petimui nauj-
bus, atque quadrigis bene viue-
re, hoc ett nos facimus nos ve-
hi, aut nauibus , aut vehiculis ad
loca amana, vbi beate fimui,
feJ ideo fumus inertes, qui.t quod petis tu qui facis te vehi , hoc
eft beaticudo quam petis, eft hic , id ell hoc loco , & ell Vlubris ,
in vico illo defcrtifiimo,(i animus £quus non delicie, id eft dere-
linquitte .

^ Ampeflre niualibus) Apud Hieronymum pro femorale Cod

111 rr*-*.-'----. j . x » u _x *

pitisj&cuianimusranus.quodpenulajideltveliisvillofa&con | hoc politum compenes , quod vulgo fuccinaorium aut rhoI

dcnfa facit, folltitio fupple ifliuali, quod nihil bonieit, quia m
calore non egemus tali venc,& quod campellre , id ell fubligar ,
quo pudenda ligantur, & quo luflantesin campo Maitio, ne
inhonede videantur, cinguntur (&vtmanifeftius , dicam, id ett
quod vulgo brachas vocant) facit fupple auris niuahbus , quod

R VCTIB VS
&c.) Ordo ell ,
0 .lcci,Gtufrue
ris reitte frufti-
bus, Siculis, quos
colligis Agiipp^

.r, Marco , cuius procuratur es ,
vel fructibus Agrippi .1. sbA-
gr'ppa donatis cibi , quos colli-
gis Siculis .i. apud Siculos , non
ttt vc maior copia poflit donari
ab loue , qtiia fummiim bonum
ell luis benefrugi , colle.i.amo-
ue,querelas.i,noli mihi,conquc
ri ce pauperem efle , enim pro
quia . II non eR pauper, cui vius
rerum fgppetit.i^racis abundans
ett , Si bene eft ventri fi bene eft
lateri, ne pro uel pedibus tuis, di
uui*regalcs.i. quales regem de
cenc,nil poterunt addere ma-
ius . Si tu fucceabttemius.i.abRi
nens a temeto ,1. vino, vims her-
bis , & vrtica, exiftens in medio
pofitorum , id eft recondi torum //
tibi, tu umes protinus. i. ideo fipl^
uc riuus forcun^liquidits.i.liqui
dcflucs.inaurec.i. quafi aureum
faciat te, confeliim.i.fubito , vel
lupplc ideo, quia pecunjj-non
ptnett murate naturam , id eft
non pntefi le allicere ad largio-
rem ufum rerum, vtl quia tu pu-
tas cund.i minora , id eft vilio.
ra,un.i id eft fola ,uircute , id eft
propter uirtutera abftinens. Mi
tamui fi pecus edit, i. comedit,

‘ campeftrc voc.int. Auguftinus ciuitacis lib.xiiij. Campe

ftria, inquit, lacinum verbum non cftjfed ex eo difiom,quod iuue
nes,qiii nudi exercebantur in carrpojpudenda opf fiebant. Vn-
de qui ita fucciadi funtjcampeltros vulgus appellat. Cal.Iib,
X. cap. xxj.

abfumpftt, agellos .i. holera aut
fruges , qus Democritus aflides
cuftoshabebatin agellis, q;pro
& , fi pecus edit culta .i. ea qiM
Democritus coluerat, duraani-
mus eius eft peregie.i.raptiis
funda rerum Tnqii:Ftiorve,& tll
vclox.id eft uoiat, nfqiftad
cceleftiLim^tOI®mp!ation/ir ?
quafi dicac*,nA debemus pnfi-
hac 3 d^fj||Rcrrocritun| folt
pbilor(;£fl|neditum . ficAliGn
r.aptDre^jBBin iuxtaagro^ fuos
cuftos , non U'derf t pe-

cor.a culiranua ingurgitantia .ru
tunihil, 3 uc parum capias inrec
tantam fcabiem, & t 90 ’ta fup*
plecontagia lucri, ii cupi tucu*
res adhuc, id eft licet lucris infe-
rus, fublimia id eft res fublimes,
uidelicec qup cauf* compftfcarc
mare , quod non redundet, cufi
omnia flumina iprnm intrent,
nec terras undis obruar, cutn al-
tius fit natura , onid temprrrt
sinnum, qui talem i'icifficudi-
iicmrtruct,SeII.T,idcllp'»"'-
tar an nagentur & errent,
fpente , id eft fine motoris .
pulfu.an uagcntiiriufte.id f

imperio motnris,rri!icet inft ‘

genti*, aut alterius, q”’"

mat.i. occultet.orbem.id pl P*

tem globi lunaris, obreo"”^:"*
eft non illumin.uum, »t m P
milunio , & quid proferat 0

bcm obfcurum, id efl

AD I C C I V M.

Ifc/«»i Agrippa procuratvrim forCtnatum dicit , fi far tuaa bene
•tatHr,

Rvctievs AgrippjE Siculis,
quos colligis, Icci
Si redte flueris ; non efl vt copia
maior

Ab loue donari pofsic tibi . tolle
querelas .

Pauper enim non efl cui rerum fup
petit vfus .

Si ventri bene , fi lateri efl: , pedibusque tuis ; nil
Diuiti^ poterunt regales addere maius .

Si forte in medio pofitorum abffemius herbis
Viuis , & vrtica ; fic viues , protinus vt te
.Cmi ^im liquidus Fortun:E riuus i nauret .
.^^BlflAnaturam muTare pecunia nc lcit ;
V^W^u n6ta putas vna virtu te minori
PPSorTii Uemocnu pecus editagciios,
ultaque; dum per{?gre efl: aius fine corpom; velox ;
Cum tu inter fcabiem tantam, & contagia lucri,
Nil paruumfapias; & adhuc fublimia cures;

Qj.11 marecopefcantcauffje ;quid temperet annum:
StcliE fpontefua .iulfie ne vagentur, & errent ;

Quid premat obfcurum Lun;^ quid proferat orbe;
Quid velit , & pofsit rerum conowdia difeors ;
Iiropedocles , an Stercinij deliret acumen .

Verum Icu pifces ,feu porrum|, & cspe trucidas:
Vteie Pompeio Orofpho ; dc fi quid petet , vitro

Nc lamch ijj;norci quo fit Romana loco res .*
Cantaber Agnppx,CUudi virtute Neronis
Armenius ccci Jit, ius ,inipcrmmquc Phraates
Cafaris accepit j^cnibus minor . aurcafru^cs
Icalu' pleno JitiuJic Copia cornu .

tlBER PRIMVS

titMttrmoSfearam,»* in no- DcIcr.-nilGrofpusnifi vcrumorabit,& xquum
«ilunio. velit, & polht y i|is anucorum cll annona bonis , vbi quiJ Jceit .

aifcors concordia rerum, mire -• - - . ‘

juliim . elcmenia enim inter fc
toturaru 6c difeordu funt , ta-
men mutua corruptione fe con
leruani, Se ita difcordando in

Jioc quoJ fe concordant, confer
umt.an Empedocles philofo-
phus ille Agrigciinus verlihns .

l>vthacoricam feflam complexus, an acumen Stertini) Stoicam
fcaam verfibus complexi, de quo in fecundo fermonum diitum
<ll quod fit fapientum oftauus : deliret, Id cft mfaniar, qu.ili di-
cat vtrunqucinfanice, cum philofophia fc neget ornati veibis
contenta doceri . vcrunt.imen fcu tu trucidas, id ell aiiide come-
dis ptfces (qui cariores carnibus Komanisvili femper feu por-
tum & cepe, id elUommunia, & vilia hoiufcula.vtcre Pompeio
Grofpbo , id cfi conlilio eius , & (1 ipfc petet quid a te . defer id
fupplc illi vitro . Grofphus nil orabit te nili verum, id cU decens,

& iquunijid eft iuttum/cilicec non vana,non friuola, non (uper
flu3 non iniqua. Annona,idcll proucntiii & acqmfitio amico
rum’ ell vilis, id cll facilis acquifuu,aut viiipcnditur. Simile eH tn
Trinumo Plauti , vbi annonam proborum virorum carilTimam
dicit, & improborum ptouencum mulco vberrimum .no ^ go
incelhees de annona proponenda amicis, fed de iplis ^■cis.

Et tamen ne ignores quo loco;, id ell in quo flatu lu ra«oma.
na r.refpub. noflra : Cantaber., feiheet populeis , cc^t , id ell

ISeEN.

108

occifui efl virtute Agrippa* Ar-
ineniui fiipple popului . cecidit
virtute Claudi, pru Claudi) Ne-
ronii , Phraates rex Perlatum
occepit ius& Imperium Cala-
ni, cxilles minor genibus, id rll
fupplicant genibus politis , hoc
ell lubicilut ell Romano Jmpe
no . Copia.]. Dea vbertatit, au-
rea, id cll pulchra aut commo-
da, diffudit Itali» frugei pleno cornu, alludit ad cornu copi»

Herculi datum .

V I lis amicorum ell) Apponendum hoc Grarcorum pro- DoCT.
uorb.ccnfuimus: A’tAfo'rMBH«rt7>{«TrcvTC{ bnreiAfci^^xXoi iuttrfr»
.i vin liti in malis amici 1'unt procul. Haecpaiccmiano-
tatmores amicorum vulgarium, qui hirundinum ritu pro tatio
nc temporum aduobint ac dcuolaiic.

V llis amicorum ell annon.i , bonis vbi quid tjecfl . Varie cLaR •
hoc & dillinguiiur , & intclligicur, quidam poft bonis ,
quidam ante diftinguimc. Sed cerce omnis ambiguitas,
efl in duabus his vocibus, annona & boiiii . Nara annona amico
rum intclligi poteft, vel quemadmodum Plautus in Trinummo
aitjNeque quicquam hic vile nunc eft,Nifi raores mali , vel pro
prouentu amicis proponendo . Ita bonis ambiguum ,ycl virii ,
vel fumptibiis,ac ex his yt minimum quatuor fenfus elicere non
erit difficile ingeniolo leftori. Et habet hic Poeta quaedam ta-
lia, vt antea farpe admonuimus j vbi grammatici rixentur .

AD ^NNIVM ASELLAM.

Q«4m opportune (y prudenter munm ofierenJum .

T proficifcentem docui te fx-
pe,diuque:

Augufto reddes fignata volumi
na Vinni:

Si validus, fi Ixtus erit: fi deni-
que pofeet:

Ne ftudio noftri pecces : o-
diumque libellis
Sedulus importes , opera vehemente minifier .

SLte forte meae grauis vret farcina charts ;

Abijcito potius ; quam quo perferre iuberis
Clitellas ferus impingas : AlnicSque paternum
Cognomen , vertas in l ifum ; & tabula fias .

Viribus vteris per cliuos , flumina , lamas .

Viftor propolilifimulac perueneris illuc:

Sic pofitum feruabis onus ; nc forte fubala
Fafciculum portes librorum : vc rufticus agnum;

Vt vinofa globos furtiux Pyrrhia lanse:

V t cum pileolo folcas conuiua tribulis .

Ne Vulgo narres te fudauifle ferendo
Carmina: qus poflunt oculos, aure isque morari

minii, lignata , 1 . claula & ligillo
munita, vt.i.qucadmodii.fgo do
cui te proficifcente.i.abire vole-
tem reddes dico , fi erit validus ,

& fi etic lftus,deniq. (i pofeet. i.
exigat a te, ne tu.pecces fludio.i.
nimio co^iatu, 8c impo^jitunitate
tua,& tiiiininitter J^uius. i. dili-
ges, ope/a veherD«ed. in opera
mihiptKandavel^e^ ifilpor-
tes.i.ingeras UblB||i^tf*Si g^a
uis farema mete falcis

feriptoBt meoBijVret^rcotnpri-

metj&l^det forte £C,abijcito po
tius.C.exhumeris tuis in flumen
aliquod, anteq Romem perue-
neris , potius dico qua tu fetus
impingas .i. illidas impingendo
(muli -n. defatigati du onus ex-
cutere patie , ad atborcs aut mu
ros clitellas , fup quas farcinas
ponat, impingunt vt illidat)cli-
tcllas.i. farciius tyas,aut thecas
libro?j tuoBi illic fup. quo tu iu-
beris pferrc.i.cu fueris in cofpe

auAueufti,& tu vertas paternii ^ . •

.i.famUl? tUK cognomen.f. Afins in rifum, & fias fabula.i.maie-

ViLLieVM SVVM»

Vifl4l«e4 yiU laudes enumerat .

tiafabuladi & ridendi, ac fi dicae
ceveiu Afinum,tuvtcrii viribus
tuis.i.fortiier incedes , p cliuos
.i.defcefum montium, vbi iume-»
ra laborant, p flumina, p lamas.i.
lacunas &fimul ac.i.flatim poft-
qua,tu uiftor jppofiti.i.compos
uotijcofumato itinerejpucnerif
illuc.i.adAug. lu feruabis onus
lic pofitum, quo.f.nunc pofitum
eft, ne forte portes fafciculutri li
broife,rubala.i.axilis,aut bra»
chijs tuis.vt.i.ficut, ruflicus poc
tat agnu,8t Pyrrhia mercenaria
illa uinofa.i.uino indulgentior,
portat fup. ueniim globos.i.glo
mera, lanae funius.i.q, furata eft
& ut.i.qualiter.puiua tribulis.i.
CU tribulibus fuis, portat fup. fo
leas cii pileolo , qa neque pileu
caput, neque foleas pedes ebrij
fere pnt , & tu feruabis onus fic
politu ne narres.i.narrare coga-
ris qu^retib.qd portes, uulgo t«
fudauifle feredo carmina , q pn*
morari. i. in mora tenere, oculos
«taures C^f.i.qb* impeditus no
poflit alijs uocare q te ipedituri
fint porro. i.cctcBt , tu oracus.f.a
me multa pce, nitere.i.iabora cf
licere qd' luffi uade,uale,caue_De
titubcs.i.uacilles,&fragas mada

ILLICI filua

I rum)InhacEpi-
ftolaquaad Vil-
licum. i. vili» fu»
curatore, & mer-
cenarium Icribit,
mulca falubtiter monet dicens ,
hoc ordine: O Villice, id clt
curtos & gubernator, liluarum ,
id clt poficfftonis mc» filuofa >
& agclli.i.modici agri mei . red-
dentis mihi me.i.recreantis me,
&f.icientis me mecum habita-
rc,id clt in tcanquilliiatc viucre,

A D

Cxfaris . oratus mulu prece nitere porro

Vade, vale, cauenc titubes imandataque frangas ta.i.iuflamca.IteBicaucpiertia
declinatione flexit, tja cortipit «Ititna.qua: in fcctindadiducerec .

quem agellum tu faflidis , id eft
fuperbe uilipendis,quamuis fup
ple habitatum, quinque focis, td
eft quinque diftinftis familijs,
& folitum dimittere Baria, id
eft c loco illo in Sabinis celeber
limojUt dicit Porphyrio, quin-
que bonos patres. i. fenatores fe
eundum eundem, uel quinque
bonos patres familias, qui di-
mittebantur ab illo agello ire
Rom.im , Baria .i. a Batia , non
alliciebantur celebritate illius
locijcontenti agello meo quem

Illice filuarum,&mihi me
reddentis agelli.

Quem tu faftidis , habitatu quin
que focis, &

Quinque bonos folitum Bariam
dimittere patres :

Certemus : fpinas animo ne ego
fortius, an tu
Euelks agro . & melior fit Horatius , an res ,

tu Villice incjuam. cer

mu'. inter iioj, ne pro an, an ego
fup. e»elj.irn fortiu* animo.i.ex
aniino,rpiiUi.t.vitia,aii tu eucl
las fortius agro meos , fpmas .i.
frutices , & herbas nocentes, S:
an fup.iioratius.uego dominus
ficracIiOM. hm prsitancior, an
res.r. policiia,hoc elt an ego iim
tnclius cultus per me , an res
mea per te, quamuis pictas La-
tnix , liliusnobiiis viri, & cura
Laniis nicerenfi> .1. lugentis fra
trem & dolentis infolabiliter .i.
qui eii inconiolabiiis de fracte
rapto per mortem, r moratur.!,
detinet me, tamen mens & ani-
mus fert.i.trabit & impellit me,
ihuc -i. ad rus vbi tu es , & amat
.i.cupi(,rumpereclau(ira obflaii
tiarpatijs.i.cranfcurrere fpacia
quz me fecliidune ego dico ri-
uentem rure .1. in iure beatum ,

& tu dicis viuentem in vtbe bea
tum . Cui fors alterius placet, &
fup. ell fua.i. propria lors odio , .
veerque itultus , & qui rus da-
mnat, &qui vrbem caufaiur.i.
criminatur, inique .i. inMfte, lo-
cum immeritum. i. qui non me-
ruit culpari , animus eliin cul-
pa, qui nontflugiifevnqiiam.i.
qui vbicunque fucriqfempcr h.a
bet inconitantuin fuam. Tu
iBtdiallinus .i. cum elfes mediar
vrbis habitator petebas .i.requi
rebas vura , prece tacita.i.fecrc-
tovoto . tu nunc Villicus, quan
doin rure viuisi optas vibem,

& ludos & balnea. i, delicias vr-
bis , Tu feis meconllarc.i. con
flantem & conformem clfe mi-
lii, & feis me difceret tnliem a
rure quandociinquenegocia in
uila.i.odiofa mibi , trahunt me
Romam . Nos non miramur ea
dem. I. non diligimus eandem re
eo.i.& ideo di/conuenit.i.difcor
dia e(l inter me& te , Nam is
qui fcncitmccum, vocat fupp.ca
kca , qus tu credis cefqua.i.Ioca fpinofa & difficilia , deferta &
rnhorpiti amcena fup.loca,&odicrup. ea quitu putas, aut vo-
cas , pulchra ego videoquod/ocnix.i.locHs fonicanonum , &
popina.i.coquina ivnfta.i. pinguis, incutiunt tibi dtfiderium vc

ols , « video quod angulus iftequem habitas , feret piper & tus
ocyus.t.citiusvua.i.quanj vuara . Nec taberna vicina fubcft.i.
prilto elt qu* portic pribcre tibi vmum, nec meretrix tibicina
•i.canens intibijs ,fubeft tibi, 3 d cuius lirepitum i.crepitum cy-
thari,aiitftrepitum pedum falias , cxiUen.s grauis terri.i.ine-
ptus ad laltationem , vel quem terra line fdlcu ferre rccufat , &
tamen tu vrges.i.vrgenter colis : arua nontafta iampridem.i.i
p ulculis temporibusjlijonibus.i.biden tc.auc marra, aut quouis
»110 mttrumenco ruHico ,& tu curas, ideft habilem facis bo-
uem diiianftum,id cft remiffiim ab aratione, & exples, id eft ex-

HPISTOLAR-VM

Me tiuamuis Lamiae pictas cura moratur
Fratrem mocrentis , rapto de fratre dolentis
JnroIabiliter.'ramen Hluc mens, animusquc

Fert :& amat fpatijs obftantia rumpere claultra

Rure ego viiicntem , tu dicis in vrbe beatum .

Cui placctalterius , fua nimirum eft odio , fors .
Stuhus vterque locum immeritum caufuur inique.

Jn culpa cftanimus: qui fenon effugit vnquam

Tu mediaftinus tacita prece rura petebas :

Nunc vibem, & ludos, & b.alnca villicus optas.

Me conftarc mihi fcis : & difccdere iriftem ,
Quandocunque trahunt inuifanegocia Romam .
Non eadem miramur : eo difeonueni t inter ,

Meque , & te . nam qux deferta , & inhofpita tcfqua
Credis .'amcena vocat, mecum qui fentit : & odit ,
Qu3e tu pulchra vocas , fornix tibi , & vndta popina
J ncutiunt vrbis defiderium : video ; & quod
Angulus ifte feret piper , & tus ocyus vua ,

Ncc vicinia fubeft , vinum prsbere taberna
Qua; pofsit tibi : nec meretrix tibicina , cuius
Ad ftrepitum falias terrx grauis . & tamen vrges
lampndem non tadla ligonibus arua ; bouemcjue
Difiundum cunis , (k ftriiftis frondibus exples .
Addic opus pigro riuus,fi decidit imber ;

Multa moic docendus aprico parcere prato .

Nunc age quid noftmm concentum diuidat , audi.
Quem tenues decuere togs , nitidique capilli ;

Quem feis iuuenem Cynara? placuifte rapaci :

Quem bibulum liquidi media de luce Falerni :
Ccenabreuis iuuat,& prope riuum fomnus in herba.
NecluliUe pudet? fed non incidere ludum.

Non iftic obliquo oculo mea commoda quifquam
Limat .‘non odioobfcuro, morfuque venenas.
K-ident vicini, ghbas, & faxamoucntera .

Cura feruis vrbana daria rodere mauis .

Horum tu in numerum voto ruis . inuidet vfum
Lignorum , & pecoris tibi calo argutus , & horti :
Optat ephippia bos piger .■ optat arare caballus .
Quam Icit vterque, libens, cenfebo, exerceat artem .

plica. iprimro„,n„,„ .
Iiimbcrdpc dit.i d-n,r

.o . nuncagaaud, quid

cnncordiam. EnmJioccB"
qucm.cnuc.i.,,],,,

rc.&qucmn,„diap,fi.j„“

rc,&qucmrc..immuMmifi

ne damno , aiic pcriclifa,';„

placuifficCynari,mi,Ii„iilii';*

pac.,& quem bibulum l,q„y’
Falerni de media luce, rana bre

uisiuuatj&fomniis in herba o
periuum.necpudcclufiffe/S
pudee non incidere.i. abrumpe.
reludum,qiiirqu3mnon l,ajt
.i.carpu&iminuiqficuthma („
rum,autpociuslimi. 5 ocuIisvi.

det,quod fignum inuidi^ eftrfc.
ucibi Tranfuerfa lucntibu^hir
Cis) mea comoda obliquo odio

& nrn venenat.i.noninficit cb

fcuro odio. & morfo , vicini ri,
dcnimc mouenremf 3 xa,&

bas.cu D

s i.m. 7 gis V 15 , rodere

cism feruis diaria.i. precia diur-
ni laboris,vrbana .1, qualia dan-
tur in vrbe , hoc eft cii ego vrba
nus ruftica gera.tu ruiheus »iba
na pff rs feruis duntaxat debita ,
fic legit Pcirph rodere inq non
reddere, nili quod cxponic cum
fcruis.i.qii feruis . & tu cuis.i.in

cidisvotoinnumenimjhofu.f; f
feruorinn vrbanorum. Calo.i. '
faber iignoru.argmus.i.fubtilii,
inuidet tibi vfum lignorum &
pecoris & horti,bos piger optat
ephippia. i.equorum ftcamenca,
hoc ell fellas. Nam vt PhiUU
phus in epillolts ait, qui nunc
fellr a fedendo dicuntur, a prr-
feis cphippeia dnSafunt. Optat
ergo bos officium equi curfoiis
& equus piger optat arare. Ego cenfebo.i.iuflum iudicabo,uc
vterque nolirum exerceat libens eam artem, quam feit.

Piat ephippiabos) Hoc carmine eleganter nocauitHo*
ratius viti ii, quod naturaliter oibus eliinfitum vt quippe
femp alienam forte magis mutentur ac fuam coccnmant
& faftidia’r, optent item inexperta, ex perca danent fi qdem cphip
phia vocatur quas vulgo fellas equeflres app^lar, additas in hoC
vt comodius ledeac eques, Veteres bi.<^>us3r»bar,non rqv. [Qua
fcit vterq.)Proucrb.eU apud Gr^cos Aai
.i. qua quifq. nouit artem in hac fc exercear. Qtio monemur vc
qualjj re^i fumus periti, in his dii taxat difpuradis traAandisq. ver
femur,qu.iI5{ vero fumus, rudes eas dodiioribuscoLcdiimus, neq.
profeffionem alienam nobis vindicemus, neque in meflem alie-
nam mittamus falcem, ne vefutores vitra crepidam iudicemus .

ascbnsivs.

V fic hyems
Veli* ,) Ordo
compendet ab
vlcimo verfu fic.
O Valla , par
u ^ elt , id elt lu-
Wum , & squum , teffribcre
nubis , & nos accredere , id

AD V A L L A M.

t Vallam de falubritdle re^ienu L«e«ni« .

Vae fit hyems Veli», quod cceIu
Vala Salerni

Quorum hominum regio, Aequa-
lis via ; nam mihi Baias
Mufa fuperuacuas Antonius, &ta-
men illis

c(l fidem adhibere tibi . Sic
autem potius dixero , quam
diuifis didtionibus jac ctede-
re . vt fit , at nos credere »
quia fic Poeta dixilfet : Scri;
bere te nobis , ac , no$ fi •
credere par eft • tibi inquam
feribenti , qui hyems , 'd c
tempeflas hyemalis , fit
id cft in illo oppido Lucani».

quod, id eft quale, calum,’^'^

n, .liloJ«IH'n L,iiMnlcovpl.lii

himmutn.''''';"’'''*''* ' <!“*■
libu* Iwmimbuihibuemr rc-
#jo quaiiur

eo, quod fuppl«idfoqu*ro.
J^jm Antonius Mur» , me-
dicus »Uc Augufti, dmt fop.
•le mihi , Bsiai efTc «uperua-
cuai.id cR mutiles & tamen
facit me muiCum illu , quia
indignantur , quod fub frigore
vitem loca tepida qunrens ge>
iida . facit ergo illii muilum,
cum , id cR quando perluor
gelida vnda per medmm fri-
gus, cum. f. illi tepidana habere
polTim . fane vicus. f.Batanus, In
uidus^grit.i.inuidia commotus
in jtgtos quia eos videre per fi-
Aionem non potcft , quin lla-
tim fanos reddit, gemit .1. xgre
fat . myrteia, qux ilhc plurima
funt, relinqui ab ijs , qui Gabios
petunt , & fulphura dida clide-
re.i.eijcereneruis morbum ccf-
fantem.i. facientem celfjfe,&
«ardos ire, hoc eft podagram , &
(vt dicunt) guttam , feu arcicu-
Jarcm morbum contemni , q. d.
®£re fert vicus, quod balnea fua
calida fulphurata,&ita neruos
iuuancia contemnantur , quia q
audent fupponerc Clufinis fon
iibu«,qui frigidifunt,capu:&
ftom.ichum .i. quiuis membra

dolentia petunt Gabios &frigt-
darura,&ergo locus eft mucan
\ dus diuerforia .i. hofpiiia nota
I funt mutanda, & (vtfentit Por-
' phyr.) equus eft pratter agendus

.i.per vana loca agendus, melius
autem fic locus eft mutandus &
equus eft agendus pr^ter.i.vltra
diuerforia nota, quod equi inui
ti folenc facere . Etfiquiras.
Quo tendis ? ipfe eques ftoma-
chofus.i, iracundus & morofus
propter morbum>dicct a Icua
habena .i. ab ea pane qua habe-
nam tenet , hoc eft a rmiflra,iter
non eft mihi Cumas aut Baiat ,
q. d. non tendo quo putas . & id
quidem non fatis fanui videtur
■e, fed auris eft equo frina-

t I B E K P R I M V

Mc fucic inulfum : gelida cum perluor vnda
Per mtdiuin frigus . faiic myrtera rclintjiii ,
DiCtaquccvllinccni ucruis elidere morbum
Sulfura contemni , vicus gemit , inuidus x*gi i5 ,

Qui caput, & ftomachum fupponerc Ibntibus audent
Clufinis.* Gabiosque petunt frigida rura .
Mutandus locus eil; ; «diuci foria nota-
Praeter agcndui equus . quo tendis i non mihi Cumas
Hll iter, aut Baias.lciu (lom.ichofus habena
Dicet eques . fcd equi frenato clt auris in orc
Maior verum populum frumenti copia pafcjt :
Colledos ne bibant imbreis , puteos ne perenneis
iugisaqui: : nam vina nihil moror illius ors .

Rure meo poffum quiduis perferre , patique .

Ad mare cum veni ; generofum , & Icnc requiro ;
Quod curas abigat : quod cum fpediuite manet
In venas ,animumqu* meum : quod verba miniftrct.*
Quod me Lucanx iuuenem commendet amicx .
Tradus vter plureis lepores , vter educet apros :

Vtra magis pifccs , & echinos xquora celent :

Pinguis vc inde domum pofiim , Phiaxque reuerti ;
Scribere te nobis , tibi nos acccrcdere par eft .

Menius , vt rebus maternis , atque paternis
fortiter abfumptiSjVrbanusccepit haberi
Scurra vagus , non qui certum prxfepe teneret ;

J mpranlus non qui ciucm dignofeeree hofte ;
Quxlibct in quemuis opprobria fingere fxuus ,
Pernicies , & tempellas , barathrumque macelli >
Quiyquid quaefierat , ventri donabat auaro .

Hic vbi nequitis fautoribus , & timidis nil ,

Aut paullum abftulcrat : patinas ccenabat omafi
Vilis & agnini, tribus vriis quod fatis elTct.

Scilicet vt ventres lamna candente nepotum
Diceret vrendos corredtos. Menius idem
Quicquid erat nadus prsds maioris , vbi omne
Verterat in fumum , & cinerem . non hercule miror
Aiebat , fi qui comedunt bona : cum fit obefo
Nil melius turdo ; nil vulua pulchrius ampla .
Nimirum hic ego fum ; nam tuta , & paruula laudo;
Cum rei deficiunt : fatis inter vilia fortis .

V erum vbi quid melius contingit , & vnftius : idem
V os fapere , & folos aio bene viuere : quorum
Confpicitur nitidis fundata pecunia villis.

lOp

dicicei funtebri; dc quod com-
mejec me iuiiffivm,i. luiiciiefcc
tefn,8c luuciicm apparentem,
pucilx Luc ujji.i. quam iii Luci
1)1« iiiucairein,& vter(Jtio.n.
lunt)tra(fliii.i.faltu» & rcj-io*
eJiicct.i. ciiutrut pluici Irpo!
re*,& vcerplurci apro», vtra
quuractlciii.i.occulcccit in Tc «d;»,,.

m.igispifcciSifup,.. rptcralitcr p.,,, ,,

.ch.nn,,qu,a ccl„n,,„™ p,-
fcci fune, Vndtpnui, Ollrca
Circafi» Mifeno oriuntur cchi - yt flrp
ni.vtegopoflimrcucrti domii d»nt L
mdc.ucx M rrgiont, pingui., s,
Phatax.i.morcPharacom populi d, Lru$
Alcinoi regii, fomno& vinoin tft
dulgeniac Tardui.dcAlcinoo
autem & eius iuuencutevilum pr«iar
eft Bpilloh fecunda. [Menius
vt rebus) Hunc Menium, quem Vt *t /?«
quidam perperam Matmapoc. ord»
tam malum putant, dicit Acron quus\.
Pantolabum diftum, quod quid Ifdwp,
quid affetcbaturjacciperet.Erat ter.i.W,
enim,inquir,& vrbanus & mor- »r« d,.
dax. Itaque dabant illi Sequivr uerfo.n»
banitate deledabantur, & qui ta.gtpP
mordacitatem timebant illius.
Ordocll. Meniui fcurra ille,vc
«i.poftquamjcoepithabcri vrba-
nus .i.le<flari facetias, quibus vi-
dumqu*ritct,& hoc rebus pa-
ternis, atque maternis abfum-
ptis. i. abliguritis, fortiter .i.con
lianti animo exiftens fcurra va-
gus. i.fe non in vno loco conti-
nens ,vtpote, qui non teneret
certum ptjefepe.i, qui non fcfta
retur quamuu vnam menfam ,
impranrus.i, cum nondum pran
fu$ cllet , tunc enim vagabatur,
donec pradium inueniebat, nec
qui dignofcerct.i. djfcerneret ci
uem , fup. abhofle ,i, peregrino
(fiCjfm Ciceronem cJf in ij.Of-
fic. peregrinus & externus olim
vocabatur) aut ab hofte.i. etiam
inimico, fzuui. i. immanis, aut
fuetus.i.confuetus lingere qu;li
bet opprobria.i.vituperia & con
tumelias, in quemuis .i.quemli-
bet hominem line diferetione,
exiftens pernicies .i. vt deuora-
torpernccans tempefta.i.vc tem

loinort.i.obeditfrinoquodin orc habet. illudquc intelligit
tx craau inliJentis.fKUl nos aure accipimus imperium loqucn-
tis hoc eft qualircunque Iit eques, oponec equum obicmperate.
Irem par eft te feribere mihi , vtrum maior .1. fane magna copia
frumenti pafcat populum, hoc eft an illic Iit magnus proucniui
frumenti, ne.i.an,rup. homines bibant ilhc imbres ,1. aqo^ss plu-
uiales colleSoB .f. in clfternis. Gc faciunt vbi fonici & flumina
defunc’ ve pro an,rup. bibant puteos perennes .i. per totum an-
num durante.,aqui lugis .i. indcGcieniis , & ita ideo perennes .
quiaaqur iugis .Philologus indicit in antiquo exemplati Icgi,
Dulcis aquae idque Gbi placere , quod non Gnt perennes niG lu-
Ets aqu* mihi etiam ideo placet,quia fequ.tur , Nam vina &c.

Nam aqua iug.sG non Gt dulcis, non elTet vino etiam auSero ,

auiinGdidopMferenda. N.im n.hil morot.i nullo modo cu-
pio vina orai.i.tegionis illiu.,quae gtolTa & auftera funt, ego pof
fum' perferre & pati quiduis .i. quamlibet indigentiam in meo
rure, aut quodlibet vinum bibere.fcd cum vento, aut veni,ad ma
re,ego requ.ro generofum fup. vinum, St lene vinuma. penetra,
ti Jum,quod abigat.!, expellat curas , & quod mane 1. diffunda-
tur fa mano manas) in venas,8t ammum , cum fpe diuite .1. am-
pla, quia poti magna fpem habent, St quod miniWtet setba,quia

pcftas ingurgitans, ac barathiu ,
id eft vora°o , macelli si. omnis obfonij in macello venundari
foiici.hoc elt homo voraciftimus & gulolillimus, quicquid
quailiuerat , donabat ventri auaro. i. infatiabili cibis, vt auarua
non faturabiiur pecunia, hic, fciliccc Menius , vbi , id eft quo
tempore . vel quoties , ni],aut paullum abftulerac fautoribus ne
quttiCjid eft gulofts nepo tibiis, & tumiclis, id eft ambiiioiis (ali
qui legunt timidis ccenabat , id eft in ccena abfumebat,patinas,
id eft patentes lances ,omaii uilis, & pro, id eftagnini,idcftin-
teftinorum arietum, quae vt viliora reijet folent illud dico o-
mafi ccenabat , quod fatis cllet tribui urfis . Scilicet , id eft Icire
licet, quod fupple fic ccenabat omafum , quafi contentas eo,
ut ipfe correptus, auccotredus, id eft reprehenfus de fordita-
te,dtceret Beftius , idcll ut Beftius fordidus . (Erat enim phi-
lofophorum explo(^or,eo quod auariiiamdcteftabantur, quam
ipfe amabat. Vnd« Satyra fextaPerfius. Sed Beftius vrget Do-
dores Graios 8cc. Et ob eum locum puto hic Beftium dici noti
edacem, fcd fordidum)fic ergo ut iple correptus diceret qua-
fi Beftius , uentresncpotum,id eft guloforam lurconum , uren-
dos, id eft uri dignos , lamna , pro lamina , candente, id eft ex
ardore relucente . Idcm,fcilicer Menius, vbi , id eft in quo tem-
pot«, verterat in fumum & cincces,id eft concoxerat, quic-
quid

E P I S T O

Jcm.li qui .1. ''">?''2o.i.pin^ui.& c<>tundi..Jcpulpoln dum

bmlVeit

ler jueitiirduiilipuls tneii "■ _[ j , fm ludl-

„nm. =vu.) 1 1 cum n I 1 . .f, „„ l,ac uuulfu ,

c,u.ufpulo»ic,™ ““"’P' ; .ddl. quodfumcu vocamus,

roas.mcfmsptmiipa

W ^ t«.u, .c'"P‘'“^'J, "'i''„‘’rmad,,.ua, cum res defiemus,

^ f/, e.c 1 4 i,ntiarom contemptor intervilia.i.rfs viJcs. (fclt.n.

Jortu d mu oncemnerc d.uuia. . vnde Euander ad JBne.m
Aude hofpes cStemnece opes. & te quoque d.gnum Fmge Deo

de QUO loco jpod Senecam plura) vetum , id eS red , vbi .1. qn,
i,’ melius & vnaius.i.pinguiu. c.utiugir.ego idem aio vos fo

los fapere & bene viuere , quorum pecunia confpicitur fundata

.i.llabflita.St immobilis & quali Habilis faaa. nmdis ''■'"■b am
piis ponVITionibus in agto politis . Na“' C*' P»P' ‘‘P
mus ecam vna elt iu agto v.llis.authatundimbus teda . Signi-

licatetgo animum ptorctum qualitate alite alEci . vnde eft il-
lud 11, Httyra Tettniiana.Ptoftao hoc lic ell vt puto omnibus
nobis, vr tes dat fele ita magni.aique humiles fumus. Sed^ pi»
denieJ vitupetai Pods,quia talem dicil Menio limilem . Quod
autem 11 , fuaperfonade alio loqualut , patet ea EplHola aiiij.

ad villicum dat3,vbi dicit, Heconllare mihl &c.

AIDVS VVgisaquai.nam) In antiquo eaemplaii apud me legitur dul
MANV. i ds aqua,,quoplacci,iumqurapiaicedii,ColleaosSie.Nam
i non poliunt putci perSncs cITc , mli ciiam fini iiigis aqua: .
Inois enim & pesennis.idem ell, lic lugnet & petennuer . 1 . per-
pemo St alTidue . Ne sldeatut igiiut bli idem dlcete, legendam ,
dukiiaqui. Tum etiam ad imiiationem Vitg. m Buc. Dulcis

E perconteris .
Ordo elt. Opti-
me Quinti . ne
pc5ceris.j. vt n5
inquirat, an fun
dus meos pafcac
helb.i.me,aruo.i. fruge in atuo ,
hoc elt terra arata nat^ccii,an pa
fcac opulecer baccis oliuz, ne ^
an, pomis & pratis. i. parcuis,aa
vlmo amida vitibus .i. vineis ,
hoc eline forte ignores an fun-
dus meus lic ferax frugis, an oli-
ur,an poino^,an herbarum, an
VMii fundus, & (itusagri feribe-
tur, aut fcribetur, tibi loquaci-
ter.i.garrulc & fatis abunde.Mo
tes funt fup, concinui in eo, nili
didocictur valle opaca.i. vmbro
fa,fed lic ut Sol veniens.i.orics ,
arp'ciattatuvdexcrum,& difce-
dens i.occidens,vaporet.i. irro-
retjcuum.is/inilicum lacu», cur
ru fugtcnte.i.occidence.Hngitiir
enim Soi quadrigis uehi . tu iau
des.i. laudare polBs, temperiem
. 1 . temperamentum aurae, ^aut
quid, (i vepres ferant ,i. portent,
benigne .t.abunde corna nibicii
da,& pi una, & quercus, & itex.i.
arbor glandifera, iuuee pecus .f.
fuillum multa frugc.f.g!ande,&
dfim vmbra tu dica» Tarentum
ciuitacem illam amcentlfimam ,
adduftum propius si. Illic fitam
frondere, bos etiam idoneus da
leriuo nomen. i. tam magnam
aquam effundens vt riuum voca
re pofTi^jira vt Hebrus nec frigi
dior.nec puriur ambiac.i. circu-
eat Thraca i. Thraciam. flmt a-
p(us,auc vtitis,infirm^apici,&
•ptus aluOjtja frigidffatc fua fe
(ljccaloiccapuis,& leperacdu-.

AD QVINTIVM.

Injinuationt yUUtTyitcu^tont tMptd ex xgri fui itjeriftiant .

E perconteris, fundus meus o-
ptime Quinti,

Aruopafcatherura:an bacis o-
puiencer oiiux :

Pomis i.e,& pratis: an amifta
vitibus vlmo :

Scribetur tibi forma loquaciter,
&{itus agri,

Continui montes , nifi diffocientur opaca
Valle; fed vt veniens dextrum latus afpiciatfol:
Ltuum difcedens curru fugiente vaporet .

T emperiem laudes . quid , fi rubicunda benigne
Corna vepres, & pruna ferant Hi quercus, & ilex ,
Multa fruge pecus , multa dominum iuuet vmbra ?
Dicas adductum proprius frondereTarentum?

Fons etiam riuo dare nomen idoneus , vt nec
Frigidior T hracam , nec purior ambiat Hebrus :
Jnfii mo capiti fluit vtilis , vtilis aluo .*

Ha; Jatebi\E dulces , etiam (fi credis) amcenas
Incolumem cibi me praeflant Septembrib us horis.
Tu redeviuis ,li curas elie, quod audis'^

lattamusiam pndem omnis te Horna beatum.^

)cd vereor ne cui de te plus , quam tibi creda"/

^eue putes alium fapiente , bonoque beatum ,

Neu fi te populus fanum , redteque valentem
Didtitet : occultam febrem fub tempus edendi
Difsimules donec manibus tremor incidat vndis.
Stultorum incurataliudor malus~vlcera celatT^

»1 quts bella tibi terra pugnata , mariquc

Dicat & his verbis vacuas permulceat aures :

1 e ne magis faluum populus velit , an populum tu :

L A R. V M

iqux falienic ficim reHinguereriuo .

^ glakeanvs.

vlla aliaincer Horacij EpiUolas intclle£ludjfp.:i-

V certe h.cc vna eft. &haudkioqu.im bene abcxpolifork *
percepca,«am male expotuam, non eRdubiuni HvDp'k

ton ab iniuo ciu» ad finem admoncnt.led hoc quoque a/mo %
fe oportuit, quoties m medio repetendum . Poeta cum phu» i
Cumas vel Baias lauaium irrt, vt ad loca confueta & nota om’
bus,nunc Medici Mufsvrusconfiiio mutare vulclocum Jc,"!
Vclie,vel Salerni Jauare . Vallam igitur rogat , vt eorum’ loco
rum peritum , decccli qualitate Veli« & Salerni . Caufam au*
tem cumquzrat adnefti: i Quu mutandus locus elt, & »nuui
pratter agendus diuerforia nota . Hoc etiam feir* cupit , vtro in
loco maior rerum copia,ac falubrior, quod Porphyrion de Ba-
ij» ac Cumis in tellexir , quali Poeta eo ire cupiat , Ego vero de
Velia ac Salerno eum loqui mtelligo , quod fequentia omnia
plane oUcnduntjTraftusvter plures lepore», &, vtra magis pi.
fces. HacEpillola videtur vclut appendix pratcedentis. Nam
pcnultimus verfus apoftrophen habet ad Vallam . Ptofeindit
autem Satyricc Mcniuoi, quem cia)d?m cfTe Porphyrion credi-
dit,de quo Satyra tcttia,libri primi Sermonum , Menius abfen-
tem Nouiumdum carperet , Cui ego plane fubfcribo.vt inpti-
mam Satyram eiufdem libri annotauimus . [Hic vbi nequitie
fautoribus, & timidis nil) Quidam timidis mutauerant intumi
dis,quod non quadrat , Nam erant ohm Parafiti,qui etiam Sy-
cophante , Defcribit autem Menium voracem , ftd aliud atque
aliud rcncieiuem,vc vel abieftat ac vilibus cibis, vel fplendidioit
bus vtebacur. Illud etiam Aldmus liber mutauicjfiqui come-
dunt bona,inbene,Cum Menius dicat fe non mutari, fi qui co-
medendo abfumant bona. Atque ita etiam legit Dominu» Dod.

& Badius , quanquam Badius duodecimo huius Epiilole verfu
Sellius legic, pro Menius, non re^e vt puto .

ritia alui.Hx latebrx dulcet ,&
fi credis et amcer^,prif(aM.,effi
ciunc.me incolumen tibi.i.vt ttt
defideras, et horis Septebnbus,
qn venti A utunale» febres affet
re folent. Tu reflcviuis,ab sgii
deferiptione ad animi deferk
ptionem tranfiens dicitur, Tu vi (■

uis refte.fi curas efle qd aiidis.i.
quod de tedf. Namois Romi
.l.nos oes Romani, iadamiit.is
iadacer pdicamux te beatu.hinc
illud Boecij , Quid me felice to
ties iadaftis amici ? .‘ied ego ue»
rco.i.timeojnctucreda' cui l.

alicui deteplusq'"*^! (hmePer
fius.Nec te quatfioeris exira)*e
pro uel,nc putes alium a fapieie
& bono.i.q non fit fapient &bo

nut,eflebeatti,Neu.i.neue,iipo
pulus diditet.i.pridicrcteia-
num & redeualeniem,diflim“'

lesrub.i.parumante.tepusedtft
dii.comedendiyfebrtrnocculta

.i. latentem , hoc elt ne, ut itre-
prehenfus impune qiiidins co-
medas, morbum diflimiilesi 0

nec tremor incidat manibus uii
ftii.i. quibus pinguia
{hunc locum Perfius [I".™

pfit) Pudor malus.i.detfftab''’»
ftultorum celat.i. .

ra incurita.i. non purgata [

tra quod Boetius, Si operam^

<lic.W.exptaa.,

rtttg.sISitJsJlcatbtllaWj^

ta tibi.i.a tc j.

permulceat aures tuas uacua^

adulationibus

bis,IupitcrquiconfuliM'

tem procurat tibi &
aut feruet,tn ainbigu? • ^
an populus uelit magis e

antu populum, hoc eft 3 P

110

lu< uflit.

uulK

Jti.JiK' }'>’P'>lu» lutu* pacfijt lio-
Ai»<u!h»tn,6f Qjiinmi
quafi «l:rtuni Ron-mhnn > ^^'m
i. |'.>iu-»e- r ftr^u-H-4
u,ri[’^f'»s eau-oJatiuTi. luie
mcn.il» & u'.fijs,dic ibjc», tcii'6
iti nf wonoinmc.v- agnolns ,
nch.uUuJf^tno noinuu debi-
ta», hoc cilciunhc uocans ,re-
fpoies ne quafi tuo nomine uo«
catus , an alieno ? Rerpondet
Quintius, aut Poeta . quia cum
idem interrogat St fefponJet .
foletuti hac particula ncm~-

I> I Ii » R P R 1 M V s.

S ni; t ii) jinilii(;ao , i]ui confiilit , R: tllil , S: vilii ,

I tt,*' ici ; Au;4ii!h laud..» j^nnl.cic [uil.i, i
C um |..iitiiNl.ipuM. ,ciiiciiil.uu..juc VI). .iri :
K.'('ioi)Ji.sni tu.), Jicli)iic,,tumiine!n.iii|)e
Vu ['iiulcnviii.iil.iiitor iti.

.Qui JtJit huc lii' Jiv . if J' . t> vol.t , Jiilci ti ; vt fi
Dciultrit indi;;!» ; dctfjli.it idem .
l’i)nc;mamitfi,MUluit .-pimo.’ triftviiiu- rcccdo'.
Jd.m licUmct tur.m iRcgiti-ffi.' pudi.iini;
Contendat hiiuci) colluni prcfiitlc paiti i jtim ;
Mordear opprobtij. fallis i miiteiiii|Me colores i
Falfus honor iuuat , & mendax infamia terret ,

Que, nili medoium , & mendacem ivit bonus eft gs?
Qui confulta patrum ,gui leges , iuraqiie IV ruat ;

S™;VigiVarTqufacerie 'D

..,- 0 .'..?. : ... 1 :.. ,*Jk,*<^uorcfponlore,&quocaula; telte tenentur.

bed videt hunc omnis domus , Se vicinia tota
1 nttorlum turpem , fpeciofum pelle decora .

Nec furtum feci , nec tugi , li mihi dicat
Seruus ; habe, pretium : lorisnon vrens , aio .

Non hominem occidi . non pafces in cruce coruos .
Sum bonus . & frugi . renuit , negat atque Sabellus .
Cautus enim metu;t foueam lupus ; accipiterque
Sufpcdtos laqueos : & opertum miluius hamum .
(Dderunt peccare boni virtutis amore.

Tu nihil admittes in te , formidine pisns .

Sit fpes fallendi : mifcebis facra protanis .

Nam de mille faba; modijs , cum furripis vnum ;
Damnum eit, non facinus mihi paflo lenius ifto.

V ir bonus, oe forum, quem fpeaat,Se omne tribunal :
Quandocunque deos vel porco , vel boue placat :
lane pater clare , clare cum dixit A polio
Labra mouet metuens audiri ; pulchra Lauerna
Da mihi fallere ; da iullum fanclumque videri ;
Noflem peccatis , & traudibus obi)CC nubem .

Quo melior liruo , quo liberior Iit auarus ;

In triuijs fixum cum fe demittit ob alfent ;

Non video . nam quicupict , metuet quoque potro ;
Qui metuens viuit , libet mihi non erit vnquam .
Perdidit arma ; locurn viriutis deferint ; qui
Semper in augenda felf inat , Se obruitur re .

Vendere cum poisis captiuum . occidere noli.
Seruitt vtilitcr .fine palear durus : aretque ;

Nauiget ; ac medi)5 hiemet mercator in vndis :
Annona; prolit : portet frumenta . penusq; .

Vlt bolius , & fapiens audebit dicere , Pentheu
ReiSot Thebarum ,quid me perferte , patiq-
Indignam coges! adimam bona . nempe pecus
Ledos , argentum . tollas licet . in manicis , Se
Compedibus faiuo te fub cuftode tenebo .

Ipft- ileus , limulatq ue volam , me folu et ■ opinor ,
Hoc lentit , taom ef. mors vltnna iine-a rerum eicp

(lelcftor ac.l. licut cii,(Jici ...
pelUn , vir bonus & prudf i.. .

Ad quod Pocciolledcns idllul-
le hcri,ait Js lupple .f. populus
qui dedit hoCii, has liuJes hojic
auferet cras (i uolci,uc.i. qiiem-
adenodam . fi detulerit. i alTignj
ueric indigrsO, fafces.i. iiirnrros
roagiftratus;, quibus fafccs ui gi
lum perliftores poli terga le-
tum (mhgnam o,. CEdendi po-
tcftaicm habcanijidem detrahet
cras .11 fupple populus coU.i:ot
talis dignitatisjinquit pone.i.dc
pone meum cit fupp. id honoris
quod geri* • niinquid h»p.ego,'n
quit Poeta, qui rjlem honorem
gero, pono. i. depono , & recedo
triftis f Et fi idem clamet fupp.
me furem, Sc (i neget me ffi£4>u
* dicura ,& li contendat, idetla!-
■J ferat contentiofe, me prcfiilTe
7 laqueo collum paternum. i. pa-
trem ilrangulaire,& fi mordeat,
«ut mordear, me falGs oppro-
bnjs . mutem colores, q.d mini
me, quia quem iauat.i delcftar ,
falfus. 1. immeritus Iionor & que
infamia mendax .i. mendaciter
inieda, terret nifi mendofum &
mendacem? quafi dicat nemi-
nem . Si ergn qxixratur, quis cft
vir bonus? Rerpon. poeta, Qi^i
feruat confulta p.iiTuni .i. fena-
torum , aiic iurifpcritorum , &
qui feruat leges & iura,quo iudi
ce. i. indicante, mult* & magna!
lite» fecaniur.i. dirimuntur, quo
fup. exiftente refponfore.i. fide-
iufrore,& quo terte. i. attellante,
tenentur. i. rat® habentur caii-
f«. Sed omnis domu* .i, tota fa-
mili* ems,& tota vicini «.i. quili
bet videt hunc .i. huiufmodi fi-
mulatorem turpem .i. vitiofum
introtfum .i. intrinfecu», &fpc-
ciofum pelle .t. fupetficic exte
• , , _ 1 c rxA ..f

,rcm

metuit laqueo» riifpefl"! , -i. ii-
mus (quem Aniiluuni (fi‘n).ili4
aut< picdjtri . pullu gdlnucrii
i itf lumnnj opcttiim
•i.octuliatum lufruttu c.imi«,

^ Wuiufmodt fup.fi»'» Ium bo-
»1 , qui* ^,f,nl oderunt pci care
amote vittutit . C'^ji fiqnri ver

ficvlm: Osltrimt pece.ic n.ali

fotinidine 0,1^^ adulterifiui « ft
v{ccnfetlhiloiogus,tdco obeli
Ico eradendus . Vide argiimeiUii
fiui in adnot.itiSfqiji3 ..-(luta
funt . Non. n. inquit ode-

runt, fed mctuufit pccratc. pof-
fec in d-ri q- oderint propu r an
itrxiim ptrn.im , fcd hoc 1 1‘.
tuere. Ex Porph.quoqi,. t.nui
fclle apparet non eHc «ppoluii
abHorar. Tu ergo qui bono*
elTe vi* , nihil admitte» in te for-
midinepana?, fi fpes fallendi cft
fup in tc.i.li rperas ignorari , tu
rrifeebis facra prophanis .i. ofa
confundes. Nam cum furripis. i.
furacis, vnum modium fabacie
niille.i.rchnqiTcs mille alioi mo
dios , damnum (II mihi lentus. i.
magi» lenUct ferendum, illo pa-
fto.i.per irtuil paftum, quia vnu
dutaxat furatus cs,fac(nus i, cri-
men fafti,non cfticnius>q3 vo-
luntas erat omnia fur.indi . Vic
bonus, quem omnv forum, & o-
mne tribunal fpeftat. i, qui in fo
ro fpectabilis ell cum intus ma-
lus lic, & ita per Ironiam bonus
df , quandocunque plr.cat deos ,
vcl porco, vel boue . clare fupplc
locutus cft, cum dixit 6 lane pa
tcr,& cum dixit 6 Apollo , quia
ab his honclla peti folenccfed
mouet hbra metuens audiri , cu
fup. dicit 6 Lauerna : Dea furu ,
& latere volentium , pulchra i.
vefl^a (hoc.n.modo blanditur
ei)J«.i.conced€ mihi fallere, da
vi^ri faniftum & iullum, obijee
.'jSe.dtc.i.tencbras peccatis meis,

%obijcenubemfraudibus. De
Lauerna aut dicit Acron fiCjLa-
uerna invia Salaria lucum ha-
bet • Eft aui Dea furum, & fimtr-
Licrum eius fures colunt, aut ^
cofiliafuavolunt tacit.a.diftaa
lauaqdo . (Nam fures lauatores
dnr)cum filcho preces eius exer
centur . Ego, inquit Poeta , non
videojquo.i.iquo, auarus fieme

iior,& quo fit liberior f«ruq , cu
.i.qn.demitrit.i.deorfum mittir,
& inclinat fe ob aflem .i. num-
miirnjfixiim.f.clauo a peiulanti-
bui pueris, in triuijs .i. vijs publi
cis . Nam cui cupier,is fup. mc-
'.ecporio.i.fcd^'?^.

tiorc decor» ? qcl.li ita •M» femue dicat mihi ; Ejo n.c

virbonu», quod exemplo probat, vi habes pretium

furtum t.b.ce. loro .

.I.mercedcm quia nnn vren..i.llage

dixit 1 Incidit iu foueam qua l.cit. & accpltet.t.aui. illa tapax.

tuet,quoq. ,

uit mcciie,snon erit mihi vnq li-

berlspdiditarma.&ileretuitlociivitiutie.qrcllinetreinpcrm

augMa^ce.Sc obtmmr.i.immergltut re. hoc ttt infamit &

. 6 .. ..i-__._„o.,l.irt.^v,r,rmn'RaritflTrjrn nello.^Lx^tc

ausetia re,c< • • ■ n ^

frruuselLficut defcrtor&abicaorarmogi fuegt m bello.' ,

cu poUl* &c.fcnfus cft, Qui inbcllo alique capiunt, IUS b*oca

dendi & feruandi,rum autem feruant , quem hbi uiilem fperant
fore Vndeafctuando feruiis appellam» eft. Et eo modo dicic

Poetaper amaram iirifionem,non debemus occidere, quarum 9,

feruu» crt auarms,<ja vtiliter feruiet. O^o igitur tft.Noli o a

derccapiimim,eumtupoflisvedcre,iprcTilnferuietvt)Uier^exi-

ftens durui.ifrobuftus &c6ftans,fcu pafcac.i pafior hr p^Bdi^&

epistolarvm

»OCT.

iaterpr»

ASdBK.

arcfnaui«tacipf€mef«cofhycmcc.i.liyemera trafigatmme

diis Tnditftpf* prolit innonx 5: portet fruintnea U pcnus.i. U-
cuc,« dicunt.prouiiioncm omnium aj viilum ncc«H.irioriim .
£c quia id facit abauaritu impullus certum c« <$ non iit Uber ,
quia hber neminem timet. quod probat exemplo diccni.Vir-
bonas & fjpicn* audebit dicere , o Pentheu reftor 1 hebarum ,
qmd indignum co§rs me perferre & pati? Refpondcc Pentheus.
Adimam bona . addit Vir bonus, q.d. qu» bona? (Non enim bo
na animi amittenda fune) nempe.i.non nc adimes pecui, « rem
fup.reJiquaoi.r.]eaoi argentum ? tollK.i.aufcras.licet.i. pcrmit
ticur tibi 3 me . addit Pcn. & tenebo te vinftum fub fatuo cutto-
de.manicis.i.vinculis manuum & compedibus .i.cathcnit pedu .
refpondcc Vir bonus . Ipfe Deus foluet me , litnulatque volam
.i.vt primum volam, hoc cft perdurabo donec Deus euocarit me
ex carcere mortis huius . nec prius definam fortiter viuere ,c{,
Deus euocarit me, & ita femel foluet me Deus , quia non prius
volam liberari ij foluar . Ego opinor , inquit Poeta , hoc fentit
Vir bonus , videlicet moriar, quia non poteft homo cogi nifi mo
ti . mors autem peccatum non ch , & ita nemo inuicus peccat .
morseft vUima linea terum.f. tranfitoriarum. plura in j. Silua*
rum noftrarum de hoc loco diximus .

INTRORSVM turpem) PclUra aut cutem . primam il-

IamrciqualifrontcmacrpcciomaIiqiiandoToc.mi,. „a „

„crb. Intus &inculcnoiua. deo qu, efl
gnitus, perinde quali dicat loriSjatqoe intus

O Derunc peccare boni) Hoc lignate disum aitp„„i

primum non tiqientpcccarc.red oderunt dein‘ • *
tu ptente/cJamotevirtinis . AbainentigUurbm”"”' *
tijs illotum odiojSc amore vii tuus. l>ram autem auia
pa:nas,Iuporum,accipitrum,miluiorum limileia cum abll'
a cibis, quos au, di dcuotent,idquc aut fc.ueatum’aut laou."'”'
auc liamorum metuentes , & prnpierea fubiungit Itatiio T ’

nihil &c. [Tu nilnl admittes in.ySenlus eft’,ti”mnMcca,'o^“
, (i rperares poiie homines fallere, &

times poenam , nam <1
peccatum tuum, nihil non mali taceres .

A Vgulti laudet agnorcere poffis) HarcetbaG enuntiati, o
uc legantur, hoc fenfu dicuntur ut non dubitet Poet/ ’
taciflmia carmina etiam Qiiintium de Au<»ufio non^*
fe di<ft.i inielhgere. Si autem incerrogatiue,vc legit^Potph.ien
fcere prolibiadfcriberefumptum videtur. Bc ad li*c quilem
verba rccuiit Poeta, qus terno deinde ponit verfu.Rcfponden*
ne ti!o dic fodes nomine, quafi diceret ad AugulU laudes files &
bene, hic fortanis non files quanquam vane item, qui enim tiW
hodie laudem illam tribiiir,crai demere pocelt . '

V A M V I s S«-
ua) Hac EpiBo-
la diferfiirima
collegit, pnece-
ptavitar, qu^mi
lic ad Lollium
Satuam equitem Romanum.
Hortatur autem ab initio eum ,
quomodo amicitis maiorum
obfequi debear. Verum qu;a Ss
ua refpondete pofiec fe nolle
cuiquam inferuire : pluriiqtie fa
ccre quietem vits Iblitansj^
fttepicum regalis for(uns,ideo
pome Poeta diiltniflionem , di>
ceiuiSite gnta quies Scc.hoc
efi G quietem amas,6c hrepicura
ac clamorem druiias.defere Ro
mam,&pete Ferentinum , aut
fimiie oppidum defcttumiil-
licq. qtuerc&beateviue,qiiod
facere polfis, quia etiam paope
ribusfuntrua gaudia , fi videli-
cet foa forte contenti viuunc,
minusq. nofei & videri cupiunt.
Sin prode/Te rnalit amicis Se ne-
ccflarijs fuis ,& mollius viucre
in domibus regum. i.diuitum, ac
cedat ficcus ad vnftuDi.i.ilii in-
feruiac,& morem gerat vfque
adeo patienter, vcdumille un-
flus. i. unguento delibutus bal-
nea intraturus , & poftmodu po
tu rus clljipfe licficcus i.aucnon
potuSjVt illi meliusobfequstur,
aut non vndius, ne ex zmulatio
ne illi ilomachum moueat .
Quocirca, qui libi duntaxac ui-
uere velit, & paupercatemjfi pau

E erfit,paticiiter ferre, non opus
abcretdiuitib,us obfequi,ficuc
nec Diogenes Cynicus Alexan
dro m.igno inferuire voluit , car
pens fubinde eam obrem An-
Ibppiim ac dicens , Si pranderer
holus, hoc eh fi Ariftippus pof-
fet fobrie viucrc & herbis vefei ,
nollic regi inferuire. Verum

Aritlippusillerefpondit, liDio

gene» fcirecvti regibus.i.fi non
elTet tam ineptus,^ ab omnibus
arpernaretur , faUtdirct holus .i.
nolle tfempholcre vefei & fordi
de viucre. Difquirit aut Poeta

ad s AE V a m.

ZpiJioU CfuiUm facUitatim feutr<t «ttjlt riuti fr<efert .

V A M V I S SsEua fatis per te tibi
confulisc&fcis,

Quo tandem paiSo deceat maiori
biis vti ;

Difce docendus adhuc, qusB cen-
fetamiculus : vt fi
Cccusitcr monftrarc velit .• tamen
afpice.fiquid.

Et nos , quod cures proprium feciffe , loquamur .

Si te grata quies , & primam fomnus in horam
Deleftat . fi te puluis , llrcpitusque rotarum ,

Si Udit caupona t J'crentinum ire iubebo .

Nam neque diuitibus contingunt gaudia folis ;

Nec vixit male , qui natus , moriensque fefellit .

Si prodefle tuis, paulloque benignius ipfum
TctradtarevoJes : accedes Iiccusad vnitum .

Si pranderet olus patienter ; regibus vti
Nollet A riftippus . fi feiret regibus vti ;
fafiidiret olus , qui me notat . vtrius horum
V erba probes Sc fada , doce . vel iunior , audi ,

Cur fit Ariftippi potior fententia , nanque
Mordacem Cynicum (ic eludebat , (vt aiunt)
Scurror ego ipfe raihi : populo m . reftius hoc , &
Splendidius multo cfl , equus vt me portet : alat rex :
officium facio, tu pofeis vilia verum es
Dante minor ? quamuis fers ce nullius egentem .
Omnis Arifiippum decuit color , & ftatus, & res ;
Tantantem maiora , fere prifentibus icquum .
Contra, quem duplici panno patientia velat ;
Mirabor , vitE via (i conuerfv decebit .

Alter purpureum non expedtabit amidum :
Q.uidlibec indutus celeberrima per loca vadet :
Perfonamque feret non inconcinnus vtranque.

Alter Mileti textum cane peius & angue
Vitabit chlamydem ; morietur frigore , fi non
K cttuleris pannum . refer ; &fine viuat ineptus .

Res gerere , & captos oftendere ciuibus hoites :
Attingit folium louis ;&ccElcftia teneat.
Principibus placuiflc viris , non vltima laus eft .

vtrius fcntencia potior Gt,»n
Diogenis qui iudicauit homme
nulli debere inferuire, & potiug
herbis &aqua vefei, quam ex ob
fcquio lautius viuefe,ati vero
Ariftippi, qui ccnhiicoblautlo-
rem vitam habendam morem
efie gerendum diuitibus. Eicon
chidir pro Ariftippo faciens, qc?
in prima epifiola proniirerat.
Nunc ad Arifiippi furtim ptz-
Cfp:a relabor. Fuit autem Ari-
ilippus 1'hilofophii.s Cyrensus,
& Socratis discipulus , qui pri-
mus cx Socratica doiftrina qus
fiumfecic. Habuuque mgeniii
ad omnia facilc & paratum. i
Laudsuit autem volupratem,-)
obquamineum fcriplit Flaio, 1
& Diogenes canem regium ap-
pell.iuit. Occiocft. O S*u»
quamuii feis confuliscibi fa-
tis per rc, quo pafto .i. quo de-
ceat ce canderSjVti maioribus, i.
principibus viris, quorum amici
tiam tibi conciliani,tn difce ad-
huc docendus , quid amiculus-i.
p.uuulus fi modicus amicus tu-
us (intclligir aut fe Poerj)cen-
fec,fup. faciendum, vt. i. itavr.G
C2CUS velit monftrarc iter, tame
afpicc fi,& .i. etiam nos, loqua-
mur quid .i. aliquid, quodciires
.i. velis, fcciflc propriBm.i.tuuf’1
ipfiiis .i.adfcribere jnuentis. St
grata quies & fomnus in. i. vfq.
ad primam horam .f. luci' (qU'*
viir tunc Itali pnm.^m horam
pofuilfe , qu* prima eft lufis) »
puluis & ftrepitus rotarum !*-
dcr,aucl*dit . i, offendet te ,
caupona.i. domus in qu* vinum
& cibus venditur, lidct te jffi®
jubeo te ire Ferentinum.i.ad il-
ludoppidum in Thufeia ad via
Latinam, quod defertiim tunc
erat . Nam neque gaudi* cor-

tineuncfolifidiuitibas-i-nonm

nus beatus eris, fi fecurus m
tudine vixeris, qficuT*
bationein medio
is vixit male, qui fcfell». -
tiam hominum, natu* & * .

.i.noi, ideo quii mait

t-IBBR PRIMV'S.
Noii cuiuis homini contin{*ic adire Corinthum .

Sedjc »qui timuit , ne non fucccdcrcc : cito .

Q^iid i qui pcrucnit , fecit ne viriliter ? atqui
Hicclt,aut nusy ,quod qucriinus. hic onus horret,
Vt parilis animis, paruocorpore maius;

Hic fubit : & perfert .aut virtus nomen inane cft;
Aut decus , & pretium rc(5te petit experiens vir.
Coram rege fuo de paupertate tacentes ,

Plus pofccnte terent . diftac , fumas ne pudenter .

An rapias . atqui rerum caput hoc erat , hic fons .
Indotata mihi foror cft , paupercula mater,

Et fundus nec vendibilis , nec pafccrc firmus ,

Q.ui dicit ; clamat , viiftum date . fuccinit alter ;

Et mihi diuiduo findetur munere quadra .

Sed tacitus pafcifi polTet coruus : haberet
Plus dapis, & rixsE multo minus , inuidi^^que .
Brundulium comes , aut Surrentum dudus amcenu ,
Qui queritur falebras, & acerbum frigus, &: imbreis
Aut ciftam effradam , fubduda viatica plorat :
Nota refert meretricis acumina , fsepe catellam ,
Ssepe » perifcelid.m raptam fibi flentis : vti mox
Nulla fides damnis , verisq. doloribus adfic .

Nec femel irrifus triuijs attollere curat
Frado crure Planum : licet illi plurima manet
Lacryma ; per fandum iuraius dicat Ofirim ;
Credite : non ludo ; crudeles tollite claudum .
Qusre peregrinum , vicinia rauca reclamat .

{{notui poteft enim ignotus cc
indrierto urncfiuere. Si vulet
prodclFc ruis.r.nrceiririji & ami
cij:,&(ritUittciprimpiullo he
nik;niiu.i. indt igeamis,tu accc.
des iiccus . 1 . adhuc iciunus , aue
numme vnftus, ad vnclum.i.va-
gurnio delibutum, vc illi mcliui
interuias,nrc inuidiamexcitcc
aemulatione tua . Oixit fup. qui
dam xmulut,vt Diogenes , Ai-i>
flippo Epicureo, n Ariflippus
pranderet patienter .i. cum pa«
tientiacgeEjtis,holus.i.quam>
uts herbam in horto nafcentem
vtdus gratia ipfe nollet v(i regi
bus. Ad quod Ari(lippus,Si isq
notac.i. carpit me .f. Diogenes ,
aut Antillhenes , feivet vtt regi-
bus, iprefallidire.i.arpernarccur
holus.docevtriui.t. (fi dicere Ii
ceat) CUIUS horum duorum ver-
ba SifaAi tu probes. i.spprobes
Tcl eu minor audi, cur.fentencia
Atillippi fit potior, nam ipfc elu
• oB«t«r debat Cynicum.i. philoTophum
nata.nti caninum .f. Diogenem , fic (vt
ferifitit aiunt) fup, fere omnes . ego ip-
dus diii fe fcurror .i. fcurram ago ,mihi
ynl .i. ad vtilitatem meam , quia vo-
"0 gre. lupiuofe&ljece viuo,cu fup.rcuE
rnmta raris populo.i. excitas rifum po-
•viL tr£* pulo tua profcfiione, & ita fcur-
uerjiu ram agis ad velupratem populi.
diChtit, hoc-f.quiafacioofficiu vt equus
Mnader portet me,&rex alat me. ett redias &rplendidius multo, tu po
quaqvi fcis vi!i3,verum tu es minor.i.infetiordame.i.qui tibi dat, qua-
fUiU-u uisfert te .i. oftentas &pra:fers nullius egentem. Omnis color
gtfla re fup. veftrum,& omnis ilacus & res decuit Arillippum,ccntanecm
« maiora.Sc arquum.i.indifferentem,fere prxfentibus.i. rebus ha-
dii jtlu bitis. concra.i.econcrario, ego mirabor, fieumfup.quem patien
bit . deet. tia velat duplici panno. i.Diogenem Cynicum, via vit® conuer-
1'^' ‘ij c. ra.i.rautata,decebit,q.d. puto ginon. Alter.f.ArilHppuj.non cx-
peftabii purpureum aniidum.i. licet non habeat, non minus in
incedec.fed vadet indutus quidlibee.i.quoduis tegumentum . per
locaccieberriraa.i.pcrmediaconuenticulaliominum, & feret
non inconcinnus.i.concinuus& congruus, vtranqueperfonam,
tam viliter q pteciorcvettiti,alter.f.Cynicus,vitabitclilamydem
textam Mileti.i.purpure3ra,& cxoptimalana,qui3 fm Virgiliu
Milefia vellera Nymphx carpebant , peius .i, magis anxic,canc
&angui(quiacrcditur purpureus colorcanibiis & anguibus in
uifus . vel renfus ell, Vitabit diligentius cane & aagui.i.non qua
canis & anguis fup. vitant , fed quam canem & anguem vitaret
(& ipfc morietur frigore, fi non retuleris pannum .i. veftimentu
folicum) hilloriam narrat Acron dicens, Aiunt Ariflippum in
uicaco Diogene ad balneas dedifie operam vt prius egredere-
tur, ipfiusque pallium induiffe,illique purpureum reliqmfle . q^
Diogenes cum induere noluiirecluum repetens, tunc Ariftip-
pus increpuit Cynnicumfam*fcruientem,qui algere mallet,
quam confpici in velle purpurea) ergo tcfer,&fine.i. permitte,
v: fup. VI uac ineptus .Gerere .i.refte gubernare res & ollendctc
•Cinibus hoftes captos fup.afe, attingit Solium. i. thronum & glo
riam Iouis,& tentaf.i.conacur ccelellia,q.d. qui auc priuata, aut
publica bene geri t deorum gloriam meretur , & non vltima laus
q.d. proxima ad deos ell placuifle principibus viris . Non cuiuis
homini , quia dixit fummam elfe laudem principibus placeredu
cet Adagio & deuerbio veteri eius rti difficultatem , omnia fi
quidem magna laude digna difficilia fune dicens , Nec cuiuis .
Alij legum (quod eriam placet) non cuiuis homini . Cuius fen-
fus ell, Sicut (vt inprouerbio cft) non cuiuis d.aium ell adire Co
rinthum,ic 3 nec cuiuis contingit principibus placere . Hoc de-
uerbium Acron ad prxfeniem locum applicans dicit.Cum mul-
ti Corinthum nauigantes Laidis amore tenerentur, Anltippas
hac fama illo perdudus. ad Laidem miro amore eius deuinjffus
cft . qm cum pr* foferrec , q> non effiet captus vt ceteri . qrh di-
fttimcft.qi meretricem habuiiretjillcrerpondit, habui, fed non
habeo , auc habui , non habitus fum. Aulus cu Gellius notium

1 1 1

Aeitc. lih.j. dicitnoii Ariftippo,
fed Dcmollhcni oriitori accidif
rc,qui cumCoriiitIii ad Laidc
meretricem diucrtillec , cunque
mtiri dextert m peAui illiut
qlillec, quanti hoc lillai^. refpoii
diii(t,Millc nummum .feire ad-
jecit, Non tanti emo pernitere,
fcicns (p omnis anima trillacuc
poli coitum . vtcunquedl ex ca
ritaic meretricis illius,&c«crii
fumptibiis Corinthi faciundis
natum eli prouerbium , Nu cut
uis datum ell adire Corinthum.
Eli autem vrbs Achai® in irih-
mo,qua* ell in medio maris Io-
nij & ^gxj conflrtidla, vnde bi-
maris dicitur . fuit aut varie ap-
pellata. Nam primum Cercy-
ra , deinde Ephyra ab Ephyre
Nympha , vt feribit Paufanias ,
poftea Corinthus a Corintho
louisfilio,auc(vca]ij feribunt)
Orelles filio,a quo fuerat repa-
rata, dein.Je ab occupatoribus
Batteis dida , a quorum fadio-
ne Tarquinius & Demaratus
domo eieft; fur.c , auftore Dio-
nyfio Alycarn. i-^oftmodum auc
fuit ab Romanis deleta qj vifa
eft ad bellum contra Romanos
gerendum opportuna.V’nde do-
let Ciceroni deletam etTc in j.
Offic. In eius autem conflagra-
tione, qua comixtio aui'i,argen
ti,& ceterorum metallorum fafta ell , inuenium ell nouum ge-
nus sris in fummo pretio habitum, quod ®s Corinthum diftuoi
ell. Fuit prsterearurfusinftaurata. Sed adordinem diuerten-
dumeft,qui eo difficilior ell,gpallegoricos loquitur. Namfen-
fuseft, Fateor quidem magns laudis & principibus placuiffe
viris, nec contingit.i.daturcuiuis.i.quilibec homini, adire Corin
thum.i.obtmcrc cum commodo fuo gratiam principum, & ideo
fi is qui timuit ne non fuccedetet i. qui incaflum conaretur , fe-
dit.i.defcdit,& ociofus ceffiauif . Efto .i. concedatur, inquit S«-
ua,aut Poeta, quid fup. facit, aut quid dices de eo qui peruenit.f.
ad intencum,hoc ell in gratiam principum ?fccit ne viriliter?
Refpondet , Atqui.i.fcd quo id quxris,aut certe, hic .i. in hoc .f.
idperuenille cft quodquirimijsautnufquam. Sunt autem di-
uerfagenerahomiim,quia hic.i. quiuis, videlicet qui fedet hor-
ret i exhorret & timet onus,vt.i.vtpote,aut tanquam maius pac
uis animis, vt pufillanimis contingit, & corpore paruo , vt ei que
vires deficiunt, hic .i. alius, qui peruenit videlicet, fubii .f.onus.i.
audet, & ita animum habet, & perfert, & ita vires habet. Et fi qs
dicat , fi onus maius eft , q vt a me perfcratur.i. fi res difficilior,
quamvtamegeratur.nunquididcq vituperabor. Refpondet
Poeta , Aut virtus ell nomen inane.i. nulli concingeni , aut vir-
ex periens. i.pcriculum faciens, & pro virili fua moliens, petit re-
fte i iufte & merito, decus & preciii.i.mcrcedem,hoc eft dignus
& laude & mcrccde , etiam fi non queat perficere quod molituc
in re laudanda . Deinde tradit prxeepta te&e cum regibus .i. di-
uiiibus viucndi dicens, Tacentes de paupertate.f.fua.i.vcrecun
di & modelli coram rege fuo ferent fup. ab eo plus.pofccnte .i.
n is qui affiidue pofeie . diftat ne.i.nihil ne inccrcll,ne pro an, fu-
mas pudcnter.i.cam pudore an rapias. f.auide,aut violentcr?q.d.
plurimum . Atqui .i. fed certe hoc .i. pudemer viucre & petere ,
erat caput teruin,& hic erat fons rerum .i.prxcipuum cft m do-
mo diuiium . Nam is qui dicit regi fuo, Soror cft miht mdota-
ta.i.fine dote . mater eft mihi paupercula , & fundus cft mihi nec
vendibilit,ncc firmus .i. fatis validus, pafcerc .i. vt pafcat cai qui
inquam, h.d. clamat .i. aperte pronuntiat, hoc eft tantum eft ac
fi clamet date.f.forori & macri vidum . Alter.f.etiam impudena,
fuccinic.i. clanculum & in aurem canit, quadra .i.fruftrum pania
quadrat* figurx.fupcc quod obfonium ponitur & jnciditur,vn-
dcinciforiumdicunt',findetur .i. findendo condi videtur, mihi
monere diuiduo .i. condiuifo cum collega meo . Sed fi coruus
poffet.i.fcirer pafei tacitus.i.fine garritu, ipfe haberet p!u$ d:pis
.i.efc*,& multo minus rix* & inuidi* . Coruus. n.dum cadauer,
, Hocac. D aut

ASCEH.

PIJTOLA-RVM

"i' P'*J monas acceperunr.illod cura

tc auscm l».-.ura qu, cura con JmWcce

farau:u.auc " «'K ,Lcrb»l,.crd & «

piliiliiii

come* duAusfucritabamicodiiiite Brundufium,licut orae.

Jiw ,ij,jutinhorpitijsquj:nturdcralcbns.l.>lpcrit.iic mi-

iLraTuiraralcbraTafalcu d.a« (f.n Noumm) .uiqualuate,
Jt afpaciiatii siltum per quas cutros.aul equos, aut homo dura
“auL *ull fahre cigitue , vnde fumpta metaphora Cicero

orationem arpttam & inconcinnam

fccundodcfinibusbonorum&malorymjinqmt, Hicli diffini-
re, fi diuiderepotuifle, fi loquendi yim.f. demque con uecudi.

nem verborum lenetet, nunquam m tantas falebras ^cidiUet .

Et lib.v. Venit ad Extremum, hxratinfalebu. Etde Oratore,
Alicfcnim finevlU$falebn,quafiredatosamnisttuxit. Autcon
queritur dc frigore, aut imbribus, aut plorat ciftam quam ffcum
vexerat, autdoinidereliqucracfraftam, aut viatica furto fnbU-
ta. imitatus eft in hoc meretrices femper qu*centes,autcaihel-
lam,autpefifcelidem raptam ,vt in Truculento Plauti cll vide-
ic. Bft autem Pcrifcellisfccminale ornamenti genus, q) inter
cetera ornamenta midierum ponitur Efai*iij. Gr*ce dicitur,
rifiJKaT/tja 7rEf5,qiiod cum accufatiuo fignificat circum vel
cicca, & oH«x&, quod cft crus, aut brachium , quafi ornamentum
circum crus, aut brachium, nec feribendum eft perichelis , fed

perifcelis hic autem latinc declinatur . Planus aut hic proprium

fcucrar.leufycophanc*, & non adiediuum , quia tunc primarri
prodttcit , vt tdnorau't Beroaldus . Is autem farpe finxerat fibi
crus fraSum , vnde a multis pietate moris in currum fublatus ,
^uo voluit, Tcftus eft,& demitliis cum rifu illufic illis a quibus be

neficium acceperat , qua re nota pott modum , ciimjiDi .crus re

vera fri&um eiJetfrurtra suxiliumirnplorauie . Similem fabu-
lam recitat dEfoput de paftoribu»,qui farpe lupum inclamantes,
agricolantesfruftraadwQcarunt, qui decepti , cum lupus rcuera
inpecus irruiflec, vocati in aderant . VndedicicJblct,eam effe
iDcndaciimerccdem,vt cumveradicat,ei non credatur . Sed
ordinem ponamus, qui talis eft, Familiaris fup. diuiris,duftusco
met. i. vt comitetur, Brundufium, aut Surrentum amcenum . 1 . ad
ea oppida Italiiamcena,qui qu*ritur.i.dtflet,rilebras.i.3rpcri-
tatein viarum , & faltus vehiculi, & frigus accrlt)um.i,acie,& im-
brei.i.piuuias vehementer imbuentes, Sccittam , quam iiicutru
habcbac.auidomi dereliquerat , fraftam & plorat viatica .i. pe-
cunias ad vise onera, fubdyfta .i.fuctim fublati, refert. i. repre-
f(ncar,& in memoriam reduci{,actimin3 .i. Aibtilia vaframenta
&callid!t3cis, meretricis, nota. i. iam cogniti meretricis dicic
flentis fspecathcllam .i. paruam cachenam auream, aut argen-
tea m,quam in collo habent, r-ptam (ibi, flentis etiam fape peri
fcclidem.i.f(xmina]e,aur bracliiorum ornamentum, raptam (ibi,
ita fiipple vt.i.vt, nulla fidc5.i.crcdu!:taS}adtitmox.i.paullo poff,

veris damnis, & veris doloribus . Nec fup.3!iqi:|, irtifmrfm.i
cum nfu deceptus a FUno.fcurra . & fycophauta,cucrat aitoll ’
re.f in currum (uum criuijs.i.m tnuijs.t.vijs poMicis , qu^

via:conucnuint,Flaniim(ycophantam illum frafto crure i yh*

illi crus te vera fraauni eft , quod fxpe fimularat , licct pluntnl
lacryma manet.i.defluii ab oculis, illi.f.Plano, & licct ipreiut»,
(us.i.iurciurando confirmans, per Oliritn.i. illum Deum Aesv
Otiorum maritum Ifidis.fanftum.Lrcligiofe obCcruatutn ,
credite.f. nunc mihsquia non ludo .i.illudo,aut ludum ago pej
ferio loquor .& dicat cum illi abierint , 6 crudeles tollite’ mc
claudnm.i.fraClo crure, quia vicinia .i. multitudo viciniorum.

(Hoc enim (igniiicat vtciniaj, cum vicinitas (it propinquitas
rum) rauca.f. ex frequenti clamora in cum deceptorem fafto ,
rcclamat,6 Plane , quxre peregrinurn .i. externum, qui le non
noritut ce tollat, quia nos a te decepti, te non tollemus. Eiit»
uulc neminem debere petere cuius non egeat,nec Gmularc indi,
gentiam prius quam opus fit.

j Ecvixitmale) AlluficadprouerbiumHora.x«‘aea«.'«9{ DOct.

1 .i.falleviuens.Qiiodadrnonetjinhumilifortunavitam '«frpl
i ^ effe feliciorcmi|s,quiobrcureuiuunt&ipublicisne.

gociji I ta femoti.ut cum ui ta dccefliircnc.nemo illos uixifle fen-
tiret.Ouid.in lib.trift.Crcde mihi>bene qui latuit, bene uixit, &
intf .1 Fortunam debet quifque manere fuam. [Splendidius mul
10 eft) Horatius fub perfona Ariftippi,«d hoc Grxeorum allufii 1
rrouerbium.rrrTT©- HaaaiVt .i. me rex alit , acme >

portat equus.LegcDoft. Ibidem. [Non cuiuis homini) Vciu- . ■

humiuxta ac uenuftum adagium eltjdc rebus arduis & aditupe- '
nculolis,qu3rque non (it cuiuslibet hominis afFettarc. Inde na-
tum , quod (ut refertur apud Suidam) nec facilis, nec fatis ctiius
fit nautis in Corinthiacum portum appuirus.[Sed tacitus pafei)

Ec hoc proueibijs annumer.indum quidam exiflimanc . Cuius
originem ex Apologo (quem in libto de deo Socratis refert Apu
lems) ueniffe teffantur.de corno prardam nadlo,quam uulpcs d»
lo intercepit . Q^iadrabit in eos, qui fi quid bonas rei nafti fint,
continuo iaftant ofieiuanrque, atque ad rum modum eiTutiunr,
vt ali) tum obfiftant.quo minus eiufmodi plura commoda nanci
rcantur,tum qu* nafti funt interuertant .

Rado crure Planum) Vocem hanc Planus A. G.lib.xvj. COih
fH cap.vij.commemoratinterucrbainnfitara, quibus ufuslic
.^L Mimus Labcriu<,aiqucfignificarerycophantam.Quan-
quam eodem nomine ufus eft M. Tulliu*, eodem lignificatu in
oratione, quam dixit ptoClucntio. Eft auccmdidio Grxea
7rxav&,Iignificatque,tum erroneum, tum impoftorem, Dod.in
Prouerb. Tollat te qui non nouir . Vide item Coti. lib. v). csp.
xxix. & Sabellicum .

F Ereiuinum ireiubebo) Liuius lib.j. aquas Ferentin*memi cW'
nir,lib.ij, capitis ferentini . At lib. 7. Ferentinum Hernico
rum oppidum facit, quod captum a Romanis paulio ante
fingularcT.ManlijTorquaticumGallocertamen feribie l'lin.
hb. ij). cap V- Ferentinum inter Hecruria oppida prope Fefulas
ponit, p.iullo poft Ferentinates ex agro Falerno numeranStrab.
lib.v. Feteiuinum in uu Latina pofuit . Quod fi uerum eft, haud
dubie de Hernicorum oppido loquitur hic pocte . Badius Thu*
fcum Ferentinum in itia Latina ponit . Sed errat .

T bene.Ordo eft.
O Lolli, liberri-
me, fi ego bene
noui te, tu profef
fus amicum, me-
tues pr.-ebere (pe
ciem fcurrantis.i.fcurrilicer age
tii . Vt.i.quemadmodum , ma-
tronacritdifparatque difcolor
meretrici, ita fup. amicus difta-
bitfcurras infido.i.a fcutrainfi.
do. Eft vitium diuerfum.i.di-
fiinftum , huic vitio.i.ab hoc vi
tio rcurnlitacis prope. i.quafi
tnaiu* , vidchccr afpcritas agre-
ftis,& Inconcinna , quae pro & ,
grauis.i.feucraacmolefta, quas
comeniat .i. romenJatam facit
fe.cutc ronfa, & atris dentibus ,
dum vult dici mera libertas , &
uera virtus. Vutus aut eft mc-
diumuuiorum, ted^Ctumvciin

AD LOLLIVM.

T<txat L»llij impfrtHnam libtrtattm & Mimit .

I bene te noui, metues liberrime
Lolli

Scurrantisfpecicm prxberc,pro-
felTus amicum .

V t matrona meretrici , difpar erit,
atque

Difcolor infido fcurrx diftabic
amicus.

Eft huic diuerfum vitio vicium prope maius,
Afpcritas agreftis , & inconcinna , grauisq; ;

Qu® fe commendat tonfa cute, dentibus atris;
Dum vult libertas mera , dici , veraq. virtus .

Virtus eft medium vitiorum , & vtrinque reduflum >
Alter in obEquium plus xquo pronus , & imi

ic .i. ab vtroqae extremorum

qui textus habent, Etutrinqi

duftum. Alter eft pronus.i.m

inatus in officium, plu* ^quo,
eft plus 4 asquuin, aut iultum

t,&denforimiledi.i.eofum,

li inconuiuijs fedene immo
flo. i. ad infimam tabulam. ac
3rrct.i.cum horrore obferuat

Itum diuitis , fic iierii.f.rcpf
t uoces, fic

I c.ideneia,ut credas pu«^"™
dderc diftata.riFUO'*-"^'?;

■agiftro, ucl ut credas mimu-

iquam mimum in (cxoni

ilitum, traairc.i.atteniarc ie-

andaspartcs.[Alier rixatu 1«

ede lanacaprina).i..g.t^
mico controuetfiii» &
e re ftinola.utpote an ca? »
illis, an pilis,an bna tf*
ar.&p,opU8n«.i.rcC8.;^f;;

lll

LrBLH PRIMVS.

mUl*

'•*

fiadU*>

,H*e

t:;

$irf 0 “
nho

¥•

fti fi»

sii.&oa

(au.

d,cprc-iaJ'«P^'<»« proniinit,
ytrto-xioiv.Kautu^nusi».'.^--

(o ioiiroi^icf JUtcmn «nJi|*n,j
tj^c 1-5

tUeri Jf.»' for Jft prfciu'n.i.iii»l
jp,n iccipirt* alcenm art.ttfin
pri-

mi tti«> 8t vt non eUtrc acritcc
q-ioJ pl.KCJi rcre ambiRicur,
Horat'| fum verba hoc ordine:
Quidcnnn.i.cjuare norjfordeac
illi precmm aUera vitafdc eft
ironii manifefta,»T\bloitur.r.in
tar eum dc amicum. i.dubit.uur ,
an Caftoc plu« fcia: an Docilis,
idcitvtcr illotum gladiacorum
perinor fit; iiceciam Bonfinis
interpretatur, ut Docilis pro-
prium nomen gladiatoris, qui
Cattoriopponatur. credam tfi
polfe dici nom.m adieftiaum. vi
Bc an Gallor plus fciat an fup.lit
plus docihs. I. adhuc docendus .
r»Jonenimvf D-jcilis glandiaco
ris proprium ; An via Numici. i.
quam Numicus llrauu meliu»
ducat : Brundufium , an via Ap-
pi. i.Appij- Amicus diucs odit &
horret fup. eum siuem Venus.i.
iuxuria(nam Venus in telfera
lacrofa e(l)damaofa nudat. &
quem alea.i.ludus ale»: p. ?c<ps
.i.fubditus nudic,quem gloria. i.

cupido glori» vellit & ''ngie lu-

pra vires, qa«m iitis & fames im
porcuna argenti tenc-t.i.iireiit ,

& quem fuga & pudor pauperta
»tjs tenet, odit inquam exiftcni
Txpe inftcuftior decem vitijs,
tue fi non odit regit. i vult cfle
censor cuis,& vult ipfum fapere
plusq,rc,veluti pia mater vult
fup. filium plus fapere quam fc ,

& vult illum elTc priorem virtu-
tibus , & ait propc.i.quafi vera ,
qui j parum mtcreft quin ita fic,
noli contendere mihi.i.mecum.
Verba enim certamen conccr-
nentiaregunt datiuumrefolubi
lem in ablatiuum nec flaret ver-
fus fi legas mecum • funt tfi qui
legant me^vt referatur ad opes.
Opes patiuntur{luUiciam,id elt
polfum facere ftultitiam, quia
opulentus fum , nec mihi id vi-
tio ett , tibi ettres paruula toga
■r(fta .i. ftrifta & modica . decet
comitem i.familiarem concomi
lantemjfanum.i. fapientem de-
fine certare mecum. i-noli, «mo-
lari , fi vides me pompofe vefti-
tum. Eutrapellus ille diuei &
verfipellis . & animum verfati-
Icm habens , dibat veftimenta
preciofa cuicunque volebat no-
cere. i. nocumentum inferre.
Enim pro quii,beatus.i.is qu«
illis rellibusf* beatum purar,fu
met nouaconfilia.i.nouainftitu
ta viuendi.cum pulchni tunicis,
t( fumet rpes fufp. nouas, dor-
miet in.i.vfque ad luce, & poft-
ponct honrftum officium feor-

Vo.i.meremci.&pafcet.i.advfo

1 ) .•fir>r , (ic muum diuicis horret ;

Sti’ If.rat Vv)ccs , &l verha c-uUntu tnllic:

Vc pu.raiii f.vuocredasdiCt at.i maj;iilro
Reddere . vcl p.irtcis mmiuin tractare Utiindas .
Alter rix.iU>r sic lana Cepe caprina
Propugnat, nu^isarinatus.’ Icilicct vtnon
Sit mihi prinuhdcs :& vere quod placet , vi non
Acriter f cUtrem: pretium aitas altera Ibrdct.
n Ambigitur qd enim ?Caltor fciat, an Docilis plus:
Brundulvum Numici melius via ducat , an Appi .
Quem damnofa Venus, ejuem [ir.cceps alea nudat ;
G loria quem Cupra vire is , & veftit , vngit :

Quem cenet argenti litis importuna, him ‘sq. ;

Quem paupertatis pudor , & tuga : dmes amicus
Sipe decem vicijs inftruiftior , odit , & horret
Aut li non odit , regit : ac vcluti pia mater
Plus quam fc Capere , & virtutibus elTc priorem
V ulc : & ait prope vera . me j 2 , contendere noli ,
Stultitiam patiuntur opes . tibi paruula res eft .

Arda decet fanum comitem toga . deline mecum
Certare . Eutrapelus cuicunque nocere volebat :
Veftimenta dabat preciofa . beatus enirn iam
Cum pulchris tunicis fumet nouiconlilia.&fpes;
pormict in lucem .•fcorcopoftponechoneftum
Officium nummos alienos pafcet ; ad imum
Thrax erit : aut olitoris aget mercede caballum .
Arcanum neque tu ferutabtris vilius vnquam:
Commiftumq. teges , & vmo tortus , & ira .

Nec tua Uudabis Itudia ; aut aliena reprendes ;

Nec cuni venari volet ille , poemata panges . ■

Gratia fic fratrum geminorum Amphionis, atque
Zethi diftiiuit; doneCfufpeda leuero.

Conticuit lyra . fraternis cefsilTc putatur
Moribus Amphion . tu cede potentis amici
Lenibus imperfis ; quotiesque educet in agros
Aetolis onerata plagis iuraenta , canesque ,

Surge ! & inhumano: fenium depone camcens ;
Ccenes vc pariter pulmenta laboribus empta .
Romanis folenne viris opus , vtile fam£ ,

ViccEque , & membris ; prefertim cum valeas, &

Vel curfu fuperare canem , vel viribus aprum
Pofsis . adde , virilia quod fpeciotius arma
Non eft qui tradat . fcis quod clamore coron*
Proelia fuftineascampeftria , denique faiuam

Militiam puer, &Cantabrinabellatulifti

bub duce ; qui templis Parthorum figna refixit :
£c nunc , li quid ibeft Italis adiudicas armis .

Ac ne retrahas , & inexcufabihs abfis :

Quamuis nil extra numerum fccilTe, modumque
Curas ; interdum nugaris rure paterno .

Partitur lintres exercitus : Adia pugna .

Te duce per pueros hoftih mote rcteriur .
Aduerfarius eft frater , lacus , Adria ; donec
Alterutrum velox vidloria fronde coronet •
Confentitc fuis ftudi)s qui crediderit ce ,

Fautor vtroque tuum laudabit pollice ludum .
Protinus vc moneam , li quid monitoris eges tu .
Quid de quoque viro , & cui dicas , Ce pe videto .
Percontatorem fugito : nam garrulus idemeft ;
Nec retinent patui* commifta fideliter aures .

r.im nutrift, at .iugmi«iiubiecu
il.iinoi) lti ), jliciiiik iiinn >1 . AJ
iinuD.i.aii cxirriiiuiii vitr , eric
Tlir ix.i.gl.iJiattir, auc fgri mer
CCvie.i pr.i precio l.iburi< im
Ctas nierceri omii caballunn , id
rit -quum, .lutiumfrxtitn holi
tiirn.i.vvnilicori^ liulvrunt.i.co
fiunpcu fuit eric vllilinnu^ mirii
lk'r. Neque ru fcrucabiTis.i.ri-
mibcns.iriqtiirei vnqu im arca-
num, id ell iccrccuin vilius, & ru
tvgps i celabi» .ircuium liip c 6 -
niidbin.i.reuel.itum tibi i.hilei
tue.ccgcs hiqui corcu^i.qll irn*

HIS torcii.s, Si vino i. per potum,
ficucm Arcedidum eh. ICegcs
dicuiicur mulcis vrgere culullis,

E: torquere mero &c. & ira, (ji
Irafurorbreuiself, autira.f.ni-
mis irati in te . Ncc tu laudabis
tua.necrcprehcnJcs .liien.i , ncc
panges. i.conficies Poemata, cit
ille. i. amicus tuus volet venari.i.
venationi infilUrc. Nam gratia
fr.urum geminorum. f. Amphio
nis, atque Zethi filiorum An-
thiopatex louejdiiliiuic i.difpec
fa ch tic.i.per cotrarietacem ttu-
diorum, donec lyra fufpeaa.i.
t odio habita , conticuit feucro.f.
Amphioni , Amphion putatur
ceiTilfe fraternis moribus . tu ce
de.i.dalocumjenibus.i.ptacidis
impenjs amici potentis, & quo-
ties amicus potens educet in
agros iutnenta onerata plagis.i.
venatorum retibus, Aetolijs.i,
qualibus aper in Aeolia captus
dicitur, & quoties educet canes
fup.vcnaticosjtu furge, & depo-
ne feuium .1. feueritatem fenile
Camosn» inhumans, qux ciTec
inhumana fi vetaret amico ob-
fequ-i , vt tu coenes paruercu eo
pulmento .i- pulpofa obfonia ,
hoc etl carnes venaticias, empta
.i.comparata laboribus.f.venan
divcriquccomunibus.quod fup
ple ertopus folenne Romanis
viris, & vtile fam», & vit» & me
bris,ne.f torpeant prefertim cii
tu valeas , & poffis fuperare vcl
canem curfu,vel aprum viribns .
adde ad hos dotes tuas gi no eft,
qui craftccfpeciofius.i.decctius
arma virilia, vt nebula & arcus .
Tufcis quo clamore coron».i.
fauorecitcunfidentiiim in mo-
rem coron», fuftineas prceli.i ci
peftna.i.luftamina incapoMar
tio . denique tu puer tulifti f^ui
militiam , & pro .i. C.intabrica
bella fub eo duce.f.Tiberio, qui
lefixtt.i.qu» fixa erant, refoluc-
refecic&aufcrrc, templis Par-
thorum, fignafupple Romana,,
qu» CralTus amiferat, Sequi dux
adiudicat i.vcndicat, & acquitie
Italis armis , fi quid ab eft non-
dum.f.fubiugatum. Ac ne retra-
has le.f.ab exercitio militari , Ic
abfis mexcufabilis.i.nulUm ex-
cufacionem habeos (quauis nil
curas.i.non ideo dico, quafi cu-
res feciffc extra numerum Sttno
dum .1. menfuraro) tu nugaris.i.

Horae. P ij rei

res ICJJS ve a:nuU«M pugnaru ,
noi» veri» piijJ-''!* cr-i‘^-*s in-
lerdu n lurc paterno , exercitus
»1.111 ilcicuj i luuenii a tc iiiltrii-
dorum pifEicuc .i. cotrarias par

it» iiiilMic.lmtces.i. leuii niui-

gta aJ iH-ignoriiui limilicudinc
Actia pugnj i.qui fuit inter Au
gjllaii& Antonium, apud A-
dium promontorium, refertur
.j.reprcfcnracur te duce per pue
ros more lioit.li , frater tua» cll
adtieifarius.i.agic vices aduerfi-
rij, lacus pacernoagro vicinus
*lt Adria.i pars Adnatici ai.ins
donec vidoria velox. i. fubico
iJucniens , coronet alterutrum
.i. auitcaut ilium . i* qui credi
dencteconfcntircfuisUudijs.i.

fi Augiiftus fciret,^ hoc faceres
inconfeofum ftudkorum fuoru
iprefautor laudabit tuum lutu
vtroque pollice .i. applaudens
vtranque manum leuabic. Nec
vellem fynecdochicos omnino
dicbm. nam pollice maxime
pUiilum fignificamus.ynde eft
illud luuen.Bt verfo pollice vul
gi. Qjjemlibetocciduntpopu-
lineer. Vt ego moneam te pro
imus.i.omntnojG tu eges cjmd
. 1.1 n aliquo monitoris, videto.i.
c6liler3toq,d,&>:uidicas,dequo
que.i.vaoquoque viro Fugteo
percontatoiam . 1 . nouarum re-
tuin indagatorem, nam idem
cll garrulus, quia dici folet , qui
rnulta infert, mulca effert, qui
niiiU.i queri c,mult.i denunciat.
nec aures patulc.i.aflidue paten
tes ad qurlibet noua audienda,
recinent fideliter comifla.i.cre-
dici fiJci . Bt verbum emlffom
femil volat itreuosabiie.quoJ
aithidicatur, Nefcitvox miila
rcucici .Si apudphilofophum.
Quodfcmeidiftii ell, amplius
leiumi non poceft. Ancilla vlla
aut puer, non vlccrec.i. fndu vul
nerer, iccur tuum .i.cauene ca-
piam amore ancilia auc pueri,
inrra marmoreumlime.i. inma
gniiici domo venerandi amici .
quod Virgilio contigiife Por-
ph/rio hic aicetUcur, dicens

epistolarvm

Et fcmel cmiffjm volat irrcuocabile verbum .

Non ancilla tuum iccur vlceret vlla , piierue
Intra marmoreum venerandi limen amict :

Ne dominus pueri , pulchri , caraue puellai
Munere te pai uo beet : aut incommodus angat .
Qualem comendes , etiam ate^uc etia afpice : ne mox
Incutiant aliena tibi peccata pudorem .
fallimur ; & quondam , non dignum tradimus ; ergo
Quem fu.! culpa premet , deceptus omitte tueri:

Vc penitus notum .fi tentent crimina ferues ,

T uccrisque tuo fidentem prsfidio , qui
Dente Thennino cum circumroditur , ecquid
Ante poft pauIlo ventura pericula fentis ?

Nam iuares,agitur, paries cum proximus ardet.'

Et negledta folent incendia fumere vires.

Dulcis inexpertis cultura potentis amici
Expertus metuit . tu dum tua nauis in alto eft :

Hoc age : ne mutata, retrorfum te ferat aura.
Oderunt hilarem triftes , criftemque iocoli ,

Sedatum celeres , agilem gnauumque remifsi ;

Potores bibuli media de nocle falerni ;

Oderunt porreda begantem pocula : quamuis
Nodurnos iures te formidare vapores ;
Demefuperciiio nubem, plerunque modeftus
Occupat obfcuri fpccism , taciturnus acerbi ,

Inter eunda leges , & percontabere dodos ;

Qua ratione queas traducere leniter Kuum ;

Nete femper inops agitet , v>.xeique cupido :

Ne pauor , & rerum mediocriter viilium fpes.
Virtutem dodrina paret : natura ne donec.*

Quid minuat curas, quid ce tibi reddat amicum.
Quid pure tranquilLc ; iionos , an dulce lucellum ,

A n fecretum iter , & fallentis femica vira; .

Me quoties reficit gelidus Digcnna riuus :

Quem MandeUbibitrugofus frigore pagus :

Quid fentire putas ; quid credis amice precari ?

Sic mihi.quod nunc eft, etiam minus; vemihi viuam
Quod fupereft xui ; ii quid fupireife volunt di .

S;c bona librorum , & piouifoe frugis in annum
Copia ; neu fluitem dubia; fpe pendulus horiE .

H.I-C fatis eft orare loucm , qui donat , & aufert .*

Da vita i det opes : a;quu mi animum ipfe parabo .

*dtc>q.d.debcsf<ntj

Tuaresagitur.piriesf,.

ximuwrdcc.£tmccnr'’'°'

fid folcc fumere virei,hoccS

amicu.carpuutimmt„t„“'

drfendis cum.m dasot..' '

Cultura.i.obferuancia& obf.'

cuuo &famuUcus amici po, J
IIS eft , dulcis inexpertis i

qui nunquam periculum, aui'
pcrimentum fecerunt, fedexpc,

IU 8 metuit, quia fcitoRrauisfr

diflicili.Gi. Tu age hoc, dum i

quandiu, nauis tuiellinalto i‘
medio marijvbi altum eft ne au!
ra mutata ferat ce retrorfum .i'
profpice nunc dum in gratia p j

tentis amici, es ne eam fubiia
amittas.hoc aute facies fi mori,
gerari noris. Nam triftes.i.feua,
ri oderunt hilarem & iocofio,
dcfunt triftem, ccleres.i.agiiei,

& prscipites in opere fiio, ode’
tunr fedatos .i. lencoi & urdos,
&remi{ri .i. fegnes oderunt agi '
lem, & gnauum .i. cito & mul»
operantem, potores bibuli. f.bi.
baces , de media nofte .i. ftatim
pofl mediam noaem.Falerm.i.
boni vini , quale eft Faleinum,
oderunt negantem pocula por-
re<ft.a.i.rccu!antetn bibere, quj-
uistu recuians iures tc formid»
te vapores noifturnos.i.vaporrs
caput moleftantes , aut febrem,
aut quid obfcenius de me.i.amo
ue fupercilio,nubt£n.!,reoerita-
tem,concraift.i & corrugata fro-a
te, qui?, modeftus. I, iempcr.:tel
modum feruans, occupat .i. iibil/
vforpat, plerunque. i.plurimuni, .
fpeciem.i.fimiliiudinertijobrcu-
n i.ignobilii nefeietis inter ho*
mines viuere, ficui nimia vere-
cundia rufticicaiem arguit, Siti- *■ L
citumus occupat plerunque Ipe I

ciem acerbi . Intereunda. i.in- '

, q.’

?d Vi--p;'!inmallaJit,ciii Alexindrum puerum Pollio dominus
dcjiio deJit. IdemdicicSeruiusadilludFormofumpaftor Co-
ryJo. veto fcedum elt vuliui3,dicic vlceret. Non ergo v!-
cerec iecur luum , ne Jomiiuis pueri pulchri , aut carre puelli.
l)ecc.i.ditcc,& beatum faciat ci* paruo munere, aut ne ipfc incom
niodlit.i.nckni tibi idcominodifaccrc.angut.i. dolore conftrin
gac cor tuum . (i^alcm comendes, ponit aiia pricepea fummo
perc attendenda dicens . Afpice . 1 . atcendc, coiilidcra , qualem
c6oiendcs.i.alicuiprobc»&laudei,.iucco.iaefidaruin fjcias,ne
peccira .ilieni.f.ip(iuscamcnd.ici,incufi.intmox.i paullo pnft ci
bi, pudorem i, rulmrem. No.s, inquit, fallimur, & tradimus (up.
«micoviuc riro bono. qunnd.im.i.aliqn, non dignum. i.indignu ,
Ergo li ira euencrit tibi oinitre.i.dtligne, tueri. i. protegere, & de
KnJere eum quem fu-ri.ci propria, non tua culpa, piemit ,hoc
eft noli Jevitin eius tuum (acere.fed dices credebam probum ef
fe.fiuon eft cijce eum,vt.i.qacmadmodum, ferues .i. fc; uarc de-
bes.que p,-n &, tuteris .i. tueri debeat notum pcnitus.i. omnino
quah pene incus & incute, fi crimiiw tcnteiueum .i. imponan-
tur ei iVkTum dico fidentem tuo praiHdio.i. tu» protedioni, qui

tum circtirodiiur.i.csrpitur, dente Thcanioo.i. detraaorio, qua

Um Th'on habuit.Cur sutem id facias oftendit,dicens,En quid
vcl e^fjuid.i.non ne in aliquo fentis pericula ventura paullo poft

ter omnia,v«l fuper omnia qu®
faftunis cs, leges doftos.i. Icii-
pta doliorum & percunSabere ,
.i. interrogabis fciendi gratia do
ftos,adhuc,f.viuente3 quarat'0
ne.i.quo paflo.quo q»iea«.i.v.a!cas traducere, leniter.i.tranquil-
le,»uura .i. tempus viti tiJ.r . ne cupido .i.aaaritia inops .i. qu®
inopem facit(quia femper auarus eget) agitct& vexet tefini-
per. Nepauor.i.form!do,nec fpes rerum vtilium mediocriter,
cuiufuiodi fune bona forcun», vexet ce. Et tu percimftabfrcdo-
ftof,an fiip.doiftrina.i eruditio & fciencia , paret. i. generet vir-
tutem per laborem, ne pro an,narura donec. i. grans & fine fi'-’®
re conferar. Item quid.i.qiis re» minuat.i.diminoaccuras.i.fol*
licicudines,& quid.i.qu» res,red.l3c tc amicum. i-confencienic ti
bi,& concordem fine remorfu c.onrciencir,quid .i.quirc» tran-
quillet.i. tranquillum faciat, an fup.bonos.i. adeptio bonorum
& dignitatum.an lucellum duice.i. dulcis acqmficio dmif aru®!
anicerrccrettjm,& femita.i.occulta&fecreca viavitr.fiifiny*
. 1 . quemlibet latentis, lioc dt an vita foHtaria . vnde didiin;i c”»
Nec vixit male qui n, itus, moriensq jc fefellit. O amice quid P“
tasni3fsncire,& quid putas me precari, quoties Digenti^* fno"
me eft proprium .ippofitorie) gelidus viuus , quem Mandela (e
propium laci)exirten$ P.igus rugofus i.afper frigore
bibit reficit.i.recreat me ? Quid inquam putas me peecarj ? ^ ^
cor fup.vt quod nunc elt. fir.i.maatis mihi etiam J

vt ego viuam mihi .i. in tranquillitate & fecurirate, q
auferent, quia Miferaett magni cullodiaccenfas viuam mq

I. 1 R R R p R I M V S

COEl<

KMOD.

DOCT.

attr^r*

i ^ASCEM.

hi T’'' ^ r.*;>»Tfn.5 qijo.lrc 'jMvitrv*li.yiumell,riih|vo-

copuhuguproutlarin .^nninn.i..ul tomm an-
i,„ „vi,|iie»n|)rv^\ifn»m m'< dom , ue fi;o ll iiifm t.inll.ibilit va-
ott pcnJuluk.i.luJpeniiK Ipc Ijoix d»ibix.J.»Kcrt», qii.i

fpcrtiii inilii prouilum irnif annoiu .SpJ fuii rd or.nc loufm
.i.umimuin Dcumiuuantrm patrpm,qui Joiku it auffrc (Sfutc
tU lob) orare ibco.vt det fup der ope* . ipfc.i CRo.para

bomi.i.inthixquiun aninni.q.J.in poicftaicmcaert, qoalir ein?
icUm, quia liberum arbitnum Uabeo, in quod nemo potcl>atetn
h*b«t, lient mtitam, St opes . Plura inS'luis nollriadiximu»

M lmunuraftarelccunda») Perfonam primarum partili
intclligitur,qux(xpiusaAu ingreditur . cum babeat
comoedia quinque adus. Secundarum vcro,qu.T rninus
minuxQ. procedit . Qua jn parte, Porph. inquit, fecundarum par

tium ailorcs omnia fubmifVc agunt. Cccl.iib.v.cap.viij.

A LT B R rixatur ) Loquitur poeta de moroHs in amicitia
quiquantunalibctfriuoladecaufa litem cum amico fufcipiuni.

Risco fi cre-
di») Dehocloco
dicit lic Acron;

Hanc Epiltolam
ad Moscenatem
fcnbitjin qua demonftrat prag-
maticam luam.i.cauram .ppeer
quam compofucric carmina, fed
prius uicuperat, imitatores Cra
tmi, qui docuit nullorum carmi
na elfe ftabilia, ni potulenti &
ebnj cfient, trahens occafionera
ipfe Cratinus ex Homero Se En
nio,in quorum libris laus iniie-
nitutuini. Non tn poetas efle
dixerunt debere uinofos,q, Cra
tinus tanti uinolentix fuit; ut
fohtus fuerit fupra pelles rccii-
bere,io quas comedere confue-
uerunt. Hoc etiam Epigramma
. in monumento eius teftatur. In
a fuis etiam fabulis negat bonum
\l «fle poetam, qui uinofus no fue
r ric. Hincpethancuinolcntiam
tanti libidinis fuit . nt cobiculu
fuum fpcculis adornarct.quati-
nus&coitamfuu rpedarepof-
^ fet . AdfcripGt Liber, Democri-
tus excludit luo iudicio , fanos

poecas a numero Mufarum, di-
cens infanos in numerum Fau-
norum & Satyrorum deorum
tranfirequafiueriores. Vndep
ironiam hic dicit, g»poftc^ Liber
pater infanos poceltas numero
fatyroBtadfcripfit,ipfK Mufiet
mane fobri* non fuerunt olen-
tes adhuc uinum node potatu.

Qtiid fi quis ueftcni,uultumque
Catonis imitetur, nuquidetiam
uirtutibus erit Caco? Cato.n.
conful Romano?! ut terribilior
appareret hoftibus in tonfa bar-
ba , & capillis manebat cum di-
to coloramento,&cum toga exi
gua uc uelocior eflet. In pede

nudo, hoc de quocunque philo-
fopho.Cato.n.nudis pedibus no
fui». ExigUKtogx qualem fece
rit textor.i.Rupit Hyarbitam ,

HyirbicalMauru» fugit regione,
qui dum Timagenem philofo-
phum poft conuiuium & mter

pocula declamantem uellec imi

tati,nec pollet, inuidia quodam
modo difeerptu» eft. Exangue
cyminum ut pallorem nimium
poflint imitari. Qni cyminum

[Natn tua res) Et hiulir rui» tpibm in dodo yulgo pafTim in ore
clt , l uin nubis rirccauendu, cum vicmi duiiius jioer. Adn otirc

f irourrb. vt «xaltcriui malo {limamus excf>luin,aliciioq. peneu
u diTcamus uoliris rebus confuiric. [OuIck in 0 X|irr.)Hic vide
protirrb. Mus picem gulla . ik : Dulce bellum iiirxptrio ,

R Rundurmin Numici mcliusvia ducit au Appi. Contm- oi;,ARt
tionisde lana caprilia duovuiemur exempla apoaa po-
lita . Alterum de gladiatorum prxliancia, alterum de me-
liore icincre, vcl Numici, vcl Appia via . Strab.lib.v.irei nume-
rat UI. 1 S Appiam, Latinam, ac Valeriam, quarum Valeriam Mar
fos dicit. J<,clmqumiriguufvt per Numiciam viam intclliga-
nius Latinam , etiam Ii non liqueat cur ita dicarur. Nam a nu-
mico (iuehiimitio fliiuio , mi lyllaba longa eft, qua: hic corripi-
atur prxtcr coufuetudincm,& huius, & altorum poetarum . Qua
quam exempla poeta eiufmodi fint,vt facile etiam circa ipfa gia
maticii de lanacaprina cocentio incidere poflit quale cK de Do
cilis& Numico altero proprium nefit an adiediuum, altero,
corruptum ne an licencta ufurpatum .

AD MOECENATEM.

1 « e»s qui magnorum »irer»m yitia imita/stur, cum yirtutem af*
ftquinon ptjfunt.

Risco fi credis Mcccenas do-
ae Cratino:

Nulla placere diu , nec viuere car-
mina pofTunt.

Qux fcnbuntur aqus potoribus :
vt male fanes.

Adfcr.bit Liber Satyris, Paunisq.

poetas .

Vinafere dulces oluerunt mane camoenx t
Laudibus arguitur vini vinofus Homerus .

Ennius ipfe pater nunquam nifi potus ad arma .
Profiluit dicenda forum , » putealque Libonis
Mandabo ficcis ; adimam cantare feucris .

Hoc fimul edixit : non cefiauere poetx
NoSurno certare meto ■■ putere diurno .

Ciuid 1 fi quis vultu toruo fetus , & pede nudo ,
Exigusque togs fimulet textore Catonem .
Virtutem ne reprefentet , moresque Catonis?

Rupit Hvadtitam Timagenis xmula lingua; ^
Dum [ludet vrbauus.tenditquedifertus haberi.
Decipit exemplar vitijs imitabile , quod fi
P.ilkrem cafu : biberent exangue cuminum .

O imitatores feruum pecus , vt mihi fepe
Bilem , fxpe locum veftri mouere tumultus.

Libera per vacuum pofui veftigia princeps :

Non aliena meo prcfsi pede . qui libi fidit
Dux , regit examen . Parios ego ptimus iambos
Ofiendit Latio , numeros , animosque fccutus
A rchilochi , non res . & agentia verba Lycambem .

A t ne me folijs ideo breuioribus ornes .•

(Jiiod timui mutate modos , & carminis artem .
Teperat Archilochi raufam pede mafcula Sappho :
Temperat Aleius : fed rebus , & ordine difpar .

Ncc focerum quirit , quem verlibus oblinat atris ;
Nccfponfa; laqueum famofo carmine neait .

Hunc ego non alio diapm ptius ore . Latinis
• V ulgaui fidicen . iuuat immemorata ferentem .
Ingenuis oculisque legi , manibusque teneri .

Scite velis , mea cur ingratus opufcula kaor
Laudet.amctque domi .‘ premat extra, limen imquus,
Non ego ventofx plebis fuffragia venor
Impenlis cocnarum , & ttitx munere vcflis .

potutum pallido» reddit homi-
ne» . Seruum pecu5,mireaic pe-
cus feruiim.qih negant Stoici
quenij, liberam efll» prxtcr fapie
tcm,OrdoeW,0 Mcccenjsdo
fte, fi lu credi» Catino Comico
illi pnfco.i.antiquo nulla carmi
na qii? fcnbuntur potonbu.t.i.a
potoribus aqu^, poliunt placere
nec viuere diii.vt .i. poftq Liber
.i. Bacchu» vini Deu» adferiplic
aut adferibit, poetas male fano»

.i. furore rapto», Satyris & Fau-
nis, dijs filuellribus & petulanti
bLi$,acfercIfanis,Camcen 2 dul
ces.i.carminadolcia oluerunc.i.
olendo retulerunt, fere.i. quafi
oeSjmane.f.pofteriori» diei, vina
qux videlicet poet* pridie eius
diei potarantinccEoa, aut Ca-
iHQsnx qux erant infantilia Bac
chi. Homerus arguitur.i.couin ?«*«**?*
cicutjVinofus.i. vini amator, lau
dibus.i. propter laudationes vi-
ni , quia vinum (vt in Odyflea) “
fxpclaudabit Ennius ipfe pater ”5**
.i.princeps latinicarminis.nun- ^
quam profiluit addicenda.i. ca-
nenda.& diferte laudanda, arma

.i.armorumgefta,vifecitmh.

bris Anna!iu,niG potus.i cbrius . -

&vlniplcnu$,Ego,inquitEnn. '

aut quis poetarum eius opinio- *
nis, fed de Romanis videtur Io-

qui propter forum Libcms,ma

dabo . i. comittam ficcis. i.fobrqs
&Donpotis, forum .f.iudiciale, ^ ’ '

& puteal Liboni*. quod quidam ‘ r'
ponunt in Comitio, vtoftendi-
mus in fecundi fermonumSaty
ra quintam ex Ccelio Rod. aut
in oiffaua regione Vrbis ad la-
nos duos,vcl,vt exponit Eorph.
ad fedem pr^coris.hoc eft tribu-
nal , quod Libo ad arcum Fabia
nuro cum fubfellijs primus loca
uit (fune qui velint locum, quo
mercatores numularij conuene
rantfignificari) &cgo adimam
.i.aufcram , feuctis.t.rigidis veri
feftacoribus magnam abftinen-
tiam feruantibus cantate.i. Poe
matum confeftionem . Simul.i.
fiatim poflq , Ennius fup.cdixit
, .i.vifus eft pr^ccpilTc.ne pro no.
pocts no celTauerc certare.i.ccr
taiim indulgece , mero noftur-
no, & putere diurno .i. interdii»

ASCE^’.

O L A R. V M

C P I S T

Non ego nobilium feriptoram aiiJimr , & vitor,

Grammatkisambire tribus ,& pulpita dignor .

H'nc illx laciymaj • indigna theatris
Scripta pudet recitare : & nugis addere pondus r
Si dai ; rides ait ; & louis aunbus ifta
Sei uas . fidis enim manere poetica mella
Te Iblum . tibi pulcher . ad ha:c ego naribus vti
i^ormido : & luttantis acuto ne fecer vngui :
Difplicet ille locus , clamo ; & diludia pofeo .
Ludus enim genuit trepidum certamen , & iram :
Ira truces inimicitias , & funebre bellum .

funMU , aiu podrijie 5 P»"
iyid 'up

Je<ini»5ores Homeri & Bnnij

dica!, qiin ferus criltis & rigi-
das reprelearct Cstonem cor-
no paltu.Sc peJe niido , & iioiul

tcxtorc-l.rudijexigiije.i-rrioJic*

cogEne.i.anrepreiencet virtu-
tem & mores Caconis’q.d.mini
me. Kcco.iiimilitervinolitatem

Homeri h Enni) imitantes diui

nam mentemjsc virtutem aflcii
non pofliint. vult ergo dicerc,
quiaCato Vticeniis ad ineJium

vfque notis potalTc notatus cft, _

noncontinuo qui cius bibacitatem imitttor, etiam virtutem al-
ffauatur. Namneliabtcum quidem imitando, etiam virtutem
obtineat. Rupit Hyarbitam, exemplum, inquit Porph.lluhi imi
tatoris incerporuit. Nam hic Hyarbita Maurus fuit, qui dum Ti
inaeenem imitaretur pofteonuiuium , & inter pocula deciaman
tem propter infolcntiam faciendi quod conabatur penes difru-
ptuseft. Timagene» .n. multo conabatur adhibere vt coenas &
declamationi fu*,cunque ab his multum laudaretur, ad imira-
tionem fui prouocafle Hyarbitamdicitur, qui fc & flomachum
abrupit, dum Timagenem & dicendo, & pafccndos amicos cona
Wciqaate.hic ille. Ordo eft . Linguazmula.i. imitatrix Ti-
magenis . rupit .i. difrupic Hyarbitam Maurum iliumjdum ftu-
det & tcndic .i. conatur, haberi .i. reputari, vrbanus & diferrus .
Exemplar.r.bonorum.quod ftulti fe imitari dicunt, imitabile .i.
quod imitari facile potelf.vitijs.i.invltijs decipit fup.imitatores,
aut decepit vitij» quia vitia imitantur & non virtutes . Quid.aut
quod, fup. facerem, fi ego pallerem cafu.i.ex cafus timore, rcl a
cafujnone biberem ry minum, aut cuminum, exague.i.quod p.il-
lidam,&qu3fifinefanguinc 3pparerefacit,vcmeimitenturf O
imitatores appolitoric feruum pcciis,vt.i. qualiter & pronuncia
dum ell admiraciue,q d.di| boni qualiter vellri tumultus, moue-
te.i.moueruncmihi Izpe bilem.i.amaram indignationem, & fz-
pe iocum.i.iocofam irrifionem . Libera per vacuum, poliquam
reprehendit eos qui llulte imitari conati funt, recitat conatus
fuoi dicens , Bgo princeps.i primum locum tenens, pofui velti-
gialibera.i.nulla imitationis lege ardnta, &no preffi pede meo
aliena fup. veftigia.hoceft primus Lyrica carmina larine fcripfi
neminem Latinorum imitatus . nec in hoc reprehendendus , q,i
dux qui fidit (ibi.i.hibet fiduciam in fe reget examen .i.cduftum
agmen . Egooftchdi primus Lacio.i. ItaliZjlambos.i.verfus Ia
bicos , Pano». i. Archilochios, nam Archilochus Iambici car-
minis inuencor ex Paro inrulafuit,recutus .i. imitatus, numeros
. 1 . menfuras pedum & fyllabarum & animos.i. vehementia fpiri-
tus, Archilochi, & non recutusres.i.materiam,auiargiTi,& ver-
ba agentia .i. impellentia ad rufpendium Lycambem jiocerum
«Ius . (yuia.n. Lycambes filiam defponfatarn Archilocho retra-
xcrat,rcripfit in eum Iambos acerrimos . ob quorum turpitudi-
nem fe & filiam fufpendit , Ac, aut at, ne ornes me ideo breuio-
ribus folijs.r.laur!,auc hedere quod ego timui mutare modos .i.
numeros & modulos,& artem carminis , ego fup. defendam me
auSoritate. Nam Sappho mafculj. i. virilis animi, temperat. i.
moderatur Mufam .f. Iambicam Archilochi , ipfius inuentoris
pede ,i. introduiSionenoui pedis, Aiccus , .ilms poiita Lyricfl»,
etiam Lesbicus . temperat Mulam Archilochi, ex iftens difpar re
biis & ordine, nec Alczus querit focerum, Geut Archilochus Ly
cambem,q?ia obiinac.i.fosdat,acrii,i. diffamato rijs verfibus , nec
neftit fponfx fuz laqueum, quo cum patre llrangulccur . Ego fi
diccn.i.fidibus canens,hoceli Lyricus p<’eta,vulgaui nunc Lati-
nis , aue potius legatur hunc vt fit vulgari Latinis hunc.f. Alearii,

quem m Odis przcipuc im.-,
luJtlf.nondiaumJJ,
alio ore . luuat.i.delea” , r "

Alc*ua,,feren,em.,.airr;,^Jf|'
&cancntemimmemor.tj, , ’
non p,u.s,p„dUiino.d,a

leg.ingen,|,, 8; oculis,
man,bu..i,gaudco,uodp,i„„‘
Alcaninuentalan„jf„L„ s
iuvcl,slarccutlcaorm.,a,„

Iaudct,& amet domi .i. in fecre

tomeaopurculsi.&curipfeinf
quusprcmat.i.vituperct, extra fi
men.i.incGetumultorum. R,
lio fup. eft, quia ego non venor
.i.aucupor, aut capto, roff’ragia.i.aHenrum& approb3tione,pU-
bisvcntofz.i inttabilis.impcnfi» ccenarum.i.dando coenasj&mu
nere trit^ vettis.hoc Perfius fic, Calidum fcis ponere fumen.Scis
comitem horridulum trita donare lacerna. Et quia ego audi-
tor nobilium fcripco9t,non dignorvltroambire.i. ambiedo pre
cari.gramaticas tribus,& pulpita.i.non vifito humiles przccpto
res, nec precor vt mea didcnt.hinc.i. ex hac occafionc fup. ori*
furit illclacrymr.f. quas prz gaudio, & licitia adulatotcs dutn
alia carmiua audiunt, emittere fingutu. Vel Iiincfunt illi ij.
cryms.i. hinc orta eff indignatio multo?! (& eft Terentianum'
verbu ex Andria) fi dixi, quod pudetmeretitaiefcripta.f.mea,
indigna fpilfis theatris -i. quz in theatro recitentur, & pudet me •
addere nugis.i.ttbus, vilibus, pondus. r. auftoritatcm& approba
rionem,is fup. qui rogauii audire carmina mea, ait tu ridcs.i, de-
rides & vilipcndis mejtiifcruas.vreferuas itta fup. carmina tua,
auribus louis .i. vt folus lupitereaaudiat.n.pro quia, tu fidis . 1 .
fiduciam hibes, re folu manare.i.leui ter effundere Poetica ma!-.
la exiffens pulcher tibi.i-in oculis tuis . Ego (inq poeta 3d'h*c)
clamo.i.cura clamore rndeo quod formido vti naribus.i.iudicio
nafutorum.hoc acrium irrifo?! & ego formido nc fccct .i. li-
ber meus fecctur,acuto vngue,aui vngui, luftacis .i. coniendtcis
contra carminum meorum approbatores & recitatorcs,ego cla-
mo, ille locus,, f. theatri difplicet, clamo inq , & pofeo diludia. i.
dilationem & incecmiflionem ludorum. n. pro quia ludus.i. reti
ratio carminum in ludis theatralibus, genuit ceteamen trepidii
& iram, & ira genuit truces i nimicitias,& funebre bellum , id eft
cruentum . vt ergo in pace viuam refugio recitati .

L Audibus arguitur vini) Non adeii hilaritas cu deeft vinum ,
laguccpoccali ingenium ni vino calefcac . Vnde refert Plur.
in Sycripofiacis /£fchilum fuas comcediar poiado fcripfiffe. Ex-
citat.n.vini caior inuenicdi vim qus torpet nonnunq in iciunii,
mouet ph-italias, addit impetus fubminiftrac fiducia, injpu. Non
eft Ditbyr.ambus &c. [O imitatores fer.) Hic imitationis genus
velut addiiSam ac feruile redit Hor.lie Fab. nihil putat ad bene-
dicendum inutilius, quam ita feruirc pr^ceptis arcis vt non nufis
digitum latum ab illis difcedere,fi quado caufe ratio poftulabit.

L Onga eft Acconisnoftri ab initio huius Epift. pfatio . In (
qua inter cetera hic ait, tr.ihcns occ.ifionc ipfe Gracinus
cx Hom.& EnniojQuafi vero Crnc.qufm grzcii fuilfeo-
pinofjEnniu legerit . Paullo pott Caco. Vtic. an Cos. Rom.in-
tofa barba Sc capillis manfifTe, vt terribilior .appareret hoftibus.
Vtruquedemirorvbt Acron legerit, & Cos.fuiile, & eadccaufa
barb.i nutriffc.Decipic exeplar vitijs imitabile. Manifdle amphi
lopo jptulit.lntell igi cur tn Illud aiic qiiod .ftatim leqmturjcflio
ne variacum.inocnio.Nam pro quod fi, ab) legoru quid {i,& car-
men torum fequens incerrogatiue quod tame enunciatiue quo-
que legi poterat . Item poft aliquot verfus, Hunc ego non alio
didum prius ore Latinis. Porph.commentarius de Arch. expo-
nit, fed corruptum arbitror . Badius rc£fede Alcso expofuit-

iiil(r|r.

E RTVMNVM ,)
Argumenefj lam-
p«cutc,alibiq. di-
ftum eft Vertu-
mnum Deum be
nc vertendarum
rerumcHc.OLiber, tu videns
afpicerc Vertumnum
& Linum jHorumdeo

rum luxta qu* erat rerum mer-
catus, & pocnimum librorui

hoc eft

videris mihi appetere

AD LIBR.VM SV VM.

Ertvmnvm, lanumque li-
ber fpe(5lare videris;

Scilicet vt proftes Sofiorum pu
micemundus.

Odifti ciaueis , & grata figilia pu
dico :

Paucis oflrendi gemis; & com-
muniam laudas ,

exitum . Scilicet vt proftcs.i.ve-

nalis exhibearis fadus niundus

.i. poli tus pumice.i. lapide caucr

nofo, quo libri poliuntur & cn*

■ ganrur, Sofiorum , illorurn
bliopolanim i.vcdiiorum

rum.Tiiodifti.i.odioprofequc
ris,claues.i.claurura«,&fiK''**’ *
figna clanfurarum
pta pudico. i.verecundo- 1“?

mis.i.sgrefers, & cofiqucrec »

oftendi.i.quiaoftendcri»p«^

^UuiMCotiunia.i.fuWlc.» Io*
(j.iu noiiei nucritut iu,h>>ccil
eAnoainiUtuuwc eJuam tc
tfkin . kJ v«rbis mcis 4a*
,Jicn* cife rccufji» , fuge Tup. co,
aao gclUs.i* nimiuin Ciipis ^ice
rcJuui non crit ubi
cmillb.i. poft>)uam cmiiriM fur<
rit.B;lo>)uiturvtpatcr4d tihu
cmancipifi «uoicntfm. Q^e-
tu liber quabmius dolent a pa-
tre Tcnuncian & abdicari. Q^<d
fjo roifcr egi ? propter quod .f.
mihi reditum veces . H.efpondes
poeca . Tu dicet quid volui Sic.
polTunc umen omnu elTc verba
poeta . vt fit , Tu dicet fup. ali-
quando poenicentia dudut .
Qi^id ego mifer cgi > quid volui
fup.mihi (ficui in Buc. Elicu q.d
volui mifcro uuhi&c.) Tu inq.
dices hoc » vbi quis te IxCcrii, &
fcistccogi.i. contrahi in breue
.i. in compendium, denonex to
to Icgijcum amator pienus.i.fa-
tut de te .languct.i. languide te
amat • quod li augur (de fe lo-
quitur Poeca),ia» qui vaticina-
tur haec de te, non defipic.i. ma-
le fapitjodio fup.cui pcccaniu.i

LIBER. PRlNtVS

Non ita nutritus . fuge , qu6 di fce Jcre gcftis
Non erit cuiilfo reditus tibi . quid mif.r cgi ?

Quid volui ? dices; vbi quis ic l.cfcrit . & Icis
1 11 breue tc cogi ; cum plenus langue amator .

Quod li non odio peccantis dclipit augur ;

Carus eris Rom.c : donec tc deferat itas.
Concredatus vbi manibus fordcfccrc vulgi
Ca:peris:aut tincas pafces taciturnus inerteis:

Aut fugies Vticam;auc vndus mittens Ilerdam.
Ridebit monitor non exauditus ; vt ille .

Qui male parentem in rupeis detrulit afcllum
Iratus . quis enim inuitum feruare Jaboi ct %

Hoc quoque te manet; vt pueros elementa docente
Occupet extremis in vicis balba fcncdiis .

Cum tibi fol tepidus pluresadinoueric aures;

Me li pertino naium patre , & in tenui re
Maiores pennas nidoexcendiflfe loqueris;

V t quantum generi demas , virtutibus addas .

Me primis vibis belli placuiffe , domique ,

Corporis exigui , pricanum , folibus aptum ,

Irafci celerem , tamen vt placabilis efiera .

Forte meum li quis te percontabitur luum**

Me quater vndenos fciat iinpleuifie decembreis ;
Collegam Lepidum quo duxit Lollius anno .

rem indebitam petentis , tu ens
carusR.om£donec*ta8.i.for-
inaiuuenilis,Jerei'atte,vbi.i.cum,cceperisfordercer».i.fieriror-
didus contrectatus manibus vulgi, aut tu tacitucniis pafccs incr
tes tineas.i.abijceris in aliquem angulum, vbi tinese ce dcmolien
rur aut (u=ies Vticam.i.ad earn ciuiiacem Afixcelericermitce-
ris aut tu vnftus .i. pinguis , fed fi (vt Acron fentit) minatur ex
eo futura» opollographias .i. EpiUolarum in tergo inferiptio-
nes,icaquodEpi£lol 2 :iauoiuanturin chartis vilibus, vt cullo-
diaiuur ab eis innnde, melius legitur vindus, quia m opoUogra
itoliijs colligantur Ep(flcU,erant autem exercitus Romani, tunc
1 VticrSc lierdatjmitceris inquam vindus.i.cLim chartis in tc, li-
gans. Ilerdam. i. ad eam ciuuatem Hirpanic. Monitor non cx-
aLiditus.ridcbic.i.ego qui te nunc moneo, fi non exaudior , ride-
/ bo cum tibi male fucceflerit . vc.i.qaemadmodum,ille.r. rutticus
* iracus,detrufit afcllum raale.i non parentem, immo conuaruim
> facience.in rupes. Cum enim afinus periculofe ad prxcipicium
rupis iret,rufticus eum dirigens coepit retrahere, at lile vt cit ob
Ibnaci beilua quanto magis retrahebatur , lanto inftantius ac-
cefiic . quod vident rullicus , iratus detrufit eum in prxcipitium
& quafi dicat Poeta id bene fadumjfubdit ,, Quis enim labofec
feruare inultum ? q. d. nemo , hoc quoque .i. etiam hoc malum

z/4

manee.i.exprdae «,tibi iiiucf
dubie rutiirum,v( fcnet^lus balba
.1. balbutiens , occnpct le in cx-
tremii vicu,docciucm pueros
clemeiua.i.primas liceiat.Cuni
autem Sol tepidus .i. trmpcdai
verna, .idmoucrit tibi pliiret au
rct.i.pluret pueros teaiidicuroi
tu loqucrts.i. dices. me natum
pjcrc libertino, & m re renui .i.
modica exrendifie nido, maio-
res pennas .i. maiores opes , &
cuoiaficvlcradignicatcm meo-
rum natalium (defcnbic autem
fcipfum Cynice, vt dicit Porph.
non dilTimulans humilicatcm
genens rui)vc tu addas tantum
virtutibus fiipp. meis, quantum
demas generi , loqucri fupp.me
placuille primis.i. primoribus vr
bis,&belli .i. in bello, & domi.i,
in pace qu£, nos domi habitare
rinu,& loqueris me exigui.i. pu
filii corporis, prxcanu.i. ance le-
pus canum , aptum Solibus.i.li-
bencer apricantem , celerem ira
fci i. facilem ad iram & cito ira-
fcentem . tamen fic fup. vt cilem
placabilis . Si quis forte percon
labitur i, interrogabit te,£uum
meum .i. tempus artatis me2,is
npleuilTe quater

fup. fciat me,

vnde nos Decembret.i.tot snnos impleuilff,dico eo anno , quo
Lollius duxit Lepidum colleg.-im.i. fortitui eft cumco confula-
tum Rom*. & ita collega Lolli fuit Lepidus.

Q Vi mareparccum)In rupes ^peudere, quadrabit in quof- DOCT.
dam peruerfo natos ingenio, qui cum ipfi non fapiunt , iuterfr •
nolunt tn bencconfuicntium monitis obtempcrarc.Na
tiima rullico quopiam, qui cumafinum fuumper.-ilpes nimbus
obteftas ducerer, i-^q. frino no obediret.iratus in rupes ^ptrufir.

Vc fugies Vficam.aui vinftus mitteris Ilerdam) Ac per cLAR«
hoc, inquit Porphyrion, bellorum ciuilium caufa adhuc
. iliic Romanum exercitum detineri fignificat . Hic ille.

Qu^ quam vera fint non video . Nam nouennio ance,finis bello
ciuili impolitus erat ab Augutlo,nili ob timorem rurfus nafeen-
tis belli illic detinebantur, quod videtur verificnile. [Me quater
vndenos fciat impleuiffe Decembres)Hi Coff. fuere anno ab vr-
becond.DCCxXXIlI deqbus fi fubrraxeris annos DCLXXXIX.
quando L. Manlius Torquatus , Cum L. Aurelio Cotta Cos.
fuit . & quando natus eft Horat. vc in lib.iij. Carminum ipfe ce-
cinit poeta , O nata mecum confuleManlio relinquentur anni
xliiij.sca» Horatij.

O iiij

CVM

E P

IS TOLAR-VM

ne* monbuv & emcdes Ifgibus,
res Italis, hoc cft Italicas & po-
tiaitin'! Ro-Tiani>; ego pececin
publ’C.iromodi,fi fgo morer, i.
occupem, tu ? tp.i qii^ f.rcipub.
impertis (nili d:ca$ tempora .i.
aures, qo.sad tempora proten-
diinnir) longo fcrmone.i. mul-
torum eerborum Epift. Romu-
lus auclor Romani Jmpciij, &
Liber pater Indorum viftor, &
Poilox cum Catiores fratres illi
gemini inter Argonautas habi-
ti, recfp:i pott ingentia fafta in
templa deorum dum colunt rcr
ras,S genas hominutn.i.cjuadiu
cum hominibus verfari funt, dii
componiinc.i.bniunc afpcra bcl
la , dum aflignant.i.fuos cuique
tribuunt agros dum condut op-
pid.i,r'orauerr.i.sgre tulerunt,
fauorem iperatum.i. quem Ipe-
raiierunc nflequi .i. applaufum
popularem, no refpondere fuis
mentis, bncell minorem meri-
tis fuis elFe. Is fitp.videiicct Her
cules, qui contundit.i. contun-
dendo(qii3ti claua id peregerit)
rupcratiit Hydram diram IcrpI
tem aquatilem, fiuamque (I-a-
bu’atiiv enim debellaffc cui' pro
vno capite coniiifo, aut amputa
to bina nafeebantur, donec igni
expugnata “ft quod ad h.Hor'a ,
quidam referentei.ditunc palu-
dem fuifTe , coi obdruSo vno
meatu bi ni exoriebantur, donec
igni cxiccacus elT::) 15 ergo qui
Kvdram cocudir, & qui fubegit
.i.fiiperjuit , not.i porcent-*.!,
duodecim moiiftra i.im nofili-
ma,& hoc labore Fatali, ciuiain
fatis erat iic etim aJ coelos ven-
tunim comperir.i. tandem com-
pertum h.ihuic,ac iniienir, inui-
d.am domari fupremo , fine.i.
morte, qoia omnia monllrafu-
perire potuft,pr*cer inmdiam.
Enim pro quia, ille rtTp.qoi pre-

VM rnt fudi 1 'as &c.) P.xc<.r.,cnm-.ic,nDC
aocia & latras occupationes Augurti. quoi

h,,ftenui.idc.imnonkriplcnt.OruotR.

O Csfar Augude.cufn .i. qinndoqukkm,
tu follis r.llinea» i. ntslabanrur fnrlnm te-
neas, tot,&tancinejoci4, cum fidelicec tu-
teris. i. pi‘o

ctgas .r- 0>- HORATfl FLACCI

E p I S T o L A R. V M

LIBER SECVNDVS.

mento honorandas , hoc cft apwd quas iuremus ter «h
.-^■nfdteiitesnil cale ortum, & inhil taleoriturum [i,,
quo uis alio tempore. [Sed tuus) Digreditur adcarpend
ni/.r-jrhim indicium DODuli m nouis noctis . a»R.n,.

AD AVGVSTVM.

TtiUtM qH*i mi»

’Ta:itt cem'm'n'i6t(tCf‘ FerfAt
nta f-tpt cnm intirp<ll«Ktl fuishlcrii.

V M tot fudineas , & tan-
ta neoocia iblus ;

Res ftalas armis tuteris;

moribus ornes;
Legibus emendes: in pu-
blica tomoda pcccem ,
Si longo ftrroonc morer
tua tempora Ca;far.

K omulus, & Liber p.itei‘,
&cumCaliore Pollux
Pofl ingentia facla , deorum in templa recepti ,

Dum terras , hominuraq. colunt genus : alpcra bella
Componunt ; agros asiignant ; oppida condunt :
Plorauerc fuis non refpondere fauorem
Speratum meritis . diram qui contudit hydram :
Notaq. ficali portenta labore fubcgic :

Comperit inuidiam fupremo fine domari.

, . r t Vrit enim fulgore fuo qui prxgrauatartcis

gtjnat.i.opprimit.artes infra fe Jnfra fe politas; extindus amabitur idem

poruanquiomnesarteslibirub Prafcnti tibi maturos largimur honores • *

lectatlubetjiric.i.inccndic.f. m ^ '

iiuJum, luo fulgore .i. fplmdr,- mura per nomen ponimui aras .

re,noininir fui , Ted idrnr rsriu- t, i! oritur uni alias , ni 1 ortum tale latentes,
flu! .i. moriuiir »m.ibirar . Ii,.c S,'d truis hic populus Crpiens , & iuftus in vno

Jucbus teGrai,,anrefee;do.

viiius itiuidiam ruperare,vt mc- t-cttia n^qiiaquam iimili ratione, modoq.
ruo? hnnorcj obtineret, quod Aeftimat : & nifi qua; tcrris femota, fuisq.
t.men cibKbuKn eft . Et its ta- Temporibus detota videt; taltidit & odit

vuabuUspeccare verantds,
murcibi pra-reini.rd ell sdhuc ‘^^^Fique viri unxcruiit , fcedera regum

viurmi.b: fnrrr noiconuerf.m- Vel Gabijs , vcl cum rigidis aequata Sabinis °
;;<’™'i-™^ros.annoiavoi^

li j.i.dubic Deu? cognofccrix. Albano mufas in monte locutas,

bt nos ponitnu» aras luradas.i. Gra;corum funt antiquisfima quarejue

moranum.indicium popuiim nouis poetis, atftimanju n j*

eit. S«d hic citus populus, fcilicec Romanus cxiileni lapi*
lultus in te vno, id eli folo.antcfcreudo, id elt pralcrendo ^

fii'isducibu$.i.Romanij,6cGr?

is.i.GrBcu,eftimat,,d dlaJ;

ciai,&cenlct.cetcra, id dtcVii
ras resnequaqoamiimili ratio'
ne,&modo quiacumte riueii'
tem cuilibet defunftorutn in

bellica glonapi-*ferat,quemli,

bet defumaotnm poecatom «
optimo viueiitium in ponij,
prsferc , & faftidit , & odii fiip:
ple omnia, nili fupple ea qu*
det femota, ideft rcparata&di
liantia, terris, id eft per inteiual
la terrarum, & defunda fuis ic.
poribus , id elt folos fepultos
aut longe diftantes in cettris
commendant, exiilens lic fau-
tor veterum, vtdiftuet.i.padim
dicat, & allcrac Mufas locutas cf
fe in Albano monte, tabuLn
vetantes , id elt prohibentes ,
peccare , id elt leges duodecim
tabularum, quas bis quinque,
id elt decem viri,raiixcrc,id
elt lanxcrurtt , & fcedera regum
aquata, id t(l iflte & iqot per-
ciift.i . vel cum Gabijs , vdeuin
Sabinttf rigidis , quia Jiu mul-
lumque Romanis rduterunt,
libkos pontilicomjidclt .mna-
les,& volumina vacum ariiin.
fa,idelt muliortim annorum,
hoc e tt vetera 1-ne . Si quia qi;S
que antiquifiima l'cri|)ia Gix-
corum Amt vel , id elt eiMin
optima : Rorruni krtptores
pcnfjntiir, eadem trutina , id
elt iudicantur coBdmiii exami-
ne, hoc cft optimi efie, qui ve-
terrimi , nnn fit quod loqua-^
murmulra,id cU nollem niul-'i
tum cum talibus contendere,
VE qui mantftftiflitnc fjlfa af-
ferunt , ac li dtcanc , quod nil
duri cft intra olearn , & nil du-
ri cftinnuceextra,idclla par-
te exteriori, quia vtrunqiiefal-
fum. Nam olea , id elt fm-
£tus olex , hoc tll bacca ha-
bet os , (cu lapillum in-

tus , & nox tcttani doSi' lo-
ris. No> vciiitnus , id eit per-
tingimus (eft einm princnii
tenqioris ) aJ fn-Timum , id eft
ad lommam pocmnain for*
tunx. Ita quod non polTumos
cfil' perfectiores , nos pingi-
mus, atque pUlhnius & luda-
mur dodius, ideft pciitius ip*

fis Achiuis.id tll Gra-cis,vn-
dis,id eft oleo polufis m pa-
Icflra , id cft nos omnia (d-
cimus melius quam Gf*ci •
quafi dicat cur ergo non me-
liora etiam pnematafaciamus.

Si dies,id elt longiiiitas, red-
dit Poemata rnfhora , rt ,
cft quefnadmodim reddit p

ple vina meliora, qu» de >

citia Cicero quoque opnm»
prxdicae . fi fint

I.JBER. SRCVNDVS

f>nv(li‘nrcir(‘^antii< snnutar
venjiccipfcouxt ait
fcriptor qiu decijii .1. in.>r(uui
cll tblunccentam annot . Jcbrc
refecn tntfc p*rrc{t >i vc»r-
res • a:quc nonos

excludit Ullis , id rft dcciuo l\u>
tus quJi^ionis. iurgii,iJ ert «iifH
niannii certum tempus quoqs

perfc<^us(ic. K.rrpoii(to: Isqui^t

perUcicccncum annos, cft vetus
atque probus. Ad hanc poeta,
Qt^id rttp.dices?is qui drperic
rmnor.i.reccncioc rno menfe,
vel anno .t. cui deett vnusmen.
iis, vel innus ad centenarium, in
cer quos cft referendus ? ne, pro
an , inter fupple poetas veteres,
an fupp. inter cos, quos przfeAs
xcas & pollen refpuit , id ed re-
futat ?Refponlio populi, Qui-
dem, id eli certe, iflequi minor
fup. centum annis brrui menfe
vel tote etiam anno,ponecut ho
nefte , id ert decenter mter vete-
res. Addic Poeta . Ego rtor per-
miffo.i.conceffbjquod.f.vnus an
nus nihil aufert pctfcftioni,&
vello Sederao p iullatmi , vt fup.
vellerem caudx equinx .1. ali-
cuius equi , pilos , extrahendo
eos fingiilot.demo inquam vnu
annum,& demo etiam vnum , id
eft alterum , dum, id efl donec,
is qui redit adfatlos, id eH ad li-
bros Faftorum,id eft ad annales,
in quibus habetur qux quibuf-
que annis geila runc,& qui xlii-
mat , idcii appretiat .& licetur
annis, id ell luxta numerum bq-
norum, virrutern & qui nihil mi
raiurnill quod Libitina. i. Dea
qux TepcJiedis coiporibus prr-
dljOicrauiCj cadet (lut cadat) id
eA decidet ab eo quod probare
vuh,elufus,!deil deceptus ratio-
ne aceruijid efl cumuli & nume-
ri annorum, tuentis, id eft dccrc
fcentis. Argumentum tale eft,
Si quis dicat Poetas propter an
nos sllimandos ede, quaeram
quot annos relic habere iuftum
pretium , aut enim centum aut
plurct : Si centum, quzram an

Scr.jSfa, v?I optim.i : Romam penfantur c.iii m
•Scriptore trutina : non cll i]aoJ mulca liH|ii.mmr.
Nd iutr,K’lt ole.tm .nilcxtiacll in nuce duri.
Venimus ad (ummum lortuivr. pingimus ;.it*-|uc
IMa [limus ; luct.unur Acliiuis Jo:tius. vadis.

Si mc^iora dies , vt vina, pocinuta rcddic ;

Scire Velim , pretium chartis quotus an o^^ct annus.
.Scriptor ab hinc annos centum cpii decidit , inter
Perfci^tos, vctercscj. referri debet? an inter
Viles , atque nouos?excludat iurgia finis.

Eft vetus , atque probus, centum qui perficit annos ,
Quid? qui deperijt minor vno mcnfiejvel anno;

] nter quos reterendus erit ? veteres ne poeta'- ?

An quos-&: pra;rcn$,&: pofterarefpuctivtas?

Iftc quidem veteres inter ponetur honcltc ;

Qui vel menfe breui , vel toto clt iunior anno .

Vtor permifib , caudjeq. pilos, vt equinsc
Paulatim vello ; & demo vnum ; demo etiam vnum :
Dum cadat eliifusratione ruentis acerui,

Qui redic ad taftos , & virtutem azilimat annis :
Miraturq. nihil, nili quod Libitina lacrauit.
Ennrus& fapicns,& tortis, & alter Homerus.

V t critici dicunt , leuiter curare videtur ,

Quo promifla cadant, & fomnia Pythagorea.
Ncuius in manibus non cft ; & mentibus hiret
Pene recens : adeo fandtum cll vetus omnepocma.
Ambigitur quoties vier vtro lit prior ; aufert
Pacuuius dorti famam fenis; Accius alti ;

Dkitur A fraiii toga conucnific Menandro :
i Plautus ad exemplar Siculi properare Epicharmi:
Vincere Caeciliu- grauitate : Terentius arte .
Hosedifeie : Schosardio llipara theatro
Spcdlat Roma potens; habet hos ,numeratq. poetas
Ad nollrum tempus Liui feriptoris ab $uo .
Interdum vulgus redtum videt ; cft vbi peccat.

Si veteres ita miratur, laudatq. poetas ;

V t nihil anteferat ; nihil illis comparet ; errat.

Si quxdam nimis antique , fi pleraque dure
Dicere credat eos : ignauc mulca, fatetur :

Et fapit ; & mccum tacic i & loue iudicat sequo •
Non equidem infedtor ; delcndaq- carmina Liui
Eflereor; memini quae plagofum mihi paruo

. . _ Orbiliumdidhre.-ftdemendata videri,

rr.nnon"°Si^"onV4f,nuI.'n Pulchraq. , & CxaSis minimum diftantia, miror,
nu» dabit perfedlionfm. Sific, Interquxvcrbumemicuitlirorce decorum, &
iterum Buferam annum &quar- Slverlus paullo concinnior vnus,&alter,
ramvtprms,donecadvnumaii- jniufte cotum ducit, vendita poema,
num dcueniam , licut (quod Ita- , l j-

nm dicam) Scr.orij m.lc. me- Indignor quicquam reprehendi; non quia craffc
raaui fecit, »ucruUic«s conc«- Compofiium , illepide uc putetur ; led quia nuper;
dens pueris vnum pilum cxcra- Nec veniam aiitiquis, fed honorem, & prxmia pofci.
hi cxcaudaequi, & Iterum vnu [iecrocum,floresq. perambulet Attx

3rd:.;a;'rsi;i‘u::;.d"a-. Fabula,l.dabitem:clamc.ntpcr„ffu pudorem _
quemtiis numerum , & proceda Cuiidti pene pacres: cacum reprehendere concr.
vc piius. Videtur Itaque allude- grauis Acfopus , qu* doCtus Rofcius egit;

tc ad Commrntum Sftiorij . d. j ^ „iii qyoj p]j^uit libi . duCunt

qiiin Valerius Max. Iib. vii. c. de ’ T , ‘ - i o,

Vafre diah&faftis dicit (ic, Ser Vcl quia turpe putant parcrcmmoribus: & quae

lorius^jifcripnone Syllanadux Imberbes didicere, fenes perdenda fatcii.
LuUcanorum iieri coaftus. cum filiare Numx carmen , qui laudat, & illud,

■ f« °„'c cZ Rrmani.'’vl‘’°rri Q™-! mininm Ignorat , lolus vult feire vid=ri ;

acieconfligercvellentjvafroco- IngenijSnon ille tauct , plaudiCq. lepultlS ;
iiiio ad fuam feiuentiini petdu.

xlt. Diiot rn mincoiirp 'tii ro
rtim coiiitKu.t c jii.), tii« M;>n

vjIhIiiIj nu u, 4 licru 11 Ulli U lli
m’iip,,ic d iivle valith
at) nnDc.iliii iriic piUlLumu ir
J'( , lilfli illl .1 llMf-iu- 'XIUJjIUiU
VKliim vuiuerlauj cou irHi luI-
(it. «bcemperaninacfl linperir, ,
led dum adolclceiuc) dexura ic
riio c iaborcfaiig itjiciito con-
feita 1)1, mus miniHenuiii cxctii
railt. TuncDjrbariconciofu
quorriimc.irt's tenderet cogno
Icerc cupienti, rubiecit.Ecjui cau
dx conlimilcm cfle Rom.inuni
exrrcitum.cuius partem ijr.juis
antcgrediens opprimere poillc
vniueilum condtus prolltrncre
celerius tradiderit , viiAorisin
quam occiipaticrir.lta gens Bac
bara.ftfpera, & regi diffidi !is , m
exitium Tuum ruens, quam vtilt
tarem auribus rcrpuer.ir,orulis
peruidis Ennius &c. oftendic no
vetuttiflimum quenque efll* coo
iiiiuo optimum poetam. Quia
Ennius exillcns & fapiens &for
tis 8 i alter Homeru» , vt dicunt
Critici, id clt reneri & rigidi cen
fores , videtur curare leuitcr, id
eft vil(pcdcrc,quo,id cft inquam
cenfuram, cadant promi(fa,id eft
ea qu^ pollicitur clt , & fomnia
Pythagorea, id eft quibus fbm-
niauitjquodcHe Pythagoras, vel
fccutiis dogma Pythagora di-
centis animam de corpore in
corpus migrare, fe accep ife Ha
meri animam . vt in Peifio la-
tius explicabimus , hoc eft En-
nius videtur parum accuralTevE
pollicita exhiberet , nihil enim
aliud videtur dicere fe animsm
Homeri fomnundo accepiffe ,

& polTe feribere carmina qua-
lia Homerus fcripfit,& tamen
longe humiliora fcnplit: Ne-
uius poeta Comicus, non clt in
manibus , id cft pertjt , quod fi-
gnum contemptus eft, & hxrec
mentibus, id crt in memoria ho
minam elt , p«na recens fup-
pleeftjid eftftaticn punitio fub-
lecuta eft quod penje. vel lic ;

Et poena recens h*rrc , id eft
inlifrct , mentibus , id eft ma-
gnus dolor & ma-ror eft ipfum
incercidille adeo, id cft intan-
tumjfanftum eft omne Poe-
ma vetus. Quoties ambigitur
vter vtro fit prior , id eft ( vi
diceret Valla ) vter fu pnoc
altero , id eft quando de ve-
tulfatc contenditur , Pacu|-
uius aufert famam dodi fenis ,
id eft dum dirquincur quis lit
inter veteres doAus cenfcn -
dus , palma datur pBCuuio, 8 c
confimiluer Accius poeta au-
fert famam ald , id eft altL
foni, fenis toga, id cft fabu-
li togata, Afrani .i. Afttnij poc-
tx veteris, dicitur conuenifle, id
eft fimilisfuifle, Menandro, ideft
comoedijs Menandri Plaut.dici-
tur properare, id eft lenirer flue-
re, ad exemplar Epicarmi poecf.

Sic

Siculi. C-^cil^utpoeca Comjus

acKurviiiceif.Muperare ttli-
qu.i^.grjuica-.c.r.lcntcnciarutn.

TeifiK. liivitur vincere arcc.i.
oo ‘er jacione anis, & propneta

tcler.no.t!sll >mi potens, quia

rerum Jommi .i. Rouiamis po-
pulus. eJ.Tcit has ..idiCtos poe-
tas ii rpeda: hos,Hipata.i.co(n-
pieiri.arilo c!ie.stro.i«quod tan-
ta: multitudim ara-jcn videtur,
cum aliter Ijium (if,& Roma ha
bet i reput.at)^ numerat lio*

poeta* ?q.d-al'OS.r.pott natos

nondignos nommepoeta:.Vul-
gus videt hiierdum reClum.i.rc-
Cte, aut quod tedum elt,& id cal
lideaflent.ne videatur impro-
bare q- prius dixit, tplum tede

dcAUjjultoiudicare.qutm cun-
ftis principibus pnfect.Loqui-
tur tamen hic dc ludicio in poe-
tis cenlendis . vnde addit , Et elt
vbi peccat, ab luo Liui , pro Li-
uij Andronici. f.qui primus Ro-
mr fabulam dedie vfque fupp.
nollrura tempus. Sifup. vulgus
miratur , & laudat ita veteres

poetas, vt nihil anteferat .i. pro-
ferat, & nihil comparet -i. compar, & squale putet illis, errat .i.
male ludicat Sed lup fi credit (aut credat) cos.f.annquos poetas
dicere quidam nimis antique, & pleraque. i. valde multa nimis
dure,& li fatetur eos dicere multa igiiaue.i.fegniter & negligcn-
ter,ipfe fapic & facit mccum.j. pro lententia mea, & iudicio exi-
llente squo.i.propitio,nec aiifercntc verum ludiciurr. , vel loue
*quo.i cum loucquiiquos e{f,vt /tn.vj aut squus amauit Iu-
puer. De Comicorumautem pratitantia dicit A.Gellius lib.no
dium Accic. xv.c.ip.xxuij. Scdigitus inlib. quem fcripfitcic poe
tis,quid dc i)s renciac,qoi Comoedias fecerunt, & quem priltare
ex omnibus ceteris putet, ac deinceps quo quenqueinloco &
honore ponar.his verfibus fuisdemonfirat. Multos incertos cer
tare hanc rem vidimus , Palmam poctr Comico cui deferant.
Eum me iudice errorem difloluam tibi . Contra vt (i quis fen-
tiat nihil fentiat , Cecilio palmam Ratuo dc Comico . Plautus
fecundus facile exuperat ceteros . Dein Neuiits qui fcrut-c pre-
tio in tertio ell . Si quid quarto detur dabitur Licinio . Polt in-
fequi Licinium facio Attilium,! n fexto corcquitur hos Terent.
Turpilius iepcimum Trabea odaimm obtinet. Nono loco elfc
facilc facio Luicium Decimum addo antiqu itaris cau fa Enniu-
Hic illic . Non equidem infedor, quia acerbius in Liuuiin An
dronicum locutus videri potefl, purgat fc poeta dicens, fe no in-
fectari carmina Liui3na,neccenrcrc ea clfe dele n.i a, au c penitus
abolenda, quandoquidem ea fub Oibilio, grammatico aliquan-
do didicerat. Qiubus verbis duo in'iuic alterum honorem tfie
exhibendum prxcepcori,vt qui ea damn.ire nolit, qui pnicepto-
ri .iliquando placuilicnouit . PlicuilTeautem Orbilio Liuiana
carmina ex ea te probat, quod ea difcipulis fnis diifiarit.i. fen-
hcnd.i ,& icd difccnda legent, quod non feciiretnili ea bonacen
fuilDc. Sunt enim praeceptores (vr QuinMl. & vere,& pricla-
re ci nfet) animorum parentes , idcoq. nil lufi r.inctum docere
vellcor quocirca IVrlius mjgnifacit qucn.quam fuific diftatum
pueris.dici ns S.ityra piirna . Ten’ Cyrr.Ttorum centum dnfta-
cafuilfc, Pro mhilo pendas? Alterum eif honorem quoque
doftrioi 3i eius aiidon cxhibeHcium , oportet .n, ( vi A n(to ce-
les in Elenchis ccrifcc) addifcciirem credere . Quin .ideo (vt in
fandis literis Auuuft. legit ) nifi credideritis non intelligcris.
vnde magna orc,i funt difcipulorum pro doftrina pneeprorum
fuorum certamina . Pocn c.amen nolfer, qui dixit, Seiur.irii-
rum m nullius verba magiHri , non (ic Lintana carmin.! probar,
vt etiam vuia rxcufet. quod Seneca faciundum fic commemo-
rat : Non temoueat, inquit , dicentis audoritas , fed quid di-
catur aitendc. 5unt priiereaduo gr.immaticis annotanda,
quorum pnuv efi. que fyllabam communem efie.hoccil modo
longam, modo breuem. Naiobreuem efle in conceffo efl ,
produci autem confiat /En. iij. I,iminaq. , laurusq. Dei , &c.
& hic memimq. Plagofum,alinqum Trochrus pro fpondeo po
nciciur. pl jgolus autem quod a plagis pro vulneribus defccndit

epistolarvm

Noftra ftj impugnat : nos . '

QuoJ li lara Gric.s nouiu! inuifu lutlltt .

(t,am nobis; iiUiJ niic cITet vetus ? aut quid haberet
C^o J legeret , tererciq. viritim pub icus vfus
Vt primum politis nugariGrxeta bellis
Cccpic & in vi tium tbrtuna labier xqug :

N unc athletarum lludi js . nunc arlit equorum :
Marmoris , aut ebotis fabros , aut xris amault :
Sufpendit pifta vultum , mentemq. tabella :

Nunc tibicinibus , nunc cH gauifa ttagccdis :

Sub nutrice puella , velut li luderet inlans :

Quod cupide petijt, mature plena reliquit.

Quid placet aut odio cft, quod non mutabile credas .
Hoc paces habuere bonx , ventiq. fecundi .

Romx dulce diu fuit , & folenne reclufa
Mane domo vigilare ; clienti premere iura j
Cautos nominibus certis expendere nummos ;
Maiores audire ; minori dicere , per qu^

Crefeere res polfet, minui damnofa libido.

Mutauit mentem populus leuis ; iit calet vno
Scribendi lludio . pueri , patresq, feucri
Fronde comas vincti coenant . & carmina diflant .

ptimamptoJiicit. AIt,ram ril

Mcmimv.rbuo, «aecum

boptirenci. tempori, c<,un,'f
vt lilc, Memmi diaare.Et qui'
demfre4iieniius.Si(,tm„|,^ ■
luni). eam., licet in Raudeu.
femld Valla negat, quam cum
pritccito. Stdotdoell: Equj,
dem.i.ego quidem, non infe!
aor,idert pctfequor.cacmina
Liu) .i.Liuij,& non reorcatmi-
na Liuij cHc delenda, que, pro
&, memini OrbilmmiBencuen
tanum grammaticum, feuluJi
magiftrum, plagorum .i. multai
plagas, & vibices facientem , di.
ftaie .i. pronunciare,& inter-
pretari mihi paruo, Tedegomi-
ler ea viden emendata .i. fine
mendis, pulchra & difiantia Oli-
nimum, id efi in minimo difcri-
tnine , exafiis , id elt ah exade
faftis.(Adueite priteriam di.

minimum ellc adueibium
fuperlaiiuum , minime negati-
uiim. Quod enim minimumdi-
ltac,difiat quidem fedmaxime

parum , quod minime ,non di-
Ifat) inter qui fcilicet Poemata
Liuij, fi forte verbum decorum emicuit , & li vniis & alter verfus
concinnior, id efi confonantior,paiillo . 1 . modico, quam ceteri,
fupple emicuit indignor totum poema duci & vendi iniufie.i.vU
ira valotem,& indignor quicquam reprehendi non quia pute-
tur compofitum ctaiic,vc,pro vel illepide, led quia putatur com-
poliium nuper,id elt non mulco ante . 1 . ideo folum reprehendi,
quia non dii! coinpoluum ,& indignor non veniam polci anii-
qiii.* .i g> non peracur ignofccrc anciquit.ici , vtpote rudi adhuc
& inculti, fcd prarmia &’boixprem fupple pofci .i.ideq aliqua ho
norari,g’ antiqua, etiam li bona non lint, & noua icciico repre-
hendi, qui.i noUii etiam fi bona fint . Si ego dubitem an fup. fa-
bula Acti Trag£diarum,3ut Comcediaruin rcriptori'(fm Acr.)
aut Tog.icarum fecundum Porphyr.qui fabuLim Materceia*
infcribi dicic , vt iam vidimus . Sane ('celius lib. xiii). cap.lix.
quid.ini ad huius loci , propterea quod libri noncxtanijobfcuri
ehicid 'tioiirm affert.dscens . Sciendum in theatri fccnxq de-
licia» flores Item obiepfifTsjatquc crocum & odoramenta , pra-
ei pue cum agerentur fabuli id , quod ptr obfciite in epiUolis u-
gnificat Horae. cum dc Acta Comico Poeta meminit, liis verfi-
bus. Rciftr nec ne crocum &c. Efiapiid Lucilium Atcicuiuf-
dam mentio . Muginamur, inquit, molimur fubducimur Atta.
Hic ille. Sccuridiim igitur Acr. & Porph. fenfos efi, An fabula
Acti perambuler.idefi perambulando ad vnguem dtfcrihatjre-
fte .i, decenter, nec ne.i. an non (cum tamen indecenter lantam
digrcflionem fecerit) crocum & flores. Secundam Ca-lium ve-
ro perambulet, id efi peragendo fabulam ambulet , per crociirn,
& flores Tparlbs per profcinium ac theatrum , nec ne , idtl
an non , eundi pene patres clament pudorem perijlie (hoc Per-
lius fic :

Frontem de rebus clamec

Melicerta periiie .) ,

NufquameUe verecundiam , cum iuuenes feniores '

d.mt . (Ec bene pacres quia quifque qu.i via inliitiuus < t
ire cupit, quires hodie quoque multis perniciem ^

efi quandoquidem , ego concr reprehendere ea, qui it ’ *
Tr.igcedii. ador, per quem adionem Tuli, in dicendo _e
dauii auc qiii Rofcius doftus, id efi pcritiflimus fabo •

egit, ve! quia ducunr, id efi cenfenc , nil redum nifi •

fibijvcl quia put.xnt turpeparere,id cft obedire & conec ei

no 1 ibus, & fenes fateri per denda, id cft defiruenda, qus T'
berbcsjideftadliuc impuberes didicere, illequiiam
mcnSaliare Numi.i.quod Numa Pompilius ^

Rom-rexdocuicSaliosTacerdotcsMarciscantarcdum

ancilia ferrent , & qui laudat illud quod ignorat meco ■ •
ego,& vult videri fcirc folus,ille inquam non fauet , qu^ » j^^pu-

non plaudit .i. applaudit , fepultis fcilicet veteribus

&noftta.f.opf«‘

gnatnof!ra,& ipfeliuidus.i. inuidus, odit nos w- --- jgam»

quod fi nouicas fuillct tam , id eft tantum inuifa Gr*ci 1 4

I. I U E R. S E C V N 1) V S. itr,

Mobit. ^uiJrflVt nucveiui jut ^uiJlub«ctj]iioJ
K M-i cf , A: quodpulJicui vlu» icrctfc.j.atfvi-ei c vCu : nrTtim .i.
ii. i !j .'4 >q.d. ntliil, qui.» primi av>nc\tii»t, i\ Icqiipii,

[.•s i»o" r^fipiilfriu. »t prunum Otrrcij cmpit iiuRirij.iuciiu.li-
ic frnbcie.UcMiv p.nuM.i.lcdjfn; . A vr pruimm ca-pu Ubu-r.i.l.»
l'i,m vitium. f.ctllJtiomi.Jt liiKuri.c ,.»• pu.i.pio/pciu lununa.i.
pff prorpfrimfortunjmjipia arfit.i.fftcrbuic uutic.i. aliquando
ltuJi|« At!»lftirum.i.pU)>iliim .»d Adonem cfrt.nmum.vnde fiint
IHiimlci &. Olympici ludi mrtitiui,minc tludijs fquorum, nunc
amauK fabros marmoris, am choris, id cU fculpiorci, St rufpen-
dii vuUum, Si mentera , id eii vitalem ruUuis in imaginibus (de
quibus v|. <^.neid.

Evctf Jrnt 4l^j^ir4ntid moUim 4r4 :

CreJ 0 tijmdfrn ymos diteent de m4rm«rf yultm , )

In tabula piCta, ScipfaettgauiCa nunc tibicinibus , & nunc Tra-
oedi]t.i.Tragcediarum adoribus, velut fi.i.ac li puella mfani lu
cree fub nutrice, & reliquit matura. i. tempefiiue, plena.i.iam fa
tura,aut potius iam plenis nubilis annis , illud quod petijt cupt>

de.vt pnp.ii , lv'C rll inll-iluld viJctiir Grxct.i fuilTc , vt pucl!.iri«
animiis.lV.I V.ii'iiiint(cmut.ibilc femper l-nmin.i. i.JjiiJ placet,

.1(1 1 quid cli odin .l.dllpIlCPt, quod noiKrcd.»^ niuc.ilxl,' J" q d .
nilnl . l‘.icci bou.c, & vpiiti fecundi .1 piofpeci fucccliiM nr.c.n-
rumjnbueruntlioc.i. Iiuiufinodi iMconn.iiiti iin. iJulvC ^ Iolen
nc Init diu I’* i.nrvigilarcin.inedomo i cclui.i .1. apcitj lalnt un
ris,& ItudeiP ipfoi inucn turis, St pioinercilieiiti more prai-m.i-
ticorum iur.i,ik expcnJcrc.i.id vfiir.im dare iiofninibii».i- drluto
ribiu,re(iht.i.iiillis,c)uibus rcv^tc credamur, .luicci tu. i a (pnbuv
cert.i rxpct-^^hinda Iit iuluem. Porpli. certu legit, quorum numi-
na infcribuncur nummos c.iucns.i.cautedatos audire maiores, &
dicere minori, per qujB res pollet crcfccrc . Bt libido. 1. indulgen-
tia cnrpori!i,qii.E otio crcfcitjdamnofa i. damni plurimum rebus
aHerensipolfec minus, fed populus Icuis .1. iiirun(i.ina , mutauic
mentem, & calet.i.feruec.vno.i.folo (ludio feribendi , & pueri &
patres fcieri coen.inc vnili com.is frondc.r.lauri,niit eden, & di
dant . i. fcribenrlapronunciantcarmina . Aduerte alios legere
certis nominibus.

ASCEN.

I Pfcego,) Profcquiiurquod
inceperat jodenfurus com-
moditates habeant carmina.
Ordo ett. Ego ipfc qui aftic-
mo.i.li affirmem me nullos feri
bere verfusdnuenior.L.inueniar,
mendacipr Parthis, hoc ait Saty
rice in Parthos, & ingratulatio-
nem Augurti ,& cgovigil prius
Sole Ofto.i.prius quam Solona
turjpofco calamum, & chartas ,

& ferinia .i.capfas librorum.
Ignarus nauii.i. artis nauigsndi,
timet agere. 1 . gubernare nauc ,
qui non didicitdare atgro abro-
lanum.i.talem herbam ad medi-
camentum, non audet d.ire,quia
medici promittunt quod medi-
corum ert, fabri tradant fabrilia
.i.vnufquifque id, quod didicit ,
fednosdodi, & indodi feribi-
mus paffim .i. fine difcrimme.
Poemata, Sicin Arte, qui nefeit
verfus tamen audet. Th collige
fic, quas virtutes. i.comodicatcs
habeat hic error & haec leuis in-
fania, qus e(l in faciendis carmi
nibus. Animus vatit.i.poerz,no
temere.i.ferc nunquam eft aua-
rus ipfe amat verfus , & fludec
fup. efficere hoc vnum.i. folos
verfus Stridet .i.facile patitur»
dctrimenta.i.amilTionc» rerum,,
vt fugas feruorum & incendia,
domuum -f. Non cogitat vllam
fraudem focio , ve pro vel (pro-
ducitur aut ficuepriusq. , quM,
fin Seruium monofyllaba coia
fune) puero pupillo, viuitlilitl*
•i. leguminibus & fecundo pane
.i.cuius floifarinjecxculTui eft,
&quanquam eft piger &malus
.i.inucilis militix. ell tn fup.vti-
lis vrbi.fi das.i.concedii h»cma
gna.r.qux ad rem,rp€danc,iuua
ri quoque. i.ctiam paruis rebus .
Poeta figurat.i.format tencru Sc
balbii 0 $ pueri, torquet. i.arcec,
aurem. r. pueri ,iam nunc ab ob-
fcienis.i.turpibus Termonibus 8c
form ic.i.iformat , mox.i.paullca
poil ct pedus pueri, amicis.i.vci
libas pceptis, exiltens corredor
arperitaci8,& iuidi» & irx,eft.n.

poetxprofeffio, humanitatis Itu
dium,8t rcfert.i.mctnorixcqm-

mendat rede fada , & iDtttMit.i.

Ipfe ego, qui nullos me affirmo feribere verfus:
Inucnior Parthis mcndacior ; Sc prius orto
Sole , vigil calamum , & chartas , & ferinia pofeo .
Naucm agere ignarus nauis timet . abrocanum aegro
No audec,nif! qui didicit, dare, quod medicorum efV,
Promittunt medici . tradant fabrilia fabri .
Scribimus indodi , dodiq. poemata paslim.

Hic error tamen , & leuis h.EC infania , quantas
V irtutes habeat , fic collige . vatis auarus
No temere eft animus 1 verfus amat ; hoc ftudet vnu ;
Detrimenta , fugas feruorum , incendia ridet :

Non fraudem focio , puero non cogitat vllam
Pupillo : viuit filiquis , & pane fecundo :

M ilitix quanquam piger , & malus , vtilis vrbi .

Si das hoc , paruis quoque rebus magna iuuari ;

Os tenerum pueri ,balbumq. poeta figurat :

T orquet ab obfccenis iam nunc fermonibus aurera :
Mox etiam pedus praeceptis format amicis,
Afperitatis , & inuidise corredor , & irs .

Re6le fada refert •• orientia tempora notis
Inftruit exemplis : inopem folatur,&3£grum4
Caftis cum pueris ignara puella mariti
Difccretvnde preces, vatem ni mufa dediftet?^
Pofeitopem chorus, & praefentia numina fentit:
Coeleftes implorat aquas doda prece blandus :
Auertit morbos: metuenda pericula pellit ,
Impetrat & pacem , & locupletem frugibus annum .
Carminedi fuperi placantur, carrninc manes .
Agricolge prifei , fortes , paruoq. beati
Condita poft frumenta , leuantes tempore fefto
Corpus , & ipfum animum fpe finis dura fefentem ,
Cum focijs operum , & pueris , & coniuge fida
1 ellurem porco , Siluanum lade piabant, ^
Floribus & vino Genium memorem breuis aeui.
Fcfcentina per hunc inuenta licentia morem
Verfibus alternis opprobria ruftica fudit,

Libertasq. recurrentes accepta per annos
Lufit amabiliter ; donec iam fsuus apertam
In rabiem verti coepit iocus ; & per honeftas
Ire domos impune minax . doluere cruento
Dentes laccsfiti . fuit intadis quoque cura
Condicione fuper communi . quin etiam lex ,
Pocnaq. lata , malo qu* nollet carmine quenquam
Defcribi . verti.re modum , formidine fuftis
Ad benedicendum , delcdandumq. redadi .

difponit, tpioricntia.i. futura ,
exeplis nocis.r.rerun) prxterica-
rum, folacur.i confolaiur inope
& xgvu. vnde diTcederec puella
ignaia mariti cum caftis pueris,
preces. i.oiationes ad deos , nile
Mufa dedi flet vate. i.pocfam,qut
hymnos & laudes deo^e coir.po
fuifler } q d.a nullo. Chorus q in
Tragcedijs & Comctdiiv olin»
erat & adhuc in templis eft, po-
fcie.rdcos, opem. i. auxilium , &
fentit numina pfentia.i.cito au-
xiliancia, & chorus hiandus im-
plorat aquas coeleftes. i. pluuu,
pce do&a.i.a poecis tradita, & a-
uertic morbos, & pellit pericula
metuenda, & impetrat pacem, &
annum locupletem. i.ahund inte
frugibus. Di) fuperi phcaniuc
carmine, & Manes.i d j iferi pla-
cantur, & p-iciflcantur carmine.
Agricolt pnrci.i.vetercs.exidc-
les fortes ad fubeundos labores
& refiftendum auariiix,& beati,
qa contenti paruo.i.modicare,
leuaces.i.recreanccs corpus tpe
fefto. r.Compirallcio^ auc Am-
barualio^ipoft frumcntacodita
.i.repofita in horreis ruis,& leua
tes ipm animum fcrentem.i.pa-
tieiuc,dura.i.duros labore», fpe
finis, piabat.i. placabant cu pue-
ris focijs operu, & cum coniuge
fida tellure porco (quidam por-
to legunt, fed quia tellus Cere*
eft, CUI porca offertur dicit. Lad.
porcii pro porca diftu) & Silua
num deum liluarum lafle, Sc pia
bat Genium.i.Deum gnadonis
& naturx fu* , memorem.i.mc-
mores ficienteaut legememo-
tes.f.ipfi agricol* breuis *ui pia
bant Genium flonbus &vino.
Licentia Fefcenina.i.fabula qua
Fefcenini iocofaconuitia in fc»
ftis fais obijeiebant, inuenta per
hunc morem fudit.i expuit rufti
ca opprobria.i.couiti.a , verfibus
alternis. i.alterne prolatis, & li-
berta accepta i. approbata, pcc
annos rccurtentcs.i. celeriter re
deuntes, lufit amabiliter , donec
iam f*uus iocus coepit verti in
*petta rabiem , & capit ire mi-
nas.i.minabundui,impune.i.paf
fiai,&fine difctimin3,auc p^na,^
domos

haneftis. LKefTui.f.ho-

EPlSTO^AR-VM

Gricij capta, ferum vifiorera cepit :& artes

Intulit aerefti Latio. fic hornaus ille

Defluxit numerus Saturnius •• & graue virus
Munditia: pepulere, led in longum tamen suum
Manferunt, hodieq. manent vcftlgia ruris .

Serus enim erscis adraouit acumina chartis .

Et pofl; Punica bella quietus , quf rerc cceplt ,

^ufd Sophocles.&Thefpis.& Aefchylus vtileferret.

Tentauit quoque rem li digne vertere poflet :

E: placuit fibi natura fublimis,& acer.

Nam Ipirat tragicum fatis ^ & feliciter audet ;

Sed turpem putat in feriptis , mctuitq luuram .
Creditur , ex medio quia res acccslit, habJire
Sudoris minimum , fed habi.t comcedia tanto
Plus oneris , quanto veniae minus . afpice , Plautus
Quo padto partes tutetur amantis cphsbi •

Vtpatrisaiienti, lenonis vtinfidiofi;

Quantus Iit Dorfennus edacibus in parantis .*

Quam non adftrifto percurrat pulpita focco .

Gcftit enim nummum in loculos dimittere, polthac
Securus cadat, an rc6to ftet fabula talo.

Quem tulit ad Iccnam ventolb gloria curru ,
Exanimat lentus fpe^iator ;fedulus inflat. ^

Sic kue , lic paruum efl, animum quod laudis auarum
Subruit , aut reficit . valeat res ludicra fi me^

Palma negata , macrum 5 donata reducit opimum .
Sa:pe etiam audacem fugat hoc , terrerq. poetam ,
Quod numero plures , virtute & honore minores ,
indocti , itolidiq. , & d-pugnare parati ,

Si difcordet eques ; media inter carmina pofeunt
Aut vrfuin , aut pugiles . his nam pkbecula gaudet .
Verum equitis quoque iam migrauic ab aure voluptas
Omnis , ad incertos oculos , & gaudia vana .
Quattuor aut plurcis aulia premuntui in horas ;

.1. afferrent , & Dum fugiunt equitum mrms , peditumq. cateruse .

Mox trahitur manibus regum fortuna retortis.
Effedafcflinant, pilenta, petorita, naues

domo»

nc.tivitl.dtaitaaraio.i,

cata.i.cau.io.funqvoque.i.cna

de communi conditio ne .1. qu'f

potu.irenfj&iplicargiqumetu

lex- pun.cnduttUM.qu* nollet,

flucnquam deftribi malo.l. ditta
iacono carmine, & ita talium
carminum compofitores verte-
re .t. verterunt modum. f/cribe-

di,& hoc formidine fullis , id elt
Q-jia verebantur fudigari , reda-

ai.i.conHriairivcilenticribcrc

ad benedicendum , & ad laudan-
dum (Vallanegatfe iegifle apud
idoneos benedico compolitum,
quod hic tamen videiur)tjricia
caeca .i.fuperata armis Roma-
nis, ccepit. i. fabulis fuis illaquea
Uit ferum TiAorcm,& pro .i. m-
tulit Latio agrctti.i.in Latmm
agrelle, artes .i. veffuum conden
docum>&fic numerus ille Satur
nius .1. qui a Saturno vfquc fer»
uatus erat, horridus .i. incultus,
hoc e(l rudis compofitio carmi-
num, d<.flnxic.i m deruecudinem
abijt , & munditi* pepulere vir-
tu.< graue .i.vcnenolam carptio-
nem , fed tamen vetb.gia runs .1.
rulticitatis,nunfcrunc in Ion
Bum xuoni, que, pro &, manent
hodie, finim, pro quia fup. R.
r. admoiiit feru,.!. tarde acumi-
na mgenij fui, chartis .i. libti*
gt£ets,S: quietus poft Punica. 1.

Cartii-iginenfia ,aut Carihagi-
ntrifia bella.ccspic qu^rere.i.m-
quiiere,quid vtil -7 Sophocles, &

Thefpis , & /Tlfchylus, Tragoe-
dis, & veteris Comccdiar feri-
ptoces , ferrent
tentauit. i. accentauit.
etiam,rem,(i.i. anpolfic verte-

re.i. transferre, digne. i. dccen- _ ., . _ _

tef,& placuit fibi .i. fe approba* Captiuum ponatur tbur , captiua Corinthus •
uit.exilf ens rublimis,& acer, na ^ terris, rideret Democritus : feu

Omerr.™ confuH genu, ,,anaa.racam.lo.
nien,& audet fatis feliciter , fed Siue clcphas albus vulgi conuer teret ora :
putat lituram .i. caliigationem , Speftaret populum ludis attentius ipfis,
&ernendationem turpem mfcri pribentem mimo fpedlacula plura,

peu fuis.& metuit fup. eam. fct ^ ‘

fc.i ( qd' in arce ianus vifum eft ) Scriptores autem narrare putaret ufello
vult Romanis non minus elle in Fabellam furdo . nam qu$ peruincere voces
geni), nec ipiritus poetici, quam Eualuere/onum , referunt quem noftra theatra?

Garganum mugire putes nemus, aut niaie Tufcum :

te, Graijs ingenium,
ore rotundo Mufa loqui, priter
laudem nullius auaris)mmus ca
men efle diligenti® , qu® re* a-
cri , & Martio ingenio fere vitio
datur. Raro .n. vehemens fpt-
ritu caftigaiionis moram admit

Tanto cum flrepitu ludi fpeclantur , & artes ,
Diuitixq. peregrius . quibus oblicus adlor
Cum ftetit infeena : concurrit dextera leus.

Dixit adhuc aliquid? nil fane . quid placet ergo ?
Lana T arentino violas imitata veneno .
tit. Creditur &c. hic ollcdit quo Ac ne forte putes me, qu* facere ipferecufem,
"^l^grrnnXrt&S Cum tefle tradeut ali,; laudare maligne :
difficultatis ille conatu* habet lUe per cxtentum funem mihi pollevidetur
diecn* longe plu* habere diffi- Ire poeta; meum qui peftus inaniter angit,
cultatis q videatur , pr^n^tim irritat.mulcet, fallis terroribus implet,
li decorum obferuetur. Qum ,, «, j t-j 1 • i • » ..1. -*

adeo m arte cenfuic ad id iTbo- Vt magus:&modo me Thebis,raodo ponit Athem
randum feribenti Comoediam , V eium age , & his , qui fe leftori credcre malunt ,
Vt I acile vuleatur pofTe imitari . Quam fpedtacoris faftidufcrrc fuperbi ;
cum fu dithcilumu. Verba ems *

illic funt. Bx notofiftum
men fcquar.vt libi quiuis. Spe
retjidemfudct multum ftullraq'
laboret. Aufu* idem tantum fe
rie.iunfturaq. pollet, Tantum
demcdiofumpns accedat hono
rii. Fatetur tamen hic poeta

quiacoma-dia habet argumeni
tum de medio fumptum, facilem
habere inuentionem , fed tanto
maiorem deliderareditigeiiam
vr non peccetur, quia in te facili
vitatu peccans dctellabiiius pec-
cat quam ih difficili . Ideoq,
Flautus fummopere laudatur,
qui decorum anxie obferuauii,
damnatur contra Dorfenninus
(aut Dorfennus}qauaritiaftu-

densipfum neglexit. Otdocft.
Comoedia creditur habere mi-
nimum. i. maxime parum, fudo.
ris i moliminis & laboris, aedif
ficult 3 (is,quiace$ i.argumeniu,
acceliic.i.non excogitatur. fed
vitro videtur adueiure,ex medio
.i. ex coiifuetudinc viue ndi om-
nibus communi , vel quia quif-
quead libitum argumentum fi-
bi fingere potcll. Sed ipfa Co-
roccdia habet tanto plus oneris,
quanto minus ven x quia qui 1:1
re facili peccat, imperitior ude-
tur quam qui in difficili. Afpice
quo padlo Flautus lucecur.i. de-
fendat aut conferuet iuxtadfco
rum, partes .i. munus cphibi .i,
adolelcenti* amantis, rt.i.quaii-
icrtutftur fiip.-partes patri at-
tenti, fup. ad rem, vt tutetur par
tes lenonis. i. mctetricura produ
Ctorisjinfidiofi 1. multas infidias
adolckcncix imperii* ponen-
tis . Quantus fup. fit Dorfenni-
nus ( aut Dorfennus) in paraii-
tit edaci bus.i. allidue comedere
volentibus, 8 c quam , i, quantum
non aftrifto.i.diflbiuto locco ,i.
comico ftylo, peurrae pulpita .i.
quantu incoduas Comoediasp-
cipitantet cmittat.Bnim,jf quia
getlit .i. immodcftecupu , ita^
gcftudcfideriu fuu jpdat demit-
tcre(aut dimittere) numu in lo-
culos .i. in facculum pecunialS,
hoc eft qa nimis attentus eft ad
luctu cupit potius multu qbene
fcribere,exillcs fecurus.i. line cu
r3,hoc elt non curans, an fabula
cadat .i.difpliceat. an ftet rcha

talo.i.anplaccat.Si decorum lec

uct.Spcflacot Icntus.i. fcgnit.K
non attcnrut exanimae.!, emoti
facit eii fup.que gloria.l. awaa

tioEloti*.™''''-'”''’”

.i. ad locum vbi fabulat a|oncur ,
curru .entofo.i.leui&cano.l"

inani. &rcilulusrpcftatotinfl“

cuoi.Sic.i.italeuc.i.pacoipond'

cis ac moinenii.S P’™” - j
quod rubruic . aut reSclt animu

?uarum.ideftcupiduiii laod'^

Valeat, id eft dlfcedat >
relinquatur res ludicra > ' ■

fcenica,G palma negata r
me macrum & fi . palma
ria donata reducit me op

hocetiamqModfequi^**^’

Tf t rt a u i J c ? m f» f> cf ni , 1 '.»o J
plkiret au.nrro vc plcbci» & mi-
nore».}- pauciores (4 pirum .n.
vcoi{)hoaorevrpocti: uujurti,

pirici depuj» me .1. contendere
«je laude faUiilarum , li ei]ues .1.
dignitas rqueliris , difcordec.i,
jurer Te dilTencirc videatur, ac
non e'c tocoapprobafeipfipo-
fcuntmier acendum, priiiiv^ium
fabula ad medium produdaiic,,
aur vrfum.i.rpedaculum vrft ,
aureum vrfoludanccis, aut pu-
ilets .i. gladiatores . Nam ple-
ecula.i.tndodus populus,gau.
liec his .i. huiiifmodi fpedacu-
Jrs.quod Tcren. quoque in Pro
logis fc expertum conqueritur .

Verum equitis quoque, dolet
Poct^eriam equites tranltiiliifa
voluptatem ab auribus ad ocu-
los .1. ab auditu ad vifum^cu in-
certum dicit, & gaudu vana pa •
rere. vnde& Maro iEn. j . Ani-
mum pidurapatcicmani. Dicit
iicertos autem oculos , quia fa-
fei nantur, & decipiuntur, aur q>
vagi dcinconltantesTuntileuiq.
momento huc, illuc ue impellun
tur. PUut. tamen certius put.ic
qtod vifum quam auditum eil,
dicens, Plus valet oculacu» cedis
vnus, quam aurici decem . Ideo
aurem de equitibus dolet, quia
fiit plebem incondantem . vn de
j. Ctrm. Hunc li-mobilium tur-
ba Qu.ficium. Et Miro /£n.ij.

Scinditur incertum ftiid'a in co-
t.'aru vulgus. Ordo cfl. Ve-
ram .i. fed, omnis voluptas .i. de
ledario equitis, migrauic i.cran
fiuit, quoque .i. etiam, ab aure ,i.
auditu, ad oculos incertos .i. vagos, aut fallibiles ,8t vana gau-
dia.i. equites quoquedeleftincur nunemagisin fpeftanduiu-
cunJis Sl vanitatibus, quam in audiendis pulchris & decoris re-
rum verborumq. concentibus. Auljea .i. vela , aut lapetafufpen-
fa,vbi fabula* aguntur, premuntur .i. ttringuntur & impediuntnr
occultantur, non habent locum in liij aut plures horas,dum tur
inae equitum, & cacerur pcdstum,fugiiint .i. nolunt amplius in -
tcrcfTc. FoBtana.r. aduerfa eorum, videlicet fuperacorum trahi-
tur mox.i.paullo poft, manibus retortis.i.poft terga ligatis, efle-
da .i. vehicula Belgica, pilenta petorita, naues .i. omnia vehicula
quibus vi^ti aduedi funt.feRinanc.i. feftinancer introducuntur,
hoceUcelfaiue, & interroiffa Comccd. rcpiefentancur capciui
ad gloriam eorum, qui illos ceperunt vr cbur captiiium. i. raptum
ab Indis captiuis portatur .C in rpeftaculura triumphi fimulaci,
& Corinthus ciuicasillain Achaia olim ditilTima, fcu opulcn-
tilTim i,vt prius vifum eft , fupp. portatur in triumphum, hoc eft
vara,autligna ex xre Corinthio portantur Dcmocr.pliiloro-
phus ille (qui quicquid videret, quia omnia vanitatem iudica-
b.ic, ridebat, ficut Heraclitus fl-bac)fiderecfi foret in ccrns(hunc
locum fumpfit luiien.) fcu .i. (me, panthera confufa .i. commi-
xta camelo , appolitorie genui aduerfum .i. inter fediRmftum ,
«tliueclephas albus conuerterec.i. ad fe traheret ora vulgi.
Pantheram confa(aru camelo , Angelus Polit. Mifccll, cap. iij*
Clamelopardalim vocari docet , eo quod Gr*ci Pantheram par-
dalim vocenr,nocatq. ibidem eiufdem figuram , quam fc vJdiffc
dicitji Sultatio Laurentio Medici dono iniiram.dcquauc Be-
foald. BHautemCamelopirdahscollofimiliiequo, pedibus &
cruribus boui, capite camelo albis m.iculis rutilum colotcm di-

ftinauentibu*,vndesppellaraCamclopardalis,nabuna^thtq-

pesuocant,vt audior cllPlin. in viij. nat. h.ft. hoc eft illudam-
maUquodltalicilingua vernacula girapham appellant, ben-
bit Albertus Magnus lib.xxij. de animalibus , fuu temporibus
Vedericum l mperatorem Camelopardalim fecum habuillec , &
hac tempeftate Florentia! vifa eft dono miflii Laurentio Medici

a rege -Aegyptiaco. Senfus Horati) cft.Rifutam fuifle Dcmocn-

^^7

tum cui omnia moft.aIii ritfen.
da vidchatiiiir.hcun ll-.rjdito
11. '11 1 1 h p. J<. ftiipereviiiidet a-
fpe.iii C.ime!op.(idilit,& hoc

ideo diftnm cft.quia Plim,, , jf.

qneSolioo auiionbuspnmun
V ifa fuit llomj! Judii Circehbui
Ccldfndirt.itori». Audior c(t
1 Illius C.ipitoIinii$fm(le Rom«
fuh Imperatore CamclopirJa-
Jc» decem.Errant qui cxiltimanc
abHor.itiofignificari Camclil,
cum panthera confufa camelo
dodlilllma pcnphrafi pro Ca-
mdop.ardali accipienda fir , qua
(vtdiximiis)ex maculis panthe-
ra, Sc capitc camelino formatur
& itaciim camelo genus panihe
raconfundit. Rideret dfco De-
mocritus , quia fpedtaret popu-
lum attentius ipfis ludis. 1. quam
ipfos ludos.], plus cogeretur ri-
dere ob ftulciciam popali, quam
propter fpeftacula ludorum, fpe
biarvt in quam populum, vt pr^-
bentem.i.ianquam eumquiprz
berce plura fpcdlacuU mimo .i.
quam ipfc mimus fabulam a-
gens. putarer autem feripeores
narrare fabellam afello (urdo ,
eo quod populus neque atten-
deret , neque fi qui vclinc atten-
dere poflent. Nam quE voces
eualuere.i.eualucrint, autpof-
fint peruincere .i. fuperare fo-
numquem noftra theatra refe-
runt ? q. d. nulla, & ita non pof-
fenr adlores tam alce loqui vti
intelligantur , quamobrem fru-
fira quis bonas fabulas ed3t.Tu
potes.i. quilibet audiens clamo-
res popuh in theatro, puter ne-
mus Garganum, quod ad mare Thufcum eft , & ihcpicu aqua-
rum, auiclamorc venantium perftrepit, aut putes marelhu-
fcum.rnugire.i.ad morem tauri fonitum edere, cum tanto flrepi-
tu fpedantur ludi & artes, &diuitirperegrins.i.pomp* veftrii
percgnn.arum, quibus aftor (qui vulgo lurordicicur)ftecit obli-
tus (media breui ab oblino^.i.quafi re aliena circundacus in fcc-
na dextera fup.manusjconcurriclxua^.i.finiftrx maiiui.i.applau-
ditiir concutiendo manus, vel qui fedebanc la dextera & Isua co
currunt.i.ficconrufio populi . Si qu£raEurabi]]i'i quiaufugiiic .
Dixit adhuc aliquid riip.a(florprat[erlioc, quod audiuimas edi-
cit alius-: Nil fauc , quia qui nefeie quid didtim fitdicitnil di Au
effe?¥nje Poeta. Quid ergo placet fupple in fpeflaciilis illis?
Refponfio . Lana imitata violas veneno.i.colore adulterino, Ta
rencino.i cuiufmodifitapudTarentum, hnceft purpura viola-
cea faAa Tarenti, placuit, & ita apparatum non fabulam laudac
populus perquod diAum vf Poeta reprehendere tanq ftuiros
eosq fabulas componunt ad quod purgandum fubdir. Acne An
gafte putes me laudare maligne, i. maleuole, hoc eft cu tacita vili
pcnfioncjcaquaipfe.i.cgo recurem facere, & «ju* (aut cum) alij
traftent refte ille Poeta vf mihi pofleire per funem excentum.i.
fecure in re dubia incedere, ficut funambulus fuper funem cxcen
ium,q angic.i.anguftijs ftnngit.irritat.i prouocat ad iiani,&mul
cec.i.mitigaf,& piacac,inaniter.i.in re fi Aitiaj& implet me falfis
crroribus.i.qui depingit rem feribendo itaqi in re fifta veras af»
fcAioncs c6mouear,vc.i. quemadmodum magui , qui rem alitec
^(it app.arerc facit, & ponit me modo.i.aliqsando Thebis f.qh
deferibu res Thebanis, & ponit modo.i.aliqn Athenis, quado.f.
narrat res Athenis geftas.i.ita verifimiliter res narrat, q< qui eas
audit, iam libi Joca fingit in quibus gcftz lint. Verum.i.led,3ge d
Augufte (i VIS complere munus.i-officium dignu Apolline, & ad-
dere calcar libris,& ratibus.i.inftigare vates, vt properanter fert
banc , redde breuem curam , his qui malunt credere fe IcAori,
quam ferre .1. patijfaftidiai.fupcrbos contcmptusjfuperbi fpe-
Aatoris . Redde inquam breuem curam, vt petant Hchconi , id
eft montem illum Mufis facramivirentem.i. in vigore exiften-

tem

t t R E R.

s n c V N D

V J.

Curam r?iUc breuem : fi mimus Apolline dignum
Visconipr.Tciibrisi&vatiliusaddcrccalcjrr

V c lluvlio niaiorc [ictant l klicon.i virentem .
Mulc.i quidem nobbfacimu' inaU fxpe podex*:

V t vineta egomet cedam mra : cum tibi librum
Solicito damib , aut fefTo ; cum Ixdiinur , vnum
Si quis amicorum cll aulmrcprcndercvcrlum;
Cum loca iam recitata reuoluimus irrouocati x
Cum lamentamur , non apjiarcTc labores
Nolfros , & tenui deduLta poemata li Io ;

Cum fperamus eo rem ventuiam, vt limulatquc
Carmina refcicris nos lingere; commodus vitro
Accerfas ; & egere vetes ; & feribere cogas .

Sed tamen eli operxpretium cognofci-re , quales
Aedituos habeat belli fpeilitata, domiq.

V ircus , indigno non committenda poetx .

Gratus Alexandro regi Magno fuit ille
Cherilus ; incultis qui vcrfibus, &: male natis
Kettulit acceptos , regale numifma , philippos ,

Sed veluti trailaca notam , labemq. remittunt
Atramenta .- fere feripeores carmine foedo
Splendidi hda linunt . idem rex ille , poemi
Qui tam ridiculum , tam care prodigus emit x
BdiiSo vetuit, ne quis fe ,prxter Apellem,

Pingeret ; aut alius Lylippo duceret xra
Fortis Alexandri vultum hmiilantia . quod fi
iudicium fubcile videndis artibus illud
Ad libros, & ad hxemufarum dona vocares:
Boeotum in craffo iurares aere natum .

A t neque dedecorant tua de fc iudicia, atque
Munera , qux multa dantis cum laude tulerunt :
Diledi tibi Virgilius , Variusq. poetx x

JISCEN.

E P I s T o

. 1 m liort auJio .i. non rpcrcni adire Muraram

um, Srpla-ij q^ia ,ili Ium Hotalio Icrl-

ancrannoi .rad_o. rerum rjarum prjcipitra

prores Iui „n..VKiire <)uide.-n .1. ccrienos poe

ru.ll.-.Sr r^a m.la..^i.r,-nrn=a, ad arrham

tar '?l’' " jjJ,i,,.auetnadm<idam, (iegomer cardam

S m mera m?a . I.or rd mulr, Ul.,pfi. .mpnl-

'"‘ rum ne fruilum laborum ruorom confequantur, quia

a&runr fcripta rua.firat b qm* intrmptil.u» v.near

importune atterunt Facimin ergo nobis mala

5 “mm rofferrLus.trb. follltlto.aur f.ffo Irbram.item cuna
f TrluTi Xdemot I! quis amieotum e« aufu. reprehendere
1 m .num hoc ellqurn nolumus caliigac.,cumoosirreuo-

L' rrreu“ea’b,le.,reu\l»imusloealamrecir..a., pronnnera.

Inrim doais,& hmentamuf.i. conquerimur laborcs no-

ttroi SEnoitrapoemacanon apparere dcdufta renui hlo.i. fubti

liter compotira, & cum fperamus rem venturam eo .i. ad id , vt
“ulatr»e ... llanm poftquam h Augutte.referer.s ... pereeper.s
nos fingere carmina, tu commodus .i. beneficus accerlas .1. ad tc

va!cs & uetescgerc.i.diuicesfacu 5 ,&cog 3 spermuneratua

fcribcre .f. carmina . Ett tamen opcracpretium .i.dignum, & pre-
tium Uboris habens, cognofeere quales aedituos .1. prscones,&
laudum cuftodes, licui aeditui xdium facrarumcultodes funi, ha-
beat uirtus fpettaca .i. clare uifa.belli.t. in bello, & domi .i. in pa
„ non committenda.!. quam nefas eflec committere poetae
indigno .i. imperito . Chenius ille poeta malus , fcd notittimus
QUI retulit -i. (ut dicunt) rccoropenlauit , Philippos .i. nummos
a Phihppo Alexandri patres nuncupatos. exiHentes numifma J.
monetam, teg.le . 1 . tege drgngn.,.uc a rege .nHirutum qui rem
liE inquam vetlibus incultis, & male nati',fuit gratus Alexandro
^U.^no Regij&itanon habuit fanum ludicium , qui malum
puetam approbauit . Sed ueluti.i. quemadmocum , actramenca
traitata temiiiunt.i. afe mittendo inferunt , notam -i. men-
dum St Ubein.lic fcnpcores fere fupple omnes ,linunt .i.conta

m nant, facto. i.incompofitocrirmule, fplendid.» fafta.i.gelta

potentium. lUc idtmtex .f. Alexander Magnus, qui exiliens
prodigus emit c acn cate .i. tot ini.Iippis.poiima ridiculum , id cll

.^tEc vultus clarotum virorum
I> apparem magis expccHi per
ftona ahenedjid clt tx sre faCta ■
duiiditurautem diphihongus.

(Nam abss seris, quod pet e,
fcribi dcbei.ht ireus,Eneus,ahc
ntus , dt aciicus , vel interpolica
al piratione,aheneus) quam mo
res , Si animi clarorum virorum
apparent per opes poetE.i per
poema. Necego mallem com-
ponere fermones repentes per
humum, id eli .Satyras in humili
Hylo.quam res gcltas fupp.cuas,

& quam dicere litus terrarum ,

6 f flumina , 5 c arces impolitas
montibus, & barbara .i barba-
rorum regna &dueila.i.prcelia
confedta , tuis .aul picijs .1. felici-
bus, & prouidis inceptis per to-
tum urbem, & claultra.l.claufu-
ras templi iani ( quod tempore
pacis vniiierfjlis claiideb.ttur .
quod claufum fuit fub Oftauio,
vt Virg. in primo quoque atte-
llatur. Crediturq. ea tempe-
fliie fuiflc qua exit edifium i
Cafare Auguflo , vt defctibc re-
tuc vniiierfui orbis , qua auiffor
pacis SaluJtor nofternacusell)
ciaullra igitur inhibentia. i. includentia , & exire vetantia ; la-
num culloclcm pacis , & Romam formidatam Parthis , te prin-
cipe ,id efl lub mo principatu , nam figna Romana remiferunc .
non mallem inquam fermones fcriberc quam h*e didta , fi ego
pnflum quoque cantum quantum cuperem. Sic Arifljrchus
Humen calhgator aiebat , neque fe pofTe fetibere quemadmo-
dum vcllec, neque velle quemadmodum pollet. Sed neque
111 iiritas icu recipit paruum carmen, ne pudor meus audee ten-

tau ,ideltatieatacercm,quamvicesiecufenc fctic. Auicm

L A R V M

rifum excitans , & deridendum , vetuit edifto .i. per cdiSam le
quis pingeres fe, praiicr Apellcm.optimum piftorc,iut ne furu.
ple alius LyfippOjidelULylippo.qpnino fignoruinfufore,dul
ceret, id cfl protraheret, sra , id elt ligna attea , fimulantia , id eft
rcprefcncantia, vultum, id ell effigiem fortis Alexandri . g

6 Auoulle, vocares illud fubtilciudiciura videndis, idcUin vi-
dendis artibus, ad libros & ad h*c dona Mufarum , id eft fi vclij
id Alexandrum putalfc efficere in deligendo Poeta, quod in pj,
ftoi c , & fculpcore , tu iurares.id ell luite lurare polles , ipfuo,
natum 111 cralfo aere Boeotum, non omnium fed rudium , & bd-
luinorum populorum qui iudicium redum non habent . hoc
imitans dicit luuen. Verueeum in patria. Bonfinis prolixe dc

hoc loco difpucatjccnfetque legendum Biiotium pro Boiotio-
rum,quod fieri non poteft nili fynsrefis fiat , quia fecunda pro-
ducit . Dicitque non omnes Boeotios craflb ingenio elTc , quod
probo , & proptcreadici natum non in quocunque aere , fed m
cralTo Boeotiumjid eft Bceotiorum quorundam . quod non dif-
plicec , fed miror cum tam audax in tranfponendis vocabulis fit,
non vidilTefic polle conflrui.Si vocares illud adlibtos, & adhac
dona Mufatum Boeotum pro Bceotidu jquEfubtilifliroE funt,
jurares natum in aere crallb , Idem Bonfinis actiter confutat
fcnteniiam eorum, qui Boethum poecamhocloco intelledum
dicunt,quos ego credam polle defendi , fi dixerint fi conltruen-
dum ? lutares Alexandrum fupple cfle Boethum , id eft rulH-
cum,& ineptum, vt errat Boethus poeta ille, & ciuis malus, na-
tum >n aere cralfo . Et it j per tranfitum taxet Boethum, & non-
nihil A!itonium,quimagni feciullum. Necobltac quod Boe-
thus poft Alexandrum natus fit, quia de maglHri fui proditore
etiamniinc dicere polium, hic alitcrell ludas. Horum leftor fis
eleftor,cgo nunem eam partem inclinor, vt dicam conflruen-
di . Dona Mufarum Bceotum fine pro Bceocidum , liue pro
Bceocioium diftum fit. Ac,id ell fed, Virgilius & Vatios,
poets diledli tibi , neque dedecorant , id eft dthoneflant tua
ludicia de fe , neque munera tua qui tulerunt cum mulca lau-
de dantisquialiudabileeti dignis, & meritisdare. Eft autem
hyperincccrveifus hwcns Ttibrachum pro Spondeo , ludicia
neque .

Nec roagiB expresfi vultus per ahenea figna ,

Quam per vatis opus mores, animiq. virorum
Clarorum , apparent . nec fermones ego mallem
Repentes ptr humum , quam res componere geftas:
Terrarumq litus , & tlumina dicere , & arces
Montibus impolitas , & barbara regna , tuisq.
Aufpicijs totum confcdla duella per orbem ,
Claullraq. cufiodem pacis cohibentia Janum ,
Eeformidatam Parthis tc principe Romam .*

Si quantum cuperejpoffcm quoque, fed neque paruu
Carmen maieftas recipit tua; nec meus audet
Rem tentare pudor , quam vires ferre recufent .
Sedulitas autem , ftultc quem diligit , vrgee :

Pracipue cum fe numeris commendat , & arte.

Difcit enim citius, meminitq. libentius illud ,

Quod quis deridct,quam quod probat, & veneratur .
Nil moror officium.qubdmcgrauat.-acnequc ficto
In peius vultu proponicereus vfquam ,

Nec prauefadtis decorari verfibus opto:

Ne rubeam pingui donatus munere ; & vna
Cum feriptore meo capfa porrectus aperta.

Deferar in vicum vendentem tus , & odores ,

Lt piper , & quicquid chartis amicitur ineptis .

pro fed, fcdulitas, id eftdiligens
cnriacus , vrger , id eft irrpellit
eum quem diligit fluite , prici-
pueeum ipfa commendat (e nu-
meris, & arce , id eft confidit ar-
tificiofs compolitioni . Enim,
pro quia, dicit citius , Scmroii-
nic libentius illud, quod quisde
ridet, quam quodptobat&vc-
neratur . Ego nil moror offi-
cium quod me grauac , id eft

quod vitra vites mea» eft . Ac
neque ego opto proponi vf-
quam cereus , ideit in cera for-
matus , ficut imagines poeta-
rum in xdc Camoenarum pone
bantur,& hoc vultu Dfto in pe-
ius, id eft pallidiore , & defor-
miore ab imperito plafle, quam
modo fit, nec opto decorari ver-
fibus faSis pr.iue,id eft imperi-
te. Non operi inquam hic,nc
rubeam , id eft erubeaui , dona-
tus pingui, idcft opimo munere,
ftego porreftiiSjid eft exten-
fus,.vnacum feriptore meo,^
eft cum opere fcnpioris mei , X

meo. deferat, id eft deportrrtn

emfa opercaf.iut 3T»crc.i) id f«

cl.iufHla,qu3fiadfepulcruu|.liC.

ut deferuntur cadauera,hoc opus meum, & fcnptoris mei p
caretur, ad vicum vendentam tus,& odores, id cfl
f«ra,& piper, & quicquid amicitur .i. vcftituf , & includitue
civ ineptit .

N 11 intra eft) Verfut ifteprouerbialis eft dicendus

ad infamam vfaue imoudentes.non verentur, &con f

«ad infamam vfque impudentes, non verentur, 0. - aj.

gare,& manifefto falfajpro certis affinnare. denique qu‘
cerene vi Ai in difputando videantur. [Illep extentum) _ P

uerbuii figura dixu Horai. pro eo quod eft re fiAu

poCT'

iBUrfT'

I, IBRR SlCVNDVS

ii8

ncfjuc vel Ciiuillun> aUrtare . Srtmptum i fun*-
buli».'*Vt Hnu- Proufik Vmfa<j-ilcre,htni|-
|,n>u:n jlluJ gfjrcotum eft , t*» Ai«a6ixxHC .i. do-

Diciii:uin tlieraurumcjlumni«nt,l>tic (Mduci*,linc(U,(uajp(iiii
«arpu laccra»>i- • [ i enui deducia) Tenui tilio.pio llilu fubtiljy-
xi.mina^ grandiloqua orac:one.Nain thctoica tics laiiunt o-
raiiutiisx'e»«'^'e'‘5.y»5detn,tenuem»& mediocrenvSimiptamc-
liphor* J ncntjbujjtut texent kbui.[ Aut aliui Lytippo)Hic Ly-
fippum pro Tolyclcic idiecit Horae. vt au 1’etr.Crjn. hb.xvj. de
hon.d!l‘-:.[B.*otum in cralTo) B^totij ipud mtiquos male audic
funt»ulgo.Bfuto$.n.diccbant,rtupidoj ac pingues, eda-

citatem, & ftudiu quod jllis in exercendis corporibus maj;» fuic
f litatum,^ aniQui excolendis. Doii. in l*r. Boeoticu ingenium .
esTR. T^Loretq perambulet Actx)Conftjt AttamipramComoe-
^ ^ diarumauftorcmfuiirehaudincclebrcm.ex quo(inqt Ho

CRIN. ^ rat.)fivclimnunc Attzfabulas(viCruicifolent)rfprche-
dere,quod in fcenam vix atierri debeant, omnes me infcitix atq.
inaprudefuix arguent.Videbor.n.iddubitarehaud latis in fcenas
fuas parteis abfoluere.hoc eft crocum, & flores perambulare .
Quoniam confuctudo apud veteres fui t,vti cum fabulx agcrcn-
lur, flores ibidem aliaq. odoramenti inlpergercntur . Hinc Lu-
cretianum illud in hb.ad Memmium ij.Bt cum fcena ctoco cilici
pcrfula recens eft.Pct. Crin. lib. dehon. difc.xviij.c.iiij.

S tenerum pueri, )Si quis retereidiligencius eiioluerit,

COEL. / ^ dodiflimum quenqueCcde poetica prodidifie am

RHOD» V. J maduettcrecjveluti Iit ca prima quaedam philofophiJjq

nobia ab incunabulis quodammodo vitae ricionem comonflrec,
quid igendum quid ue dcclinandumjtdco vt nonnulli. Poftea di-
cere minus addubitauerint folutn poetam elfe fapientem. quod
etiam cum Pythagoricis comprobat Aciftoxenet C^l.lib.iiij.c.j.
[Panthera Camelo) Hoc verfu plane Camelo pardali poetica cic
cunlocucione defcnpfic.Efl autem Camelopardalis collo limilis
cquo,prdibc$j£c cruribus boui.capite camclo,albis maculis ruti
Ium colorem diliingucntibus,vnde appellata Camelopardalis,
Senfus efl Horat. rifuruin fuiffe Democritum cui omnia morta
lium ridenda videbafltur,flcui Heraclito flenda, fi P.R.ftupcr* vi
diflee arpcftu Camelopardalis.Ei hoc ideo diftun^cft,quia
& Solin.auftorib. primum vila fuit Romar.ludii Circcnfib.C*-
Jaris dilatoris &c.Errant qui exiftimant ab Horac.figmficari ca
melum cum panthera coeuntem , _

CLAI Criptores tru£ina)In eadem state, inquit Acron.quia Grar-

poccjc antiquiores funt q Latini . verba fenfum no
I Oexplicant.Meliui Porph-eadem trutina exponit, eodem exa
I mine. Bt ad illud: Venimus ad fummum fortunae, ita idc Porph.
m ait, Non habet,inquit,quod nobis amplius fortuna lam prxftet,
\^go & perfefti poetat fumusjfcd hoc intclligi,q dici a fe maluit.'

Hxcille. Alijg poeta ptr ironiam loqui videtur. Sed ex Porph.

‘ hoc eum dicere puto : Si alijs in artibus vincimus Grxeos poftq

venimus ad fummum fortunx , videtur hoc etiam de poetis, aut

de pocnur is,f«d pnpuli R. luilicium in hocfalfum eft. [Memini
qux plaguluiii inihi paruo Orbilium) Uic S^ruius apud Atro-
iicm, .Ipud Porphyrionem . Sxuui dicitur; Sed poterat lioc er-
rure libranoriini aceidtflc . B.idms auicin in commentario im » ,
(|) cuniunCtionein m.ilc Irgit pro qur,rclaciuo,cum tamen alio>
qui Horae. carmen rcfiaexcudiifct. [Qi^atuor aucplurcsaulxa
p.nuiuur 10 lu>rai)Hxcvcrba prioribus aiincdtit Acron.Sc poft-
ea eum fecuii Landmus ac Badiu.s . Ad tertiam, vei ad quarram
horas, inquit Acron, populus nuencus erat, dum poeex reciranc
csriniiia in fcena, poft vero vulgaris populus, qui potius deledit
batiir ludis q carminibus, exorabat niagiflrosbcKiariim,vc addu
cercnt,iit theatrum, aut vrlumjauc leonem. Hxcilie. Cum pocca
hoc dicere vehi : Dum populo bellorum fimulacrum , auc pom-
pi triumphalis oftenduur,quacunr hor]snonfatigari,acfi com^
diam, longe citius . Accerfeij&egere vetei . QuoddeaccerJbac
rius deciuacionc ait Acrcn.eciam alijtradut, dcarccflbaut Prif.
allegat ut mihi non fitdubium longo polt Porphyrionem tem*
pore vixiflc Aeronem quanquam certum tempus feire no poffu-
mus . [IncuUis qui uetlibus,& male natis) Porph. fi lib. non fal
lic,rup.pro,uc fi pro incultis uerfibus.cum fic daiiui cafus . Dici-
mus enim tibi refero acceptum . Philippeos aut incclligicnumif
ma trium ducatorum hodie.[Bceotum craflb iurates acre natu.)
Cratro aere legendum exillimo.non in craflo . Et Bezotum accu
fatiuus ett non genitiuus pluralis . Alexandri indicium de pifto
tcac fculpiorc probae Poeta>dcCheroIo non item . Quod fi, m
quit Alex-adciim modum prxcepilTctdcCherilojVCncmoalic*
pr^ter Cherilum ipfum defcnberctjmerito jurares Alexandrum
natum Bceotum craflb aere . Sapiens ille annotator, de quo nfic
toties, longum hiccomentus eft comcnium, in quo fi ufpiam ali
bi certe hoc loco ottendit fe gloriofulum, ac nullius ludicij . Pii
tat enim Bcrotios ne quanquam ftupidos , achebetes dictos ; 8c
illodjCrafliim aerem , de quibufdam Bceotijs . non omnibus aict
poQc. Quafi qui dicat Boeoticum ingenium proftupido,i8 o-
inncs Btrotios ftupidos uocaucrit. Sed mirum hic Boeoiijs ti-
muit, curo vou{ etiam in Prouer.ueneri t . Et Plucar.ipfe;

Boeoc.qduis potius q ftupidus,hoc refcrat,& Pindarus in Olym
ipicis BoEOtic* fuis meminerit pro homine ftoiido. Idem anno-
tator negat Boeotos dici,fcd B^otios,cum Hom, ubique ‘ejiWc
uocce quos alij . Nec fimile eft , quod ille de Brutis ac

Heluciij* adducit exemplum . nemo enim hos Brutos, uel Hcl-
uetosuocat. IneptiflimumaiiteftdcBocto quodam poeiain-
tclligijdc quo Strab.iib.xiiij.diflcrit, cum flsiTcj prima (yllaba fic
correpta. Sed multis argumentis colligo hunc nefeifleGrxee,
qui tamen in hunc poetam cenfuram adeojacrem inftitait, uc
multos Ariftarchosuicerit. [Ne rubeam pingui donatus mune
re) Cum dicit,pingui,!:idet. Ego, inquit, nolim decorari turpi-
bus uerfibu5,ne pingui.i.ftolide compofito munere donatus ru-
bLeam,& «im meo feriptore , hoc eft laudatore deferar in uicum
uendenteai tus &•. multo porro minus tu 6 Augufte id uoles .

L o R B,) SenTu»
eft. Si ego me vi
gilem epiftola.
tum fccipiorcm
dixiffem, tu hic
^fettus cs.quo
modo Mangones pueros , & c-
quosIaudant.puflVs merito mi-
hiirafciqubd oihil fcnbamnifi

cua^us quodammodo, nuc nul-
lus eft iuftx qucrelx locus vbi
mepndixeratn pigrum. Ordo
«ft. O Flore amice fidelis bo-
no, & claro Neroni .f. Claudio
Tiberio, fi quis vcUiforce vede-
re tibi puerum nstuniTyburc,
vel Gabijs in aliquo loco defer-
to vbi rudes, & incuUi funt mo-
tes, & agat. f. de pueri valore fic
tetum . hic pucrfupple eft candi
dus.id eft non morbofu»,& pul-
cher, id <fl non vitiofus, a verti-
ce , id eft fummuate capitis , ad
imos pedes , & fler , &cnt tuui
«fio millibus f id eft pro ofio

AD IVLIVM FLORVM;

Dicit fe pr</frl q*«c

aliijHfi qjfi ftruum ytnifdit ,

bs4i obuoxiim tjl ,

H»i* promi Mas»

mndiifimiiUto 7«»«/«^«*

L O p. E , bono' , claroq. fidelis
amice Neroni, __

Si quis forte velit puerum tibi ve
derenatum

Tibure, vel Gabijs;- & tccumlic
agat : hic & .

Candidus , & talos a vertice pul-
cher ad imos ,

Fiet , eritq. tuus, nummorum millibm ofto.

Verna miniftcrijsad nutus aptus herites,

Litci ulis G riecis imbutus , idoneus arti
Cuilibet ; argilla quiduis imitabitut vda . _

Quin etiam canet indoftum , fed dulce bibenti .
Multa fidero promifla Icuant : vbi plenius aequo
Laudat venales , qui vult extrudere , merces •

sniUibus nummorum , futurus
fupple verna , id eft minifter , a-
ptus minifterijs.id eft famula-
ribus, & obfequijs, ad nutus he-
riles, id eft ad voluntatem do-
mini, imbutus, id eft eruditus
grxeis litcrulis pro captu. fxta-
tii : & idoneus cuilibet ani , id
eft ad quamlibet artem , tu imi-
taberis fupple eum fingendo , &
reformando, quiduis .i. quam-
libet perfonimjaut quemlibet
artificem, quafi fupple (vt intcl-
ligit Porphyrio) vda argilla .i.
ficut ex argilla, id eft terra tena-
ci humefafta quamuis ftatuam
facias, ita ex hoc puero queuis
hominem . Non intelligo , hcet
cum Porphyrione fubaudiam
quafi argilla vda efle nomina-
tiui, fed feptimi cafus , fed nce
porphyrio ipfe(vt opinor) a-
pud quem legendum eft vda, id
»ft molli , non mollii nifi in ex-
ponendo adlccerit veibum fic
^ hoc

hocmoc!o,vtfif, quali (it arjilla
rda.i.moihi. Acroiimat Ifgi
im):3bicur,quia non cft puert
quiduis imitari . 1 . imitando af-
f<qoi . qui tamen velit Mango-
nem non habita ratione etacis
ipfum omnium rerum plaften
dicere , legere poterit imitabi-
tur, fcd rectius Aeroni aufculta-

BenSjquialcnfuseftjVtrudi lo-
quar, tu facies de eo adhuc pue-
ro quiequid volucris, ficut figu-
lus de argilla vda facit qilicquid
vuJc.Quinetiam (addit Mango)
jpfe puer canet indo Aum fupp.
canticum,red dulce.i. iucundum
bibenti multapromifraleuant.!.
eleuantjSc imminuunt (traftum
a trutina) fidem.i.credulitatem,
vbi .i. quando, is qui vult extru-
dere .i. tanquam tem ingratam
fibi exigere, venales merces, lau-
dat fup.eas plenius xquo.i.q iu-
ftum,6t xquu ed hoc (folent di-
cere q in ea re maxime peccant)
Nulla res. i.nulla neceniias,vr-
gec.i. impellit me. f. ve puerum
hunc vitra debitum laudem, ego
pauper .i. quamuis pauper, fum
in meo ire -i. meo dominio, &
iure. Nemo Mangonum face-
ret cibi hoc.(Mangocftqui pre
conio fuopiieros, puellas, equos
canes, aut qui J limile vtoutid-it)
& non quiuis temere.i.quali nui
ius ferret (aut ferat) .i. auferret
a me idem ,i, non facerem rni-
cuiqiie quod cibi facio.i. non li-
bentcrdicovnicuique fectetum
vitium quod cibi dico . Licet .n.
linc, qui pacent tfl'e verba Hora-
ti; ad Florum , fant tamen haud
dubie Mangonis ad emptorem ,
morisaucemedqui volunt abu
de laudare, vf fides habeatur, aii-
quid vitij fateantur, dicit autem
Mango : Hic puer ccffiuic .i. o-
ciofui innentns cli feme!,&vc
fit.i.ficuc moris eit, latuit me-
tuens haben^.i.fcutic* penden-
tis in fcalis, quia habenam pen-
debam veteres Komani in me-
dia domo, vel, licet Acron refra
gccur (ic.fcmel laiuu in fc.ilis. i.

prope fcalas metuens (quod hic
non ell quia genitiuum regit )
habena: pendentis .i. fufpenfs
dcs.i. dones mihi nummos quos
peto, (i fuga excepta. I. fi q’in.
clinatus fir ad (ugam, nihil te Ij-
dat . 1 , (Iro cimci ^fugiciuus (ir,
fi* fecurus in reliquis . ille.r. qui
emir, inquit poeta, feret .i. affe-
ret pretium exiffcns(vt ego opi-
nor) fecurus.i. fine cura,& negli
gent pttnat .i. perditionis , quia
nefcicqmd emat. Tu autem 6
Flore, emilli prudens. i. rciens,&
voles vitiofum videlicet me, lex
*ll tibi didam , quia dixi me vi-
tiofum, hoc eli pigrum efle, ta-
men tu infeqiteris hunc .i. me,&
moraris .i. detines & ipedis me,
luiqua .i.iniu(talege.F.go dixi

• Vlu^c, P^‘’ficirccnci .i. abeuti 4 me,

• me (up. p.grurn & prope.i. qua-

Ii,inancum.i.inutilem,eaUbui of

EPISTOLAR-VM

Res vrgee me nulla .•meo fum pauper in xre.

Nemo hoc Mangonum faceret tibi . non temere i mc
Quiuis ferret idem . femel hic ceiTauic ; & , vt fit,

In fcalis latuit metuens pendentis habens .

Des nummos .• excepta nihil te li faga kdar.

Ilie ferat pretium , pocnx fecuruj , opinor .

Prudens emifti vitiofum .'diiSa tibi eftlex.
Infec]ueris tamen hunc : & lite moraris iniqua •

Dixi me pigrum proficifeenti tibi : dixi
T alibus ofKcijs prope mancum ; ne mea fxuus
lurgaresad te quod epiflola nulla veniret .

Q,uid tum profeci? mccumfacientiaiura
Si tamen attentas ? quereris fuperhoc etiam ; quod
Expedata tibi non mittam carmina mendax.
Lucullimiles collcda viatica multis
Aerumnis, laflhs dum nodlu flertit, ad a(lem
Perdiderat ; poft hoc vehemens lupus, & iibi,& hofti
Iratus pariter , ieiunis dentibus acer ,

Prshdiumregale loco deiecic , vc aiunt ,

Summe munito, & multarum diuite remm .

Clarus ob id fictum, donis ornatur honeftis;
Accipit & bis dena fuper L-ftcrcia nnmiiium.

Forte fub hoc tempus carteiium euercere preetor
Nefeio quod cupiens , hortari cccpit eundem
V crbis, quae timido quoque polTenc addet e mentem .

I bone , quo virtus tui te vocat -■ i pe Jchufto ,

Grandia laturus meritorum prxmia . quid itas?
Polthxc ille catus, quantum vis rutlicus, ibit ,

Ibit co , quo vis , qui zonam perdidit , inquit .

Romx nutriri mihi contigit ; atque doc.ri ,
Iramsgraijs quantum nocuifTet Achilles .
Adiecerebonxpaullo plus arcis Achenx :

Scilicet vt poilem curuo dignoicerc reCtum ;

Atque inter iiiuas Academi qussrurc verum .

Dura fedamouere loco tpc tempora grato;

Ciui lisq. rudem beili tulir seftus in .anna ,

CiTaris Augufti non refponfura lacertis .

Vndehmul primamine dimiferc Philippi,

Decifis humilem pennis, inopernq. paterni
£t laris, dc tundi i paupertas impulit audax ,

Vc vsrfds tacerem . fcd , quod non delic , habentem ,
poterunt vnquam fatis expurgare cicutx .*

Ni melius dormire putem : quam icribere verfus ?
Singula de nobis anni prxdaiitur euntes :

Eripu.re iocos, Venerem, conuiuia, ludum :

T endunt extorquere poemata . quid taciam vis?
Denique non omnes eadem mirantur ; amantq. ;
Carmine tu gaudes : hic dele«5fcatut iambis .
ille Bioneis fermonibus, & fale nigro .

Tres mihi conuiux prope diffentire videntur
Pofeentes vario multum diuerfa palato .

Quid dem ? quid no dem ? renuis tu,qd' iubet alter .
Quod petis , id fane eft inuifum , acidumq. duobus.
Prxter cetera , Rorax me ne poemata cenfes
Scribere polTe, inter totcuras,totq. labores?

Hic fponlum vocat : hicaudicum feripea , relidis
Omnibus ofricijs: cubat hic in colle Quirini ;

Hii. extremo in Auentino : vifendus vterque.
Interualla vides humane commoda . verum
* Purx funtplatcx ; nihil n raeditancibus obftat.

■l-rumepillobru..,

lUfgarts.i.obiutgaJe,

QiiJproftc, tunc?q.d.,L;i^

tamen

cum,'. Pto me, quhre,
tiofum '•fndic, eumq. vitiofum
pr£ licai non tenetur redibitio^
lus^necalium prrttarc.tunu,

rcns.i. conquereris euamfupj;

hoc .Mnfuper q, cgo
non mutam tibi carmina expe

«ata, cum tamen nihil mendax

fim, quia nihil pollicitus fum
Luculli miles, offendit exemplo

quidifpendiorci familiaris an
guntur,raulcafubirc,qu* opu-
lenti refugiunt . Ordo eft: Mi
les Luculli .i. quidam m.litanj
fub Lucullo contra Mithrida-
tem, lalfus .i. fatigatus multis e,
rumnis dum ftcrtit noffu per-
diderat.i.amiferjtjviacica.i.pc.
cumam necelfariam ad reditum
in patriam, ad aifem .i. q- vix af-
fem retinaerac , & ipfc poft^hoc
.i.taiem perditioneeffeCtusVup.
lupus . 1 . praidator vehemens . &
irarus pacite r (:bi,q«ii rem per-
diderat, hoiii; quia rem eius de-
fiderabatt&acer -eiunis denti-
bus deiccit.i. expugnauic,pri(i-
duim.i.inunicioncm , & (vc dnt)
forc.fficiuni reg.ile.immo regis
Mithridatis, in riip.loco(vtaiut)
fumme munito, & diuite multa-
rum rerum , quia illic thefaurus
erat, & ipfe miles clarus .i. fpe-
(Satus, i5c inclytus ob id fadum, ■ ^
ornatur honcffis donis ,& acci-
pit fuper .i. vitra thefaurum in- ^
uentum jbifdena.i. viginti fef- J
tertia nummum . ■ Prartor.f.Lu- /
Cullus , cupiens euerccrefortfj;
per hoc tempus nefeio quod ca-
Itellum i ccepic hortari eundem
militem vecbis, (^ui poffenc ad-
dere mentem .i.animolitatfni,
quoque .i. etiam timido, verba
autem erant huiufniodi. O bo-
ne fup.milcs.i.vade.quo tua ric-
tus vocat te.i.aggredere rem tua
virtute dignam, uifaulto-i. felici
pede, laturus. i. rcl.acurus gradia
praemia meritorum, cum autem
illenon iret, inquit Lucullus.j
Quid ftas ? ille.f.miics, catus .i.
vafer, &argutU',i'iq»it>po It
Rurticus quancutnuis . 1 . quan-
tumcunqiie vis ibit, ibit dico eo
quo vis , qui perdidit zonam.f.
cincturam in qua pecunias fu«
cuffodierat , hoc eft nemo elt
taoirufficus qui no fubit quod
vis terribile poff ccrum fuarum
amiffioncm , quia furore quo-
dam tenentur, quia fua pcf
derunt,q.d. Horat. Egovtm^

les Luculli ,nunc
quam.vt pro rebus libore* *
bendi vnicutque
hac re dicit (ic Beroajdus •

fimplicirerdiftumc/reex»

te debemus , qui zonam
Sed motem prifeotum

L I K 1 K

S R c: V N D V S.

2IS>

mf rf, nummiv a 1 1 eii

rfffrmUilxbanc, juo‘» «-

jcrtimi'ni|\ congro
batiirin pfi nii rrin^mlli.^^ui
fcnbit V*t<!Uum*v>'»ai>» ff j.*-
teofum f'linam circuudfdifie,
£t vcihi

fxhb. VI). df ■•««o aui'fo,l‘loi -
ni prcuoiifluTiii nionilnim , &
auro monctalizonis referti', ifi
cindi Prxicrca C. Graalmi
fortis oritor in oratione, qunin
iiabuic ad populum, fic fcriptum
reliquit, Itaque Qi)icices Ciim
Romam profetSus fum, zonas

Icflinar muiisiiicrulisti. icdaiiptor.

Tor^jiui nunc Ijinilcin.iuiiici^i^.ns inadiiiu ti^uu:
rriiluioljuliis luvianturCuncu pUullris;

1 Iacr.tl)iolalii^itam> : luc liuulcnu luit lll«.

I nunc , vurluiCvLum nu Jiuic canoros.
Sciiprornuuhorusomnisainacncmus' fugit vrbcj
K itcclicns Bactlii ft)mnog.m(icntis, ik viubra .
'rumeinttrftrcpitus notlurnos,aU]Uc diurnos
V is canere , ik contrada lectui vclugia vaium .
Ingenium , libi cjuod vacuas defum |)fic A chenas ;

Et ftudijs annos ieptem dedit; inlVnuirq.

Libris, fc curis : ftatiu taciturnius exit

argenti extuli , eas ex prouincia plerunqutf ; iV J ifu populum quatit. !iic ego rerum
.n,,^«t«uli. Tr.a.di. Plui. p|uaibusin,„cJi,s,&tempdbnbusvibis

in Demetrio Sofigenem aureos , . ’ * ni 3

nummos ccc. lubuiffe in cingu. V crba lyrx motura fonum conneftere digner i
lo miliuri pro viatico. Spania- Frater erat Romteconfulci rhetor : vt alter
nus quoque sudor ea,Pcfceniu Alterius iermone meros audiret honores:
Nigrum iuir.fl-e tu m,l r« li. lO G„^dius vt hic illi foret : hic Vt Mucius illi .

nis nummos aureos , vel argen- , r -n ■>

ieosportaremtdbcllam,redpu Liumimusargutosvexat furorilte poetas^
blice commodarenr repetituri Carminacoiiipono; hicclegos, mirabile vifu,
pott proelia quod dederant.

Cselatumq.nouem mulis opus, afpice primum,
Q.Udnco cum laftu , quanto molimine cu cum
bpedtemus vacuam Komanis vatibus aidera.

Mox etiam , li forte vacat , fequere , & procul audi ,
Quid ferat : & quare fibi nectat vterque coronam .
Credimur; & totidem plagis confumimus hoitem ,
Lento ianinices ad lumina prima duello .
diues.&bcnenumatus.recuCm Difcedo Alcarus pundto iliius; ille meo quis ?

— ■-adcancllumoppugnan- CallimachusUi plusadpofcerevifus:

Fit Mimnermus jfic optiuo cognomine crelcit.
Multa fero ; vt placem genus inubile vatum,

Cum feribo , 6c luppltx populi fuffiagia capto .

Idem finitis ltudi)S,& mente recepta,

Obturem patulos impune legentibus aures.
Ridentur , mala qui componunt carmina: verum
Gaudent feribentes ; & Ic venerantur ; & vitro
Si taceas, laudant, quicquid fcripfere, beati.

At qui legitimum cupiet hcilfc poema ;

Cum tabulis animum cenforis lumet honefii:
Audebit quxeunque parum fplcndoris habebunt.

Et line pondere erunt, & honore indigna ferentur,
Verba mouere loco;quamuis inuita recedant;

Et verfentur adhuc intra penetralia Vefia: .
ObEurata diu populo , bonus eruet : atque
Prolerct in lucem fpeciofa vocabula rerum:
omnibus ncriiis,viribusqiiec6- QuK prifcis mcmorata CatOHibus, atquc Ccthegis,
lendit. Ecclffi-iOica fcnceinia Mune litus informis premit , Stdeferta vetuftas .

'' Adfcifcctnoua;qux genitor produxerit vfus; _

Vehemens, & liquidus, puroq-fimiliimus amni,
Fundet opes ; Latiumq. bt abit diuite lingua .
Luxuriantiacompefeet; nimis afpeiafano
Lcuabic cultu; virtute carentiatoilet;

Ludentis fpeciem dabit ; & torquebitur; vtqui
N unc faty rum, nunc agreltem C yclopa mouetur,
Prxtulenm Icriptor delirus , ineisq. videri :

Dum mea delectent malanie;vel denique fallant:
Qiiam fapere , & ringi . fuit haud ignobilis Argis,
Qui fc credebat miros audire trageedos
1 n vacuo litus fellor , plaufor^ theatro ,

Cetera qui viti ieruaret munia rcclo

Quineikm Lampridius Alexa
drum ImprratorEm Rornauum
dicere folitum ait, Miles nen li
met nili vefticus,arm.ntus,& cal-
ciatus,& fatur, &hab*ns aliquid
in zonula .& talis cft Horatia-
na fententia . inducit enimmili
rem Luculianu , qui fadus erat

dum, St ita imperatori Lucullo
refpondenterajibit ad omne pe-
riculum rufticanus miles, & in-
ops, & qui zonam perdidit , hoc
eft qui aureos amlfit, quos inzo
na milites portare confueucrut
proprefea,qi mendicitas, miliia
ris ad omnem dcfperatione vo-
il cat armatum . qui vero fatur
® i eft, & aliquid habet in zona ti-
pericula fubire . Ad hanc
▼eterum confuctiidincm refere-
dus cft ille S.?tyrici poec» fc.’-
fus , O Brutus & zonam I*ua ,
morfuqtie tenebit, quem luue.
explanatores prKterierunt,na-
qucftgnilicare voluit poeta zo-
nam a naufrago tenetjnonfo-
lummanu.fedttiam mordicus ,
piopierca q? zona erat moneta-
li auro referta, quam ne perdat

prrctpit ne ^s,hoc eft pecuniam
in zoul.s habeamus . P.omy nu-
triri &c‘. docet fe philofophia
imbutum, quo innuit ad rem fe
minus attentum, occafione cu
iu* vic.3m fuam fere percurrit.
Ordoeft. Contingit .i. euenit
forte difficulter mihi nutriri at-
que doceri Roma?, quantum A-
chilles iratus nocuifTetGraijs.i.
datum eft mihi etiam Rom* di
fcere lliaii.i 1-lomeri. In cuius
ft.itim principin.iducitur Achil-
lei iratus Agamemnoni ^ipter
raptam Bnfeida , qu* capta ex
Lynclfo regia Minetis Acliilli
in fortem celferar. Ceterum q^a

Crifcis ex Tlicba iEetionu pa-

tri i Anjronmliei qua* A/, unc-
IIDIIICO.T ,l piciC ft'|if-ir4
cidein i<) liuiii CKiilili» rdlitg.
tJ cit , vt rxerv.itiu a pefti). ut' i
libcruccur t|u IU) Apolliurm in
IuIjIc piirab lUf (t r4t Ciiim A»
pollinis f.iccrdos) abduxi: Aga-
lurninon princcpi cxercicua A.
c!>jili BiilciJa , quam rcingratit
terk-icin nmplius pugnatciio-
luit. quo circa Gr.rci mulca, dc
frequenti cUde alfii-icbantur.
Nec poteratpfftibus , aut do-
mi, aucminisinducive pugna-
rer, donec Parrof Ium cariftirtiu
focium inarmis fiiisob Heifto-
reoccifum audiuit . quo.i»dico
morar impacics arm.i petijr,qii^
illi Thretis mater a Vulcano fa
bricaca porrexit. Qu® omnia
idem Homerus effefta dicit .id
gloriam Achillis , vt cognofea-
turquata eius vnius virtus, quo
pugnante Grscia viifli ix erat, 8:
cellante vida. Potius aut hedi-
xero quam licuc prius . Nam il-
lud cocum, Iratus Graijs &c. re-
gitur a verbo doceri loco nccu-
laciui,Sed ad ordinem redeo,
Athen* bonx .j. erudit* adie-
cere plus artis , aut adiccere
plus bons artis, quia non folnm
poetas Grxeos illic audiui , fcd
etiam philotophos .f. vt poflem
dignofcerecuruiim redo atque
quxrere verum inter filuas Aca-
demi. i.incer varias Platonicorii
fenccntias qui ih Academia A-
thenii verfaci funt. fcd dura rem
pora .f. belli ciuilis , amouere.i.
amouerunt me , loco grato .i. a
gymnaho Athcnien{i,& *ftus
ctuilis belli tulit me rudem.i.im
peritum rei militaris, in arma
non refponfura laccrcts .i.bra-
chijsjhoceft potentia? C*faris
Augufti . vnde.i.a quibos armis,
fimiil .i. immediate vt Philippi
.i. campi illi Thffidli?,vbi bis pu
gnatum cft a Rom. dimifctc.i.
diraiferunc primum mc humile
pennis. i. auxilijs emergendi . de
cifis.i. amputatis, & inopem pj«
terni . Laris & fundi.i, totius pa
trimonij, paupertas audax. i.qu§
facit audaces,impulii, vt factre
veifus . Sed qu* cicut*.i.licrbx
venenof*, quibus multi enecari
folent,fed hic pro forti ellebo-
ro ponitur, poterunt vnquam
fatis purgate habccem id , quod
non defit. i. facis habentem, ane
ad fufiicientianijCtu ueceflaria
non defunr . ni .i. fi non, putem
melius dormire quam feribere
vetfus "> Anni euntes .i. redeun*
tes poft medium statis (vnde in
Arce , Multa ferunt anni venien
lescomoda fecum. Multa rece»
dentes adimunt) Praedantur.?,
aufcruntde nobis, fingulafupp.
comoda, eripuere -i. eripuerunt
•f.annijiocos, Vcnerem.i.coitu,
conuiuia,ludum,&tenduni,i.c6
tendunt, conantur. extorquete
.i.violentcrauferre. Poemata,
quiduis fupp. vt faciam , hoc eft
Hurat. E quid

quiJ fcribim ? fufi Ji«t dubi-
to Dv‘)jiqieiJoaoinncsminn-
tur , & jjro.i. juijnt e.>dc(n , tu
gj jJ,» carmine, vd quouli vel
J.y.KOjli:c.i.aliquis dcleitjrur .
lamhii.i.m-jrdacibiis verSbus,
j1;u -t. .'lius delcSanir (crinoni-
bu% B<oneit .1. liuidis ioci>,hoc
cll S-ityris,Sc nigro fale.i reprc-
heniiombus amaris, qualib. Bio
J^nltophanis Comici veteris pa
ter vlos efl.Trci cortuiuie.i.ll no
hibcam ni/icrea conuiuas. ipd
videnrtirmihi prope. i. qu.^ifidif
fentircjpollctes multum diuer-
fa vano paJaco -i propter variii
guHum , nam aJijs alia rapiunt,
qu<d dem .1. quid debeam dare,
quid non dem. i. debeam non da
rc lup. nelcio, quia cti renuis.i.
refutatJSiquod alteriubet fupp.
apponi,& id,quod tu petis elt fa
nc.i. multum inuifum,& acidum
duobui fup.reliquis.Pr^ter ceie
ra,atfcrc impedimenta quxp.ici
tur Rom^.quo minus elegantia
fcrib, It poemata, dicens, Prxter
cetera .1. vtcc[er.aimpedimcnra
laci am, putas ne j.cenfes vtme
polle fcnbcre poem.ita Romx
inte-r totcuras , & tot labores?
Hic vocat fponfum.i, vt (im fpo
for, hic .1. alius, vocat me auduu
fup. carmina fua omnibus ofn-
cijs rdiftisjiic i.alius cubat, i.c-
ger lacet in colle <:juirini hic cu
bat inexcremo Auentino.i. in
extrema parte collis Auentini
vterquefup.eft viTcndus .i. vili-
tandus mihi m vide* incenialla,
qur funt inter montes comoda
.i.vtilia hiimanx fiipp, naturx,
hoc e!l ru conljder.is bene g- in-
tcrualla fine comoda aduerfus
di(amdos,vci fm Aer. Tu vides
humane. i. probe, vel more ho-
minum , interualla inter colles
illos comoda .i. brcuia,& hoc p
ironiam . verum plurcs (aut , vt
alij le-unt, putre) platex.i. latx
vix,i'int fup. Romx , vr facilior
/it traiirus , quia nihil obllet hic
medirancibut, immo dicit I>oe-
M.Redeptor.i.exhibicor publici
operis, aut qiii emir.vtreut-dat .
c .lidiis.t.ferueni in negotio, aut
aflurus,fdiinat, 5 fmulig,& geru
lis .i. baiulis,& ingens machina

torquetnunc lapidem. & nunc
hginum .i. crabem(quod luuen.
imitatus elt) funer.! triHj.i.i.que

adiuttibquirriUcsrefimulaat,
cfFeruntur ludantur .j. concer-
UiK.plaulirig .i. vehiculis robu-
His,q«nalNft,inturvcra retroce
deve cog.mfur.C.inistabiorafu

g'cliic.i.perhancpjitem,&fu8

Jutulenta.i.liirn inunlocj,ruit-i.
prj;c]pic3nc.r currit, hac .i. per
aliam parte . f nunc & medicare

tccum.n,aIi.f.Brepi,u,&t,.,ba
lione,»crra. canoeos.i.bene fo-
q J.iJ fieri „„„p„n'er
qmanmniachorui.i.muliinidn

dinem.rbin.mo eft,6,f„„ir
bcm (aui,tbcj)rite.i,debite exi

EPI STOLARVM

Move i bonus Hine vicinus , amabilis hofpes ,

Move iDonusiane vituiuv ,uuiaL/.iaj**xa.|a

Coniis in vxorem, poifet qui igiiofccre feruis :

Et ligno Ijelo non infanirc lagena; :

Poirctqui rupem , & puteum vitare patentem .

Hic vbi cognatorum opibus , curist^. retedus ,
Expulit helleboro morbum , bilemq. meraco j \
jit redit ad lefe : pol me occidilEs amici ;

Non feruaftis , ait ; cui Iit extorta voluptas :

Et demptus per vim mentis graiisfimus error.
Nimirum fapere eft abicdis vtile nugis ;

Et tempeftiuum pueris concedere ludum ;

Acnon verbafequi fidibus modulanda Latinis :

Sed vere numerosq. , modosq. edifccre vit® . i
Quo circa mecum loquor hsc; tacitusq. recordor:
Si tibi miilalitim finiret copia lymph® ;

Narrares medicis .-quod quanto plura parafti,

T anco plura cupis j nulli ne taterier audes ?

Si vulnus tibi , monftrata radice , vel lierba
Non fieret leuius .■ fugeres radice , vel herba
Proficiente nihil curarkr . audieras , cui
Rem di donarent , illi decedere prauara
Stultutam ; & cum lis nihilo fapientior, ex quo
Pknior es ; tamen vteris monitoribus ifdem ?

A t (i diuiti® prudentem reddere poflent :

Si cupidum, ciiTiidumq minus te .-nempe ruberes,

V iueret in terrij tc ti quis auanor vno .

Si proprium elt , quod quis libra mercatur , & ®rc ;
Quxdam (ficredis confultis) mancipat vfus ;

Qui tc palcit ager , tuus til ; & villicus Orbi
Cum figeres occat , tibi mox frumenta daturus;

T e dominum iende . das nummos / accipis vuam ,
Pullos, OQa,cadura temeti nempe modo ifto
Paulatim niercan,s agrum, fortalTc trecentis,

Aut etiam fupra nummorum millibus emptum .
C^id refirt , viuas numerato nuper , an olim ?
Emptor A ricini quondam , Veienns ik arui ,
Emptum comat olus ; quamuis aliter putat : em ptis
Sub nodtem gdidam lignis calefaciat ahenum .

Sed vocat vlque fuum ; qua populus adbta certis

Limitibus vicmarefugitmrgia.-tanquam
Sit proprium cuiquam, puncto quod mobilis hor®,

Nuncpce. nunc pretio, nunc vi, nunc forte fuprema,
1 crmuccc dominos ; & cedat in altera iura .

Sic quia perpetuus nulii datur vfus ; & hsres

Hiredeai alterius vclutvndafuperucnitvndam;

Quid vici prolunt ? aut horrea ^ quid uc Calabris
Saltibus adietti Lucani i fi metit Orcus
Orandia cum paruis , non exorabilis auro ?

Ai gentum , vertes Geiulo murice tindtas , '

Cui alter trati-urnctfc,& ludere.* vn-d

^ lucis ab ortu,

SdaeltKmflrrnnr,..&fcrromir.getagrumi

t genius ; natale comes qui temperat alitum :

N jturs deus humanae , mortalis in vnum
^uodege caput vultu mutabilis, albus, & ater.
Tollam ■ poliet . accruo

loUam, nec metuam , quid de me indicet haeres;

flent clieni Bacchi ,
nino._&vmb,a.,.ccS
bris. ruvitiTiccancJ,’^

vcBigia centcaf H

reflai leget.Scobf,
■ngcilimqauddcr '‘“"h.
legitlib. A.hcna.,ac„ f;
negotiis. Sic„i,,,.„/"M
feptem ennoi

.l.loeccratiim.lll,b,„>"«
exic.i. egreditur a Itudio

niu.«ama,st,„a,u,,,„

plerunqucpopLlum„f„,8, "

tatri.pp9cgodig„c,h,.i/";
dijsflaCtibBtrccum,a„„„,7
ten.pcllaliblas,rbi,,c„„„,.»
verba motura fonum lyra j /
nca carmina defcubere.q d,!
fieri non poteft. Rhetor

Romx frater confultifup.iuij,
ita fupp.yc alter audiret metoi
honores in fermonealteriujn,
femper fe mutuo laudabam, «-
hic.i, alter fcacrum.f, rhetor, L
rct ilii ,r, con luito . Gracchus.!,
difeteus orator vt Gracchus, &
vt liic.i.alter.r.coruiius, foret ih
h.f. rhetori. Munus Sciuoli

qiii.i. in quo, furor iftc.f.lnucljn!

di, vexat minus argutos, rlitiilu
los poetas > q.d.in nullo, qa mu
tuo fe laudant. Si ego compono
carmina Satyrica.&hic.i.aliui.

Elegos, exifteces opus imlerabi
le vifu, &;ca>Iatum.i,efFtdturup,
anouem Mulis, afpiceprimuin
cum quanto molimine circun-
1 pedemus. i.difquiramiJSjXdetB
.f. Apollinis vacuam, i.quo liiva
cua Romanis vatibus mox.i.Je-
inde.ll vacas (aut vacat) fnrccfe
quere,& audi procul.i.delcnge,
quid ferat.i. sftersc, & quare,
vterq. ntftat fibi coronam, q.d.
id jiro tnodica re faciunt. Nos
cidimur.i.iacf flimur ab adueV?
fario,& confiiinimus hoftemto
tidem plagis, i. ira crucior judie
do carminacius & ipleaudicn-
do mea , vtqui hoitilircrceit-ic,
colum imus inquam hofifm,cxi
Itens ^,smnicis.i,dBri>& inexpu-
gnabiles, & perpetuo rebellan-
tes, lento diitil<^,quurt
tes contra Rom,frsxfruru,quia
(vt Lio.iii j. attellacur) armiJ.S
confilio valuerunt, affinesque
Rom3nisfuerunt,aJprim'il'''
mina, i, prima luce, Ego
difcedo Alcxu$.i.repu:»tus AI-
esus, quem in Odis iniiiafuse
punClo.i.fu{Fragio illiu^«;«;
mina mea recitauijiile ffip' '
dic meo f[ip.noco,qoisfupP'P
tas »q,d,querisquii?q‘"* ‘“P^
difcederec nili CallmiKhur.u
cum me facientem
exum dicarqtiem
rem Elegos mfi j_(i

& fi vilus eft Jine,

noneft contentus

fit Mimnermus, quidUO , _

fcrlpfit,&crerciuo^
ptiiio, ego fero. 1 .
vt placem genus
le.i.quodfacilKM‘“*'

110

tinCR. SECVNDVS.

fjtilii). St p*to fjITuS' «

p n I tgJ qJl l<ril>C'i,,
jaifjjn poico , oaturem ,i. oc-
cljHrn . wxinc.u

oi. *“»<»■ ^

d:jj (cnbcuii riniu*, & mente re
cfpta i furore pjciico. Ridcn-
turmalJ inuiw de caUigatioae

carm»nun com

■onunt maU carnaiu ridentur
.Cabatij* jverum ipii Icribentcs
gaudent , venerantur fe , 5t li tu
tacet, laudant fe vitro, exiKentes
fecundun iuJicium Tuum beati
quicquid fcripfcrunt. At.i.fcd
hit fup. qui cupietfecitfe pocnu
Ieg;itin3um.i.iuxt3 legemcarmi-
nis, fumet cum tabulis.i. quando
fcribere volet animum hunelU
cenforis, & boc cft audebit mo-
uere .i. amouereloco ruo,qux>
cunque verba habebunt parum
fplendoris, & quscunque erunt
fiue pondere. r.icntentiarum , Sc
quxcunqueferentur.i.diceniur,
hne honore.i.dtgnitatc. audebit
dico moucre quamuis recedant
inuiia , & verfencur adhuc inter
penetralia Vellf .i.caiia & clau-
fa adhuc iint , nec populo adhuc
expolita, immo nc feripta quidt.
bonus fup.ccnfor eruet fup.ver-
ba obfcucaca diu populo. i. ni-
mium obfoleta, atque proferccinlucem fpeciofa vocabula re-
rum. Et eruet etiam ea vocabula, qus memotata prifei* Catoni
but , atque Cethegis : filus. i. mucor, & lanugo : informis.i.tur-

Q'i'>vl non pluri inuenerit. tV tamen
Scuc Vv)lain.c]iuiuuinliinpli:x,hiIanV|. nepoti
Oikrcpct.'.^ qu.iir.uiu JilLOidct parcus auaro:
DilUt enim , Ipargis tu.i prodigus ; an neque 1'umptu
Inuitus lacias: neque plura parare labores
Ac potius , puer v t fcllis quinqiucribuv, olim
lixiguo , gratoq. frmris tempore raptim ,
Paupericaimmundi domus procul abiic . i. ho, vtrum
Naue terar magna , an pania, ferar vnus,&:idcm.
Non agimur tumidis vdis aquilone fecundo:

Non tamen aduerlis aetatem ducimus auibes .
Viribus, ingenio, fpecic , virtute, locorc,

Extremi primorum , extremis vf(|iie priore.? .

Non es auams: abi. quid cetera? num fimiil ifto
Cum vitio fugere? caret tibi peClus inani
A mbitione ? caret mortis formidine , & ira ?

Somnia , terrores magicos , miracul i , fagas ,
Noi5turnos lemureSjpoctencaq-ThelTala rides?
Natales grate numeras ? i-gnofcis amicis ?

Lenior , & melior fis accedente feiieda ?
Q.uidteexcmpta iuuac fpinis de pluribus vna?
Viuere fi rede nefeis j decede peritis.

Lulifii fatis :ediih fatis, atquebibilli ;

Tempus abire tibi eft ; ne potum largius sequo
K.idcac , 2c pulfec lafciua decentius stas .

A.lnij llippium.l. ri-jtjion-n.q.
fi) III 4i)uii.lrc. v(i Ic
dii'‘c c . btl .lufciii la

li iri Ilum ii> uru-

in,iiipliii4h m.ili.il,ii. Vliuiu
prxtrrca cU pnirie pu,

alutrh.o III loco vnde pJuj.

circjli lem i6 nuucalishiltor.
A^^^{,lI^]ulc,olcac(l4a1 oiinc
durjie diCKur , ad qu4in 16 in
V4CC4I1) niut.UJm Argiiialli^.i-
uci at. (ioiifinis i cprelicndic i'or
pliyiioncin «pcxponic Argij^p
Argillis, ego viio vtrunque le-
Aedici polle arbitror , dt Argu
pro loco, vt fit ordo, Fuu Argia
fop vir,h lud Ignobilis, & Argu,
proArgiuis Algorum incolij ,
vtfit,Fuitvir haud ignob/lis.i.
bene ni':u*,Argis,i.Argiui«, fed
adordinem reuertamur. Fuit er
go quidum virnobilis aptid.'^r-
gos , Hippium fcu Achiteum q
credebat audire miros. i.ad-
miranJoSjTrjgctdos.i.Tragce-
diarutn ai^ores . exiHens frllor,
&pl4urorl£tut.i.hil4rii,in ihea
tro .i. fpedandi iudorum loco,
vacuo.raiftoiibus,& populo, exi
Oens etiam culis qui feruaret.i.
feruare pollec, redio .i. decent*
tnore, ceceramunia.i.olficjavi-
tx , vtpotc viemus fane.i.valde ,
vel, vc fano competit, bonus hofpes amabilis, idell dignus qui
ametur ab ijs,quos hofpitio fufesperat, comis, id efi sftibiiis dul
Gis,& xqutts iiijidclt erg3vxorem,& qui poflet ignofeere , id cft

pii,6i vecullas defetta premit nunc.i.qux multa vetuftate obfole veniam date feruis.f.leui ter peccantibus, &qui poflet non infa-
ta funt,& quafificuvifta, &3fcifcet.i.aduocabic in numerum vo nire.i.fenon ollcndere inf4num,& furentem, (ignolagcnx.j.va<

cabuloruin noua fupple vocabula, qux vfui genitor produxerit,

•aut perduxerit, i.vfque in confueiudinem duxerit, exifteni vehe-
»mens (profertur hic biliyllabum) & liquidus. i. non obfcurus , &
jfimillimus puro amni fundet opes.f.verborum , & bcabic.i.dita-
^it Latium. i.icaliJm,diuuclingua,Stcompercet verba luxurian
.tia.i.nimis fucat i,& lcuibi[,aleui prima longa, cultu fano.i.mo
deraio nimis afpefa,Sc tollet carentia virtute, 3c dabit Ipeciem lu
■Sentis.f.in componendo mouebit fe cx affe&ionc animi, & tor-

rrrSiiur fi verba rebus no refpondeantjvc qui mouencur.i, dum , •

nunc Satyrum a 2 rettem,qui petulans eft deus, £inuncPolyphe- luto,neccempeiacc, quo medici negant, nunc hominem pofle
mu cyclopa.i.monoculum illum agi.mouctur cui (vc .€n.iij.df) impune uci,morbum.i.infani3m,& furo rem, bilcnique.i.&cho-

fii in quo optimum vinum afferuabat, Ixfo.i.violjtu , & fra^o
Jier feru um, qui vinum exhaiiferat,?: etiam qui poffet uitare ru-
pem, id cR partem montis abrupt 2 nij& afperam, ad quam allide
cctur fi non c'n:erec,& puteum patentem, id efi non coopertum ,
quia nefaniliin.us quidrm dolo obftrufum uitare poflet. Vbi ,
id eft poftquam,hic.i.diftus vir,refci3:u$ opibus. i. facultatibus, &
curis, id ett diligentia, cognatorum i.confanguineorum, & genti
lium fuorum, expulit ciltboro.i.ueratro , quod (vt in Sermoni-
bus) in Anticyra cutiflime fumcbaturjmeraco.i.puro, & nondi-

.-.-cyclopj - -

erat lumen vnu,quod corua folurn fub fronte latebat. is aut mul

tumcutfu Vlyflis,&a^.ncx,rocioiinrecutusdf. Prxculerim&c.
Exemplo dacet quantum fibi placeant amatores fui,quanmtr/q.
delirent . verunumen bifariam Icgtcur . Nam alij intciligunt (e
no ex perfona pocix didum , vt cx Epicureorum dogmate etia
apparentem, & phanidfticanijfeuimaginariamvolupcatem ap-
probet . & Gc fcnfus.Ego malim videri alijs delirus, & iners,dum
meamala. i. ignorantia, & inrcitu,deieA.mc me. i. dummodo
ex malis verfibus capiam volupiac€m,quam faperc , & ringi.i.x-
gro animo fi cruciari, vt ndium enormem ovefaciam crucian-
tur autem qui cognofeunt verfuum ineptitiidincm quam cifti-
sare ex fencencia nequeant . Alijs videtur fub amara interroga-
tione legendum, qui vim negandi habet, vt fit , prxcalcrim .i.

putas ne ® ego pntulcrim , q. d id nunquam fecenm , viden.l.

alius fcriptor.f carminum, delirrjs.i.infanus line norma fcriben-

di,& mers .i. fine arce fcribcndi dum . 1 . dummodo , mala mea . 1 .
inepta carmina, & vi tia in carmine affcifticet obferuata , vc qux

admonitus caftigate noUm.dcleaent me vel denique .i, vt quod
vltimo loco fit dicendum, dicam, hoccUfi non deleaent.faltcm

fallant .i. lateant, me, ita vt ptx deleSacione non rentiam ea » 1 -

leram noxiair.,propter quam tali furore, ac phanrafia ducebatur,
& redijead (e.i.id fanam mentem . ubi quidam legunt : Et redit
adrere,utfitrcdic,pi'oredijc,fcd quia non cogimur talem licen-
tiam recipere legendum putem redijt, cuius ultim.i propter fyn-
cooem producatur ait . O amici , Fol , id eil per I>ollucem,uoi
occidirtis, fiinonfernaflisme (dixi albi feruo apud doaos efle
pro quo recentiotes faluo dicunt)me, inquit, utpoce, cui uo«
lupus eft fic extorta, id eftui expulfa.&cui gratifiimus er-
ror mentis , utpote e quo fummam capiebat uolupeatem , cft
demptus per uim,fcilicet ellebori, (^uod autem dicu erro-
rem grati Ifimum , oftendicquibufdam etiamuitia placere, un*
de in Arte ad finem quofdam incorrigibiles cenfet . Hoc au-
tem nonex fua fcncentia, fed per irrifionem diftum eire,o-
flendic quod fequitur . Nimirum , id eli haud dubie , nugis ab-
ieftiSjid cft ferio loquar utile eft fapere, ideft fapicncem ef-
fe , concedere puerisludum tempelliuum , id efl pueris , hoc eft
non amplius fcribere carmina . unde in prima epiftola primi ,
Vetfus 6fc. ludicri pono . unde addit, Ac non fequi uerba mo-
dulanda fidibus , id eft plearis aut chordis, latinis, id cft Ic.ilicis,
non attendere ad concentum uetborum & modulos aptiore»

.. , ii ....... -i-.v . riim neoue.im cr-

dinem & moieftiam animi cum ricta prodere, cum nequc.»m er-
rataexfencentia corrigere. quidam ex re nulla

>tnJcione voluptatem capiint, probat exem

edicere , id cft pixcipece (fcd prior leftio modeftior eft) nume-
ros & modos uerx iiitx.aut uere, ut fit aduerbiura , Qiix omnia
id uolunc , quod Diuus Paulus fic dicit primo Corinc x ij. Cura

venatione voluptatem capum, pronat exciu- — ......r---- - - —

^oc!.Snvn j««.Fuit.rquiJ,m,l.u,d,in„n,g..o .Iftm p,,™„lu, .loqurt.r m p.ruulu. : f.picb.m ut p..uulu. ,

It. uT.i ,Argi.l.pudArgo.ciu.n..mchriir.ma eugtubtmu. puraulu. . Qu.ndu .utcir, l.a„j fum utt.eu.-

AA ttV .11 uti Atpo, (tti«!n in Attica, & in Thalfalta . .n- ctaut quat erant parnult 6ic. ciuoettea , td cll ^uamobretr, ,

a\Cli II” . eil Cauic » ‘ ^ ,r 1 . ... - I _r_: m — nm r:iririic iiipA animn _ nrtn

Achiie.fftcameri Argo -r-, ,> 1 1 r -

de itiplcic ett it. Aitttta Aliicuiii , Jt m Thclfalia l>elarsicuni , iii

inquit Poeta , ego loquor mecutn wciiui , id eft aiumo , non
Horae. E ij or«

E P I S T O

ott,St«otJot.ixorde tt^..o&tcuoluta & viucr.cbi. u.cmp.,.,eo ^ubj „ua. «collcd»

ga.,=auia«l.q»anut.O „011 icited.c.t. 4UN cum agibmtin.t e.,am /,□«„, f. JS'».

cctqjcm.m.iiiyiccttd"- J j i(„.v„ mil. Empiot quondam .1. a niukiv anii„ acui At, c,„,»,„‘'-

L A R V M

oliin.i.muho anie ? q. d. nihil rtfcrt , quia qui f, dominum a’ ■
& viucrccibi» incmpu*,co <^*collc(Sis », r„„

noiirededicic,*^
init . Empiot quondam. I. a nmlciv annisarui Atumi &'ir*

.V;. r"/r.iaaaarmnon.mpkbiturpecumi.»ade& luucn. Jimuiuu» ... au ccriu. . un.» pu.- « Lu.,nta,rt,ug,u.d.r,^
aVJ I amo namml quanmm ipfa p.cuma crcrcc . I Jco nju,- lucgiy.cma .,. quae poliem dic cum „cmu , lanquam.i. pc„,i
Ct<t>.icamwf 1 r _ a....„r:.Urnr.n »i Jc jc 1 Quicou^m ( aut cuiauamj Ut DroDnum.<»iii.,< . “

Srr.a^'n»ilnii amico, qo,..cicca,cico„rulc.nonau deae li qmequam (au. cuiqoam) l.ipi„pnum.quodpu„a'^„t,

.«irem rcd imminaciccupidiialcm, vnde addit. S. .ulnut alt- t* mobil.t pccmuict dommo. dl «dac.n alicta mta, „„„„„

od Bon cieret iibi Icuiui radice vel hctbamonflraca libiab

quo a.ed.co.i.liceiapplicuc,i.,lieibamauiradiccm, quam

deam v.m bibere diacral.IU fugeres curaricr.hoc df curari pro

^nunc pretio, nunc vi,nunc morte (aut forte) fupreoia, "
mniaOtelhis in Sermonibus (ommemorauic . iiCjOujji^jji'
Ji datur perpetuus vfu» & heres rupcrucnit herede alterius velu'

,o quod dt conar. VI curer, s . rldice vel herba mh.l ptofidcn.c vnda fupetucni. vndam.qui coni, nuo fuccedil.quid profM,„,
ad cu,a..onem,ulner..in corpore . Audieras for. e abal.quo c. Sr horrea ve, pro vel.qurd lupp. profunr Lucani, fupp.f,,,
auaro *t male affedo flicut a Poeu priu»,Ho$ folos animo adieCti laltibus Calabris ? q. d.nihil , li .i. quia, Orcu» .i.infc,,
laoere & bene viucre , quotum Confpuitur niti Jis fundata pe- nus,non exorabilis auro, metu .i. occidit, & aufert grandia ciim
cuma villis) Uultitiam prauam difcedere,tlii .i. ab illo, cui dij da- paruis, gemmat, marmor, ebur, figilia .1. parui figna,ac limula,

rene rem i.diuitias.i.auJierasqifanitierentqui diuitus obtine- cta, ( ytrhena.i. in Hetrutufabrcfaaa, tabellas, argentum ve-
rent dx tamen cum.i.quamuis , tu (i* nihilo. i.nullo fapiencior S. tinftas murice Getulo .i. Tyrio , quia Tyros non longe i
«riedu» exquo.i, potlquam, plenior. i. ditior es, cuvceruijfdem Getuiiaett. H*c autem fere funt hominum dclinofotum di.

^ .sn^.‘ar A rA nrii/lArt Ilfnju . nillCI hiC Tat A r ur Ar A ../..rtiiruilv . esr^.~imiA 1 ^ ctrnAn....^

^Ultoribus. At lidiuiuar potient reddere .i. efficere teptuden

teiUjIi potient reddere te minus timidum & cupidum, nempe ,i.
ccrie,cu rubcres.f.merito, li qs viucrct tn tertis auanor tc vno^,
q.d.per contrarium, quia tenon efficiunt mimi* ,fed magis cu-

piduui ac timidum tu deberes diuicias vita; c.Si proprium , duo-

r I ., 1 ' ^L... .....ArlA n.op AmnrlBuriAm Sa

ultis. quia his fere carere poflumus, precipue fi argentum non
pro pecunia , led pro valis argenteis acceperimus . Orcus au-
tem a quibuliiam accipitur pro inferno loco , quali ab vrgeodo,
aquibuidam pro infero Deo, hoc elt Plutone. Ait enim ia
Verrinis Cicerone. Vt alter Orcus vcniffc ,.£tnam,& non Pro-

Uu». nquit.modisefficiturres nobis propria, per emptionem & fcrpina,fedipfauiCcrcrcmrapuiflc videtur. Sunt lutemqut
vAicapiuiiciU . de lucccffione autem hereditaria non loquitur, velim Orcum didum ex eo quod dij iurabant per tiygem. Eft
quia peream non eft iranfmutatio dominij , fed lucet Ilio . fi- enim Orcos iurameniuin . Sunr fupp, «liqui qui nun habeant
Clionc.n.iuris pater & filius pro vno habentur , & tamen ncil- .f. hsc diiSa.eti fupp, aliquis qui non curat habete pulchre nu.
lisquiJcm modis ahquidnoUrum verius efficitur, quam fi dua- metum mutat,quia plumes funt pauperes re qnam fpirita. Cuc
laxat ifuCtus emamus , nam quicunque ager nos palcic elt no- altcc fratrum .(. gemelloruffi,prifcrat pinguibus palmetis He-
Iter, huc citcam commodus aefi noiter • Nihil .n. amplius ex rodis .1. ludaicr regionis, feu PalxHinz apud Hieticundis jcef-
*o luiiicrc potiucuua. Parumque refert an nuper .i.paullo ante fate & ludere & vngi .i. voluptati indulgcrCjaltcr.r.gfmclluiom,
hacan ol.m .1. multo anic hac emens agrum . Si eigo (ingulis diucs & importunus mitiget agrum liluefttem .i. domee fiam-

annis penoiuis villico Orbi, pro Ofbij>vel alicuius orbi merce-
d<m fructuum, tu nuper emiliiagtum.i.fruftum sgroru."!), pau-
latim .1. paulotenus, danuo fortaliis xxx. aureos quotannis pro
fructi jus agii empti trcceiis millibus nummum Sin femcl ccc.
miiiia nummum numeratii, Scitadiu agcuoi poledilti, tamen
olim emilli . parum autem refert, an nuper, an olin:. cmeiis , du
tffirtre nequeaSjVt inemptum ccciies olus . Magm.n.factunt di-
uices cibis vefci, inemptis, fed errant, quia qui p:u agro iemel pe
cuniasnumerauetic,pio cuCtisftudibus numerjuit,^; lU nihil
ex eu ccunat inemptum , Neque vero quicquam cti proprium
cuiquam , quod tam cuo & tam multis vij. amittere, aut dere-
linquere cogatur . vnde cuncluJit diuitias nihil ad beatitatem
facere vjriaque etie ttudia hominuua. Memmeru autem Orbi
elie gcmtiuumauc anominatiuo Orbius, quod propciu elt pio-
prij pulfelfuris nomen, aut a nommatiuo orbus, vc Iu orbi alicu-
ius qui oious patre aut hlio , & ica familiam non uiagoam aiens
fruCtus vendat, sancte dicitur Orcumnonelle exorabilem .i.
ab unitituco flexibilem auro,vc nos aliudio auri abltralnt, cuius
amore,plurima mala fieri non ignorat. Vnde & iij. Quid
non mortalia peCtora cogis Aun I aera fames? AppcUationcs au
tiTii gemmarum comprehendit omnes lapillos preiiofos mar-
moris, 2,'dihcia 6clt3tuas,cboris,qu£ ex sboi e fieri folent. Sigil-
la.i.parua ligna exculpia,tabella> plCtas . Ordo autem eti . bi ^p.
ptiam oit quod quis mercatur. i. emi: iibca, & sre .1. per£s pen.

per pecuniam pjiacam,& vius uiancipiat.i. veridicae libi
per vlucapionem quaedam, fi creJiv coni ukis fup. iuris, ager qui
te pafciceit tuus dc viilicus .1. vilix cultos, & ..ultor urbi .1. alicu-
ius priuati patre aut libens , aut potius Orbi lihiiv diuicis . vtlic
Or I pro Ufbijjcum occac.i.amputat (hinc l’crl. Occa,on feges
altera i.i herba vtt) tibi fegetes, daturus mox frumenta tibi , ipfc
villicus lentKce dominum, quia tu das nummos, & accipis vuam
pullos, ouj, cadum temeti.i.vini (icd nota qi diias m temeti pro-
duxit, cum alij corripianr) nempe.i.cciie tu mercaris iifo modo
pauidcim.i. paulotenus, (eu furceiriucnon daumo femel totam
fuminam.fed partem pei linpulus annos pro fructibus, cum ni-
hil Inheas luris in funco agium cirituuin torrifle ccc. millibus
nummo; Ulli, aut cciaiii fupta.f. illum numerum (A. Geli, docet
rectius dici iHillibus numinum ,(q. i.u minorum , fed in carmine
muUahcent.) Quid refert.t. i.nei ell, an fup. viuas uanicraco .1.
«K coquod numerata pecunia emitti nuper .1. paulio ante an

mii & ferro ab ortu lucis ad vaibram,quod plus eft, quam ab or»,
tu Solis vique adoccalum>Genius .1. Deus naturar,(oniis .i. no
bis alfociatus , qcii te'mpciat afttum natale .i. horofcopmr. nau -4
uii.itis . txitieiis Deus naiur£ mortalis -f. human*, mutabilis .i.|'
vanus in vr.umquodque caput, albas .i. bonus (up. aliquiLas, sJ'
ater .1. maiui al.jijfcu fup. caufam . Ego,inquu Pocca, vcar&l
tolUm lup. de :iiudiC'> aectuo .i. cumulo rerum paruarunijiiec*
mec'iam quid heres , fcilue: mcui; , ludiccc de me . qusd,ideitli
«•> q joJ non iiTueiicnt plura dat s , id elt qnam dsdec.i rnjh»
iiiefcar?s me (qu >.i Petfius imitatur) & tamen ego idem volam
fcire quantum (implex tSt hilaris , id eti p.iucis contentus & le-
bus fimplicibus late rtens . difci e pec nepoti, id eft aluxunofo,

& prodigo Lucrone,& quantum parcus difeordet aUAfO .
Enim , pro quia, ditiat , id eti diferimen eft , an tu prodigus Ipac
gas tua , id eft res tuas profundas, &, dilapides, an nequr facias
fumptum inuicus , vt auarus , neque labores parare plura, vtfuis
contentus , ac potius fi uaris raptim , id eft celeriter, licut ip-
fum rapitur lemporeexiguo 8c grato, vt cu pucrolini fupple
fruebaris feltis Quinquatribus , qu* Mineru* facrantur, &.qn«
qaediebus ficdicunfur. Pauperies , appofitorie immuiidiiio-
mus abfii procul fupple a nobis. Ego ferat fupple vntis & idetn,
an ferar magna iiaue vtrum parua. Nos non agimur velis tu-
midis, id elt inHatis, Aquilone fecundo, id cU fcquente,ic a ter-
go vcniente,id eft profperojide ft non fumus tn prorpencace fcBi
ma , tamen nos non ducimus scateiri Auftris, id eft il!i‘ vfrfliSi
aduerfisjid eft contrarijs , id eft non fumus etiam in rorrimac^
l,imitaie,non fumus extremi primorum, id eft inter primos,
fupple priores extremis, id eft omnino vltimis, viribus, i«g«*
nio , fpccie , virtute , ioco , id eft aut nafeendi , aut viuendi di-
gnitate, & re, id eft diuirijs , hoc eft mediocrem condiiionc in
his tenemus ,it 3 quod fimus inter primos ommno, &
tus fiipremos . quod fapiens precatur Prouerbiorum xxx. Me™
dici^atem,& diuitias ne dederis mihi : tribue tantum vi
meoneccftaria&c. Non es .marus ? aut fecum

xiai.i,quoddixerat. Qiiocirca mecum loquor hrc C’
more ruo,& aliorum fecudam perfonam pro qua vis V .

eft tu nones auarus } Hoc eft dicas mihi quicunque es , an

uanis. Et videtur refpondrre nuru . Non Ium au.vrur. a q
Poeta ; Abi , id eft diftede, quali perfefius & non ^

dienJus . id .n. dicere folemus ijs quos ad confumatnJr*e‘|?^r.jj-j

iit

tlBBR SeCVNDVS.

jppiiuiiimui . Quid cf tcrj .1. quiJ facti in ceirvii vicijs i
Videtur auttm quibufdjiu «dlioc nthil rtf|)onilrrr,qii(.i, Nnno
liiiecrimtn«vjmt.V«deat(f’milloi l‘oeii |iircc-
pii . ^iigc iJinceicra fitta cum ifto.f. vtiio anantir ,<)ux udix
nulorum (A,(> pe^iut carrt .t. vacat tili ikc iii uii ambnionr , fi
carccformidme mortis, Ii caret irj,li njvs.t. parui curas, (omnia
.i.inibmnia, teri ores magicos, miracula.i.pt xlii|;iorj,(ig4s. i.vc-
nehcas & falcinatrices, Lemures nodurnos.i.fpiritut no£iu am*
t)uUnces,& portenta Thcilal a 1. omne genus vrnelicarum & fa-
garum Theifalix,li tu nu*merai, grate .i> gratanter natales fiipp.
tuos, (i ignofeis amicis, fi lis Icnior.i. placatior & mitiur acceden
te fencda,quz ceteros difticilcs & morotbs facit, ti inquam liza
facis, quid. i.ad quid, vel in quQ,vna exempta .1. decerpta de pluri
busfpmis.i.vna virtus. riiberali tatis, muat.i.deledat ce, inter tot
vitta } q. d. parum . Sed melius legitur , vt repofuimut admoniti
per Philologum . Num (imul itto Cum vino fugere ? caret &c,
vtomnia per interrogationem legantur , lego etiam Spmts de
pluribus vna ■ vt Iit ordo , Non es auaruk?abi : fcd quid cetera
i'up.vic!a,num.i.nunquid, fugere .1. fugerunt a te bmul cum ifto
victo. f.auariti* f caret peftus tibi ambitione inani ? caret formi
dine mortis & ira > Rides .i. nunquid rides fomnia &c«Nunquid
numeras grate natales .i. annos lam gradis natu? ^is lenior &c.
Et cum ille abnuere videretur, addidit; Quid vna fpina .1. vnum
vitium auariti* te vt fpina pungens . Vnde Si Cbrittiis fpinis co
parauu dfuiti3s,excmpca.i.excraCta de pluribus (pinis, iuuat te ?
q. d. paru . Vnde li nefeis refte viuere, decede, f. ab opinione tua,
peritu. i.ad pernos . TulufiHi fatis, tu editli .i.comcdilti , atque
bibifti fatis, tempus ell tibi 3birc.i..'!bcundi ab illa , crapula & !u-
xuriofa vita, nc zeas lafciua decentiu$.i.iuuenilis,hoc tU luuen-
tus ipfajquam magis deceat efje Iafciuain,quam tenacem, rideat,
& pulfcc te potum largiiis.i, abundantius, zquo.i. quam zquu &
honcilum ell.Ei per hoc temperantiam c6mcnd3r,qiiz omnmm
virtutum fpecimen & moderamen ert. Et hxcin przfens Opus.
POCT. A Kgill.r quiduis) Argillz fimilis cft rudis stas, primo qui

mttrpr- /\ dem fingi potell dum tenera elt , verum vbi duruit inge-

_ZjCri:um,non facile refingitur in alienam fpeciem. D.in Er.
Cera tradlabilior, [Qu' zonam perdidit) Zonam perdidit, ca-
firenfe prouerbium eft;ft(?^i(M«roi/j,i. in eos, qui nihil habent nu-
morum l^orpbyrion 3 mmeum confuctudinc dicit tffe traftum ,
qui qiiicquid lubcnt.in zona fecum portant. Doft. Lege Sabell.
qui inter alia ait t-Iorat. inducere militem Lucilii anum , qui fa-
j- ftui erat diucs & bene numa[us,recurantem ire ad caftcilum op

K pugnandum, Sc ita Imperatori Lucullo vefpondeniem , ibitad
‘ omne periculum rufticanus miles & inops ,& quizonam perdi>

# dit,hoccftquiaur(Oi amilir , quos in zona milites portare con-
fucucrunj,propcercaqj mendicitas militaris a*J omnem dcfpera
^tionern vocat armatum, qui vero fatur cli, & aliquid habet in zo
na iimct periculum fubire &c. £Et fale nigro) Q^odibipcrtal

F I N

nignifn.lj alio loco perfuc um loliginis vultintcliigi.ln Prou.
1 heonmo dvmc rodi.[ I res milii con.) Nilul vcl liodie triiius
<11, lizc Pcrentij fcncrntia . Q_qot homines, tot fciiicmix. fic
fiiiUIr Jiuiis cuique mos eli, quibus ^proxime accedit illu.l (’er-
banum.Mille lioium fpccies>& rciydiRoIor v(u» . Vrlle luu cui-
que eH,iu-c voto viiiitur vno . [Expulit elleboro) Bibeelleboit,
hocilit^o (igmhc.itur infanirc qucpiamij>^»ea «f antiquitus plu-
rimus vfus fuerit huius hcrb*.id Icu-indu inenii.% & capitis vitia.

I Gnobilts Argi, s)Argis, pro Argiui.srxponit Borph. Mihi ve
ro id minime placet, cum locum hic Horat. fignificct,n6 gen
tcm,vi Argi vrbs fit, Argiui vero Argorum incol* .

A Kgilla quiduis imitabitur vda) Imitabitur, inquit Aero,
quidam imitabitur legunt, deeit d puero alienu, melius
ergolegimus imitaberis, &qu£fequuncur. Si Acron
hxc,quz hic adeo confufa narrantur , iia fcrtplic non video quid
de co dicere debeam, fcd temporum iniuria corrupta vidcri pote
rant fi non vbique fibilimilis videretur, imitabitur hic legendii,
non imitabacLiiMion imitaberis. Q_uod carmen ipCum aefenfus
fatis indicant . [PoH hoc vehemens lupus & fibi) Lupus (ibi, ide
inquit, quia perdere poterat per ncgligentiam . Hzcillc Porph.
autem verba inutilia runf,ac ego puto libi non ad lupus iungen-
dum, fcd ad iratus . Item ad ili ud, Luculli miles, Porph.ait, Vale-
rianus Scruihanus exercitus, fcd ea verba etiam corrupta funt.
Non .n.de toto loquitur exercitus, fed de vno quopiam milite,
neque .n. in finguios xx. millia HS. erogare Lucullus potuiifec
quantumuis diucs. Acron ex Porph. verbis deceptus idem credi-
dit. Purph.hauddubieproprium militis pofuit, qui Tribunus
exercitus , aut aliud quid fuit, de quo poeta paullo pofi di^urus
e(l,quan(umuts rullicus ibit, quanquam eo in loco amplitbolo];^

. vtrum catus quantumuis rullicus, inquit, an quantumuis rii
llicav ibit- [Prsculerim feriptor) Aut ironia eft,auc amara inter-
rogatio,q.d.ego ncuciquam prxtulctim . Exemplum autem Ar-
gui ab aduerfano ita adducitur, vt Pyrrhi a Thrafone apud Te-
rcntium>(olent.n.fiolidi homines ignauiz fue exempla prxten-
dere. [Tamen vieris monitoribus i)fdem)Ego interrogaiiue le-
gerem, fi quidem vcieris futurum eIt,nonprzfens. [Cur alter fri
trum)Duo liicCommentarij fub Porph, nomine leguntur. Sed
hocfjrpiBs nunc fadlum. [Natur* Deus human* mortalis) Ba-
dius ex ponit, Genius exifiens Deus natur* mortalis .f. humana:
mutabilis .i. varius in vnumquodqtiecapBC. H*cille. Atego
puto Mortalis in vnumquodque caput conftruendum , & vultu
motabilis, vtfignificetgeniumcumhommc interire. Nec hoc
mirum apud hunc poetam, qui anim* immortalitatem non cre-
didit, ni mirum cui fides Chrifti ana nullam fidem fecerat. [Ter-
rores m igicos) Magos dicimus quafi magnos , a magnis rebui
quas fe perficere pofle ia^anc,it3 Porph. Hoc ab impoftore ali-
quo adiedtii Porph. Magus enim Perlica eftdiftto, qua fuos ipfi
Tapieiitcs vocabant, vt nemo ignorat.

I s .

Om/bm

CLAR

Horae.

E iij

Nicolai

ICOLAI PEROTTI SIPONTlNl

PK.AESVLJS LIBELLVS, DE METRIS

ODARVM HORATIANARVM.

NiCOLAVS PEROTtVS

COELIO PEROTTO FRATRI CARISSIMO $,

X omnibus immortalis Dei erga me be-
J neficijs duo fune, quibus maxime glona-:
ri folco , vnum quod Beilarioncm mihi

i principem, alterum quod te fratrem pr®-

I iiiceric. Nam limiliiJaca eflet facultas ,

i omnia pro atbitrio meo eligendi, quid co-
gitare ,nccdicam fperare amplius potuif-
I fem?Vccnima principe incipiam , oaflus
^ futn pium , bcnehcium, humanum , libera-
lem, in3uditatC2quicate,rummaiuftitia, lingulari fidc.diuinafa-

piencia, adeo prxeerea omni genere lludiorum eriidiiii, vt niihi
interdum de eo cogitanti, non tam vnus homo li ceratus, quam
iitcrx ipfxjomnesque bon® arces in vno homine efle videantur.
Nulla res cU tam faci lis, tam abolita, quam ex huius animo vel-
uti quodam cherauronon licet expromere . quam peritus ert
diuinarum ltterarum,qudm dodus , &ciuilis & pontilicij iiiris ?
t^iiii cft adeo in phiiofophia ablitufum, atque reconditum, qd'
huiC nonticpeimusfannliarefquis in mathematicis excellen-
tior’ quantum ex emploiurnaquaiuum li’Hori®, quintum anti-
quitatis tenet? Num fermo eius cum grxet loquitur, plane Ar*
ncus cli?cucn Iccibitlatine.Muf® ipf® Romane loqut videntur.
Orationem ipliiis Platonicam putes , crebra el^,3i{id'ia , copio-
fa,S: Hybcrnis niuibus fimilis.in vctlibus tantum leporis, dulce-
dinis fuauitaris inferi r,vt nihil ccelellius . Quid epigrammata,
qii£ nuper in Gcmillucn Platonicum coropo fuit', qusque lubi-
to cucn Latina rcdd;lti,non ne reddere probjci (limam ilhm an-
liquitatem videntur’ difputatio nescius fubciles , ornat» , gr.t-
ues,auctJCi)e qucm!ibct,quo velit impellat dc trahat, ita e\ tem-
pore loquitur, qiiafi iampridfin fcripletit, videntur ad manum
fen.us omnes inhrufti. Tanta pr»tccea humanitate ergii oes
expolitus cll,vcqui dignitate fummum locum cener, facilitatem
naorum pene infimus videatur Liberahcatem cius cum infiniti
ex Latinis, cum maxime hoc temporeinfeliciinmi Grxei» po-
puli experiuntur, qui peoprijs expulfi Icdibus, ad huiic reluci vni
cum refugium coiiHuunc. Adde quod me adeo amanter, beni-
gne , clementer amplexus eit, vc odtauum tam annum non foiu
domijfed intra fecreciora cubilia ad curam cartifiTimi corporis
fui tenuerit, tenear que apud quem quantum gratia & auAori-
tate valuerim, in propinquorum atque amicorum honoribus
expertus fum , Qu»nolira familia, qui pater , qui- noi omnes,
qur nodr» forrunr ellent, nili princeps noHcr fuillet ? Nota
hicomnibus funt,quicqtiid lumus, principis noltri fumus bene
ficio, humani tat e, clementia huic vm bona, fortunas , ipfjm de-
nique animam debemus . Merito itaque meputo immortale be
neficium a Deo coiifccutum, quod talem naftus fum principem,
qiiemnifi fumm i inregrj cate, fide, obferuaiuia colam , venerer ,
adorem, (celeratus, facinorofus, nefarius fim, & confpeftu homi-
num fugandus,cijc!endus,extcf minandus . De te vero mi frater
quid loquar ? an mihi fecundo loco eucnirc iliouid dulcius po-
terat, quam tc calem hiberc germanum f qui mihi vt afpcdtu, ac
lineamentis corporis, ita & moribus & natura fimilii euaJeres ,
qui eifdem, quibus i ple lludijs dedirus .-i me erudireris , docere-
rii,inltruererl5, quam ego veiuti imagiticm qtiandam meis ma-
nibus formas em , a-que confingerem. De cunis indole tantam
ammo rpem cnncepijUr non mediocre decm allaturum te fami-
li» nol{r®,ni[i te nobis fata inuiderinc,cxi|timem . Ac qiiorfum
hx.. deme inquit» (nam de principe noHro non miror , quem
vbiqiit Ijudaic extollere, prxdicare, fatiari non potes) Nempe
Cj >i iruis quoque hmlibus faturi non polium optime & fiiauif-
hmeifater.ua me ingenium tmmi , ita ftudium , ia mores dele-
aaiK prelertimm hoc lubrico statis , m quo multi adolefceii-
tcspanditari folcnt. (i^mta me nuper Molupraic nfleiftum ou-
ta-. , cum me rogafii , v-i vn.i cpdlola omnia genera metrorum,
Qu» apud Horae, mn blaccum repcriuntiir , breuiter compre-
henderem ,& i-nde L/rici pocti didi fuennt ad te fcribercm ?

X iis fuim iiuelligo non contentum re heroicis, atque elcaia-
c is uardb-.is , iit ccteri noftr» itatis adolefcentes . fcd ad cetera
tu, qjodSt optimi ingeni,

houclliffimo dtiiJmo tuo mottra |et>m . & itiBat libera

liflimi hominis plus etiam quam a me quaratur pr»flem,hac
libi epidolaomniametrotum genera, quibus non foliim Ho-
ratius , ucrumetiam Boetius ufiis breuiter annotabo , Si tamen
prius quid Lyricorum ucturtisfimum nomen fibi uelit ollende.
ro . Didi igitur Lyrici funt a Lyra , quoniam ueteres hmufmo-
di carminum fcripiores ad lyram pocmacafua canere confue-
ucrunt. hi apud Orxeos quidem odo feruntur Alcman,a quo
Alcmanimn metrum diftum eft : Stcfichoius ,a quo Steficho.
reum , Alexius , a quo Alcaicum,lbicius,a quo Ibiccium, Ana-
crcon,a quo Anacreontium, Simonides ,.1 quo Simonideium,
Pindarus, a quo Pindaricum, Bacchilides, a quo Baechilideiutn,
Horum, vc Qiiintlliaiius inquit, longe Pindarus princeps, fpiri.
tu5,niagnificentia,figutis,beacilfima rerum & verborum copia,
vcluc quodam eloquenti® flumine, propter quod Horatius me-
rito eum credidit nemini imitabilem. Additur fupradidis Sap-
pho, quam magiftram fuilFe Pletonis nonulli tradunt, a qua Sap
plvcum metrum appellatum efl, ita Lyricorum numerus nouem
Mufarum numerum implebit, quarum inuocacionibui cantus
fuos ordiebantur . Apud Latinos vero tres prscipue memoran-
tur Lyrici, Horatius Cefius Bifl'is,& Valerius Martialis . Intec
hos palmam obtinet Horatius . Solus fere . vt idem Qiiintii.in-
quit>!egi dignus, nam Sd infurgit aliquando, & plenus cit ineun-
di racis &gr.ui®,& varijs figuris feiiciflime audax. Secundus Va
Iffius Martialis, quem inccIlexilTe Qtiintilianum arb.tror , cum
ait : Si quem adijeere Horatio velis, erit Cclius Ballus, quem nu
perinuidimus. Sed eum longe prxcedunc ingenia vitientium
M irtialem quippe (^iiiuciliani xtate fuilie manifeftum cit, ac
Cefij Balli Hx li.ictempeflate rupereii nomen . Vfus autem cil
Horatius in eo libro , qui Odx mfcribituc vndcuiginci metro»
rum generibus .

Primum genus cft Monocolon, dicicurq. choriambicum afcle
piadeum,cccrainetrum,coiiftaris fpondeo, duobus cborianibti,&
pyrrhichio, fic enim fcanditur .

Mcecc — nas aiauisu—u edite re u—ogibus uo

Scripfit hoc mf'^ro duncaxat creis Odas .

Lib.j. Ode j. Meeeenas itauis edite regibus .

Lib. ii;. Ode xxx. Exegi monimentuin xre perennius .

4 8 Donarem pateras , grataq. commodis.

Secundum genus eft dicolon, tecraftrophon . Primi tre.s uer-
fus funt difty lici, pentametri, fapphici . conftac enim ttochxo ,
fpondeo,daLiy Io, & duobus trochxis, hoc modo ,
lam fli - o tis ter — ris niuis - uu atque - u dirje —
Grandi -u nismi— fit pater -ou et ru-o bente-u
Dexte -u ra fa — cras iacu -vv latus -i arces —

Quartus adonius,conftans d3ftylo,dimetro,cacalcdico,hoceft
dactylo, & fpondao.fiuc troch®o,hoc modo.

Terruit -vv urbem-u

Ssriplichuc metro fex, & viginti Odas .

• i l-im fatis terris niuis, atque dir®.

» to Mercurij facundenepos Atlantis ,

> 'i Quem virum, aut heroa, lyr.i, vel . cri.

1 20 V.lepotabismodicis Sabinum.

• Ia Integer vicx , fcclcrisq. purus .

2 2)- Parcius iundas quatiunt fentftr.is.

' 30 O Venus Regina GnidijPaplvq.

2 3i P^fcimus (i quid vacui fub vnibta.

2 jS Pei-fico» oJi pucrapparatiis .

2 a Nullus argento color eft auaris .

2- 4 Ne fis .ancili» tibi amor pudori .

• ^ Septimi Gades aditure mecum ,

a 8 Illati iuris tibi peieraci .

a 2o Rcdius niucs Licini, neque altum .
a Onuni diues rogat in p.itcnci .

d S Mariijs coelebs quid agam c.ilendis .

S II Mercuri nam te docilis mjgiflro.

J 14 Herculis ritu modo didus 6 plebs .

J »8 Faune nympharum fugientum amaioc-

ill

NonviJfi .^uumo moueii periclo.
MotuiumcuMoi, ntmorumq. ftrgo.
Impios parrxrecinentd umett.
IModirum <^utrc}ti<s {hi^lcc enuiUrt .
l)iuc,qucai proles Niobft<naf»iix.
Btlmihi nonum lopcraiuis annum .
PliJBbe,(iluaruini^. potens Dutu.

• v«uo* 0--

-w— -ou-u-u

J 4

Pallor ctim triliei es per frerj tuuibui.
C^t)i dcliiicriu li{ pudor, j(i]ue modus .
Alui iir dolcjs plui nimio memor .
Nolis lont;as Irra bella Num.iii'i.r.
lixtrfinum Tanaim Ii biberet Lyce.
Inclutam Danaen turris aliciicj.

Diuis orte bonis optime Ronmlc.
lam veris comitet qua* mare temperant.

tw-^uu-uo-

Terttum Dicolon Diftrophon, 'primus verfui eft choriambi-
cus, gbconius, trimeter, conilans fpondeo, choriambo, & pyrrhi-
chio, hoc modo.

Sic te — diua potens -wu- Cypri uo

Sequens eft afclepiadeusjhoc modo.

Sic fra — tres Helenae -cu- lucida fy -uu- dera uu

Scripfit hoc metro Odas xij.

»9

t ;

’9

Sic te diuapoicas Cypri.
Cum tu LydiaTelcphi.
Mjicr fatua cupidinum .

Et thurei BJibus iuuac .
Donec {;racus etiam tibi .
Vxor pauperis Ibici .
Quantum dtftat ab Inacho.
Inca-ftis opulentior.

Quo me Bacche rapis toi .
Fetio quid potius die.
IncermilTa Venus dm.
Quem tu Melpomene.

-..V0--00-U0

Quartum Dicolon Diftrophon, primus verfus eft daftylicui ,
archilocheius, tetrameter, conftaiis tetrametro bucolico, & tri-
bus trocheis : vt,

Soluitur -wu acris hy-ooeras gra — ta vice- oo veris
-u&fa-ouoni —

Sequens item Archilocheius, conflans ex penthemimere iambi-
1 C3,&tribuseroch*is,hocmodo.

. Trahunto- qucfico-cas- machio- na 2 ca-orinas —
Scripfit hoc metro duniaxai hanc Oden.

> I 4 Soluiiur acris hyems &c.

-uo-ou- — oy-v-u--

If-O — U--

. Primi duo verfus funt

Quintum Tricolon .Teiraftrophon.
afclepiadeijhoc modo .

Quis mul — ta gracilis -oo- te puer in -uo- rofa o-

Tettius pheiecraiius, conflans rpondeo,dadylo,&fpondeo,hoe
modo .

Grato-- Pyrrha fub -uo antro -
Quarto Glicon.us . de quo fupra di<ftum eft,hoc modo .

Cui fla — uam religas -oo- comam ou

Scribit hoc metro feptem Odas.

I f QuismuUagraciliite pucnnrofa.

I 14 Onauis referent in mare tenoui.

I ai Dianam tcncredicite virgines,

g ij Vitas hinnuleo mcfimilii Chloe. _

s 7 Quidfles Aftcrie quem tibi candidi.

3 13 O fons Blanduli* fplendidior vitro.

4 1 3 Audiuere Lyce di mea vota di .

* — yU — UU-U-

uw— vo-vv

— .UU-»

— UU'VU ri •

Sextum Dicolon Diflrophon.Tres primi verfus funt afclcpia
dei, hoc modo. n.\.r^

Scribe — ris Vano - 00- fortis & ho -oo- Itmm ow
Quartus cfl gliconius, hoc modo .

Miles — te duce gcf • ou- fent oo

Scribit hoc metro Odasinoucm.

I 6 Scriberis Vano fortis fithoftium.

Septimum D. colon Diftrophon . Primus verfui eft heroicus,
hoc modo .

Lauda— bunt ali-oui cla--ram Rhodon -00 aut
Mity -OU lenem —

Sccundusefldadylicui , alcmanius , tetrameter, acatalefiicus,
quatuorenim pedes heroici habet fiaedadylos omnes, fiue fp6
deosjiiue mixtos, frequenti Ifime tamen I q tertio pededa^ylu,
hoc modo.

Aut ephe -uu fum bima - ouris ue Co-oo rinthi —
Scribit autem hoc metro tres Odas .
i 7 Laudabunt alij claram Rhodon,ant Mitylenen.

I aS Temaris &tefrz,numeroq.carencisharenae.
l 11 Quid cibi vis mulier nigris digninima barris.

— . yU-.-Uy.yi; —

-ou-uu-uy-

Oftauum Dicolon, Dittrophon, Primus verfus eft choriam-
bicus, monorueter , ariftophaneius , conflans choriambo Sc am-
phibracojfiue bacchio, hoc modo.

Lydia dic - uu- per omnes v—

Sequens elt choriambicos,trime ter, fapphicus, conflans epitri-
to fecundo,duobuschoriambis,&amphibraco,(iuc bacchio, hoc
modo .

Te deos o-u— ro fybarim-uu-cur properesu— w
amando-uu

Scribit hoc metro duntaxat hanc Oden .

1 8 Lydiadic peromneis.

-uu-u—

-y---uu--yy-u-—

Nonum Tricolon Tetraftrophon.Primidoo verfus funtdafty-
lici,alcaici, trimetri, cacaledici, conflat enimpenthemirnereiam
bica,& duobus dedylis,hoc modo .

V ides u- vt al u- ta - ftet niue -uv candidum -uu
Tetrius cfl iambicus, archilocheius, dimeter, hypercacaledicus
fi quidem inprimopcde recipit iambum vel fpondeu inquarto
iambum vel pyrrhichium, deinde fuperefl fyllaba, hoc modo .

Silux — labo u- rantes — gelo u- qus u
Quartus verfus eft dadylicus, alcmanius, recrameter, de quo pau
loantc diximus,recipitq. in tertio pede frequeniiflime troeb^u,
hoc modo .

Flumina-uuconftitc-uu rinta-u cuto —

Scribit hoc metro xxxvij. Odas .

3 5
37

Vides vt alta flet niue candidum.

O matre pulchra filia pulchrior.

Velox amccnum faepe lucretilem .

Mulis amicus criflitiam & metus.

Natis in vfum iostitia; fcyphis .

Acci beatis non Arabuminuides.
QijiddedicJtumpofcii Apollinem.

Parcus deorum cultor, & infrequens .

O diua gratum qus regis Antium .

N unc clt bibendum, nunc pede libero.
Motum ex Metello confuleciuicum.
^qiiam memento rebus in arduis.
Nondum fubada ferre iugum valet .

O f£pe mecum tempus in vlcimum t
Non femperimbreis nubibuihifpidoi.
Quid bcllieofus Cantaber, & Scyici .
Ille & nefaflo te pofuit die .

Eheu fugaces Poflume,Poftume .
lam pauca iratro iugera regie.

Horae. S t

Cut

It ir
i >9

Z io
? «

3 *

S f
i «S

5 23

? *5
4 4
4 9
4 J4
4 15

Curmequcreliscxaniinastuli.
Bacchum in icmotis carmina rupibus
Non vfitata,nec tenui ferar.

OJi profanum vu]guSj& arceo.

Anentium amice pauperiem pati .
Iuitum,8£ tenacem propofiti virum .
Defcende tle coelo, & dic age tibta .
Calo tonantem credidimus louem.
Dclida maiorum immeritus lues .

^li vecullo nobilis ab Lamo .

O nata mccum confnle Manlio.

Calo fupinas fi tuleris manus.
Vixipuellis nuperidoneus.

Tyrrhena regum progenies tibi .
Qualem mimllrum fulminis alitem.
Ne forte credas incericura,qus .

Qu* cura patrum , quaque Quiritium .
Plicebus volentem pralia me loqui,
v-vu— vu-vu
y.y UV-UU

- -VV-UV-V—

Decimum Monocolon. Verfuseft choriambicus, pentame-
ter alcjicusjconllans fpondeo, tribus choriambis, & pyrrhichio,
hoc modo .

Tu ne— quceficris-oy fcire nefas -uu- quem mihi
quem -00- tibi wo
bctibic hoc metro tres Odas.

1 ti Tu nequifieris, fcire nefas.quem mihi, quem t bi.

i iS Nuihm Vare facra vite prius leueris aiborem .

4 lo O crudelis adhuc, & Veneris muneribus fottns.

• — 00— ^-'O-- 00-00

Vndecimum Dicolon Dirtrophon . Primus verfus eft dime-
ter, iambicus archilocheius, acacaieiSiciis, confi ar enim .amphi-
macro, qui metrum facit ex duobus iambis, liue altero Ipondeo,
hoc modo .

Non cbur -v- nequ’au v- reum i/u
Sequens trimeter, iatnbitus,hippon.adtius,cataleflicus. habet.n.
quinque iambos, & fyllabam , recipit tameh imparibus iedibus .
etiam fpondeum , hoc modo .

Mea o- reniu- det in u- domou- lacuv-nar u
Scribit hoc metro duncaxat hanc Oden.
t i8 Non ebur, neque aui eum.

-V-o-oo

o-o-u-o-o-u

Duodecimum Monocolon,verfus cft ionicus.fapphiciis ami
Iiori,crimeter,3cacaiedlicus,hoc cfi tribus ionicis a minori con-
flans, hoc modo ,

Miferar’eftoi/— neque amori oo— dare ludum oo-o
Scriplichoc metro duncax jc hanc Oden .
j iz Mlferarume(f,neque amori J.-, te ludum.

0O--UU — uo«o

deo, hoc modo. '

Ami u-ce pro o- pugna — cula w
Scripfic hoc metro Odas decem ■
f I Ibis Liburnis inter altanauium.
f z Beatus ille, qui procul negotijs.
f j Parentis olim fi quis impia manu.
f 4 Lupis & agnis quanta fortico obtigit,

f f At 6 deorum quifquis in ccelo regis,
f 6 Quid immerentis hofpi tes vexas canis .
y 7 .Qi)0 quo fcelcfii ruitis, aut cur dexteris.

f 8 Rogare longo putidam te feculo .

5 P Quando repoQum escubum ad fedas dapes .
f to Mala foluianauis exit alite .

--o- —

Quintumdecimum Dicolon Diftrophon . Primus verfuseft
iambicus,bipponaaius,ttim«er,acatalcaicus,dequo paulloan

(ediximus, Iioc modo.

Pc£U — nihil u- me fi — cut an u- tea u- iuuat uo
Secundus eft fapphicusjconftans pemhemimete heroica & dime
tro iambico, hoc modo .

Scribere -uw vcrficu - vu los - amo u- re per u- culfum
— grauiu-

Scripfit hoc metro duntaxJt hanc Oden,
f 11 Pe^i nihil me ficui antea iuuat.

Sextumdecimum Dicolon Difirophon.Primus verfus eft he-
rqicHS 3 hoc modo .

Horrida -w tempe — flas cce — Ium cen — traxit et
-vu inibreis —

Sequens clt archilocheius, conftans dimetro iambico, acatalefli
co,& pentherm mere heroica , hoc modo .

Niuesv-quede u- ducunt— louem u- nunemare-uu
nunciiiu-ous:-

Scnbichoc mctio tantum hanc Oden.

y Horrida tempertas coelum contraxit, & imbres.

-VV — ----oy--
y-y---V — yy-yy-

Decimumfeptimum Dicolon, Diftrophon. Primus verfos eft \
'hcroicusjhocniodo . ]

Mollis in -uy crtia -vu cur tan — tam dif— fuderit-iw»/
imis--

Secudu$iambicus,archilochius, dimeter, catalefiicusjde quo fu-
pra didum eft , hoc modo .

Obli--uio u- nemfen — fibusuu

Scribit hoc metro duas Odas.
f 14 Mollis inertia cur taiuam diffuderit imis.

S ly Nox erac,& coelo fulgebat Luna fcreiio .

-OU-yy- — --yy.-

vu — yy— yu-_
t/y — yy— yy--

Tertiumdccimum Dicolon, Uiftrophon.primus verfus cfihe
roicus,hoc modo.

Diffu — gere ni -yy ues,rcde-yu untiam — gramina
-yy campis —

Sequens eft dadylicus.archilochciusjdimercrcataleflicus ,hoc
eft conftanv duobus d3ftylis,& Tyilaba, hoc modo .

Arbori-yy busqueeou— me-

Scribit hoc metro hanc Oden.

4 T Diffugere mues &c. .

QiiarramJreirau,,, u, colon DiHroplion, Primus verfus
iambicus,h'ppon.iduis, trimeter, acjtjledicips, conftans (ex ii
bis, rccipK-nvq, etiam Ipondeum imp.ipbu^ fcdibus, hoc mod
J bis - Libur y- nis in - ter al y- ta na y- uium yy

qu.tuor iambi...dn,i«to iiircrim imparibus Icdibus fpo

Duodeuigefimum Dicolon, Diftrophon. Primus verfuseft he
roicusjhoc modo .

Altera -yyiam teri-outur bel--lis ci— uilibus-yy
aetas —

Alteriambictn.hipponaftiuSjtrimeterjacatalcfticusjdeqiioru-

pra dift jm eft, hoc modo .

Suis y- ccip u- faRou-m.i viy- ribusy- ruitew
Scribit hoc meteo hanc Oden diintaxat .
y i6 Altera iam teritur beiiis ciuilibus itas .

-vv-vv ui/—

V-V-V-V'VV

Vndeuigcfimnm monocolon , pcrfus eft inmhicits , hippona
ftiiis, trimeter, .icatalifticus,qualis fuperior.hoc modo .

j atri iam ef — fica y- ci do — manus y- fcien y- tis ““
Hanc tantummodo Oden hoc carmine feribit.
y 17 Iam iam efficaci do manns fcientioe.

— y—.y-y-y-

FINIS.

LOCVS

LOCVS UORATU DECLARATVI.

, H i^Zohiioi a A HV , h (mf ('f «Mir , o/f «Mo «/f-
„po 'ffoi.H im*<flMjvo*Aov.

!li» IU cxpodcn ex Anflotelii fenfmcu.fubijcii exemplj Cm
gulii prjicrptiotj.biu llorxtunii JeoUl. ijv Clioti , atque ca ex
.S<»pliOi.lc,<juirnotiinmrn maxime probat AnKotelc» lue nre
fcrtitiuo re, vi licet perrpiceiccx Coperioribu? vcrbif.qur appo
fut. A. nernibiofniicteiijstragoediat nominare (it ncce/ic.cx
Aiacc & [ilcrtr.1 rancutn , oiniiij proferamus exempla , fic enim
restoneritfaciiior,,icccrcior. [Audoru partei) Duplex po-
trrt ellereniiuliofutn rerborum vel vt dicat, Chorum exequi
pjrtpi l'<)c<r,cuicuminJramarif tragicis nihil relinquatur lo*

L^^.-uinsliS.ij. Od.vbi fe in lotmim Cycni trinfitii vi-
. natur pofV mortem, fic ait .

NJon vliufx.nrc tenm ferar
rcniumrorrni» perliquidum ottUera

Vates, iuuidix^uc luuor*

Vrbcu relinquam . Paullo poft.

lamiamreliJtintcruriSui ifpcra
Prlles , & album mutor m aheem .

5uperne,narcunturque Icuce

Perdigitos,humerosqueplunjai. Diogenes Laertius.

Simile quidam, fed aliadecaufa narrat, vbi de Platone lo«

qaiturhK verlm . , „ , , , H '^ol\hix A^POTOlfislV iiAoCoiV

on 2a)Vp«ni?0UpftllV KUKVOfVtOTTtl? ttv 78 »’ . > ■«- n' 'nl ./7

^ « .. . ^ ^ ’ ' > .. , '^iv dI'3v c/l aiwZte

ffiVOvOTi. «u ^

,„c,H™s„pr!^bu,;tcho™e»<,u..urparr« a.aor/.
ffUS-KV«t 7DV dt TVtPVavtaTDiiOfVIV. •i l‘u.identis,&diirtadentis,qBid Iit agendum, vel non apcndum

Poeta fem Cycnum conuerfumiri T,iticmatur,ob lingula- PIuiui rei exemniumeft in primo choro Aiacis.
ss ingenium , doctrinam , atque gi oriam parcam ex poematum tTiX? tSj KU^IP i' 7 'jf

confcnpcione. Socrates vero, dum in gremio fe Cycni pullum .... o 'a.! ■

fouere foraaiat, Platonis pre[tanEum,& admirabilem eloquen- ” H ^ •

ci ,(i quo-ramendici videantur debere a Poeta, id proferatur i
Choro . Vt eres illi veifus extremi.

tiain vaticinatur . Idem Laertius teftatur ex Apollodoro eodem
dio natum Platonem , quo Delij affirmabant natum infua infu-
la Apollinem, his yctbis .

riviTCU 7r\«76)V J cpucriv (J(7roM,0(?B^O? lyjOVIKOl?,
0*7^11 7 d7:/loiiKo9H oAupiTTia' , 3«e7»A{t^vo$' t^o^dwji ,
Va9‘HV dln’AlOt 70» «TTOM&KK J^{soU0XG'i.

Cur vero Horatius fe potifiimum m Cycnum conuerfiim iri
dicet, id cft incaufa.quia Cycnus Apollini erat dicatus, quod de
clarat Callicnschus cum aie .

5, hV2* ^ [afcATTOVTt? oftn^fl/

„ Mbovioi/ 7rtrR70JA5i iwv.racrx/i 70 AnrovTC? .

„ EXSifJLttn^ "Tt^} dlK Asv •

,, e^vtov 0 Ttais Tocruiv:^ AvpH m i'dlHtr«7o .

,, yVcJjov , oVcraWviffi tV uiAhioaiv oceiffou ,

- locvshoratiiin

I poetice declaratus.

Q Voloco Horatius, quale debeat effe chori officium ih
Tragcedia dcclarac,ficait.

Auftoris partes chorus, officiumque virile .

” Defendat, neu quid medios incercinat aitui ,

Quod non propofito conducat, & hercatapte .

Ille bonis faueacque,& concilietur arnice
Ec regat iratos ,& amet peccare limencci? ,

Ille dapes laudet menfae brenis , iUe falubrem
IullitiatD,lege5que.& apertis ocia porti* .

Ille tegar commiifa, Denique precetur,& oret ,

Vt redeat miferi», abeat fortuna ffiperbii

t yJU'iA) Tif xaffOfir’ i-Trl yjxpa ,

„ 2 i Jl’o5rv'7rAH7«d^i()?, Etqi{a feqmntur .

Officiumqiie viriIc)Huius virilis officij veftigia m hoc eodem
loco apparuK . grawicer enim illum caUigat chorus monctque
-vt nihil indtgnum fuis maioribus, & gloria ante parta agat.
[Neu, quid medios intercinat aftiis) lam hoc declaratum cft ex
Ariftotele, qui monet ne quid (it in tragcsdiadiftum a Choro.
t/iMxev», Vitium hoc egregie viiauit Sophocles acqueideolau-
d.at«rab Arittotele. [Illa boni» faueat) Vt in Eleiftra. vt audif-
fet chorus multa contumeliofe di(fl:a a Clytemneftra in Ele-
ftram-,quK lugebat mortem patrii, fauens Eicdre , ac deitftans
Clytemneftra fcelus, atque improbitatem ait.

„ nov TTOTli' ,N Trof/

n H’'AlO?,6<Tao T’fc'ifO^(Jl»7C;, Rf l/TffoVtTtV (vvKOI EtiUic.

t, Ei^^H iyiti

», aWiitj i<pvf , icii ywiixS

jjAliTTDfiCaatrocfaj

„ Eicuxritsy-xMTi;,

„ AiVaf J''\mixc}>i§ofdlix‘xi?3^'i u^xvi.

Vaticinatur cnim exilium ^giftho , & Clytemneftra? ob il-
lorum nefandum fcclus, quod ubiquedercftatur. [Concilietur
Amice), i . 01 agnam prarfe ferar erga luos beneuolentiam , ac iu-
uandi ftudium .utcum Chorus Atacem qusricans diu fruftra
pr£ nimio deliderio ita exclamac .

„ 71^x1 cAh fiei TI? oeS

SJ tf’! A07r0»6J» xKlX7fx't

oLomiso olyfxf

,M‘Ti9 0A*t>fjl7nCVJ^» , K

EtiUic.

Hoc ipfum etii affirmat Arift.in problematis, fetaione XXXV. noTa^iJlilcIle/?,

vbi qusrit.curin TragaeJiarum choris neque fubdono , neque „TOl»ft’{ao9upOv,aofl4 7i7\&lo^oi
fubphrygiocantanJigenerevcicorueuerinc,aitcnim Siibphry «AjbWfiJ» ,«7ri/£)i ,

pios modulos *d furorem concttarc,& adarma .Subdorium ve- ^ uiK^filjV *Ac<7af?

lo cooccntuma.WleouiW.m cooB.n. , acm.smficum fon,- ^ JI»«Va >

re. Ideononconucnirecnoris,quiomniapaeate.hiimiliter,& ” . T

flebiliter agunt. Nonrccipic.n. chorus perfonas Heroum, aut „AAA xidmov oitcl^SX oirov.

ducum, fedpopuhriuR} hominum , & ignobilinm , qni aliorum fcTJipo? ,s' ot' A 07 ty fiom .

pr^fto fint incommodis , Contienire igitur Choro concentum, TTodl^v «(a

quem veteres Mixolydium vocabant,. ifleric Ariftocelcs , eftn. Hc regat ir.itos) Vt chorus in .Atace Menelium iratum, ac con

Chorus veluti cliens quidam,rur 3 torqueociorus,quippequi be tendentem cum Teucro,lenit hn verbis,
neuolcntiam dumaxar ijs cxhibcat,quibus „ MaviA«t{JH 7»3JfaQt4i' Cii0sUx9GQ(px9 ,

/■«ni; l/.r,»ncc<’n'i'js videat iJcm ab Anftoc. fuiHeaidtum, quod ' ^ ^ <* i / '

confideret accm-i , .Anftot. iniib Pocrireshis verbis. ».«T UJJl^CiA <A\XiXi\Gi'i\:h^S}^9 ym .

ab Horatio .Idem fubmnu.c » > t,, Paullo poft,m altercatione Agamemnonis, & Teucri .

” x7:oU'.9^ca

*’ }ia'K>3'i 7? (jii/iov,Hci’ViHr^

** dl3V0’I d'^''

Ii nrxpX O-oq^oR/vc» . mu -• * w- r . ^ ,i

■';TfiMd1'‘^x*^sxyxdcom'7V7oiovd»i tcoUToi td ».^5 '37fo9ia»R7raK4,iy4>f0vHffo»i^‘

iviroj bonoii Lsudsturs C!io
B? 1 ^'r ^ J?Jmsinfcfh!fimui cUce Aiaci dum viuer«,co

J, viam, ab coqac imptirauit.vc liumaratar Aiax .

T3ui$l OTO (aaipof i>’ '

„ HK0p«A(7a‘f"

I„m,aifcquiincurHoranjCariiiimbiiafenful«»,llCho-

rui fe hdei plenum & amoris ollcndat . vt,

„ ii'y

»> MiXTBf

n Mh • . . r

Prstcrea lic vircutmn omnium laudator , pietatii , parhmo-
nir juituixjSquicacii. Optet bonis felicitatem , Malis exitium
impicetur . Horum exetnpla,qui volet, petat ex Sophoele.nam
nos de his rebus forcafle etiam nimis multa diximus . Vnom vi-
detur omififie Horat.quod poti flimum cft Chori officium apud
SoDhotlcm, folati vo$,qui dis cruciantur, in hoc plurimum ver-
fantur chori lermones . fed de his hafteniis .

DECLARATIO LOCI HORATIANI.

H Oraiius Epiftolarum fuarum hij.ij.Epillola vhimi,recc-
fci Argiui cuiufd.im yfurartuni, ciufmodi ilTe ,vt videre-
tur (ibi magna cum voluptate auJirehiftrione» recitan-
tes poetarum trageedias in medio theatro , & l«pe applauderet
recitantibus . eius verba funi hfC •

Fuit haud ignobilis Argis .

»> Qm' I"® credebat mttos audire tragoedos ,

,, In vacuo liecus feflbt phufoiqiie Theatro . Paulo poft.

Hic vbi cognatorum opibus,curisque refecliis
„ Expulit elleboro morbum , bilemque meraco ,

„ Et redit adrefe. Pol me occidiRis amici ,

„ Nonferuatis^ait, cui lic extorta voluptas ,

„ Etdemptiis per vim mentis gmeifiimus error.

Locum hunccum legerem, aniaiaduercinondiffimile quid-
dam narrare Aihenium lib. xij. in ipfo fine, his verbis .
e'v futvix ovk «viJ^us ottotik

,, 70 ; ^Jh 7«7BV ev’ 75 Tni^ HiJbi/H? ■

„ Q x^oiioVs Q^xcvMof OTtvSoi^^o^j J\iiTCh\jTTo fmux^TiXji}-
„ ihf , 7r9t*'S: Tw' TrAuia 5tc eVTre^ouix m-nr^oyJlvot. vVo-

,j (ot/T? nflU «7ri)f.xi$4T0 £ct;’7« , aTrtJH-

At , ictw i/li^Kii, vM v«7a7rAi*T« dmJliyyn

ydsKirSii {'k TocrovTOv jtjDytwcTOV HU£iOf twv.
„ tb/V

„ t , '<£it cAjH^t ^Ta TrAfiVaf . iitd di b «biA-
,, cpo^oiiV iipsT/v tV (7iH{Ai'ai^t'7ri:/lu’utV.ii^ crti?Aa'j?>i>i; cuj~
„ 7bv7rapi'cfttiiKavia'()5, icca Thu ^cLti ica' {-TrxiJaaiv
„ (JVotibi -rrc-^TrtTC, (Doiavctiv kktc^ tbii 7rAa'()v« . Ai/

„ 'kIw (fr ,QMj\' ciMide ’m^xyln£FcUtihS\'TS'i
„ Hc/!o'.ib)V7rAiic&o?iJ7n5>SKAAflv.

Idem ccum TermellaapudSophoclemde infaniente Aiacc
fuo , ait .

„ AvHf tK«VO?,F(Vn(ij av 7?

„ Avihs y^iiAola-iv ayjij’ ^vuccujtff,

,, Si Tt'Ji (P^OWVTK^ lujicf^ui a.e ,

„ Nt* Si df \o<jov

„ l:’«aVOfTtAl/''/rHW?tAH'A«'i^KiVHH
„ H(ia3’bfai5lii)?obb\vHVoov,N" TTrtpov.

^Vcriffimum autem ell quod apud cuiidetp legitur Sophoclc.
fi* T^cppoviiv jSVldllVHiAvSOf^io^.

„ S>h' ««p TizWblivtyy «avoy.

Hfc U quH coiilersccum Hor Uiani; verfibus , animaduertet
elle q (imijUma.hacqiie collatione auifioriim mirifice delcftabi-
tur. vernilem m lac, num fuperiora , fed quia b*c cantum do-

«.sj me (cribuntur, non commictendunputauijvc mea facili-
td equ.d .m Latmefemidoai, qui literis gratcascontemnunt,
& volupuLe quod ea» ignoram . magno carcre fmau.

LOCVS HORATII INTEr
punftu5& dedaratut. ^

I N Bpiflola fexta libri primi, funt hi vcrfns ,

Non quo more piris vifci calaiicr lubct hofpe» ,

Tume fccifli locupletem , vcfcerc , fodes .
lam fatis eR,at tu, quantum vis tolle benigne ,

Non inuifa fetes pueris munufcula paruis .

Tam teneor dono.quam fi dimittar onuttui .

Vtlibec. hxc porcis hodie comedenda telinques .

Diebus fuperioribus cum Luca Florentiam eifem profe^lut
multis magnisquedccaufis , non prius illinc difceffi qPetrum
Vidorium,qui mihi coniunbliffimus cft, virum dodiffimum pu
bliceinterpretantem Latinos etiam Grsccos auftoies audirem.
Habebat ille fortafle tum pr^ manibus cos quos fupetius fcripfi.
Horatij verfus . in quibus cum mulca do£Ie adnotaifec, illud otia
ingeniofe admodum, etiam perite obferuauic t\ia\o}>iaive'villa
(lic enim appellatur a rhetoribus) aliter debere interpungi, qua
vulgo fit incetpundus in omnibus exemplaribus, frequenter au
tem folet,v[i omnes norunt, Horat. in fua poemata inducere
V huiufmodi • Satyr.iij. plurimus eft intet eum,& Da
mafippiim Hoicum .item quarta & quinta libri & ij. mulco aper«
tiorSac.vij. intercum &fcruum . Itemlib.Epittolarum.j.inepi-
ftola ad Quincium,in Ode prtecerea libri tertij, Qux fic exordi-
tur , Donec gratus ersm libi .intercum & lydiam. Sed redeo
ad retn Dialogifmus fuperioribus vetfibus cft inter holpiieiti
cahbrum,& hominem alienigenam peregre profeftum . Vefee-
tc fodes ait calaber . lam fatis eft , refpondic alter . Ac tu quan-
tum vis :olle benigne . Non inuifa fe. pue.mu. par. H*c omnia
a calabro dicuntur , fi nihil mutes i confiietaleflione & diftiiv
ftione verborum . Ac exillimabac Vidorius interpungenda ef-
fe ifthxc fic . Ac Ac tu quantum vis colle • Calabri verba beni-
gne, rerpondec alter , quafi gratia agens .fubiungic Calaber in-
itans vtpoma tollat . Non inuifa feres,cui refpondic alter. Tam
teneor dono Tota mutatio eft in illius didionis iucer pufto, Be
nigncjvnde oritur altera dialogifmi pars a perfona refpondecis .
„ Res patebit mulco apertius, (i fubfcribantur verfus .

„ Non quo more piri vefei calaber iubec hofpes :

„ Tu mefecifti locupletem,vefccfe fodes ,

„ lam fatis eft . Ac tu quantum vis tolle benigne,

„ Non inuifaferes pueris munufcuLa paruis ,

„ Tam ceneordono.quamfidimitcaroruHus.

Benigne, eo m loco lignificat tantundem, ac fi dtcas gratias cibi
ago de canta tua ergo me humanitate & liberalitace . Atque id
ipfiim eft. quod vno verbo faipe exprimit . Ariftophsnes. iTrayvi?.
At fortalTe neque illud eft pr«cermitiendum,q’ benigni ij a lati-
nis dicuntur, qui in alterum beneficia , conferunt. & benignitas
pro beneficentia Stlibcralicateaccipittir.Cic. ad Att. facilius in
timore benigni, q in tsiftoria grati repetimur, fic pro Deirft. di-
cere eft folitus . benigne Gbi a populo R. eflefaftum. Nambe-
nigne alterifacere, eftbeneficiumconfene. Ad Atcicumfcti-
bens Cic. ai r, benignitas amicorum exluufta eft. hic benignita-
tem intellexit pro liberalitate . Virg, quoque lib.j.^n. cum ait,
„ Ponontqueferocia Pani ,

,, Corda volente Deo , in primis Regina quietum
„ Accipit in Teucros animurh , mcncctr) benignam

Videiufdixifte benignam mentem , quafi propenfam ad be-
neficia conferenda . Necfccus Catullus, cum aicfcribcns in in-
gratum .

Omnia fune ingrata, nihil feciffe benigne,

Immo etiam txdec, taedet obeltque magis .

LOCA Q^VAEDAM HORATIANA,
vbi de vino,& ebrietate fit mentio, declara-
ta ex Grscis audocibus .

V Eterum Grarcorum Poetarum carmina intcrijfTfjMlob
id maxima do lendum eft , quod magna ceremus vtiht*"
te etiam voluptate, cum nobis fic erepta facultas petfp|'
ciendi, qui ratione illorum di^Ia.fint imitati noftri Lanm poC“
tx. Satis enim conftathos nihil ferenifiex illorum pr*l*r'°®’
& imitationefcripfiire, Trageedias Ennius, St Pacuuius fus»
verterant a GrtBcis . Terentius , & Plautus , reiiquique omnei
Comici inde qoicquid fcripfcrunt , fumpferc . Virgihu* oninei
fuo* lepores, & venere* ab Homero tranftulit. Sicque plaw
ftimo in hoc qui non perfpicit imitationem, eum przicrpucu»
Ia quzdam , qs* ad vim verborum Utinorum pertinent , »

.,,1^ nthilomitiito n^crc ■ lJc.u.U Uoiitio djcciUum .n<

.!..iunili>>duvlK'l«Uk rrt jrxvokiuut^cuv. ^ini»>vuiu i.tn.m

. ■> _ r...... . 1 . >1.. ■ ak < .>1111 1 ■(■ * I I I

,a(uf.. «nofvi poicit i‘ i;..e,.orum fcn 5 .tJ,ltcm. ib i.mi» dixiait»
;;,„aiK . in .lUuv Icpoic mjui-

,■ v.'»ticc..t<,‘ik»‘« «iJ comnuu. St .-umn icUx^itonem

hoitatur ai«»co$ m.igiucum hilantjjc . iti hanc (ciuemtam
CHitt muhclegeicin Ipathia Aihca.cum , nui nobi» hag
meouvlujd.u«coKrcfuiuupoci.irttin,.himtlloriim vfrfus Iimn
, mcxmt libtis , .mi.njd jcru , nofi p.iUL.i , qux hmtllima ffict

Horatianis, furpicattuqaefuin.mdc «4 Horatium fumplilie ad

notaui >S>tur notmuUa, ludicfiitcruJui ^ qualia tandeui hxc
(iiit, rcftciy.ic ncc nc reiuiam AiUcr».ieu< lib. x. vbi mulureceu-
fct ex Alcxo p.'cta,ait hiinc fuilFc i pfius vcrlicu^um .

Nw 5(5« tuW(jw«v ttov^»

„ E’irc('^Hnac'iflaL»t(4VP(ri/\sf* _

Priorem verlum lic reddidit Horatius , ode penultitna libri
primi . Nunceil bibendum , nunc pede libero pulfanda tellus . ^
Subiun^it rationeiu Alcaeus elle mdulgendum ebrietati, quonia
pcnic Myiiiby , quaIimnuat,Cum blyrfilus vic fummus atque
immottiiitaie dignus pevient, ex Kbc facile cognoiccre polfe
nos, omnes cireinoricucor, atque ideo genio indulgendum,St bl
bendum eife , vt^.^ rninima cum foUiciiudine vita ttaijligacur.

Hanc ipl-irn (Vntentism faepe exprimit Horatius .

Sed tunc in pr miis, cum ait.

Huc vin8,& vn{>ueiua,& nimium breueis
Flores amxna: ferre iube rofi.

Dum res,& zi as, & fororum
FilatriuaTpatiunturatra.

Cede coemptis rakibus,& domo
ViUaque.fl lUUi quam Tybens lauic,

Cedes, & cxtruftis in altum
Diuitijs potietur, heres
Diues neprifeo natus ab Inacho
Nil interclt an pauper, & infima
' De gente fub dio moreris
Viftima nil mifcrantis Orci
Omnes eodem cogimur , omnium
Verfatur vroajcriusjocyus
■\ Sors,exitura,& nos in sternum
’ Exilium impoliiuracymbx.

i Eodsminloco Achenxus de Alcjto loqueni ait.

1 Kttr ««SoAot; cpHO"!» ^

Et hoc Alc«i carmen videtur imitatus Horatius cumaa va-

•^uin fcribit .

Nullam Vare facra vite prius Teuens arborem
,, Circa mite (olumTyburis,8cm(iniaCaiiu ,

In eadem Ode, cum inquit Horatius ,

„ Noncgotccandi ieBairatcu.

„ Inuiio quatiam, nec varijs obfita frondibus .

„ Subdiorapiam. .

Videtur voluiffe exprimere Menandri ditium .

,, 2* »

„ o’u7!y TiJuVo^ftv

Quoddedaratis Athemcusaic. ^ „

„ K«^(T£1«V <5^ ihi-yoi iVi T&? a^ToTpTToSl^V^O^

„ nnffovTAJV , t(w fUTOrfo^a:^ Aa'p^ati'0»'74f «tto
», TOiipKapTrouyKa-TOffaaiTtjJ».

H^c vrrb, Hui. d.i.gen.cr conCd.rc. , Videbi. qu. m.onc

Hora.ius dixi. , inuiium quJi.au, . n.m

,pud gr^co.. Eod.m in loco reprchcnd.c

tem Poncificnm,qu. cum ignotarti ..a... Alcii . I P j,.

«It perperam ipfins carmina quidam, probatque hi

leaacumfuilfe magnopere Alcium vino. ^ „

KcdTO f» iri®, «'«ii. «ai °

” VI idi oJdlJ? ■ it’ «’?*'" > , ,

” . Tfnr«7«iri « uJaTOVfo» ,

’’ KiSto™vJ<aii*«t‘iti(iMiraiijirie-
Qlgoif (Ts .

„1% y>i *’ •

„A‘Jl‘(iifit5(_«Av/rx

„nefr« dll'«y'rf4-XJ'U-TOKJUl'^7t)f

„tV i»^op

„ «uni •

mpVW.TB» 0 Olfl VSXTV^tX,

Hycmc igiiur,iiiaie 6i v» reoHenduex iplius vetiibui larga
potione delttfl.ituni Alcium. Ilocipfum (i it.i olUndero in
Horatij vel (ibus cxprelliim, vc non modo fcntcwiiac, ffd & ver-
ba quandoque expnmjniur, quis nuii affirmet illum diligeotif-
' limum fuiHc gricorum imitatorem fniagnamqucex eareper-
■ cipiac voluptatem. Hycmc dum fuadei Horatius bibendum i
ficait,

Vides vcalta ftetniueeandidum .

Soraifle,nec iam fubltincanc onus
Silui laborantes . Geluque
Flumina conlticerinr acuio .

Diflbluc frigus, ligna fuperfoco
Large reponens , atque benignius
Deprome quadrimum fabina

OTaliarchcmcvumdyota. „ •

Inbis verfibus ,quisr.on videat exaftiffime expreflaillsAtc* »

,, ni'7r«7ixd'i i? go«i

„ yJli f

Cum ait Horatius,

Geluque

Flumina conftiterint acuto .

Diffolue frigus ligna fuper foco

^ftaie^vcro,cum fodales.vt bibant, monet, his vtitur verbis.

His in rcdudla valle , caniculae
Vitabis altus, & fide Theia
Dices laborantes in vno
Penelopen, vitreamque Circen,

Hic innocentes pocula Lesbij
Duces fub vmbra , nec Semeleius
Cum Marte confundet Thyoneus
Proelia. Alibi.

Tyrrcna regum progenies , tibi
Non ante verfo lene merum cado
Cum flore Moecenas rofarum , &

Prelfa tuis balanus capillis

landcdum.pudmcclt. p,„lopoft.

Eripetcmori. lauiwf

Iam clarus occultum Andromedes pater
Oftendit ignem, iam Procion furit
Btttellavefani Iconis
Sole dies referente ficcos.

Iam paftor vmbras cum grege languido
RiuumquefelFus qusrit , & horridi

Dumctafiluani,caretque i'

Ripa,vagistaciturn3vcnti8.

In quibus illorum ex exadla imitatio ,

,*ro ■^«SfOV'2J%7tAAlTlW-

[ p:'J \' Cum ait:

, njM 7K Jli •

" Iam Procyon furit.

Etrtella vefani leonis,

*tt;:u"™:crHr.:rud,l«ho,„mr.«Urg!u.po«^^
ficinquit.

Iam veris comites, qur mare temperant,

Impellunt animi lintea Thraci* .

Iam ntc prata rigent , nec fluuij ftrepuni
Hybernaniue turgidi.

Ec quifequuniur paulo polt .

Adduxerefitim tempora Virgilij,

Sed prefium calibus ducere liberum
St gcfti* > iuuenura nobilium cliens ,

Nardo vina merebere ,

Nardi paruus onyx eliciet cadum ,

Qui nunc Sulpitiji accubat horreis , ^

s„, Jonirt noM. Ijrgu. , jmir.^ut „ oTwm idl/iMi Sm nhSl «|lro.

CLintum cluere efficax. . , ,, 0>»™f

lam Tcro quis non videat, & jllud ex AU*i verficuJo dum cfi Cli*rcmon cragicui .
illoquttur ampiioram ? mpoianAcilei <f\’ mof toT? oif

Viiixque producent luceni^e . ^ rtA&iTnr, a^<pix « , l^Cu(i6iM ^ , .

Da.nrcd.enifuptaftr.Ph«bu,. Hoc ita Horatius expr^ffit.

Alcjti verius hic eft. , Addocctacies.

, Ti j Fcecundi calices quem non fecere difertum ?

AxHTUAgf ' AU Mnefitheus quoque

Przterea jlUo.‘v«vH?«ff/s, de qua cura loquitur Athenxus tam y ufclio^ TTivova» , mt Ktwaufi/ov
alcaaffeer.xann,ui.poiti<GKCOtuoi, nonne apud Horai. ^

Alibi f

multa affert ex antiquis poetis
fxpe nominatur.^

Quo chium pretio cadum
Mcrcemur.quii aquam temperet ignibus ?

Quis puer ocyiis • •

Rellinguec ardentis Falerni
Pocula pracereunte lympha.

Verfus gracorum hi fune. Alcai.

,, EWv^Sj^jTjfoVc/li/djWujrayaKfx^TDu» ThetecTAtls,
„ Avo Vc/lttTflff-JTfOtfTtWfttfolva*

„ ndi SM7ii§(n%.z>^iyiOL(J il\vovStic&f »

„ ^ ohoviOfcc^x^ •

„ HoftfKflfy oi’vo;^v ertt^a . Elphippi»

„ Ef«P 'JTfOf TtTfafaj oivor TrioiffWciVi^fltAfcffi^oii .

,, Alexidis» cd' iis h^is’ Icdusco Ki-

yfxpiJiioi .

Vinum aqua mixtum uiAjAfocant,

,, MHir-tVIiXicSsOLV S f

j> Evdvpiou (pf^sf , fltyoO’ vTrtffiaAMf , .

Item panyahs ,

»» 0^0? SvflToTtrjfltoi» TTcrfa apisoy

»>n«(TB? d\' tV Kf«JVn? odiOUf «A^TTala.

Aliud quoque ebrietati attribuit Horae, fattum videlicet &

pugnandi ttudium,cum ait.

Et addis cornua pauperi .

Foff te neque iratos trementi .

Regum apices, nec militum arma . Item.

In prcelia cruditinermem .

Hoc ita m Diphili legitur verfibus ,

»• e’v Tracrr toT? (p^mci •sjf otr^iAiVcert J[io\vci
»>iioucrocf>a7afl’ uShMs
„ 0T«V TKTTfjlldv fxxyxp^on&v TTOln
n 75V TOpocpgv? oupoyS eri'fi'7rfl3ap 7tA«i/ ,
o TDV «i&aVH TOApiSv 77, 7DV dlaAo'v SgXfflV .

Horatius item illud ait.

Qua fubfequitur cacus amor fui ,

Panlo^oltcxHcgcfandro. _ _ Afollen. racuom plur ramio gloria «rricem .

„ TovoitovvdtefH^TTOiAsvT&VTzyv ««TTAHHKtDv e* fij Placo in Cratylooia^cv diflum efleteftsiurjquafi «W jiidHv

„ ixiA^az^oujTiiv 7riij\siilyx~mii(x'x§x7i5i§ovaiwvS>:

Vocant eiiam*tt;^faM«»'sv , non m:xcum aucappejlancinf«T6v.

Sed redeo ad Horae. Is numerum eiiam poculorum oblerua*
uit,opinor,ex Gracis ait enim .

Da luna propera noua,

Da nodis media,

Dapuer,auguris .%

Murcena tribus, aut nouem ...

Mifcentur cyathis pocula commodis .

Ternos tercyathos attonitus petit

Vates . treis prohibet fupra
Rixarum mccuens, tangere gratia
Nudis iunda fororibus .

Ac Bubulus italoqucncem inducit Bacchum
j» p£*ssx^XThfxsiyxi$X4fVii}

„ Tolfi^l/ (p^omaniyuJd tjyrfxs atx

ti o’'v^d7’t iV-TTivov tri ,7t>V (Tii efl^Tiior

„ E^fdlTBf 7&,7Bvf/T0Vdl’u7r»Jl/

„ DV <7(3(JIJl' KOAD^^Oi .

„ oi«xiS^IS>xJ)'o-saiy .dJ^n^prof

,, 0t/Klc8‘ x\uJeTS}>0S tfAA* ^ 71? eiTTiCKCiV iVl&V &S 0'J^'XV0'J .

QjjmiumdiC!cpoftcacflefioire,rcxcumHc>4Ci',reptimumv‘jra- 7r«77f^>, h flUtVVTci' Act^i^av jH Tua/lior tian .

PanyaG^r'" dcciiBum /:aii«t,Sc illud „ N «i>’TDv ^«(TJAhk 7r£)Au;:^U£roio ^vxl^HS’ •

Scundon, poculun. vcnrn,, aUc air.r.rr.o a.ro f .ai .V, . ” J T" “ «9‘^> To, .

nac de numero poculorum . ” rtiavTO? , d\ (pipoy xy O^hAov XTTXIIH

E»s E/iVriTTXCcV ,

Nimis fortafle multa de hac re a nobis dida funr. Ac volui-
mus eruditos cognofeere, quam multa quanque apta in hanc
fenienciam fumpicrit Hora cius noilet agrscis . Quorum poe-
mata fi integra extareeit, multo fane maiorem ex tali locorum
collatio ne,voIupcatem, atque vtilicacem perciperemus . Verum
quid prohibet aliquando vcftigia hacc,qua: paucula adhuc »i-
luncut , confe&ari .

LOCVS HORATII DECLARATVS DE
fortibus , Se carum vfu .

V Erficulus eft apud Horatium hic . «

Senus ocius fors exitura.

In quo allulille videtur ad antiquam confuetudinem
ducendarum fortium , qua; & H araalcis declarata fuit, optime
tamen eam defcriplit Homerus in Iliade his verfibus.
j ^ y i<Pxi 01 ^ KAHpov lVn(JH(ilXoT0 iWsO?

,, iSeeAsv «■wih iyx^jjt^wyof «TjadVro .

, Aaoi sA K^H ffexvTo , hom iT^ y&^xf ouii^oy .

, I n,... - ■-... A. /1 ..J

Vinum curas diluere dixit Horatius.

DifTipac Huhyus

Curas edacfis . Alibi,

Siccis omnu namdura Deus propofuit, neque
Mordaces aliter diffugiunt follicitudines , & itlud .

Nunc vmo pellice curas. Et illud

Tu l.ue mrmtntum i.igtnio admouci .

1 ierunqtic duro, tu fapientium

Curas, & arcanum retegis lyeo

Tufpcmreduns mentibus anxiis Item alibi

Metire nobis Cicubum. itemalibi.

Curam, metumque Cefaris rerum, iuuat

puki lyeo foluere.St illud.

Sollicitis animis onm eximit.

Id quoque protulit Homerus,

TTxau x£j.sHiaam«')(_6uai .

„ oioA' 01) 7 iv(:uVmovt«? xTiHvlwxno ixxsos .

” ^ 'TOV IKam , tfl^ov XV OjilASll XTfMTH»

„0^1! i7ri^cr4«? jKvi/tH ^«At (J)a£/cAjjVi5?<i£/£i'f
„ H ^1 UTTt^t (ji^>«AAav xvyx^ "jrxfxsxcf

Tii^ (5^! KAii^» ly^wii , 7s5n0'fc JV .

„ "rav pJU Tfx^ '7ro«/l’ lov crj^^ap-ctc/lj? £« At , tpo/vaffW' Tt',

), n TiAoI h^TOl KAff9?l’po'?,

Qui grarca intelljguncanimaduertereinhis poffontconfuetii
dinem ducendi fortes , perfpicereque , qua ratione dixcrii Ho-
ratius fors exitura, ferius, ocius . Sed quando huiufmodi fetmo
nem ingredi fumus, agedum perferutemarq multis in rebus for
tes adhibebantur . Sortiebantur Romani prouincia» , vcconfU'

let.VCte Veri eit^nir#r T C. . 1 . 1 . 1 .. r._..l.». AnriliJ^nll*

lio

lio forte euf nerunt. Sortirbinior indicei Da-nmioiui» iudi- „ fii u AikSkh' 7 if iJto' Tram^j

c,j^ eJy.tiifoftibute*»rnj,^ttoJ V*r£. Minoi 4((nbui(«|iud loj* •ri? «Ai|ju^pka>f /ar jffiVjte /« ifiS

„ CU(\OKU)i .

'1 «tcoi fl( Cicero r«pe in fuii libru proBici •

jnferoi, cumeit.

Vrrti n monet illc hient lum .

Sornebintiir eeterce in Dcmocritia tn^j^iHeAtut Ariltoc.

Sortiebantur Imperatorct Romani dici, quibuk imguli impe
« tibant. Liiim* itaque Varro rniu» Ion eiuidienmperijerat,ni
)> hil confulio collega (Igniim propofuit . Sortiebantur pericula>
vtdeThereo,4t Minotauro narrat Virgilius .

Inforibus letum Androgeo , tum pendere poena*
Cecropidriulli (miferum) feptena quotannis
Corpora natorum . liat duAis fortibui rrna .

Paufanias » r**t **ioe»‘'ni^*^r>in quodam oraculo quod recefeii

„ kAhp^ Aa){:.KHW» «/-jruTiJ^v

Sortiebantur curfores lucumin tladio . Virg.

Tuin loca forte legunt .

Sortiebantur mihtes pr*d«m . Virg.

Sircro capere liaham.fcepcriiq potiri
Conii|critviAoti,& praidaducere fortem .

Habebat Refp. Ailienienhum quofdam magiftratui . Qji vo
cabaniuc i.HontiHMrfevyiveficVj». quales erant ludices .

Mos autem lue erat apud Athenjenfcs creandorum magilira-
tuum . Competitores e magno humero paucos. & eos clanlTi-
mos eligebant (eligebantur autem ab ij$,qui p^ierani ledioni)
& eorum nomina mittebant in vrnam , Vnde »U)<?si'm=*oi diceban
lurij, quorum nomina miicebancur in vrnam .aaj-xavcV»»» au-
tem.vcl \a^oV“''3<, qui fortibus duft'* obtinuerant magittrarus.
erant etiam tir/wi^c^vavTer qui fublegebantur primo . Confue-
ueranccnira Atbenienfes T^xftj-x^vovTi fubttitutre
TO. vt fi quando prioc ille Aaj-xav^Vjaut morbo eflcl iinpedisus
aut morte prsuentiiSjfubiluuct

AL i IIK LOCVS HOR. ATII

DLCLARATVS.

Vm loquens Horatius dc Bactiio au.

Addis corniij pauperi «

Videtur ailuhiPr ad antu]unrum confueiudincm , qui
Baccbuni pingcb.ini. Vnde C)uid lib. ui). Fall. ait.

Mire p.ucr c iput,huc p'.i. aruiiir cornua verra^ ,
ted»' ini*<?;u(* vela fecunda meo .

Idem ahbi dicere rideiur HoraimSjCum au .

Tc vidic infons Ccibci us aureo
Cornudecoriiiji, Et alibi.

S-cua ccneciim Qerecynthio .

Cornu cympaiia , Qu* rubfequitur Caecus amor fiii,ac
Attollens vacutim plus nimio gloria verticem.

Arcam fides pralucidior nitro .

In his ipfis Horatij carminibus.etiain fi fatis cognofei poteft,

cur veteres Baccho cornua atiribuBbant>non tamen fuii ab re,
commemorare aliorum opiniones . Diodorus Siculus duas af-
fert caufas , vel 5 - primus coniungendorum boum auCtor fue-
rit, vel quoniam Hammon pater cornua habuit. Sextus autem
Pompeius au fimulacro Bacchi propterea cornu apponi , quo-
niam qui ebrij runt,ad«o truces fiunr , vc videantur cornua hfc .
Ailieasus lib.ij. ex verbis Platonis rationem reddit, cur veteres.
Bacchum Tauri, & Pardalis forma exprimebant ,hiv verbi*.
»snA«TS)»iJ^ zv c/ldbTtfi’ vWpiiiVjT^ T oUov Otjfoiv

, - reiin reliquum tempus ma- » 761 «? ai^Ka vTrajt^v , «Tro V.CiTasiyjomiS

giftratus c defignabantur etiam ad priuatas lites TCV , iw^'7raf(lWA« 5]^ 73

dijudicandas hxhpcto» ^««u-mrau .i. arbitri per fortes elefti. nam ^tTTtc&oU Tdij . eiVi orAM 6vaim

erant qnl eligebantur ab .ptialuisan J f f ^ .■ .

tibus.

LOCVS HORATII

declaratvs.

71110»^ jTOloC' TB^ {A‘ 0 TacJ’pOf .(fl'’ei' 7 r/c/!Mf

„Tc 6 opoj WiU tKKipofSuAaptlZfiJi .

Taurorum cornibus confueuerant veteres vti pro poculis,
quod, quia forcalfe non eK pr*icr rem , de qua verba facimus fa-
tius erit eiufdem Athenzi teftimonio confirmare ait igitur .

I N EpiftoUIibriprimi Horatius, cumfenulliuidifcipHnE Tat? 7/f>!UTa?At7t'^'T0!?Ki;'p«ffi Truav.c/lii-

certum efic feSatorem dcmonSrat.Dhilofophorum, led ex ^ . /0 .. ^

omnibus feexcetperc, quodoptitnumTideaiur, his ftiiur ^ ^

y„bls. „ohconi^cf\co§

Nullius addiAus iurare in verba magiori „ d oivoy, K^ctTiSf xtto t crv7Vig/o9’cdt av otu ?£ 5' «tto

^omecumque rapit tempeftas, deferor hofpcs, ,, r K{j« 5 ?,OJOvitt^a 7 Ji^ , KTro r a? TB S'7rtu-

SijMCU {%v^v H Vl^teTtaV UaTKffHjl-H. ttoAAoi

Nunc in Acittippi furilm praecepta relabor ,

Et mihi res . non me rebus fummictere conor. '

Neque vero locus hic eruditione caret, nam fe{KAiHTiiio'vefl'e .
fignificat poeta, erant auicm phitofophi iiixoiroial. Quicum
nuiUhsberent peculiaria dogmata, ex ceteris, fe ligebanc, quod
optimum cireiudicabant.acverilTimacB . De hu meniinitDto-
genc» Laertius in procem.lib.j.his verbis .

0 ^ -jlb TTOJH tISj TTiifOi/Ta'? 7BU? a.^’yjejs9 Ki^arcri .

(Qualia vero ex poetis , & hiWoricis ad hanc rem proban-
dam adducat tcftimonia , licet vnicuique illic intueri , nam
nimis longum eir«t, fi omnia vellem tranfcnbcre,qu* ab il-
lo narrantur .

F I

N I S.

SERIES CHARTARVM.

4e abcdefghiklmnopqrftuxyz.

A B C D E.

Omnes quaterniones , prster * , duernionem .

V E N E T I I S,
APVD IOANNEM MARIAM
bonellvm.

D» L X I I.

Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "Q. Horatii Flacci... omnia poemata : cum ratione carminum, & argumentis ubique insertis"

See other formats